QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM IL-31 TA' OTTUBRU 2019

Ishmael (K.I. numru 164120M), u

B'digriet tas-6 ta' Ottubru 2017 giet nominata

sabiex tirraprezenta lil Dominic Ishmael

(K.I. numru 946773), u Natalino Ishmael

(K.I. 74397M) it-tnejn assenti minn Malta

u residenti l-Istati Uniti tal-Amerika

Rat ir-rikors guramentat ta' Arthur Debattista (K.I. 416109M), direttur

permezz

is-segwenti:

Illi b'att pubbliku tas-17 ta' Jannar, 1979 fl-atti tan-nutar Dottor Victor

John Jounaid (kopja ta' liema hija ezibita bhala Dok A) s-socjeta'

tal-intimati, settima parti (1/7) indiviza ta' porzjon diviza ta' art fil-Qawra,

limiti ta' Iż-Żejtun, ta' cirka 7912.134 metri kwadri konfinanti

mit-Tramuntana ma' beni tal-Gvern ta' Malta jew aventi kawza minnu,

Punent ma' triq gdida u minn nofsinhar ma' beni ta' Mare Development

perpetwi ta' Lm80 (ekwivalenti ghal Euro 186.35) dekorribbli mid-data

tal-imsemmi kuntratt pubbliku u pagabbli bil-quddiem sal-14 ta' April,

1979 u b'effett mill-15 ta' April, 1979 kull skull sena bil-quddiem.

Illi skont l-imsemmi kuntratt pubbliku (Dok A) mill-imsemmi cens ta'

revizjoni bil-mod indikat fil-kuntratt pubbliku fl-atti tan-nutar Dottor

Anthony Dempsey tal-11 ta' April, 1965 (kopja ta' liema hija hawn

annessa bhala Dok B) "fejn l-imsemmi cens gie bazat fuq hames mija u

disgha u hamsin u kwinta parti (559 1/5) granet tax-xoghol ta; haddiem

f'Malta bil-'minimum/basic wage' ta' sitt liri Maltin (Lm6) fil-gimgha (kif

kienet f'dik id-data u cioe' fil-hmistax ta' April tas-sena elf disa' mija

hamsa u sittin).

ta' April elf disa' mija hamsa u sittin (1965) u kull hamsin (50 sena wara

din id-data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta' sebghin lira mill-

imsemmi cens u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jigi aggustat sabiex

jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi perijodu ta' 559

1/5 granet f'dak iz-zmien ta'revissjoni".

Illi mill-imsemmi cens ta' Lm80, ic-cens f'ammont ta' Lm10 (ekwivalenti

Illi l-imsemmi kuntratt pubbliku tal-15 ta' April, 1965 fl-atti tan-nutar Dr.

Ishmael u Peter Celestino, in rigward ta' kif ghandu jigi rivedut

ic-cens, taqra hekk:

Illi il-partijiet mhumiex qeghdin jaqblu kemm ghandu jkun ic-cens

pagabbli mir-rikorrenti lill-intimati b'effett mill-15 ta' April, 2015;

Illi ghalhekk huwa mehtieg illi tkun dina l-Onorabbli Qorti li tistabilixxi

ic-cens annwu li ir-rikorrenti ghandhom ihallsu lill-intimati bhala dak

impost fuq il-propjeta' taghhom fuq imsemmija b'effett mill-15 ta' April,

2015 skont il-kriterji fuq imsemmija;

Illi l-esponenti jaf b'dawn il-fatti personalment;

Ghaldaqstant, r-rikorrenti jitolbu bir-rispett previa id-dikjarazzjonijiet

necessarji u wara li jinghataw il-provvedimenti opportuni, dina l-

Onorabbli Qorti joghgobha ghar-ragunijiet fuq imsemmija:-

Tistabilixxi u tiddikjara kemm huwa c-cens annwu u perpetwu dovut u

pagabbli mis-socjeta' rikorrenti lill-intimati b'effett mill-15 ta' April, 2015

fuq il-propjeta' fuq imsemmija appartenenti lis-socjeta' rikorrenti u li

giet moghtija b'cens annwu u perpetwu lilha bl-imsemmi kuntratt nbotarili

tas-17 ta' Jannar, 1979.

Bl-ispejjez.

Rat ir-risposta guramentata ta' Mary Rose Ishmael kemm f'isimha

proprju kif ukoll bhala kuratrici tal-assenti Domenic Ishmael u

Natalino Ishmael prezentata fl-10 ta' Novembru, 2017 fejn jinghad kif

gej:

Illi l-esponenti ovvjament ma ghandhomx oggezzjoni li c-cens kif rivedut

ghandu jigi stabbilit minn dina l-Qorti izda:

Il-kuntratt ippubblikat minn Nutar Victor John Jounaid fis-17 ta' Jannar

1979 (Dok A mar-rikors promotur) u dak precedenti ppubblikat minn-

Nutar Antonio Dempsey tal-15 ta' April 1965 huma cari dwar il-

mekkanizmu tar-revizjoni tac-cens u zgur ma kienx hemm ghalfejn li s-

socjeta rikorrenti taccedi lil dina l-Qorti biex jigi stabilit ic-cens b'effett

mill 15 ta' April 2015, ezercizzju semplici u purament matematiku.

Ir-revizjoni hija fil-fatt ibazzata fuq paga ta' 559 u 1/5 granet tax-xoghol

ta' haddiem f' Malta bil-minimum/basic wage fis-sena 2015 li huwa ta'

€41.619 kuljum u ghalhekk il-parti tac-cens riveddibbli ta' Lm70 (illum

€163.06) fis-sena ghandu jigi rivedut ghal €23,273.341 fis-sena mizjud

mas-somma ta' €23.29 cens mhux rivedibbli.

Ghalhekk b' kollox:

€23,296.63 fis-sena b' effet mill-15 ta' April 2015 u rivedibbli wara

hamsin sena ohra, cioe` fil-15 ta'April 2065.

Dwar il-fatti:

Illi l-esponenti kienu debitament avzaw lis-socjeta attrici kemm kellu jkun

ic-cens kif rivedut u kif waslu ghal dik il-figura inkluz permezz tal-ittra

ufficjali numru 1934/2017 ipprezentata fit-25 ta' Mejju 2017, kopja Dok

Illi s-socejta attrici qeghda minghajr ebda raguni jew spjegazzjoni

tippretendi li ir-revizjoni ghandha tkun ta' €2,077.47 fis-sena kif jidher

mic-cedola numru 1450/17 ipprezentata fil-31 ta' Awissu 2017 kopja

Ghaldaqstant l-esponenti zgur ma ghandhomx ibghatu spejjez ta' dina l-

Rat ir-risposta guramentata ta' l-Avukat Mark Lofreda ghan-nom u in

rapprezentanza ta' Dolores sive Doreen Gusman Ishmael presentement

assenti minn dawn il-gzejjer prezentata fil-22 ta' Dicembru, 2017 fejn

Illi l-ewwel sitt paragrafi attrici ma humiex kontestati u cioe` il-partijiet

jaqblu illi fl-att pubbliku imsemmi tas-17 ta' Jannar 1979 fl-atti tan-nutar

Dottor Victor John Jounaid tinsab l-klawsola illi mic-cens ta' LM80,

LM70 huma soggetti ghal revizjoni bil-mod indikat fl-att pubbliku tas-sena

1965, u illi dan l-kuntratt carament jghid illi dan ic-cens huwa soggett ghal

revizjoni wara kull hamsin sena u illi din ir-revizjoni ghandha tkun

ekwivalenti ghal paga ta' haddiem f'Malta ghal perjodu ta' hames mija u

disghin u hamsin u kwinta parti granet tax-xoghol;

Illi effettivament il-kliem testwali tal-kuntratt pubbliku fuq citat huwa car

inkwantu jolqot il-proprjeta` ta' l-esponenti, u cioe` wara hamsin sena

mill-15 t'April 1965 ic-cens fuq il-proprjeta` appartenenti lil intimati

kellhu jigi awmentat u aggustat "sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem

f'Malta ghall-imsemmi periodu ta' 559 1/5 granet f'dak iz-zmien ta'

revizjoni"

Illi ghalhekk l-uniku kalkolu li ghandhu jsir x'kien il-paga ta' haddiem

vigenti fil-15 t'April 2015 ghall-perjodu ta' 559 1/5 granet.

ammont gia` gie

likwidat mill-intimati

ta' Euro

23,296.63permezz ta' l-ittra ufficjali numru 1197/15, u dana wara li gie

stabbilit li l-paga ta' haddiem ghal gurnata xoghol fis-sena 2015 kien

jammonta ghal wiehed u erbghin euro tnejn u sittin centezmu (€41.619);

Is-socjeta` rikorrenti ma pprovdiet l-ebda kalkolu alternattiv izda qieghda

taghmel dina l-kawza semplicement biex tevadi l-obbligi kontrattwali

eccezzjonijiet:

esponenti qeghda

is-segwenti

Illi fl-ewwel lok ma hemm l-ebda lok ghall-interpretazzjoni tal-kuntratt

billi l-kliem tal-konvenzjoni huma cari u espressi u ma ghandhu jkun

hemm l-ebda dubju dwar l-interpretazzjoni tal-klawsola partikolari;

U fit-tieni lok l-esponenti jopponi ghall-ispejjez ta' dina l-procedura billi

jekk is-socjeta` rikorrenti kellha xi oggezzjoni dwar il-kalkolu ta' l-

ammont dovut wiehed kien jippretendi li qabel xejn tipprovdi l-kalkolu

alternattiva taghha ta' kif ghandhu jigi stabbilit il-paga ta' haddiem

f'Malta ghall-perjodu ta' 559 1/5 granet u jinterpella lill-esponenti sabiex

jaccettaw il-kalkolu alternattiva.

Fit-tielet lok l-esponenti zzomm ferm mal-kalkolu taghha li c-cens stabbilit

Salv eccezzjonijiet ohra fil-fatt u fid-dritt;

Bl-ispejjez u l-ingunzjoni in subizzjoni tar-rikorrenti.

Eżaminat il-provi mressqa mill-partijiet.

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tas-soċjeta attriċi2 tat-8 ta' April 2019, in-

nota ta' sottomissjonijiet responsiva tal-konvenuti Mary Rose Ishmael

proprio et nomine3tat-3 ta' Mejju 2019; u n-nota tal-konvenuta Dolores

Novak Fenech Melillo tat-22 ta' Mejju 2019.

Semgħat it-trattazzjoni finali tal-abbli Avukati tal-partijiet fl-udjenza tat-3

Rat li l-kawża tħalliet għallum għas-sentenza.

ta' Lulju 2019.

Ikkunsidrat

Bis-saħħa ta' att pubbliku fl-atti tan-Nutar Victor John Jounaid datat 17 ta'

Jannar 1979 is-soċjetà rikorrenti akkwistat b'titolu t'enfitewsi perpetwa

mingħand Carmelo Ishmael, l-awtur tal-konvenuti, parti minn sebgħa

(1/7) indiviża ta' art ta' madwar tlett elef, erbgħa mija u sebgħa punt erbgħa

erbgħa disgħa metri kwadri (3407.449m2) ġewwa Ħal Gharghur, limiti ta' Ix-Xewkija.

Dan sar versu ċens annwali ta' tmenin Lira Maltin (Lm80)

ekwivalenti għal mija sitta u tmenin ewro u ħamsa u tletin ċenteżmu

(€186.35), fejn mija tlieta u sittin ewro u sitt ċenteżmi (€163.06) huwa

soġġett għal reviżjoni kull ħamsin sena bil-mod spjegat fil-kuntratt

pubbliku tal-11 ta' April 1965 fl-atti tan-Nutar Anthony Dempsey.

Il-kuntratt tal-1979 jipprovdi s-segwenti:

2 Paġna 65 tal-proċess 3 Paġna 75 tal-proċess 4 Paġna 81 tal-proċess

Jibqa miftiehem bejn il-Kumpanija u Carmelo Ishmael illi mill-

imsemmi ċens ta' tmenin Lira Maltin l-ammont ta' sebghin Lira

Maltin (Lm 70) ghandu jkun soġġett ghal revisjoni bil-mod indikat

fl-imsemmi kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Antonio Dempsey tal-

hmistax ta' April tas-sena elf disa' mija hamsa u sittin fejn l-

imsemmi ċens gie basat fuq hames mija u disgha u hamsin u kwinta

parti (559 1/5) granet tax-xoghol ta' haddiem f'Malta bil-'minimum

basic wage' ta' sitt liri (Lm6) fil-gimgha (kif kienet f'dik id-data u

cioe fil-hmistax ta' April tas-sena elf disa' mija hamsa u sittin).

B'dana illi fi żmien hamsin (50) sena mill-hmistax (15) ta' April elf

disa' mija ħamsa u sitting (1965) u kull hamsin (50) sena wara dina

d-data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta' sebghin lira (Lm70)

mill-imsemmi ċens u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jiġi

aggjustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-

imsemmi periodu ta' 559 1/5 granet f'dak iz-zmien tar-revissjoni'.

Ġaladarba ssir referenza għall-kuntratt tal-1965 jeħtieġ jiġi kkwotat ukoll

dak li jipprovdi dak il-kuntratt u ċioe:

Il-partijiet mhux qed jaqblu fuq kemm għandu jkun iċ-ċens pagabbli mis-

soċjetà rikorrenti.

Fiċ-ċedola ta' depożitu ppreżentata fil-31 t'Awwissu

2017 is-soċjetà rikorrenti indikat l-ammont ta' elfejn u sebgħa u sebgħin

ewro u sebgħa u erbgħin ċenteżmu (€2077.47)5 għall-finijiet tal-fidi taċ-

ċens; min-naħa l-oħra l-konvenuti jgħidu li ċens annwali huwa ta' tlieta u

5 Paġna 41 tal-proċess.

għoxrin elf, mitejn sitta u disgħin ewro tlieta u sittin ċenteżmu

(€23,296.63) u li magħhom iridu jiżdiedu l-ammont ta' tlieta u għoxrin

ewro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (€23.29)6.

Din il-Qorti tosserva li fin-

nota ta' sottomissjonijiet finali l-konvenuti Mary Rose Ishmael f'isimha

proprju u bħala kuratriċi tal-assenti Dominic Ishmael u Natalino

Ishmael, wara li għamlu l-kalkoli fuq paga minima nazzjonali, statutory

bonus u weekly allowance l-ammont ta' ċens niżel b'mod komplessiv

għas-somma ta' dsatax-il elef sebgħa mija u tmintax-il ewro u ħamsa u

tletin ċenteżmu (€19,718.35)7.

is-somma kif maħduma mill-konvenuti l-oħra u dan għaliex skont l-istess

intimata mal-paga minima u l-bonuses għandhom jiżdiedu statutory leave,

u l-NI li jitħallas mill-prinċipal biex l-ammont komplessiv taċ-ċens għandu

jkun ta' tlieta u għoxrin elf mitejn u sitta u disgħin ewro u sebgħa u sittin

ċenteżmu (€23.296.67)8.

Ikkunsidrat

L-unika xhud li tressaq quddiem il-Qorti huwa Brandon Coleiro Grech, impjegat

mad-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u tal-Impieg fejn fil-21 ta'

Frar 20179 huwa spjega li fis-sena 2015 il-paga minima kienet ta' erbgħa

ewro u dsatax-il ċenteżmu is-siegħa (€4.19/hr) maħduma fuq erbgħin

siegħa xogħol fil-ġimgħa, liema rata teskludi l-bonuses, iżda dawn il-

bonuses iridu jitħallsu bilfors.

L-istess xhud spjega li 4 huma l-bonuses li

jitħallsu fis-sena: (a) statutory bonus li jingħata lill-ħaddiema fix-xahar ta'

Ġunju u Diċembru fis-somma ta' mija, ħamsa u tletin ewro u għaxar

ċenteżmi (€135.10) ekwivalenti għal erbgħa u sebgħin ċenteżmu (€0.74)

kuljum, u (b) allowance fil-ġimgħa ta' erbgħa ewro u sitta u sittin

ċenteżmu (€4.66), total ta' mija wieħed u għoxrin ewro u sittax-il

ċenteżmu (€121.16) kull sitt xhur li jingħataw fix-xahar ta' Marzu u ta'

6 Paġna 39 tal-proċess.

7 Paġna 77 tal-proċess.

8 Paġna 84 tal-proċess.

9 Paġna 51 et seq tal-proċess.

Ikkunsidrat

Qabel ma din il-Qorti tgħaddi sabiex tagħmel il-kalkolu ta' kemm għandu

jkun iċ-ċens pagabbli kull sena wara r-reviżżjoni jeħtieġ li l-ewwel jiġi

eżaminat dak li tgħid il-ġurisprudenza fir-rigward ta' interpretazzjoni ta'

kuntratt u dan in vista li l-konvenuti jinsistu li ġaladarba l-kuntratt huwa

ċar10, ma hemm l-ebda ħtieġa ta' interpretazzjoni ulterjuri minn din il-

Interpretazzjoni ta' Kuntratti.

Bħala linja ġenerali jingħad illi l-Artikolu 1002 tal-Kapitolu 16 jistipula

illi "Meta l-kliem ta' konvenzjoni meħud fis-sens li għandu skond l-użu

fiż-żmien tal-kuntratt, hu ċar, ma hemmx lok għal interpretazzjoni".

Fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Gloria mart Jonathan Sultana et vs L-

Arkitett u Inginier Civili Anthony Borg Azzopardi Staines mogħtija mill-Qorti

tal-Appell fil-5 ta' Ottubru 1998 ġie enunzjat illi:

"Il-principju kardinali li jirregola l-istatut tal-kuntratti jibqa' dejjem dak

li l-vinkolu kontrattwali ghandu jigi rispettat u li hi l-volonta' tal-

kontraenti kif espressa fil-konvenzjoni li kellha tipprevali u trid tigi

kostanti filli rriteniet li ma hix ammissibbli li prova testimonjali kontra jew

in aggjunta ghall-kontenut ta' att miktub u hi talvolta ammessa biex

tikkjarifika l-intenzjoni tal-partijiet meta din hi espressa b'mod ambigwu"

Illi inoltre gie deciz illi "Il-Qrati jkunu obbligati jinterpretaw il-

konvenzjoni meta f'kuntratt il-partijiet ma jkunux spjegaw ruhhom car jew

posterjorment ghall-kuntratt jintervjeni avveniment li jkollu bhala

10 Paġni 78 u 82 tal-proċess.

konsegwenza kwistjoni li ma tkunx giet preveduta u li kien hemm bzonn li

tigi maqtugha, u din ghandha tigi primarjament interpretata skond l-

intenzjoni tal-partijiet li jkunu hadu parti fil-kuntratt u li tkun tidher car

mill-kumpless tal-konvenzjonijiet" (Vol.

XXIV, P. I., p.27) (ikkwotata fis-

Gilbert Mizzi Cremona" – P.A 12 ta' Lulju 2001; "Anton Borg Azzopardi v. Alfred

Quinton" – P.A. 30 ta' Novembru 2000; "Emanuel Archer vs Leonard

Vella Grech, 30 ta' Ottubru 2001.

Accountant General" – P.A. – 29 ta' Novembru 2001).

Din il-Qorti diversament preseduta fil-kawża fl-ismijiet Terres Co Ltd et

vs. L-Ghajn Construction Co. Ltd (Ċit Nru 1123/10 MCH) deċiża fil-15

ta' Jannar 2013 tagħmel tagħha dak li ingħad fis-sentenza deċiża fid-29 ta'

sentenza enunċjat b'mod ċar il-prinċipji regolatriċi tal-kuntratt b'ħarsa

dettaljata lejn il-ġurisprudenza prevalenti:

"Fil-fatt kif gie ritenut fis-sentenza "Lay Lay Company Limited vs L-

Ghajn Contstruction Company Limited" (P.A. (RC) – 28 ta' Gunju

2011) u li kkonfermat dak li nghad fis-sentenza "Anton Borg Azzopardi vs Alfred

Quinton" (P.A. (RCP) - 30 ta' Novembru 2000) fuq is-suggett ta'

interpretazzjoni ta' kuntratt inghad li "ghalhekk hawn japplika l-principju

stabbilit fl-artikolu 1002 tal-Kap 12, fejn meta il-kliem ta' konvenzjoni

mehud fis-sens skont l-uzu tal-kuntratt, hu car, ma hemmx lok ta'

interpretazzjoni, ghaliex tali interpretazzjoni, anke supplita minn xhieda,

tista' tinghata biss sabiex telucida l-iskrittura jew il-kuntratt f'xi patt

Winters" - A. C. 30 ta' Marzu 1997).

"Illi kif inghad fis-sentenza "Emmanuel Defelice vs Centru Speranza

fl-Inkapacitati" (P.A. (RCP) – 28 ta' Frar 2002) dan huwa wkoll konformi

mal-principju 'contra scriptum non est argumentum', li jibqa' japplika

sakemm ma tingiebx prova li tali skrittura hija nieqsa minn xi element

kostituttiv taghha, prova li tirrizultax li saret f'din il-pendenza.

"Illi dan il-principju gie applikat konsistentement minn dawn il-Qrati u

hawn issir riferenza ghas-sentenzi "Bartolomeo Farrugia Vella vs JCR

Limited" (P.A. (RCP) – 29 ta' Jannar 2009) fejn inghad li la darba "minn

qari tal-istess kuntratt jirrizulta car li l-kliem tal-istess ftehim jindikaw

b'mod preciz x'kienet l-intenzjoni tal-partijiet u dan kien li jigi trasferit

bhala korp il-hanut hemm indikat, b'mod li ma hemm bzonn ta' ebda

interpretazzjoni (artikolu 1002) "Avukat Dottor Joselle Bellotti vs Dr.

allura ghandu jigi ritenut li l-intenzjoni tal-partijiet hija manifestata b'dak

li jipprovdi b'mod car l-istess kuntratt u ma ghandhux ikun hemm ebda lok

ta' interpretazzzjoni.

"Illi fis-sentenza "John Borg Azzopardi et vs Popeye Investments Limited" (A.C.

– 3 ta' Novembru 2006) inghad illi li kif "ravvizat fis-sentenza fl-ismijiet

Elena Farrugia Vella v. E. Ciantar (Vol.X.345) deciza fit-3 ta' Jannar 1884

"Hawhekk opportun li jigu ribaditi certi principji regolanti materji ta'

"i) F'materja kontrattwali l-ftehim hu ligi ghall-partijiet kontraenti (Art.

deciz 16 ta' Lulju 1973);

"ii) Ir-regola fundamentali hija dettata mill-Artikolu 1002 tal-Kodici Civili

li jghid li meta l-kliem tal-kuntratt mehud fis-sens li ghandu skont l-uzu

fiz-zmien tal-kuntratt, hu car m'hemmx lok ghall interpretazzjoni

L-interpretazzjoni ghandha tittiehed mill-atti innifsu

u mhux minn provi estraneji, specjalment meta l-interpretazzjoni hija

relattiva ghall-kwistjoni principali".

"iii) Illi meta s-sens letterali tal-kelma ma jaqbilx ma' l-intenzjoni tal-

partijiet kontraenti kif tidher car mill-pattijiet mehudin flimkien, ghandha

tipprevali l-intenzjoni.

Dwar dan din il-Qorti, diversament presjeduta,

spjegat illi "din ir-regola ghandha tigi sewwa apprezzata u applikata.

jirrizulta bla dubju li s-sens tal-kwalsola li tkun jista' biss jigi nterpretat

Irid jirrizulta wkoll li dan is-sens car tal-kliem

ma jkunx jaqbel ma' dak li kellhom f'mohhom il-partijiet kollha u mhux

ma' dak biss li xi wahda mill-partijiet kellha f'rasha u dan irid jidher mill-

pattijiet kollha tal-kuntratt mehudin flimkien ("J. Morales et v. A. Konietzny

deciza 7 ta' Ottubru 1997")".

"iv) Fl-applikazzjoni tar-regoli ta' interpretazzjoni mhux l-interpretazzjoni

tal-kontendenti ghall kliem tal-ftehim jew is-sens divers li huma jaghtu lill-

kliem li jiswa imma dak li huwa importanti "hu l-qari oggettiv tal-gudikant

li jaghti lil kliem is-sens ordinarju tieghu fil-kuntest ta' kif gie uzat mill-

noe – Appell Superjuri deciz 28 ta' Frar 1997).

"Illi dan jikkonferma dak li nghad fis-sentenza "Emanuel Unus Camilleri et vs

BCF Holdings Limited et" (P.A. (RCP) – 28 ta' Gunju 2006) fis-sens "li

bl-aktar mod esplicitu gie ritenut li "l-principju kardinali li jirregola l-

istatut tal-kuntratti jibqa' dejjem dak li l-vinkolu kontrattwali ghandu jigi

rispettat u li hi l-volonta' tal-kontraenti kif espressa fil-konvenzjoni li

kellha tipprevali u trid tigi osservata.

(A.C. 5 ta'

"Illi hekk ukoll fis-sentenza "Gemma Montfort Hartley vs John Federici" (A.I.C.

(PS) – 20 ta' Ottubru 2003) inghad li:- "Tajjeb li jigi osservat ukoll qabel

kull konsiderazzjoni

tal-meritu

illi huwa pacifiku

f'materja

ta'

interpretazzjoni ta' kuntratti illi meta ddicitura tal-kuntratt hija wahda cara

allura ma huwiex lecitu ghall-Qorti li tittanta tinterpretah billi tindahal

x'kienet il-motivazzjoni tal-kontraenti meta kkonkludew il-ftehim.

jinsab rispekkjat ukoll fl-Artikolu 1002 tal-Kap.

"Illi imbaghad ferm assodat bhala principju ta' interpretazzjoni illi "contra

Dan fis-

sens illi mhux ammess illi provi orali jfissru dak li fih innifsu huwa diga

car ("Joseph Zurgani vs Joseph Sammut", Appell Civili, 14 ta' April 1975) u

l-kontraenti ma jkunux jistghu jipprovaw permezz ta' testimoni dak li ma

jirrizultax, jew jirrizulta eskluz, mill-istess kuntratt (Vol.

u r-rassenja ta' gurisprudenza f'din is-sentenza kontemplata)".

Il-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) imbagħad fis-sentenza tagħha (Terres

tirreferi għal aktar ġurisprudenza li jispjegaw proprju dawn il-principji

saljenti f'materja ta' interpretazzjoni tal-kuntratti:

Il-Qorti tal-Appell Kummercjali, fil-kawza fl-ismijiet Albert Bronsdijk v.

Anthony Fenech Pace deciza fl-14 ta' Novembru, 1983, osservat li jistghu jigu

prodotti provi orali biex jigu elucidati punti oskuri ta' kitba, jew ghall-

impunjazzjoni ta' kitba (dan dejjem sa fejn il-kliem uzat fil-konvenzjoni

Hekk ukoll din il-Qorti, fis-sentenza taghha tat-13 ta' Frar,

1950, fil-kawza fl-ismijiet Causon. Edgar Cascino O.B.E. noe v. Perit

Gustavo R. Scalpello Hammett, qalet hekk:-

"Illi fid-dritt dwar il-materja ta' interpretazzjoni tal-kuntratti, meta l-

partijiet ma jkunux spjegaw ruhhom car, jew ikunu spjegaw ruhhom

ekwivokament, jew fil-kaz li posterjorment ghall-kuntratt jintervjeni

avveniment li jkollu bhala konsegwenza kwistjoni li ma tkunx preveduta u

li hemm bzonn li tigi maqtugha, allura l-Qrati jkunu obligati jinterpretaw

il-konvenzjoni ...

Fis-sentenza fil-kawza fl-ismijiet Stanislao Mallia Muscat et vs Chevalier

Antonio Mallia Muscat tal-15 ta' Dicembru, 1995 (Kollez Vol.

"Meta l-kliem ta' konvenzjoni mehud fis-sens li ghandu skont l-uzu fiz-

zmien tal-kuntratt hu car ma hemmx lok ghal interpretazzjoni" (Artikolu

Issa hu ovvju illi fil-kliem espress fil-klawsoli taz-

zewg kuntratti fuq riportati ma hemm l-ebda ambigwita' jew ekwivocita'.

Hu biss "meta s-sens tal-kliem ma jaqbilx ma' dak li kellhom fi hsiebhom

il-partijiet kollha, kif ikun jidher mill-pattijiet mehudin kollha flimkien, (li)

ghandha tghodd lintenzjoni tal-partijiet" (artikolu 1003 tal-Kap.

Filwaqt li din il-Qorti diverament presjeduta fis-sentenza taghha tal-14 ta'

"Meta l-kliem tal-att huma cari l-interpretu ghandu joqghod ghal dan il-

kliem u mhux jirrikorri ghal kongetturi (Vol.

osservat il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-kawza Sciberras Trigona vs

regoli ta' interpretazzjoni ma hijiex l-interpretazzjoni tal-kontendenti

ghall-kliem tal-konvenzjoni jew is-sens divers minnhom lilhom moghti

li jiswa imma hu l-qari oggettiv tal-gudikant li jaghti l-kliem is-sens

ordinarju tieghu, fil-kuntest ta' kif gie uzat mill-kontraenti, li ghandu

Jekk ghall-gudikant id-dicitura wzata ma tistax ma twassalx

oggettivament ghall-sens car u univoku hu dan is-sens illi ghandu jfisser

il-volonta' espressa mill-kontraenti fil-konvenzjoni taht ezami.

'meta t-termini tal-kuntratt huma oskuri li jrid jigi kkunsidrat dawk il-

pattijiet li l-kontraenti riedu." (enfasi mizjuda mill-Qorti tal-Appell).

Ikkunsidrat;

Jeħtieġ issa li jiġi stabbilit x'inhi l-paga minima u x'għandha tkun is-

somma ta' ċens annwali riveduta li titħallas mis-soċjetà rikorrenti bħala

ċens mill-15 ta' April 2015 sal-14 ta' April 2065.

Il-Qorti tal-Appell (sede

Superjuri) fil-kawża fl-ismijiet Avukat Dottor Marco Marlow nomine vs.

Edrichton Holdings Ltd (Ċit Nru 2807/1997) diġà kellha l-opportunità

tikkunsidra talba simili għal dik odjerna u għalhekk din il-Qorti sejra

tgħaddi sabiex tikkwota minn din is-sentenza:

konfort fl-avviz legali li jinhareg kull sena mid-dipartiment koncernat.

Pero` huwa daqstant veru li l-bonus li jinghata lill-impjegat illum ma

ghandux aktar l-aspett ta' rikonoxximent lill-impjegat u bhala korrispettiv

ghall-entuzjazmu tieghu fuq il-bank tax-xoghol.

Dan il-'bonus' illum

huwa dovut bi dritt u jithallas lil kull impjegat indiskriminatament.

Ghalhekk kull ammont percepit bhala tali jifforma parti mill-"paga" ta'

kull impjegat, inkluz ukoll dak l-qieghed fuq il-"minimum wage".

Dan il-

hsieb tal-Qorti huwa assodat b'dak li jipprovdi l-Artikolu 2 tal-Att numru

11 tal-1952 dwar il-Kondizzjonijiet tal-Impieg billi hemm "paga" hija

definita bhala "remunerazzjoni jew qligh, li jithallsu bil-flus minn

principal lil impjegat u tinkludi kull bonus li ghandu jithallas skond l-

Artikolu 29 ta' dan l-Att."

"Issa l-Artikolu 29 tal-Att imsemmi jipprovdi li "Kull principal ghandu

jhallas, jew jara li jithallas, lil kull wiehed mill-impjegati whole time

tieghu, bejn il-15 u t-30 tax-xahar ta' Gunju u bejn il-15 u t-23 tax-xahar

ta' Dicembru ta' kull sena, bonus fil-forma ta' somma ta' flus li, f'kull kaz,

ma tkunx inqas minn nofs dik li l-Gvern ikun avza, fl-estimi generali ta'

kull sena partikolari, li sejjer ihallas lil kull wiehed mill-impjegati tieghu

matul dik is-sena."

Fuq li skorta ta' dan l-artikolu l-attur appellat qed

jissottometti li anke jekk, ghal grazzja tal-argument, il-'bonus' jigi

kunsidrat bhala parti mill-"basic minimum wage" l-ammont li ghandu

jizdied mas-salarju annwu tal-'minimum wage earner' ghandu jkun nofs l-

ammont dikjarat bhala bonus mill-gvern billi strettament dan l-ammont

biss huwa dovut lill-impjegat kif jiddisponi l-istess Artikolu 29 fuq citat u

Ghalkemm illum hija l-prassi li l-impjegati, anke dawk mal-privat,

jithallsu l-'bonus' kollu dikjarat mill-Gvern din il-Qorti hija tal-fehma li s-

sottomissjoni tal-attur appellat hija korretta.

Il-komputazzjoni tal-

"multiplier" ghal fini tal-fissazzjoni tac-cens u sub cens awmentat trid, ta'

bilfors, tkun bazata fuq dak li strettament huwa dovut legalment lill-

"minimum wage earner" sabiex b'hekk tkun qed tigi sodisfatta l-

kondizzjoni

imposta fil-klawsola numru 10

ta'

Ikkunsidrat;

Filwaqt li l-ġurisprudenza hawn ċitata tirreferi għall-Artikolu 2 tal-Att

numru 11 tal-1952 dwar il-Kondizzjonijiet tal-Impieg, illum dan l-Att ġie

konsolidat b'emendi f'Kapitolu 452 (Att XXII tal-2002, Att dwar l-

Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali) fejn l-Artikolu 2 jiddefinixxi

'paga' bħala 'rimunerazzjoni jew qligħ, li jitħallsu minn prinċipal lil

impjegat u tinkludi kull bonus li jitħallas skont l-artikolu 23 minbarra kull

bonus jew allowance relatati mal-esekuzzjoni tax-xogħol jew mal-

produzzjoni'.

L-Artikolu 23 illum jaqra hekk:

"Kull prinċipal għandu jħallas, jew jara li titħallas, lil kull wieħed mill-

impjegati whole-time tiegħu dawk il-bonuses statutorji fl-ammont li jista'

jiġi stabbilit b'avviż legali maħruġ mill-Ministru tal-Finanzi bis-saħħa ta'

dan l-artikolu jew kif il-Gvern jista' jħabbar fl-estimi ġenerali ta' xi sena

Iżda dawn il-bonuses statutorji għandhom jitħallsu bejn il-15 u t-

30 ġurnata tax-xahar ta' Ġunju u bejn il-15 u t-23 ġurnata tax-xahar ta'

Diċembru ta' kull sena u għandhom ikunu f'forma ta'somma ta' flus li,

f'kull każ, m'għandhiex tkun inqas min-nofs ta'dak li l-Gvern ikun ħabbar

fl-estimi ġenerali ta' xi sena partikolari kif iħallas il-Gvern lil kull impjegat

tiegħu matul dik is-sena:

Iżda l-prinċipal għandu wkoll iħallas, jew jara li jitħallas, lil kull

wieħed mill-impjegati whole-time tiegħu xi supplimenti tad-dħul fl-

ammonti u fiż-żminijiet li jistgħu jiġu stabbiliti b'avviż legali maħruġ mill-

Ministru tal-Finanzi bis-saħħa ta' dan l-artikolu:

Iżda wkoll illi, meta xi persuna tkun impjegata whole-time ma' xi

prinċipal partikolari għal perjodu ta' inqas minn sena, dak l-impjegat

għandu jkun intitolat li jirċievi mingħand il-prinċipal, jew minn xi

prinċipali tiegħu, ammont proporzjonat tal-bonus jew ta' supplement tad-

dħul u għal għanjiet ta' dan l-artikolu, il-kalkulazzjoni pro rata għandha

ssir fuq il-bażi tas-sigħat maħduma f'sena:

Iżda fl-aħħar nett dan l-artikolu għandu japplika wkoll għall-

apprentisti b'mod li jista' jiġi speċifikat f'xi skema applikabbli skont l-Att

dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ."

Minn dan l-artikolu huwa għalhekk stabbilit li mal-paga minima stabbilita

fl-Avviż Legali 126 tal-1992, Ordni ta' Standard Nazzjonali dwar l-Inqas

Paga Nazzjonali (L.S. 452.71) jeħtieġ li jiġi miżjud l-bonuses statutorji u

l-allowance kif regolat bl-Avviż Legali 112 tal-1998, Ordni ta' Standard

Nazzjonali dwar l-allowance fil-ġimgħa (L.S. 452.62).

Għalhekk mhux

korrett dak sottomess mill-konvenuta Doreen Gusman Ishmael li mal-paga

minoma għandha tiġi nkuża statutory leave u l-NI li jitħallas mill-

prinċipal.

Għaldaqstant il-Qorti qed tiddeċiedi illi għall-finijiet tar-reviżżjoni taċ-

ċens in meritu fir-rata tal-paga minima ser jigu inklużi l-bonuses u l-

allowances ai termini tal-Avviz Legali 126 tal-1992, iżda mhux ser jigu

nklużi l-NI u l-leave statutorju.

Il-paga minima ai termini tal-Avviż Legali 126 tal-1992 għas-sena 2015,

is-sena li fiha kellha ssir r-reviżjoni taċ-ċens, hija ta' €166.26 fil-ġimgħa,

filwaqt li l-allowance tal-ġimgħa skont l-Avviż Legali 112 tal-1998 hija

ta' €4.66 fil-ġimgħa.

Ai termini tal-Artikolu 23 tal-Kapitolu 452 hemm

ukoll bonus statutorju li skont ix-xhud Brandon Coleiro Grech dan huwa ta'

€135.10 kull sitt xhur.

Fir-rigward ta' dan l-aħħar bonus, il-Qorti ser

tagħmel tagħha dak li intqal mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fis-

sentenza suċċitata Avukat Dottor Marco Marlow nomine vs. Edrichton

Holdings Ltd (Ċit Nru 2807/1997) fejn ġie determinat li ġaladarba l-liġi

tgħid "m'għandhiex tkun inqas min-nofs ta'dak li l-Gvern ikun ħabbar",

il-kalkolu taċ-ċens għandha "tkun bażata fuq dak li strettament huwa dovut

legalment lill-"minimum wage earner"" u ċioe nofs l-imsemmi bonus.

Tenut kont ta' dak kollu fuq ikkonsidrat il-Qorti ser tipproċedi sabiex

tistabbilixxi l-ammont relattiv għall-paga minima fis-sena 2015 għall-

finijijet tar-reviżżjoni mertu tal-kawża:

Paga bażika fil-ġimgħa hija ta' €166.26, immultiplikat b'52 ġimgħa =

Weekly Allowance ta' €4.66 fil-ġimgħa, immultiplikat b'52 ġimgħa =

Nofs il-bonus statutorju = €135.10

Total ta' paga minima fis-sena huwa ta' €9,022.94

Sabiex tiġi determinata l-paga minima ta' kuljum jeħtieġ li paga minima

fis-sena tiġi diviża b'52 ġimgħa u t-total jerġa' jiġi diviż b'ħamest ijiem

B'dan għalhekk fis-sena rilevanti l-paga minima ta' kuljum

Reviżżjoni taċ-Ċens.

Stabbilita r-rata ta' paga minima fil-jum rilevanti għar-reviżżjoni tal-

canone jeħtieg issa li l-Qorti tiddelibera dwar kif għandu jiġi interpretat il-

kuntratt mertu tal-kawża odjerna f'dak li jirrigwarda r-reviżżjoni taċ-ċens

wara ħamsin sena.

Fil-kuntratt tas-17 ta' Jannar 1979 il-partijiet ftehmu inter alia kif ġej:-

Jibqa' miftiehem bejn il-Kumpanija u Carmelo Ishmael illi mill-

imsemmi cens ta' tmenin lira l-ammont ta' sebghin lira (Lm70)

ghandu jkun soggett ghal revisjoni bil-mod indikat fl-imsemmi

kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Anotnio Dempsey tal-15 ta' April

1965 fejn l-imsemmi cens gie basat fuq 559 1/5 granet ta' xoghol ta'

haddiem f'Malta bil-minimum basic wage ta' sitt liri (Lm6) fil-

gimgha (kif kienet f'dik id-data u cioe' fil-15 ta' April 1965.

illi fi zmien 50 sena mill-15 ta' April 1965 u kull 50 sena wara din d-

data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta' Lm70 mill-imsemmi cens

u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jigi aggjustat sabiex jekwivali

ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi periodu ta' 559 1//5

granet f'dak iz-zmien ta' revissjoni.

Minn eżami tal-kuntratt tas-sena 1965 jirriżulta illi qabel ma ġie ffirmat

dak il-kuntratt saret emenda min-Nutar bil-kitba tal-id għall-abbozz

ippreparat li kien ittajpjat, għaliex fir-rigward tal-ammont qabel ġie

emendat il-kliem użat kien:

Kalkolu matematiku sempliċi juri illi il-paga minima bażika komplessiva

li ħaddiem kien jirċevi f'100 ġurnata ta' xogħol, kalkolat bir-rata ta' £6 fil-

ġimgħa, b5 ijiem ta' xogħol fil-ġimgħa ma twassalx għal £467.28 iżda għal

Jirrżulta mid-dokument f'paġna 8 tal-proċess illi n-Nutar emenda dik il-

klawsola, ħassar in-numru '100' u ssostitwih bin-numru '559 1/5'.12

Il-Qorti tagħraf illi bil-mod kif ġiet redattta l-klawsola fil-kuntratt tas-sena

1965, l-użu tal-kliem "working days" jindika illi l-partijiet kienu qegħdin

jirreferu mhux għall-ġranet kollha tal-ġimgħa iżda għal ħamest ijiem ta'

xogħol f'ġimgħa.

Fil-kawża odjerna l-Qorti strettament hija msejħa sabiex tiddeċiedi mhux

x'kienet l-intenzjoni tal-partijiet fuq il-kuntratt tas-sena 1965 iżda x'kienet

l-intenzjoni tal-partijiet fuq il-kuntratt tas-17 ta' Jannar 1979.

Fuq dan l-

aħħar kuntratt il-kontraenti Carmelo Ishmael u l-kumpanijaa "Munro

Phillips and Company Limited" ftehmu illi Carmelo Ishmael jikkonċedi

b'titoltu ta' emfitwsi perpetwa lill-Kumpanija 1/7 indiviża ta' porzjon

diviża ta' art li fuqha kien hemm mibnija l-Hyperon Hotel.

Jingħad hekk

fil-kuntratt:-

"Dina l-koncessjoni enfitewtika perpetwa qieghda ssir u tigi accettata bil-

pattijiet u l-kondizzonijiet li gejjin:

Versu c-cens annwu u perpetwu ta' tmenin lira (£m80) li jibda

jghaddi millum u li jithallas bil-quddiem sal-14 ta' April 1979 u b'effett

mill-15 ta' April tas-sena 1979 kull sena bil-quddiem.

Jibqa' miftiehem bejn il-Kumpanija u Carmelo Ishmael illi mill-

imsemmi cens ta' tmenin lira l-ammont ta' sebghin lira (£m70) ghandu

jkun soggett ghal revisjoni bil-mod indikat fl-imsemmi kuntratt fl-atti

tan-Nutar Dottor Anotnio Dempsey tal-15 ta' April 1965 fejn l-

imsemmi cens gie basat fuq 559 1/5 granet ta' xoghol ta' haddiem

f'Malta bil-minimum basic wage ta' sitt liri (Lm6) fil-gimgha (kif kienet

f'dik id-data u cioe' fil-15 ta' April 1965.

B'dan illi fi zmien 50 sena mill-

15 ta' April 1965 u kull 50 sena wara din d-data ghandha ssir revissjoni

tas-somma ta' Lm70 mill-imsemmi cens u l-ammont pagabbli kull sena

ghandu jigi aggjustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta

ghall-imsemmi periodu ta' 559 1//5 granet f'dak iz-zmien ta' revissjoni."

Huwa evidenti għall-Qorti illi Carmelo Ishmael u l-kumpanija kontraenti

li dehru fuq il-kuntratt tas-sena 1979 abbinaw il-modalita' tar-revizzjoni

tal-canone kull ħamsin sena mal-modalita' ta' revizzjoni mifthema fuq il-

kuntratt tas-sena 1965.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha s-soċjeta' attriċi issottomettiet illi "Il-

kuntratt jiddikjara ukoll illi l-paga minima ta' Lm6 (Euro 13.98) hija

bbasata ovvjament b'mod ghal kollox fittizju fuq 559 u 1/5 jiem tax-xoghol

ta' labourer."

Is-soċjeta attriċi ssostni illi wieħed għandu jasal għall-

ammont ta' ċens rivedut billi tikkumpara c-cens pagabbli fis-sena 1965

mal-paga bazika minima fis-sena 1965 sabiex issib dak li fil-matematika

jissejjaħ "ratio"; u b'dak ir-"ratio" taqbad il-paga bazika minima fis-sena

2015 u tasal għall-quantum taċ-ċens rivedut.

B'dan il-kalkolu s-soċjeta'

attriċi tqis li ċ-ċens rivedut għandu jiġi stabbilit fis-somma ta' €2,054.18.

Is-soċjeta' attriċi tqis li l-ammont li qed jirreklamaw il-konvenuti huwa

Il-konvenuti mill-banda l-oħra jsostnu illi l-kuntratt tas-sena 1979 huwa

ċar u ma jagħti lok għal ebda dubju dwar il-modalita' tar-reviżżjoni.

il-konvenuti l-istipulazzjoni illi "… fi żmien 50 sena mill-15 ta' April 1965

u kull 50 sena wara dina d-data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta'

Lm70 mill-imsemmi cens u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jigi

aggjustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi

periodu ta' 559 1/5 granet f'dak iz-zmien tar-revissjoni."

Ikkunsidrat;

Fil-fehma tal-Qorti il-kuntratt tas-sena 1979 huwa ċar dwar il-mod kif

għandu jiġi rivedut iċ-ċens wara ħamsin sena.

Jiġi sottolineat illi iċ-ċens

rivedibbli mertu tal-kawża odjerna huwa ċens li twieled fis-sena 1979,

ġħalkemm l-ewwel reviżżjoni tieġħu ġie stabbilit li kellha sseħħ 50 sena

mill-15 ta' April 1965.

Il-Qorti ma taqbilx mas-sottomissjoni tas-soċjeta' attriċi illi jekk iċ-ċens

rivedut jiġi kalkolat fuq kemm jaqla' llum ħaddiem bil-paga minima f'559

1/5 gurnata jwassal għal ċifra "assurda" u "esagerata".

tali sottomissjoni tas-soċjeta' attriċi ma hiex fondata mhux biss legalment

iżda lanqas fattwalment.

Hawn si tratta ta' settima parti (1/7) indiviza ta'

porzjon diviza ta' art li fuqha hi jew kienet mibnija lukanda u li għandha

arja superfiċjali ta' tlett elef, erba' mija u sebg'ħa punt erbgħa disgħa metri

Settima parti (1/7) ta' 3,407.49 m2 hija ekwivalenti

Il-Qorti ma tara xejn assurd jew esaġerat fl-ammont

reklamat mill-konvenuti, għalkemm hemm differenza bejn l-istess

konvenuti f'dan ir-rigward.

L-iskop ta' reviżżjoni taċ-ċens huwa motivat mill-fatt illi il-valuri tal-

proprjeta' għandhom tendenza li maż-zmien jawmentaw.

F'xi żminijiet iż-

żieda fil-prezzjijiet tal-proprjeta' immobiljari tkun kajma, fi żminijiet oħra,

tkun mgħaġġla jew mgħaggla ħafna.

Peress li fis-sena 1965 kien

prattikament impossibbli li wieħed jantiċipa kemm ser ikun il-valur tal-

proprjeta' soġġetta għaċ-ċens wara ħamsin sena, il-partijiet qablu li

jabbinaw l-ammont wara r-reviżżjoni ma' ammont verifikabbli anke wara

ħamsin sena, u cioe' il-paga minima.

Wieħed irid ukoll iżomm quddiem

għajnejh illi l-art soġġetta għaċ-ċens ma kenitx xi art barra ż-żona ta'

żvilupp mingħajr l-ebda prospett li tiġi żviluppata iżda kienet art

żviluppata b'lukanda f'nofs żona turistika.

Konsiderazzjoni oħra hi illi una volta ċens perpetwu jiġi rivedut iċ-

ċenswalist għandu l-fakolta li jifdi dak iċ-ċens perpetwu ai termini tal-

Artikolu 1501 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Anke f'dan il-kuntest,

il-possibilita' ta' akkwist b'mod assolut ta' settima parti indiviża ta'

3,407.49 metri kwadri (ekwivalenti ghal fini biss ta' dan l-eżerċizzju għal

486.78 metri kwadri) bil-prezz ta' ċirka mitt elf ewro permezz ta' fidi ta'

ċens m'għandux jitqies la esaġerat u wisq anqas assurd kif tikkontendi s-

soċjeta' attriċi.

486.78 metri kwadri ta' art fabbrikabbli bil-benefikati

fuqha f'nofs ċentru turistiku ċertament li llum għandu valur notevoli.

Dawn ta' l-aħħar pero' jibqgħu dejjem konsiderazzjoniijiet sekondarji

għaliex li huwa verament rilevanti mhux jekk il-modalita' tar-reviżżjoni

stipulata fil-kuntratt tas-sena 1975 hiex ġusta jew raġjonevoli iżda biss

jekk l-istipulazzjoni kontrattwali referibbli għar-reviżżjoni taċ-ċens

tagħtix lok għal inċertezza ta' interpretazzjoni jew le.

Fil-fehma tal-Qorti il-klawsola in dizamina hija ċara u ma tagħtix lok ghal

Il-frażi "… l-ammont pagabbi kull sena għandu jigi aggjustat sabiex

jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi periodu ta' 559

1/5 granet f'dak iz-zmien tar-revissjoni" hija ċara biżżejjed u ma tatix lok

għal ekwivoċi.

Din il-klawsola turi biċ-ċar li l-partijiet kienu jafu

x'inhuma jiftehmu.

Riedu li fil-jum stabbilit għar-reviżżjoni tinstab

kemm jaqla f'jum ta' xogħol min qiegħed bil-paga minima u dak l-ammont

Kif rajna supra l-paga minima fis-sena 2015 kienet is-segwenti:

Paga bażika fil-ġimgħa ta' €166.26, immultiplikat b'52 ġimgħa =

Bonus fil-ġimgħa ta' €4.66 fil-ġimgħa, immultiplikat b'52 ġimgħa =

Nofs il-bonus statutorju = €135.10

Total ta' paga minima fis-sena huwa ta' €9,022.94

Sabiex tiġi determinata l-paga minima ta' kuljum jeħtieġ li paga minima

fis-sena tiġi diviża b'52 ġimgħa u t-total jerġa' jiġi diviż b'ħamest ijiem

B'dan għalhekk il-paga minima ta' kuljum hija €34.70.

Għalhekk il-Qorti qed tiddeċiedi illi ċ-ċens perpetwu mertu tal-kawża

odjerna għandu, b'effett mill-15 ta' April 2015, jiġi aġġustat u awmentat

għal dsatax-il elf, erba' mija u erba' ewro u erba' u għoxrin ċenteżmu

(€19,404.24) fis-sena u mhux kif reklamat mis-socjeta' attrici.

deċiż,

Għal dawn il-motivi l-Qorti qed taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi filwaqt li

tiddisponi mill-eċċezzjonijiet tal-konvenuti konformement ma' dak hawn

Tiddikjara illi ċ-ċens annwu u perpetwu gravanti settima parti (1/7)

indiviża ta' porzjon diviza ta' art ta' kejl ta' cirka 3,407.49 metri kwadri fuq

imsemmija u kif deskritta fil-kuntratt tas-17 ta' Jannar 1979 ippubblikat

min-Nutar Dottor Victor John Jounaid, dovut u pagabbli mis-soċjeta'

attriċi lill-konvenuti għandu, b'effett mill-15 ta' April 2015, jiġi awmentat

(€19,404.24) oltre tlieta u għoxrin ewro u disgħa u għoxrin ċenteżmu

(€23.29), b'kollox €19,427.53 fis-sena.

Bl-ispejjez kontra s-soċjeta' attriċi.

Imħallef


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM IL-31 TA' OTTUBRU 2019

Fl-atti tal-Mandat ta' Sekwestru Eżekuttiv numru 1195/16 fl-ismijiet Trends Limited vs. DJRL Dance Limited (C 37882) u Dominic Borg Crockford K.I. 073491 M) U fl-atti tal-kawża Ċitaz.

Nru 288/16/RGM DJRL Dance Limited (C 23517) u Dominic Borg Crockford (K.I. 074917M) vs. Trends Limited

Rat ir-rikors ta' DJRL Dance Limited u Dominic Borg Crockford ppreżentat fl-

1 ta' Settembru, 2016 li permezz tiegħu ppremettew u talbu is-segwenti:

Illi l-esponenti gew notifikati bil-mandat ta' sekwestru ezekuttiv fl-ismijiet

premessi li ggib in-numru hawn fuq indikat.

Illi dan il-mandat inhareg fit-12 ta' Awwissu 2016 u gie akkordat bid-data

tal-29 ta' Awwissu 2016.

Illi ghandu jinghad illi l-partijiet kellhom negozju bejniethom fejn is-

socjeta` kreditrici kienet forniet lis-socjeta` esponenti, inter alia, xoghol ta'

paviment ta' recycled plastic deking fl-istabbilment taghha li ghandha

f'San Gwann, u ghal dan id-decking biss kien hemm pattwit il-hlas tas-

somma ta' €190,220.

Illi l-hlas ma sarx skond kif kien miftiehem u ghalhekk, a skans ta'

procediment b'kawza, l-partijiet qablu u iffirmaw kuntratt notarili ta'

kostituzzjoni ta' debitu li gie pubblikat fl-20 ta' Awwissu, 2013.

Illi l-esponenti ma onorawx il-pagamenti skond kif miftehma fl-msemmi

kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu u ghalhekk il-kreditrici, fil-23 ta'

Dicembru, 2015, ipprezentat ittra ufficcjali kontra l-esponenti li permezz

taghha irrendiet l-kuntratt notarili hawn fuq imsemmi bhala titolu

Illi sussegwentement zviluppaw difetti serji fil-paviment fornit mis-

socjeta` konvenuta u billi ma intlahaqx ftehim dwar dawn id-difetti l-

esponenti appuntaw lill-perit Mario Micallef Trevisan biex jezamina l-istess difetti u

wara li dan hareg ir-rapport tieghu li ikkundanna x-xoghol esegwit mill-

kreditur, huma istitwew il-kawza fl-ismijiet premessi fit-8 ta' April, 2016.

Illi l-esponenti prevedew illi s-socjeta` kreditrici setghet titlob il-hlas tas-

somma pattwita abbazi tal-kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu fuq riferut.

U ghalhekk sabiex jilqghu ghall-istess eventwalita`, fil-kawza li huma

istitwew, huma talbu illi l-Qorti "tordna is-sospensjoni immedjata ta'

kwalsiasi procedura ulterjuri ghall-ezekuzzjoni tal-istess kuntratt hawn

fuq imsemmi u tiddikkjara minghajr effett l-ittra ufficcjali mibghuta mis-

socjeta` konvenuta lis-socjeta` attrici fil-23 ta' Dicembru, 2015".

Illi din il-kawza giet prezentata fit-8 ta' April 2016 u wara li giet

debitament notifikata lis-socjeta` konvenuta, hija fis-6 ta' Mejju,

ipprezentat ir-risposta taghha.

Fl-istess risposta tas-socjeta` konvenuta

wiehed ma ssib lanqas l-icken accenn ghall-ewwel zewg talbiet tal-

esponenti, filwaqt li ssib kontestazzjoni dettaljata dwar it-talbiet l-ohra.

Illi ghalhekk wiehed jifhem li la darba ma sar ebda accenn ghall-

imsemmija l-ewwel zewg talbiet, kuntrarjament ghal dak li hemm a

rigward tat-talbiet l-ohra, kien hemm l-accettazzjoni, sia pure tacita, illi l-

imsemmi kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu ma jigiex esegwit lanqas

provvizorjament.

Illi kuntrarjament ghal dan, pero`, fit-12 ta' Awwissu 2016 l-intimata

presentat il-mandat ta' sekwestru ezekuttiv hawn fuq indikat kontra l-

esponenti ghall-amont hemm indikat ta' €176,017.35.

Illi l-esponenti jhossu illi ma jkunx la gust u lanqas ekwu u jkun legalment

skorrett illi l-istess kuntratt jigi esegwit f'dan l-istadju – u dan ghaliex jekk

ikollhom jigu milqugha it-talbiet l-ohra fil-kawza fl-ismijiet premessi

isegwi li tkun saret ingustizzja grossolana mal-esponenti.

Dan qed jigi

sottomess in vista tal-fatt illi bl-ezekuzzjoni tal-mandat ta' sekwestru l-

esponenti jigu serjament pregudikati.

Illi l-kawza hija differita ghall-provi tas-socjeta` konvenuta dwar l-ewwel

zewg eccezzjonijiet u dan kien perfettament korrett meta giet differita il-

kawza stante li ma kienx ghad hemm il-presentata tal-mandat ta' sekwestru

Illi fid-dawl tal-presentata tal-imsemmi mandat ta' sekwestru ezekuttiv, l-

esponenti ihossu illi din il-Qorti ghandha taghti dawk id-direttivi kollha

mehtiega f'dan ir-rigward, anke, jekk hemm bzonn, sentenza parzjali dwar

biss l-ewwel zewg talbiet u dan fl-interess suprem tal-gustizzja li mhux

biss trid issir izda trid tidher li qed issir.

X'jiswa ghall-esponenti jekk s-

socjeta` intimata ikollha tesegwixxi l-imsemmi kreditu taghha kontra l-

esponenti f'kaz li, f'sentenza finali, jirrizulta li l-istess esponenti

ghandhom ragun inkwantu jirrigwarda t-talbiet l-ohra kollha ?

Ghal dawn il-motivi, l-esponenti, filwaqt li jaghmlu referenza ghall-atti

hawn fuq imsemmija, jitolbu bir-rispett illi din il-Qorti joghgobha tordna

sabiex minnufih jigu sospizi l-effetti u l-ezekuzzjoni tal-mandat ta'

sekwestru fuq citat u taghti dawk id-direttivi kollha necessarji u opportuni

sabiex l-ewwel zewg talbiet tal-kawza, li huma dirimenti a rigward tal-

pretensjoni kif dedotta kontra taghhom b'rizultat tal-mandat ta' sekwestru

hawn fuq riferut, jigu trattati u decizi imqar provvizorjament u dan anke

jekk dan ikollu jsir bla pregudizzju ghall-kompletazzjoni tal-kawza –

kollox isir taht dawk il-provvedimenti kollha li din il-Qorti joghgobha

Rat ir-risposta tas-soċjetà Trends Limited ppreżentata fil-15 ta'

Settembru, 2016 li jingħad kif ġej:

Illi fit-tieni paragrafu tat-tieni pagna ir-rikorrenti DJRL Dance Limited u

Dominic Borg Crockford ighidu illi "sussegwentement zviluppaw difetti serji".

Dan huwa ferm 'l boghod mir-realta`.

Ma zviluppaw l-ebda difetti serji.

Wara li rcevew l-ittra ufficcjali li rrendiet il-kuntratt ta' kostituzzjoni ta'

debitu titlu ezekuttiv, huma kellhom jivvintaw xi haga biex iwaqqfu lis-

socjeta` esponenti milli tkompli tezegwixxi.

Kif jistqarru huma stess fit-

tielet paragrafu ta' l-istess, meta huma "pprevedew illi s-socjeta` kreditrici

ta'

kostituzzjoni ta' debitu fuq riferut, u ghalhekk sabiex jilqghu ghall-istess

eventwalita`", huma istitwixxew kawza kontra s-socjeta` esponenti.

ghamluh abbazi ta' rapport peritali fqir u bla ebda bazi xjentifika.

Fil-fatt tant m'hemm l-ebda difetti serji jew xi periklu li, kif taf Malta

kollha, qeghdin isiru sal-gurnata mqaddsa tallum parties tal-massa fil-post

fejn sar ix-xoghol mis-socjeta` esponenti, u cioe` fl-istabbilment fil-limiti

ta' Ħal Tarxien, bl-isem "ARIA COMPLEX".

Jidher car ghalhekk illi l-

kawza saret bl-iskop biss sabiex ir-rikorrenti DJRL Dance Limited u

Dominic Borg Crockford jibqghu ma jhallsux lis-socjeta` esponenti dak li huwa

dovut lilha minnhom.

Illi fit-tieni paragrafu tat-tieni pagna jinghad ukoll mir-rikorrenti DJRL

Dance Limited u Dominic Borg Crockford illi "billi ma ntlahaqx ftehim".

Hawnhekk ir-rikorrenti iridu jaghtu l-impressjoni illi kien hemm xi

tahdidiet bejn il-partijiet fuq xi lmenti tar-rikorrenti qabel ma ntavolaw il-

Fil-fatt ir-rikorrenti ma ghamlu l-ebda

ilment mas-socjeta` esponenti u ghamlu l-kawza meta, kif isostnu huma

stess, "is-socjeta` kreditrici (esponenti) setghet titlob il-hlas tas-somma

pattwita abbazi tal-kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu".

riedu isibu skuza biex ma jhallsux dak dovut minnhom.

Illi fil-hames paragrafu tat-tieni pagna tar-rikors taghhom, ir-rikorrenti

DJRL Dance Limited u Dominic Borg Crockford isostnu illi "la darba ma sar ebda

accenn" ghall-ewwel zewg talbiet, allura hemm l-accettazzjoni, sia pure

tacita, li l-kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu ma jigiex ezegwit

provizorjament.

Illi anke hawnhekk ir-rikorrenti mhumiex korretti.

rikorrenti jridu jnessu lil din l-Onorabbli Qorti is-sitt eccezzjoni tas-

socjeta` esponenti li tghid hekk:

"6 Illi l-kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu tal-20 t'Awwissu, 2013 bejn

ir-rikorrenti u s-socjeta` intimata sar madwar ghaxar xhur wara li tlesta x-

xoghol u sar validament skont il-ligi.

L-ittra ufficcjali mibghuta mis-

socjeta` intimata lir-rikorrenti fit-23 ta' Dicembru, 2015 hija ukoll valida

skont il-ligi.

Ghalhekk it-talbiet rikorrenti fir-rigward tal-imsemmi kntratt

ta' kostituzzjoni ta' debitu u ta' l-imsemmija ittra ufficcjali, u cioe` l-

ewwel, it-tieni u r-raba' talbiet tar-rikorrenti ghandhom jigu michuda bl-

Illi huwa veru illi r-rikorrenti DJRL Dance Limited u Dominic Borg Crockford

intavolaw kawza li ghad trid tigi mismugha u deciza.

esponenti ghandha kull dritt illi tikkawtela l-kreditu taghha specjalment

meta taf illi l-kostituzzjoni ta' debitu huwa validu u illi r-rikorrenti qed

jaghmlu minn kollox biex ma jhallsux dak dovut minnhom.

rikorrenti ikkawtelaw is-sitt talba taghhom permezz tas-sekwestru

Huwa pprezentaw sekwestru kawtelatorju

peress li m'ghandhomx titlu ezekuttiv kontra s-socjeta` esponenti.

Illi bit-talba taghhom ir-rikorrenti DJRL Dance Limited u Dominic

Borg Crockford iridu illi filwaqt illi t-talba taghhom tkun kawtelata, dik tas-

socjeta` esponenti ma tkunx.

Fiha nfisha din ikkreja ingustizzja.

Illi fil-kaz tas-socjeta` esponenti is-sekwestru 1195/16 huwa ezekkutiv

stante li hija tgawdi titlu ezekuttiv abbazi tal-kuntratt ta' kostituzzjoni ta'

debitu tal-20 t'Awwissu, 2013 li gie rez ezegwibbli permezz ta' l-ittra

ufficcjali tat-23 ta' Dicembru, 2016.

Madanakollu, s-socjeta` tissommetti umilment illi din l-Onorabbli Qorti

ghandha l-awtorita` li tordna fic-cirkustanzi tal-kaz li kull ammont li jigi

maqbud u depozitat taht il-vesti ta' din l-Onorabbli Qorti ghandu jibqa'

hekk depozitat u rilaxxjat lis-socjeta` esponenti fl-eventwalita` biss li l-

kawza tinqata' kontra r-rikorrenti DJRL Dance Limited u Dominic

Strickland ghandha x'tissottometti s-socjeta` esponenti ghas-savju gudizzju

superjuri ta' din l-Onorabbli Qorti.

Rat li fl-1 ta' Marzu 2017 il-partijiet qablu li x-xhieda u dokumentazzjoni

miġbura fil-kawża 288/2006 japplikaw ugwalment għal din il-kawża,

għaldaqstant din il-Qorti ħadet konjizzjoni tax-xhieda miġbura fl-

imsemmija kawża kif ukoll fir-rikors odjern;

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat illi r-rikors tħalla għal-lum għad-deċiżżjoni.

Ikkunsidrat;

L-Azzjoni tas-Sekwestrati.

Permezz ta' dan ir-rikors, is-soċjetà DJRL Dance Limited u Dominic

Borg Crockford qegħdin jitolbu lil din il-Qorti tissospendi l-eżekuzzjoni ta'

mandat ta' sekwestru eżekuttiv ppreżentat minn Trends Limited fit-12

t'Awwissu 2016 għas-somma ta' mija, sitta u sebgħin elf u sbatax-il ewro

u ħamsa u tletin ċenteżmu (€176,017.35), liema mandat ġie akkordat fid-

Dan il-mandat ġie akkordat abbażi tal-fatt li fl-20

t'Awwissu 2013 kien ġie ffirmat kuntratt notarili ta' kostituzzjoni ta'

debitu u kien wara li r-rikorrenti ma onorawx il-pagamenti hemm maqbula

li fit-23 ta' Diċembru 2015 ġiet ippreżentata ittra uffiċċjali tirrendi l-

kuntratt notarili bħala titolu eżekuttiv.

Mill-qari tar-rikors fuq ċitat jirriżulta li l-bażi ta' din it-talba għas-

sospensjoni huwa l-allegat fatt li kienu rriżultaw difetti serji fil-pavimentar

li kien twaħħal mis-soċjetà Trends Limited.

Kien wara li ġie mħejji rapport

mill-Perit Mario Micallef Trevisan, inkarigat mid-debituri rikorrenti, li l-istess kienu

intavolaw proċeduri kontra Trends Limited fit-8 t'April 2016 fejn permezz

tar-rikors ġuramentat kienu talbu fost oħrajn li tiġi ordnata 'is-sospensjoni

immedjata ta' kwalsiasi proċedura ulterjuri ghall-ezekuzzjoni ta' l-istess

kuntratt hawn fuq imsemmi' [kostituzzjoni ta' debitu]; dikjarazzjoni li

Dominic Borg Crockford u s-soċjetà DJRL Dance Limited ma kellhom jagħtu l-

ebda flus lis-soċjetà Trends Limited u li se mai kellha tirrifondi l-pagament

ta' €78,636.03.

Ir-rikorrenti jippremettu fir-rikors għas-sospensjoni li "ma

jkunx la gust u lanqas ekwu u jkun legalment skorrett illi l-istess kuntratt

jiġi esegwit f'dan l-istadju [...] bl-ezekuzzjoni tal-mandat ta' sekwestru l-

esponenti jiġu serjament preġudikati"1.

Ikkunsidrat

Kemm mill-qari tar-rikors promotur kif ukoll mill-kumplament tal-atti

minn imkien ma jirriżulta a bażi ta' liema artikolu fil-liġi qiegħda ssir it-

talba għas-sospensjoni ta' l-eżekuzzjoni ta' mandat ta' sekwestru

eżekuttiv; iżda peress li hawn si tratta ta' rikors sempliċi u mhux il-

proċedura solenni tar-rikors ġuramentat (ex-ċitazzjoni), il-Qorti qed tqis li

r-rikorrenti qed jinvokaw l-artikolu 281 tal-Kap.

Dan għaliex il-Qorti tqis li a contrario ta' dak li wieħed isib fl-Artikolu

326 tal-Kapitolu 12 rigwardanti twaqqif ta' bejgħ bl-irkant u fl-Artikolu

253 (e) tal-istess Kapitolu fejn il-Qorti tista' tissospendi l-eżekuzzjoni ta'

kambjala jew promissory note, l-ebda provvediment ekwivalenti ma

jinstab taħt il-kappa li jirregola l-Mandat ta' Sekwestru Eżekuttiv fl-

Min-naħa l-oħra l-Qorti iżda tqis li taħt id-

dispożizzjonijiet ġenerali li jirregolaw l-eżekuzzjoni ta' sentenzi u titoli

eżekuttivi taħt il-Kapitolu 12, Artikolu 252 et seq, wieħed isib l-Artikolu

281 fejn l-ewwel subartikolu jipprovdi testwalment li:

"Mingħajr preġudizzju għal kull jedd ieħor taħt din il-liġi jew xi liġi oħra,

persuna kontra min jinħareġ att eżekuttiv jew xi persuna oħra interessata,

tista' tagħmel rikors li jkun fih is-sottomissjonijiet kollha li tista' tkun

tixtieq tagħmel flimkien mad-dokumenti kollha li jsostnu r-rikors lil dik il-

qorti li tkun ħarġet dak l-att fejn titlob li l-att eżekuttiv jitħassar, sew għal

kollox jew f'parti minnu biss, għal raġuni valida skont il-liġi.2"

1 Paġna 2 tal-proċess.

2 Enfasi miżjud.

Fil-kawża odjerna is-sekwestrati rikorrenti qegħdin jitolbu sospensjoni tal-

eżekuzzjoni ta' mandat eżekuttiv filwaqt li l-artikolu suċċitat jitkellem

dwar tħassir ta' mandat eżekuttiv, in toto jew in parte.

Jidher illi l-ġurisprudenza nostrana mhux dejjem kienet konsistenti dwar

talbiet għal sospensjoni tal-eżekuzzjoni ta' mandati eżekutivi.

Fil-kawża dwar sospensjoni ta' mandat eżekuttiv fl-ismijiet Edmond

borg martin mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-21 ta' Novembru 2014 u

kkonfermata mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fis-27 ta' Marzu 2015,

il-Prim'Awla għaddiet biex ordnat is-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tal-

Mandat ta' Sekwestru Ezekuttiv Nru. 1621/14, filwaqt li l-Qorti tal-Appell,

għalkemm iddikjarat li l-Artikolu 281 ma japplikax fil-każijiet fejn tintalab

is-sospensjoni tal-eżekuzzjoni ta' mandat eżekuttiv peress li dak l-artikolu

huwa applikabbli fejn jintalab it-tħassir in toto jew in parte tal-mandat

eżekuttiv, xorta kkonfermat il-provvediment tal-Ewwel Qorti.

hekk:

"Kwantu ghat-tielet aggravju, din il-Qorti ma ghandha ebda dubju

illi jkun ta' pregudizzju akbar ghal appellati kieku l-ezekuzzjoni ma

tigix sospiza, in vista tal-fatt li hemm kawza pendenti dwar il-

ezekuttiv u l-mandat inkwistjoni ghadhom in vigore u l-mandat huwa

biss temporanjament sospiz sakemm jigu decizi l-proceduri dwar il-

tal-mandat.

pregudizzju hlief naturalment id-dwejjaq li jistennew l-ezitu tal-

kawza biex f'kaz li din tigi deciza favur taghhom ikunu jistghu

jkomplu bil-proceduri ezekuttivi.

Mill-banda l-ohra wiehed jista'

jahseb li kieku mandat li jkun gie esegwit u sussegwentement il-Qorti

ssib li nhareg a bazi ta' titolu li jigi mhassar, il-pregudizzju jkun

Mill-banda l-oħra ġurisprudenza nostrana daqstant ieħor awtorevoli u l-

aktar prevalenti hija s-segwenti.

Fl-atti tal-Mandat ta' Zgumbrament Nru 2605/01 Josephine Spiteri k/a Spiteri De Bono pro

et noe vs. Joseph Spiteri k/a Spiteri De Bono deċiża fil-5 ta' Frar 2002, il-Qorti tal-Appell

(sede Superjuri) iddikjarat li:-

"tali talba [għas-sospenzjoni tal-ezekuzzjoni] ma tinkwadrax ruhha

fis-subartikolu (1) tal-imsemmi Artikolu 283A [illum Artikolu 281].

dik skond l-Artikolu 283A, b'ghanijiet specifici, dik l-istess

procedura ma tistax tigi estiza ghal ghanijiet ohra" u għaddiet biex

ikkonkludiet li t-talba għal sospensjoni ma tistax tintlaqa.

Deċiżjoni oħra fl-istess linja hi s-sentenza fl-ismijiet Emanuel Gulia et

Grech Enriquez.

Nru 1070/2014) fejn il-Qorti tal-

Appell (sede Superjuri) fit-30 t'Ottubru 2015 ikkonkludiet li

"din il-Qorti tirrileva, fl-ewwel lok, li inkwantu t-talba tar-rikorrent

saret ghar-revoka "fl-esekuzzjoni immedjata" (sic) tal-mandat, it-

talba ma tinkwadrax ruhha fit-termini tal-Artikolu 281 imsemmi li

titkellem biss fuq talba biex l-att ezekuttiv "jithassar jew ghal kollox

jew f'parti minnu biss, ghal raguni valida skont il-ligi".

sospenzjoni tal-ezekuzzjoni ta' mandat mhux kontemplat f'dan l-

F'kull kaz, id-digriet relattiv li inghata marbuta ma' din it-

talba mhux appellabbli, fid-dawl ta' dak li qalet din il-Qorti fil-kawza

GO plc v. Zammit deciza fid-29 ta' Mejju 2015, fis-sens illi "ir-

regola generali hija illi ma jinghatax appell minn dikriet hlief fejn

id-dritt ta' appell jinghata espressament taht l-Artikolu 229" tal-

Id-digriet inkwistjoni mhux digriet interlokutorju

kif kontemplat f'dan l-artikolu."

Issir ukoll referenza għall-provvediment finali mogħti mill-Prim' Awla tal-

Qorti Ċivili fl-ismijiet Alexander Sollars vs. More Supermarkets

(L-Imqabba) Ltd et (Rik Nru 997/2014LM) degretat fis-17 ta' Diċembru

2014 fejn ġie ritenut illi:-

"...l-unika istanza kkontemplata mil-liġi fejn tista' tintalab is-

sospensjoni tal-eżekuzzjoni ta' titolu eżekuttiv (apparti talbiet għas-

sospensjoni ta' bejgħ bis-subbasta skont l-Artikolu 326 tal-Kap.

tal-Liġijiet ta' Malta), hija dik prevista fl-Artikolu 253(e) tal-Kap.

tal-Liġijiet ta' Malta fejn il-Qorti tista' tissospendi l-eżekuzzjoni ta'

kambjala jew promissory note kollha jew f'parti minnha fuq rikors

tal-persuna li tkun qed topponi l-eżekuzzjoni ta' dik il-kambjala jew

promissory note minħabba li l-firma fuq dik il-kambjala jew

promissory note ma tkunx tagħha jew tal-mandatarju tagħha jew fejn

dik il-persuna tressaq raġunijiet oħra gravi u validi biex topponi dik

l-eżekuzzjoni."

Għal konsiderazzjoni appena ċitata u għall-konsiderazzjonijiet oħra

rigwardanti l-Artikolu 281 il-Qorti f'dik il-kawża għaddiet biex ċaħdet it-

talba għas-sospensjoni tal-mandat ta' sekwestru eżekuttiv.

Issir ukoll referenza għas-sentenza fl-ismijiet Joseph Gafa’ et vs.

Ċiv.

Nru 657/2016) deċiża mill-Qorti

tal-Appell (sede Superjuri) fis-27 ta' Jannar 2017 wara appell minn

provvediment finali mogħti mill-Ewwel Qorti fit-3 ta' Ġunju 2016.

Prim' Awla kienet għamlet is-segwenti konsiderazzjonijieti:

"Rat li l-Artiklu 283A tal-Kap 12 koncernanti talba ghal revoka jew

sospensjoni ta' mandat ezekuttiv kien gie renumerat u mibdul bl-artikolu

281 tal-Kap 12 [Art XIV tas-sena 2006] li jittratta dwar u hu "marbut ma'

xi għelt jew nuqqas fl-att eżekuttiv innifsu ...… Għalhekk ma kinitx il-

fehma tal-leġislatur li din il-proċedura tintuża biex il-mandat jew att

eżekuttiv ieħor jiġi attakkat jew imħassar għal raġunijiet ta' kontestazzjoni

li huma marbuta mal-mertu nnifsu li, bis-saħħa tiegħu, l-istess att eżekuttiv

ikun inħareġ."

"Kif ben qalet din il-Qorti diversament preseduta "L-unika istanza

kkontemplata mil-liġi fejn tista' tintalab is-sospensjoni tal-eżekuzzjoni ta'

titolu eżekuttiv (apparti talbiet għas-sospensjoni ta' bejgħ bis-subbasta

skont l-Artikolu 326 tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta), hija dik prevista fl-

Artikolu 253(e) tal-Kap.

"Konsegwentement, il-Qorti prevja li jigi indikat lilha taht liema artikolu

tal-Ligi qed tigi proposta t-talba, qeghda f'dan l-istadju tichad it-talba."

Il-Qorti kellha talba sabiex tagħmel rikonsiderazzjoni tat-talba għas-

sospensjoni tal-Mandat u l-Qorti din id-darba fit-3 t'Awwissu 2016 spjegat

"Illi din il-Qorti gia` kellha opportunita` fid-digriet suriferit tesprimi dak li

jghid l-artikolu 281 tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta u allura meta u kif

huwa permess revoka jew sospenzjoni ta' att ezekuttiv a differenza tat-

"Illi nonostante dak li rega' ippremetta r-rikorrent din il-Qorti tibqa' tal-

istess hsieb kif gia` rifless fid-digriet taghha msemmi.

Il-Qorti tal-Appell ukoll waslet għall-istess konklużjoni u ċioe li tiċħad is-

sospensjoni iżda għal raġuni kompletament differenti.

taħt l-Artikolu 281 u dan għamlitu wara li kkwotat minn diversi każistika

fosthom is-segwenti:

Fis-sentenza moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-5 ta' Mejju 2005

fil-kawza Pace v. Sultana [Rik Nru 287/2005JRM] intqal:

"Illi l-Qorti hija tal-fehma li l-għan li għaliha ddaħħlet din id-dispożizzjoni

fil-Kodiċi tal-Proċedura huwa marbut ma' xi għelt jew nuqqas fl-att

eżekuttiv innifsu, li, bis-saħħa tiegħu, l-parti eżekutata tbati preġudizzju.

Minn dak li jirriżulta minn eżami tad-dibattiti parlamentari li wasslu għad-

dħul tal-imsemmi artikolu fil-Kodiċi, ma kinitx il-fehma tal-leġislatur li

din il-proċedura tintuża biex il-mandat jew att eżekuttiv ieħor jiġi attakkat

jew imħassar għal raġunijiet ta' kontestazzjoni li huma marbuta mal-mertu

nnfisu li, bis-saħħa tiegħu, l-istess att eżekuttiv ikun inħareġ.

Kemm hu

hekk, l-ewwel kliem tas-subartikolu (1) tal-artikolu 283A [illum Artikolu

281] jagħmluha ċara li r-rimedju mogħti lir-rikorrent jingħata bla ħsara

għal kull jedd ieħor taħt l-istess Kodiċi jew xi liġi oħra;3

"Illi l-liġi ma tgħidx x'tista' tkun "raġuni valida skond il-liġi", li nsibu fl-

Madankollu, in ġenerali, jista' jingħad li mandat jista'

biss jiġi attakkat kemm-il darba jkun inħareġ minn Qorti żbaljata jew jekk

ikun hemm xi difett fil-forma.

Meta l-liġi riedet tfisser f'liema ċirkostanzi

jista' jintalab il-ħruġ ta' Kontro-mandat, dan qalitu u fissritu b'reqqa, per

eżempju, fl-artikolu 836, li jitkellem dwar Mandati kawtelatorji.

mertu ta' l-kawża preżenti m'huwiex Mandat kawtelatorju;" (Enfasi ta' din

Ghandu jigi enfasizzat ghalhekk, illi fi proceduri bhal dawk odjerni, il-

Qorti hija prekluza milli tqis il-mertu tal-kreditu ezistenti bejn il-partijiet

(ara s-sentenzi migbura fil-sentenza Zammit noe v. Ellis noe, 15 ta'

Kif elaborat il-Qorti fil-fuq citata sentenza Pace v.

"ma kinitx il-fehma tal-leġislatur li din il-proċedura tintuża biex il-mandat

jew att eżekuttiv ieħor jiġi attakkat jew imħassar għal raġunijiet ta'

kontestazzjoni li huma marbuta mal-mertu nnfisu li, bis-saħħa tiegħu, l-

istess att eżekuttiv ikun inħareġ".

il-Qorti).

3 Enfasi miżjudi minn din il-Qorti.

Is-setgha tal-Qorti f'talba ta' din ix-xorta hija limitata ghall-ezami pjuttost

formali tal-mandat de quo b'dana illi l-istess qorti hija prekluza milli tmur

oltre mid-dettami tal-formalitajiet imposti mill-Art 274 tal-Kap.

Fis-sentenza fl-ismijiet HSBC Bank Malta P.l.c.

Conchin deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-28 ta' Lulju, 2011 u

ikkonfermata fl-appell intqal hekk:

"… … … l-għan li għaliha ddaħħlet il-proċedura taħt l-artikolu 281 fil-

Kodiċi tal-Proċedura huwa marbut ma' xi għelt jew nuqqas fl-att eżekuttiv

innifsu li, bis-saħħa tiegħu, l-parti eżekutata tbati preġudizzju.

Għalhekk

ma kinitx il-fehma tal-leġislatur li din il-proċedura tintuża biex il-mandat

istess att eżekuttiv ikun inħareġ

F'sentenza ohra ta' din il-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Borg v. Geomike Ltd

29 ta' Mejju 2015, giet citata sentenza ohra tal-Prim'Awla fl-ismijiet

"Fil-kaz tal-lum, din il-Qorti hija tal-fehma li fil-hrug tal-Mandat ma kien

hemm xejn irregolari jew abbusiv.

L-argument tar-rikorrenti li l-

esekuzzjoni tal-Mandat fuq hwejjeg li - skond ir-rikorrenti - qeghdin

jaghmlu tajjeb ghall-kreditu li tghid li ghandha kontra l-esekutata u li -

skond hi - jgawdu privilegg aqwa minn dak tal-intimata ma għandu jkollu

l-ebda effett fuq is-siwi tal-Mandat innifsu.

Jekk ir-rikorrenti tassew

jidhrilha li ghandha jedd tattakka l-esekuzzjoni tal-Mandat, din tal-lum

mhijiex il-procedura li kellha tittenta.

Accertat illi kienu osservati r-

rekwiziti ghall-hrug tal-Mandat, li jfisser li l-Mandat huwa regolari, ir-

rikorrenti ma ghandhiex il-jedd li sabiex tattakka l-esekuzzjoni tal-Mandat,

tipprova tghid li l-Mandat ma jiswiex.

"Jekk ir-rikorrenti tahseb li ghandha ragunijiet bizzejjed sabiex tattakka l-

ezekuzzjoni tal-Mandat, ir-rimedju taghha mhuwiex il-procediment

specjali skond l-Art 281 tal-Kap 12 izda l-procedura ordinarja bil-

prezentata ta` rikors guramentat fejn taghmel il-kaz taghha u ggib ir-

ragunijiet kollha li ghamlet fil-procediment tal-lum – u li kienu opposti fil-

mertu taghhom mill-intimata."

Is-sentenza ta' din il-Qorti kif preseduta appena citata (Borg v. Geomike)

kompliet tghid illi:

"Din hi l-pozizzjoni korretta, kif gie ribadit fis-sentenzi fost ohrajn, decizi

milli-stess Qorti fil-kawzi Tolio v. Komarzynic deciza fit-28 ta' Mejju

1999, Bay Street Holdings Ltd v. Zammit Garnisi, deciza fis-7 ta' April

2009, Joseph Said Ltd v. Agius deciza fit-18 ta' Gunju 2014 u Vassallo

v. HSBC Bank Malta Plc, deciza fl-4 ta' Ottubru 2011.

"Min irid jattakka l-ezekuzzjoni ta' mandat irid jaghmel dan billi jmexxi

bil-procedura normali mahsuba fil-ligi li tinbeda bir-rikors mahluf ai

terminu tal-Artikolu 156 tal-imsemmi Kap. 12."

Il-Qorti tal-Appell għamlet ukoll referenza għal sentenza minnha mogħtija

fil-25 ta' Novembru 2016 fl-ismijiet Dr Georg Saaidi nomine v. Joetta

"Minn dawn is-sentenzi johrog car li l-ewwel Qorti tat interpretazzjoni

korretta tal-Artikolu 281 imsemmi u waslet ghall-konkluzjoni gusta li l-

mandat in kwistjoni la ghandu difetti fil-forma tieghu u li l-hrug tieghu sar

Anke l-fatt li l-kambjala iffirmata mill-appellanti qed tigi

attakkata separatament bi proceduri ohra ma jfissirx li t-talba maghmula

taht l-Artikolu 281 ghandha tigi milqugha ghax dan ma jaffettwa xejn il-

Il-kwistjoni tal-proprjeta` tal-vettura wkoll giet

trattata korrettement mill-ewwel Qorti u din il-Qorti taqbel perfettament

mal-analizi u l-konkluzjoni taghha.

Dawn is-sentenzi huma tant cari fir-

rigward, li jitkellmu wahedhom u kwindi l-Qorti ma ghandhiex ghalfejn

tissofferma ulterjorment fuq it-talbiet tal-appellanti."

"Din il-Qorti taqbel li t-talbiet tal-appellanti ibbazati kif inhuma fuq il-fatt

li l-vettura in kwistjoni mhijex tar-rikorrenti Scott izda tas-socjeta`

appellanti u li l-kambjala ghadha mhix titolu esekuttiv, ma humiex ta'

natura procedurali kif jissomettu l-appellanti, izda jmissu s-sustanza tat-

Il-mandat certament inhareg mill-Qorti kompetenti u ma

hemm ebda zball fil-mod kif gie ordnat – u dawn kienu l-kwistjonijiet

procedurali li kellhom jigu ikkonsidrati.

It-talba tal-istess appellanti allura

Ikkunsidrat;

Huwa evidenti li l-aktar ġurisprudenza prevalenti tqis li l-Artikolu 281

jagħti fakultà għat-tħassir tal-att eżekuttiv, u mhux tat-titolu eżekuttiv li

jagħti lok għall-ħruġ tal-mandat.

Fi kliem ieħor, meta ssir talba taħt dak l-

artikolu, l-ilment irid ikun indirizzat lejn il-mandat innifsu u mhux lejn

x'wassal għall-ħruġ tiegħu.

Digriet aktar riċenti li fil-fehma ta' din il-Qorti jaqa' perfettament taħt din

il-kategorija huwa dak mogħti fl-atti tal-Mandat ta' Zgumbrament L-

deċiża mill-Prim'Awla fl-24 ta' Mejju 2018 u kkonfermata mill-Qorti tal-

Appell (sede Superjuri) fit-13 ta' Lulju 2018 fejn is-sospensjoni ġiet

ikkunsidrata wkoll taħt l-Artikolu 281 tal-Kapitolu 12:

"Din il-Qorti - fl-isfond tal-gurisprudenza citata - li hija tikkondividi - tqis

illi r-ragunijiet li tressqu mir-rikorrenti sabiex ikun hemm it-thassir u/jew

is-sospensjoni tal-Mandat ma jikkwalifikawx bhala raguni valida ghall-

fini ta` l-Art 281 tal-Kap 12.

"Tghid dan ghaliex ir-rimedju li jaghti l-Art 281 tal-Kap 12 huwa specjali.

"Il-pregudizzju li parti nteressata tallega li tkun garrbet ghandu jirrizulta

minn ezami formali tal-att li tieghu jkun qieghed jintalab itthassir.

"L-istharrig li l-qorti trid taghmel mhuwiex fil-mertu.

"Li trid tara l-qorti huwa jekk ir-rekwiziti rikjesti mil-ligi ghall-hrug tal-

mandat kienux osservati jew jekk il-mandat kienx hareg abbusivament.

"Mandat ezekuttiv jista` jigi attakkat biss kemm-il darba jkun inhareg minn

"Dan kollu premess, din il-Qorti hija tal-fehma li fil-hrug tal-Mandat de

quo ma kien hemm xejn irregolari jew abbuziv.

"L-argument tar-rikorrenti li l-mandat ghandu jithassar jew jigi sospiz

ghandu l-ebda effett fuq is-siwi tal-Mandat.4"

Ikkunsidrat

Fid-dawl tal-preponderanza tal-ġurisprudenza fir-rigward ta' talbiet għas-

sospensjoni ta' mandati eżekutivi huwa evidenti l-azzjoni tar-rikorrenti ai

termini tal-Artikolu 281 tal-Kap.

Kieku l-Leġislatur

ried jagħti id-dritt lil sekwestrat f'mandat eżekuttiv validament maħruġ id-

dritt li jottjeni s-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tiegħu b'sempliċi rikors, kien

jilleġisla fir-rigward.

Din il-Qorti tqis li l-Artikolu 376 (3) tal-Kapitolu 12 jagħmilha ċara meta

Mandat ta' sekwestru għandu jiġi kkunsidrat ipso jure null u dan meta il-

Mandat ikollu neqsin id-dettalji meħtieġa elenkati fit-tieni subartikolu tal-

Is-Sub-Titolu VI tat-Titolu VII tal-Kapitolu 12 ma

Anke jekk għall-grazzja tal-argument biss, u nonostante li hawn mhux

jintalab it-tħassir tal-mandat eżekuttiv, din il-Qorti kellha tapplika l-

Artikolu 281 għall-każ odjern, il-Qorti tosserva li hija prekluża milli tqis

il-mertu tal-kreditu eżistenti bejn il-partijiet.

Fi kliem ieħor, meta ssir talba

taħt dan l-artikolu, l-ilment irid ikun indirizzat lejn il-mandat innifsu u

mhux lejn x'wassal għall-ħruġ tiegħu.

Kif ġie ripetutament ritenut mill-

Qrati nostrani, is-setgħa tal-Qorti hija limitata għall-eżami tal-forma tal-

mandat b'dana illi l-istess qorti hija prekluża milli tmur oltre.

Għaldaqstant

sabiex wieħed jitlob is-sospensjoni tal-eżekuzjoni ta' mandat ta' sekwestru

eżekuttiv Artikolu 281 mhux applikabbli.5

Il-Qorti tosserva li l-mandat eżekuttiv de quo iħares dak kollu li tipprovdi

l-liġi għas-siwi tiegħu.

Dan hu f'ċertu sens konfermat mill-fatt li r-

rikorrenti sekwestrati mhux qegħdin jattakkaw il-mandat innifsu, però qed

jippretendu li ġaladarba hemm proċeduri pendenti dwar allegat difett fil-

plastic decking imqiegħed mis-soċjetà Trends Limited, l-eżekuzzjoni tal-

Mandat ta' Sekwestru Eżekuttiv għandha tiġi sospiża sakemm tiġi deċiża

l-kawża dwar dawk l-allegazzzjonijiet.

In vista li dak li qiegħed jintalab

minn din il-Qorti huwa sospensjoni, liema fakultà m'hi koperta taħt l-ebda

dispożizzjoni tal-liġi, din il-Qorti ser tġħaddi sabiex tiċħad ir-rikors għas-

sospensjoni; naturalment bla preġudizzju għall-mertu tal-kawża numru

Għar-raġunijiet kollha premessi, il-Qorti qiegħda tiċħad it-talba tas-

sekwestrati rikorrenti Dominic Borg Crockford u s-soċjetà DJRL Dance Limited

għas-sospensjoni tal-Mandat ta' Sekwestru Eżekuttiv nru.

ismijiet Trends Limited vs. DJRL Dance Limited et kif dedotta fir-rikors

tagħhom tal-1 ta' Settembru 2016.

5 Ara Baystreet Holdings Limited (C-120858) vs. Walter Bouvett Garnisi et (Rik Nru 235/2009 JRM) deċiża fis-7 t'April 2009.

L-ispejjeż riżervati għall-ġudizzju finali.

Imħallef

Deputat Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments