- Kompetenza tal-Bord li Jirregola l-Kera - Artikli 16(4) Kap 69 u 1525 Kap 16

MALTA QORTI ĊIVILI

Digriet Kamerali

Ġur.

841/2018 fl-ismijiet:

Rat ir-rikors ġuramentat ippreżentat fit-13 t'Awwissu 2018 li permezz

tiegħu l-atturi talbu r-rifużjoni ta' ħlas ta' €20,000 kera mħallas minnhom

bil-quddiem billi s-soċjeta` intimata naqset milli tipprovdilhom il-

proprjeta` kompluta u armata kif miftiehem fil-kuntratt tal-kirja datat 2

ta' Diċembru 2017 għal skop residenzjali u li għalhekk ġiet terminata;

Rat li fir-Rikors Ġuramentat, l-ewwel eċċezzjoni tas-soċjeta` konvenuta

hija li l-foro kompetenti hu l-Bord li Jirregola l-Kera;

Illi f'din il-kawża, l-atturi talbu li jiġi ddikjarat li l-kirja ġiet terminata

tal-inadempjenza

tas-soċjeta` konvenuta minnhom allegata.

M'hemmx dubbju li t-talba tidħol fil-kategorija ta' "kwistjonijiet

konnessi ma' kuntratti ta' kiri" imsemmija fl-Artiklu 1525 tal-Kodiċi

Ċivili u li din id-disposizzjoni ma taghmilx distinzjoni bejn kirjiet li għadhom fis-seħħ u ohrajn li ntemmu.1 Fil-każ preżenti, it-talba li l-kirja tiġi xjolta tippresupponi l-eżistenza tal-kirja fil-mument tat-tressiq tat-

Għalhekk l-eċċezzjoni tas-soċjeta` konvenuta jistħoqilha li

tintlaqa';

ta' dak

li ntqal,

tilqa'

l-ewwel eċċezzjoni

tas-soċjeta`

konvenuta, din il-Qorti tiddikjara lilha nnifisha mhux kompetenti

rationae materiae li tisma' dan il-każ, u wara li rat l-Artikolu 741(b) tal-

Kap 12 tordna li l-atti tal-proċeduri jiġu trasferiti lill-Bord li Jirregola l-

Kera sabiex jieħu hu konjizzjoni tal-mertu ta' dan il-każ.

L-ispejjeż jiġu determinati mas-sentenza finali.

Mogħti kameralment illum, 31 t'Ottubru 2018.

Imħallef

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar l-Erbgha, 31 t'Ottubru 2018

Steve Gerada Farrugia, u b'digriet ta' dan it-Tribunal ta' nhar it-

12 ta' Lulju 2017 gie nominat Dr. Mark.

kuratur deputat sabiex jirraprezenta lill-assenti Steve Gerada Farrugia, u

b'digriet datat l-20 ta' Jannar 2018 l-isem Dr. Mark A. Garg Sesay

bhala kuratur gie sostitwit bl-isem originali tal-konvenut Steve Gerada Farrugia

li assuma l-atti f'ismu

Ra t-talba tas-socjeta' attrici mressqa fid-9 ta' Frar 2017 fejn premettiet:

Paġna 1

Illi dan il-kaz si tratta fuq polza ta' assikurazzjoni mahruga fuq l-intimata Helen

Psaila k/a Camilleri nhar it-30 ta' Mejju 2012 sehh incident stradali fis-7:16 AM fejn l-intimat Steve

Gerada Farrugia li kellu wiehed u ghoxrin (21) sena saq il-vettura Hyundai nru LCL 353

minghajr polza ta' assigurazzjoni li kienet tkoprieh.

Illi s-socjeta' mittenti permezz ta' l-award moghti nhar it-23 ta' Frar 2016 fl-ismijiet

Mariella ‘Teuma Carabez vs. Steven Jechev et giet misjuba responsabbli sabiex thallas l-

ammont ta' €2,836.98.

Illi l-hlas da parti tal-mitenti sar u ghalhekk giet intavolata din il-kawza sabiex jigi

rikavat l-ammont, ai finijiet tal-Kap.

Bl-ispejjez u imghax mid-data tal-prezentata ta' dan l-att.

L-intimati minn issa ingunti ghas-subizzjoni.

Ra r-risposta prezentata mill-konvenuta Helen Gerada Farrugia fis-6 ta' Marzu 2017 fejn

Illi t-talbiet attrici ghandhom jigu michuda in toto stante illi dawn huma infondati

fil-fatt u fid-dritt u dan minhabba s-segwenti ragunijet

Illi preliminarjament l-esponenti qatt ma kienet involuta fil-proceduri ta'

Arbitragg li jsiru referenza ghalihom fl-avviz.

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, l-intimat Steven Gerada Farrugia kien kopert

permezz ta' polza ta' assikurazzjoni u dan hekk kif jidher mid-Dok.

pprezenta ma' l-avviz.

Paġna 2

Salv eccezzjonijiet ulterjuri fil-fatt u fid-dritt.

Illi permezz ta' risposta prezentata fid-9 t'Ottubru 2017, Dr. Mark Garg Sesay,

kuratur ta' l-assenti konvenut Steve Gerada Farrugia, iddikjara:

Illi l-esponent jeccepixxi li hu mhux edott mill-fatti.

Illi f'kull kaz l-atturi ghandhom jippruvaw l-kawza taghhom.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Illi eventwalment dan il-kuratur gie estromess ghaliex il-konvenut Gerada Farrugia assuma l-

atti huwa nnifsu.

Sema' x-xiehda tal-partijiet;

Ra li l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Paġna 3

Ikkunsidra:

Illi tressqu s-segwenti provi:

Is-socjeta' attrici esebiet kopja legali ta' lodo ta' arbitragg bejn Mariella ‘Teuma Carabez u

It-Tribunal ra wkoll l-affidavit ta' Richard Gerada Farrugia (fol.

145), ta' Jacqueline Micallef Sant (fol.

150), ix-xiehda tal-konvenut (fol.

156 u 162), u x-xiehda mill-gdid ta' Jacqueline

Micallef Sant (moghtija fis-seduta tad-9 t'April 2018).

fit-30 ta' Mejju 2012, waqt li l-vettura li kien qed isuq kienet koperta minn

assikurazzjoni favur ommu l-konvenuta Helen Gerada Farrugia, u kull persuna li ghandha iktar

minn hamsa u ghoxrin (25) sena.

Illi dakinhar ta' l-incident, l-intimat Steve Gerada Farrugia kellu wiehed u ghoxrin (21) sena, u

ghalhekk ma kienx kopert mill-polza ta' assikurazzjoni in kwestjoni.

Filwaqt li l-

konvenuti jishqu li l-fatt li l-assikurazzjoni kienet imhallsa u regolari dan kien ifisser

li kienet tkopri wkoll lill-konvenut Gerada Farrugia, is-socjeta' attrici min-naha l-ohra ssostni illi

l-kopertura tal-konvenut Gerada Farrugia saret dakinhar tal-habta, izda wara l-habta, minn

dak il-punt 'il quddiem.

Paġna 4

Illi din hija azzjoni ta' rivalsa kif kontemplata fl-Artiklu 12 tal-Kap.

104 tal-Ligijiet

ta' Malta.

F'dan ir-rigward, intqal fis-sentenza Gasan Mamo Insurance Limited vs.

Illi ladarba s-soċjetà attriċi ħallset is-somma dovuta mill-assigurat tagħha skont is-

sentenza tal-Qorti u abbażi tal-proviso tal-artikolu 12 tal-Kap.

104, is-soċjetà attriċi

tista' sussegwentement iddur kontra l-assigurat tagħha:

"Iżda xejn f'dan is-subartikolu ma jobbliga assiguratur awtorizzat li jħallas

somma minħabba r-responsabbiltà ta' persuna għal ħaġ'oħra ħlief biex tiġi

sodisfatta, f'kollox jew f'parti, dik ir-responsabbiltà, u kull somma mħallsa

mill-assiguratur awtorizzat biex tiġi sodisfatta, f'kollox jew f'parti, ir-

responsabbiltà ta' persuna koperta bil-polza, bis-saħħa biss ta' dan is-

subartikolu, tista' minnu tittieħed lura mingħand dik ilpersuna."

Illi kif ġie affermat f'diversi sentenzi tal-Qrati tagħna rigwardanti l-artikolu 12 tal-

Kap. 104, ir-restrizzjonijiet fil-polza ma jistgħux jiġu invokati kontra t-terz u s-

soċjetà assiguratriċi hija obbligata li tindennizza lit-terz danneġġjat.

Fis-sentenzi fl-

ismijiet Fogg Insurance Agencies Limited noe. vs. Simon Baldacchino jingħad:

"Rigwardata taħt it-tieni aspett, senjatament l-Art.

12 tal-Kap 104, ġie sewwa

raġunat mis-soċjetajiet appellati illi f'kull każ is-soċjetà assikuratriċi hija

obbligata li tindennizza lit-terz danneġġjat għall-ħsarat sofferti u dan

nonosante kwalunkwe restrizzjoni fil-polza tal-assikurazzjoni relattiva "għall-

età ta' min ikun qed isuq il-vettura" subparagrafu (f) ta l-Artikolu 12(1).

rimedju akkordat mil-liġi lis-soċjetà assikuratriċi hu biss wieħed ta' rivalsa

kontra l-persuna assigurata. ......omissis...… Minn dak deżunt mill-Kap.

huwa ovvju illi l-Qorti ma tistax titrattjeni talba li tippermetti lis-soċjetà

appellanti biex, kif jingħad minnha, l-kundanna mposta fuq il-konvenut fis-

sentenza appellata ma tkunx tista' tiġi riżarċita direttament minnha.

jekk talvolta s-soċjetà appellanti għandha raġuni serja u valida biex il-polza

1 Deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fl-20 ta' Novembru 2017, per Onor. Borg Inguanez Lawrence Failla 2 App.

Paġna 5

ma tirrispondix fil-kuntest minnha prospettat din l-istess raġuni, kif fuq

manifest skond it-test tal-liġi, ma tistax tarresta d-dritt tat-terz danneġġjat."

Fis-sentenza fl-ismijiet Koronata simiana et vs. Paul Vella Haber et3, ingħad: "Waħda

mir-responsabbiltajiet koperti hu proprju l-feriment lil terzi persuni.

Għalhekk f'dan

il-każ partikolari l-Qorti m'hijiex tal-fehma li l-fatt waħdu li taħt il-polza Paul Vella Haber

ma jikkwalifikax bħala "authorized driver" dan għandu jwassal sabiex l-atturi ma

jkunux jistgħu jitħallsu mingħand il-kumpannija assiguratriċi għad-danni subiti fil-

moħriet u anke dawk li sofriet fil-persuna tagħha l-attriċi Concetta simiana.

kwantu b'liġi kwalsiasi restrizzjoni f'dan is-sens li jkun hemm fil-polza ta'

assikurazzjoni ma jista' jkollha l-ebda effett fil-konfront tat-terza persuna li tkun

weġġgħet fl-inċident tat-traffiku."

Illi fil-mertu, ghandu jinghad illi l-konvenuta ma gabet l-ebda prova li t-tifel Steve

Gerada Farrugia kien assigurat fil-hin ta' l-incident.

Pjuttost, id-dokumenti esebiti mis-socjeta'

Ir-rapprezentant tas-socjeta' attrici spjegatilha illi meta

kienet qed testendi l-kopertura ghat-tifel, dak kellu jkun minn dak il-punt 'il

quddiem, u jirrizulta illi din kienet haga illi l-konvenuta fehmitha.

ghalhekk illi dak il-hin ta' l-incident, il-konvenut Steve Gerada Farrugia kien eskluz mill-

kopertura u ghaldaqstant ghad-dannu subit ghandhom issa jwiegbu l-konvenuti, u

ghalhekk it-talbiet tas-socjeta' attrici jimmeritaw li jintlaqghu.

Ghaldaqstant, it-Tribunal jaqta' u jiddeciedi dan il-kaz billi filwaqt li jichad l-

eccezzjonijiet maghmula mill-konvenuti, jilqa' t-talbiet tas-socjeta' attrici, u

jikkundanna ghalhekk lill-konvenuti sabiex ihallsu lis-socjeta' attrici s-somma ta'

3 Qorti tal-Magistrati (Għawdex)(Sup.), 15 t'April 2008

Paġna 6

elfejn, tmin mija u sitta u tletin Euro u tmienja w disghin centezmu (€2,836.98), bl-

L-ispejjez ikunu kollha a kariku tal-konvenuti.

Paġna 7


QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA)) IMHALLEF Onor. Abigail Garnisi LL.D., Dip.

Illum 31 ta' Ottubru, 2018

Il-Qorti: Rat ir-rikors guramentat ipprezentat mill-attur, li permezz tieghu ppremetta :

Illi huwa zzeweg lil intimata fit-8 ta' Gunju 2007, skond ic- certifikat hawn anness u mmarkat bhala Dokument 'A';

ta'

abbandun, adulterju, sevizzi, eccesi u ingurji gravi;

tal-partijiet unikament ta' l-intimata;

Illi minkejja li saru diversi tentattivi sabiex jintlahaq ftehim bonarju anke' tramite l-procedura ta' medjazzjoni, il- partijiet ma waslu ghal ebda ftehim u ghalhekk kellha l- tinghalaq awtorizazzjoni sabiex jipprocedi b'din l-istanza skond l- anness digriet immarkat bhala Dokument 'B';

il-medjazzjoni, u

Illi l-esponenti jaf personalment bil-fatti hawn esposti;

Talab li l-konvenut jghid ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex :

Tippronunzja l-firda personali bejn il-kontendenti minhabba htija unikament da parti ta' l-intimata.

il-kontendenti u

Tiddikjara xolta l-komunjoni ta' l-akkwisti ezistenti l-istess oggetti bejn formanti parti mill-komunjoni ta' l-akkwisti jigu divizi bejn ta' periti il-partijiet, okkorrendo b'opera nominandi sabiex jillikwida l-istess komunjoni.

Tapplika

tad- disposizzjonijiet ta' l-Artikoli 48, 51, 53, u 54 tal- Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta, in toto jew in parte.

Takkorda l-fakulta lil esponenti sabiex jabita fid-dar

matrimonjali, ad eskluzjoni ta' l-intimata.

Tordna lil intimata sabiex thallas u tikkonsenja lil l-propjeta il-kaz,

il-krediti u

esponenti skond parafernali tieghu.

Tawtorizza lil esponenti sabiex jirregistra fir-Registru Pubbiku ta' Malta l-eventwali sentenza moghtija minn din il-Qorti.

Bl-ispejjez komprizi dawk tal-proceduri kollha inkorsi mill- esponenti kontra l-intimata ingunta minn issa in subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attur;

Rat ir-risposta guramentata tal-kuraturi deputati Dr Martin Bonnici Pace u il-PL Veronica Royle, li permezz taghha eccepew :

Illi huma m'humiex edotti mill-fatti u

jirrizervaw jissottomettu risposta ulterjuri meta jkunu jafu aktar fatti;

Salv risposta ulterjuri;

Rat il-lista tax-xhieda tal-kuraturi deputati Dr Martin Bonnici Pace u il- PL Veronica Royle; Rat l-atti kollha tal-proċediment, inkluż l-affidavits; Rat id-dikjarazzjoni tal-kuratur Dr. Martin Vella Carbonaro, fejn stqarr illi peress illi m'għandu l-ebda ħjiel fejn tinsab il-konvenuta assenti, huwa m'għandux provi xi jressaq.

Rat illi l-kawża ġiet imħollija għal-lum sabiex tingħata s- sentenza.

Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET Illi l-Qorti għandha quddiemha kawża ta' separazzjoni personali bejn ir-rikorrent u martu assenti minn Malta.

Il-Qorti tagħmel referenza għar-rikors promotur minn fejn inter alia, jirriżulta tas- talab separazzjoni personali bejn il-kontendenti għal raġunijiet unikament u esklussivament imputabbli lill-konvenuta assenti.

il-pronunċja

 ix-xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti eżistenti bejniethom

u l-qasma tagħha;

1 Verbal tal-udjenza tad-19 t'April 2018, fol.

 l-applikazzjoni

tad- dispożizzjonijiet 48 et seq. tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta;

tal-konvenuta

fil-konfront

 l-awtorizazzjoni sabiex jabita fid-dar matrimonjali, ad

esklużjoni tal-intimata;

 kundanna fuq l-intimata sabiex tikkonsenjalu il-krediti u l-

propjeta`parafernali tiegħu;

Il-fatti f'din il-kawża fil-qosor huma s-segwenti2:

(a) Il-koppja B iżżewġet fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta fit-8 ta' Ġunju 2007, kif jirriżulta wkoll miċ-ċertifikat taż-żwieġ innumerat 801/20073, meta l-attur, armel, kellu sebgħa u ħamsin (57) sena u l-konvenuta, imwielda r-Russja, kellha ħamsa u erbgħin (45) sena;

(b) Il-partijiet għexu flimkien għal għaxar snin fid-dar tal-attur u cioe il-fond 2, "Sun", Wesgħa Franġisk Bugeja, Floriana;

(c) Minn dan iż-żwieġ ma twieldux tfal għalkemm il-partijiet kienu bdew il-proċess biex jadottaw in-neputija tal- konvenuta li kienet tgħix magħhom hawn Malta għal diversi snin;

(d) Il-konvenuta, wara xi snin, kienet akkwistat ukoll iċ-

ċittadinanza Maltija;

"Irina kienet kontinwament moħħha fil-flus, u hija kellha kontroll tal- finanzi ta' missieri".

jirriżulta

2 Dawn il-fatti jirriżultaw mill-affidavit tal-attur innifsu, fol.

26 u ta' uliedu Carmelo RAINES, fol.

28 u Jennifer B, fol.

5 tal-proċess

(f) Inoltre, jirriżulta illi l-attur kien iqatta` ħafna ħin waħdu għaliex uliedu kemm-il darba marru jżuruh u kienu jsibuh waħdu; Di più, il-partijiet ma kienux jorqdu fl-istess kamra tas-sodda għaliex il-konvenuta kienet torqod fil-kamra man-neputija tagħha;

(g) Matul il-lejl bejn il-Ġimgħa tlettax (13) ta' Jannar 2017 u s- Sibt erbatax (14) ta' Jannar 2017, il-konvenuta telqet mid- dar matrimonjali mingħajr m'avżat lill-attur u qatt ma reġgħet irritornat.

Meta qam is-Sibt filgħodu, fetaħ il-bieba tal-forn biex jieħu l-ħobż u sab karta li fuqha kien hemm nota li kienet sejra r-Russja u biex ma jaħsibx iktar fuqha.

Fir-rabja tal-mument, ħaraq din il-karta li kien għadu kif sab;

(h) Jallega illi hija mmiżapproprijat ruħha minn wieħed u tletin elf Ewro (€31,000) fi flus kontanti li kien iżomm id-dar u li kienu ġejjin mill-wirt t'ommu.

Ġibdet ukoll elfejn Ewro (€2,000) mill-kont bankarju;

(i) Magħha ħadet ukoll żewġ laptops tal-marka Dell, iPad u

żewġ mobiles.

(j) L-attur irrapporta dwar l-għibien tal-konvenuta fl-Għassa tal-Pulizija4 iżda minn dakinhar ma sema' xejn dwarha;

(k) L-attur jiddikjara illli bejn il-koppja m'hemmx propjeta`

komuni, la kontijiet bankarji u lanqas vetturi.

Dwar ir-Responsabilita`għat-Tkissir taż-Żwieġ Mir-rikors promotur jirriżulta illi l-attur isejjes l-azzjoni tiegħu għas-separazzjoni minn ma' martu fuq l-abbandun, l-adulterju, is-sevizzi, l-eċċessi u l-inġurji gravi.

għax

iż-żwieġ

Il-Qorti fl-ewwel lok tagħmel referenza għall-Artikolu 40 tal- Kodiċi Ċivili5 illi jistipula: "Kull waħda mill-persuni miżżewġin flimkien tista' titlob il- firda minħabba eċċessi, moħqrija, theddid jew offiżi gravi tal-parti l-oħra kontra l-attur, jew kontra xi wieħed jew ieħor mit-tfal tiegħu, jew minħabba li l-ħajja flimkien ma tkunx għadha tkisser irremedjabilment".

Permezz tas-sentenza fl-ismijiet Caterina Bishop vs. Benedict Kerr ġie enunċjat illi l-liġi tqiegħed bħala motivi illi jiġġustifikaw l-azzjoni tas-separazzjoni personali, l-episodji saljenti tal-ħajja konjugali, u mhux inċidenti minuri.

Fil-każ fl-ismijiet Elisa Dingli vs. Edward Ager Dimech imbagħad ġie stabbilit illi sabiex tiġi promossa b'suċċess l- azzjoni tas-separazzjoni personali, m'hemmx ħtieġa illi jiġu ppruvati l-eċċessi, sevizzi, minaċċji u l-inġurji gravi b'mod kumulattiv, iżda jkun suffiċjenti illi tiġi pprovata raġuni waħda sabiex jiġi stabbilit illi l-ħajja matrimonjali tkun ġiet reża impossibbli da parti ta' xi waħda mill-partijiet jew min minnhom.

L-Artikolu 40 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta isemmi l-moħqrija, illi minn ġurisprudenza kostanti tirreferi għas-sevizzi8 bħala bażi għas-separazzjoni personali.

Fis-sentenza fl-ismijiet Maria Diamato vs. Vincenzo Gulia, deċiża mill-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-30 ta' Ġunju 5 Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta; 6 Deċiża mill-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-13 ta' Ġunju 1967 u kkwotata fis-Sentenza deċiża minn dina l-Onorabbli Qorti diversament preseduta mill-Onorevoli Mħallef Raymond C. Geraldi Gauci nhar it-2 ta' Ottubru 2003 [Ċit.

7 Deċiża mill-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili nhar it-12 ta' Mejju 1925 u kkwotata fis- Sentenza deċiża minn dina l-Onorabbli Qorti diversament preseduta mill-Onorevoli Mħallef Raymond C. Geraldi Gauci nhar it-2 ta' Ottubru 2003 [Ċit.

8 Ara s-Sentenza fl-ismijiet Antoinette Tanti Cassar vs. Alexander Tanti Cassar, deċiża mill-Onorabbli

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili preseduta mill-Onorevoli Mħallef Raymond C. Geraldi Gauci fit-2 ta' Ottubru

2003 [Ċit.

1961, ġie enunċjat illi: "Ċerti fatti, kliem u modi ta' azzjoni jew atteġġjamenti illi jistgħu irendu l-ħajja komuni insapportabbli, huma ritenuti mid-dottrina bħala sevizzi".

Fis-sentenza ġia ċċitata fl-ismijiet Antoinette Tanti Cassar vs. Alexander Tanti Cassar, l-inġurji jew offiżi gravi ġew definiti bħala li "jinkludu kliem jew aġir illi joffendu l-pudur ta' dak illi jkun minkejja illi dawn jirreferu għal affarijiet veru jew foloz".

Fis- sentenza, ġja ċċitata, Maria Diamato vs. Vincenzo Diamato, ġie ritenut "l-inġurji gravi ma ġewx speċifikament deżinjati mid- duttrina, imma l-karattru ġenerali tagħhom ġie dejjem imħolli fis- sagaċja u l-kuxjenza ta' l-Imħallef sabiex jivvalutahom."

L-eċċessi ġew imfissra fl-istess sentenza appena ċċitata, Maria Diamato vs. Vincenzo Diamato: "eċċessi jfissru atti mwettqa fuq il- parti l-oħra, liema atti jridu jkunu ta' serjeta` kbira stante illi niente di meno jridu jkunu ta' perikolu għall-ħajja tal-parti l- oħra".

L-adulterju huwa motiv għas-separazzjoni fil-Liġi Maltija u fil- fatt, il-Kodiċi Ċivili jistipula: "Kull parti miżżewġa tista' titlob il- firda minħabba l-adulterju tal-parti l-oħra".10 Di piu, l- ġurisprudenza kostanti tagħna tirritjeni illi "L-adulterju hija bla dubju tawtorizza s- l-kawża separazzjoni personali"11 Il-kwistjoni kollha ddur fuq il-prova tal-istess adulterju u jekk min jallegaha, jistax fattwalment jagħti prova.

F'dan l-istadju, l- Qorti tagħmel referenza għall-kawża fl-ismijiet Maria Dolores sive Doris Desira Zammit vs. Anthony Mazzitelli fejn ġie dikjarat li: "L-adulterju minn dejjem ġie meqjus bħala l-kawżali l-aktar gravi li għaliha l-liġi tawtorizza s-separazzjoni personali ...… Huwa ormai paċifiku fid-dottrina u fil-ġurisprudenza li l-adulterju jista' jkun pruvat permezz ta' indizzji u preżunzjonijiet, purche'

l-iżjed gravi

li għaliha

l-liġi

10 Artikolu 38 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

11 Hugh Tanti Mangion vs. Lucia Tanti Mangion, deċiża nhar it-2 ta' Ottubru 2003 mill-Prim'Awla tal- Qorti Ċivili, (Ċitazzjoni 98/2002/1RCP); 12 Deċiża nhar is-27 ta' Novembru 2011 mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, (Ċitazzjoni 1715/2001/1RCP);

dawn ikunu gravi, preċiżi u konkordanti, b'mod li ma jħallu ebda dubju f'min għandu jiġġudika".

L-abbandun ukoll huwa motiv għas-separazzjoni fil-Liġi Maltija u fil-fatt, il-Kodiċi Ċivili jistipula: 41.

Kull waħda mill-partijiet miżżewġa tista' wkoll titlob il- firda jekk, għal sentejn jew iżjed, tkun abbandunata mill- oħra, mingħajr raġuni tajba.

Kemm miċ-diċitura tal-artikolu u wkoll minn ġurisprudenza kostanti tagħna jirriżulta illi l-kriterji sabiex azzjoni bħal din tirnexxi huma tnejn: l-ewwel illi l-abbandun idum għal sentejn jew iżjed, it-tieni li l-abbandun iseħħ mingħajr raġuni tajba.

Fil-kawża Andrea Van Der Groen vs. Regina Van Der Groen,13 insibu tifsira ċara ta' dawn il-kritrerji, fejn intqal: "Illi dwar l-abbandun, jingħad li l-istess, biex jista' jikkostitwixxi kawżali tas-separazzjoni, irid, apparti ż-żmien, li fil-każ se maj jikkonkorri, illi jkun sar bla ġusta kawża.

Huwa fatt li l-apprezzament taċ-ċirkustanzi "di fatto" li l-abbandun mid-dar ikun sar volontarjament (ċjoe bla kawża ġusta), b'mod li jkun jista' jagħti lok għas-separazzjoni personali għall-ħtija ta' min jirrikorri għalih, huwa mħolli fil- kriterju tal-maġistrat deċidenti; kif ukoll ġie deċiż illi mhux kwalunkwe allontanament ta' konjuġi mid-domiċilju konjugali jikkostitwixxi l-prova ta' l-abbandun volontarju: imma jrid ikun jirriżulta minn fattijiet li juri l-intenzjoni żgura, ferma u pożittiva, ta' min jabbanduna, li ma jerġax imur jgħammar mal-parti l- oħra.

U biex ikun kundannabbli, l-abbandun irid ikun kapriċċuż, u mhux ġustifikat minn xi motiv raġjonevoli."

Illi hawn issir referenza għall-kawża fl-ismijiet Josephine Anne Mizzi Cremona vs. Avukat Dr. Joseph Borg Delia noe.14 fejn il-Qorti sostniet illi:- "Biex jikkostitwixxi motiv ta' separazzjoni, l- abbandun irid ikun inġust fiż-żmien tiegħu kollu ta' sentejn..."

13 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-16 ta' Diċembru 1949.

14 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-22 ta' Frar 1961.

fil-liġi,

fil-fehma

l-verżjoni

l-konvenuta

imma xorta waħda,

Illi m'hemm l-ebda dubju li ż-żwieġ bejn il-partijiet sfaxxa minħabba telqet mid-dar matrimonjali bl- intenzjoni li ma tirritornax lura.

Fil-fatt meta telqet hija ħalliet nota lill-attur sabiex dan ma jaħsibx iktar fuqha.

Illi minkejja dan, it-tluq tal-konvenuta ma jistax jissarraf fl-abbandun hekk kif definit mil-liġi sempliċiment għaliex m'għaddewx is-sentejn rekwiżiti mill-Artikolu 41 appena ċċitat.

Illi għalhekk l-aġir tal- konvenuta ma jistax jingħad li jikkostitwixxi "abbandun" kif stipulat tal-Qorti, jikkostitwixxi sevizzi / moħqrija fil-konfront tal-attur.

Il-Qorti ma kellhiex tal- konvenuta u x'kien dak illi wassalha titlaq mid-dar bla kliem u bla sliem u għaldaqstant qiegħda tifhem illi l-partijiet għexu paċifikament flimkien fiż-żwieġ għal kważi għaxar snin.

Tant kienu mexjin tajjeb flimkien, minkejja d-differenza fl-eta` kif ukoll id-differenza fil-kultura, li kienu disposti li jadottaw tifla flimkien.

Illi għaldaqstant, li l-konvenuta qabdet u telqet mid-dar matrimonjali, kif ukoll minn Malta, mingħajr ebda raġuni valida, kienet ta' kefrija fil-konfront tal-attur.

Bħalma kienet ukoll kefrija, li l-konvenuta mhux biss telqet iżda wkoll ħadet magħha somma kbira ta' flus kontanti li kienu waslu għand l-attur mill-wirt t'ommu.

Illi din il-miżapproprijazzjoni hija evidenza illi, sewwasew kif isostnu ulied l-attur, il-konvenuta kellha biss il-flus quddiem għajnejha u li din b'mod kalkolat, meta sabet fid-dar somma konsiderevoli għas-sodisfazzjoni tagħha, qabdet u telqet.

Anke l-fatt li hija kienet tippreferi torqod tagħha, milli ma' żewġha, huwa fil-kamra man-neputija indikazzjoni tal-iskop ulterjuri li l-konvenuta sabet fiż-żwieġ tagħha u cioe li takkwista somma flus minn fuq dahar l-attur.

l-konvenuta kienet ħatja wkoll

t'adulterju fil-konfront ta' żewġha, ma nġiebet lanqas prova

minima dwar dan u għaldaqstant il-Qorti ma tistax issib il-ħtija

tal-adulterju.

Għalhekk, fid-dawl ta' dan, il-Qorti tirrileva li m'hemm l-ebda

raġuni għala m'għandhiex

s-separazzjoni

personali bejn il-partijiet konjuġi B. Qed issib li l-konvenuta

l-allegazzjoni

tippronunzja

il-Qorti qiegħda ssib

rrendiet ruħha ħatja ta' moħqrija fil-konfront ta' żewġha kemm minħabba t-tluq tagħha mid-dar matrimonjali kif ukoll minħabba li mmiżapproprjat ruħha minn somma sostanzjali ta' flus li kienet tappartjeni lill-attur parafernalment.

Kif intqal, il-Qorti ma kellhiex l-opportunita` li tisma' dak li l-konvenuta kellha xi tgħid dwar it-tkissir taż-żwieġ tagħhom, in vista li m'huwiex magħruf fejn hija tinsab.

Illi għalhekk il-Qorti ma tafx x'inhuma, jekk se mai kien hemm, it-tortijiet tal-attur fit-tkissir taż-żwieġ.

In vista ta' dan, lill-konvenuta unikament responsabbli għat-tkissir taż-żwieġ bejn il-partijiet.

Dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 48 et seq. tal-Kodiċi Ċivili fil- konfront tal-konvenuta L-attur jitlob illi din il-Qorti tapplika fil-konfront tal-konvenuta l- effetti kollha jew in parte tal-Artikoli 48 et seq. tal-Kapitolu 16 tal- Liġijiet ta' Malta.

Kif diġa ntqal fl-ewwel parti ta' din is-sentenza illi trattat ir- responsabilita` tat-tkissir taż-żwieġ, iż-żwieġ bejn il-partijiet konjuġi B sfaxxa għal ħtijiet imputabbli lill-konvenuta.

It-tortijiet ta' moħqrija imputabbli lill-konvenuta fil-konfront tal- attur, huma komminati fl-Artikolu 40 u għalhekk il-Qorti għandha d-diskrezzjoni, ai termini tal-Artikolu 51 tal-Kodiċi Ċivili, jekk tapplikax jew le d-dekadenzi stipulati fl-Artikoli 48.

Dana b'differenza mill-każ meta l-firda personali tkun motivata mill- abbandun u l-adulterju, stante li dawn iġibu magħhom, skont il- liġi, konsegwenzi ibsin, liema konsegwenzi huma mandatorji u jridu jiġu applikati mill-Qorti fil-konfront tal-konvenut/a, ai termini tal-istess Artikolu 48 tal-Kodiċi Ċivili.

L-Artikolu 48 illi jistipula:

(1) Il-parti, ir-raġel jew il-mara, illi tkun il-ħtija tal-firda

għal waħda mir-raġunijiet imsemmijin fl-artikoli 38 u 41 titlef

tapplika

fil-konfront

tal-konvenuta

ta' waħda mill-partijiet

(a) il-jeddijiet imsemmijin fl-artikoli 631, 633, 825, 826 u 66244; (b) dak kollu li tkun kisbet mill-parti l-oħra b'donazzjoni bi ħsieb taż-żwieġ, jew waqt iż-żwieġ, jew taħt titolu ieħor gratuwitu; (ċ) kull jedd ta' parti miż-żwieġ għan-nofs tal-akkwisti illi jkunu saru l-aktar bil-ħidma tal-parti l-oħra wara data stabbilita mill-qorti bħala d-data meta l-parti għandha tkun kunsidrata li minnha tkun ħatja tal-firda.

Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu biex jiġi determinat jekk akkwist ikunx sar l-aktar bil-ħidma fiż-żwieġ, għandhom jitqiesu l-kontributi b'kull mod taż-żewġ partijiet skont l-artikolu 3; (d) il-jedd li iġġiegħel lill-parti l-oħra, f'kull każ, li tagħtiha l- manteniment bis-saħħa tal-obbligu li jitnissel miż-żwieġ.

Fil-każ odjern, jirriżulta li t-tortijiet huma abbastanza gravi sabiex il-Qorti tad- dispożizzjonijiet kollha tal-Artikolu appena ċċitat.

Kif ġja ntqal, l- aġir tagħha ma nstabx illi jikkostitwixxi l-ħtija tal-abbandun sempliċiment għaliex m'għaddiex it-terminu ta' sentejn preskritt mil-liġi.

Minkejja dan, kien aġir tassew sevizzjuż fil-konfront tal- attur, li jistħoqqlu jattira fuq il-konvenuta, id-dekadenzi stipulati il-Qorti qegħda mill-Artikolu 48.

Bħala konsegwenza, din tapplika fil-konfront tal-intimata l-effetti in toto tal-Artikolu 48 tal- Kodiċi Ċivili, fosthom illi tiddikjara, illi bl-imġieba tagħha l- intimata ddekadiet mid-dritt tagħha li tirċievi manteniment mingħand l-attur u wkoll li hija tilfet kull dritt illi tiret lill-attur.

Dwar il-Komunjoni tal-Akkwisti Fl-ewwel lok u bis-saħħa tal-preżenti, il-Qorti qiegħda tiddikjara xolta l-komunjoni tal-akkwisti sal-lum eżistenti bejn il- partijiet konjuġi B.

15 L-artikolu 631 u 633 jirrigwardaw id-drittijiet ta' suċċessjoni bejn il-konjuġi filwaqt illi l-artikoli

825, 826 u 827 ġew imħassra bl-Att XVIII tal-2004.

tal-marka Dell,

Illi l-attur jiddikjara illi l-partijiet m'akkwistaw xejn fiż-żwieġ – la propjeta` immobbli, la kontijiet bankarji u lanqas vetturi.

Huwa jirreferi għal żewġ iPad u żewġ mowbajls, liema oġġetti l-konvenuta kienet ħadet magħha meta telqet mid-dar.

L-attur ma jispjega xejn dwar il-provenjenza ta' dawn l-oġġetti – jekk kinux akkwistati fiż-żwieġ, jew kinux parafernali tiegħu jew tal-konvenuta.

Ma jagħti lanqas ebda valur għal kull wieħed minn dawn l-oġġetti.

Illi għaldaqstant il- Qorti ma tista' tasal għall-ebda likwidazzjoni tal-komunjoni tal- akkwisti u wisq inqas għad-diviżjoni u l-assenjazzjoni tagħha.

Dwar il-propjeta` parafernali tal-attur L-attur jallega illi meta l-konvenuta telqet mid-dar matrimonjali, hija ħadet magħha flus kontanti fl-ammont ta' wieħed u tletin elf ewro (€31,000) li huwa kien iżomm fl-envelopp.

Dawn il-flus huwa jsostni li kienu ġejjin mill-wirt t'ommu.

"Im[ba]għad mort niċċekkja l-e[n]velope fejn kelli xi flus kontanti, għoddejthom u sibt li kienet ħaditli €31,000 fi flus kontanti mid-dar liema flus kienu ġejjin mill-wirt t'ommi.

F'dik il-ġimgħa stess hija kienet ġibdet ukoll elfejn ewro (€2000) permezz tal-cashlink tiegħi tal- Bank of Valletta.

B'kollox ħadet tlieta u tletin elf ewro" 16 Illi dwar l-elfejn ewro żbankati mill-Bank of Valletta p.l.c. l-attur ma jispjegax is-sors tagħhom u jekk kienux jappartjenu lilu parafernalment.

Illi għaldaqstant, il-Qorti ma tista tgħaddi għall- ebda dikjarazzjoni dwarhom.

Iżda dwar il-flus kontanti li kienu jammontaw għal €31,000, isostni li dawna kienu ġejjin mill-wirt t'ommu.

Dana huwa kkorraborat mix-xiehda t'uliedu li jikkonfermaw li s-somma kienet għaddiet għand missierhom minn wirt.

Il-Qorti tirrileva illi setgħet inġiebet prova aħjar dwar dan, bħalma huma dokumenti bankarji jew notarili.

Iżda fid-dawl tal-fatt li x-xiehda tal-attur hija kkorabborata miż-żewġ uliedu kif ukoll li l-istess xiehda m'hija

bl-ebda mod ikkontestata, il-Qorti qiegħda taċċetta bħala

veritiera d-dikjarazzjoni parafernali tiegħu.

In vista ta' dan, il-Qorti qiegħda tikkundanna u tordna lill- konvenuta sabiex tirrestitwixxi din is-somma fl-intier tagħha lill- attur.

Dwar id-Dar Matrimonjali Fiż-żwieġ il-partijiet kienu jirrisjedu fil-fond 3, "Sun", Wesgħa Franġisk Bugeja, Ix-Xagħra.

L-attur jiddikjara illi din id-dar hija tiegħu u l-Qorti m'għandha l-ebda diffikolta` illi temmen dan.

Hija tal-fehma li kieku l-konvenuta kellha interess minimu fl- imsemmija dar, hija ma kinitx titlaqha qabel ma tassigura li tapproprja ruħha mis-sehem tagħha.

Fit-13 ta' Jannar 2017, l- istess konvenuta telqet minn id-dar bl-intenzjoni ċara li ma kinitx sejra tirritorna lura fiha.

Illi b'hekk, il-Qorti ma tarax għalfejn m'għandhiex tilqa' t-talba tal-attur li jkun awtorizzat jirrisjedi fl-imsemmi fond ad esklużjoni tal-konvenuta, b'dana illi l-imsemmija dar, mill-preżenti, m'għadhiex tikkostitwixxi d-dar taż-żwieġ.

DEĊIDE Għalhekk, għal dawn tiddeċiedi din il-kawża billi: [1] Tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrenti u tiddikjara u tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-partijiet konjuġi B, bi ħtijiet imputabbli lill-intimata assenti; [2] Tilqa' limitatament it-tieni talba attriċi inkwantu tiddikjara xolta l-komunjoni tal-akkwisti eżistenti bejn il-partijiet iżda tiċħadha inkwantu tiddikjara illi m'hemmx lok ta' likwidazzjoni, diviżjoni u assenjazzjoni tal-istess komunjoni tal-akkwisti;

il-Qorti qiegħda

taqta' u

il-motivi,

tal-konvenuta

li provenjenti minn wirt; bl-imgħax

[3] Tilqa' it-tielet talba tal-attur u konsegwentement tapplika fil- konfront tad- l-effetti assenti dispożizzjonijiet tal-Artikolu 48 tal-Kodiċi Ċivili; [4] Tilqa' r-raba' talba tar-rikorrenti u tawtorizzah jirrisjedi fid-dar ġja matrimonjali ad esklużjoni tal-konvenuta assenti; [5] Tilqa' l-ħames talba tar-rikorrenti billi tordna lill-intimata assenti sabiex immedjatament tirrifondi lill-attur is-somma ta' wieħed u tletin elf Ewro (€31,000) liema somma hija parafernali tal-attur stante legali dekorribbli mid-data tal-preżenti sad-data tal-pagament effettiv, kontra l-konvenuta; [6] Tilqa' s-sitt talba tar-rikorrenti u tawtorizzah jirreġistra l- preżenti sentenza fir-Reġistru Pubbliku; Bl-ispejjeż jiġu sopportati mill-intimata assenti, b'dan illi l-attur għandu provviżorjament iħallas id-drittijiet tal-Kuraturi Deputati.

Dr. Abigail Garnisi Felice Kind Rita Micallef Formosa Galea Schembri Deputat Reġistratur


FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. ZAMMIT AGIUS LL.D. ILLUM il-Ħamis, 31 ta' Ottubru, 2019

Avukat Dottor Ivan ABELA DE LEONARDO Vs KUNSILL LOKALI ŻEJTUN, Kunsill Lokali Għaxaq, Kunsill Lokali Gudja, Kunsill Lokali Marsaxlokk, Kunsill Lokali Paola, Kunsill Lokali Santa Luċija u Kunsill Lokali Tarxien u Kumitat Konġunt għall-Infurzar Grupp Ġ, ossija l- Kumitat Konġunt Żejtun, kif rappreżentat minn Joseph Ashatani bħala Chairman, John Tua bħala Segretarju u David Khatib bħala Uffiċjal Awtorizzat u l- Avukat Dottor Joseph Mallia Martin, għal kull interess li jista' jkollu.

Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fis-7 ta' Diċembru, 2009 li bih u għar-raġunijiet hemm imfissra l-attur talab li l-Qorti (i) ssib li l-proċedura li permezz tagħha l-imħarrek Avukat Joseph Mallia Martin inħatar bħala prosekutur tat- Tribunal Lokali Żejtun mill-Kumitat Konġunt għall-Infurzar Grupp Ġ għan-

31 ta' Ottubru, 2019

nom tal-Kunsilli Lokali mħarrkin tikser id-dispożizzjonijiet ta' l-artikolu 83(1) tar-Regolamenti dwar Kuntratti Pubbliċi, applikabbli ai termini ta' l-artikolu 18 tar-Regolamenti dwar Offerti lill-Kunsilli Lokali1; (ii) issib ukoll jew alternattivament illi l-proċedura li permezz tagħha l-mħarrek Avukat Joseph Mallia Martin inħatar prosekutur tat-Tribunal Lokali Żejtun mill-Kumitat Konġunt għall-Infurzar Grupp Ġ għan-nom tal-Kunsilli Lokali intimati saret b'qerq bi ħsara tad-drittijiet tal-attur, u għaldaqstant tiddikjaraha nulla u invalida fil-liġi; u (iii) ssib li l-atti ta' l-imħarkin fuq imsemmija, jew ta' min minnhom, ikkawżawlu preġudizzju u danni, tillikwida l-istess danni sofferti minnu u tikkundanna lill-imħarrkin, jew lil min minnhom, sabiex iħallsuh id-danni kif likwidati.

Talab wkoll l-imgħaxijiet u l-ispejjeż;

Rat id-degriet tagħha tal-11 ta' Diċembru, 20092 li bih ordnat in- notifika lill-imħarrkin u tat direttivi lill-attur dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tiegħu;

Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa mill-imħarrek Avukat Mallia Martin fl- 14 ta' Diċembru, 2009, li bih laqa' għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, qal li jonqos fil-Qorti s-setgħa li tisma' u tqis il-kawża minħabba l-klawsola arbitrali li tagħmel mill-kuntratt impunjat; li tonqos fil-Qorti s-setgħa li tisma' l- kawża wkoll safejn din l-azzjoni hija waħda ta' stħarriġ ġudizzjarju, għaliex għall-finijiet tal-artikolu 469A(4) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, l-attur messu ħa l-passi l-oħrajn li tagħtih il-liġi biex jindirizza l-ilment tiegħu; li l- azzjoni attriċi waqgħet għaliex saret wara ż-żmien, għall-finijiet tal-artikolu 469A(3) tal-istess Kodiċi; u li, f'kull każ, l-azzjoni ma tiswiex għaliex deċiżjoni mogħtija mill-Bord tal-Appelli tal-Kunsilli Lokali (Offerti) ma jingħatax appell minnha3.

Ressaq ukoll eċċezzjonijiet fil-mertu;

Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa mill-imħarrkin l-oħrajn fit-18 ta' Jannar, 2010, li biha laqgħu għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, l- Kumsilli Lokali mħarrka qalu li ma kinux il-leġittimi kontraditturi tal-istess azzjoni attriċi; li t-talbiet tal-attur saru qabel waqthom ladarba l-kuntratt attakkat jinsab sospiż sakemm jinqata' l-appell imressaq mill-attur innifsu quddiem il- Bord tal-Appelli msemmi; li, safejn l-azzjoni hija waħda ta' stħarriġ ġudizzjarju, l-azzjoni attriċi waqgħet għaliex tressqet wara ż-żmien mogħti fl-artikolu 469A(3) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta; li jonqos fl-attur l-interess ġuridiku li jressaq din il-kawża billi ma jidhirx li kelu xi jedd legali li jingħata l- kuntratt hu.

Laqgħu wkoll b'eċċezzjonijiet fil-mertu;

1 A.L. 255 tal-2009 (L.S. 363.03) 2 Paġ 56 u 57 tal-proċess 3 Reg.

11(6) tal-A.L. 255 tal-2009

31 ta' Ottubru, 2019

Rat in-Nota mressqa mill-attur fid-19 ta' Jannar, 20104 u d-

dokumenti mehmużin magħha;

Rat id-digriet tagħha tas-16 ta' Frar, 20105 li bih ħelset lill-intimati milli jibqgħu fil-kawża fuq talba ta' l-Avukati difensuri rispettivi tagħhom, għall-finijiet tal-Artikolu 199 (2) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta;

Rat id-digriet tagħha tas-26 ta' Frar, 20106, li bih ordnat lir-

Reġistratur jintaxxa d-drittijiet tal-avukati;

Rat in-Nota mressqa mill-attur fit-22 ta' April, 20107 u d-dokument

mehmuż magħha;

drittijiet taxxati;

Rat li l-kawża reġgħet tqiegħdet għas-smigħ wara l-ħlas tad-

Rat id-degriet tagħha tal-5 ta' Ottubru, 20108, li bih ordnat li, qabel kull ħaġ'oħra, kellha ssir it-trattazzjoni tat-tieni u t-tielet eċċezzjonijiet preliminari tal-imħarrek Mifsud u t-tielet eċċezzjoni preliminari tal-imħarrkin l- oħrajn u tingħata sentenza dwarhom;

Rat il-provi mressqa mill-partijiet dwar l-imsemmija eċċezzjonijiet

preliminari u semgħet ix-xhieda relattiva;

Rat in-Nota mressqa mill-attur waqt is-smigħ tal-1 ta' Marzu, 20129, li biha ċeda l-atti tal-kawża safejn jirrigwarda lill-imħarrek Kumitat Konġunt għall-Infurzar Grupp Ġ, kif rappreżentat, imma żammhom sħaħ fil- konfront tal-imħarrkin l-oħrajn kollha;

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet dwar l-imsemmija

eċċezzjonijiet preliminari; Rat id-digrieti tagħha li bihom ħalliet il-kawża għas-sentenza dwar

l-imsemmija eċċezzjonijiet preliminari;

Ikkunsidrat: 4 Paġ 75 sa 89 tal-proċess 5 Paġ 91 tal-proċess 6 Paġ.

93 tal-proċes 7 Paġ 95 u 96 tal-proċess 8 Paġ.

97 tal-proċess 9 Paġ.

139 tal-proċess

31 ta' Ottubru, 2019

Illi din hi kawża ta' stħarriġ ġudizzjarju marbut mal-ħruġ u l-għoti ta' kuntratt għal servizzi legali lil għadd ta' Kunsilli Lokali f'reġjun partikolari f'Malta.

L-attur irid li l-Qorti ssib li l-aġir tal-Kumitat Konġunt għall-Infurzar Grupp Ġ għan-nom tal-Kunsilli Lokali intimati, meta ħatar lill-imħarrek Mifsud bhala prosekutur tat-Tribunal Lokali Żejtun, kiser ir-Regolamenti dwar Kuntratti Pubbliċi u li l-istess ħatra saret b'qerq u dan bi ħsara għalih.

Jitlob li tali ħatra tiġi meqjusa bħala nulla u bla effett u li jiġi kumpensat għad-danni li ġarrab;

Illi l-imħarrek Mifsud laqa' għal din l-azzjoni billi ċaħad it-talbiet attriċi u qajjem kemm eċċezzjonijiet ta' natura preliminari, fost oħrajn, fis-sens li tonqos fil-Qorti s-setgħa li tisma' l-kawża wkoll safejn din l-azzjoni hija waħda ta' stħarriġ ġudizzjarju, għaliex għall-finijiet tal-artikolu 469A(4) tal- Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, l-attur messu ħa l-passi l-oħrajn li tagħtih il- liġi biex jindirizza l-ilment tiegħu, u li l-azzjoni attriċi waqgħet għaliex saret wara ż-żmien, għall-finijiet tal-artikolu 469A(3);

Illi, min-naħa

laqgħu wkoll b'eċċezzjonijiet preliminari, fosthom li, safejn l-azzjoni hija waħda ta' stħarriġ ġudizzjarju, l-azzjoni attriċi waqgħet għaliex tressqet wara ż-żmien mogħti fl- artikolu 469A(3) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta;

l-imħarrkin

tagħhom,

l-oħrajn

Illi din

is-sentenza ser

tingħata dwar

it-tliet eċċezzjonijiet

preliminari msemmija; Illi l-Qorti tirrileva wkoll li l-attur ċeda l-atti tal-kawża kontra l-

Kumitat Konġunt imħarrek;

Illi bħala fatti rilevanti li joħorġu mill-atti, jirriżulta li fis-17 ta' April, 2008, il-Kumitat Konġunt Żejtun (minn issa 'l hemm imsejjaħ "il- Kumitat"), magħmul mill-Kunsilli Lokali mħarrkin, ħareġ sejħa għal servizz ta' prosekutur fit-Tribunal Lokali Żejtun għaż-żmien bejn l-1 ta' Ġunju, 2008 u t- 30 ta' Ġunju, 201010.

Bħala kwalifiki meħtieġa, l-offerent ried ikollu grad ta' Dottorat fil-Liġi mill-Università ta' Malta, jkollu 'warrant' biex jista' jaħdem ta' avukat u jkun ilu jipprattika ta' avukat ġol-Qrati tal-Ġustizzja għal minn tal- anqas ħames (5) snin11; Illi tlieta kienu l-offerenti li tefgħu l-offerta tagħhom għal din is-

sejħa, fosthom l-attur u l-imħarrek Mifsud;

"A" paġġ.

7 sa 33 tal-proċess 11 Ibid.

Klawsola 3.2 f'paġġ.

28 – 9 tal-proċess

31 ta' Ottubru, 2019

Illi waqt laqgħa tal-Kumitat fis-26 ta' Awwissu, 2008, ttiieħdet id- deċiżjoni li l-aħjar offerta mill-aspett finanzjarju kienet dik imressqa mill- imħarrek Mifsud.

Mill-istess minuti ta' din il-laqgħa, jirriżulta li klawżola 3.2 fuq imsemmija kienet tneħħiet u li dan kien ġie mgħarraf lill-offerenti12;

Illi fis-27 ta' Awwissu, 2008, il-Kumitat bagħat jgħarraf lill-attur li l-offerta tiegħu ma ġietx milqugħa13, filwaqt li fl-istess jum il-Kumitat talab lill- imħarrek Mifsud biex jikkonferma x-xogħol tiegħu sal-aħħar ta' dak ix-xahar14.

B'ittra tiegħu tat-28 ta' Awwissu, l-imħarrek Mifsud bagħat jgħarraf lill- Kumitat li kien ser jaċċetta l-ħatra tiegħu15;

Illi fil-5 ta' Settembru, 200816, l-attur protest ġudizzjarju kontra l- Kumitat u kontra l-imħarrek Mifsud marbut mad-deċiżjoni tal-Kumitat tas-27 ta' Awwissu.

Fid-9 ta' Settembru, 200817, l-attur ressaq appell mid-deċizjoni tal-Kumitat quddiem il-Bord ta' l-Appelli tal-Kunsilli Lokali (Offerti) għaliex qal li l-imħarrek Mifsud ma kienx jilħaq il-kwalifiki kollha mitluba fis-sejħa.

Huwa talab it-tħassir tad-deċiżjoni tal-Kumitat u li, minflok, il-ħatra tingħata lilu.

Talab ukoll is-sospensjoni immedjata tan-nomina tal-imħarrek Mifsud skond l-artikolu 83(i) tar-Regolamenti dwar Kuntratti Pubbliċi.

Fl-istess jum, il- Kumitat bagħat jgħarraf lill-imħarrek li kien qiegħed jirtira minnufih l- istruzzjonijiet maħruġa minnu biex jaġixxi bħala prosekutur18;

Illi f'xi żmien bejn Diċembru 2008 u Jannar 2009, l-imħarrek Mifsud intalab mill-Kumitat sabiex jagħti s-servizzi tiegħu minn xahar għal xahar19, sakemm l-appell tal-attur jinqata';

Illi fit-18 ta' Novembru, 200920, l-attur ressaq protest ieħor kontra l-Kumitat u kontra l-imħarrek Mifsud marbut mal-għoti ta' servizz lill-Kumitat mill-istess Mifsud b'ordni diretta minn xahar għal xahar;

Illi l-attur fetaħ din il-kawża fis-7 ta' Dicembru, 2009, u sa dakinhar l-appell tiegħu quddiem il-Bord tal-Appell kien għadu qiegħed jinstema';

Illi l-konsiderazzjonijiet ta' natura legali marbutin mż-żewġ eċċezzjonijiet preliminari mressqa mill-imħarrkin jirrigwardaw aspetti proċedurali li jolqtu l-azzjoni attriċi.

Jekk kemm-il darba l-Qorti ssib li huma

"IS8" f'paġġ.

49 – 50 tal-proċess.

Ara wkoll Dok.

"IS6" f'paġ.

46 tal-proċess 13 Dok.

"IS5" f'paġ.

45 tal-proċess 14 Dok.

"JM1" f'paġ.

103 tal-proċess 15 Dok.

"JM2" f'paġ.

104 tal-proċess 16 Dok.

"E" f'paġġ.

76 – 81 tal-proċess 17 Dok.

"B" f'paġġ.

34 – 6 tal-proċess 18 Dok.

"JM3" f'paġ.

105 tal-proċess 19 Ara x-xhieda tal-imħarrek Mifsud f'paġġ.

124 – 5 tal-proċess 20 Dok.

"F" f'paġġ.

82 – 6 tal-protest

31 ta' Ottubru, 2019

eċċezzjonijiet tajba, ma jkunx hemm ħtieġa li tipproċedi aktar bl-istħarriġ tagħha;

Illi minkejja li fl-ebda biċċa mir-rikors promotur ma jissemma l- artikolu 469A, jidher ċar li l-azzjoni attriċi hija waħda ta' stħarriġ ġudizzjarju.

L-ewwel li ser tiġi mistħarrġa hija l-eċċezzjoni li din il-Qorti m'għandhiex is- setgħa li tisma' din il-kawża billi liġi oħra tagħti lill-attur ir-rimedju li qed jittanta jikseb f'din il-kawża.

Bilkemm għandu għalfejn jingħad li jaqa' fuq il- parti li tallega li kien hemm rimedju ieħor disponibbli għall-persuna mġarrba biex tipprova kif imiss li tassew kien hemm rimedju effettiv u li l-persuna milquta mid-deċiżjoni amministrattiva naqset bla raġuni tajba li tinqeda bih;

Illi fejn din il-Qorti tissejjaħ biex twettaq is-setgħa tagħha li tistħarreġ għemil ta' xi awtorità pubblika, u x'aktarx minħabba li dan l-istħarriġ huwa r-rimedju waħdieni li jingħata lil min iħossu mġarrab b'dak l-għemil, din għandha twettaqha safejn possibbli u safejn il-liġi ma teskludihiex milli tindaħal, u għandha tagħti lill-esklużjoni tifsira mill-idjaq kontra li terħi milli twettaq is-setgħat tagħha21; Illi l-artikolu 469A(4) tal-Kap.

16 huwa eċċezzjoni għar-regola li l- Qrati għandhom ġurisdizzjoni.

Kif ngħad, l-esklużjoni tal-ġurisdizzjoni tal- Qrati li jistħarrġu għemil amministrativ għandha tkun ġustifikata biss jekk il- Qorti tkun soddisfatta li, fil-prattika, persuna kellha rimedju effikaċi u xieraq disponibbli għaliha taħt xi liġi oħra u hija naqset li tirrikorri għalih bla raġuni tajba22.

Illi l-Qorti tifhem li biex il-ġurisdizzjoni tal-Qorti li tistħarreġ għemil amministrattiv titneħħa, ir-rimedju taħt xi liġi oħra mogħti lill-persuna mġarrba b'dak l-għemil irid ikun rimedju xieraq u, fuq kollox, effikaċi23.

M'għandux ikun hemm dubju li fejn rimedju alternativ taħt xi liġi speċjali ma jkunx disponibbli għal xi persuna mhux bi ħtija tagħha jew lil hinn mill-kontroll tagħha, ma jkunx xieraq li lil dik il-persuna jitneħħielha l-jedd li titlob lill-Qorti tistħarreġ l-għemil amministrativ li minnu tilminta li ġarrbet xi ħsara jew preġudizzju24.

Irid jintwera wkoll li l-persuna ma nqdietx bir-rimedju l-ieħor b'mod kapriċċuż, f'liema każ ma jkunx xieraq li, minħabba n-nuqqas tagħha, imbagħad iddur għall-kenn tal-azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju taħt l-artikolu 469A;

Illi għalhekk il-Qorti ser tgħaddi biex tqis jekk hux minnu jew le li l-attur kellu rimedju tajjeb u effettiv taħt id-dispożizzjonijiet ta xi liġi oħra kif isemmu l-imħarrkin u jekk naqasx bla raġuni tajba li jinqeda bih;

Ċiv.

30.11.1993 fil-kawża fl-ismijiet Sammut noe et vs Kontrollur tad-Dwana (Kollez.

Ċiv.

6.5.1998 fil-kawża fl-ismijiet Bunker Fuel Oil Company Ltd. vs Paul Cilia Alghaze et (mhix pubblikata) u App.

Ċiv.

5.10.2001 fil- kawża fl-ismijiet Camoin vs Chairman Awtorità tal-Ippjanar (Kollez.

Vol: LXXXV.ii.943) 23 P.A. PS 28.1.2004 fil-kawża fl-ismijiet Joseph oe et vs Chairman tal-Awtorità tad-Djar et 24 P.A. GV 29.3.2004 fil-kawża fl-ismijiet Dr. Philip Grech German et vs Tigné Development Co. Ltd. et

31 ta' Ottubru, 2019

l-imħarrkin

jirreferu għar-rimedju

ir- Regolamenti dwar Offerti lill-Kunsilli Lokali (L.S. 363.03).

L-imħarrkin jisħqu li l-ilment tal-attur messu tressaq quddiem il-Bord tal-Appelli kif provdut taħt ir-regolament 12 tar-Regolamenti.

Ir-Regolamenti jagħtu lill-offerent li jħoss ruħu aggravat b'deċiżjoni tal-Kunsill wara sejħa għal offerti, il-jedd li jappella fi żmien għaxart ijiem tax-xogħol quddiem il-Bord tal-Appelli.

Min naħa l-oħra, fi kliem l-abbli avukat tar-rikorrenti, ir-rimedju li r-rikorrent qed jitlob quddiem il-Qorti ma jistax jingħata mill-Bord25;

jingħata

taħt

Illi mill-fatti jirriżulta li r-rikorrenti ressaq appell mid-deċiżjoni tal- Kumitat tas-26 ta' Awwissu, 2008, quddiem il-Bord tal-Appelli f'Settembru ta' l-istess sena.

L-ilment prinċipali tar-rikorrenti quddiem il-Bord kien li l-post tas-sejħa ngħata b'mod ħażin lil ħaddieħor li ma kienx jikkwalifika għalih meta hu kien joqgħod għall-kwalifiki kollha mitlubin fis-sejħa26.

F'din il-kawża, dak li qed jilmenta minnu r-rikorrent huwa l-ħatra tal-imħarrek Mifsud mill-Kumitat skond id-deċiżjoni meħuda f'Awwissu tal-2008, iżda wkoll tad-deċiżjoni li ttieħdet li, minkejja li kien għad hemm pendenti l-appell imressaq minnu quddiem il-Bord tal-Appelli marbut mal-istess sejħa ta' offerti, l-imħarrek Mifsud tqabbad jagħti s-servizzi ta' prosekutur fit-Tribunal fuq sejħat diretti minn xahar għal xahar.

Fi kliem l-attur, dan sar bi ksur tar-regolament 83(1) tar-Regolamenti dwar il-Kuntratti Pubbliċi;

Illi l-Qorti, fid-dawl ta' dan li ssemma aktar qabel, ma ssibx li l- eċċezzjoni imressqa mill-imħarrkin għandha tintlaqa'.

L-ilment tal-attur f'din il-kawża mhuwiex marbut biss mad-deċiżjoni tas-26 ta' Awwissu, 2008 (f'liema każ il-Bord kien ikun it-tribunal kompetenti li jisma' l-ilment u jagħti r-rimedju xieraq), iżda wkoll mal-aġir tal-Kumitat wara li l-istess deċiżjoni ġiet sospiża.

Għal dan l-aġir, id-dispożizzjonijiet tar-regolament 12 tar-Regolamenti ma jgħoddux.

Għalhekk, għall-anqas f'dak li jirrigwarda l-ħatra effettiva li l- imħarrek Mifsud ingħata wara li tressaq l-appell, ir-rimedju mogħti fil-liġi imsemmija mill-imħarrkin eċċipjenti ma tiswiex u b'hekk joħroġ li kienet din l- azzjoni tiegħu tallum li setgħet tagħtih ir-rimedju li fittex;

Illi għalhekk għal dawn ir-raġunijiet din il-Qorti m'għandhiex titwaqqaf milli tkompli bis-smigħ tal-kawża, u l-eċċezzjoni preliminari msejsa fuq l-artikolu 469A(4) tal-Kapitilu 12 tal-Liġijiet ta' Malta f'dan il-każ mhijiex mistħoqqa;

25 Ara paġ.

124 tal-proċess 26 Ara x-xhieda tal-Avukat Ivan Formosa Steel f'paġ.

131 tal-proċess

31 ta' Ottubru, 2019

Illi jmiss issa li tistħarreġ l-eċċezzjoni preliminari l-oħra li tgħid li l-attur naqas li jiftaħ din il-kawża wara ż-żmien mogħti lilu mil-liġi kif irid l- artikolu 469A(3) tal-Kodiċi tal-Proċedura;

Illi huwa stabbilit illi ż-żmien ta' sitt xhur imsemmi fl-Artikolu 469A(3) tal-Kap 12 huwa wieħed ta' dekadenza27, li jfisser li ż-żmien ma jiġix interrott jew sospiż bħal ma jiġri fil-każ ta' terminu ta' preskrizzjoni.

Fi kliem ieħor, l-atti ġudizzjarji li normalment jitqiesu bħala tajbin biex jinterrompu ż- żmien preskrittiv, jew il-fatt li jkunu għaddejjin diskussjonijiet bejn il-partijiet wara li jkun sar l-għemil amministrattiv ma jservu xejn biex iżommu l-mogħdija tas-sitt xhur li ssemmi l-liġi.

Għaldaqstant il-protest ġudizzjarju tat-18 ta' Novembru, 2009 ma seta' qatt jinterrompa ż-żmien li kien għaddej kontra l-attur biex jattakka l-għemil amministrattiv li ħassu mġarrab minnu.

Fil-kliem innifsu tal-liġi, dak iż-żmien ta' sitt xhur japplika għal dawk il-każijiet ta' stħarriġ ġudizzjarju li jirreferu għal għemil amministrattiv li jkun sar lil hinn mis-setgħat mogħtija mil-liġi ('ultra vires'): ma jgħoddx fil-każ ta' stħarriġ ta' għemil amministrattiv li jingħad li jikser il-Kostituzzjoni;

Illi l-liġi ma ssemmi xejn dwar il-mod li bih parti mġarrba minn għemil amministrativ issir taf b'dak l-għamil li jkun.

Iż-żmien jibda jgħaddi minn dak inhar li l-parti ssir taf jew messha ssir taf b'dak l-għemil, liema data tiġi l-ewwel28; Illi mill-fatti jirriżulta li l-imħarrek Mifsud intalab jagħti s-servizzi tiegħu f'xi żmien bejn Diċembru 2008 u Jannar 2009.

Huwa għamel dan għal numru ta' xhur.

L-imħarrek jgħid li din l-azzjoni nfetħet f'Diċembru, 2009, jiġifieri aktar minn sitt xhur wara li beda jagħti s-servizz tiegħu.

Min-naħa l- oħra, l-attur jgħid li kull darba li l-Kumitat ta offerta diretta lill-imħarrek, iż- żmien ta' sitt xhur mitlub mil-liġi kien qed jiġi mġedded;

Illi mill-ftit provi mressqa, jidher ċar li l-attur kien jaf li l-Kumitat xorta waħda ta ħatra b'ordni diretta lill-imħarrek Mifsud u lil xi avukati oħrajn ukoll u dan sa minn meta din il-ħaġa bdiet issir29.

Dan żgur li kien aktar minn sitt xhur qabel ma fetaħ din il-kawża;

Illi l-Qorti tqis li s-sitwazzjoni amministrattiva li tat lok għal ftuħ ta' dawn il-proċeduri nħalqet sewwasew bl-għażla, deċiżjoni jew ħatra mogħtija

27 Ara fost l-oħrajn P.A. 2.2.2000 fil-kawża fl-ismijiet Gerard Abela Penza vs Awtorità tal-Ippjanar (mhix ippubblikata); P.A. GV 27.6.2003 fil- kawża fl-ismijiet Dennis Palmier vs Ministru għall-Iżvilupp Soċjali et (mhix appellata); App.

Ċiv.

31.5.2002, fil-kawża fl-ismijiet Roberto Lawson noe vs Id-Direttur tal-Kuntratti et; App.

Ċiv.

7.10.2005 fil-kawża fl-ismijiet Edward Paul Palmier vs Segretarju Amministrattiv tal-Uffiċċju tal-Prim'Ministru; App.

Ċiv 10.11.2008 fil-kawża fl-ismijiet Michael Pisani vs L-Awtorità tat-Turizmu et; App.

Ċiv.

10.05.2009 fil-kawża fl-ismijiet Maria Victoria Camilleri Podesta et vs Sindku u Segretarju in rappreżentanza Kunsill Lokali Pietà

469A(3) 29 Xhieda tiegħu fil-kontro-eżami f'paġġ.

133 – 4 tal-proċess

31 ta' Ottubru, 2019

jew maħruġa mill-Kumitat f'Awwissu tal-2008 lill-imħarrek sabiex jagħti s- servizz tiegħu bħala prosekutur quddiem it-Tribunal.

Dan ifisser li ż-żmien li r- rikorrent kellu biex jattakka l-imsemmi ħatra b'azzjoni speċjali taħt l-artikolu 469A tal-Kapitolu 12 kien ilu li għalaq għadd ta' xhur qabel infetħet din il- kawża.

Minbarra dan, safejn l-azzjoni attriċi trid tattakka l-għemil li bih il- Kumitat beda jaħtar lill-imħarrek Mifsud (u avukati oħrajn) b'ordni dirett, iż- żmien ta' sitt xhur ukoll laħaq skada qabel ma l-attur fetaħ din il-kawża;

Illi għalhekk, il-Qorti sejra tilqa' din l-eċċezzjoni preliminari tal- avukat imħarrek u ssib li l-azzjoni attriċi waqget billi laħaq għalaq iż-żmien li fih kellha titressaq;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qegħda taqta' u tiddeċiedi billi: Tiċħad it-tieni eċċezzjoni preliminari tal-Avukat imħarrek u t-

tielet eċċezzjoni tal-Kunsilli mħarrka bħala mhix mistħoqqa fil-fatt u fid-dritt;

Tilqa' it-tielet eċċezzjoni tal-Avukat imħarrek u tiddikjara li l- azzjoni attriċi nbdiet wara ż-żmien mogħti mil-liġi lill-attur liema azzjoni hija għalhekk perenta;

Tordna li l-istess attur iħallas l-ispejjeż tal-kawża.

Moqrija Farrugia Sladden. Joseph R. Baza LL.D., Imħallef 31 ta' Ottubru, 2019 Marisa Cheteuti Deputat Reġistratur 31 ta' Ottubru, 2019

31 ta' Ottubru, 2019