PRIM AWLA QORTI CIVILI (Sede Kostituzzjonali) ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar l-Ħamis Ta' Xbiex u tletin (31) ta' Ottubru 2019 Rikors Numru 134/19 FDP Fl-ismijiet Crystal Finance Investments Limited (C-26761) Vs Avukat Generali u, permezz ta' digriet datat 29 ta' Awissu 2019, gew kjamati fil- kawża Simon u Consolata konjugi Persian kif ukoll Fortunato u Carmen konjugi Treeby Ward, ghal kull interess illi jista' jkollhom.

is-segwenti:

Rat ir-rikors datat 29 ta' Lulju 2018, li permezz tiegħu s-socjeta' rikorrenti talbet

Illi is-soċjeta' esponenti operat bħala provditur tas-servizzi finanzjarji u kienet u għadha soggetta għal diversi appelli minn decizjonijiet mill-Arbitru tas-Servizzi Finanzjarji relatati mal-bejgħ ta' prodotti finanzjarji fosthom: Persian vs Crystal Finance Investments Limited (Appell Inf: 47/17); Fortunato u Carmen Treeby Ward vs Crystal Finance Investments Limited (Appell Inf : 50/2017) (sentenza mistennija fit-12 ta' Novembru, 2019 u l-4 ta' Ottubru.

tas-Servizzi Finanzjarji gie

Illi dawn l-appelli kollha jiġu imressqa quddiem l-istess ġudikant li diversi drabi diga' esprima l-opinjoni legali tiegħu dwar kwistjonijiet krucjali u determinanti li huma identici fin-natura taghhom u li ma jiddipendux fuq l-identita' partikolari tal-kontroparti (vide Gera Mary Anne vs. Crystal Finance Investments Limited' (Ref: 3/18 — 11 ta' Frar, 2019).

Aktar precizament din l-opinjoni legali espressa mill-ġudikant in kwistjoni titratta partikolarment l-obbligi tal-provditur f'dak li hu Client Reporting f'kaz ta' Advisory Services (vis a vis Portfolio Management) u dwar is-siutability tar-rating tal-Bonds (Eg.

BBB, jew C-) offruti skond il- profil ta' riskju (ez: Medium, Medium/High, High) tal-utent kif ukoll kwistjonijiet ta' gurisdizzjoni; 4.

Illi imwaqqaf ricentament u għalhekk ma teżistix korp ta' gurisprudenza specifika li, għalkemm qatt ma torbot il-ġudikant, tista' sservi bħala espressjoni ġuridka alternattiva u addizjonali ghal opinjoni espressa mill-gudikant: 5.

Illi t-talba ghar-rekuza tal-Imħallef precedenti fil-kawzi fuq elenkati diga' saret flimkien ma' talba għall-referenza Kostitutzzjonali dwar l-Art.

6 tal- Konvenzjoni, izda din giet micħuda in toto minn l-istess; 6.

Illi mhux biss għandu jkun hemm imparzjalita' izda tali imparzjalita' trid tkun apparenti u mhux oskurata minn prattici ta' logistika li mhumiex l- ahjar possibbli sabiex jiggarantixxu dan; 7.

Illi is-socjeta' rikorrenti hi tal-fehma li tali arrangament logistiku, jigifieri li jkun ġudikant wieħed biss, hu minn hu, li jiġġudika materji li dwarhom m'hemmx gurisprudenza ghajr tiegħu jew tagħha għaliex kull darba il-punt ta' tluq ta' tali gudikant hi li jkollu jaccerta o meno jekk l-opinjoni dwar kwistjoni identika minnu jew minnha espressa f'sentenzi identici tieghu hijiex ibbazata fuq misinterpretazzjoni tal-ligi F'dan is-sens Vide par.

63 ta' San Leonard Band Club vs Malta fejn għal

din ir-raguni instabet vjolazzjoni tal-Art.

6 tal-Konvenzjoni:

Għaldaqstant, is-socjeta' esponenti titlob bir-rispett li din l-Onorabbli Qorti, stante l-urgenza,

Tagħti provvediment temporanju billi tissospendi l-prolazzjoni tas- sentenzi fl-ismijiet Persian vs Crystal Finance Investments Limited (Appell Inf 47/17) u Fortunato u Carmen Treeby Ward vs Crystal Finance Investments Limited (Appell Inf 50/17) (sentenza mistennija fit-12 ta' Novembru 2019 u l-4 ta' Ottubru 2019 rispettivament)

Tiddikjara li l-proċeduri kollha su elenkati jivvjolaw l-Artiklu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem peress li m'humiex qed jigu decizi minn Qorti imparzjali

Tagħti kull provvediment iehor sabiex jigi rimedjat, inkluz li tassenja fl-ismijet Persian vs Crystal Finance Investments Limited (Appell Inf 47/17) u Fortunato u Carmen Treeby Ward vs Crystal Finance Investments Limited (Appell Inf 50/17) (sentenza mistennija fit-12 ta' Novembru 2019 u l-4 ta' Ottubru 2019 rispettivament) lill-Qorti kompetenti diversament presjeduta u dan fl-ahjar interess tal-gustizzja.

Rat illi fid-9 ta' Awissu 2019, l-Avukat Generali wieġeb ghal dak mitlub billi

qajjem is-segwenti difiżi:

Illi qabel xejn, billi l-kumpannija rikorrenti qiegħda f'din il-kawza titlob fost hwejjeg ohra t-tneħħija tal-Imħallef mill-appelli Civili 47/2017 u 50/2017, allura huwa xieraq li l-partijiet kollha f'dawk l- appelli Civili jkunu parti f'din il-kawza.

B'dan il-mod kulħadd ikollu l- jedd li jgħid tieghu u b'hekk hadd ma jkun jista' jigi wara u jilmenta li ttieħdet xi deċiżjoni minn wara dahru li tolqot l-appelli 47/2017 u 50/2017 fl-assenza tieghu.

Jekk il-kumpannija rikorrenti bl-ispejjez taghha ma ddaħħalx lil dawn it-terzi f'din il-kawza hemm riskju kbir li minħabba ksur tal-principju tal-integrita tal-gudizzju, kull sentenza li tingħata tista' titqies bħala nulla u invalida (ara inter alia Grace Deacon vs. L-Avukat Generali deċiza mill-Qorti Kostituzzjonali fil-25 ta' April 2018, li kienet ukoll qiegħda tistħarreg ir-rikuża ta' Imhallef);

Illi t-tħassib u l-ilment kostituzzjonali tal-kumpannija rikorrenti kontra l-Imħallef Anthony Borg Briffa mhuwiex wieħed mistħoqq.

Ibda biex, kull Imħallef huwa maħsub u mibsur li huwa imparzjali fit-tmexxija ta' kawza li qed tinstema' quddiemu, allura jaqa' fuq il-kumpannija rikorrenti li turi li f'dan il-każ jeżistu ragunijiet oggettivi li jindikaw li jaqdi d-dmirijiet l-Onorevoli

sejjer

kostituzzjonali tieghu, kif maħluf minnu skont l-artikolu 10 tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta (ara inter alia Aluminium Extrusions Limited vs. Malta Industrial Parks Limited, Appell Superjuri tat-13 ta' April 2018);

4. llli huwa stabbilit ukoll li l-fatt waħdu li l-Imħallef jigi msejjaħ jiddeciedi aktar minn darba waħda kawzi li jolqtu lill-istess persuna, ma jgibx miegħu l-konsegwenza li, hekk kif jaqta' l-ewwel wahda minn tali kawzi, isir pregudikat dwar dik il-persuna fir-rigward tal-kawzi li jifdal (ara il-Pulizija vs. Joseph Vella Ebejer et deciza mill-Prim'Awla tal- Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) fid-9 ta' Settembru 2002 u Sharon Rose Warrington vs. Avukat Generali deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fid- 29 ta' Marzu 2019);

5. llli fil-kaz tal-lum imbilli l-Onorevoli l-Imħallef Borg Briffa fil-passat ta' sentenza f'kawza separata, li skont il-kumpannija rikorrenti kienet tolqot l-istess principji legali li jsawwru l-appelli civili 47/2017 u 50/2017, ma jfissirx b'daqshekk li l-l-Imħallef Borg Briffa allura huwa imparzjali jew ippregudikat.

Dan aktar u aktar meta jirrizulta li kif indikat mill-Imħallef Borg Briffa fid-digriet tieghu tal-15 t' April 2019 (Dok.

AG1), l-appelli in kwistjoni "m'ghandhomx konnessjoni ma' xulxin gialadarba l-ilmentaturi m'humiex l-istess u kull kaz ghandu l-fatti partikolari tieghu";

6. llli wiehed irid izomm f'mohhu li l-imparzjalita oggettiva tidħol fix- xena fejn hemm il-bizgħa li l-Imħallef mhuwiex ha jiddeciedi l-kaz skont il-Ligi u fuq is-sahha ta' ragunijiet oggettivi.

Għalhekk il-fatt waħdu li l-Imħallef ikun iddecieda punt legali simili ma jistax jitqies bhala raguni tajba ghar-rikuza tal-Imħallef (ara AIC Joseph Ransley Brownrigg vs. Onorevoli Prim Ministru et maqtugha mill-Qorti Kostituzzjonali fis-7 ta' Mejju 2012 u Philip Stafrace Montanaro vs. Avukat Generali deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fit-2 ta' Dicembru 2013);

7. llli f'dan il-kuntest mhuwiex kontra l-kuncett tal-imparzjalita' oggettiva li Imħallef jaqta' bl-istess mod żewg kawzi b'kuncetti legali u fattwali li jixxiebħu.

Dan bħalma m'hemm xejn ħazin li Imhallef idur għall- gurisprudenza ta' Imħallfin ohra sabiex isaħħah il-fehma u l- konkluzjoni tiegħu.

Tassew huwa legittimu li Imħallef jaqta' zewg kawzi simili bl-istess mod.

Wara kollox huwa principju magħruf li auctoritas rerum similiter iudicatarum;

Illi b'zieda ma' dan, il-fehma tal-kumpannija rikorrenti li Imħallef għandu joqgħod lura milli jiddeciedi kawza li tinvolvi ligi jew punt legali li huwa jkun ga ddecieda fuqhom qabel, hija spropozitu legali.

Li kieku wieħed kellu jaccetta l-argumenti tal-kumpannija rikorrenti allura ma jistax ikollok gudikanti fi qrati specjalizzati tal-Ligi għaliex dejjem ha jkun hemm il-bizgħa li dak il-gudikant ha jiltaqa' ma kawza li gia' jkun iddecieda bhala qabel.

Biex ma ngħidux ukoll li sitwazzjoni kif trid il-kumpannija rikorrenti tista' twassal ukoll ghal qagħda anomala fejn tista' tispicca mingħajr Imħallfin għaliex jekk per ezempju l-Imħallfin kollha jkunu xi darba taw sentenza dwar l-elementi legali tal-ispoll jew taw sentenza dwar il-ksur tal-jedd tal-proprjeta' minħabba l-Ligi tal-enfitewsi temporanja, allura dawk l-Imħallfin ma jkunux jistghu jiddeciedu kawza ohra bħalha;

Illi argument bhal dan huwa wieħed illogiku għall-aħhar għaliex li kieku jigi accettat, lanqas l-Imħallfin li jpoggu fil-Qorti Għad-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem ma jistgħu jitqiesu ruħhom imparzjali għaliex dawn dejjem jiddeciedu fuq l-istess drittijiet fundamentali u fuq l-istess kwistjonijiet legali.

Minbarra dan, kif tajjeb tenna l-Imħallef Borg Briffa fid-digriet tiegħu tal-15 ta' April 2019 (Dok.

AG1), argument ta' din il-bixra "facilment iwassal ghal sitwazzjoni ta' stalemate"·

10. llli s-sentenza San Leonard Band Club vs. Malta msemmija mill- kumpannija rikorrenti fir-rikors tagħha ma tista' tkun ta' ebda fejda għaliha.

Dan għaliex l-Imhallef Borg Briffa fl-appelli civili 47/2017 u 50/2017 mhuwiex mitlub li jiddeciedi xi talba biex tinstema' mill-gdid xi kawza li huwa gia' ddecieda bħalma kien il-kaz tal-kazin ta' Il-Fontana fejn l-Imhallfin tal-Qorti tal-Appell kienu qed jisimgħu talba ghar- ritrattazzjoni ta' decizjoni fuq applikazzjoni ħazina ta' Ligi mogħtija minnhom stess.

Mod iehor, l-Imħallef Borg Briffa fl-appelli civili 47/2017 u 50/2017 irid jiddeciedi biss jekk is-sentenzi tal-arbitru ghas-Servizzi Finanzjarji ghandhomx jigu konfermati, imħassra jew mibdula;

Illi fl-ahharnett, jekk il-kumpannija rikorrenti qed tibza' li hemm cans li l-Imhallef Borg Briffa sejjer jiddeciedi l-appelli civili 47/2017 u 50/2017 kontra taghha, allura kien ikun aktar għaqli għaliha li tonfoq l-energiji taghha biex tipperswadi lill-istess Imhallef Borg Briffa li hija għandha raguni

fl-appelli taghha milli toqgħod tipprova taqla' 'l barra lill-Imhallef Borg Briffa bi kwistjonijiet kostituzzjonali li mhumiex siewja u mistħoqqha;

12. llli żgur u mhux forsi, din il-kawża mhijiex ħlief abbuz tal-proceduri straordinarji marbuta mal-ħarsien tal-jeddijiet fundamentali tal- bniedem.

Għalhekk meqjus li l-ilmenti mqanqla mill-kumpannija rikorrenti huma ta' għamla semplicement frivola u vessatorja u meqjus ukoll li din l-azzjoni tal-kumpannija rikorrenti qieghda tnaqqar mill- hin tal-qrati taghna milli jqisu kawzi ohra serji li jisthoqqilhom stharrig, l-esponent iqis li fic-cirkostanzi ta' dan il-kaz huwa xieraq li din l-Onorabbli Qorti tapplika kontra l-kumpannija rikorrenti dak li hemm imnizzel fl-artikolu 46(5) tal-Kostituzzjoni u fl-artikolu 4(5) tal- Kap 319 tal-Ligijiet ta' Malta; Għaldaqstant fid-dawl ta' dan kollu l-esponent umilment jitlob lil din l- Onorabbli Qorti jogħgobha tichad it-talbiet kollha tal-kumpannija rikorrenti bl-ispejjez kontra taghha;

Semghet x-xhieda ta' Dr Yvette ill smith ghan-nom tar-Registratur tal-Qrati Civili moghtija fis-26 ta' Awissu 2019 u rat id-dokumentazzjoni minnha pprezentata in konnessjoni mal-assenjazzjonijiet tal-kawzi fl-Appelli Inferjuri.

Rat illi fis-26 ta' Awissu 2019, ir-rikorrenti għarrfet lill-Qorti illi riedet tagħmel

talbiet addizzjonali fir-rikors promotur tagħha.

Rat illi fis-26 ta' Awissu 2019, ir-rikorrenti pprezentat rikors b'talbiet addizzjonali

biex jiżdiedu ma dawk gia' pprezentati, u dawna huma s-segwenti: (1) Illi eżattament wara is-sitt premessa, tiżdied premessa enumerata sebgha li

taqra kif imiss: Illi fil-fehma tas-socjeta' esponenti, il-prassi li l-Qorti tal-Appell Inferjuri tkun ippresjeduta minn Imħallef wieħed li jiġi assenjat mingħajr 'lottery system', 'rotation' u/jew sistema oħra li tkun determinata a priori bil-Liġi u mingħajr il-ħtiega tal-intervent ta' terzi, inkluż u partikularment l-Ezekuttiv u interna jew esterna ghal Gudikatura, hi prassi illegali li timmina mhux biss l-imparzjalita' iżda wkoll l-indipendenza tal-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri).

(2) li t-tieni talba tigi emendata biex taqra kif imiss:

(2) tiddikjara li il-proceduri kollha su elenkati jivvjolaw l-Artiklu 6(1) tal- Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem kif ukoll l-Art.

39(2) tal- Kostituzzjoni ta' Malta ta' dik li hi (a) legalita', (b) indipendenza u (c) imparzjalita' jew mil-liema minnhom.

(3) li it-tielet talba tigi emendata biex taqra kif imiss:

(3) tagħti kull provvediment iehor sabiex il-lezjoni subita tigi rimedjata, inkluz li tordna li il-kazijiet fl-ismijiet Persian vs. Crystal Finance Investments Limited (Appell Inf: 47/17) u Fortunato u Carmen Treeby Ward vs Crystal Finance Investments Limited (Appell Inf: 50/2017) (sentenza mistennija fit-12 ta' Novembru, 2019 u l-4 ta' Ottubru, 2019 rispettivament) jigu assenjati lill-Qorti kompetenti a bazi ta' sistema legali, pre-determinata, imparzjali u indipendenti skond l-artikoli citati fit-talba precedenti.

Rat illi fis-27 ta' Awissu 2019, l-Avukat Generali irrisponda ghat-talbiet

addizzjonali tas-socjeta' rikorrenti, billi qal is-segwenti:

fil-Qorti

tal-Appell (Kompetenza

Illi l-ilment ta' nuqqas ta' indipendenza tal-Imħallef Anthony Borg Briffa fl-irwol tiegħu lnferjuri) mhuwiex wieħed misthoqq.

Kemm il-Qorti tal-Appell (Kompetenza lnferjuri) bħala organu gudizzjarju u kif ukoll l-Imħallef Borg Briffa bhala gudikant li jpoggi fiha, m'għandhom 1-ebda rabta mal-partijiet li qegħdin fl-appelli civili 47/2017 u 50/2017;

Illi l-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) bħala istituzzjoni fiha nfisha ma hijiex marbuta li toqgħod fuq l-opinjoni ta' ħadd u s-sentenzi tagħha jorbtu lill-partijiet kollha li jkunu quddiemha.

Sewwa sew fil-kaz tal-lum, il- Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) hija assolutament indipendenti kemm mill-kumpannija rikorrenti u kif ukoll mill-persuni civili l-oħra li qegħdin jidhru fl-appelli civili 47/2017 u 50/2017.

Ħadd minn dawn il- partijiet m'għandu xi setgha li jikkontrolla l-Qorti tal-Appell (Kompetenza lnferjuri) sew kif tmexxi l-kawza u sew kif hija għandha taqtagħha.

Anzi huma dawn il-partijiet stess li jaqgħu taht il-gurisdizzjoni tal-Qorti għaliex fl-aħħar mill-aħħar huma marbuta li joqghodu għas-sentenza ta' dik il- Qorti;

Illi l-Imħallef Ellul fil-kwalita' tieghu ta' Imħallef ukoll jista' jitqies bħala persuna indipendenti mill-partijiet fl-appelli civili 47/2017 u 50/2017 għaliex ħadd mill-partijiet f'dawk il-proceduri ma għandu sehem fil-ħatra tiegħu, fit-tneħħija tiegħu u fiz-zmien tieghu fil-kariga ta' Imħallef.

Hekk ukoll mhumiex il-partijiet li jiddeciedu liema għandu jkun l-Imħallef li jaqta' 1-kaz tagħhom;

Illi l-fatt li l-Prim Imħallef ghandu rwol importanti fit-tqassim tax-xogħol gudizzjarju bejn l-Imħallfin mhuwiex illegali.

Kontra dak li tgħid il- kumpannija rikorrenti, il-Prim Imħallef ghandu s-setgħa bil-ligi skont 1- artikolu 101 A(13) tal-Kostituzzjoni ta' Malta li jagħti rakkomandazzjonijiet dwar kif ix-xogħol għandu jitqassam lill-Imħallfin;

Illi l-kumpannija rikorrenti lanqas ma tghid sew li l-Prim Imhallef jagixxi minghajr il-htiega ta' terzi.

Skont 1-artikolu 101A(13) tal-Kostituzzjoni ta' Malta t-tqassim tax-xoghol gudizzjarju jsir bis-sehem kollettiv tal-President

ta' Malta, tal-Ministru responsabbli ghall-Gustizzja u tal-Prim Imħallef.

Lanqas ma jista jinghad li dan it-tqassim isir wara 1-kwinti ghaliex dejjem skont l-Artikolu 101A(13) tal-Kostituzzjoni ta' Malta, il-Ministru għandu jippubblika minnufih fil-Gazzetta, avviz dwar dak il-fatt li fih jagħti r- ragunijiet tieghu għal dik it-tqassim u għandu jaghmel ukoll stqarrija dwar dak il-fatt lill-Kamra tad-Deputati;

Illi dan l-irwol tal-Prim Imħallef bl-ebda mod ma jista' jitqies li jxellef il- vot tal-indipendenza tal-Qorti tal-Appell (Kompetenza lnferjuri).

Wara kollox fil-kaz ta' illum, il-Prim Imħallef m'ghandu l-ebda interess dirett jew indirett dwar kif l-Imhallef Borg Briffa jaqta' l-appelli illi jinstemgħu minnu.

Tassew x'interess ghandu l-Prim Imhallef li kawza tinqata' mod u mhux iehor?

Illi daqstant iehor it-tqassim ta' dawn id-dmirijiet lanqas ma jgib nuqqas ta' indipendenza jew imparzjalita tal-Imhallef li gie assenjat li jisma' l-kaz.

Il- Prim Imħallef ma jistax jindaħal bil-mod ta' kif 1-Imħallef Ellul imexxi l- kawzi tiegħu, bħalma lanqas ma jista' jindaħallu kif huwa għandu jaqta' l- appelli;

Illi barra minn hekk, mhuwiex il-Prim Imhallef li jagħzel liema appelli jidħlu quddiem il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) ghaliex l-għazla tal-appell hija f'idejn il-parti u mhux f'idejn il-Prim Imħallef.

Jigi b'hekk, li ma hemm xejn hazin jew kontra l-Ligi li l-Prim Imħallef jiddeciedi li appelli inferjuri għandhom jinstemgħu kollha minn Imħallef partikolari.

Minkejja l-assenjazzjoni tax-xogħol, St Peter's, Ħaż-Żabbar xorta jibqa' jgawdi mill-jedd ta' indipendenza tieghu sew fejn tidħol iz-zamma tal-ħatra tiegħu u sew fejn tidhol il-garanzija kontra l-indħil;

Illi jekk wieħed jitlaq minn premessa li kull min għandu setgha sejjer jabbuza minnha tasal ghas-sitwazzjoni li ma tista' tafda lill-hadd.

F'dan ir- rigward jista' jkun li s-sistema ta' polza jew ta' rotazzjoni ta' Imħallfin msemmija mill-kumpannija rikorrenti u suggerita mill-Kummissjoni ta' Venezja fir-rapporti tagħha hija sistema ahjar u aktar trasparenti.

B'daqshekk pero' dan ma jfissirx li s-sistema prezenti hija waħda anti- kostituzzjonali.

Kif imtenni mill-Qorti Kostituzzjonali fis-sentenza L- Onorevoli Imhallef Dr. Anton Cassar Flores vs. Onorevoli Prim Ministru deciza fl-4 ta' Settembru 2000, "Bil-procedura kif inhi fis-sehh illum ma jfissirx li biha nstabet is-sistema perfetta li ma tagħti lok għal ebda possibilita ta' abbuz.

Jekk isir l-abbuz pero', hemm is-sanzjoni tal-Ligi.

Il- Kostituzzjoni ma tagħtix is-setgha lill-Prim Imħallef li jezercita din l- funzjoni b'mod abbuziv.

Il-Kostituzzjoni ma tpoggix lill-Prim Imħallef il-fuq mil-Ligi ordinarja fil-kaz li jittrasgredixxi l-istess ligi.

Fl-istess waqt, bil- fatt biss li fit-tqassim tad-dmirijiet ta' l-Imħallfin u tas-surrogi, fejn dawn huma meħtiega, gie mogħti rwol addizzjonali lill-Prim Imħallef, ma sar xejn li għandu jitqies bħala illi jtellef mill-indipendenza tal-Imħallfin";

Illi magħdud ma' dan it-tqassim tal-appelli inferjuri mhjiex determinata fuq fatturi soggettivi izda fuq fatturi oggettivi.

Kemm hu hekk, L-Imsida ma jismax appelli skont l-isem tal-partijiet, skont kif jiddeciedi hu jew skont kif iffettillu l-Prim Imħallef.

Mod ieħor, L-Imsida sal-lum huwa mgħobbi bid-dmir li jisma' l-appelli inferjuri kollha, ħlief dawk li jolqtu 1- Ippjanar u l-Izvilupp.

Għalhekk l-Imħallef Borg Briffa, b'mod generali, jisma' l- appelli inferjuri bla ebda distinzjoni ta' min huma l-partijiet u tas-suggett involut.

Illi s-sistema ta' Imħallef wiehed fil-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) la hija illegali u wisq anqas timmina l-imparzjalita u l-indipendenza tal- Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri).

Tassew il-kumpannija rikorrenti mkien ma fissret għaliex il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) ma tizgurax l-elementi ta' indipendenza u ta' imparzjalita ghas-semplici fatt li dejjem ipoggi fiha l-istess Imħallef.

Li kieku l-ilment tal-kumpannija il-Qorti Ewropea Għad-Drittijiet rikorrenti huwa Fundamentali tal-Bniedem ma tista' titqies bhala indipendenti u imparzjali ghaliex fil-kaz ta' Malta, sakemm ma jkunx hemm kazijiet ta' astensjoni, dejjem ipoggi l-istess Imhallef Malti wiehed;

lanqas

Illi fuq kollox il-kumpannija rikorrenti m'għandha l-ebda jedd li tiddeciedi hi kif ghandha tigi organizzata s-sistema gudizzjarja ta' pajjizna jew li tiddeciedi hi liema Imħallef ghandu jiddeciedi l-kaz taghha.

Id-dritt tagħha huwa biss li jkollha qorti indipendenti u imparzjali u l-kumpannija rikorrenti ma wrietx kif dawn iz-zewg kuncetti jinsabu mxellfa bil-mod ta' kif inhi magħmula u topera 1-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri), kif presjeduta mill-Imħallef Borg Briffa;

Illi fis-sewwa hija l-kumpannija rikorrenti stess li b'din il-kawza kostituzzjonali qiegħda tipprova xxekkel il-kors tal-gustizzja u dan billi b'mod mhux xieraq qiegħda tipprova tindaħal u tinfluwenza l-operat tal- Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri).

Għal darba ohra għalhekk jerga' jigi mtenni li l-imgieba ħażina għandu jigbed kontra l-kumpannija rikorrenti s-sanzjoni imsemmija fl-artikolu 46(5) tal-Kostituzzjoni u fl- artikolu 4(5) tal-Kap 319 tal-Ligijiet ta' Malta; Għaldaqstant għar-ragunijiet fuq mfissra t-talbiet addizzjonali mressqa mill-kumpannija rikorrenti għandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra taghha.

Rat illi fid-29 ta' Awissu 2019, fuq talba tal-Avukat Generali, gew kjamati in kawża Simon u Maria Consolata konjugi Persian u Fortunato u Carmen konjugi Treeby Ward.

Rat fl-10 ta' Settembru 2019 Fortunato u Carmen konjugi Treeby Ward ipprezentaw nota

illi biha għamlu tagħhom id-difizi mqajjma mill-Avukat Generali (fol 128).

Rat illi fl-10 ta' Settembru 2019 Simon u Maria Consolata Persian ipprezentaw nota

illi biha għamlu tagħhom id-difizi mqajjma mill-Avukat Generali (fol 131).

Rat illi fl-10 ta' Settembru 2019, il-Qorti ddikjarat l-istadju tal-gbir tal-provi

magħluq u ddifferiet il-kaz ghat-trattazzjoni finali.

Semgħet it-trattazzjoni finali ta' l-abbli difensuri tal-partijiet illi saret fit-30 ta'

Settembru 2019, wara liema data il-kawża ġiet differita għas-sentenza.

Konsiderazzjonijet Fattwali

Jirrizulta, mill-provi prodotti, illi s-socjeta' rikorrenti, Crystal Finance Investments Limited, hija soċjetà illi, inter alia, tipprovdi servizzi relatati mal-bejgħ ta' prodotti finanzjarji.

Jirrizulta illi, fi kliem l-istess soċjetà rikorrenti, hija "operat bhala provdituri tas- servizzi finanzjarji u kienet u ghadha soġġetta ghal diversi appelli minn deċiżjonijet mill-Arbitru tas-Servizzi Finanzjarji."

Jirrizulta illi deċizjonijet mogħtija mill-Arbitru tas-Servizzi Finanzjarji huma soġġetti ghall-Appell quddiem il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri), komposta minn Imħallef wiehed.

Jirrizulta illi, bis-saħħa tas-setgħat mogħtija lill-President ta' Malta a tenur tal- fuq Artikolu 11 rakkomandazzjoni tal-Prim Imħallef in kariga dak iz-zmien, u b'zieda mal- arranġamenti gia eżistenti, gew assenjati biex jsimghu l-Appelli ta' kompetenza Inferjuri l-Imħallef Mark Magri Sobh fil-11 ta' Ottubru 2010, l-Imħallef Anthony Borg Briffa fl-14 ta' Mejju 2012 u l-Imħallef Joanne Gera Doublet fit-2 ta' Mejju 2019.

ta' Organizazzjoni u Procedura Civili,

Jirriżulta, skond ix-xhieda tar-Registratur tal-Qorti, illi a tenur tal-Artikolu 11 (3) tal-Kodici ta' Organizazzjoni u Procedura Civili, it-tqassim tad-dmirijet li sar mill- Prim Imħallef in kariga dak iz-zmien, kien jipprovdi illi l-Imħallef Mark Magri Sobh jisma' biss l-Appelli tal-Awtorita' tal-Ippjanar, filwaqt illi l-Imħallef Anthony Borg Briffa u, sussegwentement, l-Imħallef Joanne Gera Doublet, jisimgħu l-appelli ġenerali kollha l-oħra li jiġu intavolati quddiem il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri).

Jirrizulta illi, kif gia' fuq indikat, is-socjeta' rikorrenti kienet rinfaċċjata b'diversi kawżi kontra tagħha quddiem l-Arbitru tas-Servizzi Finanzjarji, li lkoll gew deċiżi kontra tagħha, u li minnhom hija appellat quddiem il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri).

Jirrizulta illi, in vista tad-dmijiriet kif fuq spjegati, l-appelli kollha tas-socjeta' rikorrenti gew assenjati lill-Imħallef Anthony Borg Briffa, illi sa dak iz-zmien kien l-unika Gudikant bid-dmir li jisma' l-appelli ġenerali.

Jirrizulta illi fil-11 ta' Frar 2019, il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri), ppresjeduta mill-Imħallef Anthony Borg Briffa, iddeċieda appell intavolat mis-socjeta' rikorrenti fil- kawża deċiża kontra tagħha mill-Arbitru ghas-Servizzi Finanzjarji fl-ismijiet 'Mary Anne Gera vs Crystal Finance Investments Limited', fejn il-Qorti tal- Appell kif ippresjeduta mill-Imħallef Borg Briffa caħdet l-appell u kkonfermat id- decizjoni tal-Arbitru ghas-Servizzi Finanzjarji kontra is-socjeta' rikorrenti.

Jirrizulta illi, fi kliem l-abbli konsulent legali tar-rikorrenti fit-trattazzjoni erudita tagħha, li l-klijent tagħha, ossija s-socjeta' rikorrenti qalilha "qalli dana ha jibqa' imparzjali … jista' jibqa' jiddeċiedi erbgha u ghoxrin (24) kaz l-istess Imħallef?" (fol 135).

Jirrizulta, għalhekk illi fid-29 ta' Marzu 2019, is-socjeta' rikorrenti ipprezentat rikors fejn talbet ir-rikuża ta' l-Imħallef Anthony Borg Briffa u, fin-nuqqas, talbet li ssir referenza Kostituzzjonali, u dana fil-proceduri tal-appell fil-kawża ta' Simon u Maria Consolat Persian (Appell 47/17) u, presumibbilment, ta' Fortunato u Carmen Treeby Ward (Appell 50/17).

Jirrizulta illi fil-15 ta' April 2019, l-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri), ppresjeduta mill-Imħallef Anthony Borg Briffa, caħad tali rikjesta, u qal is-segwenti, li jisthoqq li jiġi riprodott: (fol 12)

Fil-fehma tal-Qorti l-ilment tal-appellanti hu bla bażi.

Din il-kawża u l-kawża Gera vs Crystal Finance Investments Limited m'ghandhomx konnessjoni ma' xulxin gialadarba l-ilmentaturi mhumiex l-istess u kull kaz għandu l-fatti partikolari tiegħu.

Il-kaz ta' San Leonard Band Club vs Malta kien differenti peress li kien jitratta procedura ta' ritrattazzjoni fejn 1-Imħallfin kienu 1-istess li ddecidew 1-appell tiegħu kienet qegħda tintalab ir-ritrattazzjoni.

L-appellanti argumentat li jekk din il-Qorti tisma' u tiddeciedi 1-appell, ikun ifisser li, "… tkun qed tigi mitluba jekk hi ghamlitx misinterpretazzjoni jew misapplikazzjoni tal-ligi fid-decizjoni precedenti taghha tal-11 ta' Frar, 2009 fl- ismijiet Gera Mary Anne vs Crystal Finance Investments Limited": Fil- fehma tal-Qorti dan it-tip ta' ragunament iwassal għal sitwazzjoni assurda li magistrat jew imhallef li jkunu taw interpretazzjoni ta' Ligi f'kawza li ma jkollha x'taqsam xejn ma' kawza ohra li tkun giet assenjata lilu, ma jkun jista' qatt jiddeciedi punt ta' ligi simili għaliex ikun diga' esprima 1-fehma tieghu f'kawza ohra li ma tkunx bejn 1-istess partijiet.

Dak it-tip ta' ragunament jista' facilment iwassal ghal sitwazzjoni ta' stalemate, partikolarment f'Malta fejn in-numru ta' magistrati u mħallfin hu limitat, fejn 1-ebda ġudikant ma jkun jista' jiehu konjizzjoni ta' kawza għaliex precentement f'kawza ohra jkun ta interpretazzjoni dwar punt ta' ligi simili għal dak li jkun hemm fil-kawza fejn tintalab ir-rikuza tieghu.

Dwar 1-appell tal-lum il-Qorti kif presjeduta qatt m'esprimiet ruhha dwar il-

merti u 1-fatti tal-kaz.

Inoltre, dak li setghet qalet din il-Qorti dwar 1-obbligi legali tal-provditur tas- servizzi finanzjarji m'huwiex res judicata fil-kaz tal-lum.

Kull kaz għandu 1-fatti

tieghu u 1-mertu tal-kaz irid jigi deciz ukoll a bazi tal-provi li 1-partijiet ikunu ressqu f'kull kawza.

Fic-cirkostanzi l-Qorti m'hijiex tal-fehma li t-talba tar-rikorrenti hi gustifikata.

Għal dawn il-motivi, ticħad it-talba bl-ispejjez kontra 1-appellanti.

Jirrizulta illi fid-29 ta' Marzu 2019, saret it-trattazzjoni tal-kawża Fortunato Treeby Ward et vs Crystal Finance Investments Limited (Appell 50/17), quddiem il- Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) u dina tħalliet għas-sentenza ghal-4 ta' Ottubru 2019, iżda f'tali data, il-Qorti, di sua sponte, għarrfet lill-partijiet li kienet ser tistenna l-eżitu tal-kawża Kostituzzjonali qabel ma tippronunzja ruhha, u għalhekk iddifferiet il-kaz ghat-12 ta' Novembru 2019.

Jirrizulta illi fit-12 ta' Lulju 2019, saret it-trattazzjoni tal-kawża Simon Persian ey vs Crystal Finance Investments Limited (Appell 47/17), u dina tħalliet ghas- sentenza għat-12 ta' Novembru 2019.

Jirrizulta illi fid-29 ta' Lulju is-socjeta' rikorrenti ntavolat il-proceduri odjerni

Jirrizulta illi, fir-rikors promotur tagħha, is-socjeta' rikorrenti talbet lill-dina l-Qorti sabiex tiddikjara illi l-proceduri fuq imsemmija u li kienu ser jiġu deċiżi mill- Imħallef Anthony Borg Briffa kienu "jivvjolaw l-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem peress li m'humiex qed jiġu deċiżi minn Qorti imparzjali"

Jirrizulta illi, sussegwentement, fis-26 ta' Awissu 2019 is-socjeta' rikorrenti intebhet b'vjolazzjoni ulterjuri u għalhekk emendat it-talba tagħha u talbet lil dina l-Qorti illi l-proċeduri fuq imsemmija u li kienu ser jiġu deċiżi mill-Imħallef Anthony Borg Briffa kienu ser "jivvjolaw l-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea tad- Drittijiet tal-Bniedem kif ukoll l-Art 39(2) tal-Kostituzzjoni ta' Malta f'dik li hi (a) legalita', (b) indipendenza u (c) imparzjalita' jew mil-liema minnhom".

Jirrizulta wkoll illi, fit-talba, kemm oriġinali kif ukoll addizzjonali tagħha, talbet lill-Qorti ukoll sabiex tordna li l-kawzi "jiġu assenjati lil-Qorti kompetenti a bażi ta' sistema legali, pre-determinata, imparzjali u indipendenti skond l-artiklu citati fit-talba precendenti."

KONSIDERAZZJONIJIET LEGALI

Jirrizulta illi s-socjeta' rikorrenti qiegħda prinċipalment tagħmel żewġt lanjanzi:

a. Illi l-fatt li, ladarba l-Imħallef Anthony Borg Briffa gia' ddeċieda appell fil- konfront tas-socjeta' rikorrenti f'kawża illi ma għandha ebda ness mal- kawzi intavolati minn Simon Persian et u Fortunato Treeby Ward et u għandha fatti differenti iżda li jaf ikollha l-istess interpretazzjoni legali għall-kawżi

ta' Persian u Treeby Ward dana jfisser li għalhekk l-Imħallef Anthony Borg Briffa ma setgħax jibqa meqjus bhala Qorti imparzjali u għalhekk s-socjeta' rikorrenti qiegħda tiġi lilha vjolata id-dritt tas-smiegh xieraq jekk l-Imħallef Borg Briffa jiddeċiedi l-każ; u

b. Illi l-fatt li l-assenjazzjoni tal-kazijiet fuq imsemmija quddiem l-Imħallef Anthony Borg Briffa mingħajr sistema msejjha bħala 'lottery system', 'rotation' jew sistema oħra pre-determinata bil-Ligi hija prassi illegali u timmina mhux biss l-imparzjalita' iżda ukoll l-indipendenza tal-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) u għalhekk s-socjeta' rikorrenti qiegħda tiġi lilha vjolata id- dritt tas-smiegh xieraq bil-Qorti kif komposta.

Il-Qorti tqis illi z-zewg lanjanzi, għalkemm imqajjma fi stadji differenti tal- proceduri odjerni, lkoll jittrattaw dwar l-imparzjalita' o meno ta' Gudikant, f'dan il-kaz l-Imħallef Anthony Borg Briffa, u għalhekk ser jitqiesu kontestwalment.

Fil-kaz RAMOS NUNES DE CARVALHO E SÁ vs PORTUGAL deċiża mill- Grand Chamber tal-Qorti Ewropeja ghad-Drittijiet tal-Bniedem fis-6 ta' Novembru 2018, il-Qorti kellha dan xi tgħid dwar ilmenti simili għal dawk tas-socjeta' rikorrenti:

Fil-kaz MARGUŠ vs CROATIA deċiża mill-Grand Chamber tal-Qorti Ewropeja ghad-Drittijiet tal-Bniedem fis-27 ta' Mejju 2014, il-Qorti kellha dan xi tgħid dwar ilment fuq l-imparzjalita' ta ġudikant meta jintalab jerga' jiddeċiedi kwistjoni illi ġiet revokata u mibghuta quddiemu mill-gdid ghal-decizjoni:

Fil-kawża Cecil St John vs Onorevoli Prim Ministru et, deċiża fil-Prim Istanza (Sede Kostituzzjonali) fis-6 ta' Ottubru 2001, per Imħallef Joseph Bool Gambina, saret rassenja tal-elementi li jirrigwardaw il-kaz odjern ukoll, u dak iz- zmien, din il-Qorti kienet qalet hekk:

Din il-Qorti diga` rrilevat li r-rikorrent qiegħed isejjes l-istanza tieghu fil- mertu fuq l-Art.6(1) tal-Konvenzjoni.

L-awturi Argoub, O`Holmes & Spiteri Caruana tal-ktieb "Law of the European Convention on Human Rights" - Second Edition – 2009 – Oxford igħidu hekk - In linea ta` principju fil-pagna 201 –

Ikomplu fil-pagna 202 illi –

Izjed fil-pagna 204 –

Fil-pagna 224 jinghad –

Imbaghad aktar l-quddiem fil-pagna 251 –

Fil-pagna 602 –

Rilevanti ferm ghall-kawza tal-lum huwa dak li jinghad fil-pagna 607 –

Fis-sentenza tal-Qorti ta` Ħal Balzan fil-kawza "Findlay v. United Kingdom" tal-25 ta` Frar 1997 ingħad hekk dwar l-indipendenza u l- imparzjalita` ta` tribunal -

Fl-istess kawża Cecil St John vs Avukat Generali et, din id-darba deċiża mill-Qorti

Kostituzzjonali fit-28 ta' Settembru 2012, il-Qorti qalet dan li gej:

Il-paragrafu 10 tal-Magna Carta of Judges approvata mill-Kunsill Konsultattiv ta' Mħallfin Ewropew fi ħdan il-Kunsill tal-Ewropa jipprovdi li:

Il-paragrafu 22 tar-Rakkomandazzjoni Rec(2010)12 tal-Kunsill tal- Ewropa imbagħad jelabora fuq il-prinċipju fuq imsemmi kif ġej:

l-indipendenża

tal-ġudikatura ma hux kull

Fiż-żewġ siltiet ċitati, għalhekk, jirriżulta kjarament li dak li jimpinġi fuq fl- organiżżazzjoni tax-xogħol tal-Qrati iżda dak l-intervent li jinterferixxi fl-eżerċizzju tal-funzjoni aġġudikanti tal-ġudikant.

Fil-każ odjern ma kien hemm ebda tali interferenza.

L-ordni tal-Prim' Imħallef ma kienet tagħti ebda struzzjoni jew direzzjoni lil ebda ġudikant dwar kif kellu jiddeċiedi kwalunkwe vertenza fil-kors tal-proċeduri.

Il-miżura li ttieħdet mill-Prim' Imħallef meta għamel l-ordni in kwistjoni b'ebda mod ma imminat lindipendenza individwali ta' xi ġudikant

Fl-aħħar nett, il-Qorti tagħmel referenza ghal-kaz PASQUINI vs SCIBERRAS HERRERA MARINO deċiża fit-2 ta' Mejju 2019, fejn il-Qorti kellha dan xi tgħid ukoll, u li huwa rilevanti hafna għall-kuntest lokali Malti:

KONSIDERAZZJONIJIET TAL-QORTI

Ikkunsidrat dana t-tagħlim kollu kif fuq ipprezentat u l-principji kollha kif fuq enuncjati, il-Qorti ma tistax ma tasalx ghall-konkluzjoni illi l-ilmenti kollha mqajjma mis-socjeta' rikorrenti huma kollha mhux mistħoqqha jew gustifikati.

Jingħad, l-ewwel u qabel kollox, illi fil-kawzi kollha illi qed jinstemgħu quddiem l-Imħallef Anthony Borg Briffa fejn l-appellanti hija s-socjeta' rikorrenti, il-fattispecje tal- kaz kif ukoll il-persuni li favur tagħhom ġie deċiż il-kaz mill-Arbitru ghas-Servizzi Finanzjarji huma totalment differenti, u l-unika ħaġa simili illi jista' jkun hemm huma l-principji legali illi ser jiġu dibattiti quddiem tali Gudikant, ossija kwistjoni dwar ġurisdizzjoni tal-Arbitru u n-natura tas-servizz rez mis-socjeta' rikorrenti lill- klijenti tagħha, sussegwentement, rikorrenti f'kawzi illi huma ntavolaw kontra s- socjeta' rikorrenti odjerna quddiem l-Arbitru u li gew lkoll deċiżi kontra l-istess soċjetà rikorrenti.

Jirrizulta car, għalhekk, illi huma biss il-principji legali li baqgħu l-istess, liema prinċipji huma naturalment soġġetti għall-prova tal-fatti f'kull kaz, u li għalhekk jagħmel kull kaz separat u distin minn xulxin.

Tenut kont tal-fatt illi l-Qorti Ewropeja ghad-Drittijiet tal-Bniedem ma qisetx li neċessarjament seta' kien hemm vjolazzjoni tal-Artikolu 6(1) meta kaz jerga' jintbagħat quddiem l-istess Gudikant biex jiddecidieh mill-gdid wara d-decizjoni oriġinali tiegħu ġiet imhassra (Ringeisen), ċertament ma jista' qatt jinstab vjolazzjoni tal-Artikolu 6(1) jekk Gudikant jisma kaz dwar prinċipji legali gia' minnu diskussi u deċiżi iżda in konnessjoni ma' fattispceje ta' kaz differenti u partijiet totalment differenti!

L-argument tas-socjeta' rikorrenti, apparti illi legalment monk, huwa wkoll illogiku u jirrazenta l-assurdita', peress illi, skond it-tezi tas-socjeta' rikorrenti, la darba Gudikant jiddeċiedi prinċipju ta' Ligi darba, huwa awtomatikament għandu jkun prekluz milli jerga' jiddeċiedi tali prinċipju legali f'kawża oħra fejn il-fatti w il- partijiet huma differenti, u huwa għandu jirrikuza ruhu stante illi gia' esprima l- veduti tiegħu dwar tali prinċipju precendentement f'kawża oħra – argument totalment fallaci u assurd u ma jsib konfort f'ebda ġurisprudenza u tagħlim.

Il-Qorti tagħmilha cara illi ma għandha assolutament ebda dubju, a differenza tas- socjeta' rikorrenti, illi l-Imħallef Anthony Borg Briffa ser jiddeċiedi l-kaz kemm tal- konjugi Persian kif ukoll tal-konjugi Treeby Ward, kif ukoll kawżi oħra illi jistgħu jinstemgħu quddiem il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) bl-aktar mod imparzjali u indipendenti, ibbażati fuq il-provi illi l-partijiet ikunu ressqu f'dik il-kawża.

Għalhekk, l-lanjanza abbażi ta' tali argumentazzjoni ma hijiex aċċettabbli.

Jirrizulta wkoll, illi hekk kif is-socjeta' rikorrenti fehmet illi l-argument taghha, kif fuq spjegat, ma għandha ebda bażi legali w hija bla bażi legali, hija qajjmet lanjanza oħra, din id-darba dwar il-mod kif il-kawża tiġi assenjata lill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri).

Jirrizulta illi s-socjeta' rikorrenti tikkontendi illi, la darba it-tqassim tax-xogħol ma kienx qed isir b'sistema ta' rotazzjoni jew bil-lotterija, jew inkella xi sistema pre- determinata bil-Ligi, għalhekk mhux talli l-imparzjalita' tal-Gudikant qed jiġi imminat, iżda wkoll l-indipendenza ta' tali Gudikant.

Il-Qorti, mingħajr tlaqliq, tagħmilha cara illi tali bażi ta' argumentazzjoni huwa fallaci, fieragh u vessatorju, u intiż unikament sabiex jimmina l-fiducja fil- Gudikatura, u aktar u aktar, fil-Prim Imħallef u l-figura tiegħu ta' 'primus interpares', u hija kundannabbli.

Il-Qorti tosserva illi, a differenza tat-tezi mressaq mis-socjeta' rikorrenti, mhux talli ma hemm ebda sistema pre-disposta, iżda hemm sistema ċara u kristalizzata, ossija illi l-Imħallef Mark Magri Sobh jieħu l-kawzi kollha tal-Appell illi jirrigwardaw l- Awtorita' tal-Ippjanar, filwaqt illi l-Imħallef Anthony Borg Briffa jiehu l-appelli KOLLHA l-oħra.

Il-Qorti mhijiex, f'dana l-istadju, ser tinoltra ruhha dwar kif qed jitqassmu l-kawzi mit-2 ta' Mejju 2019 'l quddiem, hemm kif l-Imħallef Joanne Gera Doublet wkoll ingħatat dmijirijet fil-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) stante

illi l-kwistjoni odjerna tirrigwarda l-kawzi ta' Persian u Treeby Ward, li gew intavolati fis- sena 2017, meta l-Imħallef Anthony Borg Briffa kien jirċievi l-appelli KOLLHA fil-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) ghajr ghal dawk tal-Awtorita' tal-Ippjanar, u provi dwar is-sistema issa adoperata ma ġewx ipprezentati.

Jirrizulta, għalhekk, illi mhux talli ma kien hemm ebda sistema determinata minn qabel, kif donnha tipprova tinsinwa s-socjeta' rikorrenti, iżda kien hemm sistema cara u inalienabbli – l-Imħallef Anthony Borg Briffa jiehu l-Appelli kollha salv dawk tal- Awtorita' tal-Ippjanar.

Huwa kemmxejn difficili kif tista s-socjeta' rikorrenti toħlom b'lanjanza bhal dik minnha imressqa tramite il-konsulent legali taghha, meta sistema aktar cara minn hekk ma jistax ikun hemm.

Il-Qorti tosserva illi s-socjeta' rikorrenti, fit-tentattiv ddisprat taghha biex tipprova tiġġustifika l-argument bla bażi legali taghha, tagħmel referenza ghall-sentenzi tal- Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar, partikolarment Miracle Europe vs Hungary deċiża fit 12 ta' Jannar 2016, kif ippresjeduta dak iz-zmien mill-Prim Imħallef emeritus Vincent A Sortino, illi kien gia' Prim Imħallef għal hafna snin fil-Qrati tagħha u kien regolarment jadopera s-sistema illi s-socjeta' rikorrenti qieghda tipprova tattakka.

Tali referenza, madanakollu, hija totalment żbaljata, ghal kaz odjern, stante illi dik il-Qorti kellha quddiem kaz ta' "re-assignment of a particular group of cases", li ċertament ma huwiex il-kaz fil-kaz odjern, fejn ma kien hemm EBDA "re- assignment", iżda r-regola kienet cara sa minn qabel ma gew intavolati l-appelli tas-socjeta' rikorrenti, ossija illi l-appelli kollha kellhom imorru quddiem l-Imħallef Anthony Borg Briffa!

Il-Qorti tosserva wkoll, illi fil-kawża fuq imsemmija, l-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar għamlet tagħha kummenti illi kienet ghamlet il-Qorti Kostituzzjonali tal-Ungerija, fejn kienet qalet illi f'kaz ta' "re-assigment" huwa importanti illi

Il-Qorti tosserva illi l-Prim Imħallef huwa ir-rappresentant tal-Korp tal-Gudikatura w, kif inhuwa maghruf, il-"Primus inter pares", u dana huwa anke refless fil-Kodici tal-Procedura u Organizazzjoni Civili fejn l-Artikolu 29(8) jipprovdi dan li gej:

"Minghajr preġudizzju ghad-disposizzjonjiet tas-subartikolu (7), il- Prim Imħallef jista', fid-diskrezzjoni tiegħu, jittrasferixxi kull kawża minn qorti ghal oħra; Izda fl-ezekuzzjoni ta' din il-funzjoni l-Prim Imħallef għadu jiddiskuti l-kwistjoni mal-Imħallfin jew il-Magistrati interessati, jew waqt xi laqgħat imsejħa skond is-subartikolu 96) jew waqt laqgħa ad hoc għal dan il-għan."

Illi għalhekk huwa car li kwalsiasi deċiżjoni dwar assenjazzjoni u/jew trasferiment ta' kawżi qed isir mill-Qorti innfisha, minghajr ebda indhil da' parte tal-Ezekuttiv u/jew tal-Legislatur, u għalhekk kemm l-indipendenza u l-imparzjalita' tal-Qrati u l-Gudikanti li jiffurmawha, huwa protett u assikurat.

KONSIDERAZZJONIJIET FINALI

Il-Qorti tosserva illi l-Avukat Generali, kemm fir-risposta tiegħu ghar-rikors oriġinali, li saret fid-9 ta' Awissu 2019, (fol 10) kif ukoll fir-risposta addizzjonali illi saret fis-27 ta' Awissu 2019 (fol 74), talab lill-Qorti sabiex tapplika kontra s- socjeta' rikorrenti dak imnizzel fl-Artikolu 46(5) tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 4(5) tal-Kap 319 u tiddikjara li l-lanjanzi mqanqla mis-socjeta' rikorrenti bħala semplicament frivoli u vessatorji.

Il-Qorti tħoss illi tali talba u eventwalment deċiżjoni ma tistax tittiehed b'mod legger, u l-Qorti jenhtieg illi tqis ukoll il-kuntest li wassal sabiex tali lanjanzi jitqajmu mis-socjeta' rikorrenti biex tiddeċiedi jekk tikkunsidrax tali rikjesta jew le.

Jirrizulta, mill-fatti kif spjegat, illi s-socjeta' rikorrenti kellha gia' diversi decizijonijet mogħtija mill-Arbitru ghas-Servizzi Finanzjarji kkonfermati quddiem l-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) ppresjeduta mill-Imħallef Anthony Borg Briffa, fi kliem l-abbli difensur tas-socjeta' rikorrenti, hemm erbgha u ghoxrin (24) deċiżjoni oħra tal-Arbitru illi jistgħu jkunu soġġett ghall-Appell quddiem l-Imħallef Anthony Borg Briffa, inklużi z-zewg proċeduri li wasslu ghall-kawża odjerna, ossija l-Appelli tal- konjugi Persian u l-konjugi Treeby Ward.

Jirrizulta illi l-kawża tal-konjugi Mifsud kienet differita ghas-sentenza ghall-4 ta' Ottubru 2019, liema sentenza ma ingħatax unikament minħabba fil-proceduri odjerni, filwaqt illi l-kawża tal-konjugi Persian hija differita għas-sentenza għat-12 ta' Novembru 2019.

Il-Qorti ma tistax ma tosservax illi filwaqt li kullħadd għandu dritt illi jitħarsu l- jeddijiet fundamentali tiegħu, dana ma jfissirx illi tali jedd għandu jiġu abbużat b'mod lampanti sabiex jiġu vjolati drittijiet fundamentali ta' persuni oħra, bħalma huma l-konjugi Persian u Treeby Ward, li qed jistennew sentenza finali favur jew kontra tagħhom tingħata.

Il-Qorti tosserva illi s-socjeta' rikorrenti għamlet minn kollox biex twaqqaf li jiġu deċiżi l-kawzi tal-konjugi Persian u Treeby Ward, u wara li t-talba tar-rikuza magħmula lil Imħallef Anthony Borg Briffa ġiet ġustament micħuda, talbet illi ssir referenza Kostituzzjonali, u meta tali talba ma ntlaqgħetx ukoll, għamlet il-proceduri odjerni u talbet lill-dina l-Qorti sabiex twaqqaf il-proceduri quddiem l-Imħallef Anthony Borg Briffa.

Huwa car, f'dan il-kaz, illi l-proċeduri straordinarji marbuta mal-ħarsien tal- jeddijiet fundamentali tal-bniedem qed jiġu abbużati u utilizzati sabiex jittawlu

inutilment proċeduri ta' terzi, liema proċeduri qed isiru abbażi ta' talbiet illi huwa ċarament frivoli u vessatorji u intiżi unikament sabiex itawwlu process Gudizzjarju.

Għalhekk, fil-kaz odjern, il-Qorti ma ssib ebda diffikulta' illi tiddikjara il-lanjazi mqajjma mis-socjeta' rikorrenti fir-rikors promotur tagħha tad-29 ta' Lulju 2019, kif eventwalment emendati fir-rikors tas-26 ta' Awissu 2019 bhala frivoli u vessatorji, u għalhekk japplika dettam tal-Artikolu 46 (5) tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 4(5) tal-Kap 319 tal-Ligijiet ta' Malta.

DECIDE: Il-Qorti Wara illi rat l-atti kollha processwali pprezentati quddiemha, Wara illi semgħet it-trattazzjoni tal-abbli difensuri tal-partijiet, Tgħaddi biex taqta' u tiddeċiedi l-vertenza billi, Tilqa' l-eccezzjonijet kollha ta' l-intimati, u għalhekk Tichad it-talbiet kollha tas-socjeta' rikorrenti kif kontenuti fir-rikors promotur u sussegwentement emendati kif fuq spjegat u tiddikjarahom bhala lkoll frivoli u vessatorji; Spejjez kollha tal-partijiet, inkluz tal-Kjamati in kawża, ikunu a kariku tas-socjeta' rikorrenti.


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM IL-31 TA' OTTUBRU 2019

Ġur.

segwenti:

Rat ir-rikors maħluf tal-atturi Chantelle Abziyani u Keith Briffa Dimech

ppreżentat fis-6 ta' Jannar, 2017 li permezz tiegħu ippremettew u talbu is-

Illi l-atturi dahlu f'konvenju ma' l-intimata Ewa Elzbieta Paris, nhar

t-tlieta (3) ta' Gunju tas-sena elfejn u sitta (2016) in atti Nutar Dr Roland

Spiteri Delmar, (kopja hawn annesa u mmarkata bhala Dok.

CM1), fejn l-atturi

obbligaw ruhhom li jbieghu, jassenjaw u jittrasferixxi a favur il-

Illi imsejha biex tidher ghall-kuntratt l-konvenuta naqset milli taghmel dan

minghajr ebda raguni valida fil-ligi.

Illi l-atturi huma interessat li dan il-kuntratt isir.

Illi l-ammont ta' dsatax -il elf ewro €19,000 thallas bhal depozitu mill-

konvenuta u jinsab ghand in-Nutar Dr. Roland Spiteri Delmar.

Illi bhala konsegwenza tal-agir tal-konvenuta, l-atturi batew u ghadhom

Illi ghaldaqstant l-intimata giet interpellata permezz ta' ittra ufficjali bin-

numru 4023/2016 tas-sebgha (7) ta' Dicembru tas-sena elfejn u sittax

(2016) sabiex taddivjeni ghall-kuntratt definittiv skont it-termini u

garanziji pattwiti;

Ghaldaqstant in vista tal-premess, ir-rikorrent umilment jitlob li din l-

Onorabbli Qorti joghgobha:

Tikkundanna lill-konvenuta sabiex tersaq ghall-pubblikazzjoni ta' l-att tal-

u dan taht il-kondizzjonijiet stipulati fil-konvenju fuq imsemmi.

Tinnomina Nutar Pubbliku biex jippublika l-att opportun u kuraturi biex

jirraprezentaw l-eventwali kontumaci fuq l-att u tiffissa data, lok u hin ghal

tali pubblikazzjoni;

Tikkundanna l-konvenuta thallas l-ammont ta' €40,000 ghax-xogholijiet

fil-fond skont l-iskrittura tas-6 ta' Gunju, 2016.

U sussidjarjament jekk dak mitlub fl-ewwel u t-tieni talba mhuwiex

valida fil-ligi.

Tiddikjara li l-konvenuta ma resqitx ghall-kuntratt minghajr ebda raguni

Tiddikjara li d-depositu ta' disat elef u hames mitt euro €19,000 li jinsab

Tordna lin-Nutar Dr. Roland Spiteri Delmar jirilaxxa d-depositu ta' dsatax -il elf

Tiddikjara lill-konvenuta responsabbli ghad-danni sofferti mir-rikorrenti.

mir-rikorrenti;

Tikkundanna lill-konvenuta thallas id-danni hekk likwidati lir-rikorrenti.

Tikkundanna lill-konvenuta thallas l-ispejjez tal-prezenti kawza.

Rat ir-risposta ġuramentata ta' Ewa Elzbieta Tramboo Galea ppreżentata fit-

3 ta' Mejju, 2017 fejn jingħad kif ġej:

Illi preliminarjament, il-gudizzju tal-atturi mhuwiex integru stante illi

jirrizulta illi dawn tal-ahhar mhumiex is-sidien imqas in parte (ko-

proprjetarji) mertu tal-vertenza odjerna;

Illi wkoll preliminarjament u bla pregudizzju ghas-suespost ir-rikors

guramentat huwa monk stante t-talbiet direttament opposti illi jikkontjeni

u cioe` minn banda u fl-ewwel talbiet, jitlob ghall-addivjament tal-kuntratt

mentri fit-talbiet sussegwenti, senjatament f'punti 4 sal-10, jitlob minflok

telf ta' depozitu u hlas ta'danni bi ksur tal-principju electa una via, non

In ogni caso t-talbiet 4 sa 10 ma jistaw qatt

illi mhumiex preceduti mid-dikjarazzjoni

effettivament il-konvenju jew ftehim gie meqjus xolt;

Illi dak li qieghed jigi msejjah skorettament konvenju mir-rikorrenti (Illi

u cioe` rabta bejn min jixtieq ibiegh u min iwieghed li jixtri in effetti

mhuwiex hekk, stante illi semai jista' fl-ahjar ipotesi jigi deskritt biss bhala

cessjoni jew assenjazzjoni tad-drittijiet miksuba;

Illi fil-mertu u minghajr pregudizzju t-talbiet attrici huma infondati fil-fatt

u fid-dritt u dan kif ser jigi pruvat fil-mori tal-kawza odjerna.

Illi in mertu ghalhekk ir-rikors kif intavolat ma jista qatt jirnexxi stante illi

l-atturi qed jittentaw illi jressqu lill-intimati ghall-pubblikazzjoni ta' att ma

terzi u dan meta, l-istess terzi qatt ma taw il-konfort mehtieg u certament

ma intavolaw ebda att guridiku illi permezz tieghu jistaw jinghataw il-

garanziji kollha spettanti mill-venditur li jemenu mill-ligi;

Illi sallum l-intimata qatt ma giet notifikata jew imqar avzata jekk

effettivament il-konvenju msemmi mat-terzi;

b) Meta u jekk skadiex

c) X'kienu l-kondizzjonijiet vigenti

Illi bla pregudizzju ghas-suespost, b'referenza ghat-tieni skrittura (illi gie

debitament prezentat mar-rikors promotur u mmarkat bhala Dok CM2) ir-

rikorrenti Vassallo u Mifsud qeghdin jidhru bhala kuntratturi: din l-

iskrittura wkoll tippekka mqar fl-aktar punti bazici ta' x'ghandu

jikkonstitwixxi appalt stante illi qatt u mkien ma mqar kien hemm tentattiv

li jiddefinixxi x-xogholijiet li kellhom jitwettqu mill-kuntrattur u li b'hekk

il-forma monka ta' l-iskrittura surreferita waslet ghal sitwazzjoni fejn l-

intimata kienet ser thallas konsiderazzjoni ta' erbghin elf ewro (€40,000)

fuq oggett mhux salvagwardjat bl-iskrittura;

Illi l-imsejjah konvenju anqas ma kien jipprovdi lista tal-ghamara, li skont

artikolu 23 tal-imsejjah konvenju, kellha tinbiegh lill-konvenuta ghal prezz

ta' erbghin elf ewro (€40,000);

Li minhabba dawn r-ragunijiet surreferiti, u kif jista' jigi ahjar pruvat fl-

andament tal-kawza, t-talbiet attrici m'ghandhomx ikunu milqugha u l-

intimata m'ghandiex tigi mgieghla taddivjeni ghall-kuntratt finali jew

inkella titlef id-depozitu fuq skrittura li ma kienitx ezegwita b'mod korrett,

u li ghalhekk din l-Onorabbli Qorti ghandha tichad it-talbiet tal-parti attrici

u konsegwentament ma jifdal xejn hlief li l-partijiet jitpoggew fis-status

quo ante bir-restituzzjoni tad-depozitu bhalissa salvagwardjat min-Nutar li

Bl-ispejjez kontra r-rikorrenti illi qeghdin minn issa jigu ngunti in

subizzjoni, bl-imghaxijiet fuq id-depozitu surreferit u b'rizerva ghad-danni

u telf li talvolta jistaw jidderivu kawza tal-vertenza odjerna.

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat il-provi kollha li tressqu fil-kors tal-kawża;

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-konvenuta ppreżentata fit-30 ta'

Novembru 2018 u n-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrenti ppreżentata fl-

20 ta' Frar 2019 limitatament dwar l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuta;

Semgħet it-trattazzjoni tal-abbli Avukati tal-partijiet dwar l-eċċezzjoni

preliminari surriferiti waqt l-udjenza tal-21 ta' Marzu 2019;

Rat illi l-kawża tħalliet għal-lum għas-sentenza dwar l-ewwel eċċezzjoni

tal-konvenuta.

Ikkunsidrat

L-Azzjoni Attriċi.

L-atturi, bis-saħħa ta' konvenju tat-3 ta' Ġunju 2016 fl-atti tan-Nutar

Ronald Spiteri Delmar, obbligaw ruħhom li jbiegħu appartament lill-konvenuta

ġewwa Is-Swieqi fejn il-konvenuta kellha tersaq għall-kuntratt finali sas-7

ta' Diċembru 2016 mas-sid oriġinali tal-fond.

Saret skrittura privata wkoll

fl-istess ġurnata fejn ġie miftiehem li l-konvenuta kellha tgħaddi s-somma

ta' erbgħin elf (€40,000) għal xogħlijiet li kellhom isiru ġewwa l-fond u

liema somma kellha titħallas sas-7 ta' Diċembru 2016.

Il-konvenuta min-naħa tagħha, nonostante li ġiet interpellata mir-rikorrenti

sabiex tersaq għall-kuntratt finali permezz ta' ittra uffiċjali, naqset milli

tagħmel dan, kif ukoll naqset milli tħallas is-somma ta' erbgħin elf

(€40,000) għax-xogħlijiet.

Kien għalhekk li r-rikorrenti intavolaw din il-

proċedura sabiex din il-Qorti tikkundanna lill-konvenuta tersaq għall-

pubblikazzjoni tal-kuntratt u tikkundannaha tħallas is-somma ta' €40,000

surreferita, altrimenti tiddikjara li d-depożitu ta' €19,000 jintilef a favur

tar-rikorrenti, kif ukoll tiddikjara li l-konvenuta hija responsabbli għad-

danni u tgħaddi sabiex tillikwida l-istess.

Min-naħa tagħha l-konvenuta fost diversi eċċezzjonijiet resqet eċċezzjoni

preliminari fis-sens illi l-ġudizzju m'huwiex integru u dan peress li r-

rikorrenti m'humiex il-proprjetarji tal-fond li tiegħu qegħdin jitolbu lill-

konvenuta tersaq għall-kuntratt finali.

Din is-sentenza ser tikkunsidra

limitatament din l-eċċezzjoni.

Ikkunsidrat;

Konsiderazzjonijiet.

Illi din il-kawża tirrigwarda konvenju fuq konvenju.

Ċiv.

Nru 369/95GCD) deċiża mill-Qorti tal-

Appell (sede Superjuri) fil-25 ta' Frar 2005:

"[...] għall-validita` ta' wegħda ta' bejgħ ma hux meħtieġ li min iwiegħed

ikun is-sid tal-ħaġa mwiegħda filwaqt li ssir il-wegħda; jekk ma jkunx is-

sid, ikollu l-obbligazzjoni li l-ħaġa mwiegħda jiksibha biex ikun jista'

jbiegħha, u, jekk ma jseħħlux li jiksibha, b'hekk ma jinħelisx mill-

obbligazjoni tiegħu iżda jkollu jwieġeb għad-danni talli ma jkunx wettaq

dak li wiegħed.

Il-kondizzjoni riżoluttiva, li tingħadd dejjem li ġiet

magħmula fil-kuntratti bilaterali, tagħti l-jedd, mhux lill-parti marbuta iżda

lill-kreditriċi ta' l-obbligazzjoni, li tħoll il-kuntratt jekk id-debitriċi ta' l-

obbligazzjoni ma tħallasx l-obbligazzjoni tagħha.

Iżda l-kreditriċi għandha

wkoll l-għażla li ġġiegħel lill-parti l-oħra tesegwixxi l-obbligazzjoni, meta

dan ikun possibbli."

Issir ukoll referenza għas-sentenza mogħtija minn din il-Qorti diversament

preseduta fil-kawża fl-ismijiet Joseph Hajami vs. Anthony Briffa Dimech (Ċit

Nru 982/1993TM) mogħtija fil-11 ta' Diċembru 2003:

"Iz-zmien patwit ghall-validita` tal-konvenju ma jfissirx li l-kumpratur ma

jistax, mill-ghada tal-konvenju, jitlob li jigi ppubblikat l-att finali, u kwindi

minn jobbliga ruhhu li jbiegh fuq konvenju ghandu, minn dik l-ewwel

gurnata, ikun f'posizzjoni iwettaq dak li obbliga ruhu li jaghmel.

Fil-fatt,

fil-kawza "Sammut Campbell vs Ramallah", deciza minn din il-Qorti fit-28

ta' Mejju, 1963, il-Qorti ddikjarat mhux validu konvenju iffirmat bejn il-

partijiet u dan peress li l-venditur prospettiv ma kienx proprjetarju wahdu

tal-oggett li kien il-meritu tal-konvenju."

Il-Qorti fl-istess deċiżjoni iżda tkompli tispjega li

"Min naha l-ohra, jekk ix-xerrej prospettiv ikun jaf li l-venditur fuq il-

konvenju ma kienx il-proprjetarju, dak il-konvenju jkun validu, ghax meta

jigri hekk l-akkwirent ikun qed jassumi fuqu r-riskju ghal dak kollu li jista

jinqala` fil-konvenju tal-partijiet l-ohra – "Cassar vs Grech" deciza mill-

Onorabbli Qorti tal-Appell fis-16 ta' Mejju, 1995.

Fi kliem iehor, akkwirent fuq konvenju ghandu dritt jinsisti li venditur fuq

konvenju ghandu jkun f'posizzjoni li jittrasferixxi l-oggett tal-konvenju

dak il-mument stess li sar il-konvenju, u dan sakemm ma jirrizultax li l-

akkwirent kien jaf li l-venditur prospettiv kellu, fil-frattemp, jaghmel xi

haga (ez. jakkwista l-proprjeta jew jaghmel xi alterazzjonijiet fil-fond)

qabel ma jkun f'posizzjoni li jittrasferixxi l-proprjeta meritu tal-konvenju."

Id-differenza bejn is-sentenzi hawn fuq ċitati għal każ odjern huwa li

filwaqt li fil-każ odjern jirriżulta li l-konvenuta kienet ser tidħol fil-kuntratt

finali mas-sid oriġinali, nonostante li dan qatt ma kien parti fil-konvenju,

fil-kawżi fuq ċitati jirriżulta li l-vendituri l-ewwel kienu ser jakkwistaw il-

fond huma imbagħad jerġgħu jittrasferuh lil terzi.

Huwa paċifiku bejn il-partijiet, anke hemm konferma da parti tal-atturi1, li

meta ġie ffirmat il-konvenju de quo r-rikorrenti ma kinux akkwistaw il-

fond u lanqas kienu akkwistaw il-fond meta istitwew dawn il-proċeduri.

Dan għaliex jirriżulta li qatt ma kien il-ħsieb tal-partijiet li l-atturi

jakwistaw l-immobbli mertu tal-konvenju qabel ma jiġi ppubblikat il-

kuntratt ta' kompro-vendita mal-konvenuta.

Minn eżami tal-konvenju jirriżulta li l-konvenuta kienet konxja li r-

rikorrenti ma kinux is-sidien tal-fond li hija kienet sejra tixtri.

Difatti fil-

konvenju nsibu kif ġej:

Huwa fid-dawl ta' dawn il-premessi li l-konvenuta qiegħda tressaq l-

ewwel eċċezzjoni tagħha u ċioe li l-ġudizzju m'huwiex integru.

Fil-fehma

tal-konvenuta sabiex din il-proċedura tkun waħda valida, l-ittra uffiċjali

1 Affidavit tar-rikorrenti Chantelle Abziyani: 'Fl-istess konvenju gie ddikjarat li fil-mument tal-konvenju l- proprjeta n-kwistjoni ma kienetx tal-vendituri iżda l-ftehim kien li sid l-post kien ser ibiegh l-fond lil konvenuta' – paġna 82 tal-proċess.

2 Enfasi miżjud; paġna 6 tal-proċess.

sabiex tersaq għall-kuntratt finali kif ukoll din il-kawża kellha tiġi

intavolata mis-sid oriġinali tal-fond.

Ikkkunsidrat;

Fil-kawża Noel Decelis vs. Peter Curmi Dimech et (Ċit Nru 8/2003PC) deċiża

mill-Qorti tal-Appell fil-25 t'April 2008, li kkonfermat sentenza mogħtija

mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Ġurisdizzjoni Superjuri, ġie ritenut

"Mill-mument li l-attur intrabat mas-sid originali li huwa jakkwista r-

razzett de quo, l-obbligu li dan isehh ghadda fuq spallejh.

Bil-konvenju

sussegwenti li hu ghamel mal-konvenuti ma jirrizultax li huwa ceda u

ghadda formalment id-drittijiet tieghu fuq il-konvenuti.

primarjament jinkombi fuqu li jara li dak li gie miftiehem bejnu u bejn is-

sid originali jitwettaq.

Kieku ghamel hekk u, in konsegwenza ta' dan, sar

hu s-sid tar-razzett qabel ma skada l-konvenju (li gie pprorogat) li ghamel

mal-konvenuti, allura f'dak il-kaz l-attur seta' facilment imbaghad

jinterpella lill-konvenuti biex jaddivjenu ghall-att finali u, fin-nuqqas,

jghaddi ghat-tieni pass, dak jigifieri li jharrikhom konformement, u mhux

Fi kliem iehor, kien l-obbligu ta' l-attur li

jara li dak li huwa ftiehem mas-sid tar-razzett in vendita ma jiskadix

minghajr ma tkun ittiehdet il-procedura gudizzjarja opportuna biex dak li

gie miftiehem jibqa' salvagwardat."

Mill-atti ma jirriżultax li l-atturi eżebew kopja tal-konvenju li huma

allegatament għandhom ma' terzi.

Dan qed jingħad peress li ex admissis

l-atturi ma humiex is-sidien tal-immobbli mertu tal-konvenju de quo.

Ciononostante, adixxew lill-Qorti sabiex tordna lill-konvenuta taddivjeni

fuq kuntratt pubbliku ta' xiri u bejgħ ma' terzi injoti.

T'ħares kif tħares lejħ l-att promotur, huwa evidenti illi f'kawża fejn qed

jintalab ordni sabiex jiġi ppubblikat kuntratt ta' kompro-vendita, li s-sidien

tal-immobbli għandhom per forza jkunu parti f'tali proċeduri.

L-atturi għażlu li mal-konvenuta jersqu fuq konvenju ordinarju.

jirriżultax mill-atti il-konvenju li l-atturi allegatament għandhom ma' terzi,

hekk ukoll ma jirriżultax jekk ingħatawx mis-sidien attwali id-dritt li

jresqu fuq il-kuntratt finali persuni ohra minflok l-atturi.

Kienet tkun sitwazzjoni ben diversa kieku ġie ppruvat li l-atturi fuq l-

allegat konvenju mistur irriżervaw id-dritt li jċedu d-drittijiet tagħhom

naxxenti minn dak il-konvenju lil terzi.

F'dak il-każ kien ikun leġittimu

għall-atturi li jitrasferixxu d-drittijiet tagħhom naxxenti minn dak il-

konvenju lill-konvenuta bil-korrispettiv għal tali ċessjoni.

għażlu li jimxu mod ieħor.

Il-posizzjoni legali ma titbiddilx sempliċement

għaliex fil-konvenju hemm imniżżel illi mill-prezz ta' €190,000 l-ammont

Il-Qorti tosserva li anke fl-ittra uffiċjali tagħhom tas-7 ta' Diċembru 2016

li l-atturi ppreżentaw kontra l-konvenuta, għal darb' oħra naqsu milli

jsemmu li l-kuntratt kellu jsir ma' ħaddiehor.

Jibqa' sallum mistur jekk

verament kienx hemm konvenju ieħor u jekk kien hemm, kienx għadu

validu u ma' min.

Din il-Qorti tifhem li ladarba l-ftehim finali kien ser isir

mas-sid oriġinali l-obbligu li l-bejgħ isir qatt m'għadda għand ir-rikorrenti

iżda baqa' f'idejn is-sid oriġinali.

In vista ta' dan il-Qorti hija tal-fehma li

s-sid oriġinali kellu jkun parti f'dawn il-proċeduri.

In-nuqqas tas-sidien attwali tal-proprjeta' immobbli mertu tal-konvenju de

quo milli jkunu parti f'dawn il-proċeduri ġudizzjarji jirrendi l-ġudizzju

Għal dawn il-motivi l-Qorti qed tilqa' l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuta li

l-ġudizzju mhux integru u tillibera lill-istess konvenuta mill-osservanza

tal-ġudizzju.

Tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tat-talbiet attriċi.

Bl-ispejjeż kontra l-atturi.

Imħallef

Deputat Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM IL-31 TA' OTTUBRU 2019

Fl-atti tac-Cedola numru 2415/18 Wara l-mandat ta' Sekwestru numru 1957/18 fl-ismijiet: Unique Travel Limited (C 3818) vs. Grace Raji

Rat ir-rikors tas-socjeta` Unique Travel Limited prezentat fil-21 ta'

Jannar, 2019 li permezz tieghu ippremettiet u talbet is-segwenti:

Illi wara l-mandat ta' Sekwestru surreferit giet depozitata permezz tac-

cedola odjerna, s-somma ta' disa telef, seba' mija u tnejn u hamsin euro u

Illi tali somma giet hekk depositata wara sentenza tal-Qorti Civili

Prim'Awla tal-31 ta' Jannar, 2014 u kkonfermata bis-sentenza tal-Qorti ta'

l-Appell fis-26 ta' Jannar, 2018 u konsegwentement wara l-mandat ta'

Sekwestru fuq imsemmi.

Ghaldaqstant, is-socjeta` rikorrenti qeghda titlob lil din l-Onorabbli Qorti

sabiex tawtorizza l-izbank tas-somma depositata ta' disa telef, seba mija

Rat ir-Risposta ta' Grace Raji prezentata fl-1 ta' Frar, 2019 fejn

Illi permezz tar-rikors odjern tal-21 ta' Jannar 2019 is-socjeta' Unique

Travel Ltd qed titlob awtorizzazzjoni li tizbanka s-somma ta' €9,752.81.

Illi l-esponenti topponi ghal din it-talba stante illi s-somma pretiza minn

Il-kumplament huwa dovut minn Antonia Saliba Galea, Sun

Aviation Ltd u Excel Air Ltd kif ser jigi spjegat.

Illi l-mandat ta' sekwestru fl-ismijiet premessi u issa r-rikors ghall-izbank

qed isir a bazi ta' spejjez u drittijiet allegatament dovuti wara s-sentenza

moghtija mill-Qorti ta' l-Appell fl-ismijiet Grace Raji u t-tfal taghha

Services Limited, Unique Travel Limited, Dipartiment ta' l-Avjazzjoni

Civili, Antonia Saliba Galea, mart l-assenti Carmel Saliba Galea, f'isimha proprju u

bhala rapprezentanta legali ta' bintha minuri Liliana, Philip, Roseanne u

tat-Trasport u l-avukat Dr Victor Muhlenweg u l-Prokuratur Legali Sharon

Fenech Pace nominati b'digriet tas-26 ta' Dicembru 1997 bhala kuraturi deputati

sabiex jirraprezentaw lill-assenti Carmel Bezzina Wettinger u b'digriet tat-23 ta'

Ottubru 1998 il-kuraturi gew sostitwiti bl-avukat Dr Tonio Papallo u l-

Prokuratur Legali Mario Despott Guglielmini, u b'digriet tat-12 ta' Frar 2003

nominati kuraturi deputati sabiex jirraprezentaw l-eredita gjacenti tal-

mejjet Philip Saliba Galea u b'nota tal-21 ta' Marzu 2012 Antonia Saliba Galea,

ghan-nom tal-minuri Karl Saliba Galea jassumu l-atti tal-kawza minflok

Carmelo Saliba Galea u b'digriet tal-31 ta' Mejju 1999 il-qorti awtorizzat l-

Nru. 2764/97) deciza fil-26 ta' Jannar 2018.

Illi kopja tas-sentenz ta' l-appell qed tigi esebita ghall-facli referenza.

tigi esebita wkoll kopja tat-taxxa ufficjali (Dok A u B).

Illi minn qari tas-sentenzi jirrizulta illi ghal dak li jirrigwarda l-prima

stanza1 l-esponenti u wliedha wehlu l-ispejjez ta' Unique Tavel li

jammontaw ghal €4,737.15 (sas-sentenza tal-prima stanza), l-ispejjez tal-

Minsitru tat-Trasport u Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Civili ammontanti

ghal €5,203.29 (sas-sentenza tal-prima stanza).

kwart mill-ispejjez taghhom stess.

Mill-bqija l-ispejjez l-ohra kellhom

ikunu a karigu tal-konvenuti Saliba Galea, Sun Aviation Ltd u Excel Air Ltd.

Illi mbaghad mill-ispejjez ta' l-appell l-esponenti giet ikkuddanna thallas

terz mill-ispejjez ta' l-appell filwaqt illi zewg terzi kellhom ikunu a karigu

tal-konvenuti Saliba Galea, Sun Aviation Ltd u Excel Air Ltd.

6 tas-sentenza tal-Qorti ta' l-Appell fejn hemm citat id-decide ta' l-ewwel Qorti inkluz dwar il-kap ta' l-ispejjez.

Illi t-total ta' spejjez ta' l-appell jammontaw ghal €46,503.08.

L-esponenti diga' hallset skont il-

kolonna tat-taxxa taghha €11,665.61.

hallsitha ghaliex, kif jirrizulta mill-anness ircevuta Dok C hija hallset il-

kont li rceviet tal- Minsitru tat-Trasport u Dipartiment ta' l-Avjazzjoni

Civili fis-somma ta' €9,040.02.

Dan ifisser illi hallset il-€5,203.29 dovuti

lill-istess Ministeru u Dipartiment skont is-sentenza tal-prima stanza

flimkien mat-€3,835.42 dovuti minnha mill-ispejjez ta' l-appell u li l-istess

Minsteru u Dipartiment kellhom dritt jithallsu skont is-sentenza ta' l-

Illi konsegwentement ghandu jirrizulta illi mill-ispejjez ta' l-appell l-

esponenti diga' hallset it-terzi li kien dovut minnhom skont is-sentenza tal-

Qorti ta' l-Appell.

mhux mill-esponenti pero mill-konvenuti Saliba Galea, Sun Aviation Ltd u

Illi ghalhekk l-esponenti topponi ghat-talba kif maghmula fir-rikors ghall-

izbank ta' €9,752.81 pero taghti l-kunsens taghha ghall-izbank favur

Illi qed tigi esebiti ghal kull buon fini bhala Dok D excel sheet li uza l-

avukat sottofirmat biex ghamel dan il-kalkolu.

Rat ir-replika tas-socjeta' Unique Travel Limited tat-12 ta' Frar 2019

awtorizzata b'digriet tat-8 ta' Frar 2019 li permezz taghha issottomettiet

a) mal-ammont ta' €4,737.15 li Grace Raji tammetti li ghandha

thallas ghndu jizdied il-VAT fuq id-drittijiet tal-avukat;

illi wiehed ma jistax jistrieh fuq il-figuri indikati fi prospett DoK D

in kwantu l-kolonna intestata Unique "din hija nieqsa d-drittijiet legali

kemm in kwantu rigwardanti r-risposta appell, risposta appell incidentali

u dritijiet sentenza appell.

Semghat it-trattazzjoni finali tal-abbli avukati tal-partijiet fl-udjenza tad-9

ta' Lulju 2019.

Rat l-atti.

Ikkonsidrat;

Fis-sentenza taghha tal-31 ta' Jannar 2014 il-Prim' Awla tal-Qorti Civili

iddecidiet il-kap tal-ispejjez bil-mod segwenti:-

Bl-ispejjez kontra l-imsemmija konvenuti u bl-imghax mil-lum, b'dan li

l-atturi ghandhom jaghmlu tajjeb ghall-kwart (1/4) mill-ispejjez

taghhom peress li l-qorti hi l-fehma li dawn il-proceduri damu bla bzonn

minhabba l-mod xejn diligenti kif ressqu l-provi taghhom.

Spejjez tal-

kuraturi a karigu tal-istess konvenuti.

Dwar dak deciz mill-prim' istanza fir-rigward tal-komputazzjoni tal-

ispejjez ma hemmx kuntrast bejn il-partijiet.

Hemm qbil illi l-ammont

dovut mill-konvenuti lis-socjeta' Unique Travel Limited fir-rigward tal-

ispejjez tal-prim' istanza huwa ta' €4,737.44 li b'zieda tal-VAT dovut

iwassal ghall-ammont ta' €5,371.16.

Il-kuntrast jinsab fir-rigward ta' kif ghandu jigi komputat l-ispejjez pretizi

mis-socjeta' imsemmija.

Fis-sentenza taghha tas-26 ta' Jannar 2018 il-

Qorti tal-Appell iddecidiet il-kap tal-ispejjez bil-mod segwenti:-

Bl-ispejjez tal-prim'istanza jibqghu kif ordnat mill-ewwel Qorti, filwaqt

li dawk mertu ta' dan l-appell jithallsu in kwantu ghal zewg terzi mil-

lkonvenuti appellanti u terz mill-atturi appellanti incidentalment.

Jigi mill-ewwel osservat illi d-dicitura adoperata mill-Qorti tal-Appell fir-

rigward tad-decide tal-kap tal-ispejjez huwa ben divers minn dak adoperat

mill-Prim' Istanza.

Il-Prim' Istanza iddecidiet illi l-ispejjez tal-kawza

kollha jithallsu mill-konvenuti; hlief kwart mill-ispejjez tas-socjeta' attrici

li naturalment kellha tbatihom hi.

Mill-banda l-ohra l-Qorti tal-Appell iddecidiet illi s-socjeta' attrici kellha

thallas terz tal-ispejjez gudizzjarji kollha relatati mal-appell.

Il-Qorti ma

tara li hemm ebda mod iehor kif is-sentenza tal-Qorti tal-Appell tista' tigi

Kif tajjeb issottomettew l-intimati, una volta l-Qorti tal-

Appell iddecidiet illi s-socjeta' attrici kellha thallas terz tal-ispejjez kollha

tal-Appell, l-ezercizzju li ghandu jsir sabiex wiehed jasal dwar il-quantum

dovut ma hux kif dak propost mis-socjeta' rikorrenti izda trid tiehu in

konsiderazzjoni l-ammont shih ta' spejjez u VAT relattiv.

Is-socjeta'

rikorrenti hija dovuta thallas terz ta' dak l-ammont.

Mhux flokha s-sottomissjoni tas-socjeta' rikorrenti li hi ma tahti xejn u

allura ma kellha tbati xejn mill-ispejjez tal-appell.

Id-decide tal-Qorti tal-

Appell fir-rigward huwa car u ma jaghti lok ghall-ebda dubju li s-socjeta'

rikorrenti, attrici f'dik il-kawza, ghandha thallas terz tal-ispejjez tal-appell,

u mhux terz tal-ispejjez taghha tal-appell.

parzjalment,

Ghaldaqstant tiddisponi mir-rikors tal-21 ta' Jannar 2019 billi tilqghu

Fir-rigward tal-ispejjez tal-prim' istanza tawtorizza lis-socjeta'

rikorrenti tizbanka s-somma ta' €5,371.16;

Fir-rigward tal-ispejjez tal-appell tordna lill-partijiet isegwu dak

Bl-ispejjez ta' din il-procedura jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet.