Rikors Ġuramentat Nru.: 1105/2016 MH

Illum, 31 ta' Ottubru, 2018

QORTI ĊIVILI – PRIM'AWLA

Rat ir-rikors ġuramentat tal-attur tal-5 ta' Diċembru 2016 li permezz tiegħu

"Illi r-rikorrent huwa kreditur tal-intimat fis-somma ta' sitt elef ħames mija

u sitt Euro (€6,506) bilanċ minn somma akbar ta' tmienja u tletin elf, tmien

mija u tlett Euro (€38,803) import ta' kambjala aċċettata u ffirmata mill-

intimat maħruga f'15 ta' Gunju 2012 liema kambjala skadiet (Dok A).

Illi r-rikorrent kien ipproċeda permezz ta' ittra uffiċjali numru 1133/14 ai

tenur artikolu 253(e) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi pero' l-intimat ippreżenta rikors fejn oppona għall-eżekuzzjoni ta' din il-

Illi permezz ta' digriet 21 ta' Ġunju 2016, ir-rikors tal-intimat ġie milqugħ, u

għalhekk ir-rikorent kellu jipproċedi bil-preżenti rikors ġuramentat.

Illi r-rikorrent jaf dawn il-fatti personalment.

Għaldaqstant ir-rikorrent jitlob bir-rispett lil din l-Onnorabli Qorti jogħġobha

tikkundanna l-intimat iħallas lir-rikorrenti s-somma ta' sitt elef hames mija u

sitt euro (€6,506) rappreżentanti bilanċ dovut import ta' kambjala aċċettata u

ffirmata mil-intimat maħruġa f'15 ta' Ġunju 2012 u dan taħt dawk il-

provvedimenti li jidrilha xierqa u opportuni.

Bl-ispejjeż u l-imgħax mid-data tal-iskandenza tal-kambjala u l-intimat inġunt

in subizzjoni."

Rat il-lista tax-xhieda u l-kambjala anness mar-rikors ġuramentat.

Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenut Francis Cuschieri Debono tat-13 ta' Marzu 20171 li permezz tagħha eċċepixxa:

Illi t-talbiet attriċi huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu

miċħuda bl-ispejjeż kontra tiegħu u dana peress illi l-ammont reklamat bħala

bilanċ tal-prezz import ta' kambjala maħruga fil-15 ta' Ġunju 2016 hija kollha

mħallsa.

Illi meta saru l-konteġġi rriżulta illi kienu saru ħafna pagamenti li ma

ttieħdux in konsiderazzjoni u l-kambjala tinsab "overpaid".

Illi l-esponent qed jipprevalixxi ruħu mill-azzjoni ttentata mill-attur u qed

jippreżenta Kontro-Talba għar-rifużjoni tas-somma ta' €16,223."

Rat il-lista tax-xhieda annessa mar-risposta ġuramentata.

Rat il-Kontro-Talba ġuramentata ta' Francis Cuschieri Debono tat-13 ta' Marzu 20182 li permezz tagħha espona:

Illi l-esponent huwa liċenzjat biex ibiegħ armi tal-marka Torpiano li huwa

kien jimporta mingħand il-Kumpanija Armi Benelli Spa.

ħanut bl-isem "Franwin Sports", 19 Triq Santa Marija, Ix-Xgħajra.

Illi l-esponent għamel negozju ma' l-attur rikonvenut fis-sens illi dan kellu

jisilfu somma flus viċin l-ammont ta' €40,000 ħalli l-esponent ikun jista'

jagħmel ordinazzjoni kbira ta' armi mingħand Torpiano.

Fuq dan l-arranġament,

l-esponent beda jantiċipa lill-esponent pagamenti akkont ta' dan is-self, kollox

fuq il-fiduċja li dak iż-żmien kien hemm bejn il-kontendenti.

Illi fit-8 ta' Ġunju 2012 l-esponent għamel l-ordinazzjoni ta' l-armi, liema

ordinazzjoni ammontat għal €38,803, bl-imgħax ta' sena nkluz.

rikonvenjent iffirma kambjala għall-imsemmi ammont ta' €38,803, u l-attur

kellu jagħmel il-kunteggi, u wara li jnaqqas il-pagamenti antiċipati mill-

esponent, huwa kellu joħrog il-bilanċ dovut.

Illi xi xahrejn wara li saret l-ordinazzjoni msemmija l-attur xtara mingħand

l-esponent 14 shotguns b' valur ta' €18,040 li ukoll kellu jitnaqqas mill-ammont

tal-kambjala bħal ma kellhom jitnaqqsu pagamenti oħra akkont effettwati mill-

Illi l-attur istitwixxa proċeduri ġudizzjarji għall-eżekuzzjoni ta' parti mill-

kambjala ffirmata u fil-mori ta' dawn il-proċeduri l-esponent irrealizza illi

fil-fatt huwa kien għamel "overpayment" ta' sittax il-elf, mitejn u tlieta u

għoxrin ewro (€16,223), dana kif ser jirriżulta aħjar waqt it-trattazzjoni tal-

kawża, liema ammont l-attur rikonvenut qed jirrifjuta li jħallas.

Għaldaqstant jgħid l-attur rikonvenut il-għaliex ma għandhiex dina l-Qorti,

prevja kull dikjarazzjoni neċessarja u opportuna:

Tikkundanna lill-attur rikonvenut jirrifondi lill-konvenut rikonvenjent is-

somma ta' sittax il-elf, mitejn u tlieta u ghoxrin ewro (€16,223) jew dik

is-somma l-oħra verjuri, aktar jew anqas, rappreżentanti "overpayment"

li huwa għamel fuq in-negozju fuq imsemmi.

Bl-ispejjeż kompriżi dawk tal-Mandat ta' Sekwestru preżentat kontestwalment u

bl-imgħax legali mid-data tal-"overpayment" kontra l-attur minn issa nġunt

biex jidher personalment għas-subizzjoni."

Rat il-lista tax-xhieda annessa mal-kontro-talba.

Rat ir-risposta ġuramentata għall-Kontro-Talba3 ta' Emmanuel Cole tas-

17 ta' Marzu 2018 li permezz tagħha eċċepixxa:

"Illi mingħajr preġudizzju wkoll jingħad li ma jeżistux l-elementi rikjesti

mill-artikolu 396 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta u dan għaliex fil-

ħin li ġiet ammessa l-kambjala (kif del resto jinsorġi mir-risposta

ġuramentata tal-intimat rikonvenzjonant), din ikkrejat obbligazzjoni

distinta u separata mill-allegat kreditu mitlub.

Għalhekk, il-materja

għandha titqies kompletament differenti mill-azzjoni promossa permezz

Illi preliminarjament, l-kontro talba hija rritwali u konsegwentement

nulla għaliex l-azzjoni promossa mill-attur rikonvenzjonat hija dik hekk

imsejħa actio cambiaria u għalhekk huma

t'eċċezzjonijiet li jistgħu jingħataw.

Għalhekk ċertament kontro talba

m'hijiex permessa f'dawn il-proċeduri.

Illi mingħajr preġudizzju l-intimat rikonvenzjonant irid jiċċara x'azzjoni

qiegħed jittenta jagħmel u jindika r-relazzjoni ġuridika bejn il-partijiet u

sakemm dan iseħħ ir-rikorrent rikonvenzjonat qiegħed jirriżerva d-dritt li

jressaq eċċezzjonijiet ulterjuri inkluż dik tal-preskrizzjoni.

Illi mingħajr preġudizzju u fil-mertu, l-ebda ammont m'huwa dovut lill-

intimat rikonvenzjonant.

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri."

Rat il-lista tax-xhieda annessa mar-risposta ġuramentata.

Rat il-provi kollha mressqa mill-partijiet u n-Noti ta' Sottomissjonijiet

Semgħet it-trattazzjoni tad-difensuri tal-partijiet.

Rat illi l-kawża tħalliet għall-lum għas-sentenza.

Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża.

Rat ukoll l-atti tal-proċeduri fl-istess ismijiet Rik 145/15LM li ġew deċiżi fil-21

t'Ottubru 2016 u li b'ordni tal-Qorti jinsabu allegati mal-atti tal-proċeduri odjerni4.

Ikkunsidrat:

Il-proċeduri odjerni nbdew wara li l-attur qiegħed jippretendi ħlas ta' €6,506.00

bħala bilanċ minn somma akbar ta' €38,803 bħala import ta' kambjala iffirmata

mill-konvenut.

Dan in vista ta' negozju li kien għaddej bejniethom fuq numru

ta' snin.

Minn naħa tiegħu l-konvenut mhux biss jiċħad li huwa fadallu xi

jħallas lill-attur talli allega li huwa għandu jieħu mingħand l-istess attur is-

somma ta' €16,223 li huwa kien ħallas żejjed.

Għal dan il-għan huwa ntavola

kontro-talba li hija fermement opposta mill-attur rikonvenzjonat.

Għal kull buon fini l-Qorti tibda billi tissottolinea li l-proċeduri Rik 145/15LM

surreferiti ġew deċiżi biss fuq bażi prima facie fejn allura l-uniku eżami li

għamlet dik il-Qorti huwa fuq dak li kien jidher mad-daqqa t'għajn.

Għaldaqstant il-konklużjoni tal-Qorti hemm raġġunta b'ebda mod ma tista

titqies li għandha torbot lil din il-Qorti kif preseduta li issa jispetta lilha li

teżamina l-kwistjoni funditus fil-mertu.

Xehed Emmanuel Cole b'affidavit5 fejn spjega li huwa negozjant u ilu

f'dan ix-xogħol għal aktar minn 40 sena.

Xogħolu jikkonsisti fix-xiri u l-bejgh

tal-apparat tal-kaċċa.

Dwar ir-relazzjoni tiegħu ma' Francis Cuschieri Debono jgħid li Francis Cuschieri Debono kien ġie

minn barra xi 30 sena ilu u saru ħbieb għaliex kellhom id-delizzju tal-kaċċa.

Dwar dan il-negozju partikolari spjega li Francis kien aġent ta' ditta tajba ħafna

tas-snieter li jisimha "Torpiano".

Emmanuel ried jixtri minnhom sabiex

ibiegħhom mill-ħanut li ghandu ġewwa Ħal Ghaxaq.

Għalhekk kienu għamlu

ftehim fejn hu kien joħroġ il-flus permezz tal-bank biex hu jordna l-armi.

dawn l-armi, meta jaslu, kien jieħu ftit mill-ordni, skont kemm ikollu bżonn

biex ibiegħ mill-ħanut tiegħu.

Il-kumplament ta' l-armi li jkun ordna

jżommhom hu u

imbagħad

id-differenzi

jagħtihomlu

Hu kien ijżomm rendikont kif jaf hu u jqabblu n-notamenti

tagħhom.

Għamlu xi għaxar snin għaddejjin b'dan it-tip ta' negozju u dejjem żammew ir-

records ta' min kellu jħallas lil min u dejjem qablu.

Apparti li jżommu r-

records, kienu wkoll għamlu kambjali għall-bilanċ li jkun dovut lilu.

kambjala kienet timtela' kif appena hu, permezz tal-bank, kien iħallas l-ordni

partikolari li jkun għamel Francis Cuschieri Debono.

Meta kien ikun ħallsu kollox, kienu

jqattgħu l-kambjala.

Il-problemi bdew fl-aħħar żewġ ordnijiet li għamlu.

L-ewwel minn dawn iż-

żewġ ordnijiet saret fl-2011 u kienet għall-ammont ta' €32,099 (inkluż bank

charges ta' €30).

Ma' dan l-ammont kienu żiedu bi ftehim imgħax bit-8% għal-

sena li jammonta għal €2,568.

Huwa esebixxa applikazzjoni biex il-Bank of

Ħ' Attard iħallas l-ordni in kwistjoni u notamenti li kien iżomm bħala rendikont

tal-ħlasijiet li kienu jsiru (Dok Z2).

Kienu għamlu kambjala għal dan l-ammont.

Esebixxa wkoll kopja tal-ftehim li kienu għamlu li jsemmi anke imgħaxijiet ta'

8% għas-sena 2011 (Dok Z3) u dokument iffimat minn Francis Cuschieri Debono li juri li

huwa qed jaqbel li l-ordni kienet tiswa €32,099 (Dok Z4).

Meta s-sena ta' wara (2012) ġew biex jagħmlu ordni oħra, Francis Cuschieri Debono kien

ħallsu €1,993 żejda tas-sena ta' qabel.

Pero' dan huwa rifless fin-notamenti

tiegħu u ċioe' statement informali għas-sena 2012.

għas-sena 2012 (Dok Z5).

L-ordni li għamlu fl-2012 kienet għall ammont ta' €38,803 u għalhekk iffirmaw

kambjala ta' dan l-ammont fil-15 ta' Ġunju 2012.

Din hija l-kambjala li qed

jibbaża l-kawża fuqha u qed jgħid illi min din il-kambjala kien fadalli jieħu

Huwa kompla jispjega li hemm f'dan l-istatement tal-2012 (Dok Z5) huwa

fattura 32002414 u invoice 54216717.

Din kienet ordni li kien għamel u t-total

tagħha jirriżulta f'payment order tal-BOV li hija annessa mal-affidavit tiegħu

quddiem il-Qorti fil-każ Rik Nru 145/2015LM.

Il-payment order huwa mmarkat

Dak iż-żmien l-ammont dovut lilu kien ta' €35,894 skont l-istess

Kien hemm €35 charges u żied interessi ta' sena bit-8% ammontanti

għal €2,874.32.

Dan jagħti total ta' €38,803.

Weħel air freight ta' €1,100 biex

ġabu l-merkanzija u għalhekk it-total kien ta' €39,903.

Mal-affidavit tal-kawża

l-oħra kien preżenta kopja tal-airfreight u kopja ta' skrittura li ffirmaw flimkien

hu u l-konvenut fejn kienu qablu fuq l-ammont.

Mill-banda l-oħra huwa kien xtara wkoll xi oġġetti mingħand il-konvenut u

tħallas xi pagamenti.

Mal-affidavit l-ieħor fil-kawża l-oħra huwa kien esebixxa

5 invoices (Dok EM5 sa EM8) ta' merċa li xtara mingħandu.

Dan huwa rifless

fit-tieni parti tal-istatement tiegħu fejn hemm tliet kolonni "Date, Amount,

Apparti li xtara mingħandu huwa kien ukoll tħallas €1,000 fi flus

kontanti, €500 permezz ta' cheque, €2,000 fi flus kontanti, €1,700 f'cheque,

Dawn huma kollha mniżżlin fl-istatement tiegħu.

Din it-tieni parti

tagħti total ta' €31,515 u d-dati ta' meta saru dawn il-pagamenti jirriżultaw mill-

istatement tiegħu.

Huwa naqqas €31,515 minn €39,903 u dan jagħti bilanċ ta'

Naqqas €30 peress li fl-invoice 314 hemm €30 żejda u dan jagħti total

ta' €8,148.

Huwa żied imgħax ta' €81 u l-bilanċ tela għal €8,499.

Naqqas

€1,993 overpayment fuq l-ewwel ordni u cioe' l-overpayment li ssemma qabel li

jirreferi għas-sena 2011 u jibqa l-bilanċ tiegħu ta' €6,506 li jgħid li għandu

jieħu.

L-attur kompla jgħid li fil-proċedura Rik 145/15 l-konvenut preżenta affidavit

fejn spjega 3 raġunijiet għalfejn ma' jaqbilx mal-konteġġi tiegħu.

li Francis Cuschieri Debono lmenta minnu fl-affidavit tiegħu huwa fejn qal li l-attur ma

naqqasx il-fatturi numri 308 (€341.40), 309 (€700), 310 (€110) u 315 (€2,100) –

L-attur insista pero' li l-konvenut huwa żbaljat meta jallega

dan peress li dawn huma kollha mniżżlin u mnaqqsin fl-istatement tal-ordni tas-

Li kieku ma daħħalx dawn il-figuri u ma naqqashomx ma

kienx jasal għal total ta' overpayment ta' €1,993 li ġiet carried over għas-sena

ta' wara.

Francis Cuschieri Debono lmenta wkoll fl-affidavit tiegħu li l-attur ma daħħalx żewġ

ammonti ta' flus kontanti li tah u ċioe' €2000 fis-6 ta' Settembru 2012 u €1000

fl-1 ta' Novembru 2012 u pagament ieħor permezz ta' ċekk ta' €500 fit-8 ta'

L-attur pero' nsista li anke hawn għandu żball

il-konvenut għaliex dawn huma kollha mnaqqsa fl-istatement tal-2011.

L-attur insista li dawn il-pagamenti kollha ma kinux imħallsa minn Chetcuti

bħala akkont tal-kambjala li esebixxa mal-kawża pero' kienu mħallsa mill-kont

tas-sena ta' qabel.

Il-konvenut jgħid ukoll fl-affidavit tiegħu li ma jaqbilx mas-somma ta' €2,874

bħala imgħaxijiet għax jgħid li l-imgħax kellu jkun ta' €1,029.

żbaljat skont l-attur għax fl-iskrittura li diġa ġiet esebita mal-affidavit tiegħu fil-

proċeduri l-oħra (Dok EM4) kienu qablu li jieħu 8% imgħax fuq il-prezz ta' l-

U 8% tal-prezz jammonta għal €2,874.

L-attur esebixxa wkoll rendikont tal-pagamenti li rċieva mingħand Francis

Il-kitba hija tal-konvenut u l-firem huma tal-attur.

In kontro-eżami6 Cole ikkonferma li l-partijiet kienu ffirmaw skrittura fil-15

ta' Ġunju 2012 u kkalkulaw is-somma ta' €2,874 imgħax għal sena sħiħa.

Ikkonferma wkoll li circa xahrejn wara huwa ħa mingħand Cuschieri Debono b'kemm

jiswew €18,000 armi u shot guns.

Huwa ma qabilx pero' mas-suġġeriment tad-

difensur ta' Chetcuti li dwar l-interessi għalkemm ftehmu fuq sena imgħaxijiet

antiċipati kellu jkun hemm l-aġġustamenti meħtieġa fuq l-imgħaxijiet għax kien

hemm it-€18,000 valur tal-armi.

Mistoqsi jekkk in-negozju tal-2011 kienx

magħluq huwa ċaħad li dan kien il-każ u qal ukoll li meta Chetcuti kien iħallsu

kien jgħidlu biex parti titniżżel fuq tas-sena ta' qabel u parti fuq tas-sena

Xehed Francis Cuschieri Debono b'affidavit7 li qal li huwa liċenzjat biex ibiegħ armi

tal-marka "Torpiano" li jimporta mill-esteru.

Huwa jopera minn ħanut bl-isem

Minn xi żmien 'l hawn huwa

kien għamel negozju ma' Emanuel Cole li kien jopera minn ħanut bl-isem ta'

somma flus biex iħallas għall-merkanzija li kien ordna.

Fit-8 ta' Ġunju 2012 Chetcuti kien għamel ordni ta' armi mingħand Torpiano u

Emanuel Cole ħallas is-somma ta' €35,894 + €35 bank charges + €1,100 bħala

Fil-15 ta' Ġunju 2012 iffirmaw skrittura

bejniethom (Dok EM4 unit mal-affidavit tal-attur).

Ftehmu li dan l-ammont

iħallsu fi żmien sena bl-imgħax ta' 8%.

Għalhekk Emanuel Cole żied l-

imgħax ta' sena u hu ffirmalu dakinhar stess kambjala għas-somma ta' €38,803

a favur Emanuel Cole b'dan l-ammont pagabbli fi żmien sena.

ammont Chetcuti kellu jtih l-€1,100 "air freight" li ħallas għalih Emanuel

Abou Wafie xahrejn wara li kienu waslu l-armi Emanuel Cole ħa mingħandu 14

shotguns li jiswew €18,040 (Invoice 311).

Cole xtara ukoll armi oħra

mingħandu u inoltre Chetcuti beda jħallas akkonti jew in kontanti jew permezz

ta' ċekkijiet ta' ħlasijiet li kienu jagħmlu l-klijenti tiegħu meta jixtru l-armi

mingħandu (Dok EM1 esibit mill-attur).

Żviluppa nuqqas ta' qbil bejn il-partijiet dwar il-bilanċ li Chetcuti kelli jagħti lil

Cole u dan peress li skont il-konvenut, Cole ma kienx idaħħal il-ħlasijiet

kollha li kien jagħmel Chetcuti.

Kien hemm ukoll il-kalkolazzjoni tal-

imgħaxijiet li huwa ma qabilx magħha.

Il-konvenut elenka dawn ir-raġunijiet

għan-nuqqas ta' qbil tiegħu mas-somma mitluba mill-attur fil-kawża:

i. Ma ġewx imdaħħla l-fatturi li jġibu n-numru 308 (€341.40), 149 (€700), 318

(€110) u 037 (€2,100) datati 25/8/12, 24/9/12, 23/9/12 u 22/10/12 (dok CF3,

Ix-Xagħra saħaq li ma jistax ikun li dawn il-

pagamenti ġew imdaħħla fin-negozju preċedenti ta' bejniethom tal-2011 mhux

biss għax dak kien ġie saldat għal kollox qabel ma saret l-ordni tal-15 ta' Ġunju

2012 iżda wkoll peress li dawn il-fatturi saru kollha wara li saret l-ordni in

kwistjoni tat-8 ta' Ġunju 2012;

Żid li ma ġewx imdaħħla ukoll tlett pagamenti li huwa kien ta lill-attur u

ċioe' €2,000 fis-6 ta' Settembru 2012 u €1,000 li tah fl-1 ta' Novembru 2012 u

pagament permezz ta' cheque fl-ammont ta' €500 li tah fit-8 ta' Jannar 2013 –

Għal dawn il-pagamenti Emanuel Cole kien iffirmalu

riċevuta (Dok CF 7 u CF 8).

Bħalma diġa qal, ma setax ikun li dawn il-

pagamenti kienu ħlas għal xi negozju preċedenti bejniethom u dan mhux biss

għax dak kien diġa saldat għal kollox meta saret l-ordni tat-8 ta' Ġunju 2012

iżda wkoll peress li dawn il-pagamenti saru kollha wara l-ordni tat-8 ta' Ġunju

Il-konvenut ma qabilx ukoll dwar is-somma ta' €2,874 bħala imgħaxijiet

antiċipati ta' sena li huwa ħadem biex wasal għall-ammont tal-kambjala.

L-

imgħaxijiet maħduma "a scaletta" kellhom ikunu ta' €1,029.

Il-konvenut kompla jgħid li ħa l-karti għand awditur u dan ikkalkulalu kollox

inkluż l-imgħaxijiet akkumulati u ħareġ bilanċ favur tiegħu ta' €2,090 (Dok

Għalkemm il-partijiet iltaqgħu diversi drabi baqgħu ma qablux u ma sabux

soluzzjoni.

L-attur kien jgħid li l-konvenut għandu jtih u Chetcuti jirribatti li

anzi kien ħallsu ż-żejjed.

Fl-aħħar Emanuel Cole beda l-proċeduri bil-Qorti

għall-eżekuzzjoni tas-somma ta' €6,506 iżda l-Qorti fil-każ 145/15 kienet

issospendiet l-imsemmija eżekuzzjoni.

In segwitu Emanuel Cole beda l-kawża

odjerna għall-kanonizzazzjoni tas-somma ta' €6,506 bilanċ tal-kambjala, u l-

konvenut irrisponda li mhux talli m'għandux jagħti talli għandu jieħu u

għalhekk ġiet preżentata l-kontro-talba għar-rifużjoni lilu minn Cole tas-

somma ta' €16,223 rappreżentanti flus żejda li allegatament tħallsu lill-attur fuq

Il-konvenut kompla jgħid li sa minn qabel ma ffirmaw l-ordni tal-15

ta' Ġunju 2012 huwa kien beda javvanza lill-attur somom ta' flus akkonti peress

li Mallia kien jiffinanzja din l-ordni.

Mallia kien iffirmalu għal kull ħlas li kien

għamillu.

Skont il-konvenut sa mill-aħħar tas-sena 2011 (li

għaddielu €16,133.

maqsuma hekk –

sadanittant in-negozju preċedenti kien diġa ġie saldat) huwa beda jgħaddi lil

Mallia kull ċekk jew flus oħra li kellu.

Sas-16 ta' Settembru 2012 laħaq

Mingħand Cole l-konvenut jippretendi r-rifużjoni tas-somma ta' €16, 223

i. is-somma ta' €2,090 kif spjegata fil-workings li għamillu l-awditur George

Cosby rilaxxjati mill-attur u li juru ħlasijiet antiċipati li għamel lill-attur (l-

ewwel tlettax il-item biss peress illi l-aħħar ħlas ta' €2,000 datat 6 ta' Settembru

2012 jinsab gia nserit fid-Dok CF 1) ammontanti għal €14,133 (Dok CF 2).

In fine Chetcuti qal li Dok ZS2 esibit minn Emanuel Cole mal-affidavit tiegħu

huwa qatt ma rah.

Dawn huma workings ta' Cole u ma jafx meta għamilhom.

In kontro-eżami8, meta ġie suġġerit lilu li l-ammonti li qed jgħid li ma

tnaqqsux effettivament kienu tnaqqsu mis-sena preċedenti huwa wieġeb li kien

ħa l-karti kollha għand awditur u dan ħadimlu l-figuri kif ġew esibiti in atti.

Huwa rrepeta li ma kienx qed jaqbel ma kif ġew komputati l-interessi.

dokument a fol 49 kien jinżamm minn Cuschieri Debono.

Ikkunsidrat:

Il-qofol tal-vertenza tal-lum hija n-nuqqas ta' qbil bejn il-partijiet dwar min

għandu jħallas lil min u ċioe' jekk huwhiex l-attur rikonvenzjonat li għandu

jitħallas bilanċ ta' €6,506 jew huwhiex il-konvenut rikonvenzjonant li a tenur

tal-kontro-talba tiegħu għandu jirċievi rifużjoni ta' €16,223 mħallsin żejda.

Huwa evidenti li l-partijiet qegħdin jagħtu verżjonijiet konfliġġenti għall-aħħar

dwar il-konteġġi kif minnhom miżmuma dwar in-negozju li kien għaddej

bejniethom għal numru ta' snin.

Il-Qorti bla tlaqliq tgħid illi l-każ odjern seta

ġie faċilment evitat li kieku l-partijiet wrew aktar professjonalita' fil-mod kif

kienu jżommu l-konteġġi tagħhom u ħadu ħsieb li jagħmlu verifiki aktar

regolari bejniethom dwar dak li hu dovut.

Kif ġie ripetutament affermat mill-Qrati, mhux kull kunflitt ta` prova jew

kontradizzjoni jew nuqqas għandha xxekkel lill-ġudikant milli jasal għall-

konklużjonijiet tiegħu dwar il-mertu quddiemu.

Dan għaliex il-fattur li għandu

jiggwida lill-Qorti, dejjem fi grad ta' probabilita', huwa l-verżjoni u t-teżi ta'

dik il-parti li fiċ-ċirkustanzi tal-każ l-aktar tirriżulta verosimili, kredibbli u

Kif ingħad minn din il-Qorti diversament preseduta fil-każ fl-ismijiet Raymond Said Pace noe vs Michael Angelo Ciantar Galea deciz fil-15 ta` Dicembru 20159 b'referenza għal rassenja ta' ġurisprudenza dwar din il-materja – "Konflitt tal-verżjonijiet

Fis-sentenza tagħha tal-24 ta` Marzu 2004 fil-kawża `Xuereb et vs Gauci et` il- Qorti ta` l-Appell Inferjuri qalet hekk dwar konflitt ta` provi fil-kamp ċivili –

"Huwa paċifiku f`materja ta` konflitt ta` versjonijiet illi l-Qorti kellha tkun gwidata minn żewġ prinċipji fl-evalwazzjoni tal-provi quddiemha:

1) Li tagħraf tislet minn dawn il-provi korroborazzjoni li tista` tikkonforta xi waħda miż-żewġ verżjonijiet bħala li tkun aktar kredibbli u attendibbli minn oħra; u

2) Fin-nuqqas, li tiġi applikata l-massima "actore non probante reus absolvitur".

Ara a propożitu sentenza fl-ismijiet "Fogg Insurance Agencies Limited noe vs Maryanne Bartolo Parnis", Appell, Sede Inferjuri, 22 ta` Novembru, 2001.

Fi kliem ieħor il-Qorti għandha teżamina jekk xi waħda miż-żewg verżjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-kredibilita` u speċjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, għandhiex tal- probabilitajiet u tal-preponderanza tal-provi, għax dawn, f`kawżi ċivili, huma ġeneralment suffiċjenti għall-konvinċiment tal-ġudikant (Kollez.

lill-oħra, anke

il-bilanċ

teskludi

fuq

(ara wkoll : "Sansone vs Diacono" – PA/TM – 30 ta` Ottubru 2003 ; "Kmandant tal-Forzi Armati ta` Malta vs Difesa" – PA/PS – 28 ta` Mejju 2003 ; "Martini vs Martini" – PA/CC – 24 ta` Novembru 1966)

Fis-sentenza ta` din il-Qorti (PA/PS) tat-28 ta` April 2003 fil-kawża "Ciantar vs Curmi noe" kien preċiżat hekk –

"Huwa ben magħruf f`materja konsimili illi mhux kwalunkwe konflitt, kontradizzjonijiet jew ineżattezzi fil-provi għandhom iħallu lill-Qorti f`dak l- istat ta` perplessita` li minħabba fihom ma tkunx tista` tiddeċiedi b`kuxjenza kwieta jew jkollha b`konsegwenza taqa` fuq ir-regola ta` in dubio pro reo ;

Fil-kamp ċivili ghal dak li hu apprezzament tal-provi, il-kriterju ma huwiex dak jekk il-ġudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjonijiet forniti lilu imma jekk dawn l-istess spjegazzjonijiet humiex, fiċ-ċirkostanzi żvarjati tal-ħajja, verosimili.

Dan fuq il-bilanċ tal-probabilitajiet, sostrat bażiku ta` azzjoni ċivili, in kwantu huma dawn, flimkien mal-proponderanza tal- provi, ġeneralment bastanti għall-konvinċiment.

Għax kif inhu paċifikament akkolt, iċ-ċertezza morali hi ndotta mill-preponderanza tal-probabilitajiet.

Dan għad-differenza ta` dak li japplika fil-kamp kriminali fejn il-ħtija trid tirriżulta mingħajr ma tħalli dubju raġjonevoli.

(ara wkoll : "Cauchi Vaughan vs Falzon Zammit Munro" – Appell Ċivili – 17 ta` Marzu 2003 ; "Brockwell vs Lofaro" – Appell Kummerċjali – 25 ta` Frar 1952 ; "Mifsud Bugeja vs Whitehead" – Appell Ċivili – 5 ta` Marzu 1986)

Fis-sentenza li tat fis-26 ta` Settembru 2013 fil-kawża "Chef Choice Limited vs Raymond Mc Kay et" din il-Qorti (PA/JRM) qalet hekk :- "… Illi l-Qorti tqis li, għalkemm il-grad ta` prova fil-proċediment ċivili m`huwiex wieħed tassattiv daqs dak mistenni fil-proċediment kriminali, b`daqshekk ma jfissirx li l-provi mressqa jridu jkunu anqas b`saħħithom.

Il-prova mistennija fil-qasam tal- proċediment ċivili ma tistax tkun sempliċi supposizzjoni, suspett jew konġettura, imma prova li tikkonvinċi lil min irid jagħmel ġudizzju.

Illi minbarra dan, il-parti attriċi għandha l-obbligu li tipprova kif imiss il- premessi għat-talbiet tagħha b`mod li, jekk tonqos li tagħmel dan, iwassal għall- ħelsien tal-parti mħarrka (ara - App.

Il-fatt li l-parti mħarrka tkun ressqet verżjoni li ma taqbilx ma` dik imressqa mill-parti attriċi ma jfissirx li l-parti attriċi tkun naqset minn dan l-obbligu, għaliex jekk kemm-il darba l-provi ċirkostanzjali, materjali jew fattwali jagħtu piż lil dik il-verżjoni tal-parti attriċi, l-Qorti tista` tagħżel li toqgħod fuqha u twarrab il-verżjoni tal-parti mħarrka.

Min-naħa l- oħra, il-fatt li l-parti mħarrka ma tressaqx provi tajba jew ma tressaq provi xejn kontra l- pretensjonijiet tal-parti attriċi, ma jeħlisx lil din milli tipprova kif imiss l- allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet tagħha (ara - App.

Illi huwa għalhekk li l-liġi torbot lill-parti f`kawża li tipprova dak li tallega (ara l-Art.

562 tal-Kap 12) u li tagħmel dan billi tressaq l-aħjar prova (Art.

559 tal- Kap 12).

… Iżda dak li jgħodd f`kawża m`huwiex l-għadd tax-xhieda mressqa għaliex "il-fatt li xhieda jkunu ġew prodotti minn parti partikolari f`kawża … ċertament ma jfissirx li l-Qorti hija marbuta li temmen b`għajnejha magħluqa, jew li temmen aktar, dak kollu li dawn ix-xhieda jgħidu `favur` il-parti.

Fuq kollox, ix- xhud ma jiġix prodott biex jixhed `favur` parti jew `kontra` oħra, imma jiġi prodott biex jgħid il-verita`, il-verita` kollha, u xejn anqas minn dik il-verita` kollha" (ara - App.

Ċiv.

Illi l-Qorti tqis li, iżda, bħal ma jiġri f`każijiet bħal dawn, il-verżjonijiet tal- partijiet u ta` dawk li setgħu nvoluti magħhom ikunu tabilfors miżgħuda b`doża qawwija ta` apprezzament suġġettiv ta` dak li jkun ġara.

Il-Qorti tifhem li kull parti jkollha t-tendenza li tpinġi lilha nnifisha bħala l-vittma u l-parti l-oħra bħala l-ħatja, u dan jgħodd ukoll għall-verżjonijiet li jagħtu dawk il-persuni l- oħrajn li jkunu b`xi mod involuti fl-episodju.

Huwa d-dmir tal-Qorti li tgħarbel minn fost dawn il-verżjonijiet kollha u minn provi indipendenti li jistgħu jirriżultaw il-fatti essenzjali li jistgħu jgħinuha tasal biex issib x`kien li tassew ġara u kif imxew l-affarijiet ;

Illi l-Qorti tifhem li, fil-kamp ċivili, il-piż probatorju m`huwiex dak ta` provi lil hinn mid-dubju raġonevoli (ara App.

Iżda fejn ikun hemm verżjonijiet li dijametrikament ma jaqblux, u li t-tnejn jistgħu jkunu plawsibbli, il-prinċipju għandu jkun li tkun favorita t-teżi tal-parti li kontra tagħha tkun saret l-allegazzjoni (ara - P.A. NC - 28.4.2004 - Frank Vella Briffa Simon-Galea et vs William Ozen et).

Ladarba min kellu l-obbligu li jipprova dak li jallega ma jseħħlux iwettaq dan, il-parti l-oħra m`għandhiex tbati tali nuqqas u dan bi qbil mal-prinċipju li actore non probante reus absolvitur (ara P.A. LFS - 18.5.2009 - Col.

Min-naħa l-oħra, mhux kull konflitt

ta` prova jew kontradizzjoni għandha twassal lil Qorti biex ma tasalx għal deċiżjoni jew li jkollha ddur fuq il-prinċipju li għadu kemm issemma.

Dan għaliex, fil-qasam tal- azzjoni ċivili, l-kriterju li jwassal għall-konvinċiment tal- ġudikant għandu jkun li l-verżjoni tinstab li tkun waħda li l-Qorti tista` toqgħod fuqha u li tkun tirriżulta bis-saħħa ta` xi waħda mill-għodda proċedurali li l-liġi tippermetti fil- proċess probatorju (ara - App.

Ċiv.

19.6.2006 - Emanuel Martinez vs David LaRosa noe).

Fit-twettiq ta` eżerċizzju bħal dak, il-Qorti hija marbuta biss li tagħti motivazzjoni kongruwa li tixhed ir-raġunijiet u l-kriterju tal-ħsieb li hija tkun ħaddmet biex tasal għall-fehmiet tagħha ta` ġudizzju fuq il- kwestjoni mressqa quddiemha (ara - App.

Fis-sentenza li tat il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fit-12 ta` April 2007 fil- kawza "Joseph Ciantar Galea vs Philip Borg k/a Borg Bonaci" inghad hekk:-

"(i) Ibda biex ir-regola tradizzjonali tal-piz tal-provi timponi a kariku tal-parti li tallega fatt l-oneru li ggib il-prova ta` l-ezistenza tieghu.

Tali oneru hu ugwalment spartit bejn il-kontendenti, sija fuq l-attur li jsostni l-fatti favorevoli li jikkostitwixxu l-bazi tad-dritt azzjonat minnu (actori incumbit probatio), sija fuq il-konvenut ghas-sostenn tal-fatt migjub minnu biex jikkontrasta l-pretiza tal- attur (reus in excipiendo fit actor) – Ara Vol.

(ii) Fil-kors tal-kawza dan il-piz jista` joxxilla minn parti ghall-ohra, ghax, kif jinghad, `jista jkun gie stabbilit fatt li juri prima facie li t-tezi ta` l-attur hija sostenuta` – Ara Vol.

(iii) Il-gudikant adit mill-meritu tal-kaz hu tenut jiddeciedi iuxta allegata et probata, u dan jimporta li d-decizjoni tieghu tigi estratta unikament mill- allegazzjoni tal-partijiet.

Jigifieri, minn dawk ic-cirkustanzi tal-fatti dedotti ghab-bazi tad-domanda jew ta` l-eccezzjoni u l-provi offerti mill-partijiet.

Jikkonsegwi illi d-dixxiplina tal-piz tal-provi ssir bazi tar-regola legali tal- gudizzju `n kwantu timponi fuq il-gudikant l-konsiderazzjoni li l-fatt allegat mhuwiex veru ghax mhux ippruvat;

(iv) Il-valutazzjoni tal-provi hu fondat fuq il-principju tal-konvinciment liberu tal-gudikant.

Lilu hu moghti l-poter diskrezzjonali tal-apprezzament tar- rizultanzi probatorji w allura hu liberu li jibbaża l-konvinciment tieghu minn dawk il-provi li hu jidhirlu li huma l-aktar attendibbli w idoneji ghall- formazzjoni tal-konvinciment tieghu."

Fid-dawl ta' dawn il-prinċipji ġurisprudenzjali l-Qorti sejra l-ewwel titratta t-

talba prinċipali tal-attur.

TALBA PRINĊIPALI

L-attur qed jitlob il-ħlas tas-somma ta' €6,506.00 rappreżentanti bilanċ fuq

kambjala għas-somma ta' €38,803 maħruġa fil-15 ta' Ġunju 2012.

Il-Qorti tagħmel dawn l-osservazzjonijiet:

L-arranġament tan-negozju bejn il-partijiet kien li Emmanuel Cole joħroġ

il-flus huwa permezz tal-bank biex Francis Chetcuti jordna l-armi mingħand id-

Mal-wasla tagħhom f'Malta l-armi jinżammu minn

Cuschieri Debono, Cole jieħu minnhom skont kemm ikollu bżonn biex imbagħad

ibiegħhom mill-ħanut tiegħu filwaqt li l-bqija tal-armi jibqgħu għand Chetcuti

biex ibiegħhom hu.

Chetcuti kien iħallas id-differenza lil Cole jew bi flus

kontanti jew b'merkanzija;

Id-diżgwid bejn il-partijiet qam dwar żewġ ordnijiet partikolari.

L-ewwel

ordni kienet dik li saret fl-2011 fejn permezz ta' ftehim datat 16 ta' Settembru 201110 huma qablu li Cole kien qiegħed iħallas bil-quddiem għall-ordni ta'

importazzjoni li tikkonsisti fi 38 shotguns u spare parts tad-ditta Torpiano.

għas-somma ta' €32,069 + €30 charges tal-Bank flimkien ma' imgħax ta' 8%

fuq is-somma kollha.

It-tieni ordni kienet dik li saret permezz tal-ftehim datat 15 ta' Ġunju 201211

fejn il-partijiet ftehmu li Cole kien qiegħed iħallas bil-quddiem għall-ordni ta'

għas-somma ta' €35,894 + €35 charges tal-Bank flimkien ma' imgħax ta' 8%

fuq is-somma kollha.

Il-konteġġi kif miżmuma mill-attur ġew esibiti a fol 33 (Dok Z2) u a fol 36

Bħala punt tat-tluq jiġi osservat li l-oriġinal tal-kambjala mertu tal-proċeduri

odjerni għadu fil-pussess tal-attur.

"Il-kambjala kienet tintela' kif appena jien, permezz tal-bank kont inħallas l-

ordni partikolari li jkun għamel Francis Cuschieri Debono.

Meta kien ikun ħallasni ta' kollox konna nqattgħu il-kambjala12."

Dan il-fatt ma ġiex kontradett mill-konvenut, aspett li fuq bażi prima facie

jimmilita a favur it-teżi tal-attur li huwa effettivament għad fadallu jirċievi

ħlasijiet minghand il-konvenut.

Iżda naturalment il-Qorti għamlet l-eżerċizzju

meħtieġ biex tevalwa l-pretensjonijiet attriċi kif ser jingħad.

L-ewwel eżerċizzju li għamlet il-Qorti kien dak fejn ivverifikat il-ħlasijiet li

kien għamel Cuschieri Debono lil Cole kif elenkati f'Dok Z6 a fol 38, u li għalihom

kien iffirma li rċevihom l-istess Emmanuel Cole u qabblithom mal-konteġġi

kif miżmuma minn Cole f'Dok Z2 u Dok Z5 a fol 33 u 36 rispettivament u

kkonstatat li ċ-ċifri ndikati f'fol 38 huma kollha rintraċċjati f'Dok Z2 u Z5 u

għal skopjiet prattiċi ġew immarkati bl-aħmar mill-Qorti stess bin-numru minn

Dwar il-fatturi numru 308, 309, 310 u 315 li dwarhom hemm nuqqas ta' qbil

bejn il-partijiet jiġi nnutat hekk –

i. Fattura Nru 308 datata 25 t'Awissu 2012 hija għas-somma ta' €341.4013.

Invece f'Dok Z2 fejn l-attur kiteb "Invoice 308", għalkemm hemm immarkata l-

istess data u ċioe' 25 t'Awissu 2012, l-ammont huwa ta' €228.20.

Għall-Qorti

għalhekk huwa diffiċli li temmen li din l-entry f'Dok Z2 verament tirrifletti l-

Fuq bażi ta' probabilta' dik l-entry hija għal spare parts oħrajn 12 Fol 28 13 Dok CF3 a fol 45

u mhux dawk indikati fil-fattura 308.

Hawnhekk sejra tagħti raġun lil Francis

Cuschieri Debono li l-fattura nru 308 għas-somma ta' €341.40 ma ġietx inkluża fil-kotba

Fattura Nru 309 datata 24 ta' Settembru 201214.

Francis Cuschieri Debono jgħid fl-

affidavit tiegħu li din il-fattura ammontanti għal €700 ma ġietx imdaħħla fil-

konteġġi ta' Emmanuel Cole.

Il-Qorti ma taqbilx ma din it-teżi.

Minn kif qed

tifhem il-Qorti din il-fattura, l-arma Benelli Premium indikata fiha ġiet

ingassata minn hemm u nkluża fil-fattura Nru 315 u allura l-fattura sħiħa ġiet

kanċellata tant li l-ingass jidher indikat kemm fuq id-deskrizzjoni tal-arma u

anke fuq il-fattura sħiħa b'mod dijagonali.

Infatti lanqas total m'hemm indikat

fil-parti t'isfel tal-fattura.

Għalhekk ma hemmx lok li ċ-ċifra ndikata mill-

konvenut Chetcuti ta' €700 fil-fattura nru 309 tiġi kkunsidrata.

Fattura Nru 310 datata 23 ta' Settembru 201215.

Din hija għas-somma ta'

Invece filwaqt li f'Dok Z2 l-attur kiteb "Invoice" 310, l-ammont indikat

f'dak id-dokument huwa għal €100 mhux €110.

Għalhekk anke jekk dik iċ-ċifra

ddaħħlet fil-kotba fl-istess jum tat-23 ta' Settembru 2012, il-Qorti tqis li dik l-

entry qed tirreferi għal item differenti.

Għalhekk fil-fehma tagħha għandu raġun

il-konvenut rikonvenzjonant li l-ammont ta' €110 fil-fattura Nru 310 ma ġiex

inkluż fil-konteġġi tal-attur.

Din hija għas-somma totali

ta' €2100.

Jiġi nnutat li fid-Dok Z2, l-attur jindika l-fatturi 309 u 315 flimkien

għaċ-ċifra ta' €3250 iżda din iċ-ċifra hija kompletament diversa oltre l-fatt li

hija abbinata mad-data tal-24 ta' Settembru 2012.

Anke jekk dik id-data

tikkorrispondi mal-fattura Nru 309 (li l-Qorti diġa kkummentat dwarha) il-Qorti

ma ssib ebda konnessjoni bejn l-entry msemmija f'Dok Z2 u l-fatturi 309 u 315.

Fuq bażi ta' probabilta' għalhekk il-fattura Nru 315 għas-somma ta' €2100 ma

ġietx inkluża fil-konteġġi tal-attur.

Il-konvenut rikonvenzjonant jargumenta wkoll li tlett pagamenti partikolari

ukoll ma ġewx imdaħħla.

Fil-fehma tiegħu dawn huma €2,000 fi flus kontanti

mogħtija lil Cole fis-6 ta' Settembru 2012, €1000 li tah fl-1 ta' Novembru

2012 u ċekk ta' €500 li tah fit-8 ta' Jannar 2013.

Il-Qorti iżda ma taqbilx.

Jirriżulta nfatti li f'Dok Z2 dawn l-ammonti ġew inklużi (u highlighted bl-

aħdar) u jikkorrispondu mal-ħlasijiet enumerati 16, 17 u 25 indikati f'Dok Z6.

Jirriżulta wkoll nuqqas ta' qbil bejn il-partijiet fir-rigward tal-imgħaxijiet

Fl-affidavit tiegħu l-konvenut rikonvenzjonant jargumenta li filwaqt li l-

attur rikonvenzjonat jippretendi ħlas ta' €2874.00 bħala imgħaxijiet antiċipati

ta' sena dawn l-imgħaxijiet kellhom ikunu maħduma a scaletta għall-ammont

ta' €1,029 skont "workings" li allegatament saru mill-awditur tiegħu ċertu

George Martini markat bħala Dok CF1.

Il-Qorti tibda billi tinnota li dan id-

dokument CF1 la hu ffirmat minn awditur u l-konvenut qatt ma ressaq lil din il-

persuna biex tixhed dwar dan id-dokument.

Fi kwalunkwe każ il-Qorti ssib li

dan l-argument tal-konvenut ma jreġix għax fl-ewwel lok l-ammont ta'

€2874.00 interessi kontestati minnu hija ċifra li hu stess qabel magħha u ffirma

għaliha fil-ftehim tal-15 ta' Ġunju 2012.

Id-diċitura wżata hija ċara –

17 Tipa grassa u sottolinear b'enfasi tal-Qorti

Issa la dawn l-interessi kienu jammontaw proprju għal €2874.00 tant li l-

ta' dawn

il-proċeduri għas-somma

msemmija ta' €38,803, l-attur rikonvenzjonat ċertament kellu kull dritt li fil-

pretensjonijiet tiegħu jitlob dak l-ammont maqbul bħala imgħax.

Magħmula dawn l-osservazzjonijiet il-Qorti tasal għall-konklużjoni li s-

somma totali ta' €2551.40 ma ġietx inkluża fil-konteġġi tal-attur fir-rigward tal-

fatturi fuq imsemmija.

Isegwi li mis-somma ta' €6,506.00 pretiżi mill-attur

għandha titnaqqas din is-somma li jwassal għall-figura ta' €3954.60.

jingħad ukoll s-somma ta' €6506.00 kienet tinkludi wkoll imgħax fuq il-bilanċ

dovut u għalhekk għandu jsir aġġustament biex jiġi mnaqqas 8% imgħax minn

fuq is-somma ta' €2551.40 ġaladarba dawn suppost kellhom ikunu nklużi fil-

konteġġi tal-attur.

Dan ifisser li t-talba attriċi hija akkoljibbli limitatament għas-somma ta'

Imiss issa tiġi trattata l-kontro-talba tal-konvenut rikonvenzjonant.

jippremetti li żmien qasir wara li saret il-kambjala għall-ammont ta' €38,803 l-

attur rikonvenzjonat xtara mingħandu 14 il-shotgun b'valur ta' €18,040 li

suppost kellu jitnaqqas mill-ammont tal-kambjala flimkien ma pagamenti oħra.

Huwa qal ukoll li sussegwentement induna li kien għamel ħlas żejjed ta'

€16,223 tiegħu qed jitlob ir-rifużjoni permezz tal-kontro-talba.

Qabel jiġi trattat il-mertu pero' ser jiġu trattati l-ewwel tlett eċċezzjonijiet ta'

natura preliminari sollevati mill-attur rikonvenzjonat.

Dawn l-eċċezzjonijiet jgħidu hekk -

Illi mingħajr preġudizzju wkoll jingħad li ma jeżistux l-elementi rikjesti mill-

artikolu 396 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta u dan għaliex fil-ħin li ġiet

ammessa l-kambjala (kif del resto jinsorġi mir-risposta ġuramentata tal-intimat

rikonvenzjonant), din ikkrejat obbligazzjoni distinta u separata mill-allegat

kreditu mitlub.

Għalhekk, il-materja għandha titqies kompletament differenti

mill-azzjoni promossa permezz tar-rikors promotur.

Illi preliminarjament, l-kontro talba hija rritwali u konsegwentement nulla

għaliex l-azzjoni promossa mill-attur rikonvenzjonat hija dik hekk imsejħa actio

cambiaria u għalhekk huma limitati ferm it-tip t'eċċezzjonijiet li jistgħu

jingħataw.

Għalhekk ċertament kontro talba m'hijiex permessa f'dawn il-

proċeduri.

Illi mingħajr preġudizzju l-intimat rikonvenzjonant irid jiċċara x'azzjoni

qiegħed jittenta jagħmel u jindika r-relazzjoni ġuridika bejn il-partijiet u

sakemm dan iseħħ ir-rikorrent rikonvenzjonat qiegħed jirriżerva d-dritt li

jressaq eċċezzjonijiet ulterjuri inkluż dik tal-preskrizzjoni."

L-artikolu 396 tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta jipprovdi hekk –

"Fil-kawżi, l-konvenut jista' jagħmel kontro-talba kontra l-attur, basta li din il- kontro-talba tkun konnessa mat-talba tal-attur kif sejjer jingħad hawn taħt:

(a) meta l-kontro-talba tal-konvenut tkun ġejja mill-istess fatt, jew mill-istess kuntratt jew titolu li minnu tkun ġejja t-talba tal-attur; jew

(b) meta l-iskop tal-kontro-talba tal-konvenut huwa li jpaċi l-kreditu mitlub mill-attur, jew li b'kull mod ieħor iġib fix-xejn l-azzjoni tal-attur jew li jimpedixxi l-effetti tagħha."

Huwa evidenti fil-fehma

l-azzjoni proposta mill-konvenut

rikonvenzjonant hija sabiex ipaċi l-kreditu mitlub mill-attur u għalhekk is-sub-

paragrafu (b) tal-artikolu 396 imsemmi huwa ben sodisfatt.

L-ewwel eċċezzjoni preliminari hija għalhekk miċħuda.

Dwar it-tieni eċċezzjoni preliminari jingħad fl-ewwel lok li huwa minnu li

f'actio cambiaria l-eċċezzjonijiet ammissibbli huma ġeneralment limitati għall-

kambjala per se kif stipulat fl-artikolu 198 et seq tal-Kap 13 tal-Liġijiet ta'

Iżda hawn si tratta ta' kontro-talba li hija azzjoni u mhux eċċezzjoni u

għalhekk l-eċċezzjoni tal-attur rikonvenzjonat ma treġix.

risaput fil-ġurisprudenza, m'hemm ebda ostaklu legali biex l-azzjoni kambjarja

u l-kontro-talba jsiru flimkien fi proċedura waħda quddiem il-Qorti.

Kif ingħad

fil-każ F.Mercieca & Sons Mobili Ltd vs George Falzon Zammit Munro et deċiż fit-28 ta' Frar 200118-

Il-Qorti ta' l-Appell Kum. fis-sentenza mogħtija fit-tmienja u ghoxrin (28) ta'

Novembru, 1988, fil-kawża fl-ismijiet Dr. D. Tonna vs B. Arcidiacono noe fuq

punt simili kienet iddeċidiet fis-sens li:

"L-artikolu 396 tal-Kap.

12 jagħti lill-konvenut id-dritt li jagħmel kontro-talba

Isegwi li la l-leġislatur ma impona l-ebda limiti, dawn ma

jistgħux jiġu mposti mill-Qorti.

Infatti l-kliem tal-liġi fl-imsemmi artikolu huwa

ċar li ċertament ma hemm lok għal ebda interpretazzjoni.

L-artikolu 198 Kap 13 li jikkontempla ċerti eċċezzjonijiet fl-azzjoni kambjarja

ta' ostakolu għall-eserċizzju

tagħmel kontro-talba

Iżda fil-waqt li tkun tista' issir il-

kontrotalba fl-azzjoni kambjarja, għandhom jiġu fl-istess ħin osservati d- 18 Ċit Nru 940/00

disposizzjonijiet ta' l-artikolu 198 Kap. 13.

Għalhekk il-konsegwenza hija li jekk

f'azzjoni kambjarja ssir kontrotalba li teħtieġ eżami fit-tul u li ddewwem il-ħlas

tal-kambjala, allura l-kawża quddiem il-Qorti għandha tiġi deċiża f'zewg stadji

- fl-ewwel stadju tiġi deċiża l-azzjoni kambjarja u fit-tieni stadju tiġi deċiża l-

Ingħad ukoll hekk fil-każ Mario Rodwell et vs Doris Schroeder deċiż fl-24 t'April 200119 -

"Illi dwar il-kwistjoni tal-kontro-talba u l-azzjoni kambjarja wieħed jirreferixxi

għas-sentenza fl-ismijiet "Guillaumier Industries Limited vs Victor Pirrone et"

deċiża minn din il-Qorti fl-4 ta' Dicembru 1998 (Citaz.

fejn fuq l-iskorta tas-sentenzi hemm ċitati fosthom "Dr. David Ciantar Galea nomine vs

nomine vs David Zahra Lehtonen" (K. A. M. 18 ta' Marzu 1994) u "Dr. Toni Gaspar Azzopardi vs

Carmelo Mcintyre" (K.6 ta' Frar 1991) ingħad li l-istess artikolu 198 tal-Kap

13 u l-artikolu 396 tal-Kap Cit Nru: 2846/97/RCP 18 24 t'April, 2001 12

jistgħu jeżistu flimkien b'dan li t-talba oriġinali l-kontrotalba jiġu deċiżi fl-

istess kawża, iżda mhux neċessarjament fl-istess sentenza, b'mod li l-azzjoni

kambjarja tiġi deċiża l-ewwel u wara tiġi deċiża l-kontro-talba.

B'applikazzjoni ta' dawn il-prinċipji għall-każ tal-lum ma hemm għalhekk ebda

rritwalita' u nullita' fir-rigward tal-kontro-talba tal-konvenut rikonvenzjonant u

għaldaqstant anke t-tieni eċċezzjoni preliminari sejra tiġi respinta.

Dwar it-tielet eċċezzjoni preliminari il-Qorti tinnota li waqt is-seduta tad-29 ta' Marzu 201720 hija kienet ordnat

lill-konvenut rikonvenzjonant sabiex

19 Ċit 2846/97 20 Fol 19

speċifikatament b'referenza għal din l-eċċezzjoni jindika b'Nota l-azzjoni li qed

jistrieħ fuqha.

Madankollu l-konvenut rikonvenzjonant baqa' inadempjenti.

Filwaqt li l-Qorti tiddeplora dan l-atteġjament tal-konvenut lejn l-ordnijiet

tagħha hija tinnota li mis-sustanza tagħha l-kontro-talba qegħda titlob li ssir

tpaċija bejn dak mitlub mill-attur rikonvenzjonat u l-ammont pretiż mill-

konvenut rikonvenzjonant in kwantu ħlas żejjed lil kien sar lill-istess attur.

Qorti tifhem għalhekk li l-azzjoni rikonvenzjonali hija bażata fuq l-artikolu

1196 et seq tal-Kodiċi Ċivili.

Ma hemm għalhekk ebda lok li tintlaqa' t-tielet eċċezzjoni tal-attur

rikonvenzjonat u għalhekk sejra tiġi respinta.

Imiss għalhekk jiġi trattat il-mertu.

Skont il-konvenut rikonvenzjonant is-somma ta' €16,223 pretiża minnu hija

maqsuma hekk –

i. €2,090 skont kif spjegat fid-Dok CF1 minnu esibit; u

Riċevuti ammontanti għal €14,133 kif indikati fl-ewwel tlettax -il item ta'

L-attur rikonvenzjonat invece jeċċepixxi li huwa m'għandu jagħtih ebda

Dwar il-parti tat-talba fejn il-konvenut rikonvenzjonat qed jitlob is-somma ta'

€2,090 kif spjegat fid-Dok CF1 minnu esibit

il-Qorti diġa' għamlet

konsiderazzjonijiet dettaljati dwar il-quantum dovut lill-attur rikonvenzjonat

inkluż dwar il-kumulu ta' mgħaxijiet legali a favur l-istess attur.

B'dawn il-konsiderazzjonijiet fir-retroxena l-Qorti hija tal-fehma li s-somma ta'

€2090 pretiża mill-konvenut rikonvenzjonant mhijex ġustifikata għax għar-

raġunijiet kollha diġa' mogħtija fir-rigward tat-talba prinċipali huwa l-konvenut

li għandu jagħti lill-attur u mhux bil-kontra.

Dwar it-tieni parti tal-kontro-talba li tirrigwarda s-somma ta' €14,133 l-Qorti

tinnota li t-tlettax -il pagament li għalihom qed issir referenza f'Dok CF 2 huma

Data 28/12/2011 – somma ta' €1200

Data 7/01/2012 – somma ta' €700

Data 21/01/2012 – somma ta' €500

Data 20/01/2012 – somma ta' €4000

Data 04/02/2012 – somma ta' €200

Data 25/02/2012 – somma ta' €283

Data 24/03/2012 – somma ta' €750

Data 16/04/2012 – somma ta' €200

Data 23/05/2012 – somma ta' €1800

Data 23/05/2012 – somma ta' €600

Data 02/06/2012 – somma ta' €2000

Data 15/06/2012 – somma ta' €1300

Data 16/06/2012 – somma ta' €600

Iżda kif diġa kkonstatat il-Qorti fil-kunsiderazzjonijiet tagħha dwar it-talba

prinċipali, dawn il-ħlasijiet diġa kienu ġew inklużi fil-konteġġi tal-attur

rikonvenzjonat kif indikat f'Dok Z2 a fol 33.

Isegwi li lanqas din il-parti tat-talba ma hi akkoljibbli.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi:

Tilqa' l-ewwel talba tal-attur Emmanuel Cole limitatament u tordna

lill-konvenut Francis Cuschieri Debono jħallsu s-somma ta' tlett elef seba' mija u

ħamsin Ewro u disgħa u erbgħin ċenteżmu (€3750.49) rappreżentanti

bilanċ dovut import ta' kambjala aċċettata u ffirmata mill-intimat

maħruġa fil-15 ta' Ġunju 2012;

Tiċħad l-eċċezzjonijiet tal-konvenut;

Peress li t-talba attriċi ma ġietx milqugħa fl-intier tagħha l-ispejjeż

jinqasmu hekk: 4/5 il-konvenut u 1/5 l-attur;

Bl-imgħax li għandu jitħallas mill-konvenut lill-attur mid-data tal-

iskadenza tal-kambjala sad-data tal-pagament effettiv;

Dwar il-kontro-talba tiċħad it-talba tal-konvenut rikonvenzjonant għar-

rifużjoni tas-somma ta' sittax -il elf mitejn u tlieta u għoxrin Ewro

(€16,223.00) rappreżentati ħlas żejjed li l-konvenut rikonvenzjonant allega

li għamel lill-attur rikonvenzjonat;

Tiċħad l-ewwel tlett eċċezzjonijiet tal-attur rikonvenzjonat iżda tilqa' l-

Bl-ispejjeż tal-kontro-talba jkunu kollha a karigu tal-istess konvenut.

Onor. Dr. Miriam Zammit Mangion LL.D. Grech Enriquez Victor Kirpalani Dep.

Reġ.


Skop u indoli tal-atti kawtelatorji

– tlett presupposti għall-ħruġ ta' mandat t'inibizzjoni

– tifsira tal-element ta' jedd prima facie

MALTA QORTI ĊIVILI

Digriet Kamerali

Rat ir-rikors ippreżentat fit-22 t'Awwissu 2018 mir-rikorrenti li permezz tiegħu

talbu il-ħruġ ta' mandat t'inibizzjoni kontra Angelo Ripard biex jinżamm milli

b'xi mod titrasferixxi l-permess tat-tmexxija, amministrazzjoni, okkupazzjoni jew

gestjoni ta' Fenech Petrol Station fi Triq il-Mosta, Paola u milli

jimponi xi piż jew obbligazzjoni jew bi kwalunkwe mod ieħor jgħaddi t-tgawdija

temporanja jew xort'oħra jiddisponi minn, jew xort'oħra jinnegozja dwarha;

Rat id-digriet tagħha tal-istess data li permezz tiegħu laqgħet ir-rikors

proviżorjament, tat lill-intimata għaxart ijiem għar-risposta, u appuntat ir-rikors

għas-smiegħ għal nhar il-Ħamis, 13 ta' Settembru 2018 fil-10.15 a.m.;

Rat ir-risposta u sottomissjonijiet ta' Angelo Ripard ippreżentata fid-29

Rat l-atti tar-rikors inklużi d-deposizzjonijiet ta' Carmel Podesta u ta' Angelo

Ripard u tad-dokumenti esibiti;

Rat l-atti tar-Rikors Ġuramentat numru 1345/2018TA li bi qbil bejn il-partijiet 1

ġie allegat ma' din il-proċedura;

Rat id-dikjarazzjoni tar-rikorrenti li d-dritt minnhom vantat huwa dak tal-

permess u tal-ġestjoni tal-pompa tal-petrol in kwistjoni2;

Rat li l-partijiet qablu li dan ir-rikors kif ukoll ir-rikors revoka numru 902/18

għandhom jinstemgħu flimkien;

Semgħet lill-avukati tal-partijiet jittrattaw bil-fomm waqt l-udjenza tas-17

t'Ottubru 2018 fejn bi qbil bejn il-partijiet il-Qorti ġiet eżentata mill-obbligu

legali li tiddekreta r-rikors fi żmien tletin jum filwaqt li l-Qorti rriżervat li

Ikkunsidrat:

1 Ara verbal tal-udjenza tat-13 ta' Settembru 2018 2 ibidem

Illi kull persuna tista', mingħajr ma hu meħtie li a el i un hemm e i joni,

tqiegħed fiż-żgur il-jeddijiet tagħha bil-mezz ta' wieħe jew i je mill-atti

kawtelatorji msemmija fil-li i, illi, wara li ji u mħarsa minn i il-persuna l-

kondizzjonijiet li jrid l-istss o i i, ji u maħru a u esegwiti taħt ir-responsabbiltà

Għalhe l-iskop tal-pro e uri awtelatorji

huwa li ji u n u rati l-jeddijiet vantati mir-ri orrent tul i - mien li fih t un iegħ ha

tinstama' l- aw a li j un fetaħ fil-mertu, biex kemm-il darba jikseb sentenza favurih,

din tkun effettiva, u mhux tajba biss biex ti aħħal fi gwarni u ti en el mal-ħajt.

hija l-eżistenza tal-periculum in mora u l-funzjoni serventi u strumentali fil-

konfront tal-ġudizzju fil-mertu.

Trattista ieħor Taljan iddefenixxa r-rimedju

Illi r-ri orrent għa el li jitlo il-ħru ta' man at t'ini izzjoni, li l-li i tgħo u ħala

wieħe mill-atti kawtelatorji (Artiklu 830(1)(ħ) o i i ritwali);

Illi l- urispru enza tagħna i entifi at tliet elementi li ghandhom jirrizultaw lill-Qorti

sabiex tordna l-ħru ta' man at ta' inibizzjoni:-

(1) l-intimat i un iegħe jagħmel xi ħa a li tista' t un ta' ħsara lir-rikorrent;

(2) jkun jidher prima facie li r-ri orrent għandu d-dritt li j omm lill-intimat li jagħmel

dik il-ħa a li iha jista' jagħmillu ħsara; u

(3) l-man at i un ne essarju biex jigi konservat dak id-dritt tar-rikorrent (Artiklu

Illi fir-risposta u sottomissjonijiet tiegħu, Angelo Ripard jistieħ fu ittra u e ijiet

(Doki AF1 u AF2) indirizzati lill-intimati jew id-dante causa tagħhom u, għajr għal

wieħe minnhom, imsarrfin.

Isostni li - e ijiet jirrapre entaw ħlas għal iex l-

intimati jew id-dante causa tagħhom i e u l-je ijiet tagħhom ħala o-titolari tal-

permezz flim ien ma' Angelo Ripard.

Isostni li iet iffirmata s rittura jew s ritturi

Min-naħa tagħhom, l-intimati jsostnu li l-ħlas in

wistjoni ma ienx orrispettiv għal essjoni kif jallega Angelo Ripard imma sabiex

jitħalla ju a' l-pompa tal-petrol pendenti l-qasma tal-proprjeta` in komun, provenjenti

minn wirt li l-kontendenti jew id-dante causa tagħhom għan hom ejniethom;

Illi dan i a huwa l-mertu tal-kwistjoni bejn il-partijiet kontendenti, li din il-Qorti,

f' in il-pro e ura, ma tistax ti ħol fih.

Li kieku l-Qorti, f' an il-wa t, tagħti

e i joni war liema ver joni hija i it-tajba, tkun qegħ a ti e iedi l-qofol tal-

tat-talba mressqa mir-rikorrenti permezz

tar-Ri ors Ġurament Numru

670/2018TA u tmur lil hinn mill-parametri li hija mistennija ti ħol fihom fi pro edura

ħal in.

Minn a li ħare waqt is-smigħ tar-rikors, il-Qorti ssib li l-e e utanti

għan hom, tajje jew ħa in, pretensjoni kontra Angelo Ripard;

Illi r-ri orrent, f' awn il-pro e uri, m'għan ux għalfejn i i prova ta - ritt tiegħu,

għaliex a huwa ri ervat għall- aw a fil-mertu.

Kull ma jinħtie lu jagħmel hu li juri

li għan u je prima facie, joe` r-re wi it numru (2) fu imsemmi.

attentati, kemm fid-dottrina kif ukoll fil- urispru enza, sa iex ji i sta ilit sewwa

sew xi jfisser jedd prima facie.

Ovvjament qabel xejn irid ikun hemm jedd, u mhux

sempli i iffi ulta', isa ju jew tħassi .

(i) huwa rekwizit oġġettiv u mhux soġġettiv; ma jiddependix mill-element

diskrezzjonali tal-gudikant, jew il-jeddijiet jidhru prima facie, ma' l-ewwel daqqa

t'għajn, jew ma jidhru xejn, ghall-finijiet tal-ħruġ tal-mandat.5 Presupposto della

(ii) Illi fil-fatt jista' jingħa li a li tri tagħmel il- orti f' in il-pro e ura huwa

iss sa iex te amina prima facie je min ħare il-mandat kellux pretensjoni legali

għall-istess, u dan indipendentement jekk tali pretensjoni hijiex fondata jew le, peress

li dan l-aħħar e ami jifforma l-mertu tal- aw a, li in il-Qorti bil-pro edura premessa,

ovvjament għan ha tħalli fil- u izzju tagħha, jew ta' orti oħra, għall-e itu tal- aw a"8.

5 l-Qorti tal-Appell, fis-sentenza taghha tal-14 ta' Lulju 1988 fil-kawza Grech pro et noe vs ManfreOdilov (Kollez.

(v) Skont ir-raba' edizzjoni riveduta tal-Black's Law Dictionary, 1968:

Illi l-kuntratt fuq imsemmi esibit mir-rikorrent juri mal-ewwel daqqa t'għajn li r-

rikorrent għandu dritt x'jipproteġi u li jista' jiddeduċi f'ġudizzju fil-mertu; il-

kuntratt huwa wieħed pubbliku u għalhekk huwa fih innifsu prova suffiċjenti tal-

kontenut tiegħu.

Fih hemm imniżżel ċar u tond ix-xorta u l-ammont preċiż tal-

kreditu pretiż mir-rikorrent.

Għalhekk m'hemmx dubbju li r-rikorrent wasal

għall-grad ta' prova meħtieġa fi proċediment kawtelatorju; wera b'mod

verosimili li għandu dritt x'jipproteġi u li jekk ma jiġix ribattut mill-intimata, ikun

biżżejjed biex jiġi ppruvat.

Dan iżda huwa kompitu tal-kawża fil-mertu u, taħseb

x'taħseb din il-Qorti, ma tistax tinoltra ruħha oltre ġaladarba r-rikorrent laħaq

dan il-livell ta' prova.

Illi l-Qorti ssib li jikkonkorru l-elementi kollha biex ir-ri ors jista' ji i mil ugħ.

Naturalment ' an lan as remotament ma iegħ ha timplika li r-rikorrenti wettqu il-

prova fil-mertu ta' a li huwa (jekk tassew huwa) proprjeta` tagħhom, imma biss li

a li tri tħares il-ħru tal-Mandat ingħata minnu tifsira plawsi li lil din il-Qorti dwaru;16

Għal awn il-motivi:

Til a' t-talba tar-rikorrenti kif dedotta fir-ri ors promotur tiegħu i a limitatament

għall-permess u l-ġestjoni tal-pompa tal-petrol in kwistjoni.

216, 9 N.W.698 16 Ri ors Numru 336/2005, Prim'Awla 29.07.2005 per Imħallef J.R. Aguru Cassar

Spejje ri ervati għall- udizzju fil-mertu.

Mogħti kameralment fil-31 t'Ottu ru 2018.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 31 ta' Ottubru, 2018

Il-Qorti: Rat ir-rikors ta' BtoBet Limited li permezz tieghu, ghar- ragunijiet fih imfissra, ntalbet din il-Qorti zzomm lil Viking PC Health Limited milli b'xi mod tassenja lil terzi il-Main Gate sponsorship relattiv ghall-attività "Sigma18".

Rat id-dokumenti annessi.

Rat ir-risposta tas-socjetà intimata Viking PC Health Limited fejn, ghar-ragunijiet moghtija, Viking PC Health Limited sostniet li t-talba ghandha tigi michuda.

Rat id-dokumenti annessi.

Ikkunsidrat illi l-Art.

873 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi testwalment kif gej:

"(1) L-iskop tal-mandat ta' inibizzjoni hu dak li jżomm persuna milli tagħmel kwalunkwe ħaġa li tkun li tista' tkun ta' preġudizzju għall-persuna li qed titlob il-mandat.

(2) Il-qorti m'ghandhiex toħroġ tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l- jeddijiet tar-rikorrent, u li dak ir-rikorrent prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet."

Il-gurisprudenza ta' dawn il-Qrati fil-kuntest hija ben stabbilita fis-sens illi:

"Tqis li bil-liġi, jeħtieġ li r-rikorrent juri żewġ ħwejjeġ biex ikun jistħoqqlu jikseb il-ħruġ ta' Mandat bħal dak.

L-ewwel ħaġa li jrid juri hi l-Mandat huwa meħtieġ biex jitħarsu l- jeddijiet pretiżi mir-rikorrent.

It-tieni ħaġa hi li rrikorrent ikun jidher li għandu, mad-daqqa t'għajn (prima facie) dawk iljeddijiet.

Il-ħtieġa li jintwera li l-parti li titlob il-ħruġ ta' Mandat bħal dan ikollha prima facie l-jeddijiet pretiżi hija ħtieġa oġġettiva u mhux soġġettiva li tiddependi mid- diskrezzjoni tal-ġudikant1.

Tali jedd jew jidher mad-daqqa t'għajn jew, għall-finijiet ta' dan il-Mandat, ma jeżistix." – (Bianchini et vs Hooton et – 23 ta' Lulju 2018)

Huwa enfasizzat inoltre illi kull ezami li taghmel din il-Qorti fil- kuntest ta' mandat ta' inibizzjoni jasal sal-livell ta' dak li jidher mad-daqqa t'ghajn.

L-ezami profond jibqa' essenzjalment rizervat ghal dik il-Qorti li tigi adita bil-kawza fil-mertu.

Fil-kaz in ezami, jirrizulta mad-daqqa t'ghajn illi bi ftehim bejn il-partijiet rigwardanti "Main Gate Sponsorship" ghall-attività "Sigma17", ir-rikorrenti nghataw "right of first refusal" ghal

Main Gate Sponsorship fl-attività tal-2018.

Il-ftehim li stabilixxa dan il-jedd ma pprovda ghal ebda dettal jew kundizzjoni kif kellu jigi ezercitat.

Jirrizulta illi meta baqghu ma semghu xejn minghand BtoBet Limited, is-socjetà intimata baghtet e-mail lir-rikorrenti fejn infurmatha li jekk ma jkollhiex twegiba sal-ahhar ta' dik il-gimgha, ser tqis li BtoBet Limited mhijiex interessata tizufruwixxi mir-"right of first refusal".

BtoBet Limited wiegbet tard ghal din l-e-mail u fil-frattemp l- initmata kienet lahqet ikkontrattat ma' haddiehor.

Kopja tal- kuntratt relattiv giet esibita fl-atti ta' dan il-mandat.

F'dawn ic-cirkostanzi din il-Qorti tqis li dak li r-rikorrenti trid izzomm lill-intimata milli taghmel fil-fatt digà sar.

Ghalkemm l- attività innifisha ghadha ma saritx, il-ftehim ma' terz ilu li sar mit-13 ta' Marzu 2018.

Kif ritenut minn dawn il-Qrati:

"la darba jigi ppruvat li dik il-haga li qed tigi ttentata li tigi inibita milli ssir, fil-fatt tkun digà saret din il-procedura ma tkunx tista' tirnexxi ghax l-iskop taghha jkun gie verifikat." – (Brady k/a Zammit et vs Mangion Quintano Greenaway et – 23 ta' Lulju 2001).

Il-Qorti tirreferi wkoll ghad-decizjonijiet Barbara vs Barbara (13 ta' Mejju 2014) u Health Services Group Limited vs Director General of Contracts (14 ta' April 2008).

Fid-dawl tal-fuq citat insenjament, din il-Qorti tqis li t-talba ta' BtoBet Limited ma tistax tintlaqa'.

Ghaldaqstant il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tirrevoka contrario imperio d-digriet taghha tal-15 ta' Ottubru 2018 u tichad it- talba ta' BtoBet Limited.

L-ispejjez jithallsu minn BtoBet Limited.