QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM IL-31 TA' OTTUBRU 2019

Ġur.

Organizzazzjoni volontarja registrata mal-

Kummissarju tal-Organizzazzjonijiet Volontarji

Bin-numru VO/0016 u persuna guridika registrata

fir-Registru Pubbliku ta' Malta bin-numru LPA-14;

Vincent Cilla (K.I. 439752M), il-Professur Josef

(K.I. 189756 M), Vincent Stout (K.I. 306743 M), u

Rat ir-rikors maħluf minn Vanessa Alden u Kurt Attard Pace bil-Karti ta' l-Identita`

Numri 01537 (M) u 608705 (M) rispettivament għan-nom u in rappreżentanza tas-

soċjetà attriċi Banif Bank Malta plc ippreżentat fis-6 ta' Frar, 2012, li permezz tiegħu

ippremettew u talbu is-segwenti:

Illi l-kumpannija attrici hi bank kummercjali licenzjat taht il-Ligijiet ta' Malta

biex fost l-ohrajn issellef flus lill-klijenti taghha;

Illi l-organizzazzjoni debitrici hi wahda mill-klijenti tal-kumpannija attrici (ara

Illi l-organizzazzjoni debitrici tahdem principalment fil-qasam muzikali u tali

organizzazzjoni hi organizzazzjoni volontarja registrata mal-Kummissarju ta' l-

Organizzazzjonijiet Volontarji bin-numru VO/0016 ai termini tal-Kap.

492 tal-

Ligijiet ta' Malta u persuna guridika registrata fir-Registru Pubbliku ta'Malta

bin-numru LPA-14 ai termini tat-tieni skeda tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta

'B' u Dok.

Illi l-organizzazzjoni debitrici prezentat numru ta' cekkijiet lill-kumpannija

attrici, liema cekkijiet kienu nhargu minn terzi (ara Dok.

Illi l-organizzazzjoni debitrici talbet lill-kumpannija attrici biex issarfilha dawn

ic-cekkijiet u l-imsemmija kumpannija attrici applikat is-solita procedura ta'

verifika li permezz taghha taccerta li hemm fondi bizzejjed biex ikopru l-ammont

li ghalih inhargu c-cekkijiet;

Illi stante anomalija teknika fis-sistema awtomatika tal-kumpannija attrici, tali

sistema poggiet a dispozizzjoni ta' l-organizzazzjoni debitrici xi fondi qabel ma

intemmet il-procedura ta' verifika fuq imsemmija u l-organizzazzjoni debitrici

rrealizzat dan kollu u gibdet l-imsemmija fondi bla telf ta' zmien;

Illi eventwalment, il-kumpannija attrici giet mgharrfa li ic-cekkijiet ma setghux

jigu onorati ghax min hareg ic-cekkijiet, ossia organizzazzjoni ohra bl-isem ta'

Illi jirrizulta li l-individwu li ffirma dawn ic-cekkijiet huwa l-Professur Josef

Debono Stanmore, ossia l-amministratur ta' l-organizzazzjoni debitrici citat f'din il-kawza.

Fil-fatt, il-firem fuq ic-cekkijiet u l-firma ghan-nom tal-kumpannija attrici meta

l-organizzazzjoni debitrici saret klijent, huma l-istess (ara Dok.

'A' u Dok.

Illi dan ifisser li kien hemm gharfien shih mill-organizzazzjoni debitrici dwar il-

fatt li c-cekkijiet ma kienux ser jigu onorati ghax fondi biex ikopru l-ammont ma

Illi jidher car li l-organizzazzjoni debitrici gibdet fondi li kienet taf li ma kelliex

jedd tircevihom u fuq kollox li kienet in mala fede ghax hadet dawn il-fondi

b'ingann a spejjez tal-kumpannija attrici;

Illi dan l-agir jikser id-dispozizzjonijiet ta' l-Artikoli 1021 u 1023 tal-Kap.

tal-Ligijiet ta' Malta;

Illi konsegwentament ghal dak premess aktar 'l fuq, il-kumpannija attrici hi

kreditrici ta' l-organizzazzjoni debitrici fl-ammont ta' erbgha u sittin elf, hames

il-Current Account nru.

'A') li l-istess organizzazzjoni

ghandha mal-kumpannija attrici u jinkludi mghaxijiet li sat-13 ta' Jannar 2012

kienu ta' mitejn u erbatax –il Euro u sebgha u ghoxrin centezmu (€214.27) u dan

kif jidher mill-bank statement relattiv (ara Dok.

Illi in oltre, l-organizzazzjoni debitrici principali ghandha thallas lill-kumpannija

attrici l-imghaxijiet fuq l-ammont kollu bl-ghola rata permessa mil-Ligi mit-13

ta' Jannar 2012 sad-data tal-hlas effettiv, kif ukoll il-bank charges u fees relatati

relattivi ghall-Current Account nru.

18490 10 001 fuq imsemmi;

Illi l-ammont fuq imsemmi hu wkoll dovut lill-kumpannija attrici minn kull

wiehed mill-konvenuti l-ohrajn ossia Vincent Cilla, l-Professur Josef Debono Stanmore,

dawn kienu amministraturi ta' l-organizazzjoni debitrici meta sar id-dejn, ossia

bejn Awissu 2009 u Jannar 2010;

Illi l-kumpannija attrici jirrizultalha li dawn l-amministraturi kienu fil-kariga fiz-

zmien meta sar dovut l-ammont, stante li isimhom jidher fil-lista ta' l-

amministraturi li l-organizzazzjoni debitrici pprezentat lill-Kummissarju ta' l-

Organizzazzjonijiet Volontarji ghas-sena 2009 (ara Dok.

'I') u fuq il-lista ta' l-

amministraturi li l-istess organizzazzjoni debitrici kienet ipprezentat fir-Registru

Pubbliku meta wara li l-ammont sar dovut, kienet irregistrat mieghu bhala

Illi fil-perjodu Awissu 2009 – Jannar 2010, l-organizzazzjoni debitrici kienet

irregistrata mal-Kummissarju ta' l-Organizzazzjonijiet Volontarji izda kienet

ghad ma rregistratx mar-Registru Pubbliku biex tikseb personalita` guridika u

dan jidher mid-dati fuq ic-certifikati relattivi (ara Dok.

'B' u Dok.

Illi ai termini ta' l-Artikolu 17(3) tat-tieni skeda tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta,

dan ifisser li l-amministraturi ta' l-organizzazzjoni debitrici li kienu fil-kariga

meta l-ammont fuq imsemmi sar dovut mill-imsemmija organizzazzjoni, huma

responsabli in solidum ma' din l- istess organizzazzjoni ghall-istess ammont;

Illi ghal diversi drabi, l-kumpannija attrici nterpellat lill-organizzazzjoni

debitrici sabiex din thallasha l-ammont dovut fosthom permezz t'ittra legali

datata t-13 t'Ottubru 2009 u ittra ufficcjali datata 5 ta' Marzu 2010 (ara Dok.

Illi l-kreditu tal-kumpannija attrici huwa cert, likwidu u dovut u l-konvenuti

m'ghandhomx eccezzjonijiet x'jaghtu f'dan ir-rigward kontra t-talbiet tal-

Illi ghalhekk jezistu l-elementi kollha rikjesti mil-Ligi a tenur ta' l-Artikolu 167

et sequitur tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta;

Ghaldaqstant u ghar-ragunijiet fuq premessi, l-kumpannija attrici titlob bir-rispett lil

din l-Onorabbli Qorti sabiex:

Taqta` u tiddeciedi din l-kawza bid-dispensa tas-smigh, ai termini ta' l-Artikolu

12 tal-Ligijiet ta' Malta;

Tiddikjara li l-konvenuti huma debituri tal-kumpannija attrici fl-ammont

kumplessiv ta' erbgha u sittin elf, hames mija u zewgt Euro u ghoxrin centezmu

ta' erbgha u sittin elf, hames mija u zewgt Euro u ghoxrin centezmu (€64502.20).

Bl-ispejjez, komprizi dawk ta' l-ittra legali tat-13 t'Ottubru 2009 u l-ittra ufficjali tal-

5 ta' Marzu 2010, l-mandat ta' sekwestru kawtelatorju li qed jigi prezentat

kontestwalment ma' din il-kawza, l-imghaxijiet fuq l-ammont kollu bl-ghola rata

permessa mil-Ligi mit-13 ta' Jannar 2012 sad-data tal-hlas effettiv u l-bank charges u

konvenuti li huma minn issa ngunti ghas-subizzjoni u dan b'riserva ghal kull dritt iehor

spettanti lill-kumpannija attrici fil-konfront tal-istess konvenuti.

Rat ir-Risposta Ġuramentata tal-Professur Josef Debono Stanmore ippreżentata fl-1 ta' Ġunju,

2012 fejn jingħad kif ġej:

Illi l-esponenti ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju stante li hekk kif

il-konvenuta socjeta` Filarmonika Lourdes giet registrata hu ma kellu ebda

responsabbilita` fil-kwalita` taghhom personali.

Illi qabel ma s-Socjeta` Filarmonika Lourdes giet registrata formalment, din is-

socjeta` kienet tiffunzjona bl-aktar mod informali fejn il-kumitat kien maghmul

minn numru kbir ta' persuni appuntati bla ebda elezzjoni, u inkwantu hafna

minnhom ma gewx konvenuti f'din il-kawza, dan il-gudizzju mhuwiex integru.

Illi l-esponenti dejjem agixxa in bona fede.

Illi s-socjeta` attrici kellha tagixxi fl-ewwel lok kontra s-socjeta` intimata, qabel

ma tfittex ebda rimedju iehor fil-konfront ta' persuni ohra.

Illi din il-vertenza hija htija ta' zball tas-socjeta` attrici, kif gie ammess fir-Rikors

Guramentat, u ghalhekk fi kwalunkwe kaz l-azzjoni attrici hija milquta bil-

preskrizzjoni ta' sentejn skont Artikolu 1027 tal-Kodici Civili.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjez ta' din il-kawza u tal-mandati mahruga fil-konfront tal-esponenti kontra s-

Rat ir-Risposta Ġuramentata ta' Vincent Cilla, Dottor Omar Sollars u

Antoinette Micallef Zarafa ippreżentata fl-1 ta' Ġunju, 2012 fejn jingħad kif ġej:

Illi l-esponenti ghandhom jigu liberati mill-osservanza tal-gudizzju stante li l-

konvenuta socjeta` Filarmonika Lourdes ghandha personalita` guridika distinta

mill-membri, u huma ma kellhom ebda responsabbilita` fil-kwalita` taghhom

minnjom ma gewx konvenuti f'din il-kawza, dan il-gudizzju mhuwiex integru.

Illi l-esponenti dejjem agixxew in bona fede u huma ma kellhom ebda

konoxxenza tat-transazzjonijiet li minnhom qed tilmenta s-socjeta` attrici.

Guramentat, ghalhekk fi kwalunkwe kaz l-azzjoni attrici hija milquta bil-

preskrizzjoni ta' sentejn skond Artikolu 1027 tal-Kodici Civili.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat illi s-Soċjetà Filarmonika Lourdes baqgħet kontumaċi kif ukoll baqa' kontumaċi l-

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tas-soċjetà rikorrenti ppreżentata fit-8 t'April 20191;

Rat illi l-konvenuti naqsu milli jippreżentaw nota ta' sottomissjonijiet;

Rat illi l-kawża tħalliet għal-lum għas-sentenza.

Ikkunsidrat

L-Azzjoni Attriċi.

1 Paġna 451A tal-proċess.

Din hija azzjoni ta' indebito solutio fejn il-Bank rikorrenti permezz ta' din l-azzjoni

qiegħed jitlob lura somma ta' flus li ġiet rilaxxata lill-konvenuti allegatament bi żball.

L-

artikoli relevanti f'dan ir-rigward huma l-Artikoli 1021 u 1023 tal-Kap.

Qabel tgħaddi

sabiex tikkunsidra l-mertu tal-azzjoni jeħtieġ qabel xejn li l-ewwel jiġu kkunsidrati l-

eċċezzjonijiet ta' natura preliminari.

L-Eċċezzjoni dwar il-Personalità ġuridika

L-ewwel eċċezzjoni tal-konvenut Josef Debono Stanmore hija s-segwenti:

Illi l-esponenti ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju stante li hekk kif il-

konvenuta socjeta` Filarmonika Lourdes giet registrata hu ma kellu ebda

responsabbilita` fil-kwalita` taghhom (recte: tiegħu) personali.

Filwaqt li l-ewwel eċċezzjoni ta' Vincent Cilla, Dr. Omar Sollars u Antoinette

Micallef Zarafa taqra kif ġej:-

Illi l-esponenti ghandhom jigu liberati mill-osservanza tal-gudizzju stante li l-

konvenuta socjeta` Filarmonika Lourdes ghandha personalita` guridika distinta mill-

membri, u huma ma kellhom ebda responsabbilita` fil-kwalita` taghhom personali.

Għalkemm dawn il-konvenuti qegħdin ilkoll jeċċepixxu li għandhom jiġu liberati mill-

osservanza tal-ġudizzju, r-raġunijiet minnhom mogħtija għal tali eċċezzjoni huma

kemxejn differenti minn xulxin.

Filwaqt li Josef Debono Stanmore jsostni li wara li ġiet reġistrata s-

soċjetà filarmonika konvenuta ir-responsabiltà personali tiegħu waqfet, min-naħa l-oħra

r-rimanenti konvenuti surreferiti jgħidu li huma qatt ma kienu personalment responsabbli

fejn għalhekk ma jagħmlux distinzjoni għal qabel jew wara r-reġistrazzjoni.

Miċ-ċertifikat ta' reġistrazzjoni ta' persuna ġuridika maħruġ mir-Reġistratur għal Persuni

Ġuridiċi ai termini tat-Tieni Skeda tal-Kodiċi Ċivili jirriżulta li r-reġistrazzjoni tas-soċjeta

filarmonika konvenuta seħħet fit-30 ta' Ġunju 20102.

Għaldaqstant meta l-azzjoni ġiet

2 Paġna 13 tal-proċess.

intavolata s-soċjetà filarmonika konvenuta kienet reġistrata iżda meta sar l-allegat żball,

f'Awwissu 2009, l-istess soċjetà ma kinitx għadha waħda reġistrata.

Referenza ampja issir minn din il-Qorti għal dak li ġie ritenut mill-Qorti tal-Appell (sede

Inferjuri) fid-deċiżjoni mogħtija fit-2 t'Ottubru 2014 fl-ismijiet Sean Marquet et vs.

Ċiv.

Nru. 65/2005EG) liema sentenza tirreferi għal-

leġislazzjoni applikabbli kif ukoll għal ġurisprudenza oħra:

Mal-promulgazzjoni ta' l-Att il-leġislatur ħaseb għad-disposizzjonijiet transitorji meta

"Assocjazzjonijiet, hawnhekk izjed 'il quddiem imsejha "assocjazzjonijiet ezistenti"

stabbiliti bil-miktub qabel id-data rilevanti li huma meqjusa bhala persuni guridici

skond id-disposizzjonijiet ta' l-Att dwar l-Interpretazzjoni, ghandhom ikomplu jitqiesu

bhala persuni guridici minkejja li ma jkunux registrati; madankollu assocjazzjonijiet

ezistenti li ma jirregistrawx bhala persuni guridici, kif ukoll l-amministraturi taghhom,

ikunu regolati bid-disposizzjonijiet ta' din l-Iskeda li jghoddu ghal organizzazzjonijiet

mhux registrati b'effett minn meta tghaddi sena kalendarja wara d-data rilevanti u cioe'

l-1 ta' April 2008."

Minn dan isewgi ghalhekk illi fil-kaz tal-proceduri odjerni kienet l-Att dwar l-

Interpretazzjoni li kienet tapplika in konnessjoni mal-persuni li jistghu iharrku u jigu

imharrka quddiem il-qrati u it-tribunali u dan meta fl-artikolu 4(d) jinghad illi :

'F'dan l-Att u f'kull Att iehor mghoddi qabel jew wara l-bidu fis-sehh ta' dan l-

Att, kemm il-darba ma jkunx jidher hsieb kuntrarju:. "l-espressjoni "persuna"

tinkludi ghaqda jew korp iehor ta' persuni, sew jekk dik l-ghaqda jew dak il-korp

ikunu persuna guridika jew jekk le.'

[Ara ukoll sentenza 31/05/2005 – Francis Busuttil & Sons Ltd.

F'sentenza li ngħatat mill-Qorti tal-Appell fis-16 ta' Diċembru 1991 fil-kawża E.

"Il-persuni fizici li jiftehmu u jaghmlu skrittura privata jew att pubbliku biex jiffurmaw

socjeta civili, cioe' mhux kummercjali joholqu persuna guridika distinta u separata

mill-istess persuni li jikkomponuha, kif jidher car mid-disposizzjonijiet tal-Kodici

Minn dawn is-socjetajiet hawn numru

konsiderevoli bhalma huma dawk tal-Kazini tal-Banda f'diversi bliet u rhula, kazini

ta' l-isport, specjalment tal-futbol, socjetajiet politici kostitwiti f'partiti u simili.

kollha ghandhom personalita guridika separata u distinta mill-membri taghha."

Ukoll fis-sentenza Anthony Alden vs Carmelo Ducos Abadie et deċiża mill-Qorti tal-Appell

fl-4 ta' Ottubru 1991, ingħad li f'Malta: "..… kull forma ta' assocjazzjoni maghmula a

bazi ta' kuntratt socjali, sakemm il-finalitajiet ta' dak il-kuntratt ma jkunx impossibbli,

projbiti mill-ligi, kontra l-morali u l-ordni pubbliku, hija nvestita b'personalita

Fil-fehma tal-Qorti l-Artikolu 6 (5) tat-Tieni Skeda tal-Kodiċi Ċivili, jagħmilha ċara

illi dawk l-assoċjazzjonijiet pre-eżistenti għall-emendi li ġew introdotti bit-Tieni Skeda

huma meqjusa bħala persuni ġuridiċi minkejja li ma jkunux ġew reġistrati bis-saħħa tal-

Artikolu 3 tat-Tieni Skeda tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi kif ġej: "Persuni ġuridiċi huma

organizzazzjonijiet li jkollhom personalità ġuridika.

Il-personalità ġuridika tinkiseb

permezz tal-għarfien formali mill-Istat.

L-għarfien mill-Istat jeħtieġ att speċifiku ta'

għarfien u l-ebda att amministrattiv ieħor tal-Istat, fir-rigward ta' organizzazzjoni jew

attività, ma jikkostitwixxi għarfien.

Ħlief meta l-personalità ġuridika tkun rikonoxxuta

jew stabbilita bil-liġi jew trattat internazzjonali jew ftehim jew hija mogħtija bis-saħħa

tar-reġistrazzjoni skont xi liġi speċjali, il-personalità ġuridika għandha tinkiseb biss minn

organizzazzjoni meta din tiġi reġistrata mar-Reġistratur għall-Persuni Ġuridiċi skont l-

Applikata l-liġi u l-ġurisprudenzaa in materja għall-każ in ezami, jirriżulta illi s-soċjetà

filarmonika konvenuta kellha persunalità ġuridika fiż-żmien rilevanti għall-mertu tal-

kawża u dan għaliex jirriżulta mill-atti li qabel twaqqfet il-liġi tal-Persuni Ġuridiċi, is-

soċjetà filarmonika diġà kellha statut tagħha (skrittura privata), u rriteniet dik il-

persunalità ġuridika malli rreġistrat mar-Reġistratur għall-Persuni Ġuridiċi.

Dan huwa fil-

fatt ikkonfermat mill-istatut tas-Soċjetà Filarmonika Lourdes fejn Artikolu 6 jipprovdi li

"L-Għaqda Mużikali Madonna ta' Lourdes hija assoċjazzjoni ta' persuni b'personalita'

ġuridika distinta u separata mill-membri li jiffurmawha, bis-setgħa li tidhol f'kull

kuntratt, ftehim jew trattattivi ma' terzi persuni [...]".4

Fil-premessi u fin-nota ta' sottomissjonijiet tal-Bank rikorrenti ir-raġunijiet mogħtija

għala l-konvenuti persuni fiżiċi ġew mħarrka huma:

li qabel ma saret ir-reġistrazzjoni u fi żmien li seħħ l-akkadut dawn kienu l-

amministraturi (premessa nru 14);

fil-perijodu Awissu 2009 - Jannar 2010 is-soċjeta' filarmonika konvenuta kienet

irreġistrata mal-Kummissarju ta' l-Organizzazzjonijiet Volontarji iżda kienet għadha

mhix reġistrata mar-Reġistru Pubbliku;. (premessa nru 16)

huma responsabbli personalment ai termini tal-Artikolu 17 (3) tat-Tieni Skeda tal-

is-soċjeta konvenuta ġibdet fondi li kienet taf li ma kelliex jedd tircevihom u

kienet in mala fede ghax hadet dawn il-fondi b'ingann a spejjez tal-bank attur (premessa

nru 10); fin-nota ta' osservazzjonijiet tiegħu l-bank attur jissottolinea li "l-fondi kienu

nġibdu b'intenzjoni frawdolenti"5.

3 Enfasi miżjud.

4 Paġna 71 tal-proċess.

5 Paġna 469 tal-proċess.

Il-Qorti tosserva li għalkemm mill-okkju ma jirriżultax li l-konvenuti persuni fiżiċi ġew

imħarrka bħala amministraturi tas-soċjetà filarmonika konvenuta; fl-erbatax (14) -il

premessa tar-rikors ġuramentat minnu intavolat il-bank attur ippremetta illi qed iħarrek

lill-konvenuti l-oħra "… stante li dawn kienu amministraturi ta' l-organizzazzjoni debitrici

meta sar id-dejn, ossia bejn Awissu 2009 u Jannar 2010.

Artikolu 16 (4) (f'każ ta' organizzazzjoni reġistrata) u Artikolu 17 (3) (f'każ ta'

organizzazzjoni mhux reġistrata) tat-Tieni Skeda tal-Kapitolu 16 jippreċiżaw meta l-

amministraturi huma personalment responsabbli:

(4) L-amministratur ta' organizzazzjoni reġistrata ma jkunx responsabbli

personalment għall-obbligi tal-organizzazzjoni ħlief fil-każijiet li ġejjin:

(a) lejn terzi għall-obbligi tal-organizzazzjoni jekk –

(i) ikun ħati ta' frodi jew mala fidi meta jidħol għal xi obbligi;

(ii) ikun daħal għal obbligi favur terzi fi żmien meta kien jaf jew imissu kien jaf li

ma kien hemm l-ebda prospett raġonevoli li l-organizzazzjoni kienet ser tevita li

tiġi stralċjata minħabba f'insolvenza;

(ċ) lejn l-organizzazzjoni biex jagħmel tajjeb għal kull telf jekk ikun aġixxa bi ksur ta'

dover kif imfisser fl-istatut jew f'din l-Iskeda b'mala fidi jew kien negliġenti fit-twettiq

tad-dmirijiet tiegħu;

(1) Kull membru, donatur, jew benefiċjarju involut fi kwalunkwe organizzazzjoni

għall-benefiċċju pubbliku mhux reġistrata, m'għandux ikun responsabbli għall-

obbligazzjonijiet ta' tali organizzazzjoni ħlief kif ġej:

(a) għandu jkun responsabbli sa fejn ikun espressament qabel li jkun hekk responsabbli

(b) għandu jkun responsabbli għall-obbligazzjonijiet tal-organizzazzjoni jekk dawn

ikunu ġew imwettqa minnu f'isem l-organizzazzjoni favur terzi persuni fi żmien meta

kien jaf jew kellu jkun jaf li ma kien hemm ebda prospett raġonevoli li l-

organizzazzjoni tevita li tiġi xolta minħabba l-insolvenza tagħha; u

(ċ) għandu jkun responsabbli jekk ikun ħati ta' frodi jew mala fidi meta wettaq

kwalunkwe obbligazzjonijiet għan-nom tal-organizzazzjoni."

Min jallega l-frodi għandu l-oneru li jippruvaha sal-livell meħtieġ.

Fil-kawża fl-ismijiet

Emanuel Cowles vs. David Zammit Bonello (Ċit Nru 153/1994PS) deċiża mill-Prim' Awla tal-

Qorti Ċivili fit-28 t'April 2003 u kkonfermata mill-Qorti tal-Appell fid-19 ta' Ġunju 2006,

ġie spjegat li

"Tajjeb li qabel xejn jigi puntwalizzat il-principju illi l-piz tal-prova huwa mixhut fuq

min jafferma fatt, u mhux fuq min jinnegah.

jipprova illi l-vettura assigurata sofriet hsarat f'incident u li t-telf subit jirrientra fit-

termini tal-polza li assikurat ir-riskju;

Dan l-istess principju jghodd ukoll ghas-socjeta` konvenuta assigurata in kwantu din

tiddefendi l-posizzjoni taghha bl-allegazzjoni li s-sinistru ma kienx wiehed accidentali

izda r-rizultat ta' kuncert frawdolenti u ta' pjan qarrieqi biex tigi defrodata.

din tinkombi di rigore fuqha bhala l-parti li qed tavvanza allegazzjoni simili.

jipprovdi ghalih espressament l-Artikolu 981(2) tal-Kodici Civili fejn testwalment

jghid li "l-eghmil doluz ma jistax ikun prezunt, imma ghandu jigi ppruvat".

"Il-ligi imkien ma tispecifika li l-grad ta' prova ta' eghmil doluz ghandu jkun ghola

minn dak rikjest f'kawzi ta' materja civili.

Kif irriteniet il-Qorti ta' l-Appell fis-

sentenza deciza fil-31 ta' Lulju 1996 fl-ismijiet Adrian sive Aad Almerigo Bartolo Bondin v. George

"In civilibus il-falz mhux mehtieg li jirrizulta ictu oculi mid-dokument innifsu, kif

lanqas hi necssarjament mehtiega il-prova posittiva ta' l-att li wassal ghalih.

invece mehtieg hu li l-gudikant jasal ghall-konvinciment morali mill-kumpless tal-

provi u mic-cirkostanzi tal-kaz illi d-dokument impunjat ma kienx wiehed genwin li

jirraprezenta l-volonta` ta' min jidher li jkun iffirmah imma li jkun vizzjat b'dolo jew

L-Għasri ma hu mehtieg li l-Qorti tidentifika min kien li effettivament ikkommetta

"Din il-Qorti tirreferi wkoll għal dak li intqal mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex)

Ġurisdizzjoni Superjuri fil-kawża fl-ismijiet George Azzopardi Arena et vs. Gaudos Development

Limited (Ċit Nru 129/2004AE) deċiża fil-25 ta' Mejju 2007, fejn fost oħrajn spjegat

bħala prinċipji li:-

(b) Il-qerq m'huwa qatt prezunt izda jrid jigi pprvuat.

L-oneru tal-prova li gie ezercitat

xi qerq tinkombi fuq min jallegah.

Trid issir il-prova li parti wahda uzat "scienter"

raggiri frawdolenti u artifizji li kienu gravi (Joseph Cassar Flores nomine -vs- Paul Naudi Montebello

(d) Sabiex ikun hemm il-qerq, irid ikun hemm raggiri li huma kapaci li jaghtu lill-parti

l-ohra tifhem haga minflok ohra, u jridu jkunu gravi u determinanti.

Dan fis-sens li dik

il-parti li fuqha jkunu saru r-raggiri ma kienitx tasal biex taghmlu kieku ma kienx

(e) "Illi l-qerq ma jistax jigi allegat meta l-fatti setghu jigu stabbiliti bla xkiel jew

diffikulta' zejda mill-parti li tallega l-qerq, ghaliex f'kaz bhal dan ix-xilja ta' qerq ma

tkunx ghajr skuza facli biex wiehed jahrab milli jwettaq ir-rabtiet li jkun dahal

ghalihom mal-persuna li allegatament uzat il-qerq" George Cohen et vs Ivan John

Sapezhinsky deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-28 ta' Lulju 2004.

(f) Fir-rigward tal-oneru tal-prova, il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-kawza fl-ismijiet

Roland Pullicino Anastasi vs Travel TV plc deciza fit-28 ta' Gunju 2001 osservat:- "...l-

Qorti trid taghmilha cara li f'kull kawza, l-attur irid jipprova l-kaz tieghu u dan fi grad

xieraq kif imfisser fir-regoli ewlenin tal-ligi tal-procedura u skond il-haqq.

Attur ma

jistax inehhi minn fuqu dan l-obbligu billi jappella ghas-sens tal-hniena jew dehen

arbitrali tal-gudikant minghajr ma jaghti hjiel ta' prova ta' dak li qed jitlob".

Ma' dan

jizdied li ".....l-inqas huwa accettabbli r-ragunament ta' l-appellanti fis-sens li l-attur

ma jehtiegx li f'kull kaz jipprova l-kaz tieghu a sodisfazzjon tal-Qorti mill-bidu sa l-

Kull process guridiku huwa essenzjalment wiehed ta' provi li jwassal ghall-

Appell fil-5 ta' Marzu 1986).

Fil-kawża fl-ismijiet Joseph Stevens vs. Domenico Muhlenweg mogħtija fl-20 ta' Ġunju

1964 din il-Qorti diversament preseduta iriteniet li "Qabel xejn ghandu jigi rilevat li

f'materja ta' frode, ma jezisti ebda test tal-ligi li jistabilixxi presunzjoni ta' frodi u l-prova

taghha 'incumbit illi qui agit' li tista' ssir anke permezz ta' presunzjonijiet u trid tkun

fondata fuq fatti granifi precizi u konkordanti.

Infatti huwa risaput li mhux kwalunkwe

skaltrezza pratikata ghad-dannu ta' haddiehor taqa' taht is-sanzjoni tal-ligi u dan jinghad

fuq l-iskorta tal-insenjament tad-Dritt Ruman li stabilixxa l-principju; 'Non nisi ex magna

sentenza Prim'Awla - 15 ta' April, 1964 in re Giovanni Battista Cilla vs Salvino

Kelly;

Fid-dawl ta' dan it-tagħlim ġurisprudenzjali jeħtieġ li l-Qorti teżamina l-provi mressqa

sabiex jiġi determinat jekk kienx hemm frodi min-naħa tal-konvenuti Vincent Cilla,

tas-soċjetà filarmonika konvenuta.

Simon Debono Stanmore, Head of Unit – Retail Banking, fl-affidavit tiegħu jispjega li fil-31

t'Awwissu 2009 "numru ta' individwi rrikorrew simultanjament fil-fergħat tal-Bank ta'

San Ġwann u Fgura u ppreżentaw ċekkijiet maħruġa lilhom mill-Organi[zz]azzjoni biex

dawn jiġu msarrfa u wkoll talbu li jsiru trasferimenti ta' flus mill-kont tal-

Organi[zz]azzjoni lill-kumpannija bl-isem ta' SFl Communications Ltd.

Meta il-Bank ġie

notifikat li ċ-ċekkijiet tas-Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja ma setgħux jitħallsu, l-

ammonti li kienu diġà ġew ikkreditati fil-kont tal-Organi[zz]azzjoni kienu laħqu

nġibdu."6 Ikompli biex jippreċiża li l-individwi hawn imsemmija huma Josef Debono Stanmore,

Hasa li apparti li Josef Debono Stanmore kien wieħed mill-

persuni li sarraf iċ-ċekkijiet mgħoddija lis-soċjetà konvenuta, "kien ukoll il-bniedem li

ffirma ċ-ċekkijiet tas-Soċjetà Filarmonika Sant Ċeċilja li taw bidu għal din il-kwistjoni"7.

Simon Debono Stanmore josserva wkoll li l-azzjonisti tal-kumpanija SFI Communications Ltd,

surreferita, m'huma ħadd għajr Josef Debono Stanmore u s-soċjetà konvenuta.8 It-trasferimenti ma

waqfux hemm u dan għaliex fl-istess ġurnata li ntalbu li jsiru trasferimenti lil SFL

Communications Ltd, din tal-aħħar għaddiet biex toħroġ ċekkijiet pay cash "li ġew

imsarrfa mill-imsemmija Josef Debono Stanmore, Vincent Cilla u Marion Trapani Maggi f'dak l-istess

jum fil-fergħat tal-Bank ta' Qormi, Il-Gudja, Paola u Ix-Xewkija.

Din kienet kjarament

manuvra intiża biex tipprova tisvija lill-Bank."9

Dr. Omar Sollars jispjega li huwa ltaqa ma' Josef Debono Stanmore meta kienu jdoqqu l-banda

Sollars jgħid ukoll li f'Diċembru 2006 Debono Stanmore kien is-Segretarju tal-istess

soċjetà li jidher li kellu kontroll sew fuq x'jiġri fis-soċjetà tant li lil Dr. Omar Sollars

kien daħħlu fil-kumitat fil-kariga ta' Viċi-President bla ma saru ebda proċeduri u

mingħajr ma kien iffirma il-formola tan-nomina għal kariga kif mitlub isir fl-Istatut.

segwitu għal din il-kariga Dr. Omar Sollars kien aċċetta li jidħol għal kariga ta' Kaxxier

u din id-darba n-nomina ġiet approvata.

Fl-affidavit tiegħu Dr. Sollars jispjega iżda li

"minkejja li jien kont accettajt din il-kariga u kont nagixxi f'din il-kariga jien qatt ma kont

inhtart uffiċjalment bhala Kaxxier fil-Kumitat tas-Socjeta skont kif jitlob l-Istatut."

jkompli jgħid "Nikkonferma li kemm il-membri tas-socjeta' u l-membri tal-kumitat kienu

jkunu nies li jagħżilhom Josef Debono Stanmore.

Il-Kumitat li kien ikun hemm kien ikun Kumitat li

6 Paġna 62 tal-proċess.

7 Paġna 63 tal-proċess.

8 Dan ġie ikkonfermat ukoll minn Maruska Grima Sciberras Curmi De Gray fl-affidavit tagħha f'paġna 111 tal-proċess.

9 Paġna 63 tal-proċess.

kien jifforma hu stess minghajr ma kienu jiġu osservati l-provvedimenti tal-Istat tas-

Soċjeta' fir-rigward tal-avviz tal-laqghat ġenerali annwali [...]".10

B'mod speċifiku fuq il-każ odjern Sollars jgħid fl-affidavit li meta kien hemm l-iżbilanċ

mal-bank rikorrent, "Josef Debono Stanmore kien il-factotum tas-socjeta u kollox kien f'idejh.

2009 jien kont akkumpanjajt lil Josef Debono Stanmore meta dan mar jitkellem ma' rappreżentant u

avukat tal-Banif Bank, aktar bhala avukat milli bhala rappreżentant tas-socjeta

F'dik il-laqgha id-diskussjoni kienet bejn ir-rapprezentant tal-Banif Bank u

Josef Debono Stanmore, li minn moment ghall-ieħor ġieli ikkonsulta xi punt legali mieghi.

li Josef Debono Stanmore cahad bil-qawwa kollha l-akkuzi tar-rapprezentant tal-Bank li kien qed isir

frodi, imma niftakar ukoll li Josef Debono Stanmore kien ipprometta li jiċċekkja x'fondi żejda kienet

gibdet is-socjeta u ppropona li dak li nġibed żejjed jiġi ritornat lill-Bank fl-iqsar żmien

Wara xi granet Josef Debono Stanmore kien ghamel il-verifiki u qalli biex nikteb ittra legali

lill-Bank sabiex jipproponi metodu ta' hlas".11 Dr. Omar Sollars fl-affidavit tiegħu

jiċħad li kien jaf biċ-ċekkijiet li ġew depożitati minn kont ta' Santa Ċeċilja għal kont tas-

soċjetà konvenuta u lanqas ma kien involut f'dan kollu.

Waqt ix-xhieda viva voce tat-8 t'Ottubru 2013, Dr. Sollars jispjega li kien sar jaf bi

żbilanċ fil-kont bankarju tal-Banif Bank għax kien qallu Josef Debono Stanmore u sema' bil-frodi

meta kien mar il-laqgħa ma' Debono Stanmore il-bank f'Settembru 2009.

Jaħlef ukoll li ma kienx jaf

li Marion Trapani Maggi kienet irtirat xi flus mill-bank għan-nom tas-soċjetà konvenuta u dan

għaliex il-firmatarji sa fejn jaf huwa kienu Josef Debono Stanmore u Vincent Cilla.

"ma kontx naf illi xi ċekkijiet kienu qeghdin jiġu depożitati fil-kont tal-Banif.

Lanqas biss

Ma kontx naf fejn qed johrogu c-cekkijiet"12.

x-xhud jgħid li huwa kien firmatarju tas-Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja, xhed li huwa

qatt ma iffirma xejn u qatt ma iffirma ċekkijiet.

Josef Debono Stanmore waqt ix-xhieda tiegħu tas-

26 ta' Mejju 2016 xhed li Omar Sollars ma kienx firmatarju fuq il-kont tal-Banif Bank

u lanqas ma sarraf xi ċekkijiet.13

10 Paġna 159A tal-proċess.

11 Paġna 160 tal-poċess.

12 Paġna 168 tal-proċess.

13 Paġna 227 tal-proċess.

Mill-affidavit ta' Vincent Cilla jirriżulta li anke dan ġie magħżul minn Josef Sollars

mingħajr ma saret elezzjoni - kien għażlu biex ikun President tal-Kumitat.

Jgħid li ma

kienx jaf jekk kienx hemm statut iżda Josef Debono Stanmore qallu li ma kellu għalfejn jinkwieta fuq

xejn "ghax kollox kien ser ikun f'idu" tant li huwa ma kien jagħmel xejn u kien iħalli

"kollox f'idejn Josef Debono Stanmore u kull ma kien jghidli naghmel kont naghmlu"14 tant li jekk

kien isaqsih biex jiffirmalu xi ċekk dan kien jagħmel hekk.

Ta' relevanza huwa dak li qal

Vincent Cilla fuq Dr. Omar Sollars fl-affidavit tiegħu: "[...] dan Omar Sollars ma

kontx nafu jaghmilha ta' kaxxier: il-flus, u l-bank accounts u c-cheque-books dejjem

nafhom f'idejn Josef Debono Stanmore".

15 Anka l-istatements tal-bank kien jirċievihom Josef Debono Stanmore.

Vincent Cilla jispjega li l-kont bankarju tal-Banif Bank "kien jikkontrollah ghal

kollox Josef Debono Stanmore" minn żmien għal żmien kien jiffirmalhu xi ċekkijiet kif ukoll kien

imur miegħu l-Bank biex jiġbdu xi flus.

Ta' min jinnota wkoll li nonostante li Cilla

kien il-President lanqas biss kien jaf li Josef Debono Stanmore mar għal xi diskussjonijiet mal-Bank

għaliex kien hemm xi problema bil-kontijiet bankarji wisq aktar ma kien jaf li din il-

problema kienet fil-fatt teżisti.

Il-konvenuta Antoinette Micallef Zarafa ukoll jidher li daħħalha Josef Debono Stanmore bħala membru

tal-kumitat u serħilha moħħha li ma kellha l-ebda responsabbiltà.

Fl-affidavit16 tagħha

tgħid li hija qatt ma nvolviet ruħha fit-tmexxija tas-soċjetà u lanqas kienet taf li s-soċjetà

kellha kont mal-Banif Bank.

In kontro eżami tispjega li hija saret taf b'dan il-kont meta

Josef Debono Stanmore mar id-dar tagħha u talab lil Vincent Cilla sabiex jiffirma xi ċekkijiet

maħruġin minn dan il-kont.

Min-naħa tiegħu Josef Debono Stanmore spjega li l-involviment tiegħu fis-soċjetà konvenuta beda

meta fl-1996 kien Assistent Surmast, imbagħad sar Assistent Kaxxier u maż-żmien

inħatar Segretarju Ġenerali tal-Każin u dam f'din il-kariga sal-2012.

Jikkonferma li bħala

Segretarju Ġenerali tas-soċjetà konvenuta huwa kellu poteri rappreżentattivi mal-Bank.

Meta mistoqsi fl-14 ta' Diċembru 2015 fuq is-Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja huwa

jgħid li ma jiftakarx jekk kienx il-President jew is-Segretarju iżda jikkonferma li huwa

kellu s-setgħa li jiffirma għan-nom tal-istess soċjetà.

17 Meta ġie mistoqsi dwar iċ-

14 Paġna 162 tal-proċess.

16 Paġna 164 tal-proċess.

17 Paġna 200 tal-proċess.

ċekkijiet li nħarġu mis-Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja, hu konferma li fil-fatt ħarġu

mill-imsemmija soċjetà u kkonferma li qiegħed jagħraf il-firma tiegħu fuq iċ-ċekkijiet

Ix-xhieda ta' Josef Debono Stanmore fir-rigward tal-fondi li kellha s-Soċjetà Filarmonika

Santa Ċeċilja, ma hi konvinċenti xejn:-

Dr Kevin Spiteri k/a Spiteri Shaw: F'dak il-perjodu li fih inhargu dawk ic-cekkijiet tiftakar peress li

inti kont fit-tregija kif ghadek kif ghedtilna inti stess, tiftakar jekk is-socjeta

filarmonika Santa Cecilja kelliex fondi bizzejjed biex dawk ic-cekkijiet jigu onorati?

Xhud: Mela milli stajt nifhem jiena la nhargu l-ammonti kien hemm.

Il-problema hija

din saru deposits minn forsi ta' bank iehor fil-kont tal-APS li jirrigwardja Santa Cecilja

u jista' jaghti l-kaz li gie rriversjat lura.

Dik li seta' gara, jigifieri ahna jekk dejjem

Qorti: X'jigifieri, mhux qed nifhem xejn?

Xhud: Ahna forsi jista' jaghti l-kaz li s-socjeta` Santa Cecilja rceviet xi payments

Fix-xhieda tiegħu tas-26 ta' Mejju 2016, Josef Debono Stanmore jikkonferma li diversi kienu ċ-

ċekkijiet li ġew maħruġa mis-soċjetà SFL Communications Ltd f'Awwissu tal-2009 li

kienu pay cash u li dawn iċ-ċekkijiet issarfu minnu, Vincent Cilla u Marion Trapani Maggi.

Meta ġie mistoqsi x'kienet ir-raġuni li dawn il-flus inħarġu, ix-xhud spjega li dik kienet

il-ġimgħa tal-festa fejn ikunu jridu jsiru l-ħlasijiet, imma ma preċiżax xi ħlasijiet kellhom

Sussegwentement ix-xhud ippreżenta l-minuti tal-laqgħat li seħħew bejn Novembru

2005 u Lulju 2007 flimkien ma' rendikont mensili.

Għalkemm dan m'huwiex il-perjodu

mertu ta' din il-kawża, il-Qorti ser tieħu dawn ir-rendikonti bħala eżempju biex tifhem

x'inhu l-infieq approssimattiv fis-sena speċifikament fi żmien t'Awwissu (ix-xahar tal-

festa u xhur sussegwenti):

Diċembru 2005

18 Paġna 201 tal-proċess.

Mejju 2006

Ġunju 2006

Diċembru 2006

Mejju 2007

Ġunju 2007

It-total komplessiv ta' spejjeż li kellha s-soċjetà konvenuta għas-sena 2006 kien ta' ftit

aktar minn tnejn u għoxrin elf (€22,000).

Mix-xhieda sa dan l-istadju jirriżulta li l-

konvenut Grech jallega li l-flus li inġibdu f'Awwissu 2009 intużaw għal l-ispejjeż tal-

festa, iżda ma jagħti l-ebda spjegazzjoni ulterjuri.

Sena u nofs wara u ċioe fix-xhieda tat-

23 ta' Novembru 2017 Grech jgħid li jista' jagħti l-każ li f'dik il-ġimgħa tal-festa tħallsu

xi ħaddiema għax-xogħlijiet surreferiti.

Però prova li saru x-xogħlijiet u fatturi tal-

ammonti mħallsa qatt ma nġabet.

Ix-xhud jgħid li fis-sena 2009 "fis-socjeta', bdil ta'

soqfa, hitan, gie l-kazin kollu fuq il-gebla, fustuni ghat-toroq, arblu gdid, dawk l-affarijiet

in konnessjoni mas-socjeta'."19 Ix-xhud kompli jispjega hekk:

19 Paġna 373 tal-proċess.

Dr Frank Morris: Jigifieri qed nifhmek sew illi dawn ic-cekkijiet pay cash kienu biex

jithallsu dawn il-persuni li ghadek kif semmejt inti issa?

Inti staqsejtni kienx hemm nies li ghamlu xi xoghol.

Xhud: Mhux dejjem l-istess, gieli cash, gieli cekk, gieli money order, hekk kienu

Hekk indikati l-punti ewlenin li joħorġu mix-xhieda, imiss lil din il-Qorti tiddetermina

jekk il-konvenuti qua amministraturi kellhomx il-ħsieb li jiffrodaw il-Bank meta sarrfu

ċekkijiet mogħtija minn soċjetà li ma kellhiex fondi fil-kontijiet bankarji tagħha.

Fil-konfront ta' Vincent Stout, il-bank naqas milli juri li kien involut fit-tranżazzjonijiet

li seħħew f'Awwissu 2009.

Il-Bank stess fin-nota ta' sottomissjonijiet tiegħu jissottometti

li "mhux ċar l-irwol eżatt li kellu l-konvenut mejjet Vince Stout fit-tranżazzjonijiet mertu

Il-fatt waħda li kien amministratur bl-ebda mod ma hu prova sodisfaċenti li

kien parteċipi fi transazzjonijiet frawdolenti li seħħew f'Awwissu 2009.

Kif ġie spjegat

fil-ġurisprudenza hawn fuq kwotata, frodi ma tistax tiġi preżunta iżda jeħtieġ prova

preċiża u konkreta u mhux sempliċiment suppożizzjoni.

Dan jgħodd ukoll għal Antoinette

Micallef Zarafa li tikkonferma li lanqas biss kienet taf li kien hemm kont bankarju mas-soċjetà

rikorrenti u li saret taf bih meta Josef Debono Stanmore saqsa għal xi firem minn għand Vincent

Fardell biss meta rċeviet l-atti ta' dawn il-proċeduri li saret taf li kien hemm xi

In oltre ma intweriex li hija kienet involuta f'xi transazzjoni frawdolenti.

Fir-rigward tal-Avukat Omar Sollars u ta' Vincent Cilla is-sitwazzjoni hija kemxejn

differenti minn ta' Vince Stout u Antoinette Micallef Zarafa.

Dan magħdud iżda, il-Qorti

m'hijiex moralment konvinta li l-involviment tagħhom kien ta' l-istess livell ta' Josef

Doublet qiegħed jingħad fis-sens illi għalkemm Omar Sollars kien firmatarju tas-

Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja huwa qatt ma firma ċekkijiet tagħha u għalkemm huwa

kien il-Kaxxier tas-Soċjetà Filarmonika konvenuta huwa lanqas kien jaf li kienu qegħdin

isiru xi tranżazzjonijiet min-naħa tas-Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja għas-soċjetà

konvenuta u dan peress li l-konvenut Josef Debono Stanmore kien jieħu ħsieb ta' kollox.

20 Paġna 374 tal-proċess.

jaf bit-tranżazzjonijiet mertu tal-kawża odjerna meta attenda l-fergħa tal-bank ma' Josef

Calleja Pace il-Qorti tħoss li kien hemm negliġenza min-naħa ta'

Dr. Omar Sollars li ma involviex ruħu aktar f'dak li kien qiegħed jiġri fil-kontijiet

bankarji meta huwa kien il-Kaxxier, dan in-nuqqas ta' interess u għarfien ma jammontax

għal ingann u frodi a detriment tal-bank attur..

Għal dak li għandu x'jaqsam Vincent

Cilla, għalkemm huwa kien involut fl-irtirar ta' xi flus mill-kont bankarju, ma

intweriex li Cilla kellu xi involviment dirett fis-Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja li

bis-saħħa tagħha kien ikun jaf li l-imsemmija soċjetà ma kellhiex fondi sabiex jissarfu ċ-

ċekkijiet.

Min-naħa l-oħra, Josef Debono Stanmore kellu involviment dirett fit-tranżazzjonijiet taż-żewġ

soċjetajiet.

Bħala Segretarju jew President tas-Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja u

għalhekk bħala l-persuna li kellha kontroll tal-kontijiet bankarji, huwa kellu l-għarfien

sħiħ tal-fondi disponibbli.

Kien Debono Stanmore stess li ffirma ċ-ċekkijiet li nħarġu mis-Soċjetà

Filarmonika Santa Ċeċilja u kien hu wkoll (flimkien ma' Vincent Cilla u Marion

Trapani Maggi) li mar il-Bank rikorrent sabiex isarraf l-istess.

Kien Debono Stanmore ukoll li fost oħrajn

ħareġ iċ-ċekkijiet pay cash, mingħajr ma ġġustifika fejn marret is-somma ta' 'l fuq minn

wieħed u ħamsin elf ewro (€51,000) li ġiet irtirata fi żmien tlett ijiem.

jressaq xi provi dwar fejn marru dawn il-flus.

Il-mod kif irrisponda għad-domanda jekk

dawn intużawx għall-ispejjeż tal-festa jew għal xogħlijiet li saru fil-każin jikkonvinċi lill-

Qorti li Josef Debono Stanmore kien ħafna xħiħ mal-verita' waqt it-testimonjanza tiegħu.

Fil-fehma

ta' din il-Qorti jirrżultaw provi sodisfaċenti li juru li Josef Debono Stanmore intenzjonalment iffirma

ċekkijiet meta kien jaf li fondi fil-kont bankarjut tas-Soċjeta' Filarmonika Santa Ċecilia

ma kienx hemm, u daqstant ieħor kien konsapevoli li ma kellux dritt li għan-nom tas-

soċjeta' konvenuta jirtira flus li suppost kienu ġew depożitati b'dawk l-istess ċekkijiet,

meta kien jaf li dawk iċ-ċekkijiet ma setgħux jiġu onorati mill-bank.

Il-Qorti m'għandha

l-ebda dubju li l-konvenut Josef Debono Stanmore aġixxa b'mod frawdolenti fil-konfront tal-bank

Mill-kumpless tal-provi il-Qorti qed tikkonkludi illi filwaqt li ma ġiex ippruvat li Vincent

Cilla, Dr. Omar Sollars, Antoinette Micallef Zarafa u Vince Stout aġixxew b'mod

frawdolenti fil-konfront tal-bank attur; jirriżulta ampjament illi l-konvenut Josef Debono Stanmore

aġixxa b'mod frawdolenti fil-konfront tal-bank attur.

Stabbilit illi l-konvenut Josef Debono Stanmore huwa responsabbli sabiex jirrifondi l-flus żbankati

indebitament mingħand il-bank attur filwaqt li l-konvenuti Cilla, Sollars, Micallef Zarafa

u Stout ma humiex hekk responsabbli, jeħtieġ issa jiġi eżaminat jekk it-talbiet fil-konfront

tal-konvenut Debono Stanmore humiex preskritti.

L-Eċċezzjoni tal-Preskrizzjoni

Qabel ma din il-Qorti tgħaddi sabiex tikkunsidra l-mertu tal-kawża fil-konfront tas-

soċjeta' konvenuta jeħtieġilha tqis il-ħames eċċezzjoni ta' Josef Debono Stanmore li permezz tagħha

qiegħed jeċepixxi li l-azzjoni hija milquta bil-preskrizzjoni ta' sentejn skont l-Artikolu

1027 tal-Kodiċi Ċivili.

Dan l-artikolu jipprovdi hekk:

L-azzjoni biex jintalab lura dak li jkun ingħata mingħajr ma kien imiss, meta ma tkunx

waqgħet bil-preskrizzjoni bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet miġjuba taħt it-titolu dwar il-

preskrizzjoni, taqa' bil-preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn minn dak in-nhar illi dak li

lilu tmiss l-azzjoni jikxef l-iżball.

Minn eżami tal-Artikolu 1027 fuq ċitat, jirriżulta illi biex jintalab lura dak li jkun ingħata

mingħajr ma kien imiss, il-perjodu preskrittiv huwa ta' sentejn minn dakinhar illi dak

li lilu tmiss l-azzjoni jikxef l-iżball, meta ma tkunx waqgħet bil-preskrizzjoni bis-saħħa

tad-dispożizzjonijiet miġjuba

taħt

it-titolu dwar

il-preskrizzjoni.

ġurisprudenza stabbilita illi l-azzjoni għar-rifużjoni tal-ħlas indebitu hija distinta mill-

azzjoni li għandha bħala oġġett tagħha talba għall-ħlas ta' kreditu, stante illi fl-azzjoni ta'

ripetizzjoni ta' indebitu, l-oġġett m'huwiex il-kreditu kontemplat fid-dispożizzjonijiet tal-

liġi dwar il-preskrizzjonijiet qosra, iżda ir-rivendikazzjoni ta' dak imħallas meta ma

kellux jingħata.21

Stabbilit illi l-preskrizzjoni applikabbli hija dik ta' sentejn, jeħtieġ illi jiġi determinat

minn meta għandu jitqies li beda jiddekorri l-perijodu preskrittiv in kwistjoni.

Il-liġi hija

21 Ara fir-rigward Camel Brand Company Limited vs. Worldwide Import and Export Company Limited, deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fit-22 ta' Mejju 2009.

ċara fir-rigward u tistipola illi ż-żmien għall-preskrizzjoni jibda jgħaddi minn dak inhar

li dak li lilu jmiss l-azzjoni, jikxef l-iżball.

Huwa wkoll assodat fil-ġurisprudenza in

materja illi ż-żmien relattiv għandu jitqies li jibda jgħaddi hekk kif fattwalment jinkixef

l-iżball dwar l-ammont imħallas, u mhux minn meta l-iżball seta' jinkixef.22

Inoltre jeħtieġ li minn iqajjem l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni għandu jipprova kif imiss li

ż-żmien stabbilit mil-liġi tassew għadda23, u "f'każ ta' dubju, dan imur kontra l-istess

parti eċċipjenti"24.

In oltre, jaqa' dejjem fuq il-Qorti li tqis minn liema data tali

preskrizzjoni bdiet għaddejja, iżda l-eċċezzjoni m'għandhiex tintlaqa' jekk mill-provi

mressqin jew mill-atti tal-proċess dik id-data ma tkunx tista' tiġi stabbilita.

Kemm mill-affidavit ta' Simon Debono Stanmore kif ukoll mill-affidvait ta' Maruska Grima Sciberras Curmi De Gray

jidher li s-soċjetà rikorrenti ndunat bl-anomalija fil-kont bankarju tas-soċjetà filarmonika

konvenuta għal bidu ta' Settembru 2009 , mingħajr ma ġie preċiżament indikat data minn

Però il-Qorti tinnota li l-partijiet jaqblu li fl-24 ta' Settembru

2009, Josef Debono Stanmore flimkien ma' Av. Omar Sollars marru l-uffiċċju tal-Bank f'San Ġiljan

bħala rappreżentanti tas-soċjetà konvenuta u min-naħa tal-Bank kien hemm Simon Debono Stanmore

flimkien mal-avukat tal-istess bank.

Jista' jiġi stabbilit għalhekk li minn din id-data l-

Bank kixef l-iżball.

Sabiex l-azzjoni ma tiġix preskritta kien jeħtieġ li Banif Bank jibda

proċeduri ġudizzjarji fi żmien sentejn mill-24 ta' Settembru 2009, anke billi jinterrompi

b'att ġudizzjarju bħal m'hi Ittra Uffiċċjali.

Mill-atti jirriżulta li fil-fatt il-Bank ippreżenta Ittra Uffiċċjali fil-5 ta' Marzu 2010 u

filwaqt li din ġiet notifikata lis-Soċjetà Filarmonika Lourdes, kien hemm notifika

negattiva fil-konfront ta' Josef Debono Stanmore u Vincent Cilla.

Dan ifisser għalhekk illi filwaqt

li sentejn fil-konfront tas-soċjetà konvenuta reġgħu bdew jidekorru, mhux l-istess jista'

jingħad fil-konfront ta' Debono Stanmore għaliex ma rriżultax li s-soċjetà konvenuta ħadet xi passi

ulterjuri sabiex tiżgura li tinterrompi l-preskrizzjoni fir-rigward ta' dawn it-tnejn.

tirrimarka li l-azzjoni odjerna ġiet intavolata fis-6 ta' Frar 2012 u għalhekk oltre l-perijodu

22 Ara Edward vs. Micallef Sant vs Francis A. Incorvaja, deċiża mill-Qorti ta' l-Appell (sede Kummerċjali), fit-3 ta' Frar, 1958.

23 Ara Stencil Pave (Malta) Ltd vs. Dr. Maria Gingell Little John nomine (Ċit Nru 1656/2001) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fit-30 t'Ottubru 2001.

24 Reuben Zammit Marmara’ vs. Joseph Farrugia Saliba (Ċit Nru 471/11JRM) deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis- 27 t'April 2017.

preskrittiv in kwistjoni.

Wieħed iżda m'għandux jieqaf hawn u għandu jara mill-assjem

tal-provi jekk kienx hemm xi ammissjoni min-naħa tad-debitur li l-ammont huwa fil-fatt

dovut stante li dan iġib miegħu r-rinunzja tal-perjodu preskrittiv.

Dan huwa bbażat fuq

dak li jipprovdi l-Artikolu 2133 tal-Kodiċi Ċivili:

Il-preskrizzjoni tinkiser jekk id-debitur jew il-pussessur jagħraf il-jedd tal-parti li

kontra tagħha dik il-preskrizzjoni kienet bdiet miexja.

Din il-Qorti tosserva li fil-fatt fil-każ odjern, Josef Debono Stanmore jikkonferma fix-xhieda tiegħu

tal-14 ta' Diċembru 2015 u jaqbel li hemm xi flus li huma dovuti lill-Bank, però ma kienx

hemm qbil fuq is-somma:

Dr Kevin Spiteri k/a Spiteri Shaw: Inti qed tikkonferma li l-ammont huwa dovut?

Xhud: Ma nistax nikkonferma jiena, nikkonferma parti minnu iva imma kollu le,

b'hekk qed nghidlek ma nistax nikkonferma ghax ma tistax taqbel fuq bicca.25

Josef Debono Stanmore wara li għamel il-verifika meħtieġa fix-xhieda tiegħu tas-26 ta' Mejju 2016

ikkonferma li l-ammont żdied minħabba li kienu qegħdin jiżdiedu l-imgħaxijiet:

Dr Frank Morris: Fis-seduta ta' Dicembru 2015, inti ghidt illi fuq parti mill-ammont

mitlub ossia mill-bank, inti ma taqbilx.

Xhud: Imma issa ccekkjajt x'inhi l-affari.

Dr Frank Morris: Spjega lill-Qorti xi ccekkjajt.

Xhud: Jiena ccekkjajt li hemm l-imghax ghax jiena rajt karta u ma kontx naf li zdied

lil bank.

Dr Frank Morris: Jigifieri inti taqbel illi hemm dak l-ammont dovut lill-bank?

Xhud: Mhux ovvja, kieku kif qeghdin zbank26

25 Paġna 206 tal-proċess.

26 Paġna 227 tal-proċess.

In vista tas-suespost, il-Qorti tasal biex tikkonkludi li b'din il-konferma Josef Debono Stanmore

irrinunzja għall-ħames eċċezzjoni u għalhekk tgħaddi sabiex tiċħad l-imsemmija

eċċezzjoni.

Ikkunsidrat

Kontumaċja tas-Soċjeta' Konvenuta.

Mill-atti jirriżulta li s-soċjetà konvenuta naqset milli tippreżenta risposta ġuramentata u

għalhekk ġiet dikjarata kontumaċja minn din il-Qorti (diversament preseduta) fil-21 ta'

Ġunju 201227.

Għalkemm is-soċjetà konvenuta kienet debitament notifikata bir-rikors promotur, hija

waqgħet fi stat ta' kontumaċja peress li baqgħet ma ressqet ebda risposta ġuramentata u

lanqas ma ttentat tressaq xi ġustifikazzjoni jew talba sabiex tressaq ir-risposta tagħha

għat-talbiet tas-soċjetà rikorrenti.

Huwa ritenut li l-kontumaċja għandha tittieħed bħala

kontestazzjoni u mhux bħala stqarrija jew ammissjoni da parti tal-konvenuta għal dak li

qiegħed jintalab jew jiġi allegat kontriha da parti tas-soċjetà rikorrenti.

In tema legali, fis-sentenza fl-ismijiet Blye Engineering Co. Ltd vs. Philip Apap Brown

Palmer Morewood et (Ċit Nru 273/2003) deċiża fit-22 ta' Ġunju 2005, il-Qorti tal-Appell (sede

Inferjuri) osservat li "… huwa wkoll principju ben stabbilit illi ghalkemm il-konvenut

jibqa' kontumaci dan ma kellux jinftiehem bhala li hu abbanduna kull eccezzjoni li seta'

jaghti fil-kawza u ammetta d-domanda.

Sta ghall-gudikant li jezamina jekk it-talba hix

gustifikata, indipendentement mill-kontumacja tal-konvenut.

Fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Edmond sive Jesmond Barnes vs. Brian Cassar Sanderson

et noe, deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fis-27 ta' Marzu 1996 ingħad:

"Illi fl-ahharnett irid jinghad illi skond il-gurisprudenza tal-Qrati taghna, il-konvenut

li jibqa' kontumaci, bhal kaz odjern, ma jitqiesx li ammetta t-talba ta' l-attur, izda

jitqies li jkun irrimetta ruhu ghall-gudizzju tal-Qorti.

Dana ma jfissirx pero' li l-Qorti

27 Paġna 60 tal-proċess.

tista' tqajjem hija stess ex officio kwalunkwe eccezzjoni li l-konvenut seta' jqajjem

kieku kkontesta l-kawza billi kif gie ritenut fis-sentenza ta' l-Onorabbli Qorti ta' l-

Appell in re Hammet vs Genovese moghtija fil-31 ta'Jannar 1991:

"Il-Qorti m'ghandhiex tissolleva eccezzjoniiet li mhiex awtorizzata espressament

mill-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili jew minn konsiderazzjonijiet ta'

ordni Pubblika.

Ghaliex altrimenti tinholoq sitwazzjoni fejn il-Qorti tiddeciedi fuq eccezzjoni

taghha stess haga li mhix rakkomandabbli billi tinvolvi vjolazzjoni ta' principju

kardinali tas-smiegh xieraq tal-kawza;""

Dan magħdud, il-Qorti għalhekk sejra tgħaddi sabiex tikkunsidra jekk b'riżultat tal-

azzjoni frawdolenti tal-konvenut Josef Debono Stanmore, hiex ukoll responsabbli s-soċjeta'

Ikkunsidrat;

Ir-Responsabbilta' tas-Soċjeta' Filarmonika Konvenuta.

Mill-atti tal-kawża jirriżulta li l-kawża ġiet intavolata inter alia kontra s-soċjeta'

filarmonika konvenuta għaliex il-konvenut Josef Debono Stanmore għazel li għan-nom tas-Socjeta'

Filarmonika Santa Cecila ħareġ ċekkijiet pagabbli "Cash" u l-istess Josef Debono Stanmore b'mod

frawdolenti għażel li jiddepożithom fil-kont bankarju li s-soċjeta' filarmonika konvenuta

għandha mal-bank attur u immedjetament jiżbanka l-import tagħhom qabel ma l-bank

laħaq ottjena l-clearance tagħhom kontra l-prattiċi bankarji stabbiliti.

jirritjeni illi huwa sarraf dawn iċ-ċekkijiet "stante anomalija teknika fis-sistema

tal-kumpannija attriċi,

tali sistema poġġiet a dispożizzjoni

ta'

organizzazzjoni debitrici xi fondi qabel ma intemmet il-procedura ta' verifika"28.

Il-bank jispjega li s-Soċjetà Filarmonika Lourdes tramite Josef Debono Stanmore kienet taf li

m'hemmx fondi fil-kont bankarju tas-Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja u dan peress li

28 Paragrafu 6 tar-rikors ġuramentat, paġna 2 tal-proċess.

ċ-ċekkijiet li kienu inħarġu kienu ffirmati mill-istess persuna li fetħet il-kont bankarju

għas-soċjetà konvenuta u ċioe Josef Debono Stanmore.

Il-bank attur għalhekk jikkontendi li huwa kreditur tas-soċjeta' konvenuta "fl-ammont ta'

ammont hu dovut fuq il-Current Account nru.

'A') li l-istess

organizzazzjoni ghandha mal-kumpannija attrici u jinkludi mghaxijiet li sat-13 ta' Jannar

2012 kienu ta' mitejn u erbatax-il Euro u sebgha u ghoxrin centezmu (€214.27)"29.

soċjetà rikorrenti tgħid ukoll li l-aġir tas-soċjetà konvenuta jikser id-dispożizzjonijiet tal-

Artikoli 1021 u 1023 tal-Kapitolu 16, fejn allura s-soċjetà rikorrenti qiegħda tibbaża l-

azzjoni tagħha fuq indebito solutio.

Artikolu 1021 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta jipprovdi illi:

Kull min jirċievi, sew xjentement jew bi żball, ħaġa li hu ma kellux jieħu la taħt

obbligazzjoni ċivili lanqas naturali, għandu jroddha lil dak li minn għandu jkun

irċiviha bla jedd.

L-azzjoni indebiti solutio hija maħsuba biex kull min jirċievi sew xjentement jew bi żball

haġa li hu ma kellux jieħu la taħt obbligazzjoni ċivili u lanqas naturali għandu jroddha lil

dak li minn għandu jkun irċevieha bla jedd.

Ġie kemm-il darba ritenut li hemm tlett

elementi li jridu jiġu ppruvati biex tirnexxi azzjoni ta' ħlas indebitu u dawn ġew imfissra

fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) tat-8 ta' Mejju 2001, fil-kawża fl-

ismijiet Paul Spiteri Shaw vs. Silvio Cassar Flores et (App Ċiv Nru 645/1981), fejn jinsab irritenut

L-attur kellu jekk ried jittanta l-azzjoni tal-indebitu b'success l-obbligu li jipprova t-

tlett elementi tal-azzjoni.

Dawn huma:-

(a) Illi huwa hallas l-ammont minnu reklamat.

29 Paragrafu 12 tar-rikors ġuramentat, paġna 2 tal-proċess.

Jispetta lil min jipproponi l-azzjoni li jipprova l-ħlas, l-ineżistenza tal-causa solvendi u l-

iżball.

Fis-sentenza Frank Cilia Pisani vs. George Brenda deċiża mill-Qorti tal-Appell

(sede Superjuri) fl-24 t'Ottubru 1975, ġie ritenut għal dak li jikkonċerna l-piż tal-prova,

illi "jekk ma ssirx il-prova ta' dak l-izball fis-solvens u b'mod specjali jekk issir il-prova

li dak is-solvens kien jaf bic-cirkostanzi li minhabba fihom hu ma kienx tenut ghall-hlas,

allura ma ghandux id-dritt ghar-ripetizzjoni ta' dak li hallas, ghaliex indebitum solutum

sciens non recte repetit, u allura f' kaz bhal dan, min ikun hallas ma jkollux ragun

jilmenta, u imputet sibi jekk kellu xi dannu".

Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) tal-21 ta' Ġunju 2006, fil-kawża fl-

Ċiv Nru 1584/2005), ingħad in propositu illi

L-azzjoni esperita mis-socjeta` attrici hi dik fondata fuq il-kwazi-kuntratt ta' pagament

ta' indebitu ossija dik ta' ripetizzjoni.

Azzjoni din cirkoskritta, skont id-dottrina

prevalenti, bejn is-solvens, ossija dak li ghamel il-hlas, u l-accipiens ossija dak li

Ir-rekwiziti taghha huma l-pagament, l-indebitu u l-izball f' min hallas ("Maria

Bugeja Caligari -vs- Nutar Paul Abel Lee", Prim' Awla, Qorti Civili, 25 ta' Mejju

jedd jitlob il-hlas lura minghand il-kreditur.

Fi kliem iehor, jekk wiehed ikun ghamel

pagament billi jkun jahseb bi zball li dak il-pagament kien dovut, filwaqt li fil-verita`

ma kienx dovut, ghandu dritt jirrepeti mir-ricevent il-haga li jkun hallas."

Grech -vs- Filippo vidal", Qorti tal-Kummerc, 11 ta' April 1961);

Jitnissel minn dan illi "l-fondament ta' l-azzjoni ta' indebitu huwa l-izball f'min

ikun hallas; liema zball ma ghandux japprofitta minnu min ikun ircieva l-hlas, skont

il-massima ta' gustizzja naturali 'jure naturae aequum est neminem cum alterius

Civili, 8 ta' Frar 1957 u "Frank Cilia Pisani -vs- George Brenda", Appell Civili, 24

ta' Ottubru 1975)." 30

30 Enfasi miżjuda.

Ikkunsidrat;

Hekk delineata l-ġurisprudenza jeħtieġ li jiġu analizzati l-atti u x'jirriżulta minnhom.

xhud Maruska Grima Sciberras Curmi De Gray fl-affidavit tagħha spjegat li "wieħed mill-kontijiet li

għandha s-Soċjeta Filarmonika Lourdes AD1977 (Organizzazzjoni) mal-Bank kien fi stat

overdrawn fl-ammont ta' wieħed u ħamsin elf, disa' mija u tnejn u tletin Euro (€51,932).

Dan għall-ħabta tal-bidu ta' Settembru".31 Il-konsegwenza li l-kont bankarju ġie

overdrawn huwa l-fatt li s-soċjetà rikorrenti sarrfet ammont ta' ċekkijiet nonostante l-fatt

li l-kont bankarju li minnu oriġina ċ-ċekkijiet ma kellux fondi fih.

ta' jiem li sar it-tisrif ta' dawn iċ-ċekkijiet, li s-somma totali tagħhom kien ta' ħamsa u

ħamsin elf u tmien mitt euro (€55,800), li rriżulta li fil-fatt ma kienx hemm fondi biżżejjed

fil-kont li minnu kellu jinħareġ il-flus.

B'dan għalhekk ifisser li l-Bank ħallas somma ta'

flus lis-soċjetà konvenuta meta din tal-aħħar ma kinitx intitolata għalihom.

Josef Debono Stanmore ukoll jikkonferma fix-xhieda tiegħu tal-14 ta' Diċembru 2015 li kien qed

jaqbel li hemm xi flus li huma dovuti lill-Bank, però ma kienx hemm qbil fuq is-somma:

Dr Kevin Spiteri k/a Spiteri Shaw: Inti qed tikkonferma li l-ammont huwa dovut?

Xhud: Ma nistax nikkonferma jiena, nikkonferma parti minnu iva imma kollu le,

b'hekk qed nghidlek ma nistax nikkonferma ghax ma tistax taqbel fuq bicca.32

Josef Debono Stanmore reġgħa kkonferma dan bl-aktar mod ċar u dritt għal punt fix-xhieda tiegħu

tas-26 ta' Mejju 2016:

Dr Frank Morris: Jigifieri inti taqbel illi hemm dak l-ammont dovut lill-bank?

Xhud: Mhux ovvja, kieku kif qeghdin zbank33

L-istess xhud spjega fix-xhieda tiegħu tal-14 ta' Diċembru 2015 li milli jiftakar hu, il-

konsegwenza li ċ-ċekkijiet ma setgħux jissarfu kien il-fatt li s-soċjetà filarmonika li ħarġet

31 Paġna 111 tal-proċess.

32 Paġna 206 tal-proċess.

33 Paġna 227 tal-proċess.

iċ-ċekkijiet ma kelliex fondi hi għaliex jista' jagħti l-każ li bbawnsja xi pagament li kellu

jsir lil dik is-soċjetà (Soċjetà Filarmonika Santa Ċeċilja):

tana xi ammonti ta' flus lil santa Cecilja.

Santa Cecilja ddepozitathom fil-kont taghha.

Mela issa lil Santa Cecilja riedet tissellef xi flus lis-socjeta Filarmonika Lourdes biex

tghinha finanzjarjament biex tkun tista' taghmel l-organizazzjoni festa etc. etc. qed

nithaddtu sew qeghdin awwissu voldieri Awwissu festa ta' Lourdes tathom l-ammonti

ta' flus u mill-Banif imbaghad gew reversjati ghax ma kellhomx l-APS, l-APS ghaliex

ma kellhomx flus ghax meta tfajna l-flus fil-kont tal-APS, il-flus m'ghaddewx.34

Nonostante li fl-istess xhieda Josef Debono Stanmore ikkommetta li ser jiċċekkja l-ammont li hu

jaħseb għandu jingħata lil Bank rikorrenti, huwa naqas milli jagħmel dan.35.

Ġaladarba hemm qbil bejn il-partijiet konċernati li hemm somma ta' flus indebitu li jrid

jigi rifuż lill-bank attur, imiss li jiġi determinat dan l-ammont.

Mix-xhieda ta' Maruska

Grima Sciberras Curmi De Gray irriżulta li s-somma indebitu hija ta' €51,932 (€55,800, is-somma totali taċ-

ċekkijiet imsarrfa bi żball nieqes €3,892.61, il-kreditu li s-soċjetà konvenuta kellha fil-

kont bankarju qabel issarrfu ċ-ċekkijiet in kwistjoni).

Min-naħa tiegħu, Josef Debono Stanmore

ikkonferma li s-somma indikata fir-rikors ġuramentat tinkludi fiha l-imgħaxijiet u ma

wergħiex kontestazzjoni għas-somma, pjuttost jista' jingħad, kif indikat aktar 'l fuq, fejn

ikkonferma li l-ammont huwa wieħed dovut.

Jonqos jiġi eżaminat l-aħħar element li l-ħlas sar bi żball.

Li l-pagament sar bi żball ma

hemm l-ebda dubju dwaru.

Simon Debono Stanmore fl-affidavit tiegħu xhed illi "Ma' tmiem il-jum

tad-29 t'Awissu 2009, u minħabba anomalija teknika, s-sistema tal-Bank kienet ir-

rilaxxat a favur ta' l-Organizzazzjoni ammont fi flus ekwivalenti għal dak rappreżentat

fuq iċ-ċekkijiet"36.

Dan ġie wkoll ikkonfermat minn Maruska Grima Sciberras Curmi De Gray fl-affidavit

tagħha.37 Ma kien hemm l-ebda kontestazzjoni min-naħa tas-soċjetà konvenuta rigward

34 Paġna 202 tal-proċess.

35 Il-Qorti mhux ser tieħu in konsiderazzjoni is-somma ta' €55,800, u ċioe is-somma totali taċ-ċekkijiet imsarrfa bi żball, stante li mill-kont bankarju (paġna 27 tal-proċess) jirriżulta li s-soċjetà konvenuta kellha kreditu ta' €3,892.61 qabel issarrfu ċ-ċekkijiet in kwistjoni.

36 Paġna 62 tal-proċess.

37 Paġna 112 tal-proċess.

dan l-iżball anzi x-xhieda tal-konvenuti jikkonfermaw li huma ma kellhomx jirċievu dik

is-somma ġaladarba li ma kienx hemm flus fil-kont bankarju tas-Soċjetà Filarmonika

Santa Ċeċilja.

Isegwi għalhekk illi t-tlett elementi meħtieġa sabiex jingħad li kien hemm indebito solutio

ġew sodisfatti u għalhekk hemm somma ta' flus li hija dovut mis-soċjetà filarmonika

konvenuta lill-bank attur.

Imgħaxijiet għal indebito solutio - Artikolu 1023 tal-Kap.

(1) Dak li mingħajr jedd ikun irċieva l-ħlas ta' somma ta' flus għandu, jekk ikun

għamlu b'mala fidi, irodd sew il-kapital kemm ukoll l-imgħaxijiet minn dak in-nhar

tal-ħlas.

(2) lżda, jekk ikun għamlu b'bona fidi, mhux obbligat irodd ħlief il-kapital biss.

In tema legali ssir referenza għas-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri)

fl-24 ta' Ġunju 2016 fl-ismijiet Anna Maria Bonavia Frendo pro et noe vs. Salvino Cilla et

Ċiv.

Nru 223/2007) li "Ladarba l-kaz jaqa' sewwa sew f'dak li hemm provdut fl-

Artikolu 1023(2) tal-Kodici Civili, huwa ritenut li l-konvenuti kienu in buona fede u

ghalhekk ghandhom iroddu biss il-flus li thallsu zejda u mhux l-imghax fuqhom mid-data

tal-hlas indebitu (ara f'dan is-sens is sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tas-26 ta'

dan isegwi li skont l-Artikolu 1141(2) tal-Kodici Civili, l-imghaxijiet fuq il-kapital

ghandhom jibdew jiddekorru mid-data tal-ewwel interpellazzjoni gudizzjarja da parti tal-

In vista ta' dak dispost fl-Artikolu 1023, diġa ġie stabbilit li Josef Debono Stanmore aġixxa mhux

biss in mala fede iżda anke b'mod frawdolenti.

Jeħtieġ issa li jiġi determinat jekk jistax

jiġi imputat l-mala fede ukoll fil-konfront tas-soċjeta' konvenuta.

Skont l-Artikolu 532 tal-Kodiċi Ċivili, il-prezunzjoni dejjem għandha tkun li kien hemm

Ħal Kirkop jingħad li kien hemm xi mala fidi jeħtieġ li tinġab prova konkreta u

mhux sempliċiment konġenturi u ħsibijiet.

Simon Debono Stanmore, Head of Unit, Retail Banking fi ħdan is-soċjetà rikorrenti xhed hekk:

Ir-rappreżentanti ta' l-Organizzazzjoni kienu rrikonoxxew li l-Organizzazzjoni ma

kellha ebda jedd fuq l-ammont miġbud u li għalhekk tali ammont kellu jintraddu lura

lill-Bank.

Huma kienu wegħdu li ser jagħmlu l-arranġamenti neċessarji sabiex il-Bank

ikun jista' jitħallas lura fl-iqsar żmien possibbli. [...] intlaħaq ftehim li fil-jiem ta' wara,

r-rappreżentanti ta' l-Organizzazzjoni kellhom iressqu proposta lill-Bank dwar il-

metodu li bih kellu jsir il-ħlas.

Xi jiem wara, Dr. Omar Sollars kien bagħat lill-bank proposta dwar kif kellu jsir il-

ħlas mill-Organizzazzjoni.

Madanakollu, din il-proposta kienet inaċċettabbli u l-

avukati tal-Bank kienu rrispondew lill-Organizzazzjoni f'dan is-sens.38

Fil-fehma tal-Qorti dan kollu juri li ma kien hemm l-ebda mala fidi min-naħa tas-soċjetà

konvenuta iżda biss min-naħa tal-konvenut Josef Debono Stanmore.

Għalhekk filwaqt li l-Qorti qed

tiddeċiedi li huma responsabbli għar-rifużżjoni tal-ħlas magħmul indebitament sew is-

soċjeta' filarmonika konvenuta u l-konvenut Josef Debono Stanmore in solidum bejniethom, mhux l-

istess fir-rigward tal-imgħax dovut.

Artikolu 1141 (2) jipprovdi illi 'l-imgħaxijiet għandhom igħaddu minn dak in-nhar illi

ssir sejħa għall-ħlas b'att ġudizzjarju [...]'..

Mill-atti tal-kawża jirriżulta li s-Soċjetà

Filarmonika konvenuta ġiet interpellata sabiex tirritorna l-fondi lura permezz ta' ittra

uffiċjali preżentata fil-5 ta' Marzu 2010, għaldaqstant l-imgħaxijiet għandhom jibdew

jiddekorru minn dik id-data.

Fir-rigward tal-ispejjeż ġudizzjarji l-Qorti qed tiddeċiedi illi una volta l-ħlas in debitu

kien riżultat ta' mala fide u aġir frawdolenti da parti tal-konvenut Joseph Debono Stanmore, huwa

għandu jiġi kkundannat iħallas l-istess.

38 Paġni 63 – 64 tal-proċess.

Għal dawn il-motivi l-Qorti qed taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi:-

Tiddikjara l-mertu tal-ewwel talba attriċi eżawrit;

Tilqa' l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuti Vincent Cilla, Omar Sollars u

Antoinette Micallef Zarafa u b'hekk tilliberhom mill-osservanza tal-ġudizzju;

Tiċħad it-talbiet attriċi fil-konfront tal-konvenut Vincent Stout;

Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-konvenut Josef Debono Stanmore;

Tilqa' parzjalment it-tieni talba attriċi limitatament fil-konfront tal-konvenuti

Josef Debono Stanmore u s-soċjeta' filarmonika konvenuta u tiddikjara li l-konvenuti Josef

Debono Stanmore u s-soċjeta' filarmonika konvenuta huma debituri in solidum bejniethom

tal-bank fis-somma ta' wieħed u ħamsin elf, disgħa mija u tnejn u tletin ewro

(€51,932) għar-raġunijiet fuq mogħtija;

Tilqa' parzjalment it-tielet talba attriċi u tikkundanna lis-Soċjetà Filarmonika

konvenuta u lil Josef Debono Stanmore in solidum bejniethom sabiex iħallsu lill-bank attur

is-somma ta' wieħed u ħamsin elf, disgħa mija u tnejn u tletin ewro (€51,932);

Dwar it-talba għall-ħlas tal-imgħax legali l-Qorti tikkundanna lil Josef Debono Stanmore

waħdu iħallas lill-bank attur l-imgħax legali fuq is-somma ta' €51,932 dekorribbi

mis-26 ta' Awissu 2009 (id-data tal-ħlas indebitu) sad-data tal-effettiv pagament

filwaqt li tiddikjara illi s-soċjeta' filarmonika konvenuta hija responsabbli għall-

ħlas tal-imgħax fuq is-somma imsemmija b'effett mid-data tan-notifika tal-ittra

uffiċjali tal-5 ta' Marzu 2010 sad-data tal-effettiv pagament.

Bl-ispejjeż kontra l-konvenut Josef Debono Stanmore.

Imħallef

Deputat Reġistratur


QORTI CIVILI PRIM AWLA ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar l-Erbgħa wiehed u tletin (31) ta' Ottubru 2019 Rikors Numru 133/19 FDP Fl-ismijiet Antonio Schinina’ Curmi Fava Vs X

Rat ir-rikors datat 12 ta' Frar 2019, li permezz tieghu r-rikorrenti talbet is-segwenti:

Illi hawn anness mmarkat bhala Dok A hemm sentenza tal-Qorti ta' Rumanija kif ukoll l-Annex ghall-istess sentenza u traduzzjoni ta' l- istess.

Illi l-esponent gie infurmat minn rapprezentant tal-ufficju ta' Passports f'Malta li qabel jista' japplika ghall-passaport Malti ghat-tifel tieghu ghandu bzonn jitlob li din is-sentenza u l-annex jigu rikonoxxjuti mill- Qorti f'Malta.

Ghaldaqstant, l-esponent jitlob bir-rispett li din l-Onorabbli Qorti tordna li din is-sentenza tigi registrata u/jew rikonoxxuta f'Malta u dan ai termini tal- Artikolu 28 tal-Council Regulation EC 2201/2003.

Rat illi fl-14 ta' Marzu 2019, il-kawża ġiet appuntata ghad-9 ta' Mejju 2019 ghas-

Rat illi dina l-Qorti, kif komposta, hadet konjizzjoni tal-atti fit-23 ta' Ottubru 2019.

Rat id-dokumentazzjoni esebita mir-rikorrenti, ossija is-sentenza moghtija mill- Qorti ta' Parti mill-Fgura, ġewwa r-Rumanija fil-21 ta' Marzu 2017, liema sentenza hija bil- lingwa Rumena a fol 2 u debitament tradotta fil-lingwa Ingliza (fol 8).

Rat ir-Regolament (UE) Nru 2201/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas- 27 ta' Novembru 2003 illi tipprovdi ghall-gurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l- infurzar ta' sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta' responsabbilta' tal-genituri moghtija fi Stat Membru tal-Unjoni Ewropea gewwa Malta.

Rat ic-certifikat maħrug mit-Qorti Civili ta' Parti mill-Fgura gewwa r-Rumanija mahrug a

tenur tal-Artikolu 39 tar-Regolament 2201/2003 (fol 17).

Rat illi, abbazi tal-Artikolu 28 (1) tar-Regolament 2201/2003, sentenza dwar l- ezercitar tar-responsabbilta' ta' ġenituri dwar il-minuri moghtija minn Membru Stat għandha tiġi nfurzata u rikoxxuta mill-Istati Membri l-oħra, inkluż Malta.

Rat illi, a tenur tal-Artikolu 31(2) tar-regolament 2201/2003, ma jezistux il- presupposti stabbiliti fl-Artikolu 22, 23 u/jew 24 tar-Regolament sabiex tali sentenza ma tiġix eżegwita u nfurzata.

Rat illi, abbażi tal-Artikolu 31 (1) tar-Regolament fuq imsemmi, ladarba l- formalitajiet pprovduti huma sodisfatti, deċiżjoni għandha tinghata minghajr dewmien u la l-persuna li kontra taghha qed jiġi mitlub l-infurzar u lanqas il-minuri ma huma intitolati jaghmlu xi sottomissjoiijet dwar tali applikazzjoni.

Rat illi, għalhekk, il-proceduri odjerni u d-dokumentazzjoni esebita jissodisfaw ir-

In vista ta' dan, din il-Qorti hi sodisfatta li r-rikorrent ipprova l-kaz tieghu skont il-

rekwiziti tar-Regolamenti fuq indikati.

ligi, u konsegwentement:

DECIDE: Il-Qorti Wara illi rat l-atti kollha processwali, Tilqa' t-talbiet tar-rikorrent kif dedotti; Tiddikjara li qed tirrikonoxxi s-sentenza tal-21 ta' Marzu 2017 moghtija mill-Qorti ta' Parti mill-Fgura gewwa r-Rumanija fl-ismijiet 'Schinina’ Gauci Antony vs Wheeler Florentina Leontina vs PWA Co. Ltd' (Nru 1653/2017 (file No 10343/306/2016) u li giet reza finali fl-10 ta' Lulju 2017.

Tiddikjara li l-istess sentenza indikata fil-paragrafu precedenti hi enforzabbli u ezegwibbli f'Malta ai termini tar-Regolamenti 2201/2003 tal-Unjoni Ewropea; Bl-ispejjez a kariku tar-rikorrent.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments