QORTI ĊIVILI – PRIM'AWLA

Rikors Ġuramentat Nru.: 440/2017 MH

Illum, 9 ta' Novembru, 2020

Luciano (KI 048323M) u Rita (KI260263M) konjuġi Despott

Kingswell ir-rikors ġuramentat ta' Luciano Despott et tat-18 ta' Mejju 2017 li

permezz tiegħu esponew:

"Illi r-rikorrenti huma proprjetarji tal-fond 14, La Vista, Triq l-Alwett,

Is-Swieqi, Birkirkara, li huma akkwistaw b'kuntratt tat-12 ta' Marzu 2007

fl-atti tan-Nutar Dottor Hugh Giacomi li kopja tiegħu qed tiġi hawn annessa

u mmarkata bħala 'Dokument A' u għandhom tieqa li tinfetaħ għal fuq

minn fejn jgħaddu s-servizzi tad-dranaġġ tal-proprjeta' tal-kontendenti.

Illi r-rikorrenti jieħdu l-arja u d-dawl għall-kamra tal-banju tagħhom minn

din it-tieqa in kwistjoni li tinfetaħ għal fuq l-istess u li ilha hekk mibnija u

kostruwita għal dawn l-aħħar 35 sena.

Illi hemm pipe tad-dranaġġ tal-ilma li jgħati mill-kamra tal-banju tal-

atturi ghall-kcina tal-istess atturi u li jaqsam minn naħa ghall-oħra tal-

istess shaft fil-livell tagħhom.

Illi r-rikorrenti huma proprjetarji tal-maisonette tagħhom b'kuntratt ta'

akkwist tat-12 ta' Marzu 2007 fl-atti tan-Nutar Dottor Hugh Giacomi li kopja

tieghu qieghed jigi hawn anness u mmarkat bhala 'Dokument A' u tal-

antekawza minnhom tat-13 ta' Mejju 1988 fl-atti tan-Nutar Dottor Victor

John Gove’ 'Dokument B'.

Illi l-intimat applika biex jagħmel lift go l-istess liema permess ġie

approvat skond applikazzjoni numru PA/03918/16 ('Dokument C') fil-5

ta' April 2017.

Illi dan is-shaft għandu qies ta' 2.2metri x 2.12metri waqt li l-lift li ser jigi

stallat fl-imsemmi shaft għandu qies ta' circa 1.5metri x 1.06metri u b'hekk

se jnaqqas is-servitu ta' dawl u arja mill-istess ghat-tieqa tal-kamra tal-

banju fl-appartament tal-atturi oltre li kieku kellu jigi installat dan il-lift,

il-pipe li ghaddej mill-kamra tal-banju ghal-kcina taghhom ikollu jinqala'

u ma jkunx servut mill-ilma.

Illi ai termini tal-ligi jekk il-ġar jippretendi li jista' jibni fis-shaft komuni

kull bini ieħor fejn ser jigi dan il-lift għandu jinbena b'mod li jkun hemm

il-bogħod ta' tlett metri mill-ħajt jew mill-bini tal-parti l-oħra u dan kif

jistipola l-artikolu 435(2) tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Din ir-regola

għandha titħares f'kull każ anki meta l-bini tal-parti l-oħra hu bogħod

anqas minn tlett metri mill-konfini, u dan kif jistipola l-artikolu 435(3) tal-

Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi fiċ-ċirkostanzi il-bini propost bl-istalazzjoni ta' dan il-lift ser jħalli

circa 1.1 metri mill-ħajt tar-rikorrenti biex b'hekk din il-kostruzzjoni

pretiża li ssir hija abbużiva u illegali.

Illi inoltre s-sistema tad-drain u tad-dranaġġ hija in parte separata fejn

nieżla, u imbagħad komuni fl-orizzontali fejn jingħaqad mal-imsemmija

triq komuni mal-proprjeta' sottostanti biex b'hekk l-użu tas-sistema tad-

dranaġġ hija komuni.

Ukoll qed jgħaddu pipes tal-ilma minn naħa għall-

oħra tal-istess shaft.

Illi dan ukoll ser jżid ħsejjes u vibrazzjonijiet u ser jkun wisq viċin il-bini

tal-istess rikorrenti, partikolarment il-kamra tal-banju u l-kamra tas-

sodda tal-atturi.

Illi din il-kostuzzjoni ta' dan il-lift fis-shaft komuni mingħajr l-

awtorizazzjoni tar-rikorrenti mhix konsentita mir-rikorrenti u qed

taggravalhom s-servitu' billi tnaqqsilhom id-dawl u l-arja għat-tieqa tal-

kamra tal-banju tagħhom oltre illi r-rikorrenti ma jistgħux jkomplu jiftħu

t-tieqa tal-istess shaft liberament u l-anqas jieħdu provvista ta' ilma mill-

kamra tal-banju għal kcina.

Illi għalhekk il-kostruzzjoni tal-lift f'dan is- mhux ser tħalli tlett metri dawl

mill-bini tal-ġar għax ser tkun tinġombra l-istess shaft b'mod illi ser tmiss

mal-bini tal-istess rikorrenti u lanqas ser tħallilhom l-fakolta' li jifthu t-

tieqa tagħhom u jieħdu dawl u arja mill-istess shaft u għalhekk l-intimat

għandu jigi miżmum milli jikkostruwixxi lift fl-istess shaft b'mod abbuziv u

illegali u mingħajr l-kunsens tal-ġirien u b'mod li jnaqqas id-dawl u arja

għall-istess ġirien b'dannu irriversibbli għalihom u konsegwentement

huma talbu l-ħruġ tal-mandat t'inibizzjoni biex l-intimat ma jikkostruwixix

u ma jistallax lift fis-shaft fil-proprjeta tiegħu fejn l-atturi għandhom is-

servizzi kif ukoll twieqi li jgħatu għall-fuq l-istess .

Illi dan il-mandat ta' inibizzjoni Nru. 644/2017 fl'ismijiet 'Luciano

Despott et Vs Richard Bezzina Darmanin' ġie degretat mill-Prim' Awla tal-Qorti

Ċivili fit-8 ta' Mejju 2017 u t-talbiet tal-ħruġ tal-istess mandata ta'

inibizzjoni ġew milqugħa u l-intimat ġie inibit milli jpoġġi lift fis-shaft tal-

fond 16, St. Quintanus, Triq l-Alwett Kappara, li kopa tiegħu qed jiġi hawn

anness u mmarkat bhala 'Dokument D'.

Jgħid għalhekk l-intimat prevja kwalsiasi dikjarazzjoni neċessarja u opportuna u

għar-raġunijiet premessi għaliex din il-Qorti m'għandhiex:

(1) Tiddikjara u tiddeċiedi illi r-rikorrenti huma proprjetarji tal-fond 14, La Vista,

Triq l-Alwett, Is-Swieqi, Birkirkara, sovrastanti l-fond tal-intimat 16, St.

Quintanus, Triq l-Alwett, Kappara, Birkirkara, liema fondi għandhom minn

fejn jgħaddu s-servizzi tad-dranaġġ u tal-ilma kif ukoll twieqi li jgħatu għall-

fuq l-istess.

(2) Tiddikjara u tiddeċiedi illi bix-xogħlijiet li l-intimat irid jintraprendi fl-

istess , ossia t-tpoġġija ta' lift mil-livell tal-ground floor sal-livell tal-bejt qed

jostra s-servitu ta' arja u dawl għall-kamra tal-banju tagħhom biex b'hekk huma

ma jkunux lanqas jistgħu jiftħu t-tieqa eżistenti fl-istess shaft fil-livell tagħhom,

oltre li jkun irid jinqala' l-pipe tal-ilma li jagħti mill-kamra tal-banju għal ġol-

kċina tar-rikorrenti kif ukoll jiżdiedu ħsejjes u vibrazzjonijiet.

(3) Tiddikjara u tiddeciedi illi l-kostruzzjoni tal-lift u l-lift shaft fis-shaft fuq

msemmi ser jiġi kostruwit in vjolazzjoni tal-Artikolu 435 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet

ta' Malta.

(4) Tinibixxi u tikkundanna lill-intimat milli jagħmel l-ebda kostruzzjoni ta'

kwalsiasi lift fis-shaft tal-fond 16, St. Quintanus, Triq l-Alwett, Is-Swieqi, In-Naxxar, stante illi b'dawn ix-xogħlijiet intrapriżi huwa se jnaqqas is-servitu ta'

arja u dawl li l-atturi għandhom mit-tieqa fil-kamra tal-banju li tagħti għall-istess

kif ukoll stante li ser jitnaqqsu d-distanzi regolamentari bejn fond u ieħor skond

il-liġi u konsegwentement tinibixxi permanentement lill-intimat milli jagħmel

dawn ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni ta' lift ai termini tal-mandat ta' inibizzjoni nru.

644/17 degretat minn din il-Qorti fit-8 ta' Mejju 2017.

Bl-ispejjeż kompriżi dawk tal-mandat t'inibizzjoni Nru. 644/2017 u tal-ittra legali

tad-19 t'April 2017 u bl-inġunzjoni tal-intimati in subizzjoni."

Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenut Richard Bezzina Darmanin tat-28 ta' Ġunju

20171 li permezz tagħha eċċepixxa:

"It-talbiet rikorrenti għandhom jiġu miċħuda fis-sħiħ, bl-ispejjeż kontra l-

istess rikorrenti, u dan għar-raġunijiet li ġejjin:

Fl-ewwel lok, jingħad illi ir-rikorrenti ma għandhom l-ebda sehem mix-

shaft in kwistjoni – dan kif se jiġi muri tul il-kawża;

Fit-tieni lok, ix-shaft mertu tal-kawża huwa proprjetà esklussiva tar-

rikorrenti u għalhekk, ix-xogħlijiet li sejrin isiru fih huma b'eżerċizzju

leġittimu tal-jeddijiet propretarji tiegħu hekk kif mogħtija mil-liġi;

Fit-tielet lok, ir-rikorrenti jeħtieġ li jipprovaw mhux biss l-eżistenza ta' kull

servitù minnhom reklamat, iżda wkoll l-estent ta' kwalunkwe jedd f'dan is-

sens minnhom pretiż;

Fir-raba' lok, u mingħajr preġudizzju għas-suespost, kuntrarjament għal

dak allegat mir-rikorrenti, jingħad illi se jiġi muri illi x-xogħlijiet proposti

bl-ebda mod ma jostraw, ibidlu n-natura jew b'xi mod jaggravaw

kwalunkwe servitujiet, u lanqas joħolqu l-effetti allegati mir-rikorrenti;

Fil-ħames lok, l-allegazzjonijiet rikorrenti qegħdin jiġu miċħuda, anke iżda

mhux biss 'l għaliex l-iżvilupp propost huwa perfettament konformi mal-

ħtiġijiet ambjentali, ta' żvilupp, saħħa u sanità fost oħrajn – tant filfatt illi

l-istess żvilupp propost ġie debitament awtorizzat mill-Awtorità tal-

Ippjanar wara l-verifiki u l-aċċertamenti kollha meħtieġa;

Fis-sitt lok, l-artikolu 435 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta ma huwiex

applikabbli għal dan il-każ;

Fis-seba' lok, it-talbiet rikorrenti huma mill-bqija infondati fil-fatt u fid-

Bl-ispejjeż u imgħaxijiet (fejn dovuti) kontra r-rikorrenti, u b'riserva li l-

esponenti jressaq kull eċċezzjoni ulterjuri illi jistgħu ikunu awtorizzati iressqu

skont il-liġi, u mingħajr preġudizzju għal kull jedd tal-esponenti fil-konfront

Rat il-provi mressqa mill-partijiet.

Rat ir-rapport tal-perit tekniku Robert Xuereb Micallef nkarigat minnha.

Semgħet is-sottomissjonijiet finali tad-difensuri tal-partijiet.

Rat li l-kawża tħalliet għall-lum għas-sentenza.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Ikkunsidrat:

Il-kontendenti fil-proċeduri odjerni għandhom ir-residenzi tagħhom sitwati fuq

xulxin; b'dik tal-konvenut hija sottostanti għal dik tal-atturi.

Iservi liż-żewġ

residenzi hemm shaft intern li fih il-partijiet għandhom mhux biss aperturi imma

wkoll katusi u pajpijiet tad-drenaġġ u tal-ilma.

L-atturi ntavolaw il-proċeduri

odjerni wara li l-konvenut ottjena mill-awtorita' kompetenti l-ħruġ ta' permess

ta' kostruzzjoni ta' lift fix-shaft imsemmi, liema lift huwa ntiż li jibda mill-livell

tar-residenza tal-intimat, jiskorri l-livell tal-fond tar-rikorrenti u jasal sal-livell

L-atturi qegħdin jopponu din il-kostruzzjoni għaliex fil-fehma tagħhom:

(i) sejra tostakola s-servitu' ta' dawl u arja għall-kamra tal-banju tagħhom;

(ii) ikollu jinqala' l-pajp tal-ilma li jagħti minn ġol-kamra tal-banju għal ġol-kċina

(iii) jiżdiedu ħsejjes u vibrazzjonijiet.

Huma qegħdin għalhekk jitolbu lill-Qorti sabiex mhux biss tiddikjara li din il-

kostruzzjoni proposta hija kontra l-liġi iżda wkoll li tinibixxi b'mod permanenti

kwalunkwe kostruzzjoni ta' lift fix-shaft imsemmi.

Minn naħa tiegħu l-konvenut jopponi fermement it-talbiet attriċi.

jeċċepixxi li bħala sid tax-shaft in kwistjoni huwa għandu dritt bil-liġi li jeżerċita

l-jeddijiet proprjetarji tiegħu fuqu.

Huwa jisħaq ukoll li, kuntrarjament għal dak

allegat mill-atturi, ix-xogħlijiet proposti minnu bl-ebda mod ma jostraw, ibiddlu

n-natura jew b'xi mod jaggravaw kwalunkwe servitujiet, u lanqas joħolqu l-effetti

allegati mill-atturi.

Mill-provi mressqa jirriżulta li l-atturi akkwistaw il-fond proprjeta' tagħhom

ġewwa San Tas-Sliema fit-12 ta' Marzu 20072.

Huma xehdu li fil-fond tagħhom

għandhom tieqa tal-kamra tal-banju li tinfetaħ għal fuq shaft minn fejn jgħaddu

s-servizzi tad-dranaġġ tal-proprjeta tagħhom u tal-konvenut3.

Hemm ukoll pajp

tad-drain tal-ilma tal-kċina li jaqsam l-istess shaft li jagħti mill-kċina għall-gulley

tal-kamra tal-banju.

Huma jieħdu l-arja u d-dawl għall-kamra tal-banju minn din

it-tieqa li tinfetaħ għal fuq l-istess shaft.

Għalkemm fl-affidavit tagħhom4

oriġinarjament qalu li jekk isir il-lift din it-tieqa ma tistax tinfetaħ kollha kemm

hi u jkollha tibqa' sokkjuża, in kontro-eżami l-attur irrikonoxxa li din xorta waħda

tkun tista' tibqa' tinfetaħ u mhux sempliċiment tibqa' sokkjuża5.

Intwera wkoll li

meta tinfetaħ tali tieqa ma tkunx tmiss il-lift propost6.

Jirriżulta ukoll illi il-bini tal-lift ġie approvat mill-MEPA skont l-applikazzjoni

Fil-kors tal-applikazzjoni ġie mitlub rapport ta' inġinier

kwalifikat biex jindika l-impatt tal-lift fuq l-area li fiha kien propost li jitwaħħal8.

2 Kuntratt a fol 5 et seq 3 Il-konvenut jikkonċedi li din it-tieqa ilha hemm mill-bidu tal-kostruzzjoni tal-binja (xhieda a fol 136) 4 Fol 76 et seq 5 Fol 83 et seq 6 Eskussjoni tal-perit Robert Xuereb Micallef a fol 74 7 Fol 20 8 Xhieda tal-perit Johann Alsaidi a fol 114

Skont il-perit tal-konvenut il-lift huwa ntiż li jinbena b'sistema ta' frame structure

kleddjat bi ħġieġ li d-dawl jibqa' għaddej minnu10 u kwindi mhux ser jostakola

wisq id-dawl lit-tieqa tal-atturi ħlief x'ħin ikun tiela jew nieżel11.

Imma l-kabina

fejn jidħlu n-nies mhux ser tkun panoramika bil-ħġieġ biex wieħed ma jittawwalx

fix-xaft lejn it-twieqi12.

Il-katusa trasversali jkun jeħtieġ tiġi ridirezzjonata13.

Il-konvenut jikkontendi li s-servitu' tad-dawl u l-arja mhux ser jiġu ostakolati

għax għalkemm sa issa lift m'hemmx, bil-lift xorta jekk l-atturi jittawlu mit-tieqa

il-ħajt ta' quddiemhom ser jaraw.

Huwa biss jekk jixxabtu 'l barra mit-tieqa li

jarawh il-lift14.

Il-konvenut xehed ukoll li qabel ma applika mal-MEPA għall-permess tal-lift

huwa kien verbalment tkellem mal-attriċi u qalilha x'kienet ix-xewqa tiegħu li

jagħmel u din wara li tkellmet mal-attur qaltlu li ma kellhomx oġġezzjoni li jsir

Iżda mbagħad meta effettivament saret l-applikazzjonni mal-

MEPA l-atturi kienu rreġistraw oġġezzjoni15.

In vista tal-aspett tekniku tal-kawża l-Qorti nkarigat lill-perit Robert Xuereb Micallef

sabiex jirrelata dwar il-mertu.

Fir-rapport tiegħu huwa qal hekk -

"KUNSIDERAZZJONIJIET

Illi meta qed nitkellmu dwar servitujiet fl-isfond ta' aperturi f'ħitan

diviżorji għandu fl-ewwel lok jiġi stabbilit jekk l-apertura f'ħajt diviżorju

tikkwalifikax bħala tieqa jew rewwieħa;

Illi d- distinzjoni ewlenija bejn rewwieħa u tieqa hija li tieqa tagħti dawl

u arja, waqt li rewwieħa tagħti arja biss;

Illi għalhekk huwa d-daqs, pożizzjoni u għamla ta' l-apertura tista'

tipperswadi li hija tieqa;

Illi kuntrarjament għat-twieqi, il-leġislatur ittollera r-rewwieħat u

ppermetta li jibqgħu miftuħa sakemm il-viċin ma jkunx irid jipprevalixxi ruħu

mid-dritt illi tagħtih il-liġi li jappoġġja mal-ħajt fejn ikunu miftuħa;

Illi l-ġurisprudenza pero' tgħid ukoll li l-eżistenza ta' tieqa miftuħa fil-

fond propju għal fuq l-art jew spazju mhux mibni ta' ħaddieħor mhix servitu'

imma sofferenza prekarja.

Dan sakemm l-art jew spazju jibqgħu mhux mibnija

u sid din l-art jew spazju jista' jibni u jimmura t-tieqa ammenoke sid il-fond li

fih hi miftuħa t-tieqa ma jipprovax mhux is-sempliċi servitu' luminum (fis-sens

li biha s-sid ta' fond serventi jinżamm milli jtella' bini fil-ġid tiegħu stess li bis-

saħħa tiegħu jista' b'xi mod inaqqas id-dħul tad-dawl fil-fond dominanti) imma

Illi din il-kawża titratta shaft intern (minn issa 'il quddiem 'shaft') li jservi

żewġ residenzi sitwati fuq xulxin, ossija il- fond 14, La Vista, Triq l- Alwett, In-Naxxar fil-livell tat-triq (proprjeta' ta' l-intimat Spiteri) u l-fond immedjatament

sovrapost, ossija il- fond 16, St. Quentin, Triq l- Alwett, Birkirkara (proprjeta'

Illi f'kuntest ta' servitujiet konċernanti aperturi, shaft ma jikkwalifikax

bħala 'art jew spazju mhux mibni ta' ħaddieħor';

Illi r-rikorrenti Despott għandhom żewġ aperturi jħarsu mill-fond

tagħhom fl-ewwel sular direttament lejn dan is-shaft – waħda mill-kċina u l-oħra

mill- kamra tal-banju.

In oltre, hemm numru ta' katusi u pipes ħerġin mill-kċina

u l-kamra tal-banju għal ġo dan is-shaft;

Illi iż-żewġ aperturi tar-rikorrenti jikkwalifikaw bħala twieqi, tenut kont

id-daqs, il-pożizzjoni u l-għamla ta' l-istess.

Bħala stat ta' fatt, dawn it-twieqi

jipprovdu sija dawl u anke ventilazzjoni lill-kmamar tar-rikorrenti Caruana;

Illi huwa paċifiku li l-intimat Spiteri ottjena permess ta' żvilupp f'ismu li

Illi flimkien ma' dan il-permess ġiet

approvata pjanta markata 155b fil- file PA3918/16 relattiv tal-Planning

Illi fl-imsemmija pjanta markata 155B huwa propost li jinbena lift fis-

Mill-proposed section, jikkonsegwi li dan il-lift jibda fil-livell tal-fond tal-

intimat, jiskorri il- livell tar-rikorrenti u jasal sal-livell tal-bejt;

Illi talvolta il-lift jiġi kostruwit kif approvat fil- pjanta markata 155b fil-

file PA3918/16, m'hemmx dubju li l-ammont ta' dawl u arja li jgawdu

preżentment ir-rikorrenti fil-kamra tal-banju u l-kċina se jonqos sostanzjalment

u dan anke jekk il-lift kif propost se javviċina t-twieqi ta' l-istess rikorrenti

mingħajr ma jgħattihom.

In oltre, se jkun meħtieġ li l-katusi li qed iservu lir-

rikorrenti Caruana preżentement jiċċaqalqu minn posthom peress li l-lift se

jokkupa dik l-area tas-shaft fejn illum hemm dawn il-katusi mal-ħajt tas-shaft.

KONKLUŻJONIJIET

Illi l- konklużjonijiet jistgħu jiġu rijassunti hekk kif ġej:

Illi minn dak li kkostata s-sottoskritt jikkonsegwi li l-aperturi tar-

rikorrenti jikkostitwixxu servitu' u mhux sofferenza prekarja u għalhekk l-

intimat ma jista' jagħmel xejn sabiex itellef mit-tgawdija ta' l-arja u d-dawl;

Illi għaldaqstant, bl-interventi li qed jipproponi l-intimat (ċioe' il- bini ta'

lift fis-shaft intern li jibda fil-livell tal-fond tal-intimat, jiskorri il- livell tar-

rikorrenti u jasal sal-livell tal-bejt) se jkun ifisser li l-ammont ta' dawl u arja li

jirċievu r-rikorrenti Caruana fil-kamra

tal-banju u l-kċina

rispettivament se jonqos u dan anke jekk il-lift kif propost se javviċina t-twieqi

tar-rikorrenti mingħajr ma jgħattihom.

In oltre, il-katusi li preżentement iservu

lir-rikorrenti Caruana iridu jiċċaqalqu peress li l-lift se jokkupa proprju dik l-

area tas-shaft fejn illum hemm dawn il-katusi – għalkemm, fil-każ tal-katusi

mhuwiex eskluż li tinstab soluzzjoni alternattiva fejn tista' tiġi ezerċitata din is-

Dan naturalment qed jingħad fil-kuntest ta' dak li jiddisponi l- Artikolu

474(2) li jipprovdi għal sitwazzjoni fejn is-sid tal-fond serventi joffri alternattiva

differenti bil-mod kif tiġi eżerċitata servitu', fis-sens li jkun post differenti fil-

Illi in konklużjoni pero', għandu jingħad li filwaqt li l-miljoramenti

(kwantu s-shaft) li jrid jagħmel l-intimat hu ta' ġid biex jisfrutta bl-aħjar mod

għalih il-proprjeta' tiegħu, min-naħa l-oħra il-proġett propost huwa ta' ħsara

għall-fond serventi għaliex kieku kellu jiġi aċċettat dak li qed joffri l-intimat,

ikun ifisser diminuzzjoni tal-kumdita' li llum igawdi l-fond dominanti."

Il-perit tekniku wieġeb ukoll għal domandi li sarulu in eskussjoni.

B'referenza għar-rapport tekniku tal-perit Musumeci l-Qorti tosserva li bħala fatt,

mix-xhieda u r-ritratti mressqa jirriżulta li hemm biss tieqa waħda li tagħti għal

ġox-shaft u ċioe' dik tal-kamra ta-banju.

It-tieqa tal-kċina għalhekk ma tagħtix

għal ġox-shaft.

Tfakkar il-Qorti illi din l-azzjoni hija kollha arginata b'dak espost

fir-rikors ġuramentat promotur li introduċa l-istess.

L-attur fit-tieni talba tiegħu

llimita ruħu fil-fatt għas-servitu' gawdut mit-tieqa tal-kamra tal-banju.

Ikkunsidrat:

Huwa ritenut fil-Kodiċi Ċivili li "Il-proprjetà hija l-jedd li wieħed igawdi u

li jiddisponi minn ħwejġu bil-mod l-aktar assolut, basta li bihom ma jagħmilx

użu ipprojbit mil-liġi." (artikolu 320).

Ingħad hekk fil-każ Emanuel Spice v. Emanuel ‘Apap Brown deċiż fit-28 ta' April

"Fil-waqt li din il-Qorti taċċetta li proprjetarju ta' fond jew art jista' jagħmel u

jiżviluppa l-proprjeta' tiegħu kif irid, dan jista' jagħmlu dejjem sakemm ma

joħloqx ħsara lill-terzi.

Fil-kawża "Bugeja vs Washington", deċiża mill-

Onorabbli Qorti tal-Appell fil-5 ta' Mejju, 1897, ġie enunċjat il-prinċipju, li kien

u għadu kardinali fil-kuntest tad-drittijiet ta' proprjetarji, li "Il diritto del

Intqal ukoll, a

propositu, li, "Hu paċifiku illi ma huwiex biżżejjed li wieħed jagħmel użu mid-

dritt tiegħu, iżda dan l-użu irid ikun fil-limiti ġusti, kwindi anke konċiljat

għad-drittijiet oħra ta' ħaddieħor, li altrimenti jistgħu jiġu vvjolati b'dak

l-użu u dan ikun illeġġittimu" – "‘Apap Brown Konietzny", deċiża mill-Onorabbli

Qorti tal-Appell fil-15 ta' Diċembru, 2004.". (sottolinjar miżjud minn din il-

Dan jingħad ukoll fil-kuntest tal-fatt li għalkemm il-konvenut ottjena l-permess

mill-MEPA biex jinstalla lift fix-shaft in kwistjoni, dan il-permess huwa dejjem

suġġett għad-drittijiet ta' terzi, f'dan il-każ l-atturi, drittijiet li ma jistgħux jiġu

kkalpestati fuq skorta ta' l-istess permess.

L-artikolu 400 tal-Att jipprovdi dwar is-servitujiet -

"(1) Is-servitù hija jedd stabbilit għall-vantaġġ ta' fond fuq fond ta'

ħaddieħor, sabiex isir użu minn dan il-fond ta'ħaddieħor jew sabiex ma jitħalliex

li sidu juża minnu kif irid."

Fil-każ odjern huwa paċifiku li l-konvenut bħala sid tal-fond sottostanti għall-

fond ta' l-atturi għandu bħala proprjetarju tal-art tax-shaft anke l-proprjeta' ta' l-

Infatti waqt is-seduta tat-8 ta' Marzu 201916 il-partijiet

ivverbalizzaw bi qbil li l-art tax-shaft u l-parti fejn hu propost il-lift huma

proprjeta' tal-konvenut b'dan li l-atturi jgawdu servitu' ta' tieqa fuq l-istess

Dan a tenur ta' l-artikolu 323 tal-Kodiċi msemmi -

"Kull min għandu l-proprjetà tal-art, għandu wkoll dik tal-area ta' fuqha, u ta'

dak kollu li jinsab fuq jew taħt wiċċ l-art; hu jista' jagħmel fuq l-art tiegħu kull

bini jew taħwil, kif ukoll taħt l-art, kull biċċa xogħol jew taħfir, u jieħu minnhom

kull prodott li jistgħu jagħtu, iżda, bla ħsara tad-dispożizzjonijiet dwar is-

Servitujiet Predjali taħt it-Titolu IV tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta' dan il-Kodiċi

u kull dispożizzjoni oħra ta' liġi dwar fortifikazzjonijiet jew opri oħra ta' difiża."

Isegwi kwindi li l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenut sejra tintlaqa'.

Jirriżulta wkoll mill-kuntratt ta' kompro-vendita tat-12 ta' Marzu 2007 li s-

sistema tad-drains u s-sistema tad-drenaġġ tal-fond tal-atturi kienet, kif fil-fatt

għadha, parzjalment separata iżda mbagħad tingħaqad b'mod komuni ma' dik tal-

proprjeta' tal-konvenut.

Il-liġi tipprojbixxi kull aggravament ta' servitu' eżistenti.

tal-Kodiċi Ċivili -

"(1) Is-sid tal-fond serventi ma jista' jagħmel xejn li jista' jnaqqas l-użu tas-

servitù jew li jagħmel li dan l-użu jkun ta' xkiel akbar.

Hu ma jistax ibiddel il-

kondizzjoni tal-fond, lanqas ma jista'jiddestina għall-eżerċizzju tas-servitù parti

oħra tal-fond diversaminn dik li fiha s-servitù kienet ġiet stabbilita fil-bidu.

(2) Iżda, jekk l-eżerċizzju tas-servitù fil-parti jew fuq il-parti tal-fond li fil-bidu

tkun ġiet iddestinata jsir ta' xkiel akbar għas-sid tal-fond serventi, jew jekk dan

is-sid ma jkunx jista' minħabba dan l-eżerċizzju jagħmel xogħlijiet, tiswijiet jew

miljoramenti fil-fond tiegħu, hu jista' joffri lil sid il-fond dominanti parti oħra

xorta waħda tajba għall-eżerċizzju tas-servitù, u dan ma jistax jirrifjutaha.

(3) It-tibdil tal-parti tal-fond iddestinata għall-eżerċizzju tas-servitù jista' wkoll

isir fuq talba tas-sid tal-fond dominanti, jekk hu jipprova li dan it-tibdil huwa

għalih ta' ġid kbir, u ma hu ta' ebda ħsara għall-fond serventi."

Ukoll l-artikolu sussegwenti, 475 jistipula lli-

" Kull min għandu jedd ta' servitu' għandu jinqeda b'dan il-jedd skond it-titolu

tiegħu, u ma jista' jagħmel la fil-fond servjenti u lanqas fil-fond dominanti ebda

tibdil li jista' jtaqqal iżjed il-piż tal-fond serventi"

"Naturalment biex jiġi stabbilit x innovazzjoni huma tollerati wieħed irid fl-

indagni jieħu n konsiderazzjoni l-effetti tal-modifikazzjoni fir-rigward tal-fond

Primarjament, il-materja hi waħda ta' apprezzament ta' fatt." 17

Fl-isfond ta' dawn il-prinċipji legali l-Qorti sejra tgħaddi biex teżamina t-talbiet

Fl-ewwel talba tagħhom l-atturi qed jitolbu dikjarazzjoni li huma proprjetarji tal-

fond 14, La Vista, Triq l-Alwett, Is-Swieqi, Birkirkara, sovrastanti l-fond tal-

intimat 16, St. Quintanus, Triq l-Alwett, Kappara, Birkirkara, liema fondi

għandhom minn fejn jgħaddu s-servizzi tad-dranaġġ u tal-ilma kif ukoll twieqi li

jagħtu għall-fuq l-istess.

Din l-ewwel talba ġiet ampjament pruvata kemm mill-evidenza mressqa mill-

partijiet kif ukoll mill-konstatazzjonijiet magħmula mill-perit inkarigat mill-Qorti

Robert Xuereb Micallef u għalhekk sejra tiġi milqugħa.

Fit-tieni talba tal-atturi huma jitolbu lill-Qorti tiddikjara li bix-xogħlijiet li l-

intimat irid jintraprendi billi jinstalla lift mil-livell tal-ground floor sal-livell tal-

bejt ser ikun qed jostra s-servitu ta' arja u dawl għall-kamra tal-banju tagħhom

biex b'hekk huma ma jkunux lanqas jistgħu jiftħu t-tieqa eżistenti fl-istess shaft

17 Dritt Sostantiv, L-Ewwel Parti: Massimarju tal-Imħallef Philip \Vasuani; pagna 223

fil-livell tagħhom, oltre li jkun irid jinqala' l-pipe tal-ilma li jagħti mill-kamra tal-

banju għal ġol-kċina tar-rikorrenti kif ukoll jiżdiedu ħsejjes u vibrazzjonijiet.

L-ewwel parti tal-pretensjoni tal-atturi kopert f'din it-talba tirrigwarda s-servitu

ta' dawl u arja għall-kamra tal-banju tagħhom.

Kif qalet il-Qorti tal-Appell fil-każ Arthur Hersey et vs Adelaide Lofreda

deċiż fis-26 ta' Jannar 2018 -

"....huwa ritenut li s-servitujiet ta' dawl u arja huma meqjusa parti integrali mis-

servitu ta' tieqa."

Qorti qalet hekk -

Fil-każ Joseph Lofreda vs Joseph Konietzny deċiż fit-3 ta' Ġunju 2004 il-

"Illi jidher li s-servitu' li l-attriċi qegħda tippretendi favuriha hija dik magħrufa

fid-dritt bħala s-servitus luminum li biha s-sid tal-fond dominanti jingħata l-jedd

li jħalli tieqa miftuħa fil-ħajt li jaqsam ġidu minn dak ta' ħdejh biex b'hekk ikun

jista' jieħu d-dawl għal ġol-post tiegħu.

Tali servitu' hija differenti mis-servitu'

ne luminibus officiatur li, bis-saħħa tagħha, s-sid tal-fond serventi jinżamm milli

jtella' bini jew kostruzzjoni fil-ġid tiegħu li bih jista' jnaqqas il-mogħdija tad-

dawl għal ġol-fond dominanti.

Din is-servitu' hija meqjusa bħala waħda ta' grad

ogħla mis-servitu' luminum fis-sens li biha s-sid ta' fond serventi jinżamm milli

jtella' bini fil-ġid tiegħu stess li bis-saħħa tiegħu jista' b'xi mod inaqqas id-dħul

tad-dawl fil-fond dominanti.

Huwa mgħallem u aċċettat ukoll li filwaqt li fil-każ

tas-servitu' luminum il-jedd tas-sid tal-fond dominant huwa estiż għall-fond ta'

ħdejh biss, fil-każ tas-servitu' ne luminibus officiatur tali jedd jestendi wkoll għal

kull bini ieħor fil-qrib tal-fond dominanti.

Fil-każ tas-servitu' luminum, huwa

mogħti lis-sid tal-fond serventi li jtella' bini fil-ġid tiegħu, imbasta jħalli wisgħa

biżżejjed biex il-fond dominanti jkun jista' jibqa' jieħu d-dawl".

Fir-rigward ta' dik il-parti tal-ilment tal-atturi li bl-iżvilupp propost huma

mhumhiex ser ikunu jistgħu jiftħu sew it-tieqa eżistenti tal-kamra tal-banju u li fi

kliem l-attur din ser ikollha tibqa' "sokkjuża18" irriżulta li dan mhux il-każ.

l-attur stess li rrikonoxxa fil-kontro-eżami li din it-tieqa xorta waħda kienet ser

tkun tista' tibqa' tinfetaħ peress li hija tinfetaħ minn naħa tax-xellug lejn il-lemin

filwaqt li l-lift huwa propost lejn in-naħa tax-xellug19.

Dwar il-kwistjoni tal-effett li l-installar propost ser ikollu fuq id-dawl u l-arja li

l-atturi jieħdu minn din it-tieqa għall-kamra tal-banju tagħhom din naturalment

hija materja teknika li dwarha esprima ruħu b'mod elokwenti l-perit espert tal-

F'dan l-istadju ssir referenza għall-insenjament ġurisprudenzjali dwar il-piż

probatorju ta' opinjonijiet ta' natura teknika li huwa wieħed konkordi u ormai ben

Kif ingħad fil-każ A.F. Ellis (Home Decor) Limited vs Raymond

Xuereb et deċiż fil-15 ta' Mejju 201420 -

"Fis-sentenza tagħha tad-19 ta` Novembru 2001 fil-kawża "Calleja vs Mifsud",

il-Qorti tal-Appell qalet hekk –

Kemm il-kostatazzjonijiet tal-perit tekniku nominat mill-Qorti kif ukoll il-

konsiderazzjonijiet u opinjonijiet esperti tiegħu jikkostitwixxu skond il-liġi prova

ta` fatt li kellhom bħala tali jigu meqjusa mill-Qorti.

Il-Qorti ma kenitx obbligata

li taċċetta r-rapport tekniku bħala prova determinanti u kellha dritt li tiskartah

kif setgħet tiskarta kull prova oħra.

Mill-banda l-oħra pero', huwa ritenut minn

dawn il-Qrati li kellu jingħata piż debitu lill-fehma teknika ta' l-espert nominat

mill-Qorti billi l-Qorti ma kellhiex leġġerment tinjora dik il-prova.

mill-atti u hu wkoll sottolinejat fir-rikors ta' l-appell illi l-mertu tal-preżenti

istanza kien kollu kemm hu wieħed ta' natura teknika li ma setax jiġi epurat u

deċiż mill-Qorti mingħajr l-assistenza ta' espert in materja.

jfissirx illi l-Qorti ma kellhiex tħares b'lenti kritika lejn l-opinjoni teknika lilha

sottomessa u ma kellhiex teżita li tiskarta dik l-opinjoni jekk din ma tkunx waħda

sodisfaċentement u adegwatament tinvesti l-mertu, jew jekk il-konklużjoni ma

kenitx sewwa tirriżolvi l-kweżit ta' natura teknika.

In linea ta` prinċipju, għalkemm qorti mhix marbuta li taċċetta l-konklużjonijiet

ta` perit tekniku kontra l-konvinzjoni tagħha (dictum expertorum numquam

transit in rem judicata), fl-istess waqt dak ma jfissirx pero` illi qorti dan tista'

tagħmlu b' mod leġġer jew kapriċċjuż.

Il-konvinzjoni kuntrarja tagħha kellha

tkun ben informata u bażata fuq raġunijiet li gravament ipoġġu fid-dubju dik l-

opinjoni teknika lilha sottomessa b' raġunijiet li ma għandhomx ikunu privi mill-

konsiderazzjoni ta` l-aspett tekniku tal-materja taħt eżami ("Giacomi vs Mifsud Stivala et

noe" – Qorti tal-Appell – 29 ta' Mejju 1998).

Jigifieri qorti ma tistax tinjora r-relazzjoni peritali sakemm ma tkunx konvinta li

l-konklużjoni ta` tali relazzjoni ma kienetx ġusta u korretta.

Din il-konvinzjoni

pero` kellha tkun waħda motivata minn ġudizzju ben informat, anke fejn meħtieġ

mil-lat tekniku. ( ara - "Pulo vs Staples" – Qorti tal-Appell – 6 ta` Ottubru

1999 ; "Lipp vs Alsaidi" – Qorti tal-Appell – 28 ta` Jannar 2000 ; "Tabone

Appell – 1 ta` Ġunju 2007 u "Poll & Spa Supplies Ltd vs Mamo et" (Qorti tal-

Appell Inferjuri – 12 ta` Diċembru 2008).

u ma għandux, aktar u aktar fejn il-parti nteressata ma tkunx ipprevaliet ruħha

mill-fakolta` lilha mogħtija ta' talba għan-nomina ta` periti addizzjonali, jiġi

skartat faċilment, ammenokke` ma jkunx jidher sodisfaċentement illi l-

konklużjonijiet peritali huma, fil-kumpless kollha taċ-ċirkostanzi, irraġonevoli"

L-artikolu 681 tal-Kap 12 jipprovdi hekk –

"Il-qorti mhix marbuta li taċċetta l-konklużjonijiet tar-rapporti tal-periti

kontra l-konvinzjoni tagħha nfisha."

Fid-dawl ta' dan kollu suespost isegwi li għalkemm Qorti mhijiex marbuta li

tadotta l-konklużjonijiet ta' rapport peritali, madankollu hija m'għandhiex b'mod

leġġer tiskarta tali riżultanzi tenut kont li dawn ikunu magħmula minn espert

imqabbad apposta mill-Qorti biex jeżamina materja teknika bħal ma hu l-każ

Għalhekk sakemm ma tkunx konvinta li l-konklużjonijiet ta' tali

relazzjoni mhumhiex korretti u ġusti hija għandha tadotta tali konklużjonijiet.

Hija l-fehma ferma tal-Qorti li ma rriżulta xejn fil-konklużjonijiet raġġunti mill-

perit inkarigat minnha Robert Xuereb Micallef fir-relazzjoni peritali li jirriżultawlha

bħala li mhumhiex korretti, ġusti u raġjonevoli jew li jmorru kontra l-konvinzjoni

tagħha u għalhekk hija tiddeċiedi li tadotta u tagħmel tagħha tali konklużjonijiet

(ħlief safejn jrrigwardaw it-tieqa tal-kċina in kwantu din, kif ingħad fis-suespost,

ma tagħtix għal fuq ix-shaft in kwistjoni).

Għal kull buon fini l-Qorti tinnota wkoll li għalkemm il-konvenut oriġinarjament

kien talab il-ħatra ta' periti perizjuri21 huwa ma ppersistiex b'din it-talba u llimita

ruħu biss għal domandi in eskussjoni li għamel lill-perit Musumeci tramite d-

difensur tiegħu.

Ferm il-premess il-Qorti tqis li a bażi ta' dak li kkonstata l-perit Musumeci fir-

relazzjoni tiegħu, anzi fi kliemu stess, fl-eventwalita' li jsir il-lift kif propost mill-

konvenut "m'hemm'x dubju" li l-ammont ta' arja u dawl li preżentament jieħdu

l-atturi mit-tieqa tal-kamra tal-banju tal-atturi "se jonqos sostanzjalment" anke

jekk il-lift per se mhuwhiex ser jgħatti t-tieqa.

Inoltre għall-Qorti ma hijiex ta' komfort legali d-difiża tal-konvenut li l-lift huwa

ntiż li jkun wieħed panoramiku bil-ħġieġ u li dan ser itellef id-dawl u l-arja lit-

tieqa tal-kamra tal-banju tal-atturi biss fil-ħin li jkun tiela jew nieżel.

lok u kif dikjarat mill-konvenut stess fil-kawża, il-kabina fejn jidħlu n-nies mhux

ser tkun panoramika bil-ħġieġ.

Anke fis-smiegħ tar-rikors għall-ħruġ tal-Mandat

t'Inibizzjoni l-konvenut kien xehed li parti mix-shaft ser jingħalaq bi pjanċa rqiqa

tal-ħadid li ma jgħaddix dawl minnha22.

Wieħed jifhem li dan kellu jkun propost

sabiex ma tiġix preġudikata l-privatezza tal-atturi mit-tieqa tagħhom, niente di

meno ta' kamra ta' banju, iżda xorta b'daqshekk ma jissolvewx l-ilmenti kollha

mressqa mill-atturi fil-kawża.

Dan peress li kif muri, l-istruttura tal-lift u l-lift

innifsu anke jekk mhux ippjanati li jokkupaw ix-shaft kollu, sejrin inevitabilment

jirriduċu negattivament l-ispazju u konsegwentement id-dawl u l-ventilazzjoni

Dan b'detriment għall-eżerċizzju tas-servitu' tal-atturi; anzi kontra r-

rieda tagħhom.

Dawn l-osservazzjonijiet huma tali li jikkonvinċu lill-Qorti li l-

iżvilupp propost mill-konvenut sejjer jaggrava u kwindi joħloq preġudizzju reali

għall-atturi biex igawdu d-dawl u l-arja mit-tieqa tagħhom.

Isegwi li għal dak li jirrigwarda l-ilment dwar l-ostaklu għad-dawl u l-arja, it-

talba tal-atturi hija ġustifikata.

Għal kull buon fini pero' fir-rigward tal-ilment u tal-parti tat-tieni talba tal-atturi

li jirrigwarda l-qlugħ tal-pajp tal-ilma li jagħti mill-kamra tal-banju għal ġol-

kċina tagħhom il-Qorti tabbraċċja l-konklużjoni tar-rapport tal-perit Musumeci u

ċioe' li dan l-ilment waħdu ma kellux ikun ostaklu għall-iżvilupp propost mill-

konvenut peress li ma tistax tiġi a priori eskluża soluzzjoni għar-ridirezzjonar tal-

pajpijiet a tenur tal-artikolu 474 (2) tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta li

jipprovdi hekk –

"Iżda, jekk l-eżerċizzju tas-servitù fil-parti jew fuq il-parti tal-fond li fil-bidu tkun

ġiet iddestinata jsir ta' xkiel akbar għas-sid tal-fond serventi, jew jekk dan is-sid

ma jkunx jista' minħabba dan l-eżerċizzju jagħmel xogħlijiet, tiswijiet jew

miljoramenti fil-fond tiegħu, hu jista' joffri lil sid il-fond dominanti parti oħra

xorta waħda tajba għall-eżerċizzju tas-servitù, u dan ma jistax jirrifjutaha."

Għaldaqstant din il-parti tat-talba sejra tiġi miċħuda.

Għal dak li jirrigwarda l-parti tat-tieni talba tal-atturi fejn huma lmentaw minn

żieda fil-ħsejjes u vibrazzjonijiet il-Qorti tinnota li din il-kwistjoni kienet ġiet

indirizzata fil-proċess għall-ħruġ tal-permess tal-MEPA.

Inġiebet il-prova mhux

kontradetta ta' rapport tal-Inġinier Ray Vella Lethridge li l-ħsejjes u vibrazzjonijiet tal-

operat tal-lift propost ma kinux jeċċedu l-parametri rakkomandati mill-Għaqda

Dinjija tas-Saħħa.

Għalhekk din il-parti tat-talba ukoll ma tistax tintlaqa'.

Fid-dawl tas-suespost it-tieni talba tal-atturi sejra tintlaqa' limitatament

safejn tirrigwarda l-ostakolar tas-servitu' ta' dawl u arja għall-kamra tal-

banju tal-atturi u tiċħadha fil-bqija.

Fit-tielet talba tagħhom l-atturi jitolbu lill-Qorti tiddikjara li l-kostruzzjoni tal-

lift u l-lift shaft ser jivvjolaw l-artikolu 435 tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Dan l-artikolu jipprovdi li -

"(1) Għad li l-bini ma jkunx sar fuq il-linja tal-konfini, il-ġar jista', jekk ma

jitħalliex għall-anqas il-bogħod ta' metru u nofs, jitlob li jagħmel komuni l-ħajt,

u jista' jibni sa fejn jasal il-ħajt ujpoġġi miegħu, billi jħallas, ma' nofs is-siwi tal-

ħajt, is-siwi tal-art li jokkupa, kemm-il darba sid l-art ma jagħżilx li joħroġ il-

bini tiegħu, fl-istess żmien, sal-linja tal-konfini.

(2) Jekk il-ġar ma jkunx irid jinqeda b'dan il-jedd, huwa għandu jibni l-ħajt

jew bini tiegħu b'mod li jkun hemm il-bogħod ta' tliet metri mill-ħajt jew mill-

bini tal-parti l-oħra.

(3) Din ir-regola għandha titħares f'kull każ ieħor meta l-bini tal-parti l-oħra hu

bogħod anqas minn tliet metri mill-konfini.

(4) Il-fatt biss li dar jew ħajt li ġa jeżistu jitgħollew, jitqies bini ġdid."

Intwera mill-provi li meta meħudin il-qisien tal-lift propost u tax-shaft, id-distanzi

ndikati fl-artikolu appena ċitat ma kinux ser jiġu rispekkjati.

Għalhekk it-tielet talba sejra tiġi akkolta.

Per konsegwenza l-Qorti tqis li għandha tintlaqa' wkoll ir-raba' talba tal-atturi

stante li din titlob rimedju effettiv sabiex jagħmel tajjeb għall-preġudizzju li

kienet ser jinħolqilhom li kieku l-konvenut baqa' għaddej bil-proġett tiegħu.

tiegħu;

Għall-istess raġunijiet, il-bqija tal-eċċezzjonijiet tal-konvenut sejrin jiġu respinti.

Għal dawn il-motivi l-Qortti taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi -

Tilqa' l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenut u tiċħad il-bqija tal-eċċezzjonijiet

Tilqa' l-ewwel talba tal-atturi u tiddikjara u tiddeċiedi illi huma

proprjetarji tal-fond 14, La Vista, Triq l-Alwett, Kappara, Birkirkara,

Tas-Sliema, liema fondi għandhom minn fejn jgħaddu s-servizzi tad-dranaġġ u

tal-ilma kif ukoll twieqi li jgħatu għall-fuq l-istess;

Tilqa' limitatament it-tieni talba tal-atturi u tiddikjara u tiddeċiedi illi bix-

xogħlijiet li l-konvenut irid jintraprendi fl-istess , ossia t-tpoġġija ta' lift mil-

livell tal-ground floor sal-livell tal-bejt qed jostra s-servitu ta' arja u dawl

għall-kamra tal-banju u tiċħadha fil-bqija;

Tilqa' t-tielet talba tal-atturi u tiddikjara u tiddeċiedi illi l-kostruzzjoni

tal-lift u l-lift shaft fis-shaft fuq msemmi ser jiġi kostruwit in vjolazzjoni tal-

Artikolu 435 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta;

Tilqa' r-raba' talba tal-atturi u tinibixxi u tikkundanna lill-konvenut milli

jagħmel l-ebda kostruzzjoni ta' kwalsiasi lift fis-shaft tal-fond 16, St.

Quintanus, Triq l-Alwett, Is-Swieqi, Birkirkara, stante illi b'dawn ix-

xogħlijiet intrapriżi huwa se jnaqqas is-servitu ta' arja u dawl li l-atturi

għandhom mit-tieqa fil-kamra tal-banju li tagħti għall-istess kif ukoll stante

li ser jitnaqqsu d-distanzi regolamentari bejn fond u ieħor skond il-liġi u

konsegwentement tinibixxi permanentement lill-intimat milli jagħmel dawn

ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni ta' lift ai termini tal-mandat ta' inibizzjoni nru.

644/17 degretat minn din il-Qorti fit-8 ta' Mejju 2017;

L-ispejjeż kompriżi dawk tal-mandat t'inibizzjoni Nru. 644/2017 u tal-

ittra legali tad-19 t'April 2017 għandu jagħmel tajjeb għalihom il-konvenut.

Imħallef

Reġ.


BORD LI JIRREGOLA L-KERA Magistrat Dr. Charmaine Spiteri Jones B.A. LL.D. Illum 9 ta' Novembru 2020.

Il-Bord, Floriana tar-rikorrenti pprezentat fis-26 ta' Mejju 2020 li permezz tieghu gie premess u ntalab is-segwenti: " I.

ILLI, permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Joseph Ellul Sullivan tad-9 ta' Mejju 1966 (DOK: A), Paul Cassar Agius u Rocco Cassar Agius, f'isimhom proprio u ghan-nom u in rapprezentanza tad-ditta "Paul and Rocco Service Station, xtraw u akkwistaw, b'titolu ta' subenfitewsi perpetwa, zewg porzjonijiet ta' art fabbrikabbli, konfinanti ma' Triq Villambrosa, Il-Baħrija, Ir-Rabat (Malta), u dan taht il-pattijiet u l-kondizzjonijiet kollha hemm imfissra;

ILLI, sussegwentement, Paul Cassar Agius u Rocco Cassar Agius zviluppaw il-bictejn art hawn fuq imsemmija, flimkien ma' artijiet ohrajn li huma kellhom fil-vicinanzi, billi bnew kumpless ta' garaxxijiet, binja kummercjali fuq l-istess kumpless, u fond, ossija maisonette, residenzjali accessibbli minn Triq Villambrosa u sovrappost ghall-istess kumpless;

ILLI, permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Joseph Ellul Sullivan tal-14 t'Awwissu 1973 (DOK: B), Paul Cassar Agius u Rocco Cassar Agius ikkoncedew, b'titolu ta' subenfitewsi temporanja, lil Lawrence Ritchie u lil Judy Craus, l-fond residenzjali hawn fuq imsemmi, ossija "Judy", Triq Villambrosa, Il-Baħrija, Ir-Rabat (Malta), u dan ghal perjodu ta' erbgha u tletin (34) sena li beda jiddekorri mill-istess data tal-kuntratt, ossija mill-14 t'Awwissu 1973;

ILLI, permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Joseph Ellul Sullivan tat-13 ta' Settembru 1979 (DOK: C), Lawrence Ritchie u Judy Craus ittrasferew it-titolu taghhom ta' subenfitewsi temporanja fuq il-fond ossija "Judy", Triq Villambrosa, L-Imsida, lill- intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u lil zewgha l-illum defunt Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira, u dan ghaz-zmien li kien fadal mill-perjodu originali ta' erbgha u tletin (34) sena;

ILLI, permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Carmelo Pool tal-10 t'Awwissu 1983 (DOK: D), l-intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u zewgha l-illum defunt Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira xtraw u akkwistaw il-fond ossija dar bin-numru 38, Triq iz-Zonqor, Fleur-de-Lys, Birkirkara, u dan taht il-pattijiet u l-kondizzjonijiet kollha hemm imfissra;

ILLI, minkejja li l-koncessjoni ta' subenfitewsi temporanja tal-fond ossija "Judy", Triq Villambrosa, L-Imsida, skadiet fit-13 t'Awwissu 2007, u minkejja li l-intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u zewgha l-illum defunt Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira kienu xtraw u akkwistaw proprjeta' ohra nhar l-10 t'Awwissu 1983, ossija 38, Triq iz-Zonqor, Fleur-de-Lys, Birkirkara, huma xorta wahda rrifjutaw milli jizgombraw mill-fond ossija "Judy", Triq Villambrosa, L-Imsida;

ILLI, permezz ta' rikors guramentat fl-ismijiet Paul Cassar Agius et vs. Joseph Calleja Amaira et, ossija rikors guramentat numru 986/2008 JZM tal-1 t'Ottubru 2008, Paul Cassar Agius u r- rikorrent George Cassar Agius talbu lill-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Civili sabiex, fost ohrajn, tiddikjara u tiddeciedi li l-kuntratti hawn fuq msemmija tal-14 t'Awwissu 1973 u tat-13 ta' Settembru 1979 kienu gew terminati, u li l-intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u zewgha l-illum defunt Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira ma kellhom l-ebda dritt, skond id- disposizzjonijiet tal-Ordinanza li Tnehhi l-Kontroll tad-Djar (Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta), li jibqghu jokkupaw il-fond ossija "Judy", Triq Villambrosa, L-Imsida;

ILLI, permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Pamela Sortino Caruana Cuschieri tat-12 ta' Mejju 2009 (DOK: E) - ossija kuntratt illi sar wara li skadiet il-koncessjoni enfitewtika tal-fond ossija "Judy", Triq Villambrosa, L-Imsida, nhar it-13 ta'Awwissu 2007, u, addirittura, fil-mori tar-rikors guramentat hawn fuq imsemmi tal-1 t'Ottubru 2008 - l- intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u zewgha l-illum defunt Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira ikkoncedew b'titolu ta' donazzjoni gratwita u irrevokabbli lil binhom l-intimat Mark Calleja Amaira, il-fond ossija dar bin-numru 42, gja' 38, Triq iz-Zonqor, Fleur-de-Lys, Birkirkara, li huma kienu xtraw u akkwistaw permezz tal-kuntratt tal-10 t'Awwissu 1983 hawn fuq indikat, u dan taht il-pattijiet u l-kondizzjonijiet kollha hemm imfissra;

ILLI, permezz ta' sentenza tal-15 ta' Settembru 2014 (DOK: F), l-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Civili iddecidiet billi cahdet it-talbiet attrici kollha kif dedotti fir-rikors guramentat hawn fuq imsemmi, u konsegwentement stabbiliet illi l-intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u zewgha l-illum defunt Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira kienu jgawdu titolu fuq il-fond ossija "Judy", Triq Villambrosa, L-Imsida, u dan skond l-Artikolu 12A tal- Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta;

ILLI dan fisser illi l-intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u zewgha l-illum defunt Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira gew moghtija d-dritt illi jibqghu jghixu fil-fond ossija "Judy", Triq

Villambrosa, L-Imsida, b'kera irrizorja li ma tirriflettix il-prezz tas-suq, u li l-anqas ma zzomm bilanc bejn id-drittijiet tas-sid u l-inkwilin, bl-unika awment permessibbli fil-kera jkun dak skond ir-rata ta' inflazzjoni kif determinata mill-Awtoritajiet Governattivi;

ILLI, effettivament, l-esponenti gew spussessati mid-dritt ta' uzu tal-proprjeta' taghhom wara li skadiet il-koncessjoni ta' subenfitewsi temporanja fit-13 t'Awwissu 2007, u ghalhekk gew soggetti ghal relazzjoni forzata ta' sid u inkwilin ghal perjodu indefinit, tant illi ntilef il-bilanc bejn l-interessi tal-inkwilin u dawk tas-sid, u dan minkejja l-ftehim ta' koncessjoni emfitewtika temporanja ezistenti;

ILLI, fil-fatt, l-intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u l-illum defunt zewgha Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira baqghu jokkupaw il-fond ossija "Judy", Triq Villambrosa, L-Imsida, versu l-kera irrizorja ta' tlett mija u tnejn u sebghin Ewro u sebghin centezmu (€372.70) fis- sena;

ILLI, maz-zmien, l-indirizz tal-fond ossija "Judy" imbidel minn "Judy", Triq VIllambrosa, L-Imsida, ghal 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Il-Kalkara, u dan minhabba tibdil illi kien sar fl-ismijiet tat-toroq u fin-numri tal-bibien mill-awtoritajiet kompetenti;

ILLI, permezz ta' rikors li gie pprezentat quddiem il-Prim' Awla tal-Qorti Civili (sede kostituzzjonali) nhar 24 ta' Jannar 2018 (DOK: G), Paul Cassar Agius u r-rikorrent George Cassar Agius talbu lil dik il-Qorti sabiex, fost ohrajn, tiddikjara illi, bl-applikazzjoni tal- Artikolu 12A tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta ghall-fatti hawn fuq esposti, gew vjolati d-drittijiet fundamentali taghhom kif protetti bl-ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali u bl-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta, sabiex tillikwida l-kumpens gust dovut lilhom ghall-vjolazzjoni tad-drittijiet fundamentali taghhom, u sabiex tiddikjara li Virginia sive Gina Calleja Amaira u zewgha l-illum defunt Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira ma jistghux jinqdew bid-disposizzjonijiet tal-Artikolu 12A tal-Kapitolu 158 tal- Ligijiet ta' Malta sabiex jilqghu ghal kull azzjoni li tista' ssir fil-forum kompetenti sabiex Paul Cassar Agius u George Cassar Agius jiksbu l-izgumbrament taghhom mill-fond ossija "Judy", Triq Villambrosa, L-Imsida;

ILLI, fil-mori ta' dan ir-rikors, Paul Cassar Agius ikkonceda, b'titolu ta' donazzjoni, lil uliedu r-rikorrenti Simone Tipo, Paula Harding, Carmelina Attweger, u Mary Grace Cassar Agius, il-fond ossija 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Il-Kalkara, u dan permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Reuben Mamo. tas-27 ta' Settembru 2018 (DOK: H), kif sussegwentement korrett u amendat;

XVII.ILLI Giuseppe sive Joseph Calleja Amaira gie nieqes fil-mori ta' dan l-istess rikors ab intestato, senjatament nhar it-3 ta' Gunju 2019 (DOK: I), u ghalhekk wirtuh skond il-ligi martu l- intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira u ibnu l-intimat Mark Calleja Amaira;

ILLI, wkoll fil-mori ta' dan ir-rikors, dahal fis-sehh l-Att XXVII tal-2018 li, bis-sahha tieghu, ossija bis-sahha tad-disposizzjonijiet tal-Artikolu 12B tal-Kapitolu 158 tal- Ligijiet ta' Malta, l-esponenti inghataw id-dritt illi, fost ohrajn, jitolbu li l-kera tal-fond ossija 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq, tigi riveduta ghal ammont li ma jeccedix it-tnejn fil-mija (2%) tal-valur liberu u frank fis-suq tal-istess fond, u li jitolbu li jigu stabbiliti kundizzjonijiet godda fir-rigward tal-kera;

ILLI l-esponenti jixtiequ li jipprevalixxu ruhhom mid-disposizzjonijiet imsemmija, izda dan minghajr ebda pregudizzju kwalsiasi ghall-proceduri pendenti quddiem il-Prim' Awla tal-Qorti Civili (sede kostituzzjonali) hawn fuq imsemmija;

ILLI, skond ir-rapport tal-Perit Arkitett u Ingenjier Civili Ian Begovie tas-6 ta' Jannar 2020 (DOK: J), il-valur tal-fond ossija 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq, huwa ta' tlett mija u sittin elf Ewro (€360,000.00);

ILLI, fl-istadju inizjali tal-procedimenti, dan l-Onorabbli Bord ghandu jwettaq it-test tal- mezzi tal-inkwilini skond ir-Regolamenti dwar it-Tkomplija tal-Kirja (Kriterji ta' Test tal-Mezzi) mahruga taht l-Artikolu 1531F u 1622A tal-Kodici Civili, u kwalunkwe regolamenti li jistghu minn zmien ghal zmien jissostitwixxuhom;

XXII.ILLI, jekk l-inkwilini ma jissodisfawx it-test tal-mezzi, dan l-Onorabbli Bord ghandu jaghti decizjoni li tippermetti lill-inkwilini zmien ta' hames snin sabiex il-fond ossija 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq, jigi vakat, b'dan illi l-kumpens f'dan il-perjodu ghandu jammonta ghad-doppju tal-kirja li kienet tkun pagabbli skond l-Artikolu 12 jew 12A tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta;

ILLI jekk, minn naha l-ohra, l-inkwilini jissodisfaw it-test tal-mezzi, dan l-Onorabbli Bord ghandu jordna li l-kera tal-fond ossija 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq, tigi riveduta ghal ammont li ma jeccedix it-tnejn fil-mija (2%) tal-valur liberu u frank fis-suq, u li jordna li jigu stabbiliti kundizzjonijiet godda fir-rigward tal-kera;

ILLI ghalhekk kellu jsir dan ir-rikors.

GHALDAQSTANT, jghidu l-intimati ghaliex m'ghandux dan l-Onorabbli Bord, prevja kwalsiasi dikjarazzjoni ulterjuri necessarja u opportuna: I.

JIDDIKJARA li l-intimati, jew min minnhom, huma l-inkwilini tal-fond ossija 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq, skond id-disposizzjonijiet tal-Kaptiolu 158 tal- Ligijiet ta' Malta, li kien originarjament koncess b'titolu ta' subenfitewsi temporanja li skadiet fit-13 t'Awwissu 2007; JORDNA li jitwettaq it-test tal-mezzi tal-intimati ibbazat fuq it-test tal-mezzi stabbilit fir- Regolamenti dwar it-Tkomplija tal-Kirja (Kriterji ta' Test tal-Mezzi) mahruga taht l- Artikolu 1531F u 1622A tal-Kodici Civili, u kwalunkwe regolamenti li jistghu minn zmien ghal zmien jissosttiwixxuhom;

JIDDIKJARA, f'kaz illi l-intimati jew min minnhom jissodisfaw it-test tal-mezzi hawn fuq indikat, li l-kera ghandha tigi riveduta ghall-ammont li ma jeccedix it-tnejn fil-mija (2%) fis-sena tal-valur liberu u frank fis-suq miftuh tal-fond ossija 116, "Judy", Triq il- Frangiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq, u jistabbilixxi kondizzjonijiet godda fir-rigward tal-kera;

JORDNA, f'kaz illi l-istess intimati jew min minnhom ma jissodisfawx it-test tal-mezzi hawn fuq indikat, li l-intimati, jew min minnhom, jigu permessi zmien ta' hames snin sabiex il-fond ossija 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq, jigi vakat, oltre li jhallsu kumpens lill-esponenti ghall-okkupazzjoni tal-istess fond, matul il-perjodu msemmi ta' hames snin, liema kumpens ghandu jkun ekwivalenti ghad-doppju tal-kirja li kienet tkun pagabbli skond l-Artikolu 12 u 12A tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta;

JORDNA, f'kaz illi l-intimati jew min minnhom ma jissodisfawx it-test tal-mezzi hawn fuq indikat, l-izgumbrament tal-intimati, jew min minnhom, mill-fond ossija 116, "Judy", Triq il-Frangiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq, fi zmien qasir u perentorju li jigi stabbilit minn dan l- Onorabbli Bord ghal dan l-iskop, wara hames snin mid-data tas-sentenza, sabiex il-fond jigi vakat.

Bl-ispejjez kontra l-intimati, li minn issa huma ngunti ghas-subizzjoni, u b'rizerva ghal kwalsiasi azzjoni ulterjuri spettanti lill-esponenti fil-konfront tal-intimati skond il-ligi, u minghajr ebda pregudizzju kwalsiasi ghall-proceduri fl-ismijiet Paul Cassar Agius et vs. Onorevoli Prim' Ministru et (rikors numru 4/2018) pendenti quddiem il-Prim' Awla tal-Qorti Civili (sede kostituzzjonali)."

Ra r-risposta tal-intimata ipprezentata pprezentata fid-19 ta' Gunju 2020 li permezz taghha eccepiet s-segwenti:

Illi t-talbiet tar-rikorrenti huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u jimmeritaw li jiġu miċħuda

bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrenti;

2.1 Illi fl-ewwel lok u preliminarjament, l-esponenti jeċċepixxu n-nullita' tal-proċeduri odjerni u dan in kwantu r-rikorrenti Simone Tipo (ID 625165M), Paula Harding (ID 675799M), Carmelina Attweger (ID 180150M) u Mary Grace Cassar Agius (ID 011238M) ma għandomx titolu validu għal-fond in diżamina u ċioe dak ta' 116, 'Judy' Triq il- Franġiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq ('il-Fond')

2.2 Illi l-att ta' donazzjoni tas-27 ta' Settembru 2018 (anness bħala Dok.

H mar-rikors) permezz ta' liema Paul Sortino f'ismu propju u flimkien ma' martu kkonċeda lill- uliedu rikorrenti Simone Tipo (ID SORTINO), Paula Harding (ID SORTINO), Carmelina Attweger (ID SORTINO) u Mary Grace Cassar Agius (ID SORTINO), inter alia l-fond 116, 'Judy' Triq il-Franġiskani, Bubaqra, Iż-Żurrieq ('il-Fond') hu invalidu u null u dan peress illi l- propjetarju tal-fond hi d-ditta Paul and Rocco Service Station u mhux Paul Cassar Agius f'ismu propju;

2.3 Illi qabel xejn jiġi rilevat illi l-ewwel premessa tar-Rikors fejn ġie premess illi "Paul Cassar Agius u Rocco Cassar Agius f'isimhom proprio u għan-nom u in rappreżentanza tad- ditta 'Paul and Rocco Service Station', xtraw u akkwistaw, b'titolu ta' subenfitewsi perpetwa..." hi parzjalment skorretta u dan peress illi l-akkwist sar biss minn Paul Cassar Agius għan-nom tad-ditta Paul and Rocco Service Station;

2.4 Illi inoltre kif qieset il-Prim Awla tal-Qorti Ċivili permezz tas-sentenza tal-15 ta' Settembru 2014 fl-ismijiet 'Paul Cassar Agius u George Cassar Agius f'isimhom proprio u għan-nom u in rappreżentanza tad-ditta 'Paul and Rocco Service Station' et. vs. Joseph Calleja Amaira et' (annessa mar-Rikors bħala Dok.

F), is-subkonċedent tal-Fond skond il- kuntratt tal-14 ta' Awwissu 1973 fl-atti tan-Nutar Joseph Ellul Sullivan (anness mar-Rikors bħala Dok.

Apap, imwieled u joqgħod Il-Kalkara li qiegħed jidher fuq dana l-att fil-kwalita' tiegħu ta' Direttur u għan-nom tad-ditta 'Paul and Rocco Service Station'" u li għalhekk Paul Sortino f'ismu propju ma huwiex is-subkonċedent tal-istess Fond;

2.5 Illi fis-sentenza msemmija, il-Prim Awla tal-Qorti Ċivili laqgħet l-eċċezzjoni mressqa mill-konvenuti illi inter alia, Paul Sortino ma kienx il-leġittimu kuntradittur u dan in kwantu "...ma tirriżultax prova li Paul Sortino de proprio, George Sortino de proprio u Paul & Rocco (Marsa) Limited kienu s-subkonċedenti....";

2.6 Illi għalhekk Paul Cassar Agius f'ismu propju, f'nuqqas ta' titolu validu, ma kellux id-dritt illi jikkonċedi l-Fond in kwistjoni b'titolu ta' donazzjoni rrevokabbli lill-uliedu.

Minn dan isegwi illi r-rikorrenti Simone Tipo (ID IL-KALKARA), Paula Harding (ID IL-KALKARA), Carmelina Attweger (ID IL-KALKARA) u Mary Grace Cassar Agius (ID IL-KALKARA) ma humiex il-leġittimi kontraditturi u ma għandhom ebda dritt illi jintavolaw il-kawża odjerna u dan in kwantu l-att ta' donazzjoni fejn għandu x'jaqsam il-Fond in diżamina hu null;

2.7 Illi b'żieda u wkoll marbuta mal-eċċezzjoni tal-nullita' tal-proċeduri odjerni, lanqas ir-rikorrent George Cassar Agius, iben Rocco Cassar Agius, ma għandu titolu validu fuq il- Fond u dan in kwantu l-akkwist sar minn 'Paul Sortino għan-nom tad-ditta Paul and Rocco Service Station' hekk kif dettaljat fil-premessi 2.3, 2.4 u 2.5;

3.1 Illi fit-tieni lok, l-esponenti Mark Calleja Amaira ma huwiex il-leġittimu kontradittur f'din il-

kawża u għandu jiġi liberat mill-osservanza tal-ġudizzju;

3.2 Illi l-esponenti Mark Calleja Amaira ma jikkwalifikax bħala 'kerrej' tal-Fond skond id- disposizzjonijiet tal-Kap 518 u ai fini tal-Artikolu 12B tal-istess Kap., u għalhekk it- Test tal-Mezzi ma jistax jiġi ordnat fil-konfront tiegħu;

Illi fit-tielet lok u fil-mertu iżda mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet preliminari, jeħtieġ illi r-rikorrenti jippruvaw illi l-esponenti Virgina sive Gina Calleja Amaira tissodisfa il- kriterji tad-dħul u tal-kapital tat-test tal-mezzi stabbiliti stabbiliti fir-Regolamenti dwar it-Tkomplija tal-Kirja (Kriterji ta' Test tal-Mezzi)."

Ra ir-risposta tal-Awtorita` tad-Djar ipprezentata fl-4 ta' Gunju 2020 li permezz taghha esponiet is-segwenti: "Illi l-atturi jridu qabel xejn jipprovaw it-titolu taghhom u li huma wahedhom huma s-sidien unici tal-fond.

Illi qabel xejn dan il-bord ghandu jikkonstata jekk l-Att XXVII tal-2018 ghandhux jigi applikat ghal dan il-kaz.

Illi l-Awtorita' tad-Djar giet notifikata f' din il-kawza bhala amicus curiae a bazi tal-Art 4 tal- Att XXVII tal-2018; allura ukoll l-Awtorita' tad-Djar ghandha id-dritt li tippartecipa fil-kawza u jekk taghmel dan, taghmel hekk biss bhala Amicus Curiae.

U ghalhekk l-Awtorita' tad-Djar anke f' dan il-kaz ma ghandiex tbati l-ispejjez.

U dan kollu purche jirrizulta li l-Att XXVII tal- 2018 hu applikabbli ghal kaz in kwistjoni.

Illi jigi rilevat li f' kaz li l-inkwilini jissoddisfaw it-test tal-mezzi impost bil-ligi allura il-kera ghandha tigi fissata f' ammont ta' mhux aktar minn 2% tal-valur tal-propjeta – imma intant il- ligi tistabilixxi kriterji biex il-Bord jigi gwidat biex jistabilixxi kera gusta.

Il-ligi tghid hekk:

Ra illi permezz ta' Nota ta' Cessjoni ipprezentata fil-15 ta' Lulju 2020, ir-rikors gie ceduta fil-konfront ta' Mark Calleja Amaira; Ra illi permezz tat-tielet eccezzjoni taghha l-intimata talbet li dan il-Bord jissoprassjedi sakemm jigu determinati proceduri kostituzzjonali istitwiti mir- rikorrenti, u dana sakemm l-istess proceduri jigu ezawriti; Ra li ghalhekk kien ghaqli li tigi sorvolata din l-eccezzjoni qabel il-Bord jisma' u jiddeciedi l-mertu; Ra l-atti u d-dokumenti kollha esebiti; Sema' t-trattazzjoni dwar it-tielet eccezzjoni.

Ikkunsidra: Illi l-intimata qieghda titlob lil dan il-Bord sabiex jissospendi s-smiegh tal- kawza odjerna sakemm l-proceduri kostituzzjonali inizjati mir-rikorrenti.

Ir-rikorrenti oggezzjonaw ghal din it-talba ghar-ragunijiet indikati fit-trattazzjoni orali, principalment peress li l-proceduri kostituzzjonali ma jistghux iwasslu ghal ordni ta' zgumbrament tal-intimata.

Kwindi, huma jsostnu li dawn il-proceduri sabiex jigi stabbilit l-ammont ta' kera gust fic-cirkostanzi ghandhom jiehdu l-ezitu tal-kawza kostituzzjonali.

Illi dan il-Bord jaghmel referenza ghad-digriet fl-ismijiet Angelo Byers et vs David Byers et1 fejn inghad: "Gie deciz diversi drabi mill-Qrati taghna li l-Qorti ghandha tilqa' talba ghas- soprasessjoni:

l-kors taghhom minghajr ma

jistennew

1 Cit Nru: 2400/1997GV moghti fil-31 ta' Mejju 2004

· meta hu spedjenti li taghmel hekk; (Vol 39 p 1 p467 Spiteri Jones vs Spiteri Jones u App.Civ.

Calleja Amaira vs Costa 12.3.73;) · meta jkun hemm lok ghas-soluzzjoni ta' xi punt li tiddependi minn kawza ohra li tkun pendenti (Vol XLVI p2 p 591); · Il-Qorti m'ghandhiex tordna s-soprasessjoni jekk il-parti l-ohra tkun ser tbati pregudizzju; · Is-soprasessjoni hu rimedju straordinarju u ghandu jigi applikat biss jekk hu necessarju fl-amministrazzjoni tal-gustizzja.

Ara wkoll Busuttil Carbonaro vs On.P.M. (Kostituzjonali 12/8/94) Principju kardinali fil-procedura civili hu li kawza ghandha tinbeda u ghandha tinstemgha sa ma tinqata'.

Il-provvediment ta' soprasessjoni hu mizura eccezzjonalissima billi tiffrena l-andament normali ta' kif kawzi ghandhom jimxu".

Dan gie wkoll ribadit fid-digriet fl-ismijiet Joseph Desira Privitelli et vs Mixer Concrete Works Limited et2 u cioe`: "jinsab ritenut fil-gurisprudenza li s- soprassessjoni huwa rimedju straordinarju li l-Qorti ghandha tirrikorri ghalih biss meta hu mehtieg fl-interess tal-amministrazzjoni tal-gustizzja f'kaz li tinqala' kwistjoni li d-decizjoni taghha tinfluwixxi sostanzjalment fuq l-esitu tal- kawza, u fl-istess hin ma tistax tigi ezaminata fl-istess kawza jew ikun spedjenti li tigi ezaminata f' kawza ohra separata.

Is-soprassessjoni huwa ndikat ghal dawk il-kazijiet meta jkun hemm lok ghas-soluzzjoni ta' xi punt li minnu tiddependi li tigi soprasseduta.

Huwa il-kontinwazzjoni tal-kawza necessarjament provvediment rimess ghad-diskrezzjoni tal-gudikant skond ic-cirkostanzi partikolari u specjali ta' kull kaz.

Ikkunsidra: Illi permezz tal-kawza kostituzzjoni Rikors Guramentat Numru 4/183, ir- rikorrent George Cassar Agius u Paul Cassar Agius, il-predecessur tal-ahwa

applikazzjoni tal-artikolu 12A tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta huwa

leziv tad-drittijiet fondamentali taghhom kif protetti bl-Ewwel Protokoll

tal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni

Libertajiet Fundamentali u bl-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

jitolbu, fost affarijiet ohra,

tad-Drittijiet

2 Rik Nru: 391/2004NC moghti fis-27 ta' Mejju, 2005 3 Kopja esebita a fol.115 et sequitur

In vista ta' dan, l-intimata qieghda tishaq illi ghalhekk l-istess rikorrenti ma jistghux, filwaqt li ghandhom pendenti din it-talba quddiem il- Prim'Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali), jitolbu wkoll ir-rimedju moghti permezz ta' artikolu 12B tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta, u cioe`, l-awment fil-kera tal-fond in kwistjoni.

In oltre, fil-proceduri kostituzzjonali ma llimitawx it-talba taghhom ghal qabel saru l-emendi permezz tal-Att XXVII tal-2018, allura jista' potenzjalment ikun hemm kunflitt bejn dak li jista' deciz mill-Qorti Kostituzzjonali u dan il-Bord.

Illi wara li dan il-Bord ha konjizzjoni tad-diversi punti mqajjma fit- trattazzjoni orali, jirrileva illi huwa konxju illi minn meta dahlu l-emendi ricenti permezz tal-Att XXVII tal-2018, u cioe` fejn sid jista' jitlob awment tal-kera jekk jigu sodisfatti certi kriterji, kien hemm pronunzjamenti diversi fuq il-kwistjoni tas-soprasessjoni pendenti proceduri ta' natura kostituzzjonali.

Kien hemm okkazjonijiet fejn il-Bord laqa' t-talba ghas- soprasessjoni u okkazjonijiet ohra fejn din it-talba giet michuda.

Illi, pero`, llum il-gurnata dan il-Bord ghandu l-gwida u l-konfort ta' pronunzjament mill-Qorti ta' l-Appell (Sede Inferjuri) fejn giet appellata decizjoni tal-Bord li ma laqghax talba ghas-soprasessjoni.

Fil-kawza fl- ismijiet Louis Sciuto et vs Maria sive May Tua et deciza mill- imsemmija Qorti fil-15 ta' Lulju 2020, fuq kwistjoni simili u f'hafna fattispecie identika, il-Qorti qalet is-segwenti:- "15.

Tqis illi fi kwalunkwe każ ma jeżisti l-ebda konflitt u l-ebda kontradittorjetà bejn l-azzjoni odjerna u l-proċeduri kostituzzjonali Rikors Nru 8/2017 JVC,'il għaliex apparti li ż-żewġ kawżi huma bbażati fuq żewġ artikoli differenti tal-liġi, l-artikoli 12 u 12B tal-Kap.

158 rispettivament, ir-rimedju li jistgħu jaslu għalih dawn iż-żewġ kawżi, huwa wkoll differenti.

Permezz tal-proċeduri kostituzzjonali, ir-rikorrenti, hawnhekk l-appellati, talbu li l-Qorti tiddikjara li bl-applikazjoni tal-artikolu 12 tal-Kap.

158, ġew leżi d-drittijiet fundamentali tagħhom kif sanċiti bl-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u bl-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea.

Permezz tal-proċeduri kostituzzjonali r-rikorrenti qegħdin jilmentaw li l-kumpens mogħti lis-sidien ai termini tal-artikolu 12 tal-Kap.

kienx skont is-suq u ma kienx proporzjonali bejn id-drittijiet tas-sidien u dawk tal-inkwilini,

peress li l-kumpens offrut huwa wieħed irriżorju komparat mal-valur lokatizzju tal-fond.

naħa l-oħra, permezz tal-kawża odjerna, ir-rikorrenti talbu li l-intimata tħallas lir-rikorrenti

il-kumpens dovut ai termini tal-artikolu 12B tal-Kap.

158, sa massimu ta' 2% tal-valur

lokatizju tal-fond fis-suq.

Barra minn hekk, anki fejn għas-saħħa tal-argument, fi proċeduri kostituzzjonali jiġi ordnat l-iżgumbrament tal-inkwilin, xorta waħda tkun trid issir qabel il-proċedura ai termini tal- artikolu 12B tal-Kap.

158, sabiex il-kera jiġi awmentat sa massimu ta' 2% tal-valur lokatizzju tal-fond.

Dan dejjem jekk l-inkwilin ikun issodisfa l-kriterji tad-dħul u tal-kapital tat-test tal- mezzi, għax altrimenti il-Bord irid jagħti lill-inkwilin żmien ta' ħames snin sabiex il-fond jiġi vakat.

Tqis illi altru milli huma konfliġġenti u kontradittorji l-proċeduri odjerni fir-rigward tal- proċeduri kostituzzjonali Rikors Nru 8/2017 JVC, imma fil-fatt dawn huma kumplimentari u preordinati għal xulxin. "

Illi dan il-Bord jaqbel perfettament mar-ragunament tal-Qorti ta' l-Appell u dana ghaliex ma jirravviza l-ebda tip ta' kunflitt jew pregudizzju jekk dawn il-proceduri jitkomplew.

Ghalkemm huwa veru li r-rikorrenti ma llimitatx l-ewwel talba taghha fil-proceduri kostituzzjonali ghall-perjodu ta' qabel l-introduzzjoni tal-Att XXVII tal-2018, b'dana kollu m'hemm xejn x'izomm lill-Qorti ta' gurisdizzjoni kostituzzjonali milli tippronunzja ruhha fis-sens illi l-lezjoni setghet kienet sad-data ta' qabel l-introduzzjoni tal-imsemmi Att.

Dan fil-fatt diga sar fil-kawza Rikors Guramentat Numru 8/17 fl-ismijiet fuq premessi deciza fil-5 ta' Gunju 2020.4 Decide Ghal dawn il-motivi, dan il-Bord qieghed jiddisponi mit-tielet eccezzjoni billi jichad it-talba ghas-soprasessjoni u jordna t-tkomplija tas-smiegh tal- kawza.

Bl-ispejjez ta' din l-istanza kontra l-intimata Virginia sive Gina Calleja Amaira. ___________________ Dr. Charmaine Spiteri Jones Abdilla Scurrah

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Kopja Informali ta' Sentenza

TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta tad-9 ta' Dicembru, 2014

Ra l-avviz tal-attrici pprezentat fit-13 ta'Settembru, 2010, fejn ippremettiet:

Illi l-intimat jigi kkundanat ihallas lill-attrici s-somma ta' elfejn, tliet mija u disgha u ghoxrin

ewro u sebgha u tletin centezmu (€2,329.37) liema somma hija dovuta lilha mill-intimat in

konsegwenza tal-ahhar testment ta' Edgar Maniscalco tal-1 ta' Novembru, 1999, kif ukoll l-

imghaxijiet fuq l-istess somma bir-rata ta' 8% minn jum il-mewt ta' Edgar Maniscalco, jigifieri mit-2

ta' Jannar, 2003, dana ai termini tas-subartikolu 728(b) tal-Kap XVI, sad-data tal-pagament

effettiv, liema somom huma dovuti lill-attrici in kwantu dixxendenta ta' ommha Concetta

Abela BugejaMercieca Hounsell li kienet legatarja fl-imsemmi fl-imsemmi testament fis-somma ta' elf lira Maltin

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

(Lm1,000), u l-intimat ma hallasx kif inhu tenut jaghmel skont il-ligi, minkejja bosta

interpellazzjonijiet.

Bl-ispejjez, inkluz dawk tal-ittra legali tat-13 t'Awwissu, 2003, 19 ta' Settembru, 2003, 25 ta'

Mejju, 2004, 13 t' Ottubru, 2004, 30 ta' Novembru, 2007, 30 ta' Novembru, 2009, 27 t'April,

2010 u 20 t' Awwissu, 2010, u tal-mandat ta' sekwestru ipprezentat kontestwalment ma'

dan l-avviz, kontra l-intimat li huwa ngunt in subizzjoni.

It-Tribunal ra r-risposta b'kontro talba tal-konvenut datata 22 ta' Ottubru, 2010 fejn l-istess

konvenut eccepixxa li t-talba tal-attrici ghandha tigi michuda bl-ispejjez u dan peress illi hija

nfondata fil-fatt u fid-dritt, stante li fl-ewwel lok, il-legatarja Cettina Abela Bugeja mietet qabel it-

testatur u sussidjarjament u minghajr pregudizzju ghall-premess, fi kwalunkwe kaz, l-

ammont mitlub mill-attrici m'huwiex dovut.

Salv eccezzjonijiet ohra.

Ra l-kontro talba datata 22 ta' Ottubru, 2010 tal-istess konvenut fejn ippremetta illi:

L-attur qieghed jitlob lil dan it-Tribunal illi dan it-Tribunal jikkundanna l-attrici thallas lill-

konvenut id-danni li jigu likwidati minn dan it-Tribunal dovuti minhabba fil-mandat ta'

sekwestru numru 3177/10 miksub fuq talba tal-attrici b'mod illegali, vessatorju u bla ebda

Bl-imghax skont il-ligi u bl-ispejjez komprizi dawk tal-kontro mandat numru 3400/10.

It-Tribunal ra r-risposta tal-attrici ghall-kontro talba tal-konvenut liema risposta ggib id-data

tat-12 ta' Novembru, 2010 f'liema risposta l-attrici tikkontendi illi:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Preliminarjament, il-kontro talba kif proposta mill-konvenut hija irrita u nulla ghaliex ma

hijiex konnessa bl-ebda mod mat-talba attrici ai termini tal-Artikolu 396 tal-Kap XII.

Preliminarjament, u bla ebda pregudizzju ghas-suespost, il-kontro talba kif proposta mill-

konvenut hija irrita u nulla ghaliex ma kienitx intalbet ir-revoka tal-mandat ta' sekwestru

numru 3177/2010 ghar-ragunijiet li qeghdin jissemmew issa.

Fit-tieni lok, u bla pregudizzju ghall-premess, fil-kaz li jigi ritenut li tali nuqqas ma jimplikax

in-nullita' tal-azzjoni attrici, xorta wahda l-konvenut kien tenut li jitlob it-thassir tal-istess

mandat ghal tali ragunijiet li qeghdin jissemmew issa.

Fil-mertu, t-talba tal-konvenut hija kompletament infondata fil-fatt u fid-dritt.

L-attrici ezercitat dritt sagrosant li taghtiha l-ligi, u ipprezentat mandat ta' sekwestru

flimkien mal-Avviz tat-Talba quddiem il-prezenti Tribunal wara xejn inqas minn tmien ittri

Bla pregudizzju ghas-suespost, l-allegazzjonijiet ta' danni subiti mill-konvenut huma

Bla pregudizzju ghas-suespost, jekk il-konvenut soffra xi danni minhabba l-mandat ta'

sekwestru mahrug kontrih, il-mandat sar skont il-ligi u ghalhekk ma tista tinsab ebda

responsabilita' fl-attrici meta hija qeghda tinqeda minn dritt sancit mill-ligi favuriha.

Bla pregudizzju ghas-suespost, meta l-attrici giet infurmata illi kien gie depozitat il-Qorti l-

ammont kawtelat bil-mandat ta' sekwestru , hija prontament, tramite l-Avukat taghha, ma

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

opponietx ghar-rikors ghall-hrug ta' kontro mandat ipprezentat mill-konvenut (dak l-istess

kontro mandat illi fil-kontro talba l-konvenut, bla ebda jedd, qed jitlob ir-rifuzjoni tal-ispejjez

Bla pregudizzju ghas-suespost, l-attrici bl-ebda mod ma mxiet b'mod 'illegali vessatorju u

Ipprezentat mandat skont il-ligi, ghamlet hekk biex tikkawtela l-interessi

legittimi taghha u certament li kien hemm htiega ghall-hrug tal-mandat wara illi, fost

affarijiet ohra, ammont tant kbir ta' ittri gew ghal kollox injorati.

Bla pregudizzju ghas-suespost, hija effettivament ikkontrollat l-effetti tal-mandat kif

spjegat aktar 'il fuq u kif ser jidher fit-trattazzjoni tal-kaz.

Salvi eccezzjonijiet ulterjuri jekk u meta jkun il-kaz.

Ra d-dokumenti kollha pprezentati u ra l-atti kollha tat-talba.

Kunsiderazzjonijiet:

Mill-provi jirrizulta:

Illi t-testamentarju Edgar Maniscalco miet fit-2 ta' Jannar, 2003, kien guvni u kellu disat ahwa.1

Concetta (Saliba Galea) mizzewga Abela Bugeja kienet ohtu u mietet 10 ta' Dicembru, 20002 u ghalhekk

mietet qabel Edgar bhal hutu kollha.

Illi permezz tat-testament tieghu datat 1 ta' Novembru,

19993 Edgar Maniscalco kien halla b'titolu ta' legat lil ohtu Concetta (Saliba Galea) armla ta' Giovanni

1 Ara c-certifikat tal-mewt ta' Edgar Maniscalco a fol 24 2 Ara c-cerifikat tal-mewt ta' Concetta Abela Bugeja 3 A fol 20 fl-atti tan-Nutar Paul Vella Zerafa 1/11/1999

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Filwaqt illi fir-raba

artikolu (4) tal-istess testment idddikjara illi:

"Salvi l-legati fuq imsemmija t-testatur Edgar Maniscalco jinnomina u jistitwixxi bhala eredi tieghu

u uniku lil Philip Fsadni bin il-mejtin Joseph u Filippa nee Cardona...u fil-kaz li dan l-eredi jigi

nieqes qablu t-testatur jissostitwixxi ghalih lil Joseph Fsadni iben l-istess Philip Fsadni"

Illi ai termini tal-hames (5) artikolu kien ukoll innomina lil Philip Fsadni bhala ezekutur

testamentarju tieghu.

Illi Concetta Abela Bugeja fil-11 ta' Frar, 1982 fit-testament taghha fit-tieni

"Salv dak li 'ntqal it-testattrici tinnomina u tistittwixxi bhala unica eredi universali propjetarja

assoluta tal-assi ereditarji taghha lil bintha Mary sive May mart Albert Tibayan."

Ghalhekk, galadarba Edgar Maniscalco kien guvni u ma kellux ebda axxendent jew dixxendent

dirett.

Carmela Delia biss kienet hajja u kellu diversi neputijiet u tfal ta' hutu mejtin.

ohtu u ghalhekk Mary (May) Tibayan tigi n-neputija tieghu.

Catherine li mietet sebgha u tletin sena ilu u kellha tifla wahda Annalisa Cardona illum

Fix-xhieda tieghu Philip Fsadni iddikjara illi huwa kien l-uniku werriet ta' Edgar Maniscalco fl-ahhar

testament tieghu tal- 1 ta' Novembru, 1999.

Illi kien hu li kien innominat bhala ezekutur

testamentarju u kien halla kollox f'idejn in-Nutar Herbert Zammit Davison.

Dan gie ikkonfermat minn

Nutar Zammit Davison li ddikjara illi kien ta lil Philip Fsadni parir li skont hu jekk talba ma ssirx mit-

testamentarju l-legat ghandu jaqa'.

Ix-xhud spjega li "meta jmut legatarju qabel it-testatur,

normalment jekk ikun hemm eredi ssir sostituzzjoni ta' dak il-legatarju.

Hu jispjega illi s-

sostituzzjoni tkun mitluba mit-testatur; u skont in-Nutar jekk ma ssirx sostituzzjoni fuq talba

tat-testatur dan il-legat jaqa', Jien qed nibbaza dan il-parir fuq l-artikoli li huma relati mal-

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi Mary Tibayan innotifkat kemm il-darba lil Philip Fsadni b'diversi ittri biex tinterpellah biex

ihallasha l-ammont pero` dawn gew injorati (ara Doks ATI sa O a fol 38 et seq tal-process)

sitwazzjoni.

Illi fil-kawza odjerna l-pern tal-kwistjoni tat-talba hija dwar il-premorienza tal-legatarja li

It-testatur ma 'ndika xejn fl-artikolu biex jipprovdi ghal din is-

Il-Kodici Civili Kap XIV jghid is-segwenti:

(1) Disposizzjoni ta' testment tibqa' mingħajr effett jekk il-persuna li favur tagħha tkun

saret tmut qabel it-testatur.

(2) Iżda, id-dixxendenti tal-werriet jew tal-legatarju jidħlu minfloku fil-wirt jew fil-legat kull

meta, kieku s-suċċessjoni kienet ab intestato, kien ikollhom il-jedd tar-rappreżentazzjoni,

barra minn meta t-testatur ikun iddispona xort'oħra, jew il-legat ikun ta' użufrutt, użu, jew

abitazzjoni, jew ta' jedd ieħor minnu nnifsu personali.

Skont il-konvenut wiehed ghandu japplika l-artikolu 745 (1) ossia illi d-dipozizzjoni 2 (h) huwa

Din infatti hija r-regola generali u jidher pjuttost car pero` l-artikolu 745 (2)

ma jistax jigi 'njorat u dan jzid illi d-dixxendenti jew werrieta ta' legatarju ghandhom fil-kaz

jibbenefikaw mir-regola

ta'

rapprezentazzjoni barra fil-kaz li huwa ddispona b'mod specifiku li dan m'ghandux isir u jekk

il-legat dritt fuq propjeta' ez usufrutt, uzu u abitazzjoni jew dritt li minn natura tieghu

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi jidher illi l-legislaturi hassew li kellhom jaghmlu eccezzjoni ghall-membri tal-familja tat-

Ghalhekk hija stabbilita kemm mil-ligi kif ukoll konfermata mill-gurisprudenza illi l-

mewt qabel it-testaur ta' membri tal-familja tat-testatur li wirtuh jew li kellhom legat minnu

ma jeskludiex it-tfal jew dixxedenti tal-mejjet li kienu jirtuh bil-jedd ta' rapprezentazzjoni.

1959) il-Qorti Civili (Prim 'Awla) (vol:XLII) il-Qorti f'kaz simili iddikjarat illi fil-kaz tal-artikolu

Issa, skont l-interpretazzjoni tal-Qrati taghna dik is-successjoni ab intestatio hija tat-testatur

u mhux dik tal-eredi jew tal-legatarju u kwindi ghall-applikazzjoni ta' din id-dispozzijoni tal-

ligi xejn aktar m'hu mehtieg hlief id-dixxendenti tal-persuna pre-morta jew inkapaci jinsabu

f'relazzjoni ta' familja tali mat-testatur li tkun possibili r-rapprezentazzjoni.

U billi hija ukoll ligi li l-jedd ta' rappresentanza jinghata lit-tfal u dixxendenti ta' hut il-mejjet

jigi illi jekk it-testaur ihalli l-eredita' tieghu lil xi whud minn hutu u dawn hutu imutu qablu, l-

porzjon li kien jippercepixxi dak huh li kieku baqa' haj johduha t-tfal u d-dixxendenti tieghu u

mhux takkrexxi mas-sehem tal-ahwa l-ohra tat-testatur li jibqghu hajjin wara mewtu.

Koll Vol XXXIII; Scerri v Bondin 26 t'Ottubru, 1900 (Koll: Vol XVII p.231), Antonio Mercieca Minuti v

Ghar-rapprezentanza testamentarja ma jista qatt ikun hemm lok jekk it-tfal imhollijin mill-

premort ma jkunux f'dik il-kondizzjoni li jidhlu fl-eredita' tat-testatur bir-rapprezentanza tal-

genituri mejtin taghhom biex jigi applikat dan l-artikolu xejn aktar m'hu mehtieg hlief li d-

dixxendenti tal-premort jinsab ruhu f'tali relazzjoni ta' familja mat-testatur li tkun possibli r-

rapprezentazzjoni.

Cassar Qorti Civili Prim' Awla 16 ta' Marzu, 1948 Koll Vol XXXIII;

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi fil-kaz odjern Lando kellha zewgt itfal pero' wahda minnhom mietet qabilha u kellha tifla.

Hi nnominat bhala eredi universali lit-tifla taghha Mary Tibayan, pero' jekk wiehed japplika l-

(1) Fil-linja kollaterali, l-jedd tar-rappreżentazzjoni jingħata lit-tfal u lid-dixxendenti ta'

ħut il-mejjet, sew jekk dawn it-tfal jew dixxendenti jidħlu għall-wirt ma' zijiethom, kemm

jekk, billi ħut il-mejjet ikunu kollha mietu qabel, il-wirt jgħaddi għad-dixxendenti tagħhom fi

gradi mhux indaqs.

(2) Jekk it-tfal jew dixxendenti ta' ħut il-mejjet ikunu fi grad indaqs, ilkoll jirtu per capita,

mingħajr rappreżentazzjoni.

Illi ghalhekk wiehed ghandu jistaqsi li kieku Gulia miet minghajr testment min kien jirtu?

F'dan il-kaz kien guvni (ma kellux tfal u lanqas mara) ghalhekk hutu kienu jirtuh.

Il-fatt li

Concetta Abela Bugeja kienet mejta l-jedd ta' rapprezentanza kien ghalhekk idur fuq it-tfal taghha

F'dan il-kaz il-legat kellu jmur favur iz-zewgt itfal wahda minnhom mejta u

ghalhekk favur Mary Tibayan u n-neputija taghha Annalisa Cardona.

Illi fil-kaz odjern u skont l-artikolu 726 tal-Kodici Civili Mary Tibayan talbet li tithallas il-legat kif

Illi dan kien ir-responsabbilta' tal-Ezekutur Testamentarju.

Min-naha tieghu l-konvenut qal li segwa l-parir tan-Nutar tieghu.

Il-konvenut ikkontesta t-talba ukoll a bazi tal-fatt illi somma flus ghandha titqies bhala jedd

Illi t-Tribunal jaghmel referenza ghaz-zewg eccezzjonijiet ghar-regola ta' 754(2)

(a) li huwa ddispona b'mod specifiku li dan m'ghandux isir u jekk il-legat dritt fuq propjeta'

ez usufrutt, uzu u abitazzjoni jew dritt li minn-natura tieghu jikkwalifika bhala personali.

Illi huwa pacifiku illi uzu, uzufrutt u anke abitazzjoni huma kollha intiz bhala jeddijiet li

ghandhom jkunu ghal beneficcju personali tal-werriet/legatarju.

Anche mill-verzjoni Ingliza

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Fil-fehma tat-Tribunal ma hemm ebda dubbju illi l-legislatur ma kellux l-intenzjoni li jinkludi

bhala jedd personali somma ta' flus.

Illi ghalhekk ghal dawn ir-ragunijiet it-Tribunal jhoss illi ghandu jilqa' t-talba in parte ossia

nofs is-somma ta' elf, mija erbgha u sittin ewro u tmienja u sittin centezmu (€1,164.68)

inkluz l-imghaxijiet skont il-ligi ossia dawn ghandhom jiddekorru mill-gurnata tal-mewt ta'

Gulia (fit-2 ta' Jannar, 2003) skont l-artikolu 728 (b) tal-Kodici Civili, Kap XVI:

L-imgħaxijiet jew il-frottijiet tal-ħaġa mħollija legat jibdew jgħaddu favur il-legatarju

minnufih wara l-mewt tat-testatur, ukoll mingħajr is-sejħa ġudizzjarja msemmija fl-aħħar

artikolu qabel dan, f'kull wieħed mill-każijiet li ġejjin: (b) meta l-legat ikun ta' fond, jew ta'

kapital, jew ħaġ'oħra li tagħti frottijiet.

Fir-rigward tat-talba rikonvenzjonali tal-konvenut fejn talab illi l-attrici thallsu danni li

ghandhom jigu likwidati mit-Tribunal u dan minhabba mandat ta' sekwestru maghmul mill-

L-eccezzjonijiet

eccezzjonijiet kollha imsemmija t-Tribunal jaghmel referenza ghall-artikolu 836 tal-Kodici tal-

Procedura Civili Kap 12 li tindika l-mod kif ghandhom isiru kontro-mandati u danni u penali

fir-rigward ta' mandati vessatorji illegali u maghmulin bla ebda htiega.

Illi f'kull kaz il-

procedura ghall-kontro mandat ghandha ssir fil-Qorti kompetenti li hija dik li Qorti li tkun

ħarġet l-att kawtelatorju (ara Art 836(i)).

Il-ligi zzid illi r-rikorrenti jista jigi kkundanat mill-

istess Qorti jhallas penali f'kazijiet specifici indikati (vide Art 836(8)).

Fl-artikolu 836 (9) Fil-każijiet li jaqgħu taħt is-subartikolu ta' qabel dan, il-Qorti tista', meta

jsirilha rikors mill-persuna li kontriha jkun inħareġ l-att kawtelatorju, tikkundanna lir-

rikorrenti li fuq talba tiegħu jkun inħareġ il-mandat kawtelatorju sabiex iħallas dawk id-danni

lil dik il-persuna li hija setgħet ġarrbet bil-ħruġ tal-mandat, u f'kawżi bħal dawk il-Qorti

għandha tara u tuża l-iskritturi tal-proċedimenti tal-att kawtelatorju u ta' kull proċediment

ieħor li joħroġ jew jitnissel minnu, u dawk l-iskritturi għandhom jitqiesu bħala prova

ammissibbli għall-finijiet ta' din l-azzjoni.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi dan ghandu japplika ghall-kwistjoni odjerna.

Illi dan il-process kellu jsir quddiem il-

Qorti tal-Magistrati bi procedura ta' rikors u mhux permezz ta' kontro talba quddiem it-

Tribunal tat-Talbiet iz-Zghar.

Illi apparti li hija proceduralment inkorreta li taghmel

talba bhal din quddiem it-Tribunal tidhol ukoll il-kwistjoni tal-kompetenza tat-Tribunal

Jekk it-Tribunal huwa tal-fehma illi mhuwiex kompetenti jista' jqajjem din

l-eccezjoni ex ufficcio5 cioe anke jekk dan ma tqajjimx bhala eccezzjoni da parti tal-

Ara l-artiklu 774 tal-Kodici tal-Procedura Civili, Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta.

Dan huwa wkoll ikkonfermat mill-gurisprudenza nostrana.

Stephanie Bezzina Wettinger pro et noe, 6 il-Qorti tal-Appell iddikjarat li l-inkompetenza hi

sollevabbli 'ex officio' meta ghar-raguni ta' materja l-kawza ma tkunx ta' kompetenza tat-

Dan ghar-raguni li l-kompetenza 'ratione materiae' hi ta' ordni pubbliku7, u

din allura lanqas tista' titwarrab bi ftehim bejn il-partijiet Carmelo Burlo’ nomine vs

Dougall ghal dawn il-motivi t-Tribunal jaqta' u jiddeciedi billi jilqa' t-talba tal-attrici 'in

parte' in kwantu takkordalha nofs l-ammont indikat fl-avviz fl-ammont t' elf mija u

erbgha u sittin ewro u tmienja u sittin centezmu (€1,164.68) bl-imghax skont il-ligi mid

data kif mitlub fl-Avviz u bl-ispejjes kollha.

Jichad it-talba rikonvenzjonali fl-intier

Bl-ispejjez tal-kontro talba jigu ssopportati mill-konvenut.

5 Ara l-artikolu 774 tal-kapitolu 12 tal-Ligijiet ta Malta.

6 (Appell Civili Nru. 23/99,) deciza mill-Bord Li Jirregola l-Kera fit-12 ta' Dicembru, 2001 u konfermata mill-Qorti ta' l-Appell fl-20 ta' Ottubru, 2003 7 (Vol.

XXIX pII p468) 8 Qorti tal-Appell Civili, 8 ta' Mejju, 1981

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Qrati tal-Gustizzja


Kopja Informali ta' Sentenza

(SEZZJONI TAL-FAMILJA)

Seduta tad-9 ta' Dicembru, 2014

Fl-atti tal-Mandat ta' Sekwestru numru 110/13 fl-ismijiet:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Rat ir-rikors tas-sekwestrata Jael Simon-Galea ipprezentat fl-24 ta' Lulju 2014 fejn b'addizzjoni ma' dak minnha mitlub fir-rikors taghha tas-7 ta' Jannar 2014 talbet illi s-sekwestru numru 110/13 ma jibqax fis-sehh fil-konfront ta' St Joseph School fejn ir-rikorrenti tghallem.

Rat ir-risposta tas-sekwestrant tal-5 ta' Awissu 2014.

Semghat it-trattazzjoni tal-Avukati tal-partijiet.

Rat l-atti;

Ikkunsidrat;

A skans ta' ripetizzjoni l-Qorti taghmel referenza ghat-tlett decizzjonijiet li qed jinghataw kontestwalment fl-atti tal-mandati numri 247/09; 110/13 u 24/14 u filwaqt li tikkonferma l- konsiderazzjonijiet taghha kollha hemm maghmula zzid dan li gej.

It-Tnehhija ta' Sekwestratarju mill-Mandat.

Fir-rikors odjern is-sekwestrata qed titlob illi f'kaz li l-mandat ta' sekwestru kawtelatorju mahrug kontra taghha ma jigiex revokat, qed titlob b'mod sussidjarju illi s-sekwestru de quo ma jibqax fis- sehh fil-konfront ta' St Joseph School b'dan illi St Joseph School tigi mnehhija minn sekwestratarju u jinzamm fis-sehh fil-konfront tas-sekwestratarji l-ohra indikati fil-mandat.

Tghid hekk fir-rigward:

"Illi l-esponenti tippercepixxi bhala manteniment a favur uliedha Amy u Fahmy Gaad s-somma ta' €164 fix- xahar u l-introjtu taghha jissarraf f'beneficcji socjali li certament mhumiex bizzejjed sabiex tghix hi flimkien maz-zewg minuri, in oltre s-Sekwestrant ma vversa ebda forma ta' manteniment ghal perjodu ta' sentejn minn meta giet stitwita 1-kawza ta' separazzjoni ghaf-favur ta' wliedu u l-uniku manteniment li gie vversat versu l-esponenti kien ghal perjodu ta' tmintax-il xahar, wara dan il- perjodu l-esponenti kellha tirrikorri ghal ghajnuna mill-istat."

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Fir-rigward ta' din il-kawzali l-intimat jghid hekk fir-risposta tieghu:-

Fit-tieni talba taghha, Jael Simon-Galea titlob illi dina l-Onorabbli Qorti jghogobha tordna li l- mandat ta' sekwestru kawtelatorju in kwistjoni ma jibqax fis-sehh fil-konfront ta' St. Joseph School izda jibqa' fis-sehh fil-konfront tas-sekwestratarji l-ohra;

Dina t-talba hija improponibbli ghaliex ma hijiex kontemplata rnil-ligi;

Dina t-talba hija wkoll improponibbli ghaliex l-unika diskrezzjoni li l-ligi taghti lil dina l- Onorabbli Qorti hija li tordna r-revoka ta' mandat kawtelatorju sew fis-shih sew in parti u dana ghal dawk ir-ragunijiet moghtija tassattivament fl-artikolu 836 (1) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta;

Kwindi dina t-talba hija improponibbli ghaliex il-ligi ma taghti l-ebda fakulta li debitur jitlob li sekwestratarju jitnehha minn sekwestratarju jew li mandat ta' sekwestru ma jibqax fis-sehh kontra tieghu.

Dina hija taiba li ivvintat Jael Simon-Galea u ma hijiex kontemplata mil-ligi;

Ghalhekk biss dina t-talba ghandha tigi michuda.

Aktar 'il quddiem l-esponenti ser iwiegeb u

5.5. jaghti ragunijiet fil-mertu ghaliex tali talba ghandha tigi michuda."

Ikkunsidrat;

L-Effett ta' Sekwestru fuq Salarju jew Paga.

Artikolu 382 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi illi:-

(1) Fil-każ ta' salarju, paga, benefiċċju, pensjoni jew allowance imsemmija fl-artikoli 381(1)(a) u (b), ħlief għal kull benefiċċju, pensjoni, allowance jew għajnuna msemmija fl-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, meta dawk jeċċedu sitt mija u tmienja u disgħin euro u wieħed u tmenin ċenteżmu (€698.81) fix- xahar jew dik is-somma li l-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista' minn żmien għal żmien b'ordni jistabbilixxi, il-ħruġ ta' mandat ta' sekwestru jkun jgħodd fuq dik il-parti li teċċedi l-ammont imsemmi qabel:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Iżda jekk id-debitur jagħmel rikors li fih juri għas-sodisfazzjon tal-qorti li huwa jkollu bżonn dak l- eċċess jew parti minnu għall-manteniment tiegħu jew għall-manteniment tal-familja tiegħu, il-qorti għandha tħassar il-mandat ta' sekwestru dwar dak l-eċċess jew dik il-parti minnu, u wara hekk l- imsemmi mandat għandu jitqies li jkun u li kien mingħajr effett safejn ikun ġie revokat:

Iżda wkoll dan l-artikolu ma jgħoddx għas-salarju ta' uffiċjal jew raġel fil-forza regolari ta' Malta.

(2) Il-qorti tista', f'kull żmien, tibdel l-ordni mogħtija taħt is-subartikolu (1) fuq talba b'rikors tal- kreditur jew tad-debitur jekk ikun hemm xi tibdil fiċ-ċirkostanzi materjali tad-debitur.

Ir-rikorrenti qed titlob ir-revoka totali tal-effetti tal-mandat fuq is-salarju taghha ghar-raguni illi apparti li trid tghix hi ghandha zewg ulied minuri maghha.

Fir-rikors taghha tissottometti li kellha terga tohrog tahdem peress li is-sekwestrant ma jivversax manteniment u qed tghix bl-ghajnuna tal- istat.

Ghalkemm l-intimat fir-risposta tieghu jissottometti illi t-talba fir-rigward ta' St Joseph School "hija talba li vvintat Jael Simon-Galea u ma hijiex kontemplata mil-ligi", l-artikolu fuq citat proprju jipprovdi dwar kif il-Qorti tista' tordna li l-effett ta' mandat ta' sekwestru jitnehhew in toto jew in parte minn fuq is-salarju tas-sekwesrat.

Il-Qorti qed tifhem illi t-talba maghmula mir-rikorrenti fir-rigward ta' St Joseph School hija it- tnehhija tal-effetti kollha tas-sekwestru minn fuq is-salarju shih tar-rikorrenti.

Wara li qieset ic-cirkostanzi kollha tal-kaz, b'mod partikolari illi hemm zewg minuri li jehtigilhom l- assistenza kollha materjali possibbli, il-Qorti hi tal-fehma illi jezistu l-estremi kontemplati mil-ligi sabiex l-effett tal-mandat ta' sekwestru de quo jitnehhew in toto minn fuq is-salarju tar-rikorrenti.\

Ghal dawn il-motivi, u ghall-motivi kollha imsemmija fit-tlett decizjonijiet li qed jinghataw kontestwalment u prevja li tichad l-eccezzjonijiet imressqa mill-intimat safejn mhux kompatibbli ma' dak hawn deciz, taqta' u tiddeciedi r-rikors de quo billi:-

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-ewwel, tat-tieni u tat-tielet talba peress li jinsabu decizi bid-digriet moghti kontestwalemnt ghar-rikors tal-istess rikorrenti pprezentat fis-7 ta' Jannar 2014.

Tilqa' t-tieni talba u bis-sahha tal-artikolu 382 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta thassar l- effetti tal-mandat ta' sekwestru numru 110/2013 minn fuq is-salarju kollu tar-rikorrenti Jael Simon-Galea u dan b'effett minn meta inhareg il-mandat de quo.

Tordna li kopja ta' dan id-digriet tigi notifikata lis-sekwestratarji kollha f'dan il-mandat.

Bl-ispejjez kontra l-intimat.

Qrati tal-Gustizzja