– PROCEDURI TA' RIVALSA TA' L-ASSIGURAZZJONI – – PRESKRIZZJONI SKOND L-ART.

2153 TAL-KODICI CIVILI – – DMIR LI TINGHATA SUSTANZA PROBATORJA LILL-ALLEGAZZJONI U L-ECCEZZJONI – – INCEPTIO PRESCRIPTIO TRID TIGI DEBITAMENT PUVATA – – PRINCIPJI DWAR IL-KONTRADITTUR LEGITTIMU – – KSUR TAL-POLZA U RIVALSA SKOND IL-KAP.

104 TAL-LIGIJIET TA' MALTA – – L-ATTRICI MA PPRUVATX L-ALLEGAZZJONI TAGHHA –

Udjenza ta' nhar il-Hamis, 31 ta' Ottubru, 2019

B'Avviz tat-Talba mressaq fid-9 ta' Frar, 2017, l-attrici talbet li l-konvenuti jigu kkundannati jhallsuha l-ammont ta' elfejn, tlett mija u sitta u tletin ewro u seba' u hamsin centezmi (€2,336.57c) rapprezentanti indenniz illi hi kellha thallas lil terzi in forza ta' decizjoni arbitrali datata 3 ta' Lulju, 2015.

L-attrici tikkontendi li l-assigurata taghha, Muriel Spiteri Holt, kisret il-kundizzjonijiet tal-polza ta' assigurazzjoni peress li halliet lil Clint Spiteri Holt isuq il-vettura meta dan ma kellux l-età (skond il-polza) biex jaghmel dan u l- istess spicca biex kellu incident li ghalih kellha taghmel tajjeb l-istess attrici.

L-attrici talbet ukoll l-ispejjez gudizzjarji marbuta mal-prezenti proceduri u kif ukoll l-imghax legali dekorribbli mill-intavolar ta' din il-kawza.

B'Risposta mressqa fit-12 ta' Dicembru, 2017,1 il-konvenuta Muriel Spiteri Holt laqghet ghat-talba attrici billi eccepiet li (1) it-talba attrici kif dedotta hi infondata kemm fattwalment u kif ukoll legalment; (2) hi ma hijiex il-legittimu kontradittur f'dawn il- proceduri; (3) hi ma kinitx involuta fl-incident stradali u ghalhekk ma ghandhiex tinzamm responsabbli ghad-danni mitluba mill-attrici; u (4) li fl-istadju tal-proceduri ta' arbitragg, hi ma kinitx parti fihom u ma kinitx giet ikkundannata thallas l-ebda danni; (5) salv eccezzjonijiet ulterjuri.

B'Risposta mressqa fis-26 ta' Jannar, 2018,2 il-konvenut Clint Spiteri Holt laqa' ghat-talba attrici billi preliminarjament eccepixxa l-preskrizzjoni bjennali skond l-Art.

2153 tal-Kodici Civili (Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta) u generalment sostna li l-ammont reklamat mhux dovut hekk kif kien ser jintwera fil-kors tas-smigh tal-procediment.

It-Tribunal qies il-provi kollha, ra l-atti processwali intieri u ra li fl-udjenza tat-3 ta' Gunju, 20193 il-prezenti kawza thalliet ghas-sentenza in difett t'ostakolu4 ghall-udjenza tal-lum; It-Tribunal jikkunsidra; Ghal dak li jikkoncerna l-sfond fattwali tal-prezenti kaz, dan jista' jigi kronologikament elenkat bis-segwenti manjiera:

Is-socjetà attrici kienet, fid-9 ta' Awwissu, 2010, rrilaxxjat polza ta' assigurazzjoni a. a favur il-konvenuta Muriel Spiteri Holt tat-tip third party liability relattiva ghall-vettura bin- numru ta' registrazzjoni DBS-679 tat-tip 'Mitsubishi Pajero', u dan ghall-perjodu bejn id-9 ta' Awwissu, 2010 sat-30 ta' April, 2011.

L-msemmija kopertura assigurattiva kienet relattiva ghal kwalunkwe sewwieq ta' 'l fuq minn hamsa u ghoxrin (25) sena.5 b. Fis-17 ta' Frar, 2011 sehh incident awtomobilistiku li fih kienet involuta din il- vettura u fil-hin ta' l-incident il-vettura kienet qed tinsaq mill-konvenut l-iehor Clint Spiteri Holt, li dak iz-zmien, skond l-attrici, kien ghadu taht l-indikata età.6

4 Ir-raguni ghal tali kwalifika tohrog minn dak registrat fil-verbal ta' l-udjenza tal-11 ta' April, 2019 (ara a foll.

6 Ara verbal fil-proceduri arbitrali tad-9 ta' Lulju, 2014 ezibit a fol.

79 ta' dawn il-proceduri li inter alia jghid hekk: "Il-persuna li kien qed issuq il-vettura fl-incident cioè Clint Spiteri Holt, ma kienx kopert billi l-polza kienet tkopri biss persuni 'il fuq minn 25 sena, u fil-jum tal-incident Spiteri Holt Clint kien ghadu taht dik l-età."

In forza ta' decizjoni, ossia award, li nghatat fi proceduri ta' arbitragg li gew c. istitwiti minn terzi lezi, liema proceduri kienu fl-ismijiet «Atlas Insurance PCC Limited et v. Clint Spiteri Holt» (ref. nru.

M3413/2013), il-konvenut Clint Spiteri Holt gie dikjarat unikament responsabbli ghall-incident awtomobilistiku in kwistjoni u gie kkundannat ihallas €919.52c lir-rikorrenti, oltre l-imghaxxijiet u l-ispejjez arbitrali.

Wara d- dispozittiv tad-decizjoni arbitrali, hemm indikat hekk: "Ghal kull bwon fini l-Arbitru jiddikjara illi l-polza tas-sigurtà mahruga mis-socjetà ta' assigurazzjoni intervenuta fil- kawza7 favur Muriel Spiteri Holt sid il-vettura involuta fl-incident kienet tkopri lilha biss.

Ghalhekk id-drittijiet kollha legali tal-istess socjetà ta' assigurazzjoni fil-konfront tal- intimat naxxenti mill-ligi u mill-istess polza qeghdin jigu riservati favur l-intervenuta fl- Arbitragg."

In segwitu ghal tali decizjoni, is-socjetà attrici qua s-socjetà assiguratrici li kienet d. irrilaxxjat il-polza ta' assigurazzjoni relattiva ghall-vettura in kwistjoni, giet kostretta li twettaq il-hlas tad-danni likwidati in forza ta' dik id-decizjoni, u dan b'applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tal-Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta.8 In virtù tal-prezenti istanza ta' rivalsa, l-istess socjetà attrici qed titlob rifuzjoni ta' e. dan l-ammont minnha saldat, minghand Muriel Spiteri Holt qua l-assigurata taghha, u minghand Clint Spiteri Holt bhala l-persuna li kienet qed issuq il-vettura meta sehh l- incident u li kienet ukoll il-persuna li giet dikjarata unikament kolpevoli tas-sinistru stradali fl-imsemmija proceduri ta' arbitragg.

Epilogati tali fatti, wiehed issa jqis il-materja ta' preskrizzjoni mqanqla mill-konvenut Clint Spiteri Holt.

7(1) tal-Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta, nonostanti li, "it-Tribunal għandu jaqta' kull talba u kontro-talba li jkollu quddiemu prinċipalment skont l-ekwità", hu previst b'mod espress illi, "f'kull każ, kull kwistjoni li jista' jkun hemm dwar il-preskrizzjoni għandha tinqata' skont il-liġi."

730 tal-Kodici ta' Procedura Civili, "L- eċċezzjoni ta' inkompetenza jew ta' illeġittimità ta' persuna, u l-eċċezzjonijiet ta' transazzjoni, arbitraġġ, res judicata, preskrizzjoni jew nullità ta' atti, għandhom jiġu deċiżi b'kapi għalihom, qabel, jew flimkien mas-sentenza fuq il-meritu."

Ghalhekk, huwa doveruz illi l-ewwel u qabel kollox it-Tribunal jinvesti fl-eccepita eccezzjoni tal- 7 Li hija s-socjetà attrici f'dawn il-proceduri.

8 Jigi sottomess li l-attrici ma ezebit l-ebda evidenza dwar il-hlas minnha maghmul lill-parti rikorrenti fil-proceduri arbitrali.

Inoltre, ma ngabet l-ebda prova ta' kif inhu ezattament suddiviz l-ammont globali reklamat f'dawn il- proceduri, ossia oltre l-ammont ta' €919.52c bhala sorte fil-proceduri ta' arbitragg, ta' x'jikkomponi r-rimanenti ammont ta' €1,417.05c.

Ghalkemm, giet prezentata kopja tat-taxxa ufficjali marbuta mal-proceduri t'arbitragg (ara a fol.

105), it-Tribunal ma setax jasal ghal din l-ahhar imsemmija cifra.

tal-prezenti sentenza.

Sussegwentement – preskrizzjoni naturalment dejjem dipendenti mill-ezitu tal-kunsiderazzjonijiet u konkluzjoni raggunta dwar tali aspett tal-procediment – wiehed imbaghad ikompli jistharreg l-aspetti l-ohra tal-kawza.

Il-konvenut Clint Spiteri Holt jikkontendi li l-istanza attrici hi milquta minn dak it-terminu preskrittiv kontemplat fl-Art.

2153 tal-Kodici Civili (Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta).

Tali disposizzjoni tghid illi, "L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn."

Huwa minnu li dan il-konvenut xehed quddiem dan it-Tribunal,9 izda ikollu jigi mistqarr li d-deposizzjoni tieghu ma tghin fl-ebda aspett tal-prezenti kontiza, sia jekk tali deposizzjoni tigi rivolta ghall-materja ta' preskrizzjoni u kif ukoll jekk applikata ghar- rimanenti aspetti tal-vertenza.10 Ghalkemm jinvoka zmien preskrittiv sabiex jehles mill-effetti tat-talba attrici fil-konfront tieghu, dan il-konvenut jonqos milli jindividwa d-data preciza ta' minn meta ghandha tibda tiddekorri l-preskrizzjoni relattiva.

Huwa semplici wisq li wiehed jeccepixxi l- preskrizzjoni u jieqaf hemm, bl-aspettattiva li l-konnotati guridici u l-implikazzjonijiet processwali relattivi minnha derivanti jigu applikati awtomatikament minn min hu tenut jiggudika.

Naturalment, kif ghandu jkun ben not, dan mhux hekk.

Kwalsiasi eccezzjoni formali – anke dik tal-preskrizzjoni – trid tigi debitament pruvata.

Jekk il-parti li l-aktar tinteressaha li tirbah tali eccezzjoni tabdika mid-dover taghha li taghti sustanza lill-istess eccezzjoni, certament dik il-parti m'ghandhiex tistenna li haddiehor ser iwettaq dmirha jew jaghmel xogholha.

Dan qed jigi sottolinejat ghar-ragunijiet li gejjin infra.

In tema ta' preskrizzjoni, jinsab rikonoxxut illi min jinvokaha ghandu jaghti l-prova tad- data preciza tad-dekorriment taghha ("inceptio prescriptio").

Fin-nuqqas ta' tali prova, min hu kjamat jiddeciedi ma jistax jilqa' l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni stante li ma jkunx gie determinat l-inizju tad-dekorriment tal-perjodu preskrittiv.

Issa, peress li "f'materja limitattiva tal-azzjoni, bhal ma hija l-preskrizzjoni, mhix ammissibbli l-interpretazzjoni estensiva, u l-preskrizzjoni hija istitut ta' interpretazzjoni strettissima" (cfr.

Prof. Anthony J. Fenech Massa ne v. Nutar Emmanuele Von Brockdorff, Appell Civili, 25 ta' Novembru, 1957) wiehed irid izomm quddiem ghajnejh illi min jecepixxi l-preskrizzjoni "kellu jipprova l-element essenzjali tal-eccezzjoni tieghu u cioè li kien bhala fatt iddekora t- terminu statutorju preskrittiv.

Dana mid-data minn meta l-attur seta' jipproponi l-azzjoni.

9 Fl-udjenza ta' l-20 ta' Gunju, 2018 (a foll.

10 Id-deposizzjoni tieghu titkellem wehidha u t-Tribunal mhux ser joqghod jispjega kif l-istess ma tapplikax.

Altrimenti kien japplika l-principju 'contra non valentem agere non currit prescriptio" (cfr.

Guido J. Spiteri Paris v. Dr. Emanuel Gatt Muscat, Appell Inferjuri, 5 ta' Ottubru, 2001).

Addizzjonalment, f'dan l-ahhar kaz citat, inghad inoltre li kien "jispetta lill-konvenut li jistabbilixxi definittivament il-mument minn meta beda jiddekorri skond il-ligi t-terminu preskrittiv u jekk kienx effettivament hekk iddekorra minn dak il-mument sal-mument meta tkun giet intavolata l-azzjoni."

B'zieda ma' dak appena maghdud, issir referenza ghall-Art.

2137 tal-Kodici Civili li jghid: "Bla ħsara ta' disposizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata; mingħajr ma jittieħed qies tal-istat jew tal- kondizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss."

Mix-xena domestika hemm is-sentenza, fost bosta ohrajn, riportata f'Kollez.

XXXVII-II-622 li fiha inghad li, "Jehtieg jigi ezaminat meta jista' jsir dan l-ezercizzju (ta' l-azzjoni).

Dan iz-zmien skond id-dottrina hu dak li fih tkun twieldet l-obbligazzjoni u li fih ikunu twieldu d-dritt u l-azzjoni konsegwenzjali."

Hawnhekk qed nitkellmu dwar il-punctum temporis minn fejn ghandhom jibdew jigu kkalkolati s-sentejn applikabbli, skond il-konvenut, ghall-azzjoni attrici.

F'aktar dettall, il- qrati taghna jghidu li, "L-eccezzjoni tal-preskrizzjoni trid tinghata tifsira restrittiva, u ghalhekk jekk ikun jezisti xi dubju dwar l-applikabilitá taz-zmien preskrittiv minn dak li jirrizulta mill-atti, tali dubju ghandu jmur kontra l-eccipjent" (cfr.

Victor Mattocks: v. Mark Demajo, Prim'Awla, 29 ta' Mejju, 2003; ara wkoll Stencil Pave (Malta) Limited v. Kunsill Lokali Naxxar, Prim'Awla, 30 ta' Ottubru, 2003).

Inghad ukoll li, "l-accertament tad-dekorrenza taz-zmien tikkostitwixxi indagini ta' fatt u dan jimporta illi inizzjalment jinkombi fuq il-konvenut li jissolleva l-preskrizzjoni, li ghandu, bhala fatt, jissodisfa, bi prova essenzjali, li t-terminu statutorju preskrittiv kien ghadda.

Wiehed ma jridx jinsa li l- element kostituttiv f'sens inekwivoku, tal-volontá tal-parti li ggib 'il quddiem l-estinzjoni bid-dekors taz-zmien tal-

kreditu azzjonat fil-konfront tieghu.

U allura logikament hu mistenni li l-konvenut

jiddeduci, in sostenn tad-difiza tieghu, prova tad-data tad-dekorrenza ghall-iskop tal-

tal-preskrizzjoni hi

l-manifestazzjoni,

l-eccezzjoni

ta'

11 Dan l-awtur hu citat ripetutament u in extensio fid-decizjoni in re Ester Degeatano et v. Joseph Lloyd (Appell Civili, 26 ta' Frar, 1965; mhux pubblikata).

komputa tal-perijodu preskrizzjonali." (cfr.

Luciano Mifsud Hales noe v. Saviour O'Dea, Appell Inferjuri, 22 ta' Gunju, 2005).

Fil-kaz taghna l-konvenut Clint Spiteri Holt jonqos milli jindividwa d-data ta' meta ghandha tibda' tiddekorri l-preskrizzjoni minnu stess invokata.

Fil-kaz odjern, dan il-konvenut ma ghamel xejn hlief li asserixxa li l-istanza attrici hi preskritta, izda ma marx oltre minn tali asserzjoni u individwa ezattament data li mieghu tintrabat id-dekorrenza.

B'hekk jigi li l- konvenut halla f'idejn it-Tribunal biex jipprova jindividwa minfloku dik id-data li setghet kienet applikabbli.

Bid-dovut rispett, dan ma jistax jinghata adezjoni jew jigi permess li jsir jew jigi kondonat peress, kif ritenut, "l-Qorti ma kellha l-ebda obbligu li tikkonduci hi l-provi ta' xi parti."

(Saviour Begovie et v. Salina Estates Limited, (Appell Inferjuri, 25 ta' Frar, 2004).

Kif affermat fi zmien pjuttost ricenti in re Carmen Khan v. Av. Anton Spiteri Holt (Prim'Awla, 12 ta' Dicembru, 2013), "M'huwiex il-kompitu tal-Qorti illi sabiex issib iz-zmien meta bdiet ghaddejja l-preskrizzjoni toqghod tfittex hi l-prova jew f'dak li jkun inghad bil-gurament jew f'dak li jirrizulta minn dokumenti.

Dak huwa kompitu tal- partijiet.

Ix-xoghol tal-Qorti huwa li tqis u taghrbel il-provi li jitressqu dwar it-talbiet u l- eccezzjonijiet.

Fil-kaz tal-lum, almenu fejn jirrigwarda l-preskrizzjoni, dan baqa' ma sarx.

Li jfisser li fil-kaz tal-lum ma tirrizultax, b'mod sodisfacjenti u sal-grad rikjest mil-ligi, id- data meta bdiet ghaddejja l-preskrizzjoni."

Ghalhekk, minn dan l-aspett, l-eccezzjoni ta' preskrizzjoni tal-konvenut Clint Spiteri Holt hi destinata tfalli u konsegwentement, it-Tribunal qed jichaq l-eccezzjoni abbazi ta' l-Art.

2153 tal-Kodici Civili (Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta) invokata mill-konvenut Clint Spiteri Holt.

Skartata tali materja preliminari, it-Tribunal issa jdawwar harstu lejn aspett iehor preliminari tal-vicenda.

Materja preliminari ohra li tehtieg tigi indirizzata hi dik dwar il-legittimità passiva tal- konvenuta Muriel Spiteri Holt stante li fit-tieni eccezzjoni taghha din tghid li hi m'hijiex il- kontradittur legittimu di fronti ghall-pretiza attrici.

It-tielet u r-raba' eccezzjonijiet huma estensjoni tat-tieni wahda u fihom il-konvenuta tispjega l'ghaliex m'hijiex il-legittimu kontradittur, u dan l'ghaliex hi "ma kinitx involuta fl-imsemmi incident tat-traffiku u ghaldaqstant ma ghandhiex tinzamm responsabbli ghad-danni li qieghda titlob s-socjetà attrici" u ghax "fl-istadju tal-arbitragg, l-esponenti konvenuta ma kinitx parti mill-kawza, u ma giet ikkundannata thallas ebda danni."

Dwar din it-tematika, kif ben not, l-interess ma jridx ikun solament fil-persuna ta' l-attur li jipproponi l-istanza, izda wkoll f'dik ta' l-imharrek li jikkontestaha.

Fl-ewwel kaz, nirreferu ghall-interess bhala "legittimità attiva", filwaqt li fit-tieni kaz, nirreferu ghalih bhala "legittimità passiva".

Iz-zewg sitwazzjonijiet jaqghu taht il-kappa generali tal- precett ta' "kapacità processwali".

F'dan is-sens ara wkoll Bartolo Burlo! v. Ripard Grech Wellman (Qorti tal-Kummerc, 8 ta' April, 1899 riportata f'Kollez.

Ghalhekk, dak li ghandu jigi mistharreg f'dan l-istadju huwa jekk il-konvenuta Muriel Spiteri Holt ghandhiex legittimità passiva li tkun parti konvenuta, cioè li jigi ricerkat, u stabbilit, jekk il-kontradittorju12 odjern huwiex sew imsejjes fir-rigward taghha.

F'dan ir- rigward, jigu espressi dawn il-principji: (a)

B'din il-massima wiehed jifhem illi l-process, minn naha, u l-partijiet ghalih, minn naha l-ohra, huma zewg ingredjenti organici u simultanji li ghandhom jikkoezistu vicendevolment u fl-istess mument.

Mhux biss hu importanti li jkun hemm process bejn partijiet, izda li tali process ikun instawrat bejn il-partijiet idoneji, peress li huma l-partijiet idoneji li joholqu l-kontradittorju, li hu l-process gudizzjarju; Il-partijiet huma, necessarjament, il-parti attrici minn naha u dik konvenuta minn naha l-ohra.

Entrambi ghandhom ikunu persuni (fizici jew morali) idoneji sabiex jikkomponu l-kontradittorju, u cioè li jkollhom id-debita kapacità processwali li

Riflessjoni ta' dan it-taghlim hu mhaddan mill-qrati taghna in re Mary Magdalene Pollina et v. Robert Hatherly et (Appell Civili, 13 ta' Gunju 1980) fejn inghad: "il-litis konsorzju bejn dawk kollha li huma partecipi hu necessarju" u anke in re Scicluna v. Gat Baldacchino (Appell Civili, 3 ta' April 1964) fejn inghad: "Evidentement, id-dikjarazzjoni ta' dik l-istess domanda mitluba kienet tolqot is-sidien kollha, kompriz dak li ma ssemmiex fl-okkju tal-kawza ghaliex anke dan kien legittimu kontradittur.

Kif inhu sew maghruf biex gudizzju jkun integru hu necessarju l-presenza tal- interessati kollha."

L-istess hsieb gie abbraccjat sa ricenti in re Karin Ferrando Cutajar Giglio et v. L-Avukat Susan Lena Akkawi et (Prim'Awla, 14 ta' Novembru, 2017).

jressqu domanda gudizzjali (attur) u/jew li jirrezistu ghaliha (konvenut).

Entrambi jrid ikollhom il-mehtieg interess guridiku, kemm fil-bidu u kif ukoll matul il-perkors tal-procediment.

Dan kollu huwa inter-dipendenti u dejjem irid jigi mhares mill- perspettiva tal-legam partikolari jew mill-vinkolu specifiku li jkun jidher li jorbothom.

Tali rabta taf tiehu diversi forom u sfumaturi varji u taf tkun frott minn legam kuntrattwali13 jew kwazi kuntrattwali14, naxxenti minn qaghda kwazi delittwali15 u sahansitra b'origini f'vinkolu pre-stabbilit, jew impost, bil-Ligi16; Huwa bil-wisq naturali illi sabiex tigi mistharrga jekk parti konvenuta hijiex il- kontradittrici legittima jew le ghall-pretiza attrici, wiehed irid jara sew x'inhi l- istanza li l-parti attrici qed tivvanta kontra l-parti konvenuta l'ghaliex id-dritt t'azzjoni m'huwa xejn hlief astrazzjoni guridika meta mehud in izolament mill- bqija tad-dritt.

Dan m'huwa xejn gdid peress li anke lokalment, il-qrati taghna ilhom isostnu illi hu principju fid-dritt patriju li n-natura ta' l-azzjoni ghandha tigi dezunta mit-termini ta' l-att li bih jinbdew il-proceduri.

In fatti, kif ritenut in re Improved Design Limited v. Anthony Tang et (Appell Superjuri, 5 ta' April, 2013), "Gie diversi drabi ritenut mill-Qrati taghna li biex tigi ffissata l-indoli ta' l- azzjoni li tigi ezercitata wiehed irid ihares mhux tant lejn il-kliem imma lejn dak li sostanzjalment ikun qed jigi mitlub fic-citazzjoni, jigifieri l-fondament u l-oggett tal-pretensjoni fiha dedotta. (ara Kollezz.

13 Bhal fil-kaz, inter alia, tal-bejgh jew tad-depozitu.

14 Bhal fil-kaz, inter alia, tan-negotorium gestor, l-indebiti solutio, l-arrikkiment ingust jew il-kommodat.

15 Bhal fil-kaz, inter alia, ta' incidenti stradali.

Imbaghad, ghad-domanda attrici, tikkorrispondi d-difiza ta' l-avversarju konvenut.

17 Fid-decizjoni in re Frances sive Frances Gladys Akkawi v. Future Focus Ltd (Appell Inferjuri, 17 ta' Ottubru, 2007) inghad li, "Huwa sew maghruf illi ghall-iskop tal-valutazzjoni ta' l-integrità tal-kontradittorju wiehed ghandu jiehu rigward ghall-prospettazzjoni ta' l-attur, u mhux ukoll ghall-ezitu tal-kontroversja." 18 Din mhux nozzjoni novella jew fenominu guridiku modern, izda hu wiehed antikament rikonoxxut.

L-

Fl-kaz tal-lum, jirrizulta indiskuss illi l-konvenuta Muriel Spiteri Holt hi kontradittrici legittima tas-socjetà konvenuta f'din il-kawza.

Dan huwa hekk in forza tal-polza ta' assikurazzjoni mahruga a favur taghha mis-socjetà attrici li fuqha tinbena l-azzjoni.

Indubjament, polza bhal din hi kuntratt meqjus bhala wiehed konsenswali, aleatorju, oneruz, bi prestazzjonijiet korrispettivi, bilaterali u ghal zmien.19 Fis-sentenza in re Cordina Insurance Agency Lts noe v. Air Malta plc (Appell Inferjuri, 1 ta' Novembru, 2006) kien gie affermat illi, "huwa indiskuss illi r- rapport bejn il-persuna assigurata u l-kumpannija assiguratrici, li maghha r-riskju jigi pjazzat, hu wiehed kuntrattwali, bis-soliti karatteristici tal-konsenswalitá, onerozitá, aleatorjetà u prestazzjonijiet korrispettivi."

Il-partijiet kontraenti fih huma l-assigurat (il- konvenuta), li inter alia tassumi l-obbligu tal-hlas tal-premium u l-assiguratur (socjetà attrici), li inter alia jobbliga ruhu ghall-hlas ta' l-indennizz dovut f'kaz ta' l-avverar ta' l- event sinistru kontemplat fil-polza.

Ghalhekk, fic-cirkostanza ta' kopertura assigurattiva fuq veikoli (u sinistri stradali), tali polza tnissel legam kuntrattwali bejn il-persuna ta' l-assikurat u l-enti li tassigura l- eventwali sinistru.

Tali vinkolu jassoggetta liz-zewg partijiet li jharsu u jimxu mal- kundizzjonijiet tal-polza, ossia li l-assikurazzjoni taghzel tforni kopertura assigurattiva f'kaz li javvera ruhu r-riskju previst fiha, filwaqt li l-parti assikurata tintrabat li taghmel dak kollu possibbli sabiex b'ghemilha possibilment tevita kemm tista' l-avverar tas- sinistru u li ssegwi l-kundizzjonijiet l-ohra tal-polza.

Abbinat ma' tali legam hemm imbaghad id-disposizzjonijiet t'ordni pubbliku tal-Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta illi jaghtu setghat ulterjuri u jeddijiet konkomintanti ghar-rabta li tigi instawrata bejn l- assigurat u l-assikurazzjoni.

F'tali sitwazzjoni partikolari, jekk javvera sinistru u fl-istess waqt ikun hemm ksur tal-polza ta' l-assigurat, l-assigurazzjoni li tkun dovuta tindennizza lit-terz sinistrat, ghandha l-jedd li ddur fuq l-assigurat, anke jekk ma kienx l-istess assigurat li direttament kien partecipi fis-sinistru.20

istess identiku taghlim gie wkoll abbraccjat fis-sentenza in re Zammit Davison Lawrence Runza noe et v. Marcel Tang noe (Appell Superjuri, 13 ta' Mejju, 1992; mhux pubblikata).

19 Ghal tifsira/definizzjoni legislattiva ta' "kuntratt ta' assigurazzjoni" ara l-Art.

2(1) ta' l-Att dwar l-Kummerc ta' l- Assigurazzjoni (Kaptiolu 403 tal-Ligijiet ta' Malta) u, b'illustrazzjoni, il-gurisprudenza in re Joseph Spiteri Holt nomine v. Roman Spiteri Paris (Prim'Awla, 6 ta' April, 1973; mhux pubblikata), in re Lino Grogan nomine v. Avv. Joseph Bugeja nomine, (Appell Kummercjali, 30 ta' Mejju, 1980) u in re Adriano Gaffiero Gubbai nomine v. Paul Gauci Piscopo (Appell Inferjuri, 31 ta' Lulju, 1996).

20 Il-proviso ghall-ewwel sub-inciz ta' l-Art.

10 u anke l-proviso ghall-ewwel sub-inciz ta' l-Art.

12 tal- Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta jaghtu jedd lill-assiguratur li, f'kaz ta' ksur ta' xi kundizzjoni jew izjed tal-polza da parti tal-persuna assigurata, u wara li jithallas it-terz danneggjat, l-istess assiguratur ghandu d-dritt ta' rivalsa fil- konfront ta' l-assigurat tieghu.

Wiehed ikollu jghid li dawn huma drittijiet ta' rivalsa moderni li joriginaw minn direttivi Ewropej (ex Direttiva nru.

209/103/KE) u wkoll jirriflettu l-principju generali previst fl-Art.

1048 tal-Kodici

ta' minn

il-kwistjoni

Opportuna ferm hawnhekk ir-referenza ghas-sentenza in re Hugh P. Zammit nomine v. John Tang et (Appell Superjuri, 1 ta' April, 2005) illi wkoll kienet kawza fejn l- assiguratur dar fuq l-assigurat biex jirriskwoti dak imhallas lit-terz danneggjat.

Kemm l- ewwel qorti u kemm dik tat-tieni grad sostnew, fost hwejjeg ohrajn, li r-rapport guridiku bejn il-partijiet kien wiehed dikjaratament kontrattwali.

L-ewwel qorti, b'sentenza tat-23 ta' April, 2001 per Imh.

Albert J. Stepic, kienet affermat illi, "ghandu jigi osservat li r- responsabbilitá ghar-risarciment ta' danni mhallsa mill-assikurazzjoni ai termini tal-Kap.

104 tal-Ligijiet ta' Malta mhux relatat mar-responsabbilitá ghall-akkadut.

Izda l-obbligu tal-hlas lura ta' ammonti mhallsa mill-assikurazzjoni jitwieled minn inadempjenza kuntrattwali nkwantu l-assikurat, li jkun intrabat mal-assikurazzjoni li josserva l-obbligi imposti fuqu bhala kondizzjoni tal-hrug tal-polza, jonqos li jaghmel dan [...]

Ir-radd lura tal-flus imhallsa mis-socjetá attrici huwa bazat fuq dan in-nuqqas jew ksur ta' kuntratt. fl-incident Ghalhekk awtomobilistiku, ma ghandhix rilevanza ghal kawza odjerna".

Dan il-hsieb gie mhaddan in toto mill-qorti ta' revizjoni fejn insibu mizjud mieghu li, "l-azzjoni attrici fil-veritá ma tikkoncernax danni akwiljani izda danni kontrattwali.

L-azzjoni attrici hija bazata fuq inadempjenza kontrattwali in kwantu l-assigurat … naqas li josserva l-obbligi imposti fuqu bhala kundizzjoni tal-hrug tal-polza ta' assigurazzjoni in kwistjoni [...]

Ghalhekk ir- radd lura tal-flus imhallsa mis-socjetá attrici mhuwiex bazat fuq rizarciment ta' danni akwiljani, izda huwa bazat fuq in-nuqqas ta' l-appellant li josserva debitament il-kuntratt ta' assigurazzjoni li kien jezisti bejnu u bejn is-socjetá appellata [...] r-relazzjoni bejn is- socjetá assigurattrici appellata u l-assigurat taghha, cioè l-appellanti, liema relazzjoni hi evidentement bazata fuq inadempjenza kontrattwali da parti ta' l-istess appellanti.

Konsegwentement ghalkemm huwa veru li d-danni fl-incident awtomobilistiku in kwistjoni ma ikkawzahomx l-appellanti, però xorta wahda huma danni sofferti mis- socjetá appellata minhabba li huwa naqas li josserva skrupolozament l-obbligi tieghu naxxenti mill-kuntratt ta' assigurazzjoni bejnu u bejn is-socjetà appellata".

Il-fatt li l-konvenuta Muriel Spiteri Holt ma kinitx qed issuq dakinhar ta' l-incident u illi hi ma kinitx partecipi fil-proceduri t'arbitragg huma kwistjonijiet immaterjali fi procediment bhal dan.

Certament, din il-konvenuta m'hijiex zvinkolata milli tkun parti fil-prezenti proceduri ghax, ghalkemm il-prezenti kawza tiehu spunt mill-proceduri precendenti arbitrali (fejn giet ricerkata l-htija skond id-dettami, inter alia, ta' l-Art.

1032 u l-Art.

Ghal kull bwon fini, ikollu jigi puntwalizzat li tali jedd ta' rivalsa lill-assiguratur mhux biss jitwieled

fil-konfront ta' l-assikurat, izda anke kontra l-persuna li tat lok ghas-sinistru hekk kif diversi decizjonijiet tal-qrati

Ir-responsabbilità ta' dawn it-tnejn hi, ghalhekk, wahda solidali.

F'dan ir-rigward ara in re Hugh

tal-Kodici Civili), dawn huma proceduri ad hoc u msejjsa primarjament fuq rabta kuntrattwali pre-ezistenti, l-allegata infrazzjoni ta' liem esponew lill-parti assiguratrici attrici ghal pregudizzju ekonomiku fil-konfront ta' terzi (i.e., l-indennizz ex lege).

Dawn is-senjalazzjonijiet jibbastaw biex jaghtu twegiba fin-negattiv ghall-eccezzjoni tal- konvenuta in dizamina.

Ikollu jigi mistqarr, b'self mis-sentenza in re Peter Farrugia Lauri v. Peter Farrugia Lauri et (Prim'Awla, 25 ta' Settembru, 2003), illi, "jekk parti taghzel li tressaq il-pretensjonijiet taghha kontra parti ohra fuq kawzali partikolari, l-eccezzjoni li titqanqal mill-parti mharrka kontra l-azzjoni maghmula kontriha trid titkejjel fuq dik il- kawzali u mhux fuq x'tahseb il-parti mharrka li setghet kienet il-kawzali vera."

Dan ma jfisser xejn hlief li t-tieni eccezzjoni tal-konvenuta li m'hijiex il-legittima kontradittrici – u naturalment l-eccezzjonijiet l-ohra li huma intimament kollegati maghha (i.e., it-tielet u r- raba' wahda) – hi guridikament insostenibbli.

Ghalhekk, dwar din l-eccezzjoni preliminari tal-konvenuta Muriel Spiteri Holt, it-Tribunal jikkunsidraha bhala guridikament mhux tajba u l-istess ghandha tigi rigettata.

L-istess effett negattiv jinfluwixxi wkoll fuq it-tielet u r-raba' eccezzjonijiet peress li huma konsegwenzjali ghat-tieni eccezzjoni.

Indirizzati l-materji ta' natura preliminari, it-Tribunal issa jdawwar l-attenzjoni tieghu biex jistharreg il-mertu tal-kawza.

It-Tribunal jikkunsidra; Bil-prezenti istanza, is-socjetà attrici qed titlob rifuzjoni minghand il-konvenuti ta' l- ammont minnha mahrug biex jigi kumpensat terz abbazi tal-kundanna rizarcitorja fil- proceduri arbitrali.

L-ammont huwa komplessivament ta' elfejn, tlett mija u sitta u tletin ewro u seba' u hamsin centezmi (€2,336.57c).21 Il-bazi ta' l-azzjoni attrici hi l-vjolazzjoni tal-polza da parti tal-konvenuta Muriel Spiteri Holt illi kuntrarjament ghal dak previst fil- polza, ippermettiet lill-konvenut Clint Spiteri Holt li jsuq il-vettura assikurata meta hu ma kellux l-età idonea biex jaghmel dan.

Il-polza kienet espressament tiddetta li l-vettura kienet tista' tigi misjuqa minn kull persuna, basta li tkun ghalqet l-età ta' hamsa u ghoxrin (25) sena.

Dan huwa l-presuppost uniku li jaghti origini ghat-talba attrici f'dawn il-proceduri.

21 Jigi mfakkar li l-attrici ma ezibit l-ebda evidenza dwar dan l-ammont li tghid li hallset lill-parti rikorrenti fil- proceduri arbitrali (i.e., it-terz danneggjat).

Ma tressqet l-ebda prova, dokumentarja jew xort'ohra, ta' kif inhu

ezattament suddiviz l-ammont ta' €2,336.57c, ossia oltre l-ammont ta' €919.52c bhala sorte fil-proceduri ta'

arbitragg, ta' x'jikkomponi r-rimanenti ammont ta' €1,417.05c.

Ghalkemm, giet prezentata kopja tat-taxxa ufficjali

105), it-Tribunal, ghalkemm prova jahdem il-komputazzjoni, ma setax

jasal ghall-ammont relattiv.

Madanakollu, mill-ewwel ikollu jigi mistqarr li l-atti processwali mressqa quddiem dan it- Tribunal ma jurux dak li donnha qed tara s-socjetà attrici.

L-anomalija riskontrata mit- Tribunal m'hijiex merament kwistjoni ta' divergenza interpretattiva ta' certu stat ta' fatt, izda wahda dwar fattur oggettiv li, fis-sewwa, ma jistax jigi attribwit interpretazzjoni ohra ghajr ghal dak li effettivament juri.

Ikollu jigi ammess li dan it-Tribunal qara numerevoli drabi l-atti processwali u presta attenzjoni kbira ghal kull dokument u pagna ta' l-atti sabiex ma jkun qed jahrablu xejn, izda dejjem wasal ghall-istess identika konkluzjoni, u cioè illi l-provi juru li l-konvenut Clint Spiteri Holt kellu effettivament erbgha u tletin (34) sena fid-data ta' l-incident.

Fi kliem iehor, dakinhar ta' l-incident il-vettura assigurata mas-socjetà attrici kienet qed tinstaq minn sewwieq li kellu aktar minn hamsa u ghoxrin (25) sena – fattur dan li jiznatura l- fondamenti ta' l-istanza attrici li fuqhom esklussivament tibbaza d-domanda gudizzjali taghha.

Ir-rapport tal-Pulizija ezibit in atti juri li Clint Spiteri Holt twieled fis-7 ta' Marzu, 1977.22 L- incident stradali in kwistjoni sehh fis-17 ta' Frar, 2011.23 Ghalhekk, dan jindika li fid- data ta' l-incident Clint Spiteri Holt kellu 34-il sena.

Inoltre, u sussidjarjament, il-karta ta' l- identità ta' l-istess Clint Spiteri Holt, kemm fir-rapport tal-Pulizija24, fl-affidavit tal-Pulizija25 u kif ukoll indikata bhala 866372M.

Ghalkemm, l-ahhar zewg digits ta' kull karta ta' l-identità jindikaw is-sena meta persuna tigi registrata mal-awtoritajiet u mhux necessarjament l-annu tat-twelid, f'dan il-kaz l- ahhar zewg digits jikkombacjaw mas-sena tat-twelid ta' Clint Spiteri Holt kif muri fir-rapport tal-Pulizija, ossia s-sena 1977.

Dawn il-provi – li huma l-unici provi mressqa sabiex jindikaw l-età tal-konvenut Clint Spiteri Holt – juru haga toto coelo diversa minn dak li qed tallega l-attrici.

Dawn juru li fid- data ta' l-incident, li kien mertu tal-proceduri arbitrali, Clint Spiteri Holt kellu età ferm oltre l- 25 li tispecifika l-polza ta' assikurazzjoni.

Ghalhekk, dan it-Tribunal jaraha alkwantu amonala u stramba:

il-proceduri hi

ta' dawn

ghaliex l-assikurazzjoni hawn attrici kienet iddecidiet li tintervjeni f'dawk il-proceduri in statu et terminis fuq il-bazi li, "Clint Spiteri Holt ma kienx persuna awtorizzata skond il-polza mahruga fuq il-vettura in kwistjoni misjuqa minnu."27;

ghaliex l-istess assikurazzjoni, wara li giet koncessa l-istatus ta' intervenuta fl-istess proceduri,28 kienet iddecidiet li tressaq risposta fihom u, inter alia, tghid li, "Ir- responsabilità hija respinta u kkontestata stante li fil-mument tal-incident l-Intimat Clint Spiteri Holt ma kienx kopert bil-polza assikurattiva mahruga mis-socjetà mittenti li kienet insured: insured only driving over 25 skond id-Dok A anness."29; fuq liema bazi l-assikurazzjoni attrici, waqt il-proceduri ta' arbitragg, kienet iddecidiet tivverbalizza illi, "Qed nara d-dokument SMS li qed nesibixxi – schedule annessa mal-polza ta' assikurazzjoni relattiva ghall-vettura DPS-679 involuta f'dan l-incident.

II-persuna li kien qed issuq il-vettura fl-incident cioè Clint Spiteri Holt, ma kienx kopert billi l-polza kienet tkopri biss persuni 'il fuq minn 25 sena, u fil-jum tal- incident Spiteri Holt Clint kien ghadu taht dik l-età."30; abbazi ta' liema evidenza l-Arbitru nizzel, wara d-dispozittiv tad-decizjoni arbitrali tieghu, illi, "Ghal kull bwon fini l-Arbitru jiddikjara illi l-polza tas-sigurtà mahruga mis- socjetà ta' assigurazzjoni intervenuta fil-kawza31 favur Muriel Spiteri Holt sid il-vettura involuta fl-incident kienet tkopri lilha biss.

Ghalhekk id-drittijiet kollha legali tal- istess socjetà ta' assigurazzjoni fil-konfront tal-intimat naxxenti mill-ligi u mill-istess polza qeghdin jigu riservati favur l-intervenuta fl-Arbitragg."

Kif fattur baziku bhal dan harab lis-socjetà attrici jisfuggi lit-Tribunal.

Ghaliex l-attrici kompliet tishaq li Clint Spiteri Holt kien taht l-età ta' 25-il sena mentri fil-verità kien jidher li dan ma kienx minnu huwa fatt insolitu.

U huwa wkoll alkwantu inspjegabbli kif id- difensuri rispettivi tal-prezenti zewg konvenuti harbilhom dan l-aspett li fuqu unikament tissejjes il-pretiza attrici.

Mhux biss b'naqra aktar attenzjoni dan il-fattur seta' gie eccepit jew senjalat mill-konvenuti sabiex jallerta lill-parti attrici, izda ukoll b'naqra aktar attenzjoni kienet tigi evitata din il-kawza da parti ta' l-attrici.

Issa, jekk kien hemm xi karenza, xi zball jew xi zvista x'mkien dwar l-età, dan ma jirrizultax mill-atti processwali kif kompilati u mressqa quddiem dan it-Tribunal.

Jekk 27 Ara rikors ta' l-attrici mressaq fil-proceduri ta' arbitragg tat-23 ta' Jannar, 2013 sabiex tigi permessa tintervjeni f'dawk il-proceduri (ezibit a fol.

63 ta' dawn il-proceduri).

28 Ara digriet ta' l-Arbitru datat 10 ta' Lulju, 2013 (ezibit a fol.

65 ta' dawn il-proceduri).

29 Ara risposta fil-proceduri ta' arbitragg tad-19 ta' Lulju, 2013 (ezibita a fol.

67 ta' dawn il-proceduri).

30 Ara verbal tas-seduta arbitrali tad-9 ta' Lulju, 2014 (ezibit a fol.

79 ta' dawn il-proceduri).

31 Li hija s-socjetà attrici f'dawn il-proceduri.

kien hemm xi evidenza ohra li kienet turi mod iehor minn dak prodott fil-kors ta' dawn il- proceduri, kien dmir primarju, jekk mhux esklussiv, tal-parti interessata li din tigi senjalata u formalment imressqa.

It-Tribunal ikollu joqghod u jistrieh fuq il-provi kif migjuba lilu u certament huwa prekluz milli jaghmel indagnijiet motu proprio u ulterjuri32 lil hinn mill-attività gudizzjarja ezercitata mill-partijiet litigandi ghaliex hu notorju illi min hu tenut jiggudika ghandu, "jestraji d-decizjoni tieghu unikament mill-allegazzjonijiet provati, u mhux ukoll minn dak li messu ngieb ghab-bazi tad-domanda u baqa' ma giex offert bi prova konvincenti."

(F. Advertising Limited v. Simon Wirth et, Appell Inferjuri, 21 ta' Mejju, 2010)33 u anke l'ghaliex "quod non est in actis, non est in mundo".34 Fin-nuqqas ta' evidenza, certament dan it-Tribunal – bhal kull enti 32 Minn ricerka maghmula mit-Tribunal jirrizulta li fis-sistema Ingliza – li proceduralment hi l-fonti u l-axxendent ta' dik domestika hekk kif jispjega sew il-gurista u Imhallef Malti Paolo Pollacco Yarovaya fil-monografija tieghu intitolata "Storia della Legislazione in Malta" (Malta, 1897; pp.322–323) – jidher li l-gudikant ma jistax inehhi t-toga tieghu u jilbes dik ta' avukat u jidhol fl-arena rizervata lill-partijiet u lid-difensuri taghhom.

Ir-rwol tieghu, ghalkemm m'ghandux ikun ta' passività totali, hu primarjament wiehed ta' arbitru distakkat mill-litigju li qed jizvolgi quddiemu.

Interessanti wkoll is-segwenti letteratura fuq din it-tematika: Artiklu intitolat "Judges Ought To Be Active Referees And Not Mere Spectators" ta' David Nwankwo (Settembru, 2012); Artiklu intitolat "Partisan Justice: A Brief Revisit" ta' Marvin Pule’ ('Litigation Journal' 1989; Vol.

33 Kif kellu okkazzjoni jghid dan it-Tribunal, fost ohrajn, in re Ivan Ublenhaut v. Personal Exchange International

34 Ara fuq dan il-principju l-kawza in re Carmelo Azzopardi Farrugia v. Kummissjoni ghall-Kontroll ta' l-Izvilupp (Appell

Kummercjali, 10 ta' April, 1995 riportata f'Kollez.

jista'

il-mertu

jidhirlu xieraq dwar

gudizzjarja jew kwazi-gudizzjarja fis-sistema legali Maltija – ma jistax jikkolma l- ommissjonijiet probatorji ta' xi parti.35 Ghalkemm huwa minnu li dan it-Tribunal mhux marbut bir-regola dwar l-ahjar prova ex Art.

9(2)(b) Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta (u tal-kawza), ghalhekk madanakollu dan ma jiddispensax lill-parti interessata milli tadduci provi idoneji in sostenn tat-tezi taghha (Emanuel Glanville et v. Anna Elwerfelly et, Appell Inferjuri, 27 ta' Frar, 2009).

Sa pjuttost ricenti, id-decizjoni in re Middlesea Insurance plc v. Waldorf Auto Services Co Ltd et (Appell Inferjuri, 17 ta' Novembru, 2017) ittenni tghid illi, "għalkemm it-Tribunal għandu jiddeċiedi l-kawżi quddiemu prinċipalment abbażi tal- ekwità, ovvjament il-kawżi quddiemu xorta għandhom jiġu deċiżi a bażi tal-provi li kull parti tkun ressqet."

L-istess identiku kliem hu misjub fid-decizjoni in re A.l.M. Enterprises Limited v. U.C.I.M. Co Ltd et (Appell Inferjuri, 17 ta' Novembru, 2017).

Hi norma indiskussa li tghid illi jispetta lil min javvanza pretiza u/jew allegazzjoni li jipprova dak minnu allegat.

562 tal-Kodici ta' Procedura Civili li jistabbilixxi li, "l- obbligu tal-prova ta' fatt imiss dejjem lil min jallegah."

Fis-sentenza in re Anthony Gat Baldacchino et v. Anthony Spiteri Holt (Prim'Awla, 5 ta' Mejju, 2016) inghad illi, "il-parti attriċi għandha l-obbligu li tipprova kif imiss il-premessi għat-talbiet tagħha b'mod li, jekk tonqos li tagħmel dan, iwassal għall-ħelsien tal-parti mħarrka."

Dan ifisser li gudikant ghandu jemetti d-decizjoni tieghu bbazi tal-materjal lilu offrut mill-partijiet u m'ghandux ifittex altrove, anke fuq l-istregwa tal-principji mhaddna mill-qrati patria li quod non est in actis non est in mundo u li gudikant ghandu jiddeciedi secundum acta et probata non secundum privatam scientiam stante illi r-rilevanza probatorja ma tinsabx f'dak li jaf il-gudikant, izda f'dak li johrog mill-atti processwali (non refert quid notum sit judici si notum non sit in forma judicii).

Dan hu rifless fil-gurisprudenza nostrana bhal perezempju fis-sentenzi fl-ismijiet Carmelo Azzopardi Farrugia v. Kummissjoni ghall-Kontroll ta' l-Izvilupp (Appell Kummercjali, 10 ta' April, 1995) u F. Advertising Limited v. Simon Wirth et (Appell Inferjuri, 21 ta' Mejju, 2010).

L- attrici, li ghazlet issejjes azzjoni fuq presuppost specifiku u partikolari, naqset li turi l- istess presuppost ghandu mis-sewwa.

Addirittura, il-provi minnha avvanzati juru l- kontra.

F'dan il-kaz ma jidhirx li l-attrici ghandha ragun fil-pretiza taghha, bazikament ghax tibni kaz fuq presuppost fattwali li ma jirrizultax bhala fondat.

Ghandha, ghalhekk, ragun il- konvenuta Muriel Spiteri Holt li tghid li t-talba attrici, kif dedotta, hija fattwalment u legalment infondata, stante li mill-atti processwali jirrizulta illi dakinhar ta' l-incident il- vettura bin-numru ta' registrazzjoni DBS-679 tat-tip 'Mitsubishi Pajero', illi kienet koperta b'polza ta' assigurazzjoni tat-tip third party liability, kienet effettivament qed tigi misjuqa minn persuna (mill-konvenut Clint Spiteri Holt) li kellha 'l fuq minn hamsa u ghoxrin (25) sena.

Ghalhekk, ma kien hemm l-ebda ksur tal-polza kif allegat.

Ghaldaqstant, it-Tribunal, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet maghmula hawn fuq u konsistentement maghhom, jaqta' u jiddeciedi dan il-kaz billi, filwaqt li jichad l- eccezzjoni ta' preskrizzjoni sollevata mill-konvenut Clint Spiteri Holt u jichad ukoll it-tieni eccezzjoni, u konsegwentement anke t-tielet u r-raba' eccezzjonijiet, tal-konvenuta Muriel Spiteri Holt, tal-konvenuta Muriel Spiteri Holt u konsegwentement jichad it-talba attrici bhala guridikament insostenibbli u fattwalment infondata.

L-ispejjez gudizzjarji marbuta ma' dawn il-proceduri – b'applikazzjoni tal-Art.

10(1) tal- Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta – ghandhom jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet. ft.

l-ewwel eccezzjoni

jilqa'


QORTI ĊIVILI

ILLUM IL-31 TA' OTTUBRU 2019

Fl-Atti tal-Mandat ta' Inibizzjoni Numru 980/15JRM fl-ismijiet

illi jista' jkollhom

talbu is-segwenti:

Rat ir-rikors ta' John u Edith konjuġi Ellul Baxter schembri, li permezz tiegħu ippremettew u

Illi permezz tad-digriet minnha moghti fis-27 ta' Lulju, 2015 din l-Onorabbli

Qorti laqghet it-talba quddiemha mressqa mill-esponenti sabiex jinzammu l-

intimati milli 'jkomplu joperaw u jiggestixxu l-fond maghruf bhala 'Club Aria'

Street') illi jinsab fi Triq Hal Gharghur, Paceville, San Ġiljan, b'mod abuziv u b'tali mod

illi jdejjaq lill-esponenti, jikkawzalhom inkonvenjent serju u jostakolhom mit-

tgawdija pacifika tal-proprjeta` taghhom illi tinsab propju adjacenti ghall-fond

in kwistjoni.

Illi l-Mandat gie segwit b'kawza (Rik.

777/15MC) skond il-ligi liema kawza

tinsab appuntata ghal-24 ta' Novembru 2015 (9am) quddiem din l-Onorabbli

Illi minkejja l-ordni moghtija minn din l-istess Onorabbli Qorti bid-digriet tas-27

ta' Lulju, 2015 l-intimati komplew ghaddejjin bl-attivita` taghhom bl-istess mod

u manjiera illi kien wassal sabiex tigi ntavolata mill-esponenti t-talba su-riferita.

Dan jirrizulta b'mod mill-aktar car mir-rapport redatt mill-Inginier A.R. Caruana Said

annessa u mmarkata bhala Dok.

Issir hawnhekk referenza proprju ghar-

rapport precedetement redatt mill-istess Inginier u datat l-14 ta' Mejju 2015 (li

jinsab ezebit fl-atti tal-Mandat u li kopja tieghu qeghda tigi wkoll hawn annessa u

Illi mir-rapporti su-citati u partikolarment mill-fatt illi l-livelli tal-istorbju illi

taghhom ittiehed rendikont huma tal-istess intensita`, jirrizulta ampjament u

minghajr l-ebda dubju illi l-ordni moghtija minn din l-Onorabbli Qorti kif hawn

premess giet injorata bl-aktar mod assolut mill-intimati – agir illi jikkostitwixxi

sfida u disprezz lejn l-Awtorita` ta' din l-istess Qorti.

Ghaldaqstant, l-esponenti filwaqt illi jirrizervaw id-drittijiet kollha taghhom fir-

rigward tal-agir abuziv daparti tal-intimati, umilment jitolbu lil din l-Onorabbli Qorti

sabiex (1) tordna l-ftuh tal-proceduri opportuni fil-konfront tal-intimati jew min

minnhom ghad-disprezz lejn l-Awtorita` taghha, u (2) taghti dawk il-provvedimenti

kollha illi jidhrilha xierqa u opportuni.

Rat ir-risposta ta' Martan Limited u Raymond u Patricia konjuġi Desira fejn jingħad

kif ġej:

Illi s-socjeta` intimata, kif ukoll l-intimati personalment, mhumiex il-legittimi

kontraditturi tar-rikorrenti u dan kif kien ben eccepit u dikjarat fir-risposta ghall-

mandat ta' inibizzjoni numru 980/2015 u kif kien ben irrizulta u konstatat waqt it-

trattazzjoni tal-istess.

mhumiex il-persuni u/jew socjeta` li jiggestixxu l-istabilimenti li allegatament jistghu

qed jikkawzaw l-inkonvenjent.

Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghall-premess jinghad illi ma hemm

ebda molestja fil-proprjeta` tal-atturi kkawzata direttament jew indirettament mill-

Illi nonostante illi l-intimati gabu a formali konjizzjoni tal-atturi illi huma

mhumiex il-persuni li qeghdin presentement jiggestixxu l-istabbiliment "The

Dome" l-atturi xorta wahda mhux biss fethu kawza opportuna izda jinstabu

jippresentaw rikors ghal disprezz fl-atti tal-mandat meta certament jafu li l-

intimati mhumiex il-persuni responsabbli u li jistghu jirrispondu fuq l-

allegazzjonijiet in mertu.

Illi, bla pregudizzju ghall-premess, dawn il-proceduri huma intempestivi stante

illi l-intimati mhux biss oggezzjonaw u irrespingew l-pretenzjonijiet tal-atturi izda

pprezentaw rapport u provi in mertu li juru li r-rapporti, esebiti mill-atturi, huma

teknikament invalidi u mhux attendibbli.

Illi di piu` huma intempestivi ghaliex ma

jinstabux jaghtu opportunita` lill-Prim' Awla tal-Qorti Civili tappunta espert

tekniku taghha li jista' jirrelata fuq il-mertu.

Illi t-talbiet odjerni sabiex jinfethu proceduri ghal disprezz kontra l-esponenti

huma malizjuzi u irregolari stante li ghadu certament mhux stabilit il-provenjenza

vera, s-sors, l-entita` u l-korrettezza tal-mizuri teknici fir-rigward.

Illi minghajr pregudizzju ghall-premess, jinghad ulterjorment illi r-rapporti esebiti

mill-atturi u markata bhala Dok AR u AR1 huma ibbazati fuq apparat mhux

Bizzejjed issir riferenza ghal dak dikjarat fl-istess rapport, fejn hemm

Certament illi mhux accettabbli li l-

atturi jippresentaw rapport, li jippretendu ghandu jintuza sabiex din l-Onorabbli

Qorti tista' tistrieh fuqu, li gie ibbazat fuq apparat li kellu jkun re-calibrated ben

Dan kien gie sottolineat fl-istadju tal-"Mandat ta' Inibizzjoni fuq riferit

ndenja ruhu jikkalibrah meta jaf jew missu kien infurmat mill-istess atturi li l-

intimati qajmu tali osservazzjoni u oggezzjoni.

Kull qari mittiehed minn apparat

mhux ikkalibrat huwa necessarjament fallaci u ghahekk invalid u inamissibbli.

Isegwi illi t-talbiet odjerni huma infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu

respinti bl-ispejjes kontra l-atturi.

Illi mid-dokument mmarkat CC 1 li huwa rapport tal-espert akustiku

Christian Flynn jirrizulta kemm verament il-qari mittiehed fir-rapporti AR u

AR1, li fuqu hija bbazata din il-procedura huma infondati u skoretti u ma jistghu

qatt jservu bhala prova teknika valida fil-ligi u wisq aktar bhala wahda li fuqha

jintalab disprezz u ksur tal-mandat ta' inibizzjoni numru 980/15/JRM (Esebit Dok

Fil-fatt il-Qorti li laqghet il-mandat ghamlitu taht certi kundizzjonijiet.

Onorabbli Qorti diversament presjeduta irriteniet hekk; "Tqis ukoll li huwa

mghoti li l-Qorti bil-ligi tohrog mandate that certi kundizzjonijiet.

F'dan il-kaz, u

kif issemma aktar qabel, l-intimati mhumiex qeghdin jitwaqqfu milli jinqdew bil-

licenzja fis-sehh kemm il-darba jsibu mezz kif il-muzika li tindaqq fl-imsemmi

stabiliment ma tkunx tinstema' mill-post tar-rikorrenti.

Illi minghajr pregudizzju ghall-premess hemm ukoll fattur iehor li jwassal ghal

nuqqas ta' bazi legali ghal tali procedura.

Fil-fatt kif jafu ben tajjeb l-atturi, fl-

inhawi joperaw stabilimenti ohra li jistghu jkunu l-kawza prossima tal-

oggezzjonijiet tal-atturi.

Illi, f'dan ir-rigward, l-esponenti jhossu li ghandhom

igibu ghall-attenzjonital-Qorti illi fil-fatt, fl-14 ta' Awwissu 2015, l-istabiliment

"The Dome" inghalaq fl-10.30pm u ghalhekk ma seta' qatt jkun l-awtur tal-allegat

Madankollu jekk wiehed ihares lejn ir-rapport tal-espert tal-atturi

isib li hemm ukoll storbju qawwi.

Dawn il-hsejjes, x'aktarx li kienu ggenerati

mill-avveniment mill-MFCC fejn kien ghaddej avveniment kbir.

L-esponenti ma

ghandhomx u ma jistghux ghalhekk jirrispondu ghall-agir ta' terzi, semplicement

ghaliex l-atturi ghandhom mandat t'inibizzjoni fil-konfront taghhom.

Salv kontestazzjoni ulterjuri.

Rat l-atti kollha tar-rikors;

Rat il-provi kollha li tressqu fil-kors tar-rikors;

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrenti ppreżentata fid-19 ta' Lulju 2019, kif ukoll

in-nota ta' sottomissjonijiet tal-intimati ppreżentata fis-26 ta' Settembru 2019;

Rat illi r-rikors tħalla għal-lum għall-provvediment finali;.

Ikkunsidrat;

Mertu tar-Rikors.

Illi permezz tar-rikors odjern, ir-rikorrenti qed jitolbu lil din il-Qorti sabiex ai termini tal-

Artikolu 1003A tal-Kapitolu 12 tordna lir-Reġistrtur tal-Qorti jipproċedi kontra s-soċjetà

intimata Martan Limited kif ukoll kontra l-intimati Raymond u Patricia konjuġi Ozen

ghal disprezz lejn l-awtorita' tal-Qorti fuq l-allegazzjoni li dawn ta' l-aħħar qegħdin jiksru

l-ordni mogħtija minn din il-Qorti diversament preseduta permezz tal-ħruġ tal-Mandat ta'

Inibizzjoni fl-istess ismijiet premessi numru 980/2015JRM.

Fis-17 ta' Ġunju 2015, ir-rikorrenti ppreżentaw Mandat ta' Inibizzjoni fejn permezz

tiegħu talbu lill-Qorti "iżomm l-intimat milli jkomplu joperaw u jiġġestixxu l-fond

'Liquid', 'Vibes' u 'Wall Street') illi jinsab fi Triq Hal Gharghur, Paceville, San Ġiljan, b'mod

abbużiv u b'tali mod illi jdejjaq lill-esponenti, jikkawżawlhom inkonvenjent serju u

jostakolahom mit-tgawdija paċifika tal-proprejta' taghhom illi tinsab proprju adjacenti

Fid-digriet tagħha tas-27 ta' Lulju 2015 din l-Onorabbli Qorti diversament preseduta

għamlet, fost l-oħrajn, is-segwenti konsiderazzjonijiet:

Tqis li l-intimati ma jmerux l-allegazzjoni tar-rikorrenti li fl-istabiliment tabilħaqq

isiru attivitajiet u festini li matulhom tindaqq il-mużika.

Kemm hu hekk, fi studju ta'

ħsejjes li sar fl-istess stabiliment ftit ġimgħat ilu fuq ilmenti ta' ħaddieħor li joqgħod

ftit 'il bogħod, ħareġ ċar li d-daqq ta' mużika matul is-sigħat bikrin tal-lejl huwa ħaġa

li tiġri regolarment;

Tqis li r-rikorrenti ma humiex qegħdin jitolbu li l-intimati jtemmu kull attivita' fl-

istabiliment li huma għandhom il-liċenza għaliha, imma biss li ma tindaqqx mużika

f'ħinijiet partikolari b'mod li tkun tinstema' minn darhom;

Tqis li l-jedd mad-daqqa t'għajn li r-rikorrenti jgawdu huwa dak li ma jkunux esposti

fis-satra ta' darhom għal livelli ta' ħoss jew storbju li huwa ta' inkonvenjent jew ogħla

mil-limiti suġġeriti mill-awtoritajiet sanitarji bħala limiti li, lil hinn minnhom, tista'

ssir ħsara f'saħħet il-bniedem, u dan b'mod partikolari f'ħinijiet ta' mistrieħ [Ara P.A.

AJM 19.9.2008 fl-atti tar-Rikors fl-ismijiet Mary Ann Chakour vs Rev. Arċipriet Joe

Tabone li l-liġi nnifisha ma tħallix li tindaqq mużika fi stabiliment kummerċjali liċenzjat

għad-daqq ta' mużika amplifikata b'tali mod li tinstema' minn barra f'kull żona (ħlief

f'Buġibba, Il-Qrendi u Ħal Balzan) wara l-ħdax ta' filgħaxija [Reg.

38(2)(ċ) tal-A.L. 1

Bl-istess mod, il-liġi tipprovdi wkoll li t-tħaddim jew tmexxija

ta' post kummerċjali liċenzjat biex jiftaħ bejn is-siegħa u l-erbgħa ta' filgħodu "ma

għandux matul dawk is-sigħat joħloq fastidju jew inkonvenjenza lill-viċini b'xi xorta

ta' ħoss li jinstema' minn barra l-post jew b'xi mezz magħmul minn ġewwa jew minn

barra tal-post" [Reg.

38(2)(d) tal-A.L. 1 tal-2006];

Tqis ukoll li huwa mogħti li l-Qorti bil-liġi toħroġ Mandat taħt ċerti kundizzjonijiet

[Ara P.A. NA 29.2.1996 fl-atti tar-Rikors fl-ismijiet Leonard Bonnici Stellini vs John

MALLIA CACCIOTTOLO'dan il-każ, u kif issemma aktar qabel, l-intimati

ma humiex qegħdin jitwaqqfu milli jinqdew bil-liċenza fis-seħħ jekk kemm-il darba

jsibu mezz kif il-mużika li tindaqq fl-imsemmi stabiliment ma tkunx tinstema' mill-

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qegħda tiddeċiedi billi:

Tilqa' t-talba tar-rikorrenti għall-ħruġ tal-Mandat minnhom mitlub billi ntwera li

jeżistu l-elementi li trid il-liġi għall-ħruġ tiegħu."

Permezz tar-rikors odjern ir-rikorrenti qegħdin jallegaw illi s-soċjetà intimata kif ukoll l-

intimati Desira kisru l-ordni tal-Qorti fuq ċitata stante li komplew jikkawżawlhom

inkonvenjent serju u jostakolahom mit-tgawdija tal-proprjetà tagħhom u dan għaliex l-

istorbju li kienu jisimgħu minn darhom qabel ingħata d-digriet tas-27 ta' Lulju 2015 kien

għadu jinstema' anke wara l-għoti tal-ordni.

Ir-rikorrenti għalhekk jisħqu li l-ordni

mogħtija mill-Qorti mhux qiegħda tiġi mħarsa, b'disprezz lejn l-awtorità tal-Qorti u

għalhekk jitolbu li jiġu istitwiti l-proċeduri ġudizzjarji ai termini tal-Artikolu 1003A tal-

Min-naħa l-oħra, l-intimati, apparti li jerġgħu jissollevaw l-eċċezzjoni li huma m'humiex

leġittimi kontradetturi, jinsistu li l-apparat użat mill-Inġinier inkarigat mir-rikorrenti

sabiex jiġbor informazzjoni dwar il-livell tal-istorbju m'huwiex ikkalebrat u għalhekk ir-

riżultati minnu miġbura huma invalidi.

Di piu, l-intimati jressqu l-argument li fl-inħawi

hemm stabbilimenti oħra li jistgħu qegħdin jikkawża inkonvenjent lir-rikorrenti u

għalhekk huma m'għandhomx jirrispondu għall-aġir ta' terzi.

Ikkunsidrat

Konsiderazzjonijiet tal-Qorti.

L-eċċezzjoni mressqa mill-intimati li m'humiex il-leġittimi kontraditturi diġà ġiet

sollevata u trattata fil-Mandat t'Inibizzjoni innifsu u l-Qorti fid-digriet tagħha kienet

Tqis li l-imsemmi stabiliment huwa liċenzat favur il-kumpannija intimata bħala

diskoteka u "nightclub", bil-fakulta' li jniedi attivitajiet fil-beraħ u li tindaqq il-mużika

sal-erbgħa ta' filgħodu, u dan taħt il-kundizzjonijiet hemm imfissra;

Tqis li l-intimat huwa l-persuna li favur tiegħu sar it-trasferiment tal-liċenza għan-nom

tal-kumpannija intimata;

Tqis għalhekk li safejn l-intimati jridu li ma jitqisux bħala l-kontraditturi leġittimi tat-

talba tar-rikorrenti, dik l-"eċċezzjoni" ma tidhirx mistħoqqa, u dan minbarra l-fatt li,

normalment, "eċċezzjonijiet preliminari" ma jsibux posthom fi proċedura bħalma hija

dik fejn jintalab il-ħruġ ta' Mandat kawtelatorju.

Dan jingħad għaliex it-tiftix li trid

tagħmel il-Qorti għas-siwi ta' talba għall-ħruġ ta' Mandat m'għandux jitfixkel jew

jitwaqqaf b'indaġni dwar kwestjonijiet ta' eċċezzjonjiet preliminari, jekk mhux għax

jirriżulta xi difett fil-ħtiġijiet jew fil-forma li l-liġi titlob minn Mandat bħal dak;

Fil-mori ta' dan ir-rikors ġiet ippreżentata kopja tal-liċenzja maħruġa mill-Awtorità tat-

Turiżmu1 fejn minnha jidher ċar li Raymond Ozen huwa l-persuna liċenzjata.

l-istess dokument jirriżulta wkoll li l-liċenzja tal-pulizija saret minn Raymond Ozen

In oltre, waqt ix-xhieda tiegħu tat-22 ta' Frar 2017, Raymond Ozen

1 Paġna 51 tal-proċess.

ikkonferma li huwa s-sid tal-post kif ukoll li l-liċenzja hija maħruġa fuqu.2 Ta' min

isemmi wkoll li fit-13 t'Ottubru 2015 sar verbal fejn "Dr. Brincat għas-soċjetà intimata

jiddikjara illi l-propjetarju ta' Dome, Aria, Liquid, Stitch u Vibes huwa s-soċjetà Portanier

Giordano Psaila il-provi jikkonfermaw dak li intqal mill-Qorti fil-Mandat per se.

Pero' il-mertu tar-rikors in diżamina qed jitlob li jinbdew proċeduri għall-disprezz kontra

l-intimati kollha, kemm kontra soċjeta' kummerċjali kif ukoll kontra persuni fiżiċi.

L-istitut ta' disprezz lejn l-Awtorità tal-Qorti huwa "stabbilit mill-ligi, aktar milli bl-iskop

li tigi kustodita d-dinjita' tal-Qorti, biex tigi tutelata l-amministrazzjoni tajba tal-

gustizzja.

Il-Qorti mhix parti interssata f' dan il-gudizzju.

L-imhallef ma' ghandu ebda

interess personali fil-meritu tal-procediment.

L-uniku interess tal-Qorti hu ta' l-Imhallef

hu dak li jissussisti f' kull procediment, dak li ssir gustizzja skond il-ligi."4 Huwa ovvju

li kulħadd jifhem li biex jinżamm il-buon ordni fis-soċjetà ħadd ma jista' jmur kontra l-

liġi.

Ordni tal-Qorti għandu jkun obdut u se mai għandu jkun kontestat fi proceduri ad

hoc; iżda ċertament tali ordni ma tistax tiġi injorata.5

L-Artikolu 1003A tal-Kapitolu 12

jipprovdi wieħed mir-rimedji sabiex

kontestazzjoni meta hemm ksur ta' ordni:

Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta' dan it-Titolu, f'kull proċediment għal

disprezz lejn l-awtorità tal-qorti, ir-Reġistratur għandu jibda, kif jiġi ordnat mill-Qorti,

il-proċedimenti meħtieġa u għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi huwa għandu jitqies

bħala l-attur.

Kif ben osservat minn din il-Qorti diversament preseduta fid-digriet tagħha tat-30 t'April

dak li "jinteressa lil din il-Qorti huwa jekk l-intimati agixxewx bi ksur tal-ordni taghha

sabiex jigi applikat l-artiklu imsemmi.

Jigi ribadit ukoll li l-process ghas-sejba ta' htija li

2 Paġna 119 tal-proċess.

3 Paġna 32 tal-proċess.

4 Il-Qorti vs. Antoine Balzan deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fid-9 ta' Novembru 1990 (Vol.LXXIV.III.546).

5 Ara Il-Qorti vs. George Calleia deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-14 Marzu 1988 (Vol.LXXXII.II.226).

ghandu jigi prosegwit mir-Registratur huwa ta' indoli penali tant li l-akkuza ta' disprezz

iggib maghha l-htiega li tigi ppruvata, minn min qieghed jixli, l-intenzjoni tal-persuna

mixlija li tisfida l-ordni tal-Qorti u b'hekk l-awtorita` taghha.

(Ara "Edward Balzan

noe vs Carmelo oo" (A.C. 7 ta' Ottubru 1997; u "Il-Qorti vs Antoine R. Balzan"

Tenut kont li r-rikorrenti qed jitolbu lill-Qorti tordna lir-Reġistratur tal-Qrati sabiex

jistitwixxi proċeduri ta' disprezz kontra s-socjeta' intimata kif ukoll kontra l-intimati

Ozen huwa neċessarju li jiġi eżaminat kontra min tali proċess jista' jiġi istitwit.

rajna proċess għall-disprezz fuq allegat ksur ta' ordni tal-Qorti jista' biss jinbeda kontra

min tali ordni tkun ġiet maħruġa u mhux kontra terzi li fil-konfront tagħhom ma hemmx

Iżda tenut kont li f'tali proċeduri għal dikjarzzjoni ta' disprezz ".… minbarra

l-prova tax-xilja ta` disprezz minn min qieghed jixli, trid tingieb ukoll prova tal-fehma

tal-persuna mixlija li tisfida l-ordni tal-Qorti u b`konsegwenza ta` hekk l-awtorita` taghha.

Ghalhekk l-akkuza ta` disprezz iggib maghha l-htiega li ssir il-prova minn min qed iressaq

l-akkuza li l-persuna akkuzata riedet tisfida lill-Qorti u l-awtorita` taghha (PA/RCP – 12

ta` Dicembru 2001 – "Registratur tal-Qrati Superjuri vs Ismail").

Il-prova tal-element

intenzjonali hija vitali u tikkostitwixxi l-agir tad-disprezz b`mod li minghajru ma jsir l-

ebda disprezz (Vol.LXVII.II.7)." (digriet fl-ismijiet Giulia Bartolo Burlo! et vs. Giuseppe

Vigar et (Ċit Nru 642/2018 JZM) deċiża minn din il-Qorti diversament preseduta fit-

28 t'April 2016 ); huwa evidenti li tali proċeduri jistgħu jiġu istitwiti kontra persuni fiżiċi

u mhux kontra persuna ġuridika.

Il-proċess għas-sejba ta' ħtija li għandu jiġi mmexxi

mir-Reġistratur huwa ta' indoli penali tant li l-piena tista' tammonta għal waħda ta'

priġunerija.

Qiegħed isir aċċenn għal dan il-fatt peress li din il-Qorti trid tqis jekk dawn

il-proċeduri jistgħux jitressqu wkoll kontra s-soċjeta' intimata.

F'dan ir-rigward referenza ssir għas-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell fit-28 ta'

Jannar 1991 fl-ismijiet Catherine Ducker vs. Joseph Stajic et fejn ġie osservat li "certi

atti jikkostitwixxu disprezz lejn l-awtorita' tal-Qorti u [l-ligi] tippreskrivi l-pieni li

ghandhom jigu inflitti fuq min jinsab li jkun ikkommetta xi att minn dawk.

Dan il-

procediment huwa ta' indoli kriminali.

Il-fatt li l-istess procediment gie introdott bic-

Citazzjoni ma jaghtix lil dan il-procediment in-natura civili, u ma jnehhilu xejn min-

Rilevanti s-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-

kawża Francis X. Paladino vs. Giuseppe Sank et tad-9 ta' Frar 1996, fejn il-qorti

kkonfermat li proċeduri ta' disprezz huma ta' natura penali.

Żiedet li: "Issa huwa

principju kardinali li ghandu jirrispondi biss ghal reat min ikun ikkommettieh.

L-ulied ma

jirrispondux ghar-reati ta' missierhom [...] bil-mewt tal-konvenut Giuseppe Sank l-

azzjoni odjerna giet perenta billi huwa wkoll principju kardinali li l-mejtin ma jigux

kundannati f'din id-dinja, ghax lanqas hu possibbli."

Fiċ-ċirkostanzi l-qorti l-liberat lill-

intimati mill-osservanza tal-ġudizzju.

Skond l-Artikolu 997 tal-Kapitolu 12, fi proċedimenti li jsiru minħabba att jew

ommissjoni li tkun tammonta għal disprezz lejn l-awtorità tal-qorti, "il-ħati" jista' jiġi

kkundannat għal priġunerija għal żmien sa xahar jew għal multa ta' mhux inqas minn

€232.94 u mhux iktar minn €2,329.37.

il-multa ma

titħallasx,

jiskonta

f'detenzjoni jew fi priġunerija bħal kif jingħad fil-Kodiċi Kriminali.

Huwa evidenti miż-żewġ artikolu surreferiti li l-kundanna trid bilfors tkun personali.

Fil-

każ in eżami l-effett huwa ta' priġunerija jew multa li jekk ma titħallasx tikkonverti ruħha

f'detenzjoni.

Din il-Qorti tagħmel tagħha l-konsiderazzjoni magħmula mill-Qorti tal-

Appell (sede Superjuri) fid-deċiżjoni George Cascino vs. Philip Galea St.John et

nomine tas-27 ta' Ġunju 1997:

Huwa ovvju li persuna legali ma tistax tigi kkudannata ghall-piena ta' detenzjoni u

ghalhekk is-sentenza kif moghtija hija nulla.

Illi proprjament jidher li l-procedura ta l-

attur appellat giet istitwita hazin minn punto di vista ta' dritt il-ghaliex ma messhiex

giet istitwita kontra s-socjeta.

Fid-dawl ta' din il-ġurisprudenza l-Qorti qed tikkonkludi li l-proċedura ta' disprezz ma

tistax tiġi istitwita fil-konfront tas-soċjetà intimata Martan Limited u dan għaliex ma

jistgħux jitmexxew proċeduri ta' natura penali bħalma huma dawk ta' disprezz fil-konfront

ta' persuni ġuridiċi.

Għaldaqstant l-eċċezzjoni li s-soċjeta' intimata ma hiex il-leġittimu kontradittur qed tiġi

akkolta filwaqt li qed tiġi respinta fir-rigward tal-intimati Ozen.

Jonqos għalhekk jiġi kkunsidrat jekk jirriżultax prima facie li l-ordni tal-Qorti fuq

imsemmija ġietx miksura mill-intimati Ozen.

Ikkunsidrat

Illi mix-xhieda ta' John Cekic Baxter schembri minnu mogħtija fit-13 t'Ottubru 2015, jirriżulta

li l-problema tal-istorbju tipronunzja ruħha meta l-avvenimenti jkunu qegħdin isiru fin-

naħa ta' barra tal-istabbiliment u dan għaliex xhed illi meta d-daqq ikun il-Vibes biss

huwa ma jisma' xejn peress li din il-parti hija kompletament magħluqa.

Min-naħa tagħhom l-intimati sejħu bħala xhud lil Dominic Alexiev Schembri, l-operatur tal-Aria

Complex, li xhed illi qegħdin jagħmlu milli jistgħu sabiex inaqqsu l-inkonvenjent li

qegħdin jilmentaw minnu r-rikorrenti.

Il-problema tal-istorbju jidher li skalat fl-2012

meta kien hemm diversi ilmenti irraportati mill-ġirien fil-madwar.

Kien għalhekk li f'dik

is-sena tqabbad Christian Flynn bħala espert tal-akustika.

Fix-xhieda tiegħu tal-5

t'April 2017, dan l-espert spjega li l-ewwel modifikazzjoni li għamlu kien fil-PA system

u dan sar għal Mejju 2015 u peress li kien għadhom deħlin ħafna ilmenti huma għamlu

irfinar fis-sistema.

Apparti dan it-tibdil, ix-xhud jgħid li wara l-bidla fil-PA system sar

modifikazzjoni fil-binja innifisha fejn ġew installati tined u sar installar ta' absorbents

jew diffusors fil-ħitan (bħal bamboo cladding)6.

Dawn it-tibdiliet ġew ikkonfermati minn Dominic Alexiev Schembri li min-naħa tiegħu ppreżenta

kronoloġija7 ta f'liema sena saru t-tibdiliet u jirriżulta fost oħrajn li bejn 2014 u l-2015

ġiet installata sistema akustika ġdida u fl-2015 ġiet installata tinda; fl-2016 sar

aġġornament fis-sistema akustika li kienet ġiet installata; fl-2016 ukoll il-kanvas ġie

miksi b'PTFE roof membrane; u fl-2017 kien hemm aġġornament fis-software u

Waqt il-kontro-eżami tat-18 ta' Jannar 2018 huwa żied ukoll li ġew installati

b'mod permanenti pannelli tal-ħġieġ ta' tlett ċentimetri ħxuna n-naħa tar-residenzi tar-

Di piu, l-ispeakers ġew installati b'tali mod u manjiera li flok qegħdin kollha

ħdejn xulxin dawn ġew mqassmin maż-żona kollha (u ċioe aktar ma tersaq 'il bogħod

mill-istejġ anqas l-ammont ta' speakers).

Dominic Alexiev Schembri fix-xhieda tiegħu tat-22 ta'

6 Kontro-eżami ta' Christian Flynn fit-3 ta' Lulju 2017.

7 Paġna 173 tal-proċess.

Frar 2017 spjega li bħala prekawzjoni huwa kien naqqas l-ammont ta' nies li jkun hemm

fl-avvenimenti miżmuma fl-istabbiliment operat minnu.

Iżda waqt il-kontro-eżami

kompla jispjega li peress li l-Mandat ingħata f'Lulju 2015 u dak huwa peak season għall-

avveniment fejn kollox ikun diġà ġie bbukjat sax-xahar ta' Ottubru, huwa ma setgħa

jagħmel xejn imma dak li setgħa jiskeda mill-ġdid huwa hekk għamel billi għamel uħud

mill-attivitajiet f'postijiet oħra.

Jigi sottolineat li l-proċedura odjerna ma hiex l-azzjoni għal disprezz imma intiża sabiex

jiġi stabbilit jekk jirriżultawx l-estremi fuq livell ta' prima facie sabiex il-Qorti tordna li

jiġu istitwiti proċeduri ta' disprezz f'ġudizzju separat.

Neċessarju għalhekk li jiġi determinat jekk jirrżultax fuq livell ta' prima facie li kien

hemm aġir bi ksur tal-ordni mogħtija mill-Qorti fis-27 ta' Lulju 2015 fl-atti tal-mandat

ta' inibizzjoni de quo.

F'dan ir-rigward huma rilevanti ir-rapporti tal-esperti ppreżentati

fil-mori ta' dawn il-proċeduri.

L-ewwel rapport huwa dak tal-Inġinier Alfred Caruana Said li ġie mħejji fl-14 ta' Mejju 2015

u li fuqu r-rikorrenti mexxew il-Mandat ta' Inibizzjoni.

Minn dan ir-rapport irriżulta li l-

livell tal-istorbju fid-9 u l-10 ta' Mejju 2015 kien ivarja bejn 62.9 dBA u 68.4 dBA8.

L-

istess Inġinier ipprepara rapport ieħor f'Awissu tal-istess sena, xahar wara l-ħruġ tal-

mandat ta' inibizzjoni, u dan sar sabiex jivverifikaw jekk il-livell tal-istorbju kienx naqas

u irriżulta li bejn is-7 t'Awwissu u l-15 t'Awwissu 2015 il-livell tal-istorbju kien għadu

bejn 62 dBA u 68 dBA9.

Ġbir ieħor ta' data tal-livell ta' storbju saret għal darb'oħra mill-

Inġinier Caruana Said fit-30 t'Ottubru 2015 bejn id-disgħa nieqes għoxrin ta' filgħaxija u l-

ħamsa nieqes għoxrin tal-għada filgħodu fejn irriżulta li l-medja tal-istorbju kien ta 66.6

F'dawn it-tlett istanzi hawn imsemmija l-apparat tqiegħed fuq il-veranda tal-

proprjetà tar-rikorrenti żewġ metri 'l barra mill-ħajt tas-sitting room u li jinzerta taħt il-

kamra tas-sodda prinċipali.

Min-naħa tagħhom l-intimati ppreżentaw kummentarju

mħejji fid-9 t'Ottubru 2015 mill-espert akustika Christian Flynn fejn fih intwera li

bejn id-9 ta' Mejju u 12 ta' Mejju 2015 il-livell medju tal-istorbju kien ta' 55 dBA11 fejn

8 Paġna 13 tal-proċess.

9 Paġna 4 tal-proċess.

10 Paġna 89 tal-proċess.

11 Paġna 29 tal-proċess.

l-apparat tqiegħed fuq il-ħajt diviżorju.

L-aħħar żewġ readings li ġew ippreżentati saru

fuq ordni tal-Qorti fejn fil-5 ta' Diċembru 2015 kemm Christian Flynn kif ukoll l-

Inġinier Alfred Caruana Said poġġew l-apparat tagħhom fuq in-naħa ta' barra tal-proprjetà tar-

Id-diskrepanza fir-riżultati hija waħda minima, fejn Christian Flynn

jikkonkludi li l-livell medju tal-istorbju kien ta' 57 dBA12, u l-Inġinier Caruana Said sab li l-

livell medju dak il-lejl kien ta' 59.7 dBA13.

Għalkemm jidher li l-qari aħħari ta' Dicembru 2015 ta' 57 dBA / 59.7 dBA huwa ta' livell

inferjuri għal dak li kien meta inħareġ il-mandat ta' inibizzjoni de quo f'Lulju 2015, xorta

huwa wieħed għoli meta mqabbel ma' dak issuġġeriet fil-linja gwida tal-WHO ta' 40 dBA

/ 45 dBA f'żona residenzjali14.

L-ordni tal-Qorti kellha tiġi osservata mill-intimati Ozen b'effett immedjat u mhux

L-intimati Ozen kienu jafu bl-ordni tal-Qorti u cionostante jirriżulta

prima facie li l-istorbju b'inkonvenjen kbir għar-rikorrenti kompla.

Sabiex jevitaw li

jesponu ruħhom għall-azzjoni ta' disprezz lejn l-awtorita' tal-Qorti kellhom jieqfu joperaw

l-ambjenti imsemmija sakemm jagħmlu r-rimedji neċessarji sabiex jitnaqqas il-livell tal-

ħoss għal wieħed tollerabbli kif indikat mill-Qorti fid-digriet imsemmi.

Għażlu li ma

jieħdux din it-triq nonostante li prima facie kienu konsapevoli li l-kontinwazzjoni tal-

operat kien ser jikser l-ordni tal-Qorti.

In tema legali ssir referenza għad-digriet mogħti minn din il-Qorti diversament presjeduta

fit-30 ta' April 2019 fl-atti tal-mandat ta' żgumbrament fl-ismijiet Sandro Ruggier et vs

12 Paġna 103 tal-proċess.

13 Paġna 130 tal-proċess.

Illi jigi precizat li l-kostatazzjonijiet taghha huma biss konstatazzjoni prima facie u

ma jimportawx gudizzju finali liema gudizzju jispetta lill-Qorti adita bil-proceduri

introdotti mir-Registratur.

Una volta ġie stabbilit li prima facie jirriżulta ksur tal-ordni tal-Qorti tas-27 ta' Lulju 2015

li permezz tagħha ordnat lill-intimati sabiex jieqfu milli jkomplu joperaw u jiġġestixxu l-

fondi imsemmija fil-mandat ta' inibizzjoni 'b'mod abbużiv u b'tali mod illi jdejjaq lill-

esponenti, jikkawżalhom inkonvenjent serju u jostakolhom mit-tgawdija pacifika tal-

proprjeta' taghhom li tinsab proprju adjacenti ghall-fond in kwistjoni.'; isegwi illi

jirriżultaw l-estremi sabiex il-Qorti tordna lir-Reġistratur tal-Qrati u Tribunali Ċivili

jistitwixxi kontra l-intimati Ozen proċeduri għad-disprezz lejn l-Awtorita' tal-Qorti bi

ksur tal-ordni ta' din il-Qorti diversament presjeduta tas-27 ta' Lulju 2015 fl-atti tal-

mandat ta' inibizzjoni fuq imsemmi.

Għal dawn il-motivi taqta' u tiddeċiedi r-rikors ta' John u Edith Cekic Baxter schembri u l-

eċċezzjonijiet imressqa mill-intimati billi,

Tilqa' l-eċċezzjoni preliminari li s-soċjeta' intimata ma hiex il-leġittimu

kontradittur u għalhekk tilliberaha mill-osservanza tal-ġudizzju filwaqt li tiċħadha in

kwantu referibbli għall-intimati Ozen.;

Tiċħad l-eċċezzjonijiet l-oħra.;

Tilqa' parzjalment it-talba tar-rikorrenti u a tenur tal-Artikolu 1003A tal-Kap 12

tal-Liġijiet ta' Malta tordna lir-Reġistratur tal-Qrati u Tribunali Ċivili jistitwixxi kontra l-

intimati Ozen proċeduri għad-disprezz lejn l-Awtorita' tal-Qorti bi ksur tal-ordni ta' din

il-Qorti diversament presjeduta tas-27 ta' Lulju 2015 fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni fuq

Tordna komunika ta' dan id-digriet lir-Reġistratur tal-Qrati u Tribunali Ċivili.

Bl-ispejjeż kontra l-intimati Ozen.

Imħallef

Deputat Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI ĊIVILI

Illum, 31 ta' Dicembru 2018.

Fl-Atti tar-Rikors Maħluf Numru 623/2018RGM fl-ismijiet:

Rikors preżentat minn Philip Nicholls et. għat-tħassir tal-Mandat ta'

Sekwestru Kawtelatorju Numru 912/2018 mahrug nhar l-4 ta' Ġunju 2018

fl-ismijiet:

ALI MELYAN ATTARD vs PHILIP BORDA u MARIO BORDA

Rat ir-rikors ta' Philip Nicholls u Mario Nicholls (aktar 'l isfel imsejha "l-

ahwa Nicholls") tal-14 ta' Settembru 2018 li permezz tieghu, ghar-ragunijiet

hemm moghtija, talbu :

Prevja kwalunkwe dikjarazzjoni u/jew ordni meqjusa necessarja,

it-3 ta' Awissu 2018, fl-atti tar-Rikors Revoka Nru. 584/2018MH, wara l-

mandat ta' sekwestru numru 912/2018 fl-ismijiet Kevin Drago vs Philip

Mulvaney dan ir-rikors b'urgenza;

Tirrevoka l-mandat ta' sekwestru bin-numru 912/2018 fl-ismijiet

premessi b'mod shih, u dan ai termini tal-artikolu 836 (1) (d), u/jew (f) tal-

Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta;

Tikkundanna, ghar-ragunijiet moghtija mill-artikolu 836 (8) (b)

u/jew (d) tal-istess Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta, lis-sekwestrant Kevin

Drago sabiex ihallas il-penali massima mahsub mil-ligi, li tmur ghand ir-

Tillikwida d-danni sofferti mir-rikorrenti odjerni, inkluz fosthom

l-ispejjez inkorsi in vista tal-mandat ta' sekwestru odjern, u tikkundanna lis-

sekwestranti Kevin Drago sabiex ihallas lir-rikorrenti dawk id-danni hekk

likwidati, u dan ai termini tal-artikolu 836 (9) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta'

Sussidjarjament tordna lis-sekwestrant Kevin Drago sabiex, fit-

termini tal-artkolu 838A tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta jaghti, fi zmien

stabbilit mill-Qorti garanzija xierqa ghall-hlas tal-penali li tista' tigi mposta

u ta' danni u imghax.

Rat ir-risposta ta' Kevin Drago tal-21 ta' Novembru 2018 li permezz taghha

oppona ghar-rikors ghar-ragunijiet minnu hemm imsemmija.

Rat l-atti inkluz dawk tal-kawza fl-ismijiet "Kevin Drago vs Philip Nicholls

et" nru 623/18RGM pendenti quddiem din il-Qorti.

Ikkunsidrat;

Fil-qosor, il-fatti li waslu ghar-rikors in dizamina huma s-segwenti.

Sew ir-rikorrenti l-ahwa Nicholls kif ukoll l-intimat Kevin Drago kienu

azzjonisti u diretturi tal-kumpanija KPM Marine Services Limited.

Inqalaw

diversi kwistjonijiet bejniethom li waslu sabiex Kevin Drago intavola kawza1 kontra Nicholls fejn talab ix-xoljiment tal-kumpanija kif ukoll

sabiex Nicholls jhallsuh danni li allegatament sofra.

kontra Nicholls diversi mandati kawtelatorji.

Fil-mori ta' dik il-kawza il-partijiet itransigew il-pendenzi kollha ta'

bejniethom tant illi fl-4 ta' Gunju tas-sena kurrenti 2018 resqu fuq skrittura

ta' transazzjoni fejn fost l-ohrajn fthemu li l-ishma tal-ahwa Nicholls kienu

ser jghaddu ghand Kevin Drago ghall-prezz hemm mifthiem.

li l-kawza imsemmija tigi ceduta u flejjes appartenenti lil Nicholls depozitati

l-Qorti kellhom jigu irtirati mill-istess Nicholls oltre l-hlas tas-somma ta'

Euros 163,500.00 minn Attard lil Nicholls.

Fuq l-istess skrittura gie inter

alia dikjarat illi:

"Dan il-ftehim qed isir in via ta' transazzjoni.

L-ewwel parti [ jigifieri Kevin

Drago] qieghda taghti kwittanza assoluta lit-tieni parti [jigifieri Philip u

Mario Nicholls] u tiddikjara li ma ghandha ebda pretensjoni ta' kwalunkwe

xorta kontra l-istess.(sottolinear tal-Qorti.)

Fl-istess jum tal-4 ta' Gunju 2018 Kevin Drago ipprezenta fir-registru tal-

qorti nota ta' cessjoni tal-kawza nru 29/2018JZM.

Jidher illi tnehhew ukoll

il-mandati kawtelatorji kollha li precedentement kienu inhargu kontra l-

ahwa Nicholls fuq talba ta' Kevin Drago.

L-ahwa Nicholls zbankaw il-

Fil-jum sussegwenti, u cioe' fil-5 ta' Gunju 2018

kien hemm is-seduta quddiem il-Qorti.

Il-verbal jaqra hekk:-

Meta ssejhet il-kawza dehru d-difensuri tal-partijiet u l-attur2

Il-Qorti hadet konjizzjoni ta' nota li kienet prezentata l-bierah mill-

attur, fejn kienet ceduta l-kawza stante ftehim.

Il-Qorti rat in-nota, tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-

kawza u thassarha minn fuq il-listi.

Fl-istess jum tal-4 ta' Gunju 2018 Kevin Drago, ad insaputa tal-ahwa

Ir-Rabat (Malta), ipprezenta rikors fejn talab, u ottjena, l-hrug ta' mandat ta'

sekwetru kawtelatorju kontra l-ahwa Ir-Rabat (Malta), ghas-somma ta' mitejn u

sittin elf ewro (€260,000) u bhala kawzali iddikjara li s-somma minnu

indikata kienet tirraprezenta "danni sostanzjali li sofra s-sekwestrant meta l-

intimati kellhom l-ishma flimkien mas-sekwestrant tas-socjeta' KPM Marine Services".

Hdax-il jum wara Drago intavola kawza kontra Cardona3 fejn

qed jitlob li Cardona jigu misjuba responsabbli ghad-danni li allegatament

sofra meta Cardona kienu diretturi u azzjonisti flimkien mieghu fis-socjeta'

Fis-6 ta' Gunju 2018 l-ahwa Cardona intavolaw rikors revoka numru

584/2018MH fejn talbu ir-revoka tal-mandat ta' sekwestru kawtelatorju nru

912/2018 liema rikors gie michud minn din il-Qorti diversament presjeduta

permezz ta' provvediment tat-3 ta' Awissu 2018.

Sussegwentement l-ahwa Ir-Rabat (Malta) pprocedew billi intavolaw ir-rikors

mertu tad-decizzjoni odjerna.

L-ewwel linja difensjonali ta' Attard hi li l-ahwa Nicholls gia' intavolaw

Jissottometti illi Nicholls ma kellhomx dritt

jintavolaw rikors

ta' sekwestru

In sostenn ta' tali eccezzjoni l-intimat la ccita provvedimenti legali u lanqas

Issir referenza ghall-Artikolu 836 sub-inciz 5 tal-Kap.

12 li jipprovdi illi :-

Ikkunsidrat;

Ma għandu jsir ebda appell u kontestazzjoni minn digriet li jilqa'

rikors imsemmi fis-subartikolu (1), u dan id-digriet ikun finali u

irrevokabbli; u barra l-każ kontemplat fis-subartikolu (1)(a) ebda att

kawtelatorju bħal dak ma jista' jinħareġ biex jiggarantixxi l-pretensjoni

kontra l-persuna li kontriha l-att kawtelatorju hekk revokat ikun inħareġ,

kemm-il darba fir-rikors għall-ħruġ ta' dak l-att kawtelatorju bħal dak

ir-rikorrent ma jiddikjarax li jkunu nqalgħu ċirkostanzi minn meta ġie

revokat l-att kawtelatorju ta' qabel, li jiġġustifikaw il-ħruġ ta' att

kawtelatorju ġdid bħal dak li jkun ġie revokat, u d-dispożizzjonijiet ta'

dan l-artikolu għandhom, ma' dan, japplikaw għal dak l-att kawtelatorju

maħruġ mill-ġdid bis-saħħa ta' dak ir-rikors.

Isegwi ghalhekk illi ma hemm l-ebda impediment legali li titressaq talba

ohra ghar-revoka ta' mandat kawtelatorju sabiex il-Qorti tikkonsidra mill-

gdid tali talba precedentement rigettata.

L-intimat jeccepixxi wkoll illi wara li l-partijiet iffirmaw il-ftehim ta'

transazzjoni u kwittanza assoluta sar jaf:-

li kien hemm numru ta' oggetti li l-ahwa Nicholls jew ma

ghamlux u/jew hadu ghalihom u dan bhal per ezempju ghodda tal-

li l-ahwa Nicholls baqghu ma ghamlux dak li kien

mifthiem b'mod li huma llum il-gurnata ghadhom azzjonisti mal-

esponenti tal-kumpanija fuq imsemmija;

konsegwentement

jistax

kompletament fuq ismu l-bastiment proprjeta' tas-socjeta'

Ikkunsidrat;

In tema legali appena huwa necessarju jigi sottolineat illi fi proceduri ta'

din ix-xorta l-ezami li trid taghmel il-Qorti f'dan l-istadju huwa wiehed

ta' prima facie.

superfluwu jew legger izda ghandu jkun ezami bazat fuq dak li jirrizulta

facilment minghajr il-htiega ta' hafna provi, approfondimenti u analizi li

posthom huwa fil-process gudizzjarju solenni li jitratta u jiddeciedi

definittivament il-mertu tal-konflitt ta' bejn il-partijiet.

gurisprudenza kostanti u assodata kif jirrizulta mill-ftit citazzjonijiet

segwenti.

Fi provvediment moghti mill-Qorti tal-Appell fil-25 ta' Novembru 2016

f'rikors revoka nru 12/11 fir-rigward ta' zewg mandati kawtelatorji fl-

li gej fir-rigwawrd:-

"Ikknsidrat illi fi proceduri ta' din ix-xorta, l-ezami li jehtieg li jsir minn din

il-Qorti huwa limitat, ghal dak li jidher mad-daqqa t'ghajn, b'dana illi

skrutinju profond u dettaljat tal-vertenza jibqa' essenzjalment rizervat

ghall-proceduri fil-mertu quddiem il-Qorti adita bil-kawza.

okkazjoni tirrileva din l-istess Qorti, fid-decizjoni taghha tal-24 ta' April,

2015, fil-kawza fl-ismijiet Zealand Holdings Inc. v. Il-Bank esteru

Amsterdam Trade Bank N.V. registrat fl-Olanda, f'dawn ilproceduri, din il-

Qorti, ovvjament, ma

tistax u mhijiex se

tidhol biex

pretensjonijiet fil-mertu taz-zewg nahat.

Il-mandati kawtelatorji jinhargu

fuq responsabbilta` ta' min jitlob il-hrug taghhom, u d-dritt ta' dak li jkun li

jitlob il-hrug ta' mandati simili, biex jikkawtela lpretensjonijiet tieghu,

m'ghandux jigi mxekkel ingustament.

Del resto, kif qalet il-Prim'Awla tal-

Qorti Civili fil-kaz Chetcuti v. Chetcuti, deciza fis-27 ta' Gunju 2002: "Illi

fil-fatt jista' jinghad li dak li trid taghmel il-Qorti f'din il-procedura huwa

biss sabiex tezamina prima facie jekk min hareg il-mandat kellux

pretensjoni legali ghall-istess, u dan indipendentement jekk tali pretensjoni

hijiex fondata jew le, peress li dan l-ahhar ezami jifforma lmertu tal-kawza,

li din il-Qorti bil-procedura premessa, ovvjament ghandha thalli fil-gudizzju

taghha, jew ta' Qorti ohra, ghall-ezitu talkawza.

10 ta' Mejju 2001; "Visa

7 ta' Frar 2001)".

"Wiehed m'ghandu qatt jinsa li f'dan il-kuntest il-Qorti trid tkun gwidata

mill-principju li d-dritt ghall-azzjoni gudizzjarja m`ghandux jigi mfixkel jew

imgarrab b`leggerezza u l-iehor daqstant siewi li huwa dritt li persuna

thares l-interessi taghha fil-milja taghhom sakemm il-jedd sostantiv lilha

kontestat jigi definit minn Qorti.

il-Qorti ssib li l-intimata ezekutanti ghandha, tajjeb jew hazin, pretensjoni

Min-naha l-ohra, li kieku l-Qorti, f'dan il-waqt, taghti decizjoni

dwar jekk huwiex minnu jew le, tkun qeghda tiddeciedi l-qofol tal-mertu tal-

kontrotalba mressqa mill-intimata u tmur lil hinn mill-parametri li hija

mistennija tidhol fihom fi procedura bhal din.

Jerga` jinghad hawnhekk li

dan l-accertament ma ghandu blebda mod ifisser li l-istess intimata wettqet

il-prova filmertu ta` dak li huwa (jekk tassew huwa) dovut lilha, imma biss li

dak li trid thares bil-hrug tal-Mandat inghata minnu tifsira plawsibbli lil din

il-Qorti dwaru."

(Provvediment moghti fl-10 ta' Awissu 2012 fir-rikors

nru 688/12 PA/JRM fl-atti tar-rikors mahluf nru 164/12JRM fl-ismijiet

Ikkunsidrat;

talba tal-intimat huwa rizultat ta' abbuz mill-proceduri gudizzjarji da parti

ta' Drago.

Isostnu illi fil-jum tal-4 ta' Gunju 2018 Kevin Drago filwaqt li

deher mal-ahwa Nicholls fuq skrittura ta' transazzjoni li permezz taghha

ftehmu illi qed jitransigu l-pendenzi kollha ta' bejniethom tant illi in

vista ta' tali transazzjoni l-istess Kevin Drago iddikjara illi qed jaghti

"kwittanza assoluta" lill-ahwa Nicholls filwaqt li ddikjara illi ma ghandu

"l-ebda pretensjoni ta' kwalunkwe xorta" kontra l-ahwa Nicholls; fl-istess

jum, ghadu mhux car jekk hux qabel jew wara l-iffirmar tal-iskrittura ta'

transazzjoni, Drago talab u ottjena l-hrug ta' mandat ta' sekwestru

kawtelatorju ghas-somma ta' €260,000.00.

Il-Qorti ezaminat il-ftehim ta' transazzjoni.

Fil-fehma tal-Qorti jirrizulta

prima facie illi fil-jum li fih Kevin Drago talab u ottjena l-hrug ta'

mandat kawtelatorju ghas-somma

ta' €260,000.00 kontra

Cremona, kien qed jiffirma kuntratt ta' transazzjoni fejn iddikjara illi ma

kellu l-ebda pretensjoni "ta' kwalunkwe xorta" kontra l-ahwa Nicholls,

mhux biss, talli tahom "kwittanza assoluta".

Mill-atti jirrizulta manifestament, u mhux biss prima facie, illi fl-istess

jum li fih Kevin Drago ottjena l-hrug tal-mandat ta' sekwestru

kawtelatorju mertu ta' dawn il-proceduri:

Il-partijet

iffirmaw skrittura ta' transazzjoni

Bil-kunsens ta' Kevin Drago l-ahwa Cardona zbankaw

Kevin Drago ceda fir-registru l-kawza pendenti ghad-

danni kontra l-ahwa Cardona;

Kevin Drago irtira l-mandati kawtelatorji pendenti kontra

Cardona "stante transazzjoni";

Ikkunsidrat;

Fil-fehma tal-Qorti t-transazzjoni u kwittanza assoluta iffirmata mill-

partijiet fl-4 ta' Gunju 2018 tefghu fuq l-intimat l-oneru sabiex

jiggustifika, ta' lanqas fuq livell ta' prima facie, illi nosnostante li fl-4 ta'

Gunju 2018 huwa iffirma skrittura ta' transazzjoni u ta kwittanza assoluta

lill-ahwa Cardona kif ukoll iddikjara illi invista tat-transazzjoni ma kellu

"ebda pretensjoni ta' kwalunkwe xorta" kontra l-ahwa Cardona, tali

transazzjoni ma kellha l-ebda effett fuq il-pretensjonijiet antecedenti

tieghu fil-konfront ta' Nicholls.

Dan qed jinghad ghaliex kontra dak li

issa qed jallega Attard fir-risposta ghar-rikors revoka, it-talba tieghu

ghall-hrug ta' mandat ta' sekwestru kawtelatorju ghas-somma ta' mitejn u

sittin elf ewro (€260,000) giet imsejsa fuq il-kawzali: "rapprezentanti

danni sostanzjali li sofra s-sekwestrant meta l-intimati kellhom l-ishma

flimkien mas-sekwestranti tas-socjeta' KPM Marine Services Limited C-

Huwa evidenti ghal din il-Qorti illi meta l-intimat ipprezenta fil-21 ta'

Novembru 2018 r-risposta tieghu ghar-rikors revoka huwa kien nesa illi

insaputa tal-ahwa Cardona fl-istess jum li fih kienu qed jiffirmaw l-

iskrittura ta' transazzjoni.

Apparentement l-intimat Drago nesa wkoll illi

fir-rikors ghall-hrug tal-mandat ta' sekwestru kawtelatorju de quo

iddikjara bil-gurament

ta'

€260,000.00 allegatament danni li sofra meta l-ahwa Nicholls kellhom l-

ishma fis-socjeta' KPM Marine Services Limited u mhux ghal xi haga li

Prima facie jirrizulta illi l-agir ta' Drago huwa abbuz tas-sistema

gudizzjarju ghaliex kieku minnu dak li issa qed jallega Nicholls, kien

ikun f'posizzjoni li mar-risposta jipprezenta d-dokumenti kollha rilevanti

kif jitlob tassattivament l-artikolu 836 sub-inciz 3 tal-Kap.

nuqqas tal-intimat li jottempera ruhu mad-dispost tas-sub inciz 3 tal-

Artikolu 836 jimmilita kontra tieghu.

Fil-fehma tal-Qorti r-rikorrenti Nicholls, irnexxielhom jippruvaw, fuq

bazi prima facie, li l-hrug tal-mandat fuq talba ta' Attard ma kienx

gustifikabbli u ghalhekk qed tilqa' t-talba ghar-revoka tal-istess mandat.

Dwar it-talba tar-rikorrenti ghall-kundanna ta' hlas ta' penali il-Qorti qed

tirrizerva li tipprovdi fi stadju ulterjuri tat-trattazzjoni tal-kawza fil-

Ghal dawn il-motivi,

moghti fit-3 ta' Awissu 2018 minn din il-Qorti diversament presjeduta.

Tiddikjara l-mertu tat-tieni u tas-sitt talba ezawrit.

Tilqa' t-tielet talba ai termini tal-artikolu 836 (1) (d) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta u tordna l-hrug tal-kontro-mandat relattiv b'effett

Tirrizerva li tipprovdi dwar ir-raba' u l-hames talba fi stadju

ulterjuri tal-kawza.

Bl-ispejjez rizervati ghall-gudizzju finali.

Moghti kameralment illum 31 ta' Dicembru 2018.


Inibizzjoni – ċaħda taċ-ċittadinanza - egħmil imwettaq

MALTA QORTI ĊIVILI

Digriet Kamerali

Segretarja Parlamentari Għar-Riformi Ċittadinanza u Simplifikazzjoni tal-

Proċessi amministrattivi; u l-Avukat Ġenerali; u Uffiċjal Kap Eżekuttiv tal-

Aġenzija Identita' Malta fil-kwalita' tiegħu ta' Rappreżentant Legali u Ġuridiku

tal-imsemmija Aġenzija; u Kap tat-Taqsima taċ-Ċittadinanza fi Ħdan l-Aġenzija

Identita' Malta; u l-Uffiċjal tal-Immigrazzjoni; u Kummissarju tal-Pulizija

Rat ir-rikors ippreżentat fis-6 ta' Diċembru 2019 mir-rikorrent li permezz tiegħu

talab il-ħruġ ta' mandat t'inibizzjoni kontra l-intimati biex jinżammu milli

jesegwixxu d-deċiżjoni meħuda

fit-2 ta' Diċembru 2019 mis-Segretarja

Parlamentari u li konsegwentement l-Aġenzija Identita` Malta b'ittra tat-3 ta'

Diċembru 2019 talbet lir-rikorrent jirritorna ċ-ċertifikat tiegħu ta' ċittadinanza

sabiex jiġi kkanċellat;

Rat id-digriet tagħha tal-istess data li permezz tiegħu laqgħet ir-rikors

proviżorjament, tat lill-intimati għaxart ijiem għar-risposta, u appuntat ir-rikors

għas-smiegħ għat-30 ta' Diċembru 2019;

Rat ir-risposta tal-intimati;

Rat l-atti l-oħra tar-rikors;

Ikkunsidrat:

Semgħet lill-avukati difensuri tal-partijiet jitrattaw bil-fomm il-mertu ta' din il-

proċedura waqt l-udjenza tat-30 ta' Diċembru 2019;

Illi l-egħmil suġġett tat-talba tar-rikors diġa` twettaq;

Illi r-rikorrent ma wera l-ebda jedd prima facie li għandu xi jħares;

Għal dawn il-motivi:

Tiċħad it-talba tar-rikorrent kif dedotta fir-rikors promotur tiegħu.

Spejjeż a kariku tar-rikorrent.

Mogħti kameralment fil-31 ta' Diċembru 2019.


- Mandat t'inibizzjoni mitlub wara sentenza li tiċħad il-pretenzjonijiet tal-eżekutand

u fil-mori t'appell mis-sentenza: jekk is-sentenza tfissirx li l-eżekutant m'għandux

Mandat t'inibizzjoni numru 1709/2019 fl-ismijiet:

Mr. Alex Gili Gili Burgio KI98670M Magħtab Shooting Range

Rat ir-rikors għall-ħruġ ta' mandat t'inibizzjoni ppreżentat fl-10 ta' Diċembru 2019

li permezz tiegħu qiegħed jintalab li l-intimati jinżammu milli jiddisponu minn art

li qiegħdha tintuża' bħala shooting range jew milli b'xi mod jibdlu l-użu tagħha.

Ir-rikorrent jallega li l-intimati qegħdin jiġbru xi oġġetti proprjeta` tiegħu bl-iskop

li jżommuh milli jkompli jaqla' l-għixien tiegħu;

Rat li r-rikorrent identifika l-art permezz ta' nota ppreżentata fl-20 ta' Diċembru

2019 li magħha esibixxa mappa u identifika isem l-art bħala Magħtab Shooting

Range mingħajr iżda ma identifika l-irjiħat u l-post fejn tinstab – ħaġa li mhix

aċċettabbli f'talba għall-ħruġ ta' mandat t'inibizzjoni dwar immobbli li jrid jiġi

identifikat skont il-kriterji mitluba għar-reġistrazzjoni pubblika tal-proprjeta`

Rat ir-risposta tal-intimati ukoll ippreżentata fl-20 ta' Diċembru 2019 li permezz

tagħha rrilevaw illi:

B'sentenza fl-ismijiet Owners Limited v Alexander Gili magħruf bħala

Gili Burgio deċiża minn din il-Qorti, diversament ippreseduta (LSO) tat-

30.11.2017 l-Qorti ddeċidiet li r-rikorrent qiegħed jokkupa l-art abbużivament u

ordnatlu jiżgombra fi żmien xahar.

Gili Burgio appella mis-sentenza u l-

appell għadu pendenti.

Fi proċedura kriminali kontrih, li għadhom pendent, l-

istess Gili Burgio instab mill-perit imqabbad mill-Qorti li ffalsifika l-

firem ta' rċevuti tal-kirja minnu allegata tal-art de quo

Jiċħdu li neħħew x oġġetti mill-art in kwistjoni.

Semgħet it-trattazzjoni bil-fomm tal-abbli avukati difensuri tal-partijiet waqt l-

udjenza tat-30 ta' Diċembru 2019;

Ikkunsidrat:

Illi l-ewwel eċċezzjoni ma ġietx ikkontestata;

Illi l-intimati jeċċepixxu li s-sentenza ta' din il-Qorti kif ukoll ir-rapport tal-espert

fil-proċeduri kriminali fuq imsemmija jfissru li r-rikorrent m'għandux jedd prima

facie x'jipproċedi.

Il-Qorti tagħmel riferenza għal żewġ sentenzi tal-Qorti tal-Appell

(Superjuri)1 li stabbilew li l-fatt li jkun hemm sentenza maqtugħa kontra l-eżekutant

ta' mandat u li tkun appellata ma jfissirx li jkun jidher li prima facie m'għandux dritt

x'jipproteġi.

Għalkemm dawn iż-żewġ sentenzi ma kinux jitrattaw il-ħruġ ta'

mandat t'inibizzjoni mitlub waqt il-pendenza tal-appell, bħalma huwa l-każ

preżenti, imma talbiet għar-revoka tiegħu fil-pendenza tal-appell, jistgħu jiġu

applikati għall-każ preżenti.

Għalhekk it-tieni eċċezzjoni mhix sostenibbli;

Illi kwantu għall-allegazzjoni li l-intimati qegħdin jiġbru oġġetti proprjeta` tiegħu,

ma tirriżultax ippruvata u għalhekk it-tielet eċċezzjoni hija waħda valida;

Illi r-rikorrent ma wera bl-ebda mod kif l-intimati sejrin jaljenaw l-art de quo; lanqas

kif dan jista' jeffettwa d-drittijiet tiegħu bħala allegat inkwilin.

magħruf, għalkemm il-kuntratt tal-lokazzjoni huwa wieħed personali u mhux reali,

il-bdil tas-sid ma jeffettwax kirja korrenti.

Prinċipju li jinstab fil-Kodiċi Ċivili ta'

Ħal Luqa sabiex jiġi protett l-inkwilin.

Lanqas ġieb prova dwar kif qegħdin jibdlu l-

użu tal-istess fond.

Għalhekk in kwantu bbażat fuq dawn iż-żewġ kawżali, il-mandat

ma jistax jiġi milqugħ għaliex fl-ewwel lok mhux ippruvat li l-intimati qegħdin

jippruvaw jagħmlu dak allegat u fit-tieni lok ma jirriżultax li r-rikorrent għandu jedd

prima facie x'jipproteġi fir-rigward;

Għal dawn il-motivi r-rikors għall-ħruġ tal-mandat qiegħed jiġi miċħud.

Spejjeż a kariku tar-rikorrent.

Iddekretat kameralment illum 31 ta' Diċembru 2019.