QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA)) IMHALLEF Onor. Abigail Cassar Agius LL.D., Dip.

Illum 31 ta' Ottubru, 2017

Avukat Dr. Leontine Galea Brevers u l-PL Liliana Montaigue b'digriet tat- 30 ta' Mejju 2016 gew nominati bhala kuraturi deputati sabiex jirraprezentaw lill-assenti E F G (Passport Russu 64 Nru : 7699864)

Il-Qorti: Rat ir-rikors guramentat ipprezentat mill-attur, li in forza tieghu, wara li ppremetta :

Illi l-partijiet zzewgu fis-6 ta' Jannar tas-sena elfejn u tnax (2012), gewwa r-Registru Pubbliku ta' Malta, kif jirrizulta mid-dokument anness u mmarkat bhala Dok.

'A' ; u 2.

Illi minn dan iz-zwieg il-kontendenti ma kellhomx tfal ;

Illi l-kunsens tal-attur inkiseb b'qerq dwar xi kwalita` tal- konvenuta li mix-xorta taghha fixxklet serjament il-hajja mizzewwga, ai termini tal-Artikoli 19(1)(c) tal-Kap.

255 tal- Ligijiet ta' Malta, u

Illi l-kunsens tal-intimata kien vizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga, jew fuq id- dmirijiet essenzjali taghha jew b'anamolija psikologika serja li taghmilha impossibbli ghal dik il-parti li taqdi l- tal- obbligazzjonijiet essenzjali Artikolu 19(1)(d) tal-Kap.

255 tal-Ligijiet ta' Malta, u

Illi oltre dan, il-kunsens tal-partijiet inkiseb bl-eskluzjoni pozitiva taz-zwieg inniffsu, jew ta' xi wiehed jew aktar mill- elementi essenzjali tal-hajja mizzewwga jew tad-dritt ghall-att taz-zwieg, ai termini tal-Artikolu 19(1)(f) tal-Kap.

255 tal-Ligijiet ta' Malta ;

Talab li l-konvenuta tghid ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex prevja kwalsiasi dikjarazzjoni necesarja u opportuna :

Tiddikjara z-zwieg ta' bejn il-kontendenti ccelebrat fis-6 ta' Jannar tas-sena elfejn u tnax (2012), gewwa r-Registru Pubbliku ta' Malta, null u bla effett, kollox kif intqal fuq u ghar-ragunijiet fuq premessi.

Bl-ispejjez kontra l-konvenuta li tibqa` ngunta ghas-subizzjoni; Rat il-lista tax-xhieda tal-attur; Rat ir-risposta guramentata tal-kuraturi deputati, li permezz taghha eccepew : fol.

F'dan l-istadju l-esponenti mhumiex edotti mill-fatti u ghalhekk jirriservaw li jipprezentaw risposta ulterjuri fi stadju iehor tal-proceduri, jekk ikun il-kaz, meta u jekk jikkomunikaw mal-imsemmija E F jirnexxilhom minnhom rapprezentata.

F'dan ir-rigward l-esponenti minn issa jitolbu lir-rikorrent sabiex jipprovdilhom kull

tat- indirizz telephone tal-imsemmija E F sabiex ikunu jistghu jikkomunikaw maghha.

Illi huwa l-attur li ghandha l-piz tal-prova u cjoe illi jrid tal-provi mressqa minnu ikun jikkonvinci lil dina Onorabbli Qorti illi l-allegazzjonijiet li l-istess attur qieghed jaghmel fil-konfront tal-intimata huma fondati.

li permezz

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjez kontra r-rikorrenti li huwa minn issa ngunta

in subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-kuraturi deputati;

Rat id-dokumenti kollha esebiti u l-atti proċesswali kollha; Rat in-noti tas-sottomissjonijiet ippreżentati mill-abbli difensuri tal-partijiet; Rat illi l-kawża ġiet imħollija għal-lum għas-sentenza; Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET Il-Qorti għandha quddiemha talba sabiex iż-żwieġ bejn l-attur u l-konvenuta assenti, li ġie kkontrattat fis-6 ta' Jannar 20121, jiġi ddikjarat null u bla effett fil-liġi ai termini tal-Artikoli 19(1)(c), 19(1)(d) u/jew 19(1)(f) tal-Att Dwar iż-Żwieġ2.

1 Ċertifikat taż-żwieġ relattiv jinsab esebit fol.

4 2 Kapitolu 255 tal-Liġijiet ta' Malta

Kull referenza għall-"konvenuta" f'din is-sentenza hija referenza għall-konvenuta assenti u mhux għall-kuraturi li debitament jirrappreżentawha fl-assenza tagħha.

PROVI L-attur xehed bil-proċedura tal-affidavit3 fejn huwa spjega li sar jaf lill-konvenuta fl-2009 permezz ta' programm ta' chat.

F'Lulju 2011, huwa ddeċieda li jixtrilha biljett tal-ajru sabiex tiġi hawn Malta bil-ħsieb illi jospitaha fl-appartament tiegħu.

Hija aċċettat l-istedina tiegħu u ġiet Malta għal ġimgħa.

Minħabba dan il-fervur u bil-ħsieb li l-affarijiet ikunu dejjem hekk ward u żahar, fl-aħħar jum taż-żjara tagħha hawn Malta, l-attur talabha biex tiżżewġu, bir-reazzjoni tal-konvenuta tkun illi tinfaqa' tidħak u tgħidlu li jekk s'Ottubru huwa jinżel għall-piż ta' tmenin kilo, hija kienet tiżżewġu.

L-attur aċċetta l-isfida tagħha u s'Ottubru niżel għall-piż ta' 75 kilo.

F'Ottubru, fit-tieni żjara tagħha hawn Malta, hija kienet iżjed bierda mill-ewwel darba, imma stante li l-intimita` bejniethom ma naqsitx, l-attur xejn ma ta każ u fil-fatt applikaw għaż-żwieġ.

Meta ġiet Malta it-tielet darba u cioe f'Diċembru 2011, hija kienet tidher nervuża ħafna u l-attur żbalja dan għall-eċitament mistenni qabel iż-żwieġ.

Huwa żżewġu fis-6 ta' Jannar 2012 fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta.

Immedjatament wara ż-żwieġ u cioe fit-triq lejn ir- restaurant fejn kellhom jagħmlu festin tal-okkażjoni, "she turned

Fil-festin, hija kienet skomda ħdejh u aċċettat li tiżfen miegħu b'reluttanza.

Meta marru lura d-dar dakinhar b'differenza mill-ġranet l-oħra ma kellhomx rapporti sesswali.

Il-kliem dispreġġjattiv tagħha fil-konfront tiegħu minn dak il-punt 'il-quddiem ma waqafx.

Baqgħet tgħajru meta marru jumejn Sqallija wara t-tieġ u wkoll meta ltaqgħu ġewwa Iżrael sena wara.

Il-konvenuta marret lura pajjiżha xi tlett'ijiem wara ż-żwieġ għaliex hija qalet li bħala għalliema mal-Gvern kellha taħdem madwar tlieta jew erba' snin oħra fir-Russja biex tikkwalifika għall-pensjoni.

Iktar tard imbagħad qaltlu li kellha tibqa' taħdem fir-Russja sal-eta` ta' 55 sena.

Imbagħad bdiet tgħidlu li riedet tibqa' r-Russja biex tieħu ħsieb ta' ommha.

L-attur jilmenta li hija kienet tirreżisti li tieħu r-ritratti miegħu u li żżommlu idejh, tirreżisti li tiġi Malta tiltaqa' miegħu.

Dejjem tgħajru "stupid" u "ugly" anke quddiem il-familja tagħha, meta mar iżurha ġewwa r-Russja.

Meta mietet ommha baqgħet ma tridx tiġi Malta u ġiet biss għall-btala għaliex huwa aċċetta l-kondizzjoni tagħha li ġġib magħha lil ħabiba tagħha4.

Pretendiet li hija u l-ħabiba jorqdu fl- ispare bedroom u cioe li hija ma torqodx mal-attur.

Ma kinitx tistħi turih li għandha maħbub ieħor, anzi nfurmatu li jekk jaċċetta li jkollha rġiel oħra, hija kienet taċċetta li tibqa' hawn Malta5.

Min-naħa tippretendi s-sostenn finanzjarju tiegħu bħala żewġha, u hu kien jibgħat ċirka €250

l-oħra hija kienet

4 Biljett tal-ajru esebit fol.

38 5 Ara c-chats ta' bejn il-partijiet fol.

kull xahar, oltre li jħallas għad-drabi li ltaqgħu it-titjiriet tal-ajru, ir-ristoranti u r-rigali!!!

Ilum l-attur jagħraf kemm ġie użat mill-konvenuta li ridietu biss bħala "sponsor" u mhux għax tassew xtaqet illi tkun viċin tiegħu "just a means to squeeze a monthly payment out of me".

Il-konvenuta tiċħad l-allegazzjonijiet tal-attur f'sensiela ta' emails skambjati mal-kuratur tagħha.

Illi l-uniku valur probatorju li fihom dawn l-emails6 huwa biex jiġi ppruvat kemm tassew il- kuratur għamlet ħilitha biex tikkomunika mal-konvenuta assenti u li talbitha ripetutament tibgħat il-verżjoni tagħha bil-mezz tal- affidavit, ħaġa li l-konvenuta assenti baqgħet m'għamlitx.

Il- kontenut tal-emails tagħha qiegħed jiġi skartat mill-Qorti stante li dawn ma ġew bl-ebda mod minnha ġuramentati.

PRINĊIPJI LEGALI

jew fuq

F'dan l-istadju, l-Qorti ser tgħaddi sabiex tiddiskuti l-kawżali li fuqhom hija msejsa l-kawża odjerna u cioe l-Artikoli 19(1)(c), 19(1)(d) u19(1)(f) tal-Att dwar iż-Żwieġ, illi jistipulaw: 19.

(1) B'żieda mal-każijiet fejn żwieġ ikun null skont xi disposizzjoni oħra ta' dan l-Att, żwieġ ikun null: (ċ) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun inkiseb b'qerq dwar xi kwalità tal-parti l-oħra li tista' mix-xorta tagħha tfixkel serjament il-ħajja miżżewġa; (d) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun vizjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' ġudizzju fuq il-ħajja miżżewġa, id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali tagħha, jew b'anomalija psikoloġika serja li tagħmilha impossibbli għal dik il-parti li taqdi l-obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ; (f) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun inkiseb bl- esklużjoni pożittiva taż-żwieġ innifsu, jew ta' xi wieħed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, jew tad- dritt għall-att taż-żwieġ; Illi din il-Qorti sejra tgħaddi sabiex teżamina n-nullita' taż-żwieġ o meno taħt dawn is-sub-artikoli separatament, u fl-ewwel lok, taħt l-Artikolu 19(1)(ċ).

Dwar l-Artikolu 19(1)(ċ) u cioe' li l-kunsens tar-rikorrenti nkiseb b'qerq dwar xi kwalita` tal-parti l-oħra li tista' mix-xorti tagħha tfixkel serjament il-ħajja miżżewġa, issir referenza għall-kawża fl-ismijiet Pierina Wallis vs. Bentanfous Abziyani fejn ġie dikjarat

7 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fid-9 ta' Diċembru 2002 (Ċitazzjoni Numru 1176/2000/1PS)

li "Kwantu għal "qerq" .… dan ċertament hu motiv ta' nullita` tal- ftehim jew tal-kuntratt kif hekk del resto jiddisponi l-Artikolu 981(1) tal-Kodiċi Ċivili.

L-egħmil doluż pero` ma jista' qatt ikun preżunt u għandu jiġi pruvat (Artikolu 981(2)).

Il-qerq irid ikun tali li jkun jista` jbiegħed ir-raġuni u jegħleb il-volonta`".

Espożizzjoni taż-żwieġ tagħna ingħatat fil-kawża fl-ismijiet Mary Vella Borg vs. John Camenzuli.

Il-Qorti sostniet illi l-qerq irid jinċidi direttament fuq l- intellett ta' xi waħda mill-partijiet fiż-żwieġ u indirettament fuq il- volonta` tal-persuna ngannata.

Fil-każ tal-qerq, huwa l-intellett tal-partijiet li jintlaqat mhux il-kunsens.

Dan il-qerq jista' jiġi kemm minn waħda mill-partijiet fiż-żwieġ kif ukoll minn terza persuna.

Biex jissussisti l-qerq ravviżat fis-sub artikolu in eżami iridu jikkonkorru erba' affarijiet:

tal-liġi

il-qerq jiġi perpetrat bil-ħsieb li wieħed

jikseb il-kunsens tal-parti;

li l-qerq ikun inċida fuq il-kunsens tal-

li l-qerq ikun jirrigwarda xi kwalita` tal-

il-kwalita`

li din tfixkel serjament

tista' mix-xorta il-ħajja miżżewġa.

Mhux tagħha neċessarju li l-ħajja miżżewġa ġiet effettivament imfixkla, imma li kien hemm il-potenzjal li titfixkel.

Illi l-Qrati tagħna dejjem sostnew li ż-żwieġ ikun null skond dan is-sub-artikolu jekk waħda mill-partijiet tagħti l-kunsens tagħha 8 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-13 ta' Marzu 1995 (Ċitazzjoni Numru 1190/94VDG) 9 Carmelo sive Charles Long vs. Anna Long nee' Dunn, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) u AB vs. Dr. Leontine Galea Brevers et noe deċiża mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja) fis-6 t'April 2017 (Rikors Ġuramentat 21/16AL)

parti l-oħra;9

għax tkun ġiet imqarrqa jew mill-parti l-oħra jew minn xi ħaddieħor dwar xi kwalita` tal-parti l-oħra.10 Bi kwalita` tal- persuna, il-Qorti tifhem illi l-qerq ikun relatat mal-persuna innifisha bħal ma hija persuna marida, infertili jew afflitta mill- ġenn, jew ivvizzjata bid-droga bl-alkoħol jew bil-logħob tal- ażżard, li taħbi tali vizzju jew mard mill-konjuġi l-ieħor qabel iż- żwieġ, jew persuna t'orjentazzjoni sesswali mhux kif mistenni fir-relazzjoni partikolari11.

Fis-sentenza fl-ismijiet Stephen Galea Brevers vs. Avukat Francesco Fava Cassar et nomine12 il-Qorti ċċitat dak stipulat fis-sentenza deċiża mill-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Louis Arcicovich vs. Georgia Arcicovich xebba Caruana Dingli, fejn ikkwotat b'approvazzjoni dak li jgħid l- awtur L. Wrenn fil-ktieb tiegħu "Annulment" li sostna li sabiex ikun hemm nullita` ta' żwieġ fuq il-bażi li l-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun inkiseb b'qerq dwar xi kwalita` tal-parti l-oħra li tista' mix-xorta tagħha tfixkel serjament il-ħajja miżżewġa, huwa meħtieġ li tali kwalita`:

1. tkun waħda inerenti għall-persuna u mhux xi att fil-passat; 2. tkun preżenti fil-mument taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ; 3. tkun gravi jew oġġettivament jew soġġettivament; 4. ma tkunx magħrufa lill-parti l-oħra; 5. tiġi mistura frawdolentement sabiex jiġi ottjenut il-kunsens

6. trid tipprovoka kriżi meta tiġi skoperta, għax inkella jitqies

li l-iżball ma kienx sostanzjali.

10 Fattah xebba Armeni Cauchi vs Dr. A. Long et, deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit- 22 ta' Novembru 1982, kif iċċitata b'approvazzjoni f'Carmelo sive Charles Long vs. Anna Long nee' Dunn, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) 11 Bħal fil-każ ta' David Montaigue vs. Roseanne nee Schembri Mc Intyre, deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-24 t'April 1995, (Ċitazzjoni: 1584/94VGD); 12 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fid-9 ta' Diċembru 2002 (Ċitazzjoni Numru 1781/1998/1PS) 13 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Civili fid-19 ta' Ottubru 1988

l-għanijiet

taż-żwieġ".

il-proprjetajiet u

Fl-istess kawża ġie ritenut illi "Il-fatt li daħqet bih għax qabel iż- żwieġ tatu x'jifhem li kienet lesta tbiddel iċ-ċittadinanza u reġa' bdielha sussegwentement għaż-żwieġ ma jistax remotament jiġi allaċċjat ma' dak li tgħid il-liġi b'referenza għal "kwalita` tal-parti l-oħra".

Illi l-Qorti tirreferi wkoll għall-artikolu 19(1)(d) tal-Att dwar iż- Żwieġ illi fuqu wkoll l-attur isejjes l-azzjoni tiegħu.

Illi b'difett serju ta' diskrezzjoni dwar il-ħajja miżżewġa u/jew l- ifisser elementi essenzjali sempliċement kwalsiasi stat ta' mmaturita' li parti jew oħra fiż- żwieġ tista' tkun fiha fil-mument li jingħata l-kunsens reċiproku.

14 Deċiża minn din il-Qorti nhar is-6 t'April 2017 (Rikors Ġuramentat: 21/16AL)

15 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-22 ta' Mejju 1995 (Ċitazzjoni Numru

il-leġislatur ma

tagħha,

jerfgħu u

l-istess matul

Li kieku l-leġislatur irrikjeda maturita' sħiħa u perfetta, ftit jew addirittura ebda żwieġ ma kien ikun validu.

Kunsens validu iżda jeħtieġ konoxxenza sħiħa ta' dak kollu li jkunu deħlin għalih il- partijiet u impenn għall-obbligi u d-drittijiet konjugali kemm fil- preżent kif ukoll fil-futur.

Dan ifisser illi l-partijiet irid ikollhom dik il-maturita' li tagħmilhom kapaċi jirriflettu fuq l-obbligi, d-dmirijiet u r-responsabbiltajiet li ġġib magħha l-ħajja miżżewġa u jkunu għalhekk kapaċi il-ħajja matrimonjali tagħhom.

Inoltre l-partijiet irid ikollhom dik il- maturita' affettiva, liema maturita` affettiva tkun fil-konfront ta' xulxin.

Jekk xi waħda minn dawn l-elementi hija b'xi mod nieqsa, allura hemm difett tad-diskrezzjoni tal-ġudizzju kif rikjest mill-liġi.

Illi mill-ġurisprudenza kostanti ta' dawn il-Qrati jidher ċar illi l- kunsens mogħti fil-kuntratt matrimonjali mhuwiex dak il-kunsens sempliċi rikjest fil-kuntratt in ġenerali għaliex il-kuntratt taż- żwieġ huwa wieħed sui generis u ta' ordni pubbliku.

Illi għalhekk il-partijiet f'kuntratt ta' żwieġ mhux biss irid ikollhom il-kapaċita' li jagħtu dak il-kunsens, iżda li l-istess irid jiġi mogħti bl-aktar mod liberu u xjenti għal dak kollu li tirrikjedi r-rabta taż-żwieġ.16 Kif jispjega l-awtur Vella Zahra "e' necessaria la discrezione non tanto per l'atto in se, al momento di emettere il consenso, quanto per gli impegni per il futuro.

16 Marita Sharples vs. Emmanuel Sharples, deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fid-9 ta' April, 2003, (Ċitazzjoni Numru.

17 Vella Zahra Francesco, Il Diritto Canonico Matrimoniale, (Il-Mosta, 1994), p. 97 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Renato Espinosa Rodriguez vs. Sharon Espinosa Rodriguez nee' Gibson mogħtija mill- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-6 ta' Marzu, 2003 (Ċitazzjoni Numru.

484/1995/2RCP) 18 Farrugia Cassar Mario Francesco, Incapacita' di Natura Psichica in Matrimonio Canonico: Fra Tradizione e Rinnovamento, (In-Naxxar, 1991), pp. 231, 233– kif rappurtat fid-deċiżjoni Renato Espinosa Rodriguez vs. Sharon Espinosa Rodriguez nee' Gibson mogħtija mill-Prim'Awla tal- Qorti Ċivili fis-6 ta' Marzu, 2003 (Ċitazzjoni Numru.

This community is indissolubly faithful, ordered to the good of the spouses as well as to the procreation and education of the offspring"20 Illi l-Qorti tirreferi wkoll għall-artikolu 19(1)(f) tal-Att dwar iż- Żwieġ u tirrileva li sabiex tiġi milqugħa talba għal dikjarazzjoni ta' nullita' taż-żwieġ f'dan il-kuntest, irid jiġi neċessarjament provat li xi wieħed mill-partijiet, jew it-tnejn, għamel simulazzjoni totali jew parzjali tal-kunsens tiegħu jew tagħha.

Illi kif ġie spjegat minn din il-Qorti fil-każ Alfred Vella Bonnici vs. Maria Magri Polidano, "ikun hemm simulazzjoni meta, fil-mument tal-għoti tal- kunsens matrimonjali parti jew oħra (jew it-tnejn) esternament turi li qed tagħti l-kunsens matrimonjali iżda nternament u b'att pożittiv tal-volonta' tagħha tkun qed tiċħad il-kunsens għal dak iż-żwieġ (simulazzjoni totali) jew, dejjem b'dak l-att pożittiv tal-

19 Vella Zahra Francesco, Il Diritto Canonico Matrimoniale, (Il-Mosta, 1994), p. 97 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Angela Pearson. Colombo vs. Joseph Pearson. mogħtija mill- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-4 ta' Novembru 1994 20 Eboh, Pedro Juan, Matrimonial Consent in Code of Canon Law Annotated (Il-Qala, 1993), p. 686 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Lydia Bartolo GataCole vs. Dr. Ian Pearson. Conrad et. noe. mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, fl-1 t' Ottubru, 2002, (Ċitazzjoni Numru.

390/1999/1RGM) 21 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (VDG), 31 ta' Jannar 1996

jekk

tiegħu, wieħed

volonta', tkun qed teskludi xi element jew proprjeta' essenzjali għaż-żwieġ (simulazzjoni parzjali)".

Illi meta wieħed jitkellem dwar l-esklużjoni taż-żwieġ jew wieħed mill-elementi essenzjali il- kontendenti jew wieħed minnhom, allavolja hu kapaċi jagħti kunsens validu għaż-żwieġ, pero' bl-atti tiegħu qabel u fil-ħajja miżżewġa, jew bl-ommissjoni tiegħu, eskluda a priori ċertu obbligi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, cioe', issimula l-kunsens tiegħu totalment fejn eskluda a priori ż-żwieġ, jew inkella fejn waqt il-kunsens hu jew hi eskludew xi waħda jew aktar mill- tal-ħajja miżżewġa, u cjoe' saret elementi essenzjali simulazzjoni parzjali.22 Illi taħt l-artikolu 19(1)(f) trid issir distinzjoni ċara bejn żwieġ li jfalli minħabba ċirkostanzi li jirriżultaw waqt iż-żwieġ, u żwieġ li jfalli għax xi wieħed mill-partijiet minn qabel ma ta l-kunsens tiegħu, kien ġja' mentalment dispost li ma jottemprax ruħu ma' xi waħda jew aktar mill-obbligi matrimonjali.

Fl-ewwel ipotesi hemm ir-raġunijiet li jagħtu lok għal separazzjoni u fit-tieni ipotesi hemm l-estremi tal-annullament.23 Illi għar-rigward tas-simulazzjoni totali, il-Qorti fil-każ Schiro vs. Theuma Carabez qalet illi biex ikun hemm simulazzjoni totali irid jiġi ppruvat li l-finis operis taż-żwieġ ġie effettivament eskluż mill- vera rieda ta' parti jew oħra, għalkemm formalment tkun seħħet iċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ.

Il-Qorti f'deċiżjoni oħra tagħha qalet illi jekk tmur għaċ-ċerimonja tat-tieġ u internament tissostitwixxi

22 Sharon Falzon Farrugia vs. Francis Bonnici Stagno Navarra - Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 15 ta' Marzu 2000 23 Ali Sobh vs. Mary Pearson. - Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 5 ta' Ġunju 2002 (Ċitaz: 1733/01RCP) 24 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Lulju, 1982 – kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Dunn, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

l-idejat tiegħek fuq x'inhu żwieġ jew inkella xort' oħra teskludi l- veru kunċett taż-żwieġ, hi forma ta' simulazzjoni totali.25 Illi mbagħad fil-każ Anna Espinosa Rodriguez vs. John Grima Almerigo, il-Qorti spjegat is-simulazzjoni bħala "meta l-atti, ġesti jew kliem esterni ma jikkorrispondux għall-kunsens intern li jkun ingħata".

Fil-każ Diacono vs. Mercieca Galea Buckland il-Qorti spjegat is-simulazzjoni totali f'dawn il-kliem:- "għalhekk min esternament ikun wera li qed jagħti l-kunsens matrimonjali iżda ikun internament u b'att pożittiv tal-volonta' tiegħu qed jiċħad il-kunsens għal dak iż- żwieġ ikun qed jissimula l-kunsens tiegħu". l- Illi meta niġu għas-simulazzjoni parzjali dina esklużjoni pożittiva jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa.

L-Att dwar iż-Żwieġ ma jagħtix definizzjoni ta' x'inhuma l-obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ, iżda mill-ġurisprudenza kostanti tagħna l-elementi li dejjem ġew ritenuti bħala l-obbligazzjonijiet tal-ħajja miżżewġa huma l- unjoni permanenti, esklussiva u irrevokabbli, diretta għall- komunjoni ta' ħajja u prokrejazzjoni u t-trobbija tal-ulied.

Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-każ Abdel Perren vs. Dr. Yana Wallis Sciriha et. noe.28 elenkat l-elementi essenzjali taż- żwieġ bħala l-kommunjoni tal-ħajja konjugali, l-indissolubilta' id-dritt għall-fedelta' u d-dritt għall- tar-rabta

ta' xi wieħed

taż-żwieġ,

25 Il-Kalkara vs. Dr. Albert S. Xicluna – Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 22 ta' Ġunju 1988– kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Dunn, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) 26 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Marzu, 1995 (Ċitazzjoni Numru 723/94VGD); 27 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 14 ta' Awissu 1995, kif rapportata f' Emanuel Walter Lazoumi vs. Mona Lisa Lazoumi, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 1 t'Ottubru 2002 (Ċitaz.

801/1996RCP) 28 Irrappurtat bħala C vs. D, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (FD), 14 ta' Lulju 1994

prokrejazzjoni ta' l-ulied.

L-istess elementi ġew ikkonfermati wkoll fil-kawżi Xicluna vs. Mazzitelli u Ruzicic vs. Said Hollier.

Din il-Qorti tagħmel referenza għall-kawża fl-ismijiet Visanich Charles vs. Visanich Matilde31 fejn ġie ritenut li "rigward x'inhuma l-obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ, dawn huma dawk l- elementi li dejjem ġew ritenuti bħala l-obbligazzjonijiet tal-ħajja miżżewġa u cjoe` dik ta' unjoni permanenti, esklussiva w irrevokabbli, diretta għal komunjoni ta' ħajja u l-prokreazzjoni u t-trobbija ta' l-ulied.

Tant illi għalhekk jekk xi waħda mill-partijiet ma jkollhiex il-kapaċita' kollha biex tassumi dawn id-dmirijiet, iż- żwieġ li jiġi hekk kreat ma jistax ikun wieħed validu....Teżisti simulazzjoni parzjali meta persuna teskludi biss waħda jew aktar mill-elementi essenzjali rikjesti biex jiġi stabbilit iż-żwieġ bħal per eżempju, l-esklużjoni tal-prokreazzjoni u trobbija ta' l- ulied, jew l-esklużjoni ta' l-obbligu tal-fedelta` lejn il-parti l-oħra".

APPLIKAZZJONI ODJERN Illi stabbiliti dawn l-aspetti legali tal-kunċetti tal-qerq, tad-difett serju tal- tal-ġudizzju u kunsens, din il-Qorti ser tgħaddi, sabiex tagħmel is-segwenti konsiderazzjonijiet fid-dawl tal-provi miġbura.

Illi dwar l-ewwel kawżali tal-qerq, filwaqt illi l-Qorti ma teskludix li kien hemm qerq min-naħa tal-konvenuta, fis-sens illi hija kellha relazzjonijiet ma' raġel u/jew irġiel oħra filwaqt illi kienet

LEGALI GĦALL-KAŻ

tas-simulazzjoni

TAL-PRINĊIPJI

fid-diskrezzjoni

29 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 9 t' Ottubru 1990 - kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Dunn, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) 30 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Jannar 1991 - kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Dunn, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) 31 Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja), 2 t'Ottubru 2003 (Ċitazz: 1264/1997RCP)

Illi għalhekk

imfisser mil-liġi u

miżżewġa lill-awtur, l-istess qerq, jew ossia adulterju, m'huwiex tali li jinkwadra ruħu taħt l-Artikolu 19(1)(ċ) illi jirrikjedi qerq dwar xi kwalita` tal-persuna.

L-adulterju, filwaqt illi huwa kawżali għas-separazzjoni, mhuwiex bl-istess mod kawżali għall- annullament.

Inoltre, in-nuqqas ta' disponibilita` tal-konvenuta li titlaq minn pajjiżha u tistabilixxi ruħha hawn Malta ma titqiesx, fil-fehma ta' din il-Qorti, bħala kwalita` inerenti għall-persuna.

Illi għalhekk il- qerq fir-relazzjoni in eżami mhuwiex tali li jattira n-nullita taż- żwieġ kif kontemplat mil-liġi tagħna.

Kif intqal, bi kwalita` tal- persuna, il-Qorti tifhem illi l-qerq ikun relatat mal-persuna innifisha. l- il-qerq kif ġurisprudenza tagħna ċċitata, ma jissussistix fir-relazzjoni in eżami.

Illi dwar il-kawżali tan-nuqqas ta' diskrezzjoni ta' ġudizzju u s- simulazzjoni tal-kunsens, hemm differenza fina bejn waħda u l- oħra li mhux dejjem tkun faċli li tiddeċifraha.

Filwaqt illi tal- ewwel tfisser li wieħed mill-konjuġi, jew ossija t-tnejn, ma fehemx t'obbligi matrimonjali, fit-tieni, l-konjuġi, jew wieħed minnhom, minkejja li konxji li tagħhom jeliminawhom jew xi wieħed minnhom.

Illi dwar in-nuqqas ta' diskrezzjoni tal-ġudizzju tal-partijiet, m'hemmx dubju li l-kapaċita` evalwattiva tal-partijiet għaż-żwieġ li kienu deħlin fih, ma kinitx tmur oltre l-illużjoni min-naħa tal- attur u l-logħba min-naħa tal-konvenuta.

L-attur li wara ġimgħa ta' sess sfrenat ħaseb li jistgħu jibqgħu sejrin hekk għal dejjem u talabha biex tiżżewġu.

Il-konvenuta li rat okkażjoni sabiħa kif

tikseb sponsorship mensili mibgħut lilha mill-attur, oltre perks

oħra bħal xi btala kultant żmien.

fir-rigward

fiż-żwieġ,

jagħżlu

Il-Qorti tikkondividi l-fehma tad-difensur tal-attur, illi fin-nota tas- sottomissjonijiet32 tiegħu jgħid li l-partijiet "daħlu għaż-żwieġ mingħajr għerusija, mingħajr ma saru jafu lil xulxin; mingħajr ma ddiskutew fuq iż-żwieġ innifsu, fuq il-frekwenza, u kif kienu ser jikkoabitaw, u jekk kienx lest jgħix waħdu, jekk martu hix sejra tkun aktar ir-Russja milli Malta, fuq il-prokreazzjoni u t- trobbija tat-tfal, illi kienet tevita li ssemmi."

Fil-fehma tal-Qorti, kien l-attur li ma kellux diskrezzjoni tal- ġudizzju biex jara għal xiex kien dieħel u ma kienx kapaċi jara dak li bniedem oġġettiv seta' jipperċepixxi immedjatament.

Illuda ruħu li seta' jibqa' jgħix il-ħolma li l-konvenuta offrietlu fl- ewwel ġimgħa tar-relazzjoni tagħhom.

Mill-banda l-oħra, il-Qorti tqis li l-konvenuta, filwaqt li kienet taf sewwa x'kienu l-obbligi u r-responsabiltajiet taż-żwieġ, għażlet b'att pożittiv tal-volonta tagħha li teskludi l-elementi kollha taż- żwieġ bħalma huma l-permanenza, l-unita`, il-fedelta` u l- prokreazzjoni tiddefinixxiex x'inhuma l-"elementi essenzjali" tal-ħajja miżżewga eppure hu komunament paċifiku illi l-iprem element fiż-żwieġ huwa d-dritt tal-miżżewġin għall-komunjoni tal-ħajja bejniethom ('communio vitae').

Dan l-element bażiku kien, tista' tgħid, għal kollox assenti fiż- żwieġ tal-kontendenti.

Wara ż-żwieġ, il-konvenuta telqet lura lejn pajjiżha u t-tnejn baqgħu jgħixu appartati u għal rashom f'pajjiżi mbiegħda minn xulxin, għajr għal ftit ġranet sporadiċi.

Il- konvenuta minkejja li seta' kellha motivazzjoni ġenwina biex tirritorna pajjiżha, ma kinitx taħtaf l-okkażjoni li tiġi tqatta` l-ħin ma' żewġha fil-vaganzi tagħha bħala għalliema, anzi kienet issib kull skuża biex ma tersaqx lejh.

Għaldaqstant, iż-żwieġ tagħhom kien nieqes mill-imħabba u l-motivazzjoni ġenwina li

Għalkemm

il-liġi ma

l-konvenuta eskludiet ukoll

joħolqu sħubija vera ta' ħajja komuni flimkien, bid-drittijiet u d- dmirijiet li tali għażla neċessarjament iġġib magħha.

M'hemmx dubju l-element essenzjali tal-prokreazzjoni tal-ulied u dana stante li kull darba li l-attur ikellimha dwar dan, hija kienet tevita s-suġġett.

Hija eskludiet ukoll l-element essenzjali tal-fedelta`, mhux biss għaliex kellha relazzjonijiet intimi oħra matul iż-żwieġ, iżda wkoll għaliex ipproponiet li dan ikun aċċettat mill-attur, li hija jkollha terzi persuni, oltre lilu fiż-żwieġ. "if you could accept other situation we could be good pair33."

Minn dan kollu li jirriżulta mill-atti proċesswali, il-Qorti hija tal- fehma li l-attur ma kellux dik il-maturita' li tagħmlu kapaċi jirrifletti fuq l-obbligi, d-dmirijiet u r-responsabbiltajiet li ġġib magħha l-ħajja miżżewġa.

Inoltre huwa evidenti li l-kunsens tal- konvenuta kien simulat.

Hija bl-ebda mod ma xtaqet illi tibni ħajja matrimonjali komuni mal-attur.

Din il-Qorti hi sodisfatta li l- attur ipprova, sal-grad li trid il-liġi li r-raġuni predominanti, b'mod li twarrab skopijiet oħra, il-għala l-konvenuta assenti resqet għaż-żwieġ ma kienetx sabiex tintrabat fiż-żwieġ bid-drittijiet u l- obbligi reċiproċi tal-partijiet li jitnisslu minn tali żwieġ.

Kif diġa ġie elaborat, dan iwassal għas-simulazzjoni totali taż-żwieġ u konsegwentement għan-nullita tiegħu.` Dan premess u kkunsidrat, din il-Qorti hija tal-fehma li t-talba attriċi hija ġustifikata fil-fatt u fid-dritt fit-termini tal-paragrafi [d] u [f] ta' l-artikolu preċitat, u timmerita li tiġi milqugħa.

DEĊIDE

Illi għalhekk, għal dawn il-motivi, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi tilqa' t-talba attriċi, b'dan illi:- 1.

Tiddikjara illi ż-żwieġ ikkuntrattat bejn l-attur u l-konvenuta assenti fis-6 ta' Jannar 2012 huwa null u bla ebda effett fil-liġi ai termini tal-Artikoli 19(1)(d) u 19(1)(f) tal- Att dwar iż-Żwieġ, Kapitolu 255 tal-Liġijiet ta' Malta.

Bl-ispejjeż bejn provviżorjament iħallas id-drittijiet tal-Kuraturi Deputati.

il-partijiet, b'dan

l-attur għandu

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Seduta ta' nhar it-Tlieta, 31 ta' Ottubru 2017

31 ta' Ottubru 2017

tieghu kkonferma

Rat ir-rikorsguramentat ta' Lawrence Demajo u martu Joan Shamala 29ta' Lulju 2014 fejn Lawrence Demajo bil- is- gurament segwenti:- Illi r-rikorrenti huma proprjetarji tal-ghalqa tal-kejl ta circa 1939.5 m.k (elf disa' mija u disgha u tletin punt hamsa metri kwadri) accessibli minn Sqaq ic-Caghaq li jaghti ghal Wied il-Ghajn fil-limiti ta' Haz-Zabbar u Wied il-Ghajn, maghrufa bhala Tat-Tenedin jew ta' Wied il-Ghajn fil- kontrada tal-Gharghar tas-Salib, bid-drittijiet u pertinenzi taghha kollha, konfinanti mill-punent ma' beni ta Benedetto Treeby Ward, minn nofs in-nhar u l-lvant ma' beni tal-patrijiet Dumenikani tal-Birgu u mit-tramuntana ma' beni ta' Maria Rosa Massaro liema ghalqa huma xtraw permezz ta' biegh b'licitazzjoni fil-5 ta' Mejju 2005 kif jirrizulta mill- hawhekk anness dokument 1.

Illi l-intimati ghandhom id-dar residenziali taghhom bl- indirizz ufficjali Nru 5 Sqaq tal-Gharghar Zabbar li parti minnha ukoll taghti ghal fuq l-imsemmi Sqaq ic-Caghaq.

Illil-intimati fil-14 ta Lulju 2014 imblukkaw l-access tal-atturi permezz ic-Caghaq ghal ghalqa taghhom billi qieghdu kantuni u qsari fil-wisa tal-istess Sqaq ic-Caghaq u b'hekk qieghdin jostakolaw lir-rikorrenti biex jghaddu bil-vettura taghhom mill-istess Sqaq ic- Caghaq.

tal-imsemmi Sqaq

31 ta' Ottubru 2017

taghhom mill-imsemmi Sqaq

Illi ghad li wara rapport lil Pulizija l-intimati nehhew ic- cnagen imsemmija, huwa hallew fejn kienu l-qsari u anki b'hekk xorta wahda r-rikorrenti ma jistghux jghaddu bil- ic-Chaghaq ghal vetturi ghalqa taghhom.

Illi b'dan l-agir l-intimati ikkommettew spoll ricenti u vjolenti ghad-dannu tar-rikorrenti.

Jghidu l-intimati ghaliex ghar-ragunijiet fuq premessi din il- Qorti m'ghandhiex:- 1. ikommettew spoll ricenti u vjolenti fil-konfront tar-rikorrenti. l-ispoll lill-intimati sabiex 2. kommess minnhom fuq imsemmi li sar ghad-danni tar- rikorrenti.

Tikkundanna lill-intimati sabiex ipoggu kollox fl-istat prestin tieghu fi zmien qasir u perentorju li jigi lilhom prefiss minn din lir-rikorrenti fin-nuqqas jaghmlu x-xoghlijiet ghal dan l-iskop a spejjez tal-intimati u dan taht id-direzzjoni ta' perit nominat minn din il-Qorti.

Bl-ispejjez kontra l-intimati li huma ingunti ghas-subizzjoni.

Rat li din il-kawza giet appuntata ghas-smigh ghas-seduta tas-7 ta' Ottubru 2014.

tawtorizza

il-Qorti u

31 ta' Ottubru 2017

Rat ir-risposta ta' Paul u Catherine Mansour 20 ta' Settembru 2016 (fol 47) fejn bir-rispett Catherine Alsaied ikkonferma bil-gurament taghha:- 1.

Illi r-rikorrenti huma propjetarji tal-ghalqa ossija Bur, tal- kejl ta' cirka 1939.5metri kwadri, accessibbli minn Sqaq ic- Caghaq li jaghti ghal Wied il-Ghajn, limiti ta' Haz-Zabbar, kif minnu deskritt fir-rikors guramentat.

Illi l-esponenti Catherine Alsaied ghandha d-dar ta' residenza taghha fil-fond numnru 5, fi Sqaq l-Gharghar f' HazIx-Xagħra, li in parti jaghti jew jinfed ma'Sqaq ic-Caghaq, liema proprjeta` gejja minn wirt.

Illi l-intimat Paul Alsaied ma jippossjedi l-ebda parti mir- residenza tieghu li hija parafernali ta' martu Catherine Alsaied.

Illi r-rikorrenti ghandu dritt ta' passagg bir-rigel minn Sqaq l-Gharghar biex jghaddi ghal bur tieghu fuq deskritt.

Illi mhux minnu li fl-erbatax (14) ta' Lulju l-esponenti ghamlu att ta' spoll kontra r-rikorrenti.

Huwa r-rikorrenti li qed jippretendi li dritt ta' passagg bir-rigel jibdlu f' wiehed bil-vettura.

Illi biex jaghmel dan huwa qed jippretendi li jghaddi minn proprjeta` tal-esponenti u ta' terzi persuni, kif ga pprova jaghmel qabel bil-karozza.

31 ta' Ottubru 2017

Illi l-knaten u l-qsari li l-esponenti ghandhom fil-post, ilhom hemm diversi snin u dawna ma jikkostitwixxu l-ebda spoll stante li jinsabu fll-proprjeta` ta' Catherine Alsaied.

Ghaldaqstant l-esponenti jeccepixxu bir-rispett: i. Illi preliminarjament l-intimat Paul Alsaied mhux legittimu kontradittur u ghandu ghalhekk jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju. ii.

Illi preliminarjament ukoll in-nullita` tar-rikors guramentat stante li ma giex intavolat fit-terminu preskritt mil-ligi. iii.Illi l-intimati qatt ma kkommettew spoll flagranti 'lghaliex huma dejjem kellhom f' idejhom il-pussess tal-lok minn fejn irid jghaddi r-rikorrenti bil-karozza. iv.Illi r-rikorrenti qatt ma kellu l-pussess tal-parti mill-isqaq li qedjghid li gie spoljat minnha.

Bl-ispejjez kontra r-rikorrenti minn issa ngunt in subizzjoni.

Rat il-verbal tas-seduta tat-Tlieta, 11 ta' Novembru 2014 (fol 68) fejn il-Qorti ordnat l-allegazzjoni tal-atti processwali pprezentati minn Eunice Demajo Saliba Sammut mal-process Rat in-nota ta' osservazzjonijiet ta' Lawrence Alsaied et datata 20 ta' Frar 2017 a fol 172 tal-process.

Rat in-nota responsiva tal-intimati datata 19 ta' April 2017 a fol 182 tal-process.

31 ta' Ottubru 2017

tal-partijiet

it-trattazzjoni

KONSIDERAZZJONIJIET

Rat il-verbal tas-seduta tat-Tlieta 23 ta' Mejju 2017 fejn meta ssejhet il-kawza dehru l-partijiet assistiti.

Il-Qorti liema semghet trattazzjoni giet registrata fuq is-sistema eletronika.

Il- kawza giet differita ghas-sentenza ghall-31 ta' Ottubru 2017 fid-9:30am.

Hadet konjizzjoni tal-provi prodotti.

Illi din hija kawza ta' spoll li permezz tal-istess ir-rikorrenti qeghdin jallegaw li cnagen u qsari mpoggija mill-intimati, qed tar-rikorrenti ghall-ghalqa taghhom.

L-intimati laqghu billi sostnew li mhuwiex minnu li gie kommess att ta' spoll kontra r-rikorrenti, stante li l- knaten u l-qsari ilhom hemm u jinsabu fil-proprjeta` tal- intimata Catherine Alsaied.

Gie eccepit ukoll li r-rikorrenti ghandhom dritt ta' passagg bir-rigel biss minn Sqaq l- Gharghar u hi biss pretensjoni tar-rikorrenti li qed jittentaw jbiddlu dan id-dritt f'passagg bil-vettura.

Fatti: Jirrizulta li r-rikorrenti akkwistaw l-ghalqa accessibli minn Sqaq ic-Caghaq fil-Limiti ta' Haz-Zabbar u Wied il-Ghajn permezz ta' bejgh b'licitazzjoni datat 5 ta' Mejju 2005( Dok I a fol 7) .

L-atti tas-subbasta jiddeskrivu l-art bhala "accessibbli" minn Sqaq ic-Caghaq.

Illi l-intimati ghandhom id-dar residenzjali fi Triq l-Gharghar Zabbar,proprjeta'

31 ta' Ottubru 2017

parafernali ta' Catherine Alsaied, li parti minnha taghti ghal fuq Sqaq ic-Caghaq.

Illi r-rikorrenti qed isostnu li l-intimati mblukkaw l-access ta' Sqaq ic-Caghaq bi knaten u qsari b'mod li huma jistghu jaccedu biss bir-rigel u mhux aktar bil-vettura.

Jirrizulta li sar rapport lill-Pulizija mir-rikorrenti datat 14 ta' Lulju 2014, u sussegwentement ir-rikorrenti pprocedew bil-kaz odjern.

Provi: Lawrence Demajo xehed permezz ta' affidavit (fol 57-58) u qal li xtara l-imsemmija ghalqa permezz ta' subbasta fil-5 ta' Mejju 2005.

Qal li l-isqaq jafu bhala sqaq pubbliku li jibda minn triq principali li taghti ghal Wied il-Ghajn u jittraversa diversi ghelieqi ta' terzi persuni.

Il-bdiewa jidhlu minn dan l-isqaq ghal gol ghelieqi taghhom.

Hu esebixxa Dok 2, sentenza datata 18ta' Gunju 1964, dwar pretensjoni ta' access ghall-ghalqa.

Semma li l-intimati ghandhom parti mid-dar taghhom taghti ghal fuq Sqaq ic-Caghaq.

Spjega li minn Sqaq ic- Caghaq hu jista' jidhol b'vettura ta' qies zghir, izda qal li fl- 14 ta' Lulju 2014, l-intimati mblukkaw dan l-access tieghu billi qeghdu knaten u qsari fl-isqaq.

Zied ighid li hu ghamel rapport l-Ghassa, u l-intimati kienu mwissija mill-Pulizija biex inehhu l-knaten, izda hu xorta baqa' bl-access ostakolat peress li ma nehhewx il-qsari.

Hu esebixxa r- ritratti Dok 7,8 u 9 datati 9 ta' Lulju 2014 li juru qabel sar l- imblokk.

31 ta' Ottubru 2017

In kontro-ezami (fol 161)1 qal li hu esebixxa s-sentenza biex juri li ghandu dritt jghaddi minn sqaq ic-Caghaq.

Sqaq ic-Caghaq kien jinfed ma' Sqaq l-Gharghar b'sitt piedi.

Muri r-ritratt a fol 89 qal li hu qatt ma jiftakar dik ix-xatba.

Muri fol 38 tal-process, qal li hemm ic-cnagen diga hemm.

Mistoqsi kif kien jghaddi mill-isqaq qal li kien jghaddi bil- pass izda l-access juri li l-isqaq dejjem kien wiesgha u li vettura kienet tghaddi.

Imbaghad l-intimata dejjem bdiet taghlaq, l-ewwel ghalqet parti minnu hames snin ilu.

Zied ighid li minbarra bic-cnagen, hi ghalqet ukoll b'habel quddiem il-garaxx taghha.

Joan Demajo mart ir-rikorrent, xehdet permezz ta' affidavit (fol 59)fejn qalet li qalet xtraw l-imsemmija ghalqa permezz ta' subbasta u li dejjem dahlu minn Sqaq ic-Caghaq li hu sqaq pubbliku.

Qalet li zewgha nfurmaha li fl-14 ta' Lulju 2014, li l-intimati kienu imblokkawpassagg fi Sqaq ic- Caghaq.Meta marret hi fil-bidu ta' Awissu rat l-isqaq imblukkat bil-qsari u bil-knaten.

In kontro-ezami (fol 165)2 qalet li kienu jghaddu minn Sqaq ic-Caghaq ghall-ghalqa.

Spjegat li kienu jitilghu bil- l-intimata vettura u qabel kien hemm bicca ghalqitilhom.

Qalet li qsari qatt ma kien hemm qabel, imma biss recentement ghalqet bil-qsari u bil-gebel u ghamlet zewg tabelli.

Qalet li hi qatt ma tiftakar ix-xatba tal-intimata.

Qalet li kienu jitilghu b'vettura zghira idawru fejn l-intimata u jitilqu meta jlestu.

Qalet li kien jirnexxielhom idawru, u li l-qsari ma kinux hemm qabel, ghax kieku ma kinux jistghu idawru

1 Seduta tat-18 ta' Ottubru 2016.

2 Seduta tal-10 ta' Novembru 2016.

31 ta' Ottubru 2017

Sue Ellen Demajo xehdet permezz ta' affidavit (fol 65) fejn qalet li l-genituri taghha huma proprjetari tal-imsemmija ghalqa, u Sqaq ic-Caghak hu sqaq li jghaddu minnu l- bdiewa.

Warali missierha infurmaha li ghall-ahhar ta' Il-Baħrija, Ir-Rabat (Malta) kienu tpoggew knaten u qsari f'dan l-isqaq hi marret fuq is- sit u rat dawn jimblukkaw il-passagg.

In kontro-ezami (fol 171) qalet li wara li missierha nfurmahom li l-intimata ostakolat bil-qsari, marru fuq is-sit u kejlu l-access ossija l-isqaq li kien ta' xi tmien piedi.

Clinton Demajo xehed permezz ta' affidavit (fol 167) u qal li l-genituri tieghu kienu jidhlu ghall-ghalqa minn Sqaq ic- Caghaqu qatt ma kien hemm gebel jew qsari jimblukkaw sa Lulju 2014.

In kontro-ezami qal (fol 171) gieli mar fejn l-ghalqa tal- genituri tieghu, l-access hu minn Sqaq ic-Caghaq, li hu wiesgha xi tmien piedi.

Eunice Demajo Saliba Sammut, (fol 69-70)3 in rapprezentanza tad- Direttur tal-Qrati Civili, esebiet il-process tas-Subbasta 380/2001 JRM deciz fil-25 ta' Settembru 2003, li fih il- process u r-relazzjoni tal-Perit Frederick Azzopardi Bencini.

Is-Surgent PS 1576 Simon Demajo xehed (fol 74-75)4u esebixxa kopja tar-rapport, u spjega li fl-14 ta' Lulju 2014, ir-rikorrent ghamel li Katerina Demajo kienet imblukkat sqaq, hu kellem lil Katerina Demajo u qaltlu li l-

3 Seduta tal-11 ta' Novembru 2014.

4 Seduta tat-22 ta'Jannar 2015.

31 ta' Ottubru 2017

qsari kienu ilhom hemm xi 22 sena u qabel kien hemm cint li kien waqa pero` dan ic-cint qatt ma sar.

Dakinhar qaltu li kienet se tnehhihom, imma xi gimgha wara r-rikorrent kien rega' rraporta ghandu li baqa' kollox kif kien.

Oliver Mani in rapprezentanza tal-MEPA xehed (fol 81- 85)5 u qal li r-ritratt (aerial photo) a fol 80 hu ritratt awtentiku, mehud fl-1978, u mmarka fuq l-pjanta bi vlegga n-naha tan-north.

Catherine Alsaied xehdet permezz ta' affidavit (fol 87-88) li qalet toqghod f'razzett fi Il-Birgu, u dan ir-razzett taccedi ghalih minn sqaq privat.

Qalet li s-sitwazzjoni dejjem hekk kienet, sa ma kienet ghamlet xi tibdil strutturali fil-fond taghha.

Dwar ir-rikorrent qalet li dejjem kellu dritt ta' passagg bir-rigel minn Sqaq l-Gharghar.

Qalet li c- cnagen u l-qasrija ilhom hemm snin twal, u Lawrence Demajo dejjem kien jieqaf sa quddiemhom u jkompli bir-rigel, u kien certu Is-Swatar, Birkirkara, persuna tal-gaffa li kien qed jahdem biex ir-rikorrent jibqa' diehel bil-vettura tieghu.

In kontro-ezami (fol 153-160)6 qalet li mhuwiex minnu li kien hemm bejn sitt u tmien piedi kif qal il-Perit fir-rapport, izda zewg piedi mill-qsari taghha sa ma ddur u titla' 'l fuq.

Qalet li meta gie l-Perit Privitera kien hemm il-hajt mhux il- qsari.

Qalet li meta qed tirreferi ghall-isqaq taghha, dik il- parti tal-ghatba taghha ghaliex qabel kulhadd minn Sqaq ic-caghaq kien jghaddi.

U l-isqaq li qed tirreferi ghalih hu Sqaq ic-Caghaq.

Hi insistiet li dan hu sqaq ta' zewg piedi u

5 Seduta tal-10 ta' Marzu 2015.

6 Seduta tat-28 ta' Gunju 2016.

31 ta' Ottubru 2017

nofs fejn mill-qsari l-isfel jitla' biex irid izda mill-qsari 'l fuq bir-rigel.

Hi qalet li l-bricks qeghdin mit-targa'il fuq.

Hi insistiet li l-qsari saru meta ghamlet it-tibdil fil-fond fl-1991.

Lawrence Treeby Ward xehed (fol 95-100)7qal li jaf lill-intimata ghax kugina tal-mara tieghu u qal li fir-rigward tar-ritratt a fol 50, ir-rikorrent kien jghaddi minn hemm mill-passagg tal- Gharghar.

Qal li kellu wkoll kwistjoni mar-rikorrent ghaliex kif jidher f'Dok LX2 li qed jesebixxi, ghax ir-rikorrent kien qalghalu t-targa biex jibqa' diehel gewwa bil-vettura ghall- ghalqa tieghu.

In kontro-ezami (fol 143-146)8mistoqsi dwar l-art ta' quddiem ix-xatbali taghti ghall-ghalqa tar-rikorrent, kemm hi wiesgha, xi tmien piedi izda huma ma kinux jghaddu bil- vettura fl-antik wara l-1959.

Lawrence Mallia Rapinett (101-105)9 xehed u qal li joqghod fi Sqaq l-Gharghar, u qal li hemmhekk hemm passagg bir- rigel li jista' jghaddi minnu hu u anke r-rikorrent, u qal li ilu bir-raba' hemm minn dejjem.

Rigward ir-ritratt Dok LX1 esebit minn Lawrence Treeby Ward qal, li minn dak il-passagg jghaddu.

Qal li hu kellu kwistjoni mar-rikorrent ghax ried bicca mill-ghalqa tieghu, izda l-kwistjoni tal-passagg hi bejn ir-rikorrent u l-intimata.

Xehed li b'riferenza ghar-ritratti esebiti mill-attur li l-passagg huwa bir-rigel hekk kif jitilghu l- isqaq.

7Seduta tat-18 ta'Gunju 2015.

8 Seduta tat-28 ta' April 2016.

9 Seduta tat-18 ta' Gunju 2015.

31 ta' Ottubru 2017

In kontro-ezami, b'referenza ghal Dok 8 u 9 a fol 37, il- passagg ilu hekk minn zmien in-nannu tieghu, izda mistoqsi huwiex passagg bir-rigel jew bil-vettura, qal, li l- passagg bir-rigel, kif jitilghu l-isqaq iz-zghir u jduru.

Carmela Treeby Ward xehdet permezz ta' affidavit (fol 120-121) u qalet li hi kugina tal-intimata u kienet toqghod fi Sqaq l- Gharghar meta trabbiet.

Qalet li taf li l-intimata rrangat ir- razzett u flok xatba ghandha parapet, u meta kienet irrangat il-fond, poggiet, cnagen u qsari fl-isqaq li ilhom hemm snin.

Qalet li ghadha titla' l-hemm fuq kultant.

In kontro-ezami qalet ulterjorment (fol 137-142)10 li minflok ix-xatba tal-intimata hemm tarag zghir.

Mistoqsija tafx li meta r-rikorrent akkwista b'subbasta din l-art saret tieghu qalet li ma tafx bhala fatt dan, imma biss semghethom ighidu.

Mill-isqaq qalet li tista' tghaddi imma bir-rigel.

Hi qalet li qatt ma kienet tghaddi vettura minn hemm.

In ri-ezami qalet fir-rigward tar-ritratt ta' fuq a fol 50, u indikat ix-xatba u qalet li hi hekk kienet tafu hemmhekk bix- xatba.

Felix Alsaied xehed permezz ta' affidavit (fol 122-123) u qal li hu iben l-intimati u kellhom xatba barra fi Sqaq ic- Caghaq, fejn ommu kienet poggiet qsari biex jindikaw fejn tispicca l-proprjeta` taghha, li ilhom fil-post sa minn meta l- genituri tieghu kienu ghamlu xi tibdiliet strutturali fil-fond taghhom fl-1991.

10 Seduta tat-28 ta' April 2016.

31 ta' Ottubru 2017

In kontro-ezami (fol 150-152)11 ikkonferma li x-xatba li kien hemm fil-fond ta' ommu inbidlet f'tarag u qal ukoll li l- access hu minn dan Sqaq ic-Caghaq.

Muri r-ritratti a fol 36 u 37, qal li bil-vettura wasal sa hemmhekk ir-rikorrent, u mbaghad bir-rigel minn Sqaq ic-Caghaq u mhux minn fuq il-proprjeta` tal-genituri tieghu.

Hu sostna li bejn Sqaq ic- Caghaq u Triq l-Gharghar hi proprjeta` taghhom u l-qsari ommu poggiethom fejn hemm il-parapett taghha.

In ri-ezami qal, li minflok ix-xatba llum hemm parapett, u min-naha l-ohra hajt tal-knaten u r-rikorrent jista' jasalsa fejn hemm il-parapett u l-qsari.

Il-Perit Christopher Azzopardi Camilleri xehed (fol 125-132)12 u qal l- intimata hi klijenta tieghu.

Ghamel riferenza ghall-pjanta a fol 1 tal-process u qal li kien hemm evidenza li kien hemm cint.

Qal li mar sena ilu fuq is-sit in kwistjoni u kien hemm qsari rimwovibbli temporanji.

Il-foundation li semma' kien hemm iktar permanentement.

Dwar l-aerial photo a fol 80, u l-marka bl-ahmar dak jindika il-binja tal-intimata.

Hu mmarka l-main road fuq il-pjanta a fol 76 u r-razzett bl-ittra 'X'.

Qal li fejn ghamel cirku, mal-faccata tal-bini tal-intimata jidher li dik tisporgi f'nofs il-passagg li qed nitkellmu fuqha u

Ghad-domanda tal-Perit Doublet mas- subbasta, hemm imnizzel li r-rikorrent ghandu access ghall-proprjeta` tieghu, qal li l-aerial photo mhuwiex tal- ahjar kwalita` biex tinterpretah.

Qal li l-ewwel darba li mar

fir-rapport

11 Seduta tat-28 ta' Gunju 2016.

12 Seduta tal-25 ta' Frar 2016.

31 ta' Ottubru 2017

fuq is-sit xi sitt snin ilu, jiftakarhom il-qsari mqeghdin hemm.

Mistoqsi dwar ir-ritratt a fol 36, esebit mir-rikorrent dwar is-sit qabel sar l-ispoll, qal, li l-qsari qeghdin wara l- karozzi.

Mistoqsi dwar allura kif jista' jkun hemm il-vettura jekk hemm il-qsari, qal li ma jafx, izda jidher li hemm il- qsari.

Muri r-ritratt a fol 89, Dok CC2, u mistoqsi fejn huma l-qsari f'dan ir-ritratt, qal, li minflok qsari hemm cint.

Dwar ir-ritratt CC3 qal li hemm il-gebel u l-bricks u mistoqsi humiex recenti, qal li ma jafx.

Kunsiderazzjonijiet ta' dritt: Illi l-azzjoni odjerna hija wahda ta' spoll ai termini tal- artikolu 535 tal-kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi skont l-istess artikolu, u a bazi ta' gurisprudenza kostanti huwa risaput li l-element vitali ta' din l-azzjoni li l-attur jehtieglu jipprova huma s-segwenti.

(i) Possedisse (ii) Spoliatum fuisse (iii) Infra bimestre deduxisse Illi dawn il-principji gew ribaditi f' diversi sentenzi fosthom "Margherita Lamb vs Pawlu Visanich" (12-4-1958, Vol.XLII D.11.973); "Caterina armla Khadhraoui vs Joseph Tucci" (23-6-1965 per Onor. Eduardo Bonnici Stellini) u f' "Joseph Tucci pro et noe vs Salvu Labada" (30-4-1991 JSP). li Illi "materja ta' din l-azzjoni, ma taghtix lok ghall-ebda indagini

fuq

31 ta' Ottubru 2017

il-fatt

tistabbilixxi:

ohra tal- pussess/detenzjoni u (b) il-fatt tal-ispoll......… stante li din l-indagini hija wahda limitatissima rigoruza u skarna."

F'dan l-istess kaz, intqal ukoll li biex tirnexxi l-azzjoni ta' spoll mhux mehtieg xi animus spoliandi.

Illi ghalhekk fil-fatt inghad illi "din l-azzjoni ta' spoll hija

koncepita bhala azzjoni rapida u effikaci ghall-iskop li ma thalli lil hadd jiddisturba stat ta' fatt, arbitrarjament u hija ntiza unikament biex igieghel lill-konvenut li jerga' jqieghed il-haga fl-istat li kienet qabel ma ddisturbaha, udaqshekk biss, kif ighid bl-iktar mod car l-artikolu 791(1) Kap 12, li sfortunatament jigi hafna drabi injorat."

Illi f'dan il-kuntest il-pussess mehtieg huwa dak materjali u "de facto" tant li gie ritenut ukoll li:

"Hu maghruf illi l-pussess mehtieg hu dak materjali u 'de facto'; ikun x'ikun, u mhux mehtieg il-prova li l-attur ghandu dritt ta' proprjeta` jew ta' servitu` fuq il-haga li minnha huwa gie spoljat bi vjolenza jew klandestinament.

Anzi, hemm ir- rekwizit tal-pussess anki meta dak li hu spoljat ghandu semplici detenzjoni."

("Kaptan Stefano Treeby Ward vs Busuttil Naudi Charles Xuereb Pavia Bugeja Grixti" – (A.C. 12 ta' Dicembru 1952) ghalkemm tali pussess m'ghandux ikun inekwivoku, anzi ghandu jirrizulta li huwa manifest u dan fih innifsu huwa stat ta' fatt "Gio Maria Agius Cutajar vs GiuseppiMaria Agius Cutajar" – (P.A. 21 ta' Frar 1983) u "Marthese any George Argoub" – (25 ta' Frar 1983), u mhux wiehed ta' mera

31 ta' Ottubru 2017

tolleranza "Joseph Tucci Gatt nomine vs Joseph Mejlak" – A.C. 26 ta' Jannar 1996).Jinsab ukoll ritenut in ghar-rigward

(Mejlak vs Demajo Albanese P.A. 20 ta' Ottubru 1882).

Illi "Hu pacifiku li l-espressjoni 'pussess ta' kwalsiasi xorta'

tikkomprendi tant il-pussess civili kemm dak sempliciment naturali u anke dak vizzjuz (Vol.

Pero` hu mehtieg dejjem li l-attur jipprova li ghandu dan il-pussess (Vol.

Anke wiehed qasir hafna u biex sahansitra jawtorizzaw l-azzjoni ta' spoll (Vol.

Tal- istess portata hija d-decizjoni fl-ismijiet "John Xi vs Emanuel Xi" (P.A. (PS) - 31 ta' Jannar, 2003).

Illi fil-fatt, kull pussess huwa ammess, benche` ippruvat huwa protett tant li f'din l-azzjoni l-ligi ma tirrikjedix il-prova tal-legittimita` tal-pussess tal-persuna turbata, u takkorda r- reintegrazzjoni anki kontra l-possessuri ta' mala fede u kontra l-istess proprjetarju tal-haga li taghha jkun hemm pretensjoni li gie kommess l-ispoll.

Illi gie ritenut fil-kaz "Delia vs Berry", P.A. – 4 ta' Frar1958,

"L-azzjoni ta' spoll isservi biex tipprotegi l-pussess ikun x'ikun..… u gie deciz kemm-il darba li tapplika ukoll ghat- tutela tal-kwazi pussess tad-drittijiet reali u hija inerenti

31 ta' Ottubru 2017

ghall-fatt ta' min b'awtorita` privata ikun ghamel ghad- dannu ta' terza persuna atti li ghalkemm jista' jkollu dritt ghalih ma jistax jezercitah minghajr l-intervent tal-Qorti."

(Ara wkoll "Francis Livori Bonici Monpalao et vs Shawn Portelli Cachia et", P.A. deciza fit-2 ta' Dicembru 2004).

F'dan l-istess kaz, Livori Bonici Monpalao et vs Portelli Cachia et, inghad ukoll, li biex tirnexxi l-azzjoni ta' spoll lanqas ma hu mehtieg li l- pussessur ikun privat mit-tgawdija tal-haga jew ostakolat b'mod determinant fl-uzu tal-haga; hu bizzejjed li jkun imfixkel fil-mod ta' kif igawdi dik il-haga.

(Ara f'dan is-sens "Ripard et vs Fenech noe" deciza mill-Qorti tal-Appell fid- 19 ta' Mejju 2000), Dan l-istess principju gie enuncjat fil-kaz "Mag.

Peter Chetcuti Glanville vs Raymond Balston, Appell Kummercjali deciz 12 ta' Dicembru 1988:

"....sabiex tirnexxi l-azzjoni possessorja mhux mehtieg li l- attur ikun sofra privazzjoni totali tal-haga imma bizzejjed li jkun hemm diminuzzjoni tal-pussess, tfixkil fid-drittijiet jew hsara lil min isofri l-ispoll."

Illi jrid jigi ppruvat ukoll l-ispoll innifsu li jikkonsisti fis- segwenti kif deskritt fis-sentenza "Joseph Portelli Cachia vs Spiridione Long" (P.A. 24 ta' Jannar 1958):-

"Spoll vjolenti huwa kwalsiasi att arbitrarju li jsir bil-forza privata kontra l-volonta` tal-ispoljat; u l-att jkun arbitrarju mhux biss meta jikkostitwixxi reat kontra l-ligi, izda anki meta jigi kompjut arbitrarjament u kontra l-volonta` tal-

31 ta' Ottubru 2017

possessur, b'mod li jista' jaghti lok ghall-azzjoni ta' danni kontra min ikun ghamel dak l-att."

Sabiex jirrikorri l-element tal-fatt materjali tal-ispoll mhux mehtieg li sabiex dan ikun vjolenti, ikun hemm vis atrox jew vie di fatto imma bizzejjed li jkun hemm nuqqas ta' kunsens espress jew tacitu ta' min isofri l-ispoll.

Ghalhekk, l-att spoljattiv irid ikun sar kontra l-kunsens tal-possessur.

(Ara "John Camilleri Farrugia vs John Psaila et", P.A. deciza fit- 23 ta' April 2012).

Fir-rigward tal-element ta' 'spoliatum fuisse', gie ritenut ukoll li l-element spoljattiv mhux bilfors jissarraf f'ghemil ta' tkissir jew qerda ta' oggett mizmum mill-attur, izda huwa bizzejjed li l-ghemil spoljattiv isir kontra r-rieda tieghu jew minghajr ma jithalla jintebah bih.

It-Terminu ta' xahrejn Il-kaz odjern gie istitwit fid-29 ta' Lulju 2014.

Biex jissusisti dan l-element, it-terminu jibda jiddekorri minn meta gie spoljat taghna hija konkordi fuq dan il-punt, li t-terminu ma jibdiex jiddekorri mid-die scientiae imma mid-data meta l-attur ikun gie

31 ta' Ottubru 2017

fizikament spoljat mill-pussess tieghu.

Ukoll, fil-kaz "Michael Lombardo vs Philip Khedri" P.A. deciza fis-7 ta' Frar 1958, XLII-II-915 intqal:

"Iz-zmien tal-azzjoni jibda mill-gurnata tal-ispoll, u mhux mindu l-attur gie jaf bih.....iz-zmien ta' xahrejn huwa terminu ta' dekadenza."

F'dan "Michael rilevanti wkoll AngeloFenech nomine vs Alfred Mejlak" P.A. deciza fit-22 ta' Frar 1992 fejn gie ritenut:

il-kuntest,

il-kaz,

"It-terminu ta' xahrejn li fih l-attur irid jiddeduci l-pretensjoni tieghu huwa element essenzjlai ta' din l-azzjoni li jehtieg li jigi konkludentement pruvat mill-attur.

(Ara wkoll "Dr.Victor Kamel El Din vs Carmelo sive Charles LonghurstBlenheim", Qorti tal-Appell- 26 ta' mejju 1998; "FCA Co. Ltd. et vs Tan-NikcarConstruction Ltd. et" (1182/2005 FS) P.A. deciza fit-13 ta' Gunju 2013; u "John Micallef Bremec et vs Joseph Axisa et", Qorti tal-Appell - 27/2/2015 Skont is-sentenza deciza mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fil- 11 ta' Jannar 2013, "Trevor Arpa Belli vs Veronique Rosales" inghad li trattandosi ta' element kostituttiv tal-azzjoni ta' spoll, dan il-fatt u cioe` li l-azzjoni giet ipprezentata entro l- perjodu ta' xahrejn, ghandu jigi ppruvat mill-attur.

Dan ghaliex it-terminu ta' xahrejn huwa element kostituttiv tal- azzjoni ta' spoll jew ta' reintegrazzjoni, li jemani mill-artikolu

31 ta' Ottubru 2017

jekk

jitqajjimx

tal-ligi stess u l-gudikant ghandu jkun soddisfatt li dan fl- jissussisti eccezzjonijiet jew le.

Fil-kaz Alfred P Axisa noe et vs Peter Paul Milyutina (PANC – 13 ta' Frar 1994) il-Qorti rriteniet li rigward l-element tal-infra bimestre deduxisse, l-oneru tal-prova kien jispetta lill-istess attur galadarba ma gietx sollevata eccezzjoni f'dan ir-rigward.

Eccezzjonijiet tal-intimati: Illi gie eccepit li l-intimat Paul Alsaied mhuwiex il-legittimu kontradittur stante li r-residenza fejn jirrisjedi li hi proprjeta` parafernali ta' martu.

Aparti li ma tressqitx prova dwar dan, l-azzjoni odjerna tista' tigi esperita kontra kull persuna li tkun attwat l-azzjoni abbuziva u mhux necessarjament kontra is-sid pretiz .

Ghaldaqstant din l-eccezzjoni ma tregix u ser tigi respinta.

Illi gie eccepit in-nullita' tar-rikors billi ma giex intavolat fit- terminu preskritt mil-ligi.

Il-Qorti tifhem li hawnhekk l-intimat qed jissolleva eccezzjoni fis-sens li huwa mankanti t-tielet element tal-actio spolii li hu perjodu ta' dekadenza.

Illi izda, l-preskrizzjoni tal-azzjoni, anke jekk ippruvata, ma taghmilx dik l-azzjoni nulla fiha nnifisha, imma sservi biex tirrendi dik l-azzjoni perenta in kwantu fuori termine.

Ghaldaqstant din l-eccezzjoni, kif dedotta, qed tigi wkoll michuda.

31 ta' Ottubru 2017

Fil-Mertu Illi bhal ma hu solitu f'kazijiet simili, l-kontendenti jaghmlu riferenzi ghall-dritt pretiz ta' proprjeta` li m'ghandhiex rilevanza ghall-indagni skarna li trid taghmel il-Qorti fl- azzjoni bhal ma hi dik quddiemha llum.

Dak li hu rilevanti huwa l-pussess, ta' kwalsiasi xorta li jkun, anke sahansitra jekk il-pussessur jagixxi in mala fede , flimkien maz-zewg elementi l-ohra fuq elenkati.

Din il-Qorti tagħmel riferiment ukoll għas-sentenza fl- ismijiet Joseph Agius Cutajar vs. Philip Cassar Gatt fejn ingħad illi:

"In materja ta' provi, r-regoli l-aktar prevalenti fl-ordinament ġuridiku tagħna jidhru li huma dawn: a) Ibda biex ir-regola tradizzjonali tal-piż tal-provi timponi a kariku tal-partili tallega fatt l-oneru li ġġib il-prova tal- eżistenza tiegħu.

Tali oneruhu ugwalment spartit bejn il- kontendenti, sija fuq l-attur li jsostni l-fatti favorevoli li jikkostitwixxu l-bażi tad-dritt azzjonat minnu (actori incumbit probatio), sija fuq il-konvenut għas-sostenn tal-fatt miġjub in minnu biex excipiendo fit actor) – Ara Vol.

l-pretiża

b) Fil-kors tal-kawża dan il-piż jista' joxxilla minn parti għall- oħra, għax,kif jingħad, 'jista jkun ġie stabbilit fatt li juri prima

31 ta' Ottubru 2017

facie li t-teżi tal-attur hija sostenuta '– Ara Vol.

ċ) Il-ġudikant adit mill-meritu tal-każ hu tenut jiddeċiedi 'iuxta allegata et probata', u dan jimporta illi d-deċiżjoni tiegħu tiġi estratta unikament mill-allegazzjoni tal-partijiet.

Jiġifieri, minn dawk iċ-ċirkustanzi tal-fatti dedotti għab-bażi tad-domanda jew tal-eċċezzjoni u l-provi offerti mill-partijiet.

Jikkonsegwi illi d-dixxiplina tal-piż tal-provi ssir bażi tar- regola legali tal-ġudizzju in kwantu timponi fuq il-ġudikant il-konsiderazzjoni li l-fatt allegat mhuwiex veru għax mhux ippruvat; d) Il-valutazzjoni tal-provi hu fondat fuq il-prinċipju tal- konvinċimentliberu tal-ġudikant.

Lilu hu mogħti l-poter diskrezzjonali tal-apprezzament tar-riżultanzi probatorji u allura hu liberu li jibbaża l-konvinċiment tiegħu minn dawk il-provi li hu jidhirlu li huma l-aktar attendibbli u idoneji għall-formazzjoni tal-konvinċiment tiegħu.

Naturalment dik id-diskrezzjoni tiegħu hi soġġetta għal dak il-limitulegali impost fuqu mill-artikolu 218 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili li jrid li fis-sentenza tingħata motivazzjoni raġonata li tikkonsenti l-kontroll tal-ħsieb loġiku segwit fuq appell interpost mis-sentenza.

Motivazzjoni din, li jekk jinstab li tirrispondi mal-loġika u r-razzjonalità, kif ukoll koerenti mal-elementi utilizzati allura skont ġurisprudenza konkordi, ma tiġix disturbata minn Qorti ta' reviżjoni – Ara b'eżempju Ramchand Klindo noe vs. Jessie Brady k/a Zammit – App.

30 ta' Ġunju, 1912, Kollez.

31 ta' Ottubru 2017

Illi fil-kawża fl-ismijiet Lawrence u Anthony Mallia Cacciottolo pro et noe vs. Joseph u Charles Abudu:

"Kif tajjeb għalhekk ġie ritenut mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fis-sentenza in re: Enrico Mejlak vs. Martin Argoub, mogħtija fis-17 ta' Marzu, 2003 (ara wkoll sentenzi b'deċiżjonijiet simili in re: E Visanich vs.Mc Alister, Qorti ta' l-Appell, 25 ta' Frar, 1952; u Paul Abdilla Castillo vs. C. Castaldi, Appell Ċivili, 5 ta' Marzu, 1986).

'Il-ġudikant fil-kamp

ċivili, għandu jiddeċiedi fuq il-provi li jkollu quddiemu, meta dawn jinduċu fih dik iċ-ċertezza morali li kull tribunal għandu jfittex, u mhux fuq sempliċi possibilitajiet, imma dik iċ-ċertezza morali hija biżżejjed, bħala li hija bażata fuq il- preponderanza tal-probabiltajiet'."15 Illi applikati dawn il-prinċipji li jitnisslu mill-ġurisprudenza tal-Qrati tagħna għall-fattispeċi tal-kawża odjerna, jispikkaw is-segwenti provi: 1. rrediga relazzjoni fil-proceduri pendenti fil-kawza Paul Demajo et v Larence Demajo et (deciza minn din il-Qorti kif diversament presjeduta fis-26 ta' Settembru 2003.

Ir-rapport huwa datat it-22 ta' Marzu 2002 u a fol 37 ta' dak il-process (anness f'dawn l-atti) fil-para 9.6. il-Perit Doublet jirraporta hekk: Riferibbilment ghall-Sqaq ic-Caghaq "Dan l-isqaq huwa

ghal telgha iebsa fuq terren diffikoltuz u huwa possibbli li jghaddu minnu bir-rigel jew bil-bhima minghajr karrettun.

15 Ara wkoll Massa vs. Walker, P.A., 30.10.2003.

31 ta' Ottubru 2017

L-akbar fetha possibbli mill-isqaq ghall-ghalqa (li kienet in divizjoni u akkwistata bis-subbasta) skalata mal-projezzjoni tal-faccata tar-razzett hija minn 7 sa 8 piedi wiesgha, u dan minnhabba l-wisgha li jista' jkun hemm bejn hajt tar-razzett u l-hajt tas-sejjiegh tal-ghalqa." (sottolinear ta' din il-Qorti).

Dwar dan l-attur xehed li l-isqaq kien tranga u gie ammess anke mill-intimata li kienu jghaddu bil-karrettun.

Madanakollu dan ir-rapport gie redatt fis-sena 2002.

L- aerial photos esebiti a fol 76 u 80 huma datati rispettivament 1967 u 1967 u ghalkemm jistghu ikunu ta' rilevanza f'kawza petitorja, ma jixthux dawl illuminanti fuq il- kwistjoni ta' pussess ricenti.

Lanqas jista' jinghad li l- konkluzjoni r-rikorrenti sussegwentement bdew jghaddu bil-vettura mill-isqaq.

Ix-xhieda tal-Perit Boldarini Azzopardi Camilleri li xehed viva voce quddiem din il-Qorti u afferma minghajr tlaqliq li ra l- qsari li kienu fuq il-post xi sitt snin ilu.

Dan jikkontrasta palesement mal-verzjoni attrici.

Tant kien cert mix-xhieda tieghu li meta gie muri r-ritratti esebiti mir-rikorrent ta' vettura tielgha mill-isqaq, qal li l-qsari jinsabu wara l- vettura.

L-attur in kontro-ezami (fol 161(e) a tergo) muri r-ritratti a fol 36, 37 u 38 esebiti mal-affidavit tieghu xehed "Dakinhar ressaqt il-qsari biex ghaddejt u ergajt lura."

Issa fl-affidavit tieghu a fol 44 kien qal li dawk ir-ritratti ittiehdu qabel l-imblokk u juru kif kien jghaddi bil-vettura.

31 ta' Ottubru 2017

jixhed "ghax il-qsari kienu diga qeghdin biex tipponta biex

ta' Gunju 1964

Illi ma jirrizultax li hemm kontestazzjoni li r-rikorrent ghandu dritt ta' passagg bir-rigel minn Sqaq ic-Caghaq.

Difatti, ir- rapport tal-Perit Doublet anness mal-atti tas-subbasta fuq imsemmi jikkonferma dan.

Hawnhekk, ta' min isemmi wkoll ir-relazzjoni tal-Perit Privitera, li rrelata b'referenza fl-ismijiet ghas-sentenza datata 18 Giuseppe Pechar vs Annetto Treeby Ward Camilleri et, esebita bhala Dok 3 u mill-pjanta annessa Dok 4, li l- access tar-rikorrent huwa minn Sqaq ic-Caghaq.

Illi r-rikorrent u x-xhieda tieghu sahqu fuq il-wisa' tal- passagg li tiehu wisa' ta' karrozza zghira.

Izda l-punt in kontestazzjoni mhuwiex jekk jistghux jghaddu vetturi mill- isqaq, u lanqas jekk hemmx dritt li jghaddu vetturi, imma jekk ir-rikorrent kienx jghaddi bil-vettura oltre l-konfini tal- qsari u ktajjen biex idawwar u jerga' lura, prova necessarja sabiex jiskatta l-pussess ghall-fini ta' dawn il-proceduri.

Jekk hemmx id-dritt ta' passagg bir-rigel jew bil-vettura trid tigi approfondita f'kawza petitorja. (ara ad ez.

Applikazzjoni ghall-kaz de quo: Illi dwar dan ix-xhieda huma konfliggenti sa l-ahhar kif gja ribadit.

31 ta' Ottubru 2017

ir-rigward

Illi f'kawza ta' spoll jinkombi fuq l-attur li jipprova t-tlett t-talba elementi stabbiliti mil-legislatur sabiex tieghu.

F'dan tal-Perit Christopher Azzopardi Camilleri li xehed li kien jaf li l-qsari kienu impoggija meta zar il-post sitt snin qabel.

Ix-xhieda tal-Perit hija wahda kredibbli li din il-Qorti setghet tikkonstata hi stess billi xehed viva voce.

Huwa minnu li r-rapport tal-Perit Doublet ma jsemmi xejn dwar qsari, izda li trid tistabbilixxi din il-Qorti huwa l-istat ta' fatt li kien fis-sehh fiz-zmien qarib din il-kawza.

Illi tosserva li jirrizultaw diskrepanzi anke fix-xhieda tal- intimata fejn kontrarjament ghal dak minnha allegat, il passagg huwa wiesgha bizzejjed biex tghaddi vettura (vide rapport tal-Perit Doublet).

Mir-ritratt esebit a fol 94 minn Lawrence Treeby Ward, jidher il-wisgha limitat tal-isqaq izda li ma jidhirx li hu ta' zewg piedi u nofs.

Illi izda, l-iktar punt fatali ghat-tezi attrici f'din il-kawza temani mix-xhieda tar-rikorrent stess in kontro-ezami fejn ammetta li r-ritratti a fol 36, 37 u 38 esebiti mal-affidavit tieghu effettivament ittiehdu meta l-qsari kienu gja in situ. ta' Dan fabbrikazzjoni ta' prova li r-rikorrent kien jghaddi bil-vettura oltre l-linja tal-qsari qabel l-allegat att spoljattiv. (vide ante a fol 161(f) fejn in kontro ezami ammetta "ghax il-qsari kienu diga qeghdin biex tipponta biex taqbad."

Dan jikkorrobora x-xhieda tal-Perit Azzopardi Camilleri li, mistoqsi dwar ir- ritratt a fol 36, esebit mir-rikorrent dwar is-sit qabel sar l- ispoll, qal, li l-qsari qeghdin wara l-karozza.

Ghalhekk dawn ir-ritratti u l-prova li ried jaghmel bihom ir-rikorrenti

fir-ritratti huwa

31 ta' Ottubru 2017

fuq

ta' dawn

mhumiex attendibbli .

Kwindi r-rikorrent ma jistax iservi b'dawn ir-ritratti bhala prova tad-data tal-allegat spoll billi ex admissis, il-qsari kienu diga' qeghdin fil-post , mentri d-data fuq ir-ritratti ma tistax tintuza bhala punt ta' riferenza ghall- fini li r-rikorrent il-proceduri.

Huwa minnu ipprezenta rapport lill-Pulizija izda din il-Qorti ma tistax torbot tal- tar-rikorrenti il-kredibilita' fabbrikazzjoni sfaccjata fix-xhieda tieghu.

Inoltre wara li fliet il-process, ma ssib li m'hemm l-ebda prova jew xhiedha disinteressata li tista' tikkorrobora d-data tal-allegat spoll.

Huwa minnu li fil-kaz odjern, gie formalment eccepit li l- azzjoni ma saritx entro t-terminu imsemmi.

Skont il- "Norman Abdilla Castillo vs pronunzjament Filomena Scuereb k/a Xuereb" (A.C. – 18 ta' Gunju 1993) inghad li "meta tinghata l-eccezzjoni li l-azzjoni ta' spoll

fis-sentenza

fil-fehma konsiderata

privileggjat ma saritx fiz-zmien preskritt mil-Ligi, il-prova ta' dan tinkombi fuq l-eccipjenti ghaliex skont l-Artikolu 562 tal-Kap 12, l-obbligu tal-prova tal-fatt imiss dejjem lil min jallegah."

Izda l-intimata irnexxielha ggib prova kredibbli u korroboranti fix-xhieda tal-Perit Azzopardi Camilleri meta xehed li kien ra pjanti rimwovibbli sitt snin qabel meta acceda fuq is-sit in kwistjoni.

Din il-Qorti taghti ma ssib affidament lil dan ix-xhud.

ta' din

il-Qorti,

31 ta' Ottubru 2017

Fid-dawl ta' dan kollu premess din il-Qorti ssib li r-rikorrent ma rnexxilux jipprova li ddeduca t-talba tieghu fi zmien xahrejn mill-allegat att spoljattiv, liema element huwa essenzjali ghas-success ta' din l-azzjoni.

Illi ghalhekk ghal dawn il-motivi, din il-Qorti, taqta' u tiddeciedi, billi tichad l-ewwel u t-tieni eccezzjonijiet tal- intimati, tilqa' r-rimanenti eccezzjonijiet u tichad it-talbiet tar-rikorrenti ghar-ragunijiet dedotti fis-sentenza.

L-ispejjez jithallsumir-rikorrenti.

31 ta' Ottubru 2017 Josette Bedingfield Deputat Registratur 31 ta' Ottubru 2017

31 ta' Ottubru 2017


IMHALLEF JOSEPH ZAMMIT MCKEON Illum it-Tlieta 31 ta` Ottubru 2017

Il-Qorti : I.

Rat ir-rikors guramentat ipprezentat fil-11 ta` Lulju 2011 li jaqra :–

Certifikat taz-zwieg hawn anness u mmarkat (Dok.

L-esponent ottjena d-divorzju minn mal-konvenuta b`digriet mill-Qorti ta` San Pawl il-Baħar fit-18 ta` Dicembru 2007 - Certifikat tad-divorzju hawn anness u mmarkat (DOK.

Illi dan id-divorzju gie debitament irregistrat hawn Malta fl-24

Illi permezz ta` Consent Order mill-Qorti ta` San Pawl il-Baħar tat-3 ta` 4.

Dicembru 2007 id-divizjoni tal-assi tal-komunjoni tal-konjugi Debono, u fejn gie indikat ukoll li fir-rigward tal-pensjoni kull parti hija intitolata li zzomm il-pensjoni taghha.

Illi l-intimata istitwiet ancillary relief proceedings u l-esponent permezz ta` Ordni tal-Qorti ta` San Pawl il-Baħar County Court tal-10 ta` Marzu 2009 (DOK.

RD4) gie zvestit ingustament mill-pensjoni kollha dovuta lilu mill-NHS gewwa Marsaskala kif ukoll mill-NHS gewwa l-Iskozja.

Illi din il-pensjoni ittiehdet ingustament oltre d-divizjoni tal-assi kif ordnata mill-istess Qorti ta` San Pawl il-Baħar.

Illi l-esponent qatt ma gie notifikat bit-talba li saret quddiem il-Qorti Ingliza ghax huwa kien diga` telaq mir-Renju Unit meta huwa kien meqjus bhala notifikat.

Irid jigi rilevat li l-esponent qatt ma ssottometta ruhu jew accetta din il-gurisdizzjoni, u ghalhekk ma kellux l-opportunita` li jiddefendi ruhu.

Qieghed jigi rizervat ghalhekk kull dritt dwar smigh xieraq.

Illi in konsegwenza ta` dawn il-proceduri, l-esponent gie zvestit

minn din il-pensjoni appartenenti lilu u moghtija ingustament lill-intimata.

l-esponent gie prekluz mid-drittijiet procedurali

li tikkoncedilu l-ligi, u ghalhekk din l-ordni tal-Qorti ta` Durham hija wahda nulla u bla effett stante li l-esponent qatt ma gie notifikat b`dawn il-proceduri u ghalhekk din l-ordni qieghda tilledi wiehed mid-drittijiet fundamentali tal-esponent, dak li jinghata smigh xieraq kif provdut fl-Artiklu 39 tal-Kostituzzjoni ta` Malta;

Illi finalment irid jigi rilevat li ma tezistix l-ebda azzjoni diretta

Ghaldaqstant l-esponent umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti

9. kontrattwali.

Tiddeciedi u tiddikjara li l-procedura in kwantu leziva ta` smigh xieraq fejn l-esponent gie zvestit mill-pensjoni kif inghatat hija nulla u inattentibbli.

Tordna, prevja kull ordni u direttiva opportuna, li l-intimata tigi ordnata li tirristitwixxi lill-esponent id-drittijiet u l-intitolament ta` pensjoni, fin-nuqqas u alternattivament.

Tiddeciedi li l-intimata kkawzat danni lill-attur bit-tehid

tad-drittijiet ta` pensjoni.

mill-esponent rizultanti mit-tehid tad-drittijiet ta` pensjoni mill-intimata.

Bir-rizerva ta` kull dritt sancit mill-Kostituzzjoni ta` Malta u fundamentali id-drittijiet u

l-Konvenzjoni Ewropea dwar tal-bniedem.

Rat il-lista tax-xhieda u l-elenku ta` dokumenti.

Rat illi ghalkemm l-intimata kienet debitament notifikata skont il-ligi,

Semghet ix-xiehda tal-attur u rat il-provi l-ohra li tressqu fil-kors tal-

Rat id-digriet li tat fl-udjenza tat-8 ta` Gunju 2017 fejn halliet il-kawza

ghas-sentenza ghal-lum in difett ta` ostakolu.

Rat l-atti l-ohra tal-kawza.

Rat illi ma rrizulta ebda ostakolu sabiex il-kawza tkun deciza llum.

Raymond De Battista xehed illi l-proceduri tad-divorzju mal-konvenuta saru fit-3 ta` Dicembru 2007 quddiem il-Qorti ta` San Pawl il-Baħar fl-Ingilterra.

Id- dar taz-zwieg kienet assenjata in kwantu ghal 71% lill-konvenuta u in kwantu ghal 29% lilu.

Il-konvenuta hadet GBP 320,000 waqt li hu ha GBP 120,000.

Il-pensjonijiet inqasmu billi hu zamm il-pensjoni tieghu waqt li l- konvenuta zammet taghha.

Stqarr illi fil-kors tal-proceduri tad- divorzju kien hemm hafna tensjoni tant li missier il-konvenuta kien hedded li joqtlu tant li kellu jipprocedi kontra tieghu ghall-harsien tieghu.

Inoltre kien imcahhad milli jara lil uliedu.

Kien anke marad bil-pressjoni gholja u bid-dipressjoni.

Ghalhekk iddecieda li jsib l-ghajnuna tal-familja tieghu gewwa Malta.

Kompla jghid illi kif kien ser jitlaq lejn Malta, il-konvenuta pprezentat ancillary relief proceedings sabiex tipprova twaqqa` l-consent order li kienet saret.

L-ghan wara dak il-procediment kien sabiex huwa jitlef is-sehem tieghu mid-dar bil-pretest li huwa kien ser jitlaq lejn Malta.

Stqarr illi huwa gie Malta ghax kien mhedded b`hajtu, kien marid, il-

konvenuta kissret kull gieh li kellu, u ma hallietux jara lil uliedu.

Qal illi lura Malta, huwa qatt ma kien notifikat bl-ancillary relief

proceedings li kienu saru sabiex ikun ipprivat mill-pensjoni tieghu.

Sahaq illi qabel gie Malta, il-proceduri li kienu nizjati kienu ntizi

sabiex huwa jitlef id-29% tad-dar taz-zwieg.

Spjega li meta kien Malta, saru proceduri godda li nghaqdu mal- proceduri ta` qabel intizi sabiex ikun imcahhad mill-pensjoni.

B`dawn il- proceduri huwa qatt ma kien notifikat.

Kompla jghid illi huwa safa` mcahhad mill-pensjoni bla ma kien notifikat bil-procediment tal-Ingilterra.

Ghalhekk kien ipprivat mid-dritt li jiddefendi ruhu jew li jqabbad avukat.

Stqarr illi mbaghad ircieva court order fejn sar jaf li kienet ittiehdet il- pensjoni kollha tan-National Health Service li kien ilu jigbor fuq zmien ta` 12-il sena.

Ghalhekk il-konvenuta spiccat hadet 71% tad-dar taz-zwieg, GBP

Hu baqa` b`xejn.

Kompla jghid illi l-konvenuta bdiet tahdem Marzu 2008 bhala infermiera specjalizzata.

Qal li l-konvenuta tiehu hsieb GP Practice u l-pozizzjoni taghha hija wahda gholja.

Waqfet tahdem biss ghal sena u nofs biex tiehu hsieb it-tfal.

Anke l-konvenuta ghandha pensjoni.

Keith Mamo – Delivery Manager - Durham Civil & Family Justice Centre - ipprezenta kopja tal-petizzjoni ghal divorzju bejn il-partijiet datata 5 ta` Gunju 2007 flimkien ma` kopja tar-risposta u tal-kontro-petizzjoni datata 25 ta` Gunju 2007.

Ipprezenta wkoll ordni tal-Qorti moghti fl-10 ta` Marzu 2009.

Fisser illi d-district judge jkun spjega l-bazi li fuqu tkun inharget l-

Qal illi t-traskrizzjoni ta` dik id-decizjoni tkun accessibbli ghall- partijiet sa zmien tliet snin wara d-decizjoni.

Fil-kaz tal-lum, hadd mill- partijiet ma talab ghal kopja ta` t-traskrizzjoni.

Spjega li l-avviz ta` smigh ghas-seduta ta` l-10 ta` Marzu 2009 hareg fl- 1 ta` Dicembru 2008 u mar ghand Freeman Johnson Solicitors sabiex ikun notifikat lill-partjiet.

sezzjoni ta` pension sharing section.

Stqarret illi l-attur ma ghandux drittijiet ghal pensjoni fl-NHS Scheme

Qalet illi mhux intitolat jiehu l-ebda pensjoni.

Fissret illi kienet ezegwita ordni tal-Qrati Inglizi dwar pension sharing fejn kien deciz li l-NHS pension tal-Iskozja tinghata kollha kemm hi lill- konvenuta.

Ghalhekk l-attur tilef id-dritt tieghu ghal pensjoni minhabba dan il-pension sharing agreement.

Xehdet illi ma kienu saru l-ebda pagamenti tal-pensjoni.

Qalet illi meta l-konvenuta tilhaq l-eta` tal-pensjoni li hija 60 sena, id- drittijiet ghal pensjoni tehodhom hi.

Sal-lum l-ammonti tal-pensjoni qed imorru go fond apposta.

Gurisdizzjoni

Qabel ma tqis il-mertu, din il-Qorti tghid illi jkun opportun jekk taghrbel il-kwistjoni tal-gurisdizzjoni taghha ladarba l-attur qed jikkontesta l-provvediment ta` qorti barranija u l-konvenuta hija assenti minn dawn il-Gzejjer.

Il-gurisdizzjoni hija kwistjoni li tista` anke titqanqal ex officio purche dan isir in limine litis (ara - Portelli vs Mc Cormick Dakova et - Kollez.

Din il-Qorti hija tal-fehma illi ghandha ssir analizi tal-UE Council

Peress illi huwa EU Regulation, Ħal Balzan 1 jaghmel parti mill-corpus

juris ta` pajjizna b`effett dirett.

Il-Qorti tirrimarka illi ghall-kaz tal-lum ghandu japplika Ħal Tarxien mhux EU Regulation 1215/2012 maghruf ukoll bhala Brussels Recast li ha post Ħal Balzan 1 izda li beda jghodd ghal kwistjonijiet li kienu istitwiti f`Jannar 2015.

Annex I ta` Ħal Tarxien ighid illi ghal Malta, l-artikoli li mhumiex applikabbli ai termini ta` l-Artikolu 3(1) huma l-Artikoli 742, 743 u 744 tal- Kodici ta` Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap 12 tal-Ligijiet ta` Malta) u l-Artikolu 549 tal-Kodici tal-Kummerc (Kap 13 tal-Ligijiet ta` Malta).

In vista ta` dan, huma l-artikoli minn 2 sa 7 ta` Ħal Tarxien li huma applikabbli ghal dan il-kaz, ladarba l-konvenuta hija residenti u domiciljata fir-Renju Unit, fatt illi mhuwiex in kontestazzjoni.

Saret analizi ta` Ħal Tarxien saret fis-sentenza li tat din il-Qorti diversament presjeduta fid-9 ta` Jannar 2012 fil-kawza "Av. Dr. Edward Civelli noe v. No Stop Technology Limited (C49765)".

L-artikolu 2(1) ta` l-EC Regulations 44/2001 jghid … Ghalhekk, generalment il-gurisdizzjoni tissejjes fuq tal-parti mharrka.

Interessanti huwa dak li jsemmi l-artikolu 23 ta` l- EC Regulation 44 ta` l-2001 li f`Malta kien applikabbli mill-1 ta` Mejju, 2004.

Dan l-artikolu jghid hekk … … Kif qalet din il-Qorti kif presjeduta, fid-decizjoni taghha tat- 23 ta` Jannar, 2007 fil-kawza fl-ismijiet Mrbookmaker.com Ltd.

(C27649) vs Stichting De Nationale Sporttotalisator, Entita` Estera, wara ezami tal-Brussels Regulations, persuna b`domicilju fi Stat Membru ghandha tigi imfittxija f`dak l-Istat Membru u dan ghall-fini ta` l-artikolu 2 (1).

Dan kien bazat fuq il-principju tad-dritt generali jigi imharrek fid- tal-konvenut, ossija dak li domicilju tieghu (Ara f`dan is-sens ukoll is-sentenza tal- European Court fil-kawza "Athanasios Spiteri Farrugia vs Bankhaus Arapa, Munchmeyer, Hengst and Co., deciza mill-Fifth Chamber fis-27 ta` Settembru 1988, Case no 189/87 European Court Reports 5565, u s-sentenza lokali fl- ismijiet Bell Med Limited C26412 Vs Pari Mutuel Urban deciza mill-Qorti ta` L-Appell Civil Superjuri fit-18 ta` Settembru 2009. fit-30 ta` Il-Qorti tirreferi ghall-kawza deciza Gunju, 2011 minn din il-Qorti presjeduta mill- Imhallef Mark Mayo fl-ismijiet Avukat Dr. vs No Stop Edward Civelli nomine Technology Limited (Citazz.

Nru. 1049/10) fejn intqal : "L-abdikazzjoni ghal gurisdizzjoni ta` forum skond il-principji normali legali kif enunzati fil-Council Regulation 44/2001 hi eccezzjoni ghar-regola u bhala tali trid tirrizulta b`mod car u univoku.

Din hi l-interpretazzjoni kostanti kif tirrizulta mill- gurisprudenza Maltija u hi l-istess anki fil-forum fis-sentenza deciza mill-First

Ewropew

Ottubru 2008 fl-ismijiet Nicole Gladwish vs Xi

segwenti:

Sentenza ohra rilevanti hija dik illi tat din il-Qorti diversament presjeduta fl-4 ta` Dicembru 2014 fil-kawza "Alpha Briggs Mediterranean Limited (C38859) v. Briggs Environmental Services Limited" fejn inghad hekk :-

Jidher ghalhekk li l-eccezzjonijiet ghal artikolu 2 fuq riferit ta` din l-EC Regualtion ghandhom jigu interpretati b` mod ristrett.

Illi dan ir-Regolament ghandu forza

10.2 Ir-regolament tal-Unjoni Ewropea 44/2001 : 10.2.1. ta` Ligi f`Malta u hu applikabbli b`mod dirett ; Illi dan ir-Regolament japplika ghal 10.2.2. kaz odjern billi dan hu kwistjoni ta` natura civili u mhux eskluz mill-operat tal-istess Regolament ; 10.2.3.

tal-Gustizzja

numru C - 281/02 minnha wkoll citata fl-istess nota: (ara fol.

Illi jirrizulta li s-socjeta` intimata :

Hi registrata l-Iskozja, (ara fol 52) ;

Topera wkoll l-Iskozja, (ara fol 50) ;

Illi ghalhekk ghandu jkun pacifiku li kemm ir- Regolamenti in dizamina u l-kazistika Ewropea li tinforzha, jirrikjedu li wiehed ghandu jigi mharrek fl-istat Membru fejn l-istess intimat ikun domiciljat ; 10.2.8.

Illi l-ftehim tal-1 t`April, 2008, pattwit 10.2.9. bejn il-partijiet ma jistabilixxi l-ebda klawsola rigwardanti l-gurisdizzjoni bejn il-kontendenti f`kaz ta` dizgwid ; 10.2.10. ezercitat fl- Oman ; Ikkunsidrat : 11.0.

Illi minn ezami tal-fatti kif fuq sintetikament esposti jirrizulta segwenti : 11.1.

Illi l-ftehim pattwit fuq riferit gie konkluz f`Malta ;

Illi s-socjeta` rikorrenti hi registrata u topera

Illi s-socjeta` intimata hi registrata fl-Iskozja

Illi l-oggett meritu tal-ftehim hekk pattwit

kellu jigi ezegwit l-Oman, (ara fol 77) ;

Illi l-oggett tal-istess ftehim kellu jigi

Ikkunsidrat : 12.

Illi tenut kont tas-suespost ghandu jkun pacifiku li l-anqas l-artiklu 5 tar-Regolament Ewropei Numru 44/2001, ma` japplikaw ghall- vertenza odjerna".

Fuq l-istess linja kienet id-decizjoni ta` din il-Qorti diversament presjeduta tal-15 ta` Ottubru 2012 fil-kawza : Chemimart Limited Vs Reckitt Benckiser Healthcare International Limited : fejn inghad hekk :-

L-Artikolu 3(1)

Ir-regola generali hi li persuna ghandha titharrek (Artikolu 2 tar- fil-pajjiz Regolament 44/2001), forum domicilii.

M`hemmx l-kumpannija konvenuta hi kontestazzjoni tas- domiciljata Sezzjoni 1 Kapitolu II tar-Regolament 44/2001 jipprovdi li `persuni domiciljati fi Stat Membru jistghu jigu mfittxija fil-qrati ta` Stat Membru iehor biss bis-sahha tar-regoli mnizzla fis-Sezzjonijiet 2 sa` 7 ta` dan il-Kaptiolu.`.

Jidher ghalhekk li r-regola generali hi li persuna ghandha tigi mharrka fl-Istat Membru fejn hi domiciljata.

fl-Istat Membru

L-eccezzjoni ghal Reg 2(1) tal-Brussels 1 tinsab fl-Art 5 :-

Qabel ma taghmel ezami tal-Art 5 ta` Ħal Balzan 1, il-Qorti sejra tirreferi

ghall-Art 1 li jghid :-

Tinsorgi l-kwistjoni ta` jekk il-kaz tal-lum jaqax fl-ambitu ta` l-Art 1 ta` Ħal Balzan 1 jew jekk jaqax taht xi regolament iehor, b` mod partikolari l- Art 3 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas-27 ta`Novembru 2003 dwar fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta` responsabbilità tal-ġenituri, li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000.

il-ġurisdizzjoni, rikonoxximent u nfurzar ta` sentenzi

Fl-Art 3 jinghad illi :-

id-divorzju,

Fi kwistjonijiet dwar is- separazzjoni legali jew l-annullament taż-żwieġ, il- ġurisdizzjoni ħa taqa` taħt il-kompetenza ta` l-qrati ta` l-Istat Membru (a) f`liema territorju: — "il-konjuġi huma abitwalment residenti, jew — — "il-konjuġi kienu joqgħodu hemm l-aħħar, peress illi xi ħadd minnhom għadu/għadha residenti hemm, jew — "il-konvenut huwa abitwalment residenti, jew — "fil-każ ta` applikazzjoni konġunta, wieħed jew waħda mill-konjuġi huwa abitwalment residenti, jew — "L-applikant huwa abitwalment residenti jekk hu jew hija kienu joqgħodu hemm mill-inqas sena mmedjatament qabel ma` saret l-applikazzjoni, jew — "L-applikant huwa abitwalment residenti jekk hu jew hija kienu residenti hemm mill-inqas sitt xhur immedjatament qabel saret l-applikazzjoni u jekk wieħed jew waħda minnhom huwa ċittadin ta` l- Istat Membru in kwistjoni jew, fil-każ tar-Renju Unit u jew għandha "id- domiċilju" hemmhekk;

l-Irlanda, għandu

"(b) dwar in-nazzjonalità taż-żewg konjuġi jew, fil- każ tar-Renju Unit u l-Irlanda, dwar "id-domiċilju" taz-żewġ konjuġi`.

Dan premess u qabel il-Qorti taghmel indagini ta` liema regolamenti japplikaw ghall-kaz odjern u jekk dan il-kaz tal-lum jaqax taht xi wahda minn dawn l-eccezzjonijiet fuq ravvizati, huwa essenzjali li jigi nnotat li fil-kaz odjern, il-konvenuta minkejja li giet notifikata, baqghet kontumaci u ma rrispondietx ghal kawza odjerna.

Fid-dawl ta` dan kollu, il-Qorti taghmel riferenza ghad-decizjoni li tat din il-Qorti diversament presjeduta fil-5 ta` Dicembru 2012 fil-kawza : Boarding School (Malta) Ltd vs Maizie Difesa

F`dak il-kaz, il-konvenuta tat l-eccezzjoni tal-gurisdizzjoni fi stadju

ulterjuri wara li ressqet eccezzjonijiet fil-mertu.

Intqal hekk :

Hi l-fehma tas-socjeta attrici illi din l-eccezzjoni mressqa wara li tressqu eccezzjonijiet fil-mertu ghandha tigi skartata ghax messha tqajmet in limine litis u billi ma tressqitx f`dak l-istadju, il- konvenuta issokkombiet ghal gurisdizzjoni ta` dawn il-Qrati.

Il-konvenuta sostniet li l-Qorti xorta ghandha gurisdizzjoni a bazi tas-segwenti sentenza.

Il-Qorti tal-Appell fil-kawza Dr. Austin Ebejer Falzon noe vs Silvio Dakova noe deciza fit-22 ta` Gunju 1994 qalet hekk: il-konsegwenza ghall-fatt li konvenut ma jkunx eccepixxa jew kompetenza meta ghandu jeccepiha, u fil-kaz li ghandha tigi eccepita in limine litis, ma jkunx eccepiha f`dak l-istadju, m`hijiex necessarjament illi

gurisdizzjoni

in-nuqqas

gurisdizzjoni tal-Qorti Ii tkun.

Dana qed jinghad principalment ghal zewg ragunijiet; l-ewwel ghax wahda mhux necessarjament issegwi ghall-ohra, u t-tieni ghaliex fi kwalunkwe kaz, kif sewwa gie osservat fir-risposta ta` l-appell, kwistjonijiet ta` gurisdizzjoni u ta` nuqqas ta` kompetenza jistghu jitqajjmu anke mill-Qorti ex officcio; Qalet ukoll hekk: Kwantu jirrigwarda n-natura ta` din l-eccezzjoni ta` nuqqas ta` gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin, u cjoe` jekk hijiex wahda dilatorja jew perentorja, evidentement l-appellant qed jikkonfondi l-kwistjoni ta` meritu u kwistjoni ta` azzjoni.

Dak illi qalet l- ewwel Qorti huwa fis-sens illi l-eccezzjoni in kwistjoni hija ta` natura perentorja ta` l-azzjoni quddiem dawn il-Qrati u dana qalitu biex tispjega illi effettivament setghet tiehu konjizzjoni ta` l- eccezzjoni sollevata mill-konvenuti msemmija Dan l-argument isegwi dak li qalet l-ewwel Qorti cioe illi: L-eccezzjoni in kwistjoni hija kontra I-gurisdizzjoni cjoe` ta` inkompetenza assoluta in kuntrast ma` u ghall-inkompetenza relattiva bejn id-diversi Qrati taghna.

Mhix pero` assoluta fis-sens gurisdizzjonali, in kwantu I-Qrati taghna f`kazijiet bhal dawn - kieku ma kienx ghal ftehim bejn il-partijiet; kien ikollhom gurisdizzjoni konkomitanti ma` Qrati esteri; Fil-kawza tal-gurisdizzjoni l-eccezzjoni

nghatat ferm wara eccezzjonijiet fil-mertu fi stadju

avvanzat tal-proceduri quddiem il-Qorti Prim`

Istanza.

Din il-Qorti pero tqis illi din is-sentenza inghatat

ghalhekk

ir-relevanza taghha hi newtralizzata

b`dak li jghid ir-Regolament u l-gurisprudenza

Ewropea li tinterpretah.

sitwazzjonijiet

L-artikolu ta` gurisdizzjoni esklussiva li ebda wahda minnhom ma hi applikabbli ghal kaz in kwistjoni u ghalhekk qed jigi injorat ghall-iskop ta` din il-vertenza.

Il-kwistjoni fil-fehma tal-Qorti tirrisolvi ruhha fl- interpretazzjoni ta` dan l-artikolu tar-Regolament.

Jirrizulta b`mod car mill-atti illi meta l-konvenuta

il-Qorti Maltin, ma ghamlet ebda

oppozizzjoni ghal gurisdizzjoni ta` dawn il-Qrati u

fil-fatt l-eccezzjonijiet taghha kienu fil-mertu tal-

l-konvenuta ma

azzjoni proposta.

oggezzjonatx ghal gurisdizzjoni

illi hi

accettat li l-kawza tigi deciza mill-Qrati Maltin.

l-eccezzjonijiet

ghandha

il-Qorti

tal-konvenuta

darba din kienet is-sitwazzjoni kristallizata bis- sottomissjoni ghal gurisdizzjoni tal-Qorti Maltija ma tistax fi stadju sussegwenti tbiddel il-hsieb u titlob li l-kawza tinstema` minn Qorti ohra.

Dan imur kompletament kontra l-ispirtu tar-Regolament 44/2001 u kontra l- insenjament tal-Qorti Ewropea il-Qorti tabbraccja.

li tat

Fid-decizjoni

fil-kawza : Etienne Vella Grima pro et noe vs Attorney General et : il-Qorti Kostituzzjonali ttrattat kwistjoni ta` gurisdizzjoni, meta l-konvenuta ma qajjmet l-ebda kwistjoni ta` gurisdizzjoni fir-risposta taghha.

Fl-isfond tal-premess, il-Qorti tqis li ladarba l-konvenuta - ghad illi kienet debitament notifikata - ma ressqet l-ebda eccezzjoni dwar

il-gurisdizzjoni ta` din il-Qorti, il-konvenuta qaghdet u accettat il- gurisdizzjoni ta` din il-Qorti.

Smigh xieraq L-attur jilmenta illi quddiem il-Qorti ta` San Pawl il-Baħar kien ivvjolat id-dritt tieghu ghal smigh xieraq hekk kif ittutelat bil-Kostituzzjoni u bil- Konvenzjoni.

Bhala punt ta' dritt, ma hemmx wisq x'jinghad dwar il-jedd ghal smigh

Ma hemmx dubbju illi l-attur kellu d-dritt li jigi notifikat bid-data tas- smigh tal-procedura istitwita kontra tieghu mill-konvenuta dwar ancillary relief.

Fid-decizjoni li din il-Qorti diversament presjeduta tat fit-2 ta' Frar 2016 fil-kawza : Edward Hartley vs L-Avukat Generali et : inghad hekk :-

jew nuqqas

L-artikolu 6 tal-Kap.

319 u l-artikolu 39 tal- Kostituzzjoni ma jipprovdux ghal dritt ta' appell wisq anqas ghal dritt ta' notifika, izda jekk dan il- jedd qed jinghata bil-ligi inkluz l-obbligu li ssir in- notifika tal-avviz tas-smigh, f'dan il-kaz anki lil appellant innifsu, kull nuqqas li ghalih ma jistax jinstab htija fl-appellant ghandu jittiehed bhala cahda ta' dritt u garanzija li jiddefendi ruhu kif imiss skond l-artikolu 39 tal- Kostituzzjoni tal- Konvenzjoni......Stabbilit l-obbligu tan-notifika da parti tal-awtoritajiet gudizjarji u l-konsegwenti l- jedd tar-rikorrenti li ghandu jigi notifikat biex ikun jista jidher quddiem il-Qorti biex jinstema' l-appell tieghu fil-prezenza tieghu u li fin-nuqqas ikun qed jigi michud lilu d-dritt li jinstema' fil-gurnata u hin appuntati, trid issa issir l-prova jekk dan il-jedd fatt, giex michud ghalkemm wahda li fic-cirkostanzi tista' tkun spinuza u difficli meqjusa l-fatti pruvati.

lilu.

Din hi kwistjoni

ta'

Ghall-fini tal-kawza tal-lum, il-parti rilevanti ta` l-Art 39 tal-

Kostituzzjoni huwa it-tieni subinciz (2) li jaqra hekk –

Il-parti rilevanti ta` l-Art 6 tal-Konvenzjoni ghall-kaz tal-lum huwa l-

ewwel subinciz (1) li jaqra hekk –

Kull qorti jew awtorita` ohra gudikanti mwaqqfa b`ligi ghad-decizjoni dwar l- estensjoni ta` drittijiet jew obbligi civili ghandha tkun indipendenti u imparzjali ; u meta l-proceduri ghal decizjoni bhal dik huma mibdija minn xi persuna quddiem qorti jew awtorita` ohra gudikanti bhal dik, il-kaz ghandu jigi moghti smigh xieraq gheluq zmien ragonevoli.

l-pubbliku

Fid-decizjoni tad-drittijiet civili u ta` l-obbligi tieghu jew ta` xi akkuza kriminali kontra tieghu, kulhadd huwa ntitolat ghal smigh imparzjali u pubbliku tribunal fi zmien ragonevoli minn indipendenti u imparzjali mwaqqaf b`ligi.

Is- sentenza ghandha tinghata pubblikament izda l- istampa u jigi eskluz mill- proceduri kollha jew minn parti minnhom fl- interess tal-morali, ta` l-ordni pubbliku jew tas- sigurta` nazzjonali f`socjeta` demokratika, meta l- interessi tal-minuri il-protezzjoni tal-hajja privata tal-partijiet hekk tehtieg, jew safejn ikun tal-qorti rigororament f`cirkostanzi specjali meta tista` tippregudika l-interessi tal-gustizzja.

l-pubblicita`

fil-fehma

jista`

Fil-premessi, ir-rikorrent allega li kien hemm ksur tad-dritt tieghu ghal smigh ghaliex huwa ma giex notifikat bit-talba li saret quddiem il-qorti Ingliza.

Sostna li huwa kien diga` telaq mir-Renju Unit meta kien meqjus bhala notifikat.

Allega wkoll li qatt ma ssottometta ruhu jew accetta l-gurisdizzjoni tal-

Dan premess, jibda biex jinghad li l-kwistjoni ta` l-oneru tal-prova hi wahda ta' indoli civili.

L-istanza tal-lum kienet promossa quddiem il-qrati ordinarji, ghalkemm jedd naxxenti mill- jissemma allegat ksur ta' Kostituzzjoni u mill-Konvenzjoni.

Il-prova ta` din l-allegata vjolazzjoni trid issir mill-parti li tallega li sehh dak il-fatt.

Fuq dik il-parti tinkombi l-prova fuq bilanc ta` probabilitajiet.

Fis-sentenza li tat fis-26 ta` Settembru 2013 fil-kawza "Chef Choice Limited vs Raymond Giordmaina et" din il-Qorti diversament presjeduta qalet hekk :-

… Illi l-Qorti tqis li, għalkemm il-grad ta' prova fil-proċediment ċivili m'huwiex wieħed tassattiv daqs dak mistenni fil-proċediment kriminali, b'daqshekk ma jfissirx li l-provi mressqa jridu jkunu anqas b'saħħithom.

Il- prova mistennija fil-qasam tal-proċediment ċivili ma tistax tkun sempliċi supposizzjoni, suspett jew konġettura, imma prova li tikkonvinċi lil min irid jagħmel ġudizzju.

Iżda f'każijiet mibnija fuq id-delitt jew il-kważi-delitt, l- aktar meta jkun hemm imdaħħal xi egħmil tal-qerq tal-parti mħarrka huwa ammess li "f'kawża ċivili d-dolo jista' jiġi stabbilit anke permezz ta' presunzjonijiet u ndizji, purke' s'intendi jkunu serji, preċiżi u konkordanti, b'tali mod li ma jħallu l-ebda dubju f'min hu msejjaħ biex jiġġudika" (ara - P.A. PS - Emanuel Borg Padovani Ginies vs David Camilleri Bellizzi et - konfermata mill-Qorti tal- Appell fid-19.6.2006).

Illi minbarra dan, il-parti attriċi għandha l-obbligu li tipprova kif imiss il-premessi għat-talbiet tagħha b'mod li, jekk tonqos li tagħmel dan, iwassal għall-ħelsien tal-parti mħarrka (ara - App.

Il-fatt li l-parti mħarrka tkun ressqet verżjoni li ma taqbilx ma' dik imressqa mill-parti attriċi ma jfissirx li l-parti attriċi tkun naqset minn dan l-obbligu, għaliex jekk kemm-il darba l-provi ċirkostanzjali, materjali jew fattwali jagħtu piż lil dik il-verżjoni tal-parti attriċi, l-Qorti tista' tagħżel li toqgħod fuqha u twarrab il-verżjoni tal-parti mħarrka.

Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-parti mħarrka ma tressaqx provi tajba jew ma tressaq provi xejn kontra l-pretensjonijiet tal-parti attriċi, ma jeħlisx lil din milli tipprova kif imiss l-allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet tagħha (ara - App.

Illi huwa għalhekk li l-liġi torbot lill-parti f'kawża li tipprova dak li tallega (ara l-Art.

562 tal-Kap 12) u li tagħmel dan billi tressaq l-aħjar prova (Art.

559 tal-Kap 12).

… Iżda dak li jgħodd f'kawża m'huwiex l-għadd tax-xhieda mressqa għaliex "il-fatt li xhieda jkunu ġew prodotti minn parti partikolari f'kawża ...

ċertament ma jfissirx li l-Qorti hija marbuta li temmen b'għajnejha magħluqa, jew li temmen aktar, dak kollu li dawn ix-xhieda jgħidu 'favur' il- parti.

Fuq kollox, ix-xhud ma jiġix prodott biex jixhed 'favur' parti jew 'kontra' oħra, imma jiġi prodott biex jgħid il-verita`, il-verita` kollha, u xejn anqas minn dik il-verita` kollha" (ara - App.

Ċiv.

19.6.2006 - Emanuel Borg Padovani Ginies vs David Camilleri Bellizzi et) Illi l-Qorti tqis li, iżda, bħal ma jiġri f'każijiet bħal dawn, il-verżjonijiet tal-partijiet u ta' dawk li setgħu nvoluti magħhom ikunu tabilfors miżgħuda b'doża qawwija ta' apprezzament suġġettiv ta' dak li jkun ġara.

Il-Qorti tifhem li kull parti jkollha t-tendenza li tpinġi lilha nnifisha bħala l-vittma u l-parti l-oħra bħala l-ħatja, u dan jgħodd ukoll għall-verżjonijiet li jagħtu dawk il- persuni l-oħrajn li jkunu b'xi mod involuti fl-episodju.

Huwa d-dmir tal-Qorti li tgħarbel minn fost dawn il-verżjonijiet kollha u minn provi indipendenti li jistgħu jirriżultaw il-fatti essenzjali li jistgħu jgħinuha tasal biex issib x'kien li tassew ġara u kif imxew l-affarijiet ; Illi l-Qorti tifhem li, fil-kamp ċivili, il-piż probatorju m'huwiex dak ta' provi lil hinn mid-dubju raġonevoli (ara App.

Iżda fejn ikun hemm verżjonijiet li dijametrikament ma jaqblux, u li t-tnejn jistgħu jkunu plawsibbli, il-prinċipju għandu jkun li tkun favorita t-teżi tal-parti li kontra tagħha tkun saret l- allegazzjoni (ara - P.A. NC - 28.4.2004 - Frank Genuis Butler et vs William Ruggier et).

Ladarba min kellu l-obbligu li jipprova dak li jallega ma jseħħlux iwettaq dan, il-parti l-oħra m'għandhiex tbati tali nuqqas u dan bi qbil mal-prinċipju li actore non probante reus absolvitur (ara P.A. LFS - 18.5.2009 - Col.

Min-naħa l-oħra, mhux kull konflitt ta' prova jew kontradizzjoni għandha twassal lil Qorti biex ma tasalx għal deċiżjoni jew li jkollha ddur fuq il- prinċipju li għadu kemm issemma.

Dan għaliex, fil-qasam tal-azzjoni ċivili, l- kriterju li jwassal għall-konvinċiment tal-ġudikant għandu jkun li l-verżjoni tinstab li tkun waħda li l-Qorti tista' toqgħod fuqha u li tkun tirriżulta bis-

saħħa ta' xi waħda mill-għodda proċedurali li l-liġi tippermetti fil-proċess

Ċiv.

19.6.2006 - Emanuel Borg Padovani Ginies vs David Camilleri Bellizzi

Fit-twettiq ta' eżerċizzju bħal dak, il-Qorti hija marbuta biss li tagħti

motivazzjoni kongruwa li tixhed ir-raġunijiet u l-kriterju tal-ħsieb li hija tkun

ħaddmet biex tasal għall-fehmiet tagħha ta' ġudizzju fuq il-kwestjoni mressqa

Dan premess, il-valutazzjoni tal-provi hija fondata fuq il- principju tal-konvinciment morali u liberu tal-gudikant.

Fil-kaz tal- lum, din il-Qorti tghid - minghajr l-icken esitazzjoni – illi l-attur ma gabx provi li jsostnu sal-grad rikjest mil-ligi dak li qieghed jallega.

Ghazel li jixhed hu biss - bla ma kkorrabora dak li kien qed ighid bi provi oggettivi bhal dokumenti li juru li tassew ma kienx notifikat bil- proceduri esteri li l-esitu taghhom qieghed jikkontesta.

Abbazi ta` li xehed l-attur, irrizulta li l-ancillary relief proceedings

kienu promossi fiz-zmien meta huwa kien ghadu jabita fir-Renju Unit.

Infatti kien notifikat bil-procediment, izda skont l-attur, dik il- procedura kienet saret biss biex il-konvenuta tiehu wkoll sehmu mid-dar taz- zwieg, mhux biex tiehu l-pensjoni tieghu.

Kien imbaghad wara illi mal- procediment inizjali – li kien notifikat bih – zdiedu talbiet li jolqtu l-pensjoni tieghu.

Skont l-attur, huwa ma kienx notifikat bit-talbiet agguntivi.

Tajjeb jinghad illi abbazi ta` li xehed ir-rapprezentant ta` l-NHS Pension Scheme fl-Ingilterra, l-attur tassew ma kienx ghad ghandu dritt ghal pensjoni, u li meta l-konvenuta tilhaq l-eta` pensjonabbli, id-dritt ghal pensjoni tiehdu hi.

Fl-istess waqt pero` l-attur ma ressaq ebda prova li turi li meta nghatat l-ordni mid-Durham County Court tal-10 ta` Marzu 2009, kien hemm lezjoni tad-dritt tieghu ghal smigh xieraq.

Infatti mill-atti ma jirrizulta propju xejn illi minnu l-Qorti tista` tiddeduci illi l-attur ma kienx kienx notifikat bl-ancillary relief proceedings.

Kienet esebita kopja ta` l-ordni tal-County Court ta` Durham tal-10 ta` Marzu 2009 (ara fol 16 sa 24).

Minn imkien fid-dokument ma tirrizulta xi informazzjoni dwar notifika o meno tal-attur.

Fid-dokument, kull ma jinghad huwa illi l-attur ma kienx

prezenti mhux li l-attur ma kienx debitament notifikat.

Minn ezami tal-kopja ta` l-petition for divorce li tinsab esebita a fol 200 sa 204, jirrizulta li Freeman Zammit Peregin Solicitors kienu l-avukati tal- konvenuta.

Ma tressqet l-ebda prova ulterjuri li turi illi effettivament Freeman Zammit Peregin Solicitors ma pprocedewx bin-notifika tal-attur ghall-udjenza ta` l-10 ta` Marzu 2009.

Kien jinkombi fuq l-attur li jressaq provi konvincenti li juru li huwa qatt ma kien debitament notifikat bl-udjenza ta` l-10 ta` Marzu 2009 fejn inghatat l-ordni li qieghed jittenta illi jimpunja bil-kawza tal-lum quddiem dawn il-qrati (mhux quddiem il-qrati tal-Ingilterra) abbazi ta` allegat ksur ta` smigh xieraq li allegatament sehh mhux f`din il-gurisdizzjoni izda l- Ingilterra.

Hekk kif fl-Ingilterra nstemghu zewg persuni fuq talba tal-attur, hekk ukoll kien messu l-attur talab illi jixhed rapprezentant minn Freeman Zammit Peregin Solicitors li jidher li kienu l-ufficjali addetti min-notifika tal-atti.

Lanqas ma talab - wara li ha vizjoni tal-atti li waslu mill-Ingilterra bhala prova ghall-fini ta` din il-kawza – illi jerga` jixhed ghall-fini ta` kjarifika ulterjuri tal-atti d-Delivery Manager ta` San Pawl il-Baħar Civil & Family Justice Centre, u dan peress illi mid-deposizzjoni rrizultat notifika skont il-lex fori.

Tajjeb illi jigi rimarkat ukoll illi, minn qari ta` l-ordni, jirrizulta li kien hemm dritt li l-attur odjern jitlob li l-ordni jigi varjat jew mibdul, kif ukoll dettalji dwar kif kien ser jigi notifikat dan l-ordni lill-attur.

Insibu miktub hekk :-

L-attur ma ressaq l-ebda prova li huwa pprova jikkontesta l-ordni kif

kellu kull jedd illi jaghmel u kif ighid l-ordni stess.

Ghal din il-Qorti din il-karenza ta` provi hekk sostanzjali tirrifletti negattivament fuq il-komportament tal-attur fl-assjem tieghu.

Minflok kien pront ha l-mizuri kollha li kien jaghtih il-forum li hareg l-ordni sabiex jagixxi dwar l-ordni stess, ghazel li jittenta dan il-procediment quddiem qorti ta` gurisdizzjoni ohra, li ma kienet bl-ebda mod involuta fil-hrug tal-ordni, sabiex tkun hi li tordna azzjoni rimedjali kontra dak l-ordni, fuq il-pretest ta` ksur tal-jedd ta` smigh xieraq, liema vjolazzjoni bl-ebda mod ma kienet ippruvata.

Din mhijiex qorti ta` revizjoni.

Marco noe vs Lidia Santucci et : il-Qorti tal-Appell qalet hekk :-

"L-għarfien ta` sentenzi ta` qrati ta` stati membri tal-Unjoni Ewropea mill-qrati ta` stat membru

ieħor hu msejjes fuq il-fiduċja reċiproka, viz. illi l- qorti għandha temmen illi l-qorti fi stat membru ieħor imxiet b`korrettezza u b`ħarsien tal-kriterji ta` smigħ xieraq. "

Ghalkemm il-kawza tal-lum mhijiex sejha biex din il-Qorti taghti esekuzzjoni ghal sentenza moghtija minn qorti ta` pajjiz membru tal-UE, il- principju jibqa` jghodd illi l-oneru tal-prova li l-attur kien ipprivat mill-jedd ghal smigh xieraq kienet tispetta lill-attur, oneru li l-attur jirrizulta li ma ssodisfax kif trid il-ligi.

Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda taqta` u tiddeciedi din il-kawza billi tichad it-talbiet kollha tal-attur, spejjez ghall-attur.