QORTI ĊIVILI

ILLUM IL-31 TA' OTTUBRU 2019

Ġur.

ta' parkers;

Rat ir-rikors ġuramentat tar-rikorrenti Frances Reiff ppreżentat fis-17 ta' Jannar,

2014 li permezz tiegħu ippremetiet u talbet is-segwenti:

Illi nhar l-erbgha u ghoxrin (24) ta' Dicembru 2012, ir-rikorrenti kienet halliet il-

vettura taghha bin-numru ta' registrazzjoni NIC 449 tat-tip Toyota Vitz ghall-

habta tas-siegha (13.00) ta' waranofsinhar gewwa parkegg li jinsab fi triq ix-Xatt,

Illi l-konvenuti kienu qeghdin gewwa dan il-parkegg waqt dan il-hin jaghmluha

Illi meta r-rikorrenti dahlet gewwa il-parkegg imsemmi, resaq wiehed mill-

konvenuti li kien qieghed hemm bhala 'parker' fejn hu talabha thalli l-vettura fil-

parkegg bic-cavetta gewwa l-vettura, u dan sabiex ikun jista' jipparkja l-istess

vettura tar-rikorrenti gewwa 'parking space' wara li jkun zvojta wiehed;

Illi wara li r-rikorrenti halliet il-vettura gewwa l-parkegg izda qabel ma telqet

minn fuq il-post, hijs hallset tlett (3) euros lill-persuna li kien talabha thalli l-

vettura hemm u dan peress li kien qieghed hemm bhala parker;

Illi ghall-habta tas-sitta (18.00) ta' filghaxija, r-rikorrenti rritornat gewwa l-

parkegg hawn fuq imsemmi izda l-vettura taghha ma kienitx tinsab hemmhekk;

Illi meta r-rikorrenti staqsiet lill-parker li huwa wiehed mill-konvenuti dwar fejn

kienet tinsab il-vettura tar-rikorrenti, dawn qalulha li ma kienux jafu fejn qeghda

il-vettura u meta gew mitluba mir-rikorrenti biex jaghtuha c-cavetta tal-vettura,

dawn qalulha li ma kienux jafu fejn qeghda lanqas;

Illi minhabba negligenza jew ingann min-naha tal-konvenuti, r-rikorrenti soffriet

danni li jaqbzu l-ammont ta' tmint (8) elef ewro, u dan peress li kienet insterqet

il-vettura taghha hawn fuq indikata u anke xi oggetti u dokumenti ohran li kienu

jinsabu fil-vettura meta din giet misruqa.

Ghaldaqstant, l-attriċi qeghda titlob lil din l-Onorabbli Qorti sabiex:

Tiddikjara li l-konvenuti kkawza danni lill-attrici Frances Reiff u li huma

unikament tort tal-istess konvenuti;

Tillikwida d-danni fil-konfront ta' l-attrici Frances Reiff.

Tordna lill-konvenuti jhallsu d-danni hekk likwidati.

Rat ir-Risposta ta' Emmanuel Lloyd u Andrea Sciberras Balbi ppreżentata fil-11 ta' Frar

2014 fejn jingħad kif ġej:

Illi l-esponenti jirrespingu bil-qawwa kollha t-talba attrici illi d-danni jigu dikjarati

unikament ikkawzati b'tort uniku tal-istess esponenti.

Illi jsegwi illi assolutament ma hemm ebda danni x'jigu likwidati fil-konfront

Illi jsegwi illi ma ghandhomx jhallsu ebda danni.

Minghajr pregudizzju ghall-premess l-imsemmija valur dikjarat tal-vettura huwa

certament skorrett u qarrieqi tant illi l-imsemmija vettura m'ghandhiex il-valur

tas-suq dikjarat u kwindi dan jikkonsisti f'attentat malsan ghall-arrikkiment

Illi ulterjorment l-attrici pparkjat il-vettura u kienet hija ben konsapevoli illi l-

imsemmi parkegg kien mimli u kienet hija li halliet il-vettura fl-imsemmi parkegg

bi cwievet fiha.

Hija ukoll ben konsapevoli illi l-intimati jaqdu l-funzjoni ta' parkers sabiex

jorganizzaw l-ipparkjar fil-parkegg u fl-istess parkegg hemm u kien hemm anke

fid-data tal-allegat incident sinjal hawn pprezentat Dok EB1 li kull min jipparkja

fil-parkegg jipparkja u jassumi kull riskju.

Salv eccezzjonijiet u sottomissjonijiet ulterjuri.

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat il-provi kollha li tressqu mill-partijiet;

Rat illi fil-5 t'Ottubru 2017, il-Qorti, fuq talba tal-partijiet, ħatret lil Natalino Gravesteljn bħala

espert fil-karozzi sabiex jistabbilixxi l-valur li kellha l-vettura tal-marka Toyota Vitz fl-

24 ta' Diċembru 2012;

Rat ir-rapport tal-espert fil-karozzi Natalino Gravesteljn preżentat fl-4 ta' Ottubru 2018; li

permezz tiegħu ikkonkluda li fi-fehma tiegħu vettura tat-tip bħal dik li insterqet kellha

valur fis-sena 2012 ta' ħamest elef ewro (€5,000).1

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrenti ppreżentat fit-12 t'April 20192 kif ukoll in-

nota ta' sottomissjonijiet tal-konvenuti ppreżentata fit-18 ta' Ġunju 20193;

Rat illi l-kawża tħalliet għal-lum għas-sentenza.

Ikkunsidrat

1 Paġna 152 tal-proċess 2 Paġna 159 tal-proċess.

3 Paġna 166 tal-proċess.

L-attriċi Frances Reiff xhedet permezz ta' affidavit.4 Spjegat li fl-24 ta' Diċembru

2012 kienet ipparkjat il-vettura tagħha għall-ħabta tas-1.00pm ġewwa parkeġġ li jinsab fi

Triq ix-Xatt tas-Sliema.

Xhedet illi ipparkjat il-karrozza tagħha, sakritha u "..tajt iċ-

ċavetta f'idejn Adrian Sciberras Balbi li tagħni l-impressjoni li kien parker.

Nikkonferma li

hdejh kien hemm Emmanuel Lloyd li tani l-impressjoni li kien parker ukoll għaliex gheni

billi indika fejn ghandi nipparkja.

Il-parkegg kien mimli b'vetturi ohra li kienu ipparkjati

hekk.

Adrian Sciberras Balbi qalli biex nipparkja fin-nofs u ntih ic-cavetta u meta jkun hemm

spazju jipparkja il-vettura sew huwa stess f'post adegwat.

Ghal dan is-servizz jiena

tajthom tlett ewro (€3) u ta' dan ma tawni l-ebda ircevuta."

Kompliet tispjega illi għal

ħabta tal-5.00pm irritornat fil-parkeġġ u l-vettura ma sabitha imkien.

"Jiena mort fuq l-

imsemmijin parking attendants u qaluli li ma jafux fejn kienet il-karrozza u qaluli li

probabilment serquli l-karrozza kif gieli ghamlu f'dak il-parkegg partikolari.

Bugeja qal biex ma ngibux pulizija fuq il-post u ghandi nghid lil ta' l-Insurance li pparkjajt

fit-triq sabiex niehu il-flus mill-insurance."

Spjegat li l-għada marret għand l-insurance

tagħha u qalulha li ma kienitx intitolata għal riżarċiment mingħand l-insurance peress li

kienet tat iċ-ċavetta tal-karrozza lill-parkers.

Tgħid li marret l-għassa tal-Pulizija u

għamlet rapport li kienu serqulha l-karrozza.

Xhedet illi fil-vettura kellha żewġ

nuċċalijiet, wieħed tal-vista u ieħor tax-xemx li jiswew €200; camera tar-ritratti Dalmas

li tiswa €200; u rigali b'kemm jiswew €300.

L-attriċi xhedet viva voce waqt l-udjenza tal-4 ta' Mejju 2015 fejn iddikjarat li l-vettura

de quo kienet xtratha erba' snin qabel insterqet għas-somma ta' sebat elef u sitt mitt ewro

Hija ezebit dokument bil-figura tas-somma imsemmija li l-attriċi qalet li kienet

ottjenitha mingħand id-dealer li skond l-attriċi kien jismu Paul li fiż-żmien tal-akkwist

tgħid li ma kienx ta riċevuta u ħalsitu fi flus kontanti.

Qalet illi wara li xtratha kienet

installat diversi extras fuq il-vettura, alloy wheels, stereo u speaker.

In kontro-eżami l-attriċi xhedet5 dwar kif ġabet id-dokument li skond hi hija l-prova ta'

4 Paġna 18 tal-proċess 5 Paġna 131A tal-proċess

Carmel Tanti Cassar, ħu l-attriċi, xhed6 illi lejliet il-Milied huwa kien il-Birgu u l-attriċi

kienet ċemplitlu u qaltlu sabiex imur tas-Sliema fejn kienet hi għaliex kienet ħalliet iċ-

ċavetta tal-karrozza mal-parket fejn ipparkjat il-karrozza u serqulha l-karrozza.

Mar fuq

il-post fejn kienet oħtu fejn ukoll kien hemm iż-żewġ konvenuti li għaraf fl-awla.

Huwa xhed illi kien ġibed l-attenzjoni tal-Pulizija illi kien hemm

ċwievet ta' karrozzi oħra fuq banketta u staqsa għaliex iċ-ċavetta tal-karrozza ta' oħtu ma

kenitx maċ-ċwievet l-oħra.

Jgħid illi kif wasal flimkien ma' ħuħ sab liż-żewġ parkers

jgħidu lill-oħthom sabiex tgħid li l-karrozza tagħha kienet ħallietha barra mill-parking

area għaliex inkella mill-assigurazzjoni ma kienet ser tieħu xejn.

Dorreen Mccarthy, xhedet7 li hija ħabiba tal-attriċi u fil-jum tal-akkadut kienet iltaqgħet

mal-attriċi ġewwa tas-Sliema u wara li lestew xi qadi flimkien marru lejn il-parkeġġ fejn

l-attriċi kienet qaltilha li ħalliet il-vettura tagħha.

Ix-xhud spjegat illi meta l-attriċi staqsit

lill-parker fejn hi l-karrozza tagħha l-ewwel qalilha li kienet "qegħda hemm isfel".

fejn indikalhom u ma sabuwhiex.

Reġgħu marru ħdejn il-parker u informawh li ma

kienux sabuwha fejn indikalhom hu, u qalilhom "morru fittxu hemm fuq" .

Huma hekk

għamlu, marru fejn indikalhom u lanqas hemm ma sabuwha.

Regħhu marru ħdejn il-

parker u informawh li lanqas dik in-naħa ma sabuwha.

Tgħid li l-parker imbagħad

qalilhom "ohorgu naqra barra fittxuha barra", pero' lanqas barra l-parkeġġ ma sabuwha.

Ix-xhud tgħid li l-parker imbagħad qalilha biex tissuggerixxi lill-attriċi tgħid li kienet

ipparkjat il-vettura tagħha marra l-parkegg għaliex inkella ma tkunx koperta mill-

assigurazzjoni tal-vettura.

Ix-xhud tgħid li l-parker qalilha biex tikkonvinċi lill-attriċi

sabiex tagħmel kif kien qed jissuġġerixxi hu.

Wara li l-karrozza ma nstabitx marret mal-

attriċi sabiex sar ir-rapport lill-Pulizija.

Emanuel Reiff, prodott mill-attriċi, xhed8 illi hu ħu l-attriċi.

Spjega li waqt li kien

għand ommu irċeva telefonata mingħand oħtu l-attriċi u qaltlu li kienet insterqitilha l-

karrozza tagħha minn tas-Sliema.

Xhed illu huwa mar fil-parkeġġ fejn kienet oħtu, kien

hemm il-parker u meta x-xhud staqsih x'ġara mill-karrozza ta' oħtu dan irrispondih li ma

kenitx hemm, "...qalli 'għidu li l-karrozza nsterqet minn barra l-parking ghax inkella ma

6 Paġna 16A tal-proċess 7 Paġna 22A tal-proċess 8 Paġna 22C tal-proċess

tiehdu xejn mill-insurance.'

Ghidtlu "sewwa, mela jien se nikkaverja lilek biex naghmel

de fraud lill-insurance" u giet il-Pulizija imbaghad."

Wara marru l-Għassa tal-Pulizija

sabiex jagħmlu statement.

Xhed l-Ispettur Jonathan Sacco Decelis li ppreżenta kopja tar-rapport li ġie mmarkat Dok

Huwa xhed illi ma kien jaf xejn fuq il-każ u li fiż-żmien rilevanti huwa ma kienx

stazzjonat tas-Sliema.

Xhed Stephen Corso, amministratur fi ħdan id-Direttorat tat-Trasport, li jifforma

parti minn Transport Malta.11 Spjega li l-vettura Toyota Vitz ta' kulur silver kienet

reġistrata fuq isem l-attriċi fit-8 ta' Jannar 2009.

Dwar iż-żewġ konvenuti xhed illi dawn

it-tnejn għandhom liċenzja ta' "parking attendant" ġewwa x-xatt ta' Tigne ħdejn Pjazza

Xhed Vincent Pace Ross Gafa’', Senior Manager fl-Awtorita' dwar it-Trasport ta'

Fil-kariga tiegħu inkarigat fost l-oħrajn mil-liċenzjar u l-allokazzjoni tal-car

Spjega li ż-żewġ konvenuti għandhom liċenzja maħruġa minn Transport

Malta sabiex jagħmluwha ta' car park attendants fis-sit tas-Sliema Ferries li huwa sit ta'

parkeġġ pubbliku.

F'dan is-sit qal li hemm sitt persuni liċenzjati sabiex jagħmluwha ta'

Spjega li l-Awtorita' m'għandiex informazzjoni dwar in-numru ta'

vetturi li dak is-sit jesa'.

Qal li hemm regolamenti li jirregolaw l-obbligi ta' car park

Xhed illi r-regolamenti ma jsemmu xejn dwar jekk car park attendant jistax

iżomm iċ-ċwievet tal-persuni li jipparkjaw il-vettura tagħhom fis-sit minn fejn ikun qed

F'parkeġġ pubbliku bħal dak in kwistjoni ma hemmx obbligu

ta' hlas lil car park attendant.

Min irid jagħti xi ħaga tal-flus lil car park attendant jagħmel

hekk fuq bażi gratuwitha iżda l-car park attendant ma jistax jitlob ħlas.

L-Awtorita'

twaħħal tabelli fejn tispjega li dak huwa sit ta' parkeġġ bla ħlas.

Xhed l-Ispettur Darren Gaerty li ppreżenta kopja ta' sqarrijiet rilaxxjati mill-

konvenuti lill-Pulizija kif ukoll rapport intern tal-Pulizija dwar is-serq tal-vettura tal-

9 Paġna 40F tal-proċess 10 Paġna 36 tal-proċess 11 Paġna 40J tal-proċess 12 Paġna 47 tal-proċess

Fi żmien l-akkadut ix-xhud kien stazzjonat id-Dipartiment tal-Investigazzjoni

L-Ispettur Buhagiar spjega li skond ir-records tal-Pulziija l-attriċi kienet

irrapportat is-serq tal-vettura tagħha fl-24 ta' Diċembru 2012 u fl-14 ta' Jannar 2013 kien

inkarigat mill-Kummissarju tal-Pulizija sabiex jinvestiga din is-serqa u fost l-

investigazzjoni minnu magħmula huwa bgħat għall-attriċi fis-17 ta' Jannar 2013.

Spjegatlu illi meta marret sabiex tipparkja fil-parkeġġ pubbliku in kwistjoni "...qaltli li

kif dahlet bil-karrozza gol-carpark kien hemm xi hadd qallha pparkja l-karozza u c-

Fil-fatt hekk ghamlet u indikatli wkoll l-affarijiet li

kien hemm fil-karrozza."

Xhed illi l-attriċi qaltlu li kienet ħalliet iċ-ċwievet tal-vettura

mal-konvenut Andrea Sciberras Balbi u qaltlu wkoll li l-konvenut Emmanuel Lloyd kien

qalilha sabiex tagħmel rapport li l-vettura ma kienitx ipparkjata fil-parkeġġ pubbliku iżda

barra l-parkeġġ.

Spjegatlu illi hija m'għamlitx rapport falz kif issuġġerielha l-konvenut

Ikkonfermatlu li fil-fatt l-assigurazzjoni ma kopritiex għat-telf tal-vettura tagħha.

L-Ispettur Gaerty kompla jispjega illi minn dak il-parkeġġ kienu insterqu numru ta'

vetturi fuq medda ta' ġranet.

Huwa kien ħareġ mandat ta' arrest kontra ż-żewġ konvenuti

u fl-investigazzjoni kien bgħat għal żewġ vittmi oħra: "Inhareg mandat ta' arrest u fid-

disgha ta' Frar ta' l-2013 jiena, is-Surgent Stephen Ramage u l-Kuntistabbli Luca Somewekesa

morna hemmhekk fil-carpark, dhalna bil-karrozza u kif dhalna qalulna l-istess haga,

'pparkjaw il-karozza u hallulna c-cavetta maghna.'

Ahna pparkjajna ovvjament imbaghad

ipprezentajtlu l-mandat ta' arrest u ġew arrestati.

Kellimt lis-Sur Emmanuel Lloyd li qed

naghraf hawnhekk ukoll........li kienu qed jaghmlu, kienu qed jitghabbew b'hafna karozzi

gol-car park, fil-fatt kont wissejthom fuqha wkoll u tilfu l-kontroll tista' tghid tal-carpark

ghax dawn ic-cwievet kienu jhalluhom x'imkien u xi hadd kien jaghmillhom l-ghassa

milli jidher u hadilhom ic-cavetta minn hemmhekk."

Spjega wkoll li mill-

investigazzjonijiet li laħaq għamel qabel ġie trasferit ma rrizultalux illi l-konvenuti kienu

kompliċi ma' terzi fis-serq tal-karozzi minn dak il-car park.

Xhed ukoll li kien hemm

vittma oħra ta' serq tal-vettura tagħha li kien bagħat għaliha u ammettiet li kienet għamlet

rapport falz li l-vettura insterqitilha minn barra l-parkeġġ mentri fil-fatt kienet insterqet

mill-parkegg.

Dik il-persuna kienet eventwalment tresqet il-Qorti u akkużata b'rapport

falz u li ffrodat lill-assigurazzjoni tal-vettura tagħha.

13 Paġna 63 sa paġna 76 tal-proċess

Departiment.14 Ikkonferma li meta l-attriċi irrapportat mal-Pulizija li kienet insterqitilha

l-vettura mill-carpark fil-Ferries tas-Sliema kienet irraportat ukoll li l-konvenut

Emmanuel Lloyd kien qalilha biex ma tgħidx illi pparkjat il-vettura tagħha gewwa dan

il-carpark minħabba insurance għax inkella kien hemm ic-cans li ma kienet tieħu xejn

mill-assigurazzjoni.

li mill-investigazzjonijiet

tiegħu

"...apparentement kienet norma li jhallu l-karozza fin-nofs u jhallu c-cavetta jew go fiha,

jew inkella jtuha lill-parker biex jekk ikun hemm post vakanti, dan jipparkegghilhom.

Fil-fatt hawnhekk nizzilt ghax halliet ic-cavetta fil-karozza ghax kienet qed taghmel

Spjega li fi spezzjoni li kien għamel ta' dan il-parkeġġ

kien osserva diversi karrozzi biċ-ċwievet fl-ignition kif ukol kien hemm kaxxa fuq

banketta li kienet mimlija bi ċwievet ta' karozzi.

Huwa kien qal lill-konvenuti li dak li

qed jagħmlu kien kollu illegali għaliex il-post kien parkeġġ pubbliku u ma setgħux

jimblukkaw il-passaġġ.

Il-konvenut Andrea Anastasi Seguna xhed bil-mezz ta' affidavit.15 Spjega li kien ilu parker bil-

liċenzja għal dawk l-aħħar tmin snin.

Jaħdem fil-ġurnata li jkun qed jaħdem il-konvenut

l-ieħor Emanuel Lloyd, u dan peress li hemm parkers oħrajn li jaħdmu fl-istess parkeġġ

fi ġranet oħra minn tagħhom.

Xhed li lejliet il-Milied meta insterqet il-vettura tal-attriċi

kellhom ħafna karozzi fil-parkeġġ.

Xhed hekk: "Il-car park kien mimli sa fuq u meta

giet Frances Reiff bil-karozza jiena cert li hija halliet ic-cavetta gewwa fiha.

li ma taghtna ebda cwievet. .....Ahna niehdu hsieb norganizzaw kif jipparkjaw il-vetturi

sabiex narawlhom biex jidhlu u johorgu, u li kulhadd jipparkja sewwa."

Jgħid li mill-

ewwel kien qal lill-Pulizija li l-attriċi kienet ħalliet iċ-ċavetta fil-vettura tagħha u mhux

tagħtilhom kif qed issostni l-attriċi.

Xhed li l-karrozza tal-attriċi "ma tantx kienet ikkundizzjonata.

Ipprezenta stima ta' elfejn

u disa' mitt ewro (€2,900) għall-vettura bħal ta' l-attriċi li ġiet rilaxxjata minn Regina Auto

Jgħid illi huma kellhom tabella fil-

parkeġġ li tgħid illi min jipparkja hekk jagħmel dan a riskju tiegħu.

Ċaħad li kienu qalu

lill-attriċi sabiex tgħid li kienet ipparkjat barra l-arja tal-parkeġġ.

Spjega li fl-10 ta' Frar

14 Paġna 113 tal-proċess 15 Paġna 122 tal-proċess

2013 il-Pulizija kienu arrestaw lilu u lill-konvenut l-ieħor.

"Jiena insistejt mal-pulizija li

hija hallitilna l-karozza hemmhekk bic-cwievet gewwa fiha u kienet taf li konna mimlijin

karozzi u ma setghetx thalliha taghlaq vetturi ohra."

Jemfasizza li fil-jum tal-akkadut

kien hemm tabella fil-parkeġġ tgħid li kull min jipparkja "jipparkja bir-riskju għalih."

Jikkonkludi li Transport Malta qatt ma sabu ebda oġġezzjoni dwar dik it-tabella.

Il-Konvenut Emanuel Lloyd xhed bil-mezz ta' affidavit.16 Xhed li kien ilu 30 sena

jahdem bhala parker bil-liċenzja maħruga minn Transport Malta.

Jikkonferma li hekk

jaħdem mal-konvenut l-ieħor gewwa l-parkeġġ li jinsab fil-Ferries tas-Sliema.

Xhed li l-

attriċi ma kenitx waħda li tmur tipparkja hemm regolari għaliex li kieku kienu

jagħrfuwha.

"Hija gie dahlet meta l-car park kien mimli u qaltilna li halliet il-karozza

Xhed li meta irritornat l-attriċi marret fuqhom u qaltilhom li

ma tistax issib il-vettura tagħha.

Spjega li dak il-ħin kellhom "madwar mitt

karozza.....Jiena cert li halliet il-karozza bi cwievet gewwa fiha u hallietha hekk ghaliex

għalqet il-haddiehor.

Mhux veru kif issa qed tipprova tghid li taghtna cwievet."

Jiċħad

dak li xhedet l-attriċi u xhieda oħra minnha imressqa illi l-konvenuti kienu qalulha sabiex

ma tgħidx li l-vettura insterqet meta kienet fil-parkeġġ in kwistjoni.

c-cwievet nzommuhom hdejna fil-kamra tal-injam fejn nkunu izda din dahlet u tefatha

fin-naha t'isfel u qaltilna li halliet ic-cwievet hemmhekk."

Dwar il-valur tal-vettura tal-attriċi xhed illi huwa mar għand Montebello taz-Zejtun jitlob

Skond l-istima li ingħata l-valur tal-vettura tal-attriċi

fil-jum tas-serqa kien ta' €3,000.

Ikkonsidrat;

L-Azzjoni Attriċi.

Kif rajna il-mertu ta' din il-kawża jirrigwarda azzjoni għad-danni li l-attriċi istitwiet

kontra żewġ car park attendants fejn kienet ħalliet il-vettura tagħha.

Filwaqt li hemm qbil

bejn il-partijiet dwar il-fatt li meta ipparkjat l-attriċi ma kienx hemm parking space

disponibbli fejn setgħat tipparkja l-vettura u li fuq direzzjoni lilha mill-konvenuti

16 Paġna 129 tal-proċess

ipparkjat b'tali mod li kienet qed timblokka vettura oħra meta jiġi biex jitilqu; ma hemmx

qbil bejn il-partijiet dwar jekk l-attriċi ħallitx iċ-ċavetta fl-ignition tal-karozza jew inkella

sakritx il-karrozza u għaddiet iċ-ċwievet lill-konvenuti qabel illargat minn fuq il-post.

L-

attriċi ssostni illi qabel telqet mill-parkeġġ hija ħalliet iċ-ċwievet mal-konvenuti meta

ħalsithom tlett ewro; filwaqt li l-konvenuti jaċċettaw li irċevew mingħand l-attriċi tlett

ewro iżda jsostnu li ċ-ċwievet l-attriċi ħalliethom fl-ignition tal-vettura tagħha u cioe'

ħalliet il-vettura miftuħa.

Ikkunsidrat;

Konsiderazzjonijiet tal-Qorti.

Minħabba l-konflitt li hemm bejn il-verżjoni mogħtija mill-attriċi u dik mogħtija mill-

konvenuti rigward fejn tħalliet iċ-ċavetta tal-karrozza qabel ma l-attriċi allontanat ruħha

mill-parkġġ, jeħtieġ li qabel xejn issir referenza għal-liġi u l-ġurisprudenza li tirregola l-

kompitu tal-Qorti meta rinfaċċjata b'verzjonijiet tal-partijiet opposti u/jew konfliġġenti

għal xulxin.

In tema legali dwar l-apprezzament tal-provi fejn tirriżulta konflittwalita' fil-

verżjonijiet tal-partijiet issir referenza għas-sentenza mogħtija fl-24 ta' Novembru 1966

mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili presjeduta mill-Imħallef Maurice Ali Farag Muscat Monsigneur fl-

"Mhux kwalunkwe tip ta' konflitt għandu jħalli lill-Qorti f'dak l-istat ta' perplessità li

minħabba fih ma tkunx tista' tiddeċiedi b'kuxjenza kwieta u jkollha taqa' fuq ir-regola

Il-konflitt fil-provi, sakemm il-bniedem jibqa' soġġett għall-

iżbalji tal-perċezzjonijiet tiegħu u għall-passjoni, huma ħaġa li l-Qrati jridu jkunu

dejjem lesti għaliha.

Meta l-każ ikun hekk, il-Qorti m'għandhiex taqa' ċomb fuq l-

iskappatoja tad-dubbju, imma għandha teżamina bl-akbar reqqa jekk xi waħda miż-

żewġ verżjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-kredibilità u speċjalment dawk tal-

konsistenza u verosimiljanza, għandhiex teskludi lill-oħra, anke fuq il-bilanċ tal-

probabbilità u tal-preponderanza tal-provi, għax dawn, f'kawża ċivili, huma

ġeneralment suffiċjenti għall-konvinċiment tal-ġudikant … Anzi, f'każijiet bħal dawn,

aktar ma jkun il-konflitt bejn versjoni u oħra, aktar tidher il-possibbilità ta' qerq da

parti ta' xi wieħed mill-kontendenti."

Bl-istess mod, il-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fit-2 ta' Ġunju, 2003, fil-kawża fl-

ismijiet Middle Sea Insurance p.l.c. noe vs. Victor Sammut Micallef (App.

Ċiv.

1590/2000PS) ikkunsidrat illi:

"F'każ ta' konflittwalità l-Qorti trid tadopera aktar attenzjoni biex proprju taċċerta

ruħha jekk xi waħda miż-żewġ verżjonijiet possibbli għandhiex teskludi lill-oħra, anke

fuq l-bilanċ tal-probabilitajiet, tal-preponderanza u tal-verosimiljanza tal-provi."

Din il-Qorti tqis illi l-verżjoni li tingħata a tempo vergine ġeneralment hija l-aktar waħda

kredibbli għaliex ħafna drabi tingħata f'mument fejn ma jkunx hemm ħin sabiex dak li

jkun joqgħod jippjana u jevalwa x'effett ser ikollu jekk jgħid il-verita'.

Għalhekk insibu

ħafna drabi li l-Qrati, fl-evalwazzjoni tal-veraċita o meno ta' verżjoni mogħtija, jagħtu

importanza dak li jkun intqal 'a tempo vergine'.

Issir referenza għas-sentenza "Michele Frendo vs Alan St John" mogħtija mill-Qorti tal-

Appell fid-29 ta' Jannar 2016 dwar il-valur probatorju ta' dak li jintqal 'a tempo vergine":-

"L-appellant jirritjeni li m'hemm xejn kontradittorju bejn dak li nghad minnu lill-

pulizija a tempo vergine u dak li xehed waqt il-proceduri odjerni, li kienet

semplicement amplifikazzjoni ta' dak li kellu jghid.

Ir-raguni l-ghala il-Qrati taghna

dejjem taw piz ghal dikjarazzjonijiet li jsiru a tempo vergine huwa proprju sabiex f'kaz

ta' verzjonijiet kunfliggenti, il-Qrati jisiltu mill-verzjoni tal-partijet dawk il-provi li

jidhru l-aktar verosimili fic-cirkostanzi tal-kaz.

Qorti meta ezaminat id-dikjarazzjonijiet taz-zewg partijiet involuti fl-incident

moghtija a tempo vergine, l-importanza tal-istqarrija moghtija ezatt wara l-incident

qeghda fil-fatt li tinghata spontanjament u minghajr ma l-partijiet ikollhom ic-cans

jahsbu jew jintebhu b'certi fatti jew jitkellmu ma' terzi u kwindi jvarjaw il-verzjoni."

Ikkunsidrat;

Fil-kawża odjerna l-evidenza prevalenti turi illi fil-parkeġġ fejn joperaw iż-żewġ

konvenuti bħala car park attendants liċenzjati, vetturi li ma kienx ikun hemm post fejn

jipparkeġjaw f'parking bay kienu, fuq struzzjonijiet tal-istess konvenuti, jigu parkeġġjati

b'mod li jimblukkaw vetturi oħra b'dan illi iċ-ċavetta ta' dik il-vettura hekk parkeġjata

ħażin jew titħalla fl-ignition tal-vettura jew inkella l-vettura tissakkar u ċ-ċavetta tingħata

lill-konvenuti li kienu jpogguwha f'landa fuq banketta ma' ċwievet oħra ta' vetturi oħra

similment parkeġġjati.

Il-Qorti ser tgħaddi sabiex tiddeċiedi dwar liema mill-verżjonijiet tal-partijiet, dwar fejn

tħalliet iċ-ċavetta, hija l-aktar attendibbli.

L-attriċi għamlet rapport lill-Pulizija dwar in-nuqqas/serq tal-vettura dakinar stess li sabet

il-karrozza nieqsa.

Dak li rrapportat lill-Pulizija dakinar tas-serqa tal-vettura jirrizulta

mir-rapport tal-Pulizija redatt dakinhar ta' lejliet il-Milied:-

Fl-istess rapport hemm imniżżel x'qal lill-Pulizija il-konvenut Lloyd dakinhar tal-

Fix-xhieda tagħha permezz ta' affidavit17 maħluf fit-8 ta' Ottubru 2014, l-attriċi xhedet

17 Paġna 18 tal-proċess

"Meta ipparkjat (recte: ipparkjajt) il-karozza, jiena sakkart il-vettura u tajt ic-cavetta

f'idejn Adrian Sciberras Balbi li taghni l-impressjoni li kien parket.

Nikkonferma li hdejh

kien hemm Emmanuel Lloyd li tani l-impressjoni li kien parker ukoll ghaliex gheni

billi indika fejn ghandi nipparkja......Adrian Sciberras Balbi qalli biex nipparkja fin-nofs u

ntih ic-cavetta u meta jkun hemm spazju jipparkja il-vettura sew huwa stess f'post

aktar adegwat.

Ghal dan is-servizz jiena tajthom tlett ewro (€3) u ta' dan ma tawni l-

Min-naħa tagħhom il-konvenuti sew fir-risposta ġuramentata tagħhom kif ukoll waqt it-

testimonjanza tagħhom insistew li l-attriċi ħalliet iċ-ċavetta tal-karozza fil-vettura.

Il-ħlas ta' tlett ewro mill-attriċi lill-konvenuti huwa rilevanti.

Jirriżulta illi meta ma kienx

ikun hemm spazju fejn tipparkja b'mod regolari fuq parking bay fil-parkeġġ, u tmur

vettura sabiex tipparkja, il-konvenuti stess kienu jgħidu lis-sewwieq illi sabiex jaċċettaw

il-vettura kellha titħalla ċ-ċavetta.

Għalkemm il-konvenuti xhedu illi huma ma jitolbux

flus dik ix-xhieda tagħhom m'għandiex mill-verita'.

Il-Qorti tifhem illi l-unika mod li

kien hemm sabiex tipparkja fil-parkeġġ li ma kellux disponibbli parking bays vojta u

allura b'mod li timblokka vetturi oħra fl-istess parkeġġ kien illi tħallas lill-konvenuti

kemm jitolbuk u tħalli ċ-ċavetta tal-vettura jew fl-ignition tal-vettura jew f'idejhom.

Dan hu kkonfermat ukoll mix-xhieda mogħtija mill-Ispettur tas-CID li kien qed jinvestiga

s-serq ta' karrozzi minn dan il-parkeġġ fejn xhed illi meta hu u kollegi tiegħu marru f'dan

il-parkeġġ sabiex jarrestaw lill-konvenuti, wieħed mill-konvenuti qalilhom sabiex

jipparkjaw, isakru l-karozza u jħallu ċ-ċavetta għandu.

Ħu r-rikorrenti, Carmel Reiff fix-xhieda tiegħu semma li x'ħin mar hu fuq il-post tal-

akkadut huwa innota li kien hemm iċ-ċwievet ta' karozzi oħra fuq banketta.18 Dan ġie

wkoll osservat mill-ispettur Saviour Cilia Vincenti (l-Ispettur tal-Għassa li ħa r-rapport dak

inhar tas-serqa) meta mar personalment fil-parkeġġ: "at a later stage, the undersigned

18 Xhieda mogħtija fit-8 t'Ottubru 2014, paġna 16B tal-proċess.

A tempo vergine il-konvenut Emanuel Lloyd jgħid li ċ-

ċwievet tal-vettura ta' Frances Lloyd ħallihom ma' ċwievet oħra fuq is-siġġu fil-

Fuq il-preponderanza tal-provi miġjuba il-Qorti hi tal-fehma illi l-aktar verżjoni

attendibbli hi illi meta pparkjat il-vettura l-attriċi sakkret il-vettura u tat iċ-ċavetta tal-

istess lill-konvenuti flimkien mal-ħlas ta' tlett ewro kif ġiet mitluba tagħmel mill-istess

Ikkunsidrat

Tabella Mhux Uffiċjali dwar Nuqqas ta' Responsabbilita' f'Każ ta' Serq.

Il-konvenuti jeċċepixxu illi mhumiex responsabbli għall-akkadut anke għaliex fil-jum tal-

akkadut kien hemm tabella li kienu installaw huma stess li kienet taqra' kif ġej: "Parking

Fl-affidavit tiegħu Andrea

Sciberras Balbi jgħid li "Fil-car parks kollha ta' Malta hemm tabelli dwar li min jipparkja

jipparkja bir-riskju ghalih.

Transport Malta qatt ma sabu ebda oggezzjoni dwar din it-

Fin-nota finali tagħhom il-konvenuti ibidlu kemmxejn il-verżjoni u jgħidu li

"fl-imsemmi Car Park Pubbliku hemm tabella installata mill-Awtorità tat-Trasport fejn

hemm carament miktub li ma hemmx ebda responsabilita u li kull min jipparkja jassumi

r-responsabilita u r-riskju tieghu"23.

Fejn l-ewwel għalhekk qiegħed jingħad li m'hemmx

oġġezzjoni minn Transport Malta għat-tabella, din evolviet għal waħda fejn kienet l-

Awtorità msemmija stess li waħħlet din it-tabella.

Mill-qari tax-xhieda ta' Vincent

Pace Ross Gafa’, Senior Manager fl-Awtorità dwar it-Trasport ta' Malta, Direttorat tat-

19 Paġna 111 tal-proċess.

20 Rapport tal-Pulizija redatt fl-24 ta' Diċembru 2012.

21 Paġna 12 tal-proċess.

22 Paġna 123 tal-proċess.

23 Paġna 167 tal-proċess.

Trasport tal-Art24 jirriżulta mod ieħor.

Meta ġie mistoqsi dwar jekk hemmx xi tabelli li

jitwaħħlu fil-parkeġġi dwar ir-riskju huwa irrisponda li m'hemmx:

l-ħlas mhux obbligatorju.

Il-Qorti: M'hemm xejn fuq riskji imkien.

Xhud: fil-car parks kollha kull ma hemm tabella li jindika li huwa public car park u li

Din il-Qorti għalhekk ma tqisx li t-tabella li qed jagħmlu referenza għaliha l-konvenuti

fir-risposta ġuramentata tagħhom ġiet installata minnhom u mhux mill-Awtorita'.

In ogni caso, nonostante li kien hemm imwaħħal tabella ta' dik ix-xorta fil-parkeġġ ta'

tas-Sliema Ferries, il-konvenuti kienu jaċċettaw u għalhekk kienu qegħdin jassumu

responsabbiltà ta' vetturi miftuħa biċ-ċavetta fl-ignition jew vetturi msakkra iżda ċ-

ċavetta tkun fil-pussess personali tagħhom.

Dan kien servizz li l-konvenuti kienu lesti li

joffru lis-sewwieqa li jagħmlu użu mill-parkeġġ fejn kienu stazzjonati huma.

mwaħħla mill-konvenuti ma tinnewtraliżżax l-obbligi naxxenti mil-liġi dwar id-Depożitu

kif ser naraw aktar 'il quddiem.

L-Istitut tad-Depożitu.

Fin-nota ta' osservazzjonijiet tagħha l-attriċi tirreferi għall- artikoli 1030 sa 1033 tal-

Kodiċi Ċivili in sostenn tat-talbiet tagħha.

Il-Qorti ma taqbilx.

24 Fix-xhieda minnu mogħtija fl-1 ta' Lulju 2015.

25 Paġna 49 tal-proċess.

Fil-fehma tal-Qorti l-azzjoni tax-xorta bħal dik attriċi għandha l-għeruq tagħha fid-

disposizzjonijiet tal-liġi regolanti d-Depożitu kif regolat bit-Titolu XIX tal-Kodiċi

Ċivili kif ukoll fir-regolament segwenti:

Regolament 65 (11) tar-Regolament dwar Vetturi bil-Mutur (L.S. 65.11):

Car park attendant għandu juża l-kura u d-diliġenza kollha sabiex jiżgura d-dħul, l-

parkeġġ u l-ħruġ ordinat tal-vetturi f'kull parkeġġ tal-karozzi li għalih responsabbli u

li ma jippermettix serq jew ħsara lil dawk l-vetturi.

Huwa għandu jniżżel bil-miktub

n-numru ta' reġistrazzjoni ta' kull vettura involuta f'kolliżjoni jew inċident ieħor f'dak

il-parkeġġ tal-karozzi u jirraporta l-partikolaritajiet lill-Pulizija.26 (sottolinear tal-

Stabbilit aktar qabel illi l-attriċi ipparkjat il-vettura fil-parkeġġ in kwistjoni fil-post fejn

ġie lilha indikat mill-konvenuti u fuq struzzjonijiet tal-istess konvenuti għaddiet iċ-

ċavetta tal-istess f'idejn il-konvenuti, jeħtieġ jiġi stabbilit jekk b'dak l-att skattatx

relazzjoni kontrattwali bejn il-partijiet u f'każ affermattiv, xi kwalita' ta' relazzjoni

kontrattwali.

Fil-fehma tal-Qorti, una volta l-vettura tal-attriċi bi ftehim mal-konvenuti tħalliet fil-

parkeġġ taħt is-sorveljanza tal-istess konvenuti, bħala car park attendants koperti bil-

liċenzji relativi, u biċ-ċwievet tal-vettura fil-pussess tagħhom; l-aċċettazzjoni tagħhom li

fl-assenza tal-attriċi jżommu l-vettura tal-attriċi għandu min-natura tad-depożitu.

Il-liġi tagħmel distinzjoni bejn id-depożitu volontarju u dak neċessarju.

odjerna jaqa' fl-ewwel kategorija.

Il-provvedimenti legali tal-Kodiċi Ċivili regolanti d-

depożitu rilevanti għall-kawża odjerna huma s-segwenti:-

(1) Id-depożitu hekk proprjament imsejjaħ huwa kuntratt gratuwitu, bla ħsara ta' kull

ftehim kuntrarju.

26 Enfasi miżjud.

(2) Il-ħwejjeġ mobbli biss jistgħu jkunu l-oġġett ta' dan id-depożitu.

(1) Id-depożitu hu perfett biss bil-kunsinna tal-ħaġa lid-depożitarju.

(2) Il-kunsinna ssir bil-kunsens biss, jekk il-ħaġa tkun ġa f'idejn id-depożitarju

taħt titolu ieħor u jiġi miftiehem li għandha tibqa' f'idejh bħala depożitu.

Id-depożitu hu volontarju jew neċessarju.

Id-depożitu volontarju jsir bil-kunsens min-naħa l-waħda ta' dak li jiddepożita u min-

naħa l-oħra ta' dak li jirċievi l-ħaġa b'depożitu.

Id-depożitarju għandu, fil-kustodja tal-ħaġa taħt depożitu, jieħu ħsieb daqs kemm

jieħu fil-kustodja ta' ħwejġu.

(1) Id-dispożizzjonijiet tal-aħħar artikolu qabel dan għandhom jiġu applikati b'mod

(a) meta d-depożitarju jkun offra ruħu huwa nnifsu biex jieħu f'idejh id-depożitu;

(b) meta jkun ftiehem li għandu jitħallas għall-kustodja tad-depożitu;

(ċ) meta d-depożitu jkun sar biss fl-interess tad-depożitarju;

(d) meta jkun ġie miftiehem espressament li d-depożitarju għandu jwieġeb għal kull

xorta ta' negliġenza.

(2) F'kull wieħed mill-każijiet imsemmijin fis-subartikolu(1)(a), (b) u (ċ), igħoddu

d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 1132(1); u,fil-każ imsemmi fil-paragrafu (d) tal-istess

subartikolu, id-depożitarju jwieġeb għal kull negliġenza, tkun kemm tkun żgħira.

Id-depożitarju ma jwieġeb qatt għall-aċċidenti li jiġru b'forza maġġuri, ħlief jekk

ikun ġie mqiegħed in mora għar-radd tal-ħaġa ddepożitata; lanqas ma jwieġeb, f'dan

l-aħħar każ, jekk il-ħaġa kienet tispiċċa xorta waħda li kieku kienet tinsab għand id-

(1) Id-depożitarju għandu jrodd dik il-ħaġa stess li jkun irċieva, fl-istat li din tkun

tinsab fiż-żmien tar-radd.

(2) It-tgħarriq li jsir fil-ħaġa mingħajr ħtija tad-depożitarju,ibatih id-depożitant.

Id-depożitarju, li mingħandu l-ħaġa ddepożitata tkun ġiet meħuda b'forza maġġuri, u

illi jkun irċieva flokha somma ta' flus jew ħaġ'oħra, għandu jrodd dak li jkun irċieva.

Applikati dawn il-provvedimenti legali għall-kawża odjerna jirriżulta illi meta l-attriċi

daħlet bil-vettura fil-parkeġġ u ma sabitx fejn tipparkja, kienu l-istess konvenuti li qalulha

li jekk riedet setgħat tħalli ċ-ċavetta magħhom u tatihom tlett ewro.

Fil-mument li l-

attriċi aċċettat, ħallset it-tlett ewro u ipparkjat il-vettura fejn qalilha tipparkja wieħed mill-

konvenuti u għaddiet iċ-ċavetta tal-karozza f'idejn il-konvenuti, bejn il-partijiet inħoloq

il-kuntratt ta' depożitu regolat bil-provvedimenti legali fosthom dawk fuq ċitati.

depożitant.

Il-konvenuti kienu mhux biss konsapevoli, iżda kienu huma stess li qalu lill-attriċi li

nonostante li ma kienx hemm fejn tipparkja f'parking bay, hija xorta setgħat tħalli l-

vettura tagħha magħhom basta tħalli ċ-ċavetta u naturalment tħallas għal tali servizz.

L-

obbligu tal-konvenuti qua car park attendants kien li ġialadarba offrew li l-attriċi tħalli

magħhom il-vettura tagħha, il-konvenuti assumew l-irwol ta' depożitarju bl-obbligi

inerenti għal depożitarju.

Primarjament kellhom id-dover il-konvenuti li jieħdu ħsieb il-vettura tal-attriċi daqs li

kieku kienet tagħhom.

Hekk tipprovdi l-liġi.

Wieħed għalhekk jista' japplika fir-rigward

ta' depożitarju id-dmirijiet ta' bonus pater familias.

Waħda mid-difiżi mressqa mill-

konvenuti kienet illi tant kien hemm karrozzi f'lejlet il-Milied illi ma setgġhux

jikkontrolloaw is-sitwazzjoni.

Kif tajjeb spjega l-ispettur fix-xhieda tiegħu, il-konvenuti

dakinhar tal-akkadut tilfu kompletament il-kontroll tal-parkeġġ in kwistjoni.

jirriżulta ampjament illi meta s-sitwazzjoni bdiet issir prekarja fil-parkeġġ minħabba li

ma kienx hemm spazju aktar fejn jisgħu jipparkjaw aktar vetturi, il-konvenuti xorta

baqgħu jaċċettaw aktar karozzi u joffru lil min imur hemm li jżommulu l-karrozza basta

jħallas tlett ewro.

Għalkemm mill-provi mressqa ma jirrżultax, jidher illi min ma riedx

iħallas tlett ewro ma kienx jitħalla jipparkja hemm u jimplokka vetturi oħra.

lejliet il-Milied ma hux difiża tajba għall-finijiet ta' din il-kawża.

Ma jikwalifikax bħala

forza maġġuri fit-termini tal-liġi.

Ma seħħ xejn li jista' remotament jikwalifika bħala

forza maġġuri ai termini tal-Artikolu 1901 tal-Kap.

Għall-kuntrarju jirriżulta illi l-

konvenuti kienu negliġenti b'mod grossolan meta kienu qed jidderieġu lis-sewwieqa

sabiex jipparkjaw il-vetturi fin-nofs tal-parkeġġ u jagħtuwhom iċ-ċwievet, imbagħad l-

istess konvenuti kienu qed ipoġġu iċ-ċwievet mogħtija lilhom fuq talba tagħhom stess go

kontenitur miftuħ, fuq banketta faċilment aċċessibbli għal kull min jgħaddi minn ħdejha

Prattikament kien invit għall-potenzjali

ħallelin sabiex jieħdu abbużivament ċavetta ta' vettura minn tali kontenitur u jisirqu l-

vettura mingħajr l-ebda problemi.

Is-sitwazzjoni tkompli tippronunzja ruħha f'dak li hu

negligenza grossolana da parti tal-konvenuti għaliex jidher illi huma u ħerġien il-vetturi

ma seta' jsir l-ebda kontroll jekk min ħiereġ bil-vettura kienx effettivament qed jagħmel

hekk leġittimament.

Kif tajjeb iddikjarat il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fis-sentenza mogħtija fis-17 ta'

Novembru 2017 fl-ismijiet "Middlesea Insurance plc (C5553) kif surrogata fid-

drittijiet tal-assigurata tagħha Ann DeLuca (ID Nru 3396118L) et Vs Waldorf Auto

"Il-forza maġġuri hi dik il-forza li hu mpossibbli li wieħed jirreżisti għaliha.

Il-prova tal-

forza maġġuri kellha ssir mill-konvenuti.

Kif tajjeb qal it-Tribunal fil-proċeduri fl-ismijiet

A.L.M. Enterprises Limited vs U.C.I.M. Co. Ltd et bin-numru 536/2014 li għalihom

għamel referenza fid-deċiżjoni appellata, il-ġurisprudenza tipprovdi li sabiex tirnexxi d-

difiża tal-forza maġġuri f'kawża għad-danni, iridu jikkonkorru kemm l-elementi tal-

imprevedibilità kif ukoll l-element ta' nuqqas ta' kontributorjetà.

Fi kliem ieħor, l-

avveniment irid ukoll ikun irreżistibbli bl-użu tad-debita kura, ossija, bl-eżerċizzju tad-

dilġenza ta' bonus pater familias.

Il-Qorti tal-Appell qablet ukoll li huwa imprevedibbli

għall-liġi dak li ordinarjament ma jiġrix u mhux dak li qatt ma ġara bħalu qabel.

Għal dak

li jirrigwarda t-tieni element, fis-sentenza Joe Ali Farag vs Philip Chircop & Sons Ltd

et tal-24 ta' April, 2015, il-Qorti tal-Appell (Superjuri) qalet: ".… il-kunċett tal-każ

fortuwitu jew forza maġġuri ma jseħħx meta għall-ħsara jkun ikkontribwixxa l-fatt,

pożittiv jew negattiv, tal-bniedem.

Skont il-prinċipju tad-dritt biex ikun hemm il-każ

fortuwitu mhux biżżejjed li jkun avveniment insolitu, sproporzjonat, u li jkun prodott

mill-forzi tan-natura, imma jeħtieġ li jkun inevitabbli, b'mod li ma jistax jiġi evitat bid-

diliġenza ordinarja tal-bonus paterfamilias".

Inoltre ai termini tar-Regolament 65 (11) tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 65.11 suċċitat,

il-konvenuti kienu fid-dover li jeżerċitaw kura u diliġenza.

Huwa ben saput li diliġenza u

kura hija mqabbla ma' dik ta' bonus pater familias.

kellhom ikunu prudenti u diliġenti u fid-dmir tagħhom li jipprevjenu kontra l-possibilità

ta' serq tal-vettura u mhux prattikament jiffaċilitaw is-serq ta' karrozzi imħollija taħt il-

kustodja tagħhom.

Tenut kont li fil-jum tal-akkadut kien lejliet il-Milied u kien hemm ħafna sewwieqa li ma

kienux klijenti regolari tal-konvenuti; il-konvenuti ma taw l-ebda spjegazzjoni kif qatt

setgħu ikunu jafu illi min ħiereġ isuq vettura 'il barra mill-parkeġġ kien effettivament is-

sewwieq li ħalla l-karrozza magħhom qabel.

Mhux biss ma taw l-ebda spejgazzjoni talli

prattikament jammettu illi bl-aġir tagħhom tilfqu l-kontroll fuq il-parkeġġ.

In tema legali ssir referenza għas-sentenza mogħtija minn din il-Qorti diversament

preseduta fl-ismijiet Emanuel Sciberras Balbi et vs. Raymond Pace Ross (Rik Ġur Nru 430/08

MH) deċiża fil-25 ta' Jannar 2017 fejn ġie osservat is-segwenti:

"Huwa pacifiku li bhala regola generali s-serq huwa meqjus bhala kaz fortuwitu, izda

kif anke konfermat fil-gurisprudenza, meta dan l-event seta' gie ragjonevolment evitat

bl-uzu ta' diligenza u prudenza ordinarja mill-persuna li kellha l-kustodja tal-oggetti

misruqa, allura dik il-persuna ghandha twiegeb ghal ghemilha.

Fid-decizzjoni fl-

ismijiet Compunet Limited (C21611) vs. B.A.S. Limited (C444) [P.A. 30/06/2010

K - 7 ta' Gunju 1938; Costantino Aras –vs- Camillo Abela Bugeja" - P.A. - 17 ta' Mejju

1902; "Pace Ross noe –vs- Gasan nomine" K. - 20 ta' Jannar, 1930).

Ukoll illi "s-serq ghandu jkun ekwiparat ghal kaz fortuwitu u ghalhekk ghandu

jsofrieh il-proprjetarju tal-oggett misruq, ammenoche ma jkunx hemm xi htija ta' min

kien depozitarju ta' dak l-oggett li titfa' l-htija fuqu ta' dak il-kaz fortuwitu" ("C.

A bazi ta' principji analogi fuq l-obbligi tad-depozitarju, il-Qorti qalet hekk fil-kaz

"Id-depozitarju huwa obbligat juza fil-kustodja ta' l-oggetti depozitati ghandu l-istess

diligenza li huwa juza fil-kustodja ta' hwejgu - Art.

Dan il-

principju huwa applikat b'akbar rigur meta d-depozitu huwa salarjat milli meta jkun

maghmul gratwitament u fuq bazi ta' hbiberija - Art 1900.

Id-depozitarju pero' mhux

responsabbli ghall-accidenti li jigru b'forza magguri.

Is-serq ta' oggett depozitat

jammonta ghal kaz fortuwitu meta d-depozitarju jkun ha l-prekawzjonijiet xierqa biex

is-serq ma jsirx.

Id-debitur jibqa' dejjem responsabbli ghall-inadempiment ta' l-

obbligazzjoni minnu assunta sakemm ma jippruvax li l-inadempiment kien dovut ghal

kawza estranea, forza magguri jew kaz fortuwitu; b'mod li hu jibqa' dejjem tenut jekk

l-obbligazzjoni ma gietx adempita bi htija tieghu jew ta' terzi persuni mqabbdin minnu

Jekk id-depozitarju jinvoka l-kaz fortuwitu bhala motiv ta' l-

esenzjoni tieghu mill-hsara li ssofri l-haga depozitata, l-prova tal-kaz fortwitu hija

mixhuta fuqu - Vol 37 p1 p 440.

Skond il-principji tad-dritt, biex ikun hemm il-kaz

fortuwitu mhux bizzejjed li jkun hemm avveniment insolitu, sproporzjonat, u li jkun

prodott mill-forzi tan-natura, imma jehtieg li jkun inevitabbili, b'mod li ma jistax

Deċiżjoni oħra rilevanti għall-kawża odjerna hija dik mogħtija minn din il-Qorti

diversament preseduta fit-28 ta' Ġunju 2016 fl-ismijiet David Xuereb k/a StJames-Boyde et vs. Francis

"Il-mertu tal-azzjoni hu l-hsara subita mill-atturi, il-kagun ta' tali hsara u l-

individwazzjoni tar-responsabilta ghal tali hsara.

Ghas-success ta' azzjoni bhal dik de quo, hemm il-htiega li l-atturi konkretament

jistabblixxu u jipprovaw, fil-grad rikjest mill-ligi f'kawzi simili, tlett ingredjenti

i. fl-ewwel lok, li kien hemm kondotta kolpuza tal-konvenuti li tirradika l-htija ai

termini tad-disposizzjonijiet pertinenti tal-Kodici Civili;

ii. fit-tieni lok, li jaghtu prova tal-hsara minnhom subita u tali prova ghandha tkun

materjali u konkreta; u

iii. fit-tielet u l-ahhar lok, li jirnexxielhom jorbtu l-ewwel punt mat-tieni wiehed

tramite ness ezjologiku ta' kawzalita, li jfisser li kienet il-kondotta kwazi-delittwuza

tal-konvenuti li direttament kkagunat is-sinistru.

Illi huwa pacifikament assodat illi biex Qorti ssib htija u responsabbilita' fil-kondotta

ta' ndividwu, u sussegwentement dan jigi kkundannat jindennizza lid-danneggjat fl-

ambitu tal-kolpa extra-kontrattwali (senjatament fil-kwazi-delitti fejn hemm mankanti

d-dolo), dak l-aspett li ghandu jigi ezaminat huwa l-kondotta materjali li l-allegat

Tali kondotta tista' tkun kemm kommissiva u kemm ommissiva.

Hu dan il-komportament li ghandu jigi dettaljatament valutat, sabiex fih jigu ritraccjati,

inter alia, jekk kienx hemm xi mankanzi fid-dover ta' hsieb, prudenza u diligenza ta'

bonus paterfamilias, jew ezistenza ta' negligenza fid-doveri imposti mill-ligi, jew ta'

traskuragni, sfrontatezza jew imprudenza li tikkostitwixxi att jew fatt illecitu

Illi hi disposizzjoni esplicita tal-Kodici Civili li f'materja ta' danni akwiljani "kull

wiehed iwiegeb ghall-hsara li tigri bi htija tieghu" (artikolu 1031).

jissokta jippreciza illi l-htija tissussisti f'min "ma juzax il-prudenza, diligenza u l-hsieb

ta' missier tajjeb tal-familja" (artikolu 1032(1)).

Addizjonalment hu maghruf, sija fid-

duttrina u sija fil-gurisprudenza patria, li biex ikun hemm lok ghad-danni hu

mprexxindibilment mehtieg li, apparti l-prova tad-dannu arrekat, fl-ewwel lok jkun

hemm htija u li d-dannu u l-htija jkunu interkonessi intimament b'ness kawzattiv.

referenza ghas-sentenza ta' din il-Qorti fl-ismijiet Charles Grech Sciberras et vs. Maria Van Der Groen

Mallia Cacciottolo et noe (PA 25/11/2004) fejn nsibu li, "Fil-kaz fejn persuna tallega li tkun garrbet

hsara minhabba l-ghemil jew I-omissjoni tal-parti l-ohra, jehtieg li min jallega Ii garrab

dannu jehtieg jipprova kemm l-att jew l-omissjoni tal-persuna mixlija bir-

responsabbilta ta' dak l-ghemil jew ta' dik l-omissjoni, u kif ukoll Ii d-danni mgarrba

huma l-effett konsekwenzjali ta' dak l-ghemil jew ta' dik l-omissjoni".

Applikati dawn il-prinċipji ġurisprudenzjali kollha riferuti għall-każ odjern, il-Qorti

tirriskontra nuqqas kbir ta' diliġenza u prudenza bħala bonus pater familias da parti tal-

Kienu l-konvenuti stess li ammettew li hija n-norma li jaċċettaw vetturi biċ-

ċavetta, kienu huma wkoll li ammettew li dak in-nhar tal-akkadut u ċioe lejliet il-Milied,

ix-xogħol kien bieżel aktar mis-soltu u kienu qed jaċċettaw ammont kbir ta' vetturi tant

li tilfu l-kontroll tal-parkeġġ tagħhom.

Dan il-fatt joħroġ kemm mill-istqarrija surreferita

ta' Emanuel Lloyd kif ukoll mill-istqarrija ta Andrea Sciberras Balbi:

u b'hekk ġara li ġara?

M. Mela qed ngħid sew meta ngħidlek li kemm inti u kemm Andrea kontu traskurati

meta tgħabbejtu b'ħafna karozzi fil-car park bir-riżultat li tliftu l-kontroll tal-car park

T. Dik iva jista' jkun imma l-iktar f'lejliet il-Milied tgħabbejna.

M. Mela minkejja li taf li hi xi ħaġa diffiċli li żżomm kontroll ta' x'jiġri fil-car park,

xorta taċċetta vetturi miftuħa biċ-ċwievet fihom.

Qed ngħid sew?

T. Mhux se ngħidlek le.27

u ħadhomna.

M. Kif tispjega l-fatt li nsterqu dawn it-3 vetturi meta int u Leli Bugeja suppost qed

tieħdu ħsieb li ma jiġri xejn fil-car park?

T. Ġejna aljenati fir-rush tax-xogħol u fl-aħħar każ ta' lejliet il-Milied billi tkun

ġurnata busy ħafna kien hemm seba' karozzi ta' l-istess tip Vitz silver.

Ġejna aljenati

M. Mela qed ngħid sew meta ngħidlek li kemm inti u kemm Leli Bugeja kontu

traskurati meta tgħabbejtu b'ħafna karozzi fil-car park bir-riżultat li tliftu l-kontroll tal-

car park u b'hekk ġara li ġara?

T. li konna traskurati le imma li bl-ammont ta' nies li jkunu jaqsmu minn ġol-car park

u jduru mal-car park jista' jkun li aljenawna wara li għassewna.

M. Mela minkejja li taf li hi xi ħaġa diffiċli li żżomm kontroll t x'jirġi fil-car park u

xorta taċċetta vetturi miftuħa biċ-ċwievet fihom?

T. Irrid ngħid illi issa qed nippruvaw nagħmlu minn kollox biex il-karozzi

Fil-fehma tal-Qorti dan jammonta għal nuqqas da parti tal-konvenuti li ma ħadux ħsieb

tal-vettura li bil-kunsens tagħhom ġiet depożitata għandhom u li għal dak id-depożitu

anke sar ħlas.

Dak li għamlu jew li naqsu li jagħmlu l-konvenuti jammonta għal

traskuraġni u negliġenza grossolana bi ksur tad-doveri ta' depożitarju.

Il-fatt li kien lejliet

il-Milied mhux talli mhux skużanti, talli fil-fehma tal-Qorti f'dawk iċ-ċirkostanzi kellhom

joqgħodu ħafna aktar attenti mis-soltu.

Minflok sar bil-maqlub għaliex bin-nuqqasijiet

tagħhom ippermettew li l-vettura tal-attriċi tinsteraq filwaqt li kienet depożitata mal-

27 Paġni 65 – 66 tal-proċess.

Jirriżulta illi din is-serqa ma kinitx l-ewwel waħda li seħħet f'dan il-parkeġġ, u għalhekk

kien jinkombi fuq il-konvenuti li hekk malli seħħet l-ewwel serqa f'Ġunju 2012 huma

kellhom jieħdu l-passi kollha neċessarji dak iż-żmien sabiex jiġu evitati s-serqiet

sussegwenti li saru minn dan il-parkeġġ.

Minn dak li qal Andrea Sciberras Balbi fl-istqarrija

suċċitata, jidher li kien biss wara l-akkadut ta' Diċembru 2012 li l-konvenuti bdew

jagħmlu xi ħaġa sabiex isakkru l-vetturi kollha.

Kif ġie ritenut fis-sentenza fuq ċitata

Emanuel Sciberras Balbi et vs. Raymond Pace Ross, meta l-akkadut setgħa ġiet raġonevolment

evitat bl-użu ta' diliġenza u prudenza ordinarja mill-persuni li kellhom l-kustodja tal-

oġġetti misruqa, allura dik il-persuna għandha twieġeb għal għemilha.

Il-konvenuti fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħhom jagħmlu referenza għar-Regolament

68 tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 65.11 li tipprovdi li:

Min ikun isuq vettura għandu joqgħod bil-qiegħda b'mod li jkollu kontroll sħiħ tal-

vettura, u vista sħiħa tat-triq u l-vetturi.

Huwa ma għandux iħalli l-vettura weħidha bla

ma jieħu prekawzjoni xierqa biex ma tiġix imċaqalqa sakemm idum nieqes jew iħalli

l-vettura wieqfa fi triq jew li tkun immaniġġata b'mod li tkun ta' xkiel bla bżonn jew

ta' xi inkonvenjent għall-pubbliku.

Saret referenza mill-konvenuti għal dan ir-regolament in vista tal-fatt li l-istess

regolament jipprovdi li l-vettura m'għandhiex titħalla weħidha.

Fil-fehma tal-Qorti il-fatt

li l-attriċi ħalliet il-vettura ma' car park attendants liċenzjati wara li huma stess offrew

lill-attriċi sabiex tħalli l-vettura magħhom b'dak il-mod, ifisser li l-attriċi ma tistax titqies

li ħalliet il-vettura waħedha bla ma ħadet prekawzjoni xierqa sabiex il-vettura ma

tiċċaqlaqx.

Il-konvenuti l-ewwel talbu u mbagħad aċċettaw li jitħallsu sabiex jissorveljaw

il-vettura tal-attriċi fl-assenza tagħha Kien jispetta lill-konvenuti li, ladarba daħlu għalih

is-servizz ta' depożitarju, jaġixxu b'diliġenza u kawzjoni u jiżguraw li ġaladarba ħa joffru

s-servizz ta' parkjar bil-fakultà li titħalla ċ-ċavetta magħhom,ikunu kapaċi joffru dan is-

servizz u b'serħan tal-moħħ għal dak li qiegħed jagħmel użu minn dak is-servizz.

nuqqas tagħhom li jaġixxu bħala bonus pater familias fil-qadi tad-doveri tagħhom qua

depożitarji, il-konvenuti ġew responsabbli għad-danni konsegwenzjali subiti mill-attriċi.

Ikkunsidrat;

Hekk determinat li l-konvenuti huma responsabbli għal dan l-akkadut għaliex ma

aġixxewx b'diliġenza u kura, imiss issa li jiġi determinat il-quantum tad-dannu.

L-attriċi

fir-rikors promotur għamlet referenza fil-premessi għas-somma ta' tmient elef ewro

(€8,000) iżda fit-talbiet attriċi ma talbitx il-kundanna ta' somma fissa iżda talbet il-

likwidazzjoni u ħlas tad-danni hekk likwidati.

Waqt is-seduta tal-4 ta' Mejju 2015, l-attriċi ppreżentat fattura datata 23 ta' Frar 2015

mingħajr isem tal-garaxx minn għand minn xtrat il-vettura għas-somma ta' sebat elef u

sitt mija (€7,600).

Fit-13 ta' Marzu 2017, l-attriċi ppreżentat stima oħra datata 29

t'Ottubru 2013 fejn jingħad li l-vettura nxtrat għas-somma ta' sebat elef u ħames mija

(€7,500) iffirmata minn xi ħadd Cassar.

L-attriċi tgħid li dawn iż-żewġ fatturi ħarġu mill-

istess persuna li jaħdem ġewwa Paola Car Centre.

Il-konvenuti min-naħa tagħhom ippreżentaw żewġ stimi – waħda minn għand Regina

Auto Dealer Ltd datata 4 ta' Ġunju 2015 fejn il-vettura ġiet stmata elfejn u disgħa mija

(€2,900) u oħra minn għand Montebello Group mhux datata għal prezz ta' tlett elef Ewro

In vista ta' dawn id-diversi valuri mogħtija, inħasset il-ħtieġa li jinħatar perit ġudizzjarju

bħala espert fil-valutazzjoni tal-vetturi, Natalino Gravesteljn.

Mir-rapport peritali tiegħu

jirriżulta li fil-ġurnata li ġie redatt ir-rapport (ċioe f'Settembru / Ottubru 2018) il-vettura

kienet ġġib il-prezz ta' tlett elef u mitejn (€3,200) u jikkonkludi li dak iż-żmien li seħħet

is-serqa l-valur kien ta' madwar ħamest elef (€5,000).

Dan ir-rapport ma ġiex ikkontestat

u għalhekk il-Qorti sejra toqgħod fuq din l-istima.

L-attriċi talbet ukoll is-somma ta' seba' mitt Ewro (€700) bħala l-valur ta' l-oġġetti li

kellha fil-vettura fil-ħin tas-serqa.

L-attriċi xhedet illi fil-vettura kellha żewġ nuċċalijiet,

wieħed tal-vista u ieħor tax-xems li jiswew €200; camera tar-ritratti Dalmas li tiswa

€200; u rigali b'kemm jiswew €300, b'kollox €700.

Għaldaqstant il-Qorti qed tiddeċiedi illi mal-ammont ta' €5,000 valur tal-vettura għandu

jiżdied il-valur tal-oġġett li kienu fil-vettura tal-attriċi fil-mument li nsterqet mill-

Għal dawn il-motivi l-Qorti qed taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi,

Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha sollevati mill-konvenuti;

Tilqa' l-ewwel talba attriċi u tiddikjara lill-konvenuti unikament

responsabbli għat-telf subit mill-attriċi fl-24 ta' Diċembru 2012 bis-serq tal-vettura

tagħha numru NIC 449 Toyota Vitz mill-parkegg li jinsab fi Triq ix-Xatt, L-Imqabba

kif ukoll l-oġġetti li kien hemm fiha u dan għar-raġunijiet fuq imsemmija;

Tilqa' t-tieni talba u tillikwida d-danni hekk sofferti mill-attriċi fis-somma

ta' ħamest elef u seba' mitt ewro (€5,700);

Tilqa' t-tielet talba u tordna lill-konvenuti flimkien u solidalment

bejniethom iħallsu lill-attriċi s-somma hekk likwidata ta' ħamest elef u seba' mitt

L-ispejjeż a karigu tal-konvenuti flimkien u solidalment bejniethom.

Imħallef

31 ta' Ottubru 2019

Deputat Reġistratur

31 ta' Ottubru 2019

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Fil-Qorti tal-Magistrati Malta

Bhal Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Magistrat Dr. Nadine Bronsdijk B.A., LL.M(Kent)., LL.D

Illum 31 ta' Ottubru 2019

Kumpilazzjoni Numru 420/2017

Rat l-imputazzjonijiet dedotti kontra l-imputat Rodrick Tirchett ta' 29 sena

bin Gerada Farrugia u Filippa xebba Barbara, imwieled gewwa 1-Pieta' nhar is 07

ta' Marzu, 1988, residenti gewwn fond numru 40, Triq ic Cimiterju,

Flat 2, Triq il-Friefet, Ħal Gharghur, u detentur

tal-karta ta' 1-identita' bin-numru 194283(M),

Billi int akkuzat talli

Nhar l-20 ta' Awwissu, 2017, ghall-habta tal-3:45 ta' filghaxija, minn

gewwa sit ta' kostruzzjoni sitwat gewwa Triq Hookham Frere, Paceville, San Ġiljan':

1. ikkommettejt serq ta' ghodda u cioe' bajla tal-konkos ghad-dannu ta'

aggravat bil-mezz u bil-valur li ma jeccedix l-elfejn, tlett mija u disgha u

U aktar talli fl-istess data, lok, hin u cirkostanzi ksirt il-kundizzjonijiet

ta' l-Artikolu 22 tal- Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta li gew imposti fuqek

b'sentenza moghtija lilek nhar it-13 ta' Ottubru, 2016 mill-Qorti ta' Malta

ta' 1-Artikolu 22 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta li gew imposti fuqek

b'sentenza moghtija lilek nhar it-18 ta' Ottubru, 2016 mill-Qorti ta' Malta

definittiva u ma tistax tigi mibdula;

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi ksirt il-kondizzjonijiet

imposti fuqek mill-Qorti tal-Magistrati ta Malta (Magistrat Dr. Monica

Azzopardi Galdes Giappone LL.D) b'digriet datat 26 ta' Gunju, 2017, li permezz tieghu nghatajt

il-helsien mill-arrest b'diversi kundizzjonijiet fosthom li ma ikkommettix

ta'

volontarja.

II-Qorti hija mitluba sabiex f'kaz ta' htija, flimkien mal-piena skond il-ligi,

inghata il-beneficeju tal-helsien mill-arrest u tordna l-arrest mill-gdid ta'

l-imsemmi mputat u kif ukoll tordna li s-sommom bhala depozitu u

garanziji personali, jghaddu favur il-Gvern ta' Malta kif stipulat fl-

tal-Kap

Ligijiet

ta' Malta.

Il-Qorti hija wkoll mitluba li f'kaz ta' htija tqis lill-imputat bhala li sar

recediv ai termini ta' I-Artikoli 49, 50 u 289 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Malta wara li kien misjub hati ta' diversi sentenzi moghtija lilu mill-Qrati

ta' Malta,

liema sentenzi saru definittivi w ma

jistghux

Rat li matul l-ezami tal-imputat ai termini ta' l-artikolu 392(1) tal-Kodici

Kriminali, l-imputat tenna li ma kienx hati ta' l-imputazzjonijiet migjuba

kontra tieghu kif ukoll li l-ufficjal prosekutur ikkonferma li l-Avukat

Generali ta l-kunsens tieghu bil-miktub sabiex il-kaz jigi trattat bi

Rat id-dokumenti kollha pprezentati inkluz il-kunsens tal-Avukat

Generali sabiex il-kawza odjerna tigi trattata bi procedura sommarja,

hadet konjizzjoni tax-xhieda, prodotti u wara li fliet l-atti kollha tal-kawza

u semghet lill-partijiet jitrattaw.

Rat li din il-kawza giet assenjata lill din il-Qorti kif inhi ppreseduta nhar

il-10 ta' Mejju 2019.

Rat li fl-udjenza tad-9 ta' Lulju 2019 li l-partijiet iverbalizzaw li ezentaw

din il-Qorti kif inhi ppreseduta milli terga tisma lix-xhieda prodotti qabel

din il-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif ippreseduta.

Rat illi l-Prosekuzzjoni ddikjarat illi ma kellhiex provi ohra xi tressaq nhar

il-14 ta' Mejju 2018.

6 ta' Dicembru 2018.

Rat illi d-Difiza ddikjarat illi lanqas hi ma kellha provi xi tressaq nhar is-

Rat li l-imputat iddikjara li xtaq jixhed fis-seduta ta' nhar il-21 ta' Frar 2019

u li l-prosekuzzjoni ma oggezzjonatx ghal din it-talba u konsegwentement

xehed dak in-nhar tas-seduta.

Rat il-pre-sentencing report ta' l-ufficjal tal-Probation Rona Bharwani' esebit

nhar il-25 ta' April 2019.

Semghet it-trattazzjoni finali tal-partijiet.

Ikkunsidrat:

Illi nhar l-20 ta' Awissu 2017 gie rapportat lis-Spettur Robert Azzopardi Galdes Giappone gewwa

l-ghassa tal-Hamrun permezz ta' telefonata anonima li persuna kien

ghadu kemm seraq bajla tal-konkos minn go plot li kien qed jinbena fi Triq

Hookham Frere, Il-Munxar'.

Illi wara li saret tftixxija fl-inhawi mill-pulizija u membri tal – Rapid

(RIU) ghal-imsemmija persuna, din

il-persuna

suspettuza (l-imputat) kien instab il-Marsa gewwa Triq Dicembru 13, bil-

bajla tal-konkos.

Illi wara li l-imputat inghata d-drittijiet legali kollha tieghu gewwa l-

ghassa tal-Hamrun fejn gie infumat bid-dritt li huwa jista' jikkonsulta ma

l-avukat tieghu jew inkella li jkollu l-avukat tieghu prezenti waqt l-

interrogazzjoni2 u ta stqarrija fejn stqarr fost risposta ohra illi "Jiena hadtha

biex ghada immur insarrafa ghall-hadid.......Kont ghaddej, rajtha u dhalt

nehodha" kif ukoll li qieghed jiehu kura ta' methadone ghal dipendenza

ta' droga.

Ikkunsidrat

PC 198 Clayton De Brincat, stazzjonat fir-Rapid Intervention Unit xehed

waqt is-seduta tal-25 t'Ottubru 2017.

Ix-xhud stqarr li fl-20 t'Awwissu

2017 għall-ħabta tal-4:30pm is-sezzjoni RIU ġiet infurmata mill-kamra tal-

kontroll tal-Pulizija illi persuna tas-sess maskili liebes flokk aħdar ġie

nnotat ħiereġ minn sit tal-kostruzzjoni jimbotta bajla tal-konkos b'idejh li

22 Dok RV3 u Dok RV4

kienet suspettata li ġiet misruqa mill-Pietà.

Mill-Pietà ġibed għal Triq

Diċembru Tlettax.

Meta l-Pulizija waslu f'dik it-triq setgħu jaraw persuna

maskili liebes flokk aħdar jaqsam it-triq jimbotta l-bajla tal-konkos.

ġie mwaqqaf minnufiħ, immanettjat u informat illi kien taħt arrest fuq

suspett ta' serq.

Ġew infurmati ukoll il-Pulizija tal-għassa li kienu ukoll

ħadu r-rapport dwar is-serq tal-bajla.

Eventwalment l-imputat itteieħed

mill-Pulizija tal-għassa permezz tal-karozza tas-servizz.

jagħraf lill-imputat fl-awla.

L-Ispettur Eliot Cacciattolo, stazzjonat l-Għassa tal-Il-Gudja, xehed waqt is-

seduta tad-29 ta' Novembru 2017 fejn huwa ppreżenta vera kopja tad-

digriet u kondizzjonijiet tal-ħelsien mill-arrest in rigward tal-imputat

PS 378 Edward Mifsud Attard, stazzjonat l-Għassa tal-Il-Gudja, ukoll xehed waqt

is-seduta tad-29 ta' Novembru 2017.

Ix-xhud spjega li nhar l-20

t'Awwissu 2017 għall-ħabta tal-3:45pm il-Pulizija ġew informati illi kien

hemm raġel liebes flokk aħdar illi kien qiegħed jisraq bajla tal-konkos

minn ġewwa sit tal-kostruzzjoni fi Triq Hookham Frere, Is-Siggiewi.

fuq

il-post, dan

il-persuna kien

Sussegwentament ix-xhud ġie informat minn PS 918 tar-RIU li huwa kien

għadu kemm sab pesuna ta' dik id-deskrizzjoni jimbotta bajla tal-konkos

fi Triq Diċembru Tlettax.

Wara dan, ix-xhud mar fuq il-post fejn kien ġie

Wara dan, l-imputat ġie meħud ġewwa Ħal Qormi tal-

Il-Gudja fej ittieħditlu stqarrija li fiha huwa ammetta li kien għaddej fit-

triq, ra l-bajla tal-konkos u ħadha għar raġuni li ħasibha ħażina sabiex

jeħodha għand tal-iscrap.

Madankollu, ix-xhud spjega li meta l-bajla ġiet

ippruvata mad-dawl fl-awla irriżulta li din kienet taħdem sew.

verifiki li saru, irriżulta ukoll li s-sit minn fejn allegatament insterqet il-

bajla kienet kollha magħluqa bil-ħadid minħabba s-sigurtà.

xhud, il-Pulizija saret taf bl-allegat serq tal-bajla tal-konkos wara li rċeviet

informazzjoni anonima.

Massimo Pace Balzan xehed ukoll waqt is-seduta tad-29 ta' Novembru 2017.

Ix-xhud spjega li huwa jaħdem bħala bennej u kien involut fis-sit in

wkistjoni.

Fit-18 t'Awwissu 2017 ħa l-għodda u l-materjali fuq is-sit tal-

kostruzzjoni u imbagħad, meta fit-22 t'Awwissu mar biex jaħdem, sab li

Hekk kif induna b'dan il-fatt, ix-xhud mar

jagħmel rapport ġewwa l-Għassa Ħaż-Zebbug (Malta).

Hemmekk sar kuntatt mal-

Għassa tal-Ħamrun, fejn ġiet mgħoddija informazzjoni likienet instabet

bajla li taqbel mad-deskrizzjoni mogħtija.

ikkonferma li dik kienet tiegħu.

Ix-xhud stqarr li l-bajla tal-konkos in

kwistjoni kien xtraha mingħand ħabib tiegħu flimkien ma għodda oħra

għall-prezz komplessiv ta' ċirca €500 imma fuq is-suq tista' tixtri waħda

bħalha ġdida għall-prezz ta' bejn €300 u €500.

L-imputat Roderick Tirchett xehed waqt is-seduta tal-21 ta' Frar 2019.

xhud stqarr li fl-20 t'Awwissu 2017 waqt li kien fit-triq, huwa induna li

kien hemm bajla tal-konkos li ma kienitx f'kundizzjoni tajba u b'hekk

ħadha sabiex jeħodha għand tal-ħadid u b'hekk jiġbor xi ħaġa tal-flus

tagħha.

Ix-xhud spjega lill-Qorti li f'dak iż-żmien huwa kien għaddej

minn perjodu diffiċli f'ħajjtu fejn kien abbuż ta' alkoħol u kien jinsab fi

problemi finanzjarji serji.

Ix-xhud stqarr li kien ġie interċettat mil-Pulizija

fi Triq Diċembru Tlettax.

In kontro-eżami, l-imputat ġie mistoqsi jekk hux

minnu li l-bajla tal-konkos kienet tinsab ġewwa sit tal-kostruzzjoni, għal

liema mistoqsija huwa ma nnegax iżda qal li din kienet maħmuġa kollha

tajn u mitluqa ħdejn għadd ta' krieret bla roti u b'hekk ħaseb li kienet

mgħarrqa.

L-imputat tenna li għemilu kien frott ta' żball u jiddispaċih

ħafna ta' li ġara.

Rona Cunningham, adetta mal-Probation Services, xehdet waqt is-seduta tal-25

Ix-xhud spjegat illi hija ġiet nominata sabiex tħejji l-pre-

Hija spjegat li Roderick Tirchett

kien ilu f'kuntatt mad-Dipartiment tagħha għal ħafna snin u minkejja li

hu kien riferut għal diversi servizzi differenti kemm minħabba l-

problema tad-droga kif ukoll minħadda s-saħħa mentali tiegħu, huwa

dejjem irrifjuta dawn is-servizzi u qatt ma kien hemm kooperazzjoni minn

naħa tiegħu.

B'hekk ġie rrakommandat li hu għandu jingħata sentenza ta'

priġunerija effettiva li tkun akkompanjata minn ordni ta' trattament

sabiex il-problemi li jsofri minnhom ikunu jistgħu jiġu ndirizzati.

Illi apparti l-addebitu tar-recidiva fir-rigward ta' l-imputat u l-ksur ta'

sentenzi sospizi kif iprospettati fl-imputazzjonijiet imressqa kontrih f'dan

il-kaz, l-imputat jinsab mixli b'reat ta' serq aggravat bil-mezz u bil-valur

li ma jeccedix l-elfejn, tlett mija u disgha u ghoxrin Ewro u sebgha u tletin

Id-definizzjoni ta' serq li giet segwita fil-gurisprudenza Maltija hija dik

adottata mill-Carrara li tigbor fiha l-elementi kollha tas-serq; jigifieri l-

kontrettazzjoni doluza ta' oggett li jappartjeni lil haddiehor akkwistat

b'mod frawdolenti bil-hsieb li jaghmel il-qliegh mir-res furtiva3.

skond il-Professur Mamo din id-definizzjoni tikkomprendi t-totalita'ta'

hames elementi li lkoll iridu jigu sodisfatti sabiex il-gudikabbli jigi misjub

Dawn l-elementi huma:

L-aggravji tas-serq kontestati f'dan il-kaz huma elenkati fl-artikolu 261

tal-Kodici Kriminali li jinkludu l-aggravju tal-mezz u tal-valur li ma

jeccedix l-elfejn, tlett mija u disgha u ghoxrin Euro u sebgha u tletin

Dawn qed

jissemmew specifikament u

limitatament minn din il-Qorti in vista tal-imputazzjonijiet kif migjuba

kontra l-imputati u li jinkorporaw biss dawn l-aggravji.

Skond il-Kodici Kriminali l-aggravju tal-mezz li jista jsir b'diversi modi

wkoll skond kif senjalati fl-artikolu 263, 264 u 265 tal-istess Kodici,

jinkludi meta jkun hemm sgass, ksur jew skalata sabiex issir access fil-post

li jkun ser jinsteraq.

Il-valur jaggrava s-serq skond dak dispost fl-artikolu 267 u li jirrizulta jekk

il-valur tal-oggett misruq jeccedi l-ammont ta' mitejn u tnejn u tletin Ewro

Illi jidher mill-istqarrija tal-imputat li l-imputat ma nnegax ghal-fatt li

Ir-ragunament tieghu kienet li

din "kien fiha is-sadid u meta rajtha ghidt li lanqas tahdem.

Jien hadtha biex

L-imputat fl-istess stqarrija jkompli jispjega u jaghti x'jifhem li kellu

nuqqas ta' finanzi u li ma jahdimx ghaliex jaqta qalbu minhabba l-

kondotta li ghandu.

Jispjega li l-intenzjoni li kellu meta ha l-bajla tal-

konkos kien biex jaqla xi haga ta' flus minnha billi kien ser issarrafa ghall-

hadid ghand wiehed li jinsab il-Fgura.

Illi nhar l-21 ta' Frar 2019, l-imputat ghazel li jixhed fejn spjega l-intenzjoni

"Kien hemm bajla ma kientx f'kundizzjoni tajba u gbartha biex insarrafha ghall-

hadid, kont f'perjodu hazing, alcoholic u tajtha lill-pulizija ghax qaluli li tan-nies

u tajthielhom u kkoperajt maghhom imma mhux b'sens li nisraqha.

hazina u anqas mghottija xejn.

Gbartha ghall-hadid u mhux b'sens li nisraqha.

Hsibtha hazina u anqas mghottija u xejn.

Gbartha ghall-hadid u mhux b'sens li

Illi l-prosekuzzjoni esebit ukoll tlett ritratti4 ta' l-istess bajla tal-konkos li

mir-ritratti jidhru li tinstab f'kundizzjoni tajba u li tahdem hekk kif

ikkonfermat mix-xhieda ta' Massimo Alshalash li "kienet tahdem".

Illi ghar-rigward il-valur tal-oggett fix-xhieda mghottija minn sid il-bajla

tal-konkos, Massimo Pace Balzan, nhar id-29 ta' Novembru 2017, l-valur tal-

oggett huwa ta' bejn €350- €500.

Kollox gieni madwar

Illi fid-dawl tal-provi mressqa fir-rigward ghal-imputazzjoni tas-serq il-

Qorti hija sodisdatta li l-ewwel imputazzjoni giet ppruvat sal-grad tad-

dubbju dettat mir-raguni u li ghandha tinstab htija ghar-reat tas-serq

aggravat bil-mezz u bil-valur.

Ikkunsidrat

Illi ghar-rigward ghat-tieni, tielet u r-raba imputazzjoni kif ukoll it-talba

dwar ir-revoka contrario imperio tad-digiret li bih inghata l-beneficcju tal-

helsien mill-arrest u l-addebitu tar-recidiva, il-Qorti trid tikkunsidra jekk

hemmx prova u dokumenti dwar l-addebita tar-recidiva ta' l-imputat kif

ukoll jekk hemmx il-prova tal-ksur tal-kundizzjonijiet imposti fuqu minn

tlett sentenzi definittivi mghottija fil-konfront tieghu.

Illi ghar-rigward it-tieni imputazzjoni l-provi tal-prosekuzzjoni gew

dikjarati maghluqa fis-seduta tal-14 ta' Mejju 2018.5 Erba tijiem wara fit-

18 ta' Mejju 2019 gie pprezentat rikors tal-Kummissarju tal-Pulizija sabiex

jesebixxi sentenza bhala prova tat-tieni imputazzjoni6.

referenza ghal din is-sentenza fil-fedina penali ta' l-imputat.7 Illi minkejja

r-risposta tad-difiza toggezzjona ghat-talba dan ir-rikors qatt ma gie

idekkretat mill-Qorti kif kienet diversament ipreseduta.

Illi fil-fehma ta' din il-Qorti stante li l-imputat kien lahaq xehed fil-mori

tal-kawza, din il-Qorti kif inhi ppreseduta ma thossx li ghandha tilqa t-

talba in vista tal-fatt li meta hadet l-assenjazzjoni tal-kaz iz-zewg partijiet

Ghaldaqstant in vista ta' nuqqas ta' provi l-Qorti tara li t-tieni

imputazzjoni ma gietx ippruvata.

Fir-rigward it-tielet imputazzjoni ma gietx esebita kopja tas-sentenza

relatata ma l-istess imputazzjoni moghtija nhar it-18 ta' Ottubru 2016 mill-

tosserva r-referenza ghas-sentenza relatata mat-tielet imputazzjoni fil-

fedina penali ta' l-imputat.

imputazzjoni ma tirrizultax.

Ghaldaqstant fin-nuqqas ta' prova sufficjenti il-Qorti tara li t-tielet

Fir-rigward ir-raba imputazzjoni l-imputat qieghed jigi akkuzat ukoll talli

kiser il-kundizzjonijiet imposti fuqhu minn digriet mghoti mill-Magistrat

Dr. Monica Azzopardi Galdes Giappone wara li kien inghata l-helsien mill-arrest datat is-26 ta'

Illi dan id-digriet li gie mmarkat bhala dok EM1 li jinstab a

fol 42 gie kkonfermat bil-gurament mill-istess Spettur Elliot Cacciattolo u

ghalhekk l-imputat qieghed jigi misjub hati talli kiser il-kundizzjonijiet

imposti fuqhu nhar is-26 ta' Gunju 2017 b'digriet mghoti mill-Magistrat

Illi ghar-rigward ghat-talba tal-prosekuzzjoni sabiex jigi ordna r-revoka

helsien mill-arrest, jigi ordnat mill-gdid l-arrest ta' imsemmi imputat u kif

ukoll tordna li s-sommom bhala depozitu u garanzija personali a favur il-

Gvern ta' Malta, il-Qorti tinnota li nhar id-29 ta' Novembru 2019 gie esebit

minn l-Ispettur Elliot Cacciattolo prova f'dan ir-rigward esebit bhala Dok

Il-Qorti tosserva li dan ir-reat sehh ftit inqas minn xharejn wara li

nghata l-beneficcju tal-helsien mill-arrest u waqt il-perjodu opperativ ta'

Il-Qorti hija konvinta lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni li 1-

imputata fil-fatt wettaq ir-reat ipotizzat fl-imputazzjoni u b'hekk

ikkommetta r-reat skont 1-artikolu 579(2) tal-Kodici Kriminali.

Il-Qorti qieset ukoll li skont 1-artikolu 579(2) tal-Kodici Kriminali:

(2) Kull persuna li tonqos milli thares xi wahda mill-kondizzjonijiet impost mill-

ta'reat u tehel, meta tinsab hatja, il-piena ta' multa jew ta' prigunerija ghal zmien

ta' erba' xhur sa sentejn, jew ghal multa u prigunerija flimkien u l-ammont

stabbilit fil-helsien mill-arrest taht garanzija ghandu jigi konfiskat favur il-Gvern

ta' Malta.

Fic-cirkostanzi tal-kaz, il-Qorti ghalhekk trid timponi jew piena ta' multa

ta' prigunerija bl-inqas

t'erba' xhur.

Apparti dan 1-ammont stabbilit fil-helsien mill-arrest that garanzija bil-

fors irid jigi konfiskat favur il-Gvern ta' Malta.

Fic-cirkostanzi ta' dan il-

kaz, il-Qorti tqis li 1-piena idoneja ghandha tkun dik tal-multa maghquda

mal-konfiska obbligatorja tal-ammont stabbilit fil-helsien mill-arrest taht

Illi l-imputat gie akkuzat ukoll li f'kaz ta' htija jitqies li huwa recidiv taht

l-artikoli 49 u 50 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi ghandu jinghad li s-

sentenzi li gew esebiti fil-konfront tal-imputat kienu dwar serq.

sentenzi (sentenza tal-15 t'April 2013, 18 ta' Ottubru 2015) l-imputat kien

gie misjub hati u kkundannat skond il-Kapitolu 446.

Illi f'dan il-kaz

sentenza fejn il-persuna jinghata piena skont il-Kapitolu 446 ma jistax

jitqies li huwa recediv (ara sentenza Il-Pulizija vs Christopher Stanojevic

mghotija mill-Imhallef David Clappara fil-Qorti tal-Appell nhar is-17 ta'

Illi fir-rigward is-sentenzi esebiti ta' l-14 ta' Gunju 2010 u ta' l-14 ta'Lulju

2016 l-imputat kien giet ikkundannat ghal-perjodu ta' prigunerija.

ghalkemm dawn

ikkonfermati mill-ufficjali

prosekutur li mexxew il-kaz, il-konnotati tal-imputat jaqblu ma dawk ta'

l-imputazzjonjijiet kif ukoll mal-fedina penali.

Ghalhekk il-Qorti tara li l-addebitu tar-recidiva giet sufficjentement

ipprovata u l-imputat ghandu jitqies li huwa recidiv ghal fini tal-artikoli

49 u 50.

Stante li s-sentenzi esebiti kienu jittrattaw fuq serq f'dan il-kaz l-

artikolu 289 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta ghandu jigi applikat u cioe'

L-artikolu 289 tal-Kodiċi Kriminali huwa applikabbli "fil-kazijiet ta'

recidiva..." u peress li r-recidiva kif definita skont l-artikolu 49 tal-Kodiċi

Kriminali tirrikjedi li l-persuna koncernata "tkun giet ikkundannata ghal

reat..." persuna li tigi ikkundanata prigunerija (anke jekk is-sentenza hija

sospiza) ghandha titqies bhala persuna recidiva u ghalhekk ladarba

hemm recidiva skont l-artikolu 49 u 50 hemm recidiva skont l-artikolu 289

tal-Kodiċi Kriminali u għalhekk is-sentenza dwar serq taghti lok ghal

zieda tal-piena taht l-artikolu msemmi.

Illi d-difiza nhar il-21 ta' Frar 2019 talbet lill-Qorti sabiex jigi nominat

Probation Officer sabiex ihejji pre-sentencing report biex tigi mharrga l-

qada u l-kundizzjoni tal-imputat.

Illi nhar il-25 ta' April 2019 gie esebit rapport mill-ufficjal tal-probation

Rhona Stanojevic Bharwani fejn gie irakkomandat li l-imputat ghandu "jinghata

piena ta' prigunerija effettiva, fejn f'dan il-perjodu, jekk kemm-il darba l-imputat

juri motivazzjoni, ikun jista' jinghata l-opportunita' li jindirizza l-problema tad-

Illi wara li rat l-artikoli, 49, 50, 261(b)(c), 263, 267, 278(1)(2), 279(a), 280(2),

289 u 579 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta qeghda ssib:

- HATI ta' l-ewwel imputazzjoni u tikkundanah ghal sena prigunerija.

- MHUX HATI tat-tieni u t-tielet imputazzjonijiet migjuba kontrih u

- HATI tar-raba imputazzjoni migjuba kontrih u tikkundannah

ghal piena ta' multa t'elf euro (€1,000) u tordna li s-somma ta'

hmistax (€15,500) elef u hames mitt euro imsemmija bhala depozitu

u garanzija jghaddu favur il-Gvern ta' Malta.

Il-Qorti wara li rat l-artikolu 412D tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta

tqieghed lill-imputat taht ordni ta' trattament sabiex jindirizza l-problema

ta' dipendenza tad-droga li ghandu.

Il-Qorti ghaddiet biex tfisser lill-imputat l-import u l-obbligi taggha

naxxenti minn din is-sentenza fi kliem car u ser tghaddi biex tikkonferma

jekk fehemx l-ispjega tal-Qorti dwarhom.

Moghtija illum il 31 ta' Ottubru 2019 fil-Qrati tal-Gustizzja, Ta' Xbiex.


FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI (SEDE KOSTITUZZJONALI) IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. SAFFRETT LL.D. ILLUM il-Ħamis, 31 ta' Ottubru, 2019

Emanuel PEDEN u martu Monica Mac Kay vs L-AVUKAT ĠENERALI u b'digriet tat-3 ta' Ottubru, 2017 ġew imsejħa fil- kawża Mary u Alfred Porter, Emanuela armla minn Andrew Clinch, William u Josephine Mac Kay, Josephine u Alfred German, Doris Schroeder u Angela armla ta' Paul Schroeder u żewġha Paul; Jason, Alyce mart Darren Formosa Bellizzi u Tyrone, aħwa Clinch, ulied il-mejjet Andrew; u Josianne, Melanie u Ramona mart Marco Guglielmini, aħwa Schroeder, ulied il-mejjet Paul

Borg Rizgalla ir-Rikors imressaq fit-30 ta' Mejju, 2017, li bih u għar- raġunijiet hemm imfissra r-rikorrenti talbu li din il-Qorti (1) ssib li huma ġarrbu ksur tal-jedd tagħhom għal smigħ xieraq taħt l-artikolu 6 tal- Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (aktar 'il quddiem imsejħa "il-Konvenzjoni") b'riżultat ta' sentenza mogħtija mill-

31 ta' Ottubru, 2019

Qorti tal-Appell fit-30 ta' Jannar, 2017, fl-atti tar-Ritrattazzjoni tal-kawża numru 1665/1999 fl-ismijiet "Emanuel Mac Kay u martu Monica Mac Kay vs Mary Porter u żewġha Alfred, Emanuela Clinch u żewġha Andrew, Doris Chappell u Angela Schroeder u żewġha Paul" u (2) konsegwentement tgħaddi sabiex tagħti dawk l-provvedimenti u rimedji li hija jidhrilha opportuni u xierqa, magħdud dak ta' risarċiment finanzjarju.

Talbu wkoll l-ispejjeż;

Rat id-degriet tagħha tas-6 ta' Ġunju, 20171 li bih appuntat il-

kawża għas-smigħ tat-28 ta' Ġunju, 2017;

Rat it-Tweġiba mressqa mill-intimat Avukat Ġenerali fid-19 ta' Ġunju, 2017, li biha u għar-raġunijiet hemm imfissra, laqa' għall-azzjoni attriċi billi qal li l-ilment tar-rikorrenti mhuwiex mistħoqq għaliex is-sentenza li dwarha tressaq l-ilment kienet motivata kif imiss u li r-rimedju ta' ksur ta' jedd fundamentali dwar smigħ xieraq mhuwiex mogħti li xi parti f'kawża li ma jkunx jogħġobha dak li xi qorti tkun qalet f'sentenza li tkun saret ġudikat.

Żied jgħid li l-liġi ma tagħtix rimedju ta' appell minn ritrattazzjoni ta' sentenza mogħtija fi grad tal-appell;

Rat in-Nota tar-rikorrenti mressqa fit-3 ta' Awwissu, 20172, li biha iċċaraw li r-rimedju mitlub minnhom f'din il-kawża jgħodd fih it-tħassir tas- sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell fit-30 ta' Jannar, 2017, u għalhekk kien jixraq li jissejħu fil-kawża wkoll xi partijiet li kienu f'dak il-ġudizzju;

Rat id-digriet tagħha tat-3 ta' Ottubru, 20173 li bih ordnat is-sejħa fil-kawza ta' Mary u Alfred Porter, Emanuela armla minn Andrew Clinch, William u Josephine Mac Kay, Josephine u Alfred German, Doris Mac Kay u Angela armla minn Paul Schroeder u kif ukoll ta' Jason, Alyce mart Darren Formosa Bellizzi u Tyrone, aħwa Clinch, wlied il-mejjet Andrew; u ta' Josianne, Melanie u Ramona mart Marco Guglielmini, ahwa Schroeder ulied il-mejjet Paul;

Rat it-Twegiba mressqa mill-imsejħa fil-kawża Doris Mac Kay fit- 13 ta' Novembru, 2017, li biha u għar-raġunijiet hemm imfissra warrbet it- talbiet tar-rikorrenti u saħqet li s-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell kienet miktuba sewwa u motivata kif jixraq.

Hija tgħid li l-imsemmija sentenza ma tikser bl-ebda mod xi jedd għal smigħ xieraq tar-rikorrenti;

Rat it-Twegiba mressqa mill-imsejħin fil-kawża l-oħrajn fl-20 ta' Novembru, 2017 li biha u għar-raġunijiet hemm imfissra laqgħu billi, fl-ewwel lok, qalu li din il-kawża hija waħda fiergħa u vessatorja, maħsuba biss biex

1 Paġ 25 tal-proċess 2 Paġ 68 tal-proċess 3 Paġ 69 tal-proċess

31 ta' Ottubru, 2019

isservi bħala r-raba' grad bit-tama li tipprova twaqqa' tliet (3) sentenzi mogħtijin fi gradi differenti u li kollha nqatgħu kontra r-rikorrenti.

Żiedu jgħidu li din l-azzjoni hija għal kollox infondata fil-liġi u fil-fatt, billi meta wieħed jifli sewwa s-sentenza li minnha r-rikorrenti jilmintaw li ġarrbu ksur tal-jedd fundamentali tagħhom, għandu jsib li l-Qorti tal-Appell stħarrġet b'reqqa xierqa l-aggravji kollha tagħhom u ħaddmet sewwa l-liġi li kienet tgħodd għall-każ.

Bl-istess mod li l-Qorti tal-Appell, fis-sentenza attakkata, sabet li t-talba għar- ritrattazzjoni kienet fiergħa u vessatorja.

Fl-aħħarnett, qalu li safejn ir-rikorrenti qegħdin l-imsejħin fil-kawża m'għandhomx jinżammu responsabbli għal dan, ladarba huma ma taw l-ebda sentenza li minnha seta' tnissel l-ilment tar-rikorrenti.

Itemmu jgħidu li, din il- Qorti għandha ssib li l-azzjoni tar-rikorrenti hija waħda fiergħa u magħmula biss biex iddejjaq, u b'hekk għandha tħaddem ir-regola li tinsab fl-artikolu 46(5) tal-Kostituzzjoni jew fl-artikolu 4(5) tal-Kapitolu 319 tal-Liġijiet ta' Malta;

ta' risarċiment fi flus,

Rat id-digriet tagħha tat-12 ta' Diċembru, 20174 li bih ordnat li

kunjom il-imsejħa fil-kawza Doris Mac Kay jinbiddel għal Schroeder;

Rat id-digriet tagħha tat-28 ta' Frar, 20185 li bih iddikjarat magħluq jressqu s-

tal-provi u awtoriżżat

lill-partijiet sabiex

l-istadju sottomissjonijiet tagħhom bil-miktub;

tal-ġbir

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet imressqa mir-rikorrenti fis-26 ta'

Lulju, 20186; Rat in-nota ta' sottomissjonijiet imressqa mill-intimati l-Avukat

Ġenerali fis-7 ta' Settembru, 20187;

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet imressqa mill-imsejħin fil-kawża l-

oħrajn minbarra Doris Schroeder waqt is-smigħ tal-31 ta' Jannar, 20198;

Rat id-digriet tagħha tat-28 ta' Marzu, 20199, li bih ħalliet il-kawża għas-sentenza wara li semgħet l-Avukat tal-imsejħa fil-kawza Doris Schroeder jiddikjara formalment li qed jassocja ruħu mas-sottomissjonijiet magħmulin mill-intimat u mill-imsejħin fil-kawża l-oħrajn u awtoriżżat lir-rikorrenti jressqu nota ta' riferenzi;

Rat l-atti kollha tal-kawża; 4 Paġ 82 u 83 tal-proċess 5 Paġ 84 tal-proċess 6 Paġ 89 sa 100 tal-proċess 7 Paġ 103 sa 112 tal-proċess 8 Paġ 117 sa 120 tal-proċess 9 Paġ 123 tal-proċess

31 ta' Ottubru, 2019

Ikkunsidrat:

Illi b'din l-azzjoni, r-rikorrenti qed jgħidu li ġarrbu ksur ta' jedd fundamentali dwar smigħ xieraq minħabba li l-Qorti tal-Appell bis-sentenza tagħha tat-30 ta' April, 2017, f'azzjoni ta' ritrattazzjoni mitluba mill-istess rikorrenti, naqset li tqis sensiela ta' ilmenti li r-rikorrenti ressqu quddiem dik il- Qorti.

Huma jgħidu li, minħabba f'hekk, ġarrbu ksur tal-jedd tagħhom għal smigħ xieraq u qegħdin jitolbu lil din il-Qorti tagħtihom rimedju xieraq, magħdud il-kumpens fi flus;

Illi l-intimat u l-imsejħin fil-kawża laqgħu għall-imsemmija azzjoni billi qanqlu numru ta' eċċezzjonijiet fil-mertu.

L-intimat Avukat Ġenerali jgħid li mhux minnu li fis-sentenza tat-30 ta' April, 2017, tonqos motivazzjoni xierqa u jiċċita mill-istess sentenza minn fejn joħorġu l-konsiderazzjonijiet li tat il- Qorti tal-Appell għall-ilmenti tar-rikorrenti.

Jkompli jgħid li din il-Qorti ma tistax tqis ilmenti marbuta mar-raġunijiet ta' ritrattazzjoni.

Jixli lir-rikorrenti li ma fissrux b'liema mod ir-Regoli dwar il-Prattika u l-Proċedura tal-Qrati u l- Bon Ordni ġew miksura mill-ewwel qorti, kif ukoll li tali ilmenti messhom tressqu quddiem il-Qorti tal-Appell u mhux f'dan l-istadju, għaldaqstant jistieden lill-Qorti li ma teżerċitax is-setgħat kostituzzjonali tagħha skond l- artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni u l-artikolu 4(2) tal-Kap.

Illi l-imsejħin fil-kawża jiċħdu x-xiljiet tar-rikorrenti w jixluhom li għal darb'oħra fetħu proċeduri fiergħa.

Bħall-intimat Avukat Ġenerali, jispjegaw il-mod kif il-Qorti tal-Appell indirizzat l-ilmenti tar-rikorrenti u jitolbu (għajr għal Doris Mac Kay) li jinħelsu mill-osservanza tal-ġudizzju;

Illi għal dak li jirrigwarda l-fatti rilevanti li joħorġu mill-atti, il- Qorti sejra tagħmel tagħha l-fatti kif miġbura mill-abbli avukat ta' l-Uffiċju tal- Avukat Ġenerali fis-sottomissjonijiet tiegħu.

Fid-19 ta' Lulju, 199910, ir- rikorrenti fetħu kawża din il-Qorti fil-kompetenza ordinarja tagħha biex jitolbuha ssib ma jiswiex it-testment magħmul minn Maria Carmela Mac Kay (omm ir-rikorrent u omm uħud mill-imsejħin fil-kawża) fl-24 ta' Novembru, 1997, u dan minħabba vizzju ta' kunsens billi sar taħt pressjoni mhux xierqa fuq l-istess testatriċi.

L-imsejħin fil-kawża laqgħu għall-azzjoni attriċi billi, fost oħrajn, qajmu l-eċċezzjoni ta' xejra preliminari dwar il-leġittimità passiva tagħhom fil-kawża.

Qajmu wkoll eċċezzjonijiet fil-mertu billi saħqu li t- testment kien jiswa u li ma kienx minnu li t-testatriċi għamlet it-testment tagħha taħt tehdid;

10 Ċit.

31 ta' Ottubru, 2019

Illi b'sentenza mogħtija fis-6 ta' April, 2011, il-Prim'Awla tal- Qorti Ċivili, għar-rtaġunijiet hemm imfissra, sabet li l-atturi ma kienx seħħilhom juru tajjeb biżżejjed li t-testment ta' Maria Carmela Chappell kien milqut minn xi nuqqas li kien iġib in-nullità tiegħu;

Illi minn dik is-sentenza, l-atturi ressqu appell billi baqgħu jisħqu li t-testment ma kienx jgħodd.

Il-Qorti tal-Appell, b'sentenza tas-6 ta' Frar, 201511, u għar-raġunijiet hemm imfissra, ikkonfermat għal kollox is-sentenza mogħtija mill-ewwel Qorti, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-atturi appellanti (r-rikorrenti tallum);

Illi l-atturi nedew proċeduri ta' ritrattazzjoni biex jitolbu li s- sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell titħassar u terġa' ssir it-trattazzjoni mill-ġdid tal-appell tagħhom.

Huma xlew lill-Qorti tal-Appell b'applikazzjoni ta' liġi ħażina u li l-istess sentenza kienet l-effett ta' żball li jidher mill-atti tal- kawża.

Għaldaqstant talbu lil dik il-Qorti biex tisma' l-appell mill-ġdid;

Illi bis-sentenza tat-30 ta' Jannar, 201712, (minn issa 'l hemm imsejħa "is-sentenza") u għar-raġunijiet hemm imsemmija, il-Qorti tal-Appell ċaħdet it-talbiet tar-rikorrenti ritrattandi, ikkundannathom iħallsu l-ispejjeż tal- kawża, u kif ukoll l-ispejjeż addizzjonali ta' ħames mitt ewro (€500) billi qieset it-talbiet ritrattandi bħala fiergħa;

Illi fit-30 ta' Mejju, 2017, infetħet din il-kawża; Illi għal dak li jirrigwarda l-konsiderazzjonijiet ta' natura legali marbutin mal-każ taħt eżami, jidher li l-ilment tar-rikorrenti huwa li l-Qorti tal- Appell fis-sentenza tagħha tat-30 ta' Jannar, 2017, naqset li tipprovdi motivazzjoni għall-konklużjonijiet li waslet għalihom.

Ir-rikorrenti jixlu lill- Qorti tal-Appell li naqset li tikkonsidra l-punti legali mqajma quddiemha, kif ukoll il-mod kif dawn ġew meqjusa13.

Fil-qosor, l-argumenti tar-rikorrenti li l- Qorti naqset li tikkonsidra huma tlietaq: jiġifieri, fl-ewwel lok, jekk l-istat ta' ritrattazzjoni għandux ikun miftuħ għal kawżali ġodda, ladarba fis-sistema proċedurali Malti ma hemmx il-proċedura tal-kassazzjoni; fit-tieni lok, jekk ir- Regoli dwar il-Prattika u l-Proċedura tal-Qrati u l-Bon Ordni14 għandhomx jitqiesu bħala parti mil-liġi; u fit-tielet lok, jekk dawn id-disposizzjonijiet ġewx imħarsa waqt il-proċeduri;

"AG1" f'paġġ.

31 sa 50 tal-proċess 12 Dok.

"AG2" f'paġġ.

51 sa 62 tal-proċess 13 Ara Nota ta' Sottomissjonijiet tar-rikorrenti f'paġġ.

94 et seq tal-proċess 14 Riferenza għall-A.L. 279/08 (L.S. 12.09)

31 ta' Ottubru, 2019

il-Qorti,

Illi huwa aċċettat

fis-setgħat partikolari li din kostituzzjonali tagħha, m'hijiex miżmuma milli taqta' u tiddeċiedi, meta jkun il- każ, jekk xi qorti oħra tkunx kisret xi jedd fundamentali ta' persuna kemm b'xi pronunċjament tagħha, kemm b'xi mġiba partikolari waqt is-smigħ, kemm b'xi ksur tar-regoli essenzjali tal-proċediment li jkun inżamm quddiemha, u kif ukoll dwar xi nuqqas kostitutiv tagħha li b'xi mod jikser il-jedd ta' smigħ xieraq.

Naturalment, stħarriġ bħal dan ma jibdilx lil din il-Qorti f'qorti li twettaq is- setgħat proprji tal-qorti li tkun mistħarrġa, liema setgħat huma merfugħa mil- liġi għal dik il-qorti partikolari15;

Illi huwa f'dawn it-termini li sejra tqis l-ilment tar-rikorrenti.

Għalhekk, din il-Qorti mhijiex sejra tagħmilha ta' qorti ta' appell fuq il-Qorti tal-Appell, għaliex dan mhuwiex ix-xogħol li trid tagħmel biex tistħarreġ l- ilment ta' ksur tal-jedd fundamentali msemmi minnhom.

Il-każ imressaq mir- rikorrenti jrid jitqies biss fil-parametri ta' ksur tad-dritt għal smigħ xieraq kif sejjer jingħad aktar 'il quddiem;

rilevanti għall-każ

Illi, għal dak li jirrigwarda l-mertu tal-ilment tar-rikorrent jidher li huma jibnu l-azzjoni tagħhom fuq id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni.

Safejn huwa tal- Konvenzjoni17 jipprovdi li "Id-deċiżjoni tad-drittijiet ċivili u tal-obbligi tiegħu jew ta' xi akkuża kriminali kontra tiegħu, kulħadd huwa ntitolat għal smigħ imparzjali u pubbliku fi żmien raġonevoli minn tribunal indipendenti u imparzjali mwaqqaf b'liġi";

tal-Ewwel Skeda

Illi l-jedd għal smigħ imparżjali jew smigħ xieraq jeżiġi fost oħrajn, li sentenza mogħtija minn qorti tkun motivata18.

9.10.2001 fil-kawża fl-ismijiet El Werfelly Falzon vs Avukat Mizi White et (Kollez.

Edit, 2009) paġ.

202 17 L-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, Kap. 319 18 Q.E.D.B. 29.1.2016 fil-kawża fl-ismijiet Carmel Nowak vs Malta (Applik.

Nru. 24221/13), § 73 19 Op. cit., paġ.

31 ta' Ottubru, 2019

Illi dan l-obbligu jissarraf billi, fost oħrajn, l-argumenti prinċipali tal-partijiet jiġu mistħarrġa20.

Illi applikati dawn il-prinċipji għal każ li għandha quddiemha, il- Qorti jirriżultalha li t-talbiet tar-rikorrenti m'humiex mistħoqqa.

Minn qari tas- sentenza li r-rikorrenti jilmentaw minnha, il-Qorti ssib li t-tliet argumenti ewlenin tar-rikorrenti ġew mistħarrġa, b'mod xieraq u sistematiku, bl-għoti ta' raġunijiet għaliex u safejn dik il-Qorti qablet jew ma qablitx mar-ritrattandi.

Għal kull argument, il-Qorti resqet l-osservazzjonijiet tagħha u ingħataw ukoll raġunijiet ċari u loġiċi għaliex ma kinetx ser tilqagħhom;

Illi min-naħa l-oħra, il-fatt li l-argumenti tar-rikorrenti ma ġewx milqugħa, ma jfissirx li b'daqshekk twettaq ksur tal-jeddijiet tagħhom għal smigħ xieraq; Illi ladarba l-Qorti waslet għal din il-fehma, ma jidhrilhiex li għandha għalfejn tintilef fi stħarriġ mirqum tal-ħames eċċezzjoni preliminari mqajma mill-imsejħin fil-kawża dwar jekk l-intimati humiex il-kontraditturi leġittimi tal-azzjoni attriċi; Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-

kawża billi: Tiċħad l-ewwel talba attriċi u ssib li r-rikorrenti ma ġarrbu l-ebda ksur tal-jedd tagħhom għal smigħ xieraq taħt l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni bis- sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell fil-proċeduri ta' ritrattazzjoni deċizi fit- 30 ta' Jannar, 2017;

Tiċħad it-tieni talba attriċi billi hija konsegwenzjali għall-ewwel

20 Q.E.D.B. 24.5.2005 fil-kawża fl-ismijiet Buzescu vs Rumanija (Applik.

Nru. 61302/00), §67; u Q.E.D.B. 7.3.2006 fil-kawża fl-ismijiet Donadze vs Georgia,(Applik.

31 ta' Ottubru, 2019

Tordna li r-rikorrenti jħallsu l-ispejjeż tal-kawża.

Moqrija Onor Joseph R. El Werfelly Falzon LL.D., Imħallef 31 ta' Ottubru, 2019 Marisa Frendo Deputat Reġistratur 31 ta' Ottubru, 2019

31 ta' Ottubru, 2019