QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI

S.T.O. Prim Imħallef Silvio Pisani Bugeja Muscat. Imħallef David Weaving Bugeja Muscat. Imħallef Joseph Micallef Camilleri Caruana Cacciattolo Seduta ta' nhar-il Ħamis 10 ta' Diċembru 2015

Att ta' Akkuża Nru. 29/2009

Ir-Repubblika ta' Malta

Rat l-Att ta' Akkuża miġjub fil-Qorti Kriminali mill-Avukat Ġenerali fit-13 ta'Lulju 2009 kontra Aaron Agius Gatt u omissis li permezz tiegħu l-istess Avukat Ġenerali akkuża lill-istess Aaron Agius Gatt, reċidiv f'delitt, (1) ...; (2) ħati ta' serq ta' flus u oġġetti tal-valur li jeċċedi l-ammont ta' elfejn tliet mija disgħa u għoxrin Euro punt sebgħa u tletin ċenteżmu (€2329.37 ekwivalenti għal elf Lira Maltin) liema serq hu kkwalifikat bil-mezz (libsu balaklava), vjolenza (użu ta'

arma, sekwestru ta' persuna, feriti lievi, iktar minn persuna waħda) meta l- "vjolenza" hemm imsemmija hija diretta kontra persuna li tkun għalqet l-età ta' sittin, u bil-valur; (3) bla ordni skond il-liġi ta' l-awtorita` kompetenti arresta, u barra mill-każijiet li fihom il-liġi tagħti s-setgħa lill-privat li jarresta lil ħati, żamm jew issekwestra lil xi persuna kontra l-volonta` tagħha b'dan li l-persuna arrestata, miżmuma jew issekwestrata ġiet offiża fuq il- persuna jew mhedda bil-mewt u liema delitt sar bil-ħsieb ta' estorsjoni ta' flus jew ħwejjeġ oħra; (4) ikkaġuna ferita ta' natura ħafifa fuq persuna, meta l-persuna offiża għalqet l-età ta' sittin sena; (5) fil-ħin li għamel delitt volontarju kontra l-persuna, kellu fuq il-persuna tiegħu xi arma tan-nar u arma regolari, u dan mingħajr għan leġittimu; (6) mingħajr liċenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija, kellu fil-pussess jew fil-kontroll tiegħu, jew f'idu jew fuqu, xi arma tan-nar jew munizzjoni barra minn fond jew post li jagħmel miegħu; (7) ...; (8) ħati ta' serq ta' vettura bil- valur li jeċċedi l-ammont ta' elfejn tliet mija disgħa u għoxrin Euro punt sebgħa u tletin ċenteżmu (€2329.37 ekwivalenti għal elf Lira Maltin) liema serq hu kkwalifikat bil-mezz (imfietaħ foloz), bil-valur, bil-ħin (fil-ħinijiet ta' bil-lejl) u bix-xorta tal-ħaġa misruqa (vettura); (9) xjentement laqa' għandu jew xtara ħwejjeġ misruqa, meħuda b'qerq, jew akkwistati b'reat, partikolarment pistola tal-għamla 'Browning' bin- numru serjali T558528, sew jekk dan isir f'Malta jew barra minn Malta, jew, xjentement, b'kull mod li jkun, indaħal biex ibiegħhom jew imexxihom; (10) kellu fil-pussess tiegħu d-droga herojina kontra l-liġi; 2.

Rat is-sentenza tal-Qorti Kriminali tas-16 ta' Mejju 2012 li permezz tagħha dik il-Qorti, wara li rat il-verdett tal-ġurati li bih bi tmien voti favur u wiehed kontra sabu lil Aaron Agius Gatt ħati tal-Akkuża skond it-Tieni, it-Tielet, ir-Raba' u l-Hames Kapi ta' l-Att ta' Akkuża; unanimament sabuh ħati skond is-Sitt Kap ta' l-Att ta' Akkuża; b'seba` voti favur u bi tnejn kontra sabuh ħati skond it- Tmien Kap ta' l-Att ta' Akkuża; u unanimanent sabu ħati tad-Disa' u ta' l- Għaxar Kapi ta' l-Att ta’ Akkuża, iddikjarat lill-istess Aaron Agius Gatt, reċidiv f’delitt, ħati talli: 1. fit-12 ta’ Lulju 2004, għall-ħabta ta’ bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, seraq flus u oġġetti tal-valur li jeċċedi l-ammont ta’ elfejn tliet mija disgħa u għoxrin Euro punt sebgħa u tletin ċenteżmu (€2329.37 ekwivalenti

għal elf Lira Maltin) liema serq hu kkwalifikat bil-mezz (libsu balaklava),

vjolenza (użu ta’ arma, sekwestru ta’ persuna, feriti lievi, iktar minn persuna

waħda) meta l-"vjolenza" hemm imsemmija hija diretta kontra persuna li tkun

għalqet l-età ta’ sittin, u bil-valur, u dana skond it-Tieni Kap. tal-Att tal-

Akkuża;

2. fit-12 ta’ Lulju 2004, għall-ħabta ta’ bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Il-Fgura, bla ordni skond il-liġi ta’ l-awtorita` kompetenti arresta, u barra mill-

każijiet li fihom il-liġi tagħti s-setgħa lill-privat li jarresta lil ħati, żamm jew issekwestra lil xi persuna kontra l-volonta` tagħha b'dan li l-persuna arrestata, miżmuma jew issekwestrata ġiet offiża fuq il-persuna jew mhedda bil-mewt u liema delitt sar bil-ħsieb ta' estorsjoni ta' flus jew ħwejjeġ oħra, u dana skond it-Tielet Kap tal-Att tal-Akkuża; 3. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, kkaġuna ferita ta' natura ħafifa fuq persuna, meta l-persuna offiża għalqet l-età ta' sittin sena, u dana skond ir-Raba` Kap tal-Att tal-Akkuża; 4. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, fil-ħin li għamel delitt volontarju kontra l-persuna, kellu fuq il-persuna tiegħu xi arma tan-nar u arma regolari, u dan mingħajr għan leġittimu, u dana skond il-Hames Kap tal-Att tal-Akkuża; 5. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, mingħajr liċenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija, kellu fil-pussess jew fil- kontroll tieghu, jew f'idejh jew fuqu, xi arma tan-nar jew munizzjoni barra minn fond jew post li jagħmel miegħu, u dana skond is-Sitt Kap tal-Att tal-Akkuża; 6. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, seraq vettura bil-valur li jeċċedi l-ammont ta' elfejn tliet mija disgħa u għoxrin Euro punt sebgħa u tletin ċenteżmu (€2329.37 ekwivalenti għal elf Lira Maltin) liema serq hu kkwalifikat bil-mezz (imfietaħ foloz), bil-valur, bil-ħin (fil-ħinijiet ta' bil-lejl) u bix-xorta tal-ħaġa misruqa (vettura), u dana skond it- Tmien Kap tal-Att tal-Akkuża.

7. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, xjentement laqa' għandu jew xtara ħwejjeġ misruqa, meħuda b'qerq, jew akkwistati b'reat, partikolarment pistola tal-għamla 'Browning' bin-numru serjali IL-FGURA, sew jekk dan isir f'Malta jew barra minn Malta, jew, xjentement, b'kull mod li jkun, indahal biex ibiegħhom jew imexxihom, u dana skond id-Disa` Kap tal-Att tal-Akkuża; 8. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Il-Fgura, kellu fil-pussess tiegħu d-droga herojina meta ma' kienx fil-pussess ta'

awtoriżżazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-Tabib

Prinċipali tal-Gvern skond id-disposizzjonijiet tat-Taqsima VI ta' l-Ordinanza

dwar il-Mediċini Perikolużi, u meta' ma kienx bil-liċenzja jew xort'oħra

awtoriżżat li jimmanifattura jew iforni d-droga msemmija, u ma kienx b’xi mod

ieħor bil-liċenzja mogħtija mill-Ministru responsabbli għad-dipartiment tas-

Saħħa u ma’ kienx awtoriżżat bir-Regoli ta’ l-1939 għall-Kontroll Intern fuq id-

Drogi Perikolużi jew b’xi awtorita` mogħtija mill-Ministru responsabbli għad-

Dipartiment tas-Saħħa li jkollu dik id-droga ma ġietx fornita lilu għall-użu skond riċetta kif provdut fir-Regoli msemmija, u dana skond l-Ghaxar Kap tal- Att tal-Akkuża; 3.

Rat illi bl-istess sentenza l-ewwel Qorti, wara li rat l-artikoli 9, 10(1), 12, 14, 15(A), 22(1)(a)(2)(a)(ii) u 26 ta' l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi u r- Regola 9 tar-Regoli ta' l-1939 għall-Kontroll Intern fuq id-Drogi Perikolużi, l- artikoli 221(2), 222A, 261(a)(b)(c)(f)(g), 262(1)(a)(b)(2), 263(a)(b), 267, 270, 271(g), 274(c), 275, 276A, 277(b), 278(1)(2), 279(a)(b), 280(2)(3), 281, 334(a), 86, 87(1)(c)(e), 49, 50, 23, 30, 31 u 533 tal-Kodiċi Kriminali, kif ukoll l-artikoli 3(1A), 26(a) tal-Ordinanza Dwar l-Armi (Kap. 66) u wara li qieset l- assorbiment tal-Kapi fejn jirrikorru, ikkundannat lill-ħati Aaron Agius Gatt għall- piena komplessiva ta' tmien (8) snin priġunerija, kif ukoll multa komplessiva ta' elfejn Ewro (€2000) li jekk ma titħallasx puntwalment, tiġi konvertita f'terminu ta' priġunerija, kif ukoll li jħallas is-somma ta' elf, ħames mija u wieħed u tmenin Euro u sebgħa u erbgħin Euro ċenteżmi (€1581.47), import ta' l-ispejjeż tal-perizji inkorsi f'dan il-proċess.

Ordnat li jekk l-ispejjeż tal-perizji ma jitħallsux fi żmien ħmistax-il jum mid-data tas-sentenza appellata, jiġu konvertiti f'terminu ta' priġunerija skond il-liġi.

Ordnat ukoll il-konfiska favur il-Gvern ta' Malta tal-oġġetti kollha li dwarhom sar ir-reat.

Finalment, sakemm l-Avukat Ġenerali ma jindikax b'nota - li għandha tiġi preżentata fi żmien ħmistax il-jum mid-data tas-sentenza appellata - li d-droga esebita hija meħtieġa in konnessjoni ma' xi proċeduri kriminali kontra terzi persuni, ordnat li d-droga kollha esebita w l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu magħha jiġu distrutti a kura tal-Assistent Reġistratur u taħt is-sorveljanza diretta tad-Deputat Reġistratur ta' din il-Qorti, li għandu jagħmel verbal ta' tali distruzzjoni u jġibu a konjizzjoni ta' din il-Qorti b'nota appożita li kopja tagħha tiġi notifikata lill-Avukat Ġenerali u lill-ħati.

Dan ukoll wara li l-ewwel Qorti rat il-fedina penali aġġornata tal-ħati esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti u eżaminata mid-difiża, semghet ix-xhieda u qieset is-sottomissjonijiet rigward piena tal- abbli difensur Dr. Malcolm Marshall, ghall-appellant Aaron Agius Gatt, li jinsabu kollha reġistrati u jistgħu jiġu verifikati mat-traskrizzjoni tal-istess, kif ukoll is- sottomissjonijiet tal-abbli prosekutur Dr. Elaine Cassola, li jinsabu kollha reġistrati u jistgħu jiġu verifikati mat-traskrizzjoni tal-istess, u kkunsidrat is- segwenti:

"Ghal fini tal-piena li r-reati li taghhom il-hatja nstabu hatja jolqtu direttament il- qalba tas-socjeta` Maltija, aktar u aktar meta l-vittma tkun persuna vulnerabbli fl- istess socjeta`.

"Il-Qorti qieset b'sodisfazzjon il-progress illi l-hatja ghamlu fil-mori ta' din il- kawza, liema progress, fil-kaz ta' Noel Merchant jidher illi huwa notevoli.

Fil-kaz ta' Aaron Agius Gatt mhux daqshekk meta tqis illi f'Jannar li ghadda, ftit xhur qabel il-guri, rrizulta pozittiv ghall-cannabis.

Dan il-progress mhu xejn hlief ghal

beneficcju tal-hatja, izda l-Qorti ma tridx tara biss l-interessi taghhom imma trid tara wkoll l-interessi tas-socjeta`, fejn din ghandha dritt illi tkun protetta minn azzjonijiet ta' aggressjoni simili ghal dawn li wettqu l-hatja.

Ir-responsabbilita` taghhom tibqa`, ir-reat sar u l-gurija kwazi unanimament sabithom hatja.

"Naturalment din il-Qorti ma tistax tittratta maghhom bhal li kieku ammettew il- htija taghhom mill-bidu nett tal-guri u minflok li ghaddejna l-process shih ta' guri waqafna hemmhekk biex nisimghu biss sottomissjonijiet dwar il-piena, u minkejja l-progress illi ghamlu ma tistax tikkonsidra dan il-progress fl-ambitu ta' ammissjoni bikrija.

"Il-Qorti hasbet fit-tul fuq dan il-kaz u ma tihux gost tisma' esperti f'dan l-istadju jirrakkomandaw lill-Qorti illi l-piena ta' prigunerija tkun detrimentali ghall- hatjin.

Argumenti bhal dawn imisshom ingiebu fil-bidu nett waqt ammissjoni bikrija u mhux f'dan l-istadju, fejn il-Qorti trid tirrispetta l-verdett tal-gurati li tkellmet ghas-socjeta` Maltija illi taghha ahna lkoll naghmlu parti.

Ghazlu l-gurnata bil-hsieb kif ukoll il- pjan illi jwettqu fuq persuna l-aktar vulnerabbli tas-socjeta` Maltija.

"Ghalhekk din il-Qorti m'ghandha l-ebda ezitazzjoni illi tikkundanna lill-hatja ghal piena ta' prigunerija li tirrifletti s-serjeta` tar-reat illi huma wettqu, bilancjata mas-sens tal-gustizzja illi ghandu jhoss il-vittma u l-istess progress li jidher illi mmanifestaw il-hatja."

Rat ir-rikors ta' appell ta' l-imsemmi Aaron Agius Gatt ppreżentat fil-31 ta' Mejju 2012 fejn talab li din il-Qorti tħassar u tirrevoka l-verdett imsemmi tal- ġurati u s-sentenza tal-Qorti Kriminali tas-16 ta Mejju 2012, u tordna li jiġi reġistrat verdett ta' mhux ħati fil-konfront tiegħu li għandu jigi liberat minn kull ħtija u piena.

Subordinatament u fi kwalunkwe każ jitlob ukoll li din il-Qorti, f'każ li tiċħad l-appell tiegħu għal dik li hija ħtija, tirriforma is-sentenza appellata għal dik li hija piena billi tinfliġġi piena fil-limiti tal-liġi u li tirrispekkja ċ-ċirkostanzi tal-każ u l-verdett milħuq li ma kienx wieħed ta unanimita`; rat ir-risposta ta' l-Avukat Ġenerali; rat l-atti l-oħra tal-kawża; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: 5.

L-aggravji ta' l-appellant huma: (1) li mill-provi proċesswali ma kienx hemm biżżejjed biex il-ġurija raġonevolment setgħet issib ħtija fil-konfront tiegħu, almenu mingħajr kwalifiki; (2) li fil-kors ta' l-Indirizz ta' l-Imhallef li ppresjeda l-ġuri kien hemm direttivi ta' liġi żbaljati b'mod li kien hemm interpretazzjoni u applikazzjoni żbaljata tal-liġi li setgħet kellha effett determinanti fuq il-verdett raġġunt mill-ġurati; (3) fi kwalunkwe każ u subordinatament, anki li kieku kellu jiġi aċċettat li l-akkużat huwa ħati, il-piena inflitta fuqu mill-ewwel Qorti hija eċċessiva u tmur oltre dak permess mil-liġi.

Din il-Qorti sejra tikkunsidra l- aggravji fl-ordni li fih jittrattahom l-appellant fir-rikors ta' appell tiegħu.

Permezz tat-tieni aggravju l-appellant isostni li l-ewwel Qorti għamlet applikazzjoni u interpretazzjoni ħażina tal-liġi.

Huwa jgħid:

"Illi mill-provi li hargu mix-xiehda taz-zewg pulizija li kienu prezenti li l-ko- akkuzati, inkluz l-appellant harsu lejn xulxin.

Ma hareg mill-provi prodotti li nghataw opportunita` biex jaghtu spjegazzjoni.

L-appellant kien gie arrestat immedjatament u saret tfittxija tal-vettura li l-appellant ma kellu l-ebda konnessjoni maghha ghaliex kienet il-vettura tal-partner tal-ko-akkuzat Noel Merchant.

B'hekk meta l-appellant kien gie arrestat b'hekk skatta l-istadju fejn kien suspettat ta' xi reat.

Zgur kien konxju li s-suspett kien fuq ir-reat ta' pussess ta' droga u peress li kien hemm il-ko-akkuzat arrestat mieghu setghet tizviluppa f'reat aktar serju ta' pussess aggravat u/jew traffikar.

B'hekk l-appellant kien gustifikat li jezercita d-dritt tieghu ta' silenzju u jhalli l-pulizija jinvestigaw fil- kas.

"Barra minhekk meta ftit wara l-appellant kien fl-ufficcju ta' l-iSpettur kien inghata 'caution' fejn l-iSpettur stess informah bid-dritt li seta' ma jwigibx ghall- mistoqsijiet.

B'hekk dan il-fatt isahhah il-volonta` ta' l-appellant li ma jaghtix spjegazzjoni ta' xejn.

Fl-istadju ta' l-investigazzjoni hadd ma nformah bid- dottrina ta 'recent possession' anzi kien gie spjegat l-oppost.

"Di piu` l-Onorevoli Imhallef li kien qed jindirizza l-gurati fl-ahhar tal-guri, ta direttiva li ghandhom isibu l-htija peress li ma kienx hemm spjegazzjoni.

Izda l- mistoqsija, minghajr pregudizzju ghas-suespost, liema reat huma hatja.

L- inferenza li l-gurati setghu jigbdu setghet twassal ghal htija ta' serq jew htija ta' ricettazzjoni.

Jekk il-Qorti hadet il-pozizzjoni li tat id-direttiva li ghandha ssib il- htija b'hekk kellha taghti ghazla jekk il-htija kienet serq jew ricettazzjoni.

Il-Qorti kellha tispjega lill-gurati r-reat u l-elementi tieghu ta' ricettazzjoni u kellhom jaraw huma jekk id-dottrina kellha twassal ghal htija ta' serq jew ricettazzjoni.

L- appellant li jghix Paola instab Birkirkara-L-Għarb f'karozza li m'ghandu x'jaqsarn xejn, izda fiha instabu flus, pistoli, balaklava u hwejjeg ohra.

"Illi l-appellant jissottometti li d-direttiva ta' l-Onorevoli lmhallef kienet wiesa wisq u kien donnu laqghat il-Kapi kollha.

L-uniku recent possession kien ghal flus cash, izda ma kien hemm l-ebda pussess tal-vettura Hyundai f'Kap VIII.

Kif wiehed jista' jghid li l-appellant kellu jaghti xi spjegazzjorii jew anzi kellu xi spjegazzjoni.

L-element ta' pussess u pussess recenti ma jezistux.

Tajjeb hawn li jiġi riprodott il-bran fejn l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri tkellem fl-indirizz dwar it-teorija ta' recent possession of stolen goods.

Huwa qal:

"Din it-teorija jew duttrina ta' recent possession hija duttrina li aħna ħadna mis- sistema Ingliża.… U din tfisser, oqogħdu attenti, meta jiġu pruvati ċerta fatti dawn jistgħu waħedhom iwasslu raġjonevolment għal konklużjoni li persuna partikolari tkun ħatja tar-reat ta' serq ta' dawk l-oġġetti.

Dan huwa t-tagħlim tal-Qrati tagħna.

Nirrepeti, meta jiġu pruvati ċerti fatti, jekk tridu tniżżluha nerġa' naqrahielkom bil-mod, meta jiġu pruvati ċerta fatti dawn jistgħu waħedhom iwasslu raġjonevolment għal konklużjoni li persuna tkun ħatja tar-reat ta' serq ta'

dawk l-oġġetti.

Jiġifieri meta persuna tinstab fil-pussess ta' oġġetti liema oġġetti jkunu nsterqu ftit tal-ħin qabel, allura tistgħu intom taslu għall-konklużjoni li dik il-persuna hija ħatja ta' serq.

Issa din il-konklużjoni tistgħu taslu għaliha anke jekk ma joffri l-ebda spjegazzjoni – hawnhekk jiena ma naqbilx mat-teżi tad- difiża.

Jekk il-persuna tkun instabet fil-pussess ta' oġġetti li jirriżulta li jkunu ġew misruqa ftit tal-ħin qabel u din il-persuna ma tagħtix spjegazzjoni, ma titkellem xejn xorta intom intitolati taslu għal konklużjoni – il-kelma Ingliża hija 'inference' – taslu għal konklużjoni li dik il-persuna serqet dawk l-oġġetti, aktar u aktar jekk dik il-persuna toffri spjegazzjoni illi jirriżulta li ma tkunx vera.

"Mela din id-duttrina ta' recent possession tintitolakom taslu għal konklużjoni li l-persuna tkun ħatja ta' serq jew meta ma toffrix spjegazzjoni ta' dawk l-oġġetti jew meta l-ispjegazzjoni li toffri ma tkunx waħda vera.

Araw intom sinjuri minn dawn it-tnejn liema japplika għal dan il-każ.

Dan huwa l-prinċipju legali.

Kull każ naturalment għandu ċ-ċirkostanzi tiegħu, pero` l-prinċipju huwa dak, u din mhix kwistjoni li l-akkużat għandu dritt tas-silenzju jew il-prosekuzzjoni għandha dritt tipprova, dawn ma humiex qed jiġu mittiefsa b'din id-duttrina, ma għandux x'jaqsam, dak xorta, imma din hija kwistjoni ta' common sense, sens komun, illi meta bniedem jinqabad f'dawk iċ-ċirkostanzi, proprju ftit tal-ħin qabel l-oġġetti jkunu ġew misruqa, jekk ma jgħtix spjegazzjoni jew jekk jagħti spjegazzjoni li ma hijiex vera allura l-ġurija, iva, jiena għandi d-dritt nindirizzakom taslu għal konklużjoni li dik il-persuna hija ħatja tas-serq.

"Dan, per eżempju, aħna nużaw il-kunċett ta' l-ismoking gun.

Għal min ma semax bih dan il-kunċett meta tiġi sparata arma tan-nar wara li toħroġ il-balla mill-kanna joħroġ ftit tad-duħħan qisu ta' sigarett, duħħan kalm qisu ta' sigarett.

Meta inti tara dak il-fenomenu inti intitolat tasal għal konklużjoni li dik l-arma ġiet sparata ftit sekondi qabel.

Ma hemmx konklużjoni oħra – circumstantial evidence perfetta, konklużjoni waħda u waħda biss.

Meta jiġi sparat senter dak il- ħin, ftit attimi ta' sekondi wara li jkun ġie sparat tara dak in-naqra ta' duħħan ħiereġ, li jfisser li allavolja inti ma tkunx rajt l-avveniment isir pero` għandek ċirkostanzi li jwassluk għal konklużjoni li ġara avveniment wieħed u wieħed biss.

U din hija s-sitwazzjoni li għandna llum, id-duttrina hija dik u jiena intikom l- Indirizz biex issegwu dan it-tagħlim."

Sejra issa ssir referenza għat-teorija Ingliża of unlawful possession of recently stolen goods.

Kif intqal fl-Appell Kriminali Il-Pulizija v. Emanuel Vincenti et, 26 ta' Awissu 1998, it-teorija Ingliża "of unlawful possession of recently stolen goods" issib ukoll applikazzjoni fis-sistema legali tagħna, għax in tema ta' law of evidence il-ġurisprudenza tagħna ssegwi ħafna dik Ingliża.

Din it-teorija ma hi xejn ħlief l-applikazzjoni tal-buon sens għal ċirkostanzi partikolari li jkunu jirriżultaw pruvati, fis-sens li meta jiġu ppruvati ċerti fatti, dawn jistgħu waħedhom iwasslu raġjonevolment għall-konklużjoni li persuna partikolari tkun ħatja tar-reat ta' serq tal-oġġetti misjuba għandha jew, skont iċ-ċirkostanzi, tar- reat ta' riċettazzjoni ta' dawk l-oġġetti.

F'dik is-sentenza l-Qorti ċċitat mill-Archbold Criminal Pleading, Evidence and Practice (1997, paras.

Bħalma anke korrettement qal l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri, sija the absence of an explanation kif ukoll the failure to give a credible explanation jistgħu jwasslu għal inference ta' ħtija, inference li ma tinfiċjax fuq id-dritt tas-silenzju għax it-teorija kif esposta hi biss riżultat ta' l-użu tal-buon sens.

Pero` Burmarrad, San Pawl il-Baħar li ppresjeda l-ġuri ma spjegax illi l-unlawful possession of recently stolen goods tista' twassal kemm għall-prova tas-serq kif ukoll għall-prova ta' riċettazzjoni, u ma ħalla l-ebda għażla f'idejn il-ġurati.

Anzi użurpa għal kollox il-funzjoni tagħhom meta qalilhom "jiena għandi d-dritt nindirizzakom taslu għal konklużjoni li dik il-persuna hija ħatja tas-serq".

Fil-fehma ta' din il-Qorti, din tikkostitwixxi saret Iżda b'daqshekk amministrazzjoni ħażina tal-ġustizzja?

Ċertament jekk mill-istat tal-provi seta' jirriżulta lill-ġurati li l-appellant kien effettivament ħati ta' serq in kwantu jirrigwarda t-Tieni Kap u t-Tmien Kap ta' l-Att ta' Akkuża, allura ma jkunx jista' jingħad li l-verdett ma kienx wieħed ġust.

Din il-Qorti sejra għalhekk tgħaddi biex teżamina l-ewwel aggravju.

jingħad

jista'

1 Ara wkoll Appelli Kriminali: Il-Pulizija v. Richard Gove’ Scerri, 31 ta' Awissu 2006 u Il-Pulizija v. Antoine Agius Gatt, 16 ta' Novembru 2006.

Permezz ta' l-ewwel aggravju l-appellant isostni li ma kienx hemm provi suffiċjenti biex ġurija raġjonevoli tasal għal konklużjoni ta' ħtija oltre d-dubbju raġjonevoli.

L-appellant jgħid:

"a. Kien hemm numru ta xhieda okulari iżda ma kien hemm ħadd li identifika lill- appellant.

Anzi jissottometti li kien hemm anki dubju jekk l-aggressur kien waħdu jew kien hemm persuna oħra bħala driver. "b. Barra minn hekk kien hemrn assenza totali ta' provi forensiċi li jindkaw l- appellant li kien involut fis-serqa.

L-appellant kien ta s-swabs b'mod volontarju sabiex isiru DNA tests.

Iżda għaliex r-rapport sar erba' snin wara li ngħatat konklużjoni inkonklussiv.

Izda, l-anqas ma kien hemm testijiet tal-impronti digitali, u tfittxija fir-residenzi."

Dan l-aggravju jirrikjedi apprezzament mill-ġdid tal-provi.

Għalhekk, dak li din il-Qorti issa trid tara huwa jekk il-ġurati, ben indirizzati (salv dak li ntqal supra f'para.

10), setgħux legalment u raġjonevolment jaslu għall-konklużjoni li effettivament waslu għaliha.2 In eżekuzzjoni ta' din il-funzjoni tagħha, hi eżaminat dettaljatament l-atti proċesswali, inklużi t-traskrizzjonijiet kollha tax- xiehda, it-traskrizzjoni ta' l-indirizz ta' l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri, id- dokumenti esibiti u l-atti kollha tal-kumpilazzjoni.

Inoltre ħasbet fit-tul fuq is- sottomissjonijiet tal-partijiet, u l-konklużjonijiet tagħha huma dawn li ġejjin: (i) M'hemmx dubju li l-kwistjonijiet kollha rilevanti ta' apprezzament ta' fatt ġew posti għall-konsiderazzjoni tal-ġurati li kienu liberi l-ħin kollu, u ġew diretti f'dan is-sens mill-Imħallef li ppresjeda l-guri, illi jivvalutaw il-provi kollha miġjuba.

2 Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta v. Rida Salem Suleiman Weber, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta v. Paul Offaherty, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta v. Etienne Paladino, 14 ta' Dicembru 2004 Ir-Repubblika ta' Malta v. Domenic Khattabi, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Beshta u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Woollard 24 ta' April 2003, Ir- Repubblika ta' Malta v. Lawrence James sive Agius Gatt 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Giordimaina, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Parsons, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta v. Ivan Guazzo, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta v. George Tirchett Faenza, 14 ta' Frar 1989; u l- Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija v. Andrew George Ciaramita, 12 ta' Mejju 2004, Il- Pulizija v. Anthony Suda, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija v. Maurice Attard Williams, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija v. Saviour Bonnici Mc Intyre, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija v. Urbas Stoner et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija v. Raymond Abela Vella et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija v. Simon Loftus, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Ciappara, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija v. Anthony Micallef Camilleri, 31 ta' Mejju 1991.

Irid jiġi sottolineat ukoll li l-ġurati kellhom il-vantaġġ li jaraw u jisimgħu (ii) x-xhieda kollha.

B'hekk, wara deliberazzjoni dwar dak kollu li nġab a konoxxenza tagħhom tul il-ġuri, wara eżami u kontro-eżami tax-xhieda, wara li kellhom l-opportunita` iqisu "l-imġieba, il-kondotta u l-karattru" tax-xhieda, u "tal-fatt jekk ix-xiehda għandhiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xiehda", u "jekk ix-xiehda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ- ċirkostanzi kollha tal-każ" (artikolu 637 tal-Kap.

9), wara li semgħu s- sottomissjonijiet tal-prosekuzzjoni u tad-difiża, u wara li ġew ben indirizzati mill-Imħallef li ppresjeda l-ġuri (salv dak li ntqal supra f'para.10), waslu għall- konklużjoni li kellhom isibu ħtija skont il-Kapi kollha ta' l-Att ta' Akkuża. (iii) Jingħad l-ewwelnett illi l-assenza ta' provi forensiċi ma tistax tittieħed la bħala prova favur u lanqas kontra l-appellant.

Filwaqt illi provi forensiċi jistgħu jkomplu jsaħħu jew idgħajfu l-każ tal-prosekuzzjoni, fl-assenza ta' tali provi ma jistgħux jiġu skartati l-provi l-oħra mressqa. (iv) Fil-każ in eżami jirriżulta mill-provi li fit-12 ta' Lulju 2004 bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m., ċertu Joseph Vasiljevic kien ġej mill-bank HSBC f'Bay Square, Il-Fgura, sejjer fid-direzzjoni ta' restaurant tiegħu fi Triq l-Imħar bil-karozza tiegħu meta karozza oħra ħarġet għal quddiemu u mblukkatlu t-triq.

Niżlet persuna liebsa balaclava, fetħitlu l-bieba tiegħu u ntefgħet quddiemu bejnu u l- isteering wheel biex jeħodlu pouch li kien fuq is-seat tal-passiġġier u kontenenti ammont ta' flus.

Joseph Vasiljevic beda jirreżisti iżda l-ħalliel beda jtieh fuq idu bil- konsegwenza li l-istess Joseph Vasiljevic sofra frattura u żlugatura ta' l-għadma tan- nofs tal-ħames saba' ta' l-id tax-xellug.

Il-ħalliel irnexxielu jieħu l-pouch, daħal fil-karozza mnejn kien ħareġ u l-karozza ħarbet minn fuq il-post. (v) Din il-Qorti eżaminat akkuratament ix-xiehda li ta Joseph Vasiljevic u dik li tat ċerta Annelise Fenech Adami li nzertat ġo gallarija fit-tieni sular tal-lukanda fejn taħdem u rat il-hold-up isir.

Mix-xiehda tagħhom, il-prosekuzzjoni ċertament ippruvat mingħajr dubju raġjonevoli li l-karozza li minnha niżel il-ħalliel kienet karozza ħadra Hyundai Accent, li l-ħalliel niżel min-naħa tal-passiġġier u li kien hemm ix-xufier ta' din il-karozza li baqa' fil-karozza.

M'hemmx dubju għalhekk li hawn si tratta ta' żewġ persuni li jridu jitqiesu bħala ko-awturi.

(vi) Għall-ħabta tad-9.40 a.m. ta' l-istess ġurnata, P.C. 1367 Cedric Marshall u

P.C. 18 Christian Marshall kienu qegħdin jagħmlu ronda n-naħa t'isfel ta' Malta u

daħlu n-naħa ta' wara ta' l-SGS Thompson f'ĦalSt Peter's, Ħaż-Żabbar u huma u jduru mar-

roundabout fit-triq li jgħidulha tar-Robba, raw vettura bajda bil-bieba tax-xufier

miftuħa.

Marru ħdejha u sabu fiha lill-appellant li kien fuq is-seat ta' quddiem

tax-xufier u lill-ko-akkużat Noel Merchant fuq in-naħa tax-xufier.

It-tnejn li huma

– u dan ġie fil-fatt ammess – kienu qegħdin jabbużaw mid-droga eroina.

Pulizija niżżluhom mill-karozza sabiex jagħmlu tfittxija.

Hawn din il-Qorti se

tirriproduċi dak li xehed P.C. 1367 Cedric Marshall peress illi t-tfittxija għamilha hu:

"Bdejt nagħmel search min-naħa tal-passiggier, ftaħt il-bieba, kif ħa nibda s- search fuq it-tapit fejn kien hemm Aaron Agius Gatt, fuq it-tapit fejn ipoġġi siequ rajna arma tan-nar.

Kif rajt din l-arma tan-nar jien dort fuq sieħbi għidtlu biex nimmanettjawhom mill-ewwel għax ifhimni tara arma tan-nar mhix oġġett sabiħ ġo vettura.

Komplejt nagħmel is-search u kif kont ħa nkompli biex nagħmel is- serach innotajt balaclava wkoll li kienet qiegħda fejn l-arma.

Iċċekkjajt taħt is- seat u taħt is-seat rajt pouch u fuq il-pouch kien hemm arma oħra naqra iżgħar minn dik li kont sibt l-ewwel darba ta' kulur silver.

Kif ħriġthom qbadt il-pouch f'idi, ftaħtu u ġol-pouch kien hemm travellers cheques u xi flus kontanti."

Minn din ix-xiehda huwa ċar illi arma tan-nar u l-balaclava kienu qegħdin ħdejn saqajn l-appellant.

Mela, ċertament l-appellant ma jistax jgħid li ma kienx jaf bihom.

Inoltre rriżulta illi l-pouch u l-flus kienu jikkonsistu fl-istess pouch u flus (neqsin xi ħaga żgħira) li kienu nsterqu mingħand Joseph Vasiljevic. (vii) P.C. 1367 Cedric Marshall xehed ukoll illi "dak il-ħin meta sibt l-arma dort lejhom u rajt lil Aaron Agius Gatt u lil Noel Merchant jħarsu lejn xulxin, pero` bħala reżistenza ma offrewx."

L-indikazzjoni hi li l-ħarsa li taw l-appellant u l-ko- akkużat lil xulxin kienet "a knowing look". (viii) Fil-karozza, minbarra l-pouch bil-flus, iż-żewġ pistoli, u l-balaclava, instabet ukoll beritta fuq il-floorboard tal-passiġġier ta' quddiem.

Imbagħad fuq is-seat ta' wara kien hemm, inter alia, nuċċali tax-xemx u żewġ ġgieget.

Dawn l-oġġetti ikomplu jikkonfermaw il-presenza ta' żewġ persuni waqt il-hold-up. (ix) Fil-fehma ta' din il-Qorti, it-teorija ta' unlawful possession of recently stolen goods għanda pjena applikabilita` fil-każ in eżami.

L-appellant kellu d- dritt tas-silenzju u dak id-dritt eżerċitah pjenament.

Iżda meta wieħed iqis dawn iċ-ċirkostanzi kollha hawn fuq elenkati, u cioe` pistola u balaclava proprju ħdejn saqajn l-appellant, ir-refurtiva taħt is-seat tiegħu, l-oġġetti doppji misjuba fil- karozza, dik il-ħarsa bejnu u l-ko-akkużat meta nstabet l-ewwel arma, kif ukoll il-fatt li bil-kemm kienet għaddiet siegħa minn meta sar il-hold-up sal-ħin li nqabdu l-appellant u l-ko-akkużat, din il-Qorti m'għandha l-ebda dubju li l- ġurati setgħu raġjonevolment jikkonkludu li l-appellant kien wieħed mill-ko- awturi tal-hold-up li seħħ fuq Joseph Vasiljevic. (x) Dwar il-Hyundai Accent li ntużat fil-hold-up din kienet insterqet fil-lejl ta' bejn l-10 u l-11 ta' Lulju 2004 minn Triq il-Qantar, Kappara, San Ġwann, u nstabet mitluqa fi Triq il-Wileġ, Ta' Sannat, wara l-hold-up.

L-użu ta' tali vettura mill- ħallelin hija prova elokwenti tal-fatt li nsterqet minnhom.

Iċ-ċirkostanzi ta' kif seħħ il-hold-up juru li din kienet waħda ppjanata, (xi) bis-serq tal-Hyundai Accent biex tintuża għall-hold-up, bl-użu ta' armi, bil- ħwejjeġ biex jostru l-fiżjonomija, bl-istennija għall-vittma tagħhom u bil-fatt li min aggredixxa lil Joseph Vasiljevic mar direttament għall-pouch bil-flus. (xii) Kwantu għar-riċettazzjoni ta' l-arma Browning, waħda mill-armi li nstabet fil-pussess ta' l-appellant u l-ko-akkużat, jingħad l-ewwelnett li x-xjenza meħtieġa fir-riċettatur tirrigwarda l-provenjenza kriminuża generika, u ma tirreferix għad-dettalji speċifiċi tar-reat prinċipali tas-serq, fis-sens li hija xjenza li tista' tiġi dedotta miċ-ċirkostanzi tal-każ.

Dan l-element intenzjonali jirrikjedi li r-riċettatur kien jaf, jew li miċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, kien messu raġjonevolment jaf li l-oġġett li ser jakkwista jew li akkwista ġej minn provenjenza kriminuża.3 Hawn si tratta ta' arma tan-nar li kienet misruqa.

Mill- provi jirriżulta illi l-appellant (kif lanqas il-ko-akkużat) ma kellux armi reġistrati fuq ismu.

Ġaladarba l-imsemmija arma ma kinitx hekk reġistrata, huwa evidenti li kien jaf jew messu kien jaf li l-provenjenza tagħha kienet waħda kriminuża. (xiii) Fid-dawl ta' dan kollu din il-Qorti hi tal-fehma li l-ġurati setgħu legalment u raġjonevolment jaslu għall-ħtija ta' l-appellant ta' l-akkużi dedotti kontra tiegħu.

B'hekk, l-ewwel aggravju qieghed konsegwentement jiġi miċħud u konsegwentement ukoll, għall-finijiet tat-tieni aggravju, nonostante l- irregolarita` riskontrata fl-Indirizz ta' l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri, din il-Qorti tqis li ma saret l-ebda amministrazzjoni ħażina tal-ġustizzja (artikolu 501(1)(b) proviso tal-Kodiċi Kriminali). il-piena.

L-aħħar aggravju jissottometti li l-piena "mhix ekwa mar-reat li seħħ u ċ-ċirkostanzi kollha inkluz ghall-fatt li l-appellant miexi fir-riforma tiegħu nnifsu."

Jirreferi wkoll ghall- ordni biex iħallas l-ispejjeż tal-perizji inkorsi f'dan il-proċess, u jgħid li għaliex il-prosekuzzjon damu erba' snin biex jagħmlu t-tests meħtieġa, hu m'għandux iħallas għan-negliġenza tal-prosekuzzjoni.

In materja ta' piena l-prinċipju regolatur huwa li din il-Qorti mhux normali li tiddisturba d-diskrezzjoni ta' l-ewwel Qorti fl-għoti tal-piena sakemm din ma tkunx toħroġ barra mil-limiti stipulati fil-ligi u ma jkun hemm xejn x'jindika li

kellha tkun inqas minn dik li tkun fil-fatt ingħatat4.

Fir-rigward tal-piena nflitta fil-każ in eżami m'hemmx dubju li din hi fil-

parametri tal-liġi.

Jekk nikkunsidraw unikament il-piena għall-ewwel akkuża,

l-appellant huwa dwar

ta'

3 Ara Appell Kriminali, Il-Pulizija v. Woods Mansueto et, 16 ta' Dicembru 1998.

4 Ara, fost ohrajn, Appelli Kriminali: Il-Pulizija vs Nikola Carbone et, 2 ta' Ottubru 2002; Il-Pulizija vs Maurizio Bellotti, 13 ta' Novembru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs David Abdilla Cunningham, 14 ta' Gunju 1999; Ir-Repubblika ta' Malta vs Sharpe sive Lino Woollard, 24 ta' April 2003.

din tiġi komputata hekk: il-piena ta' priġunerija għal żmien minn sentejn sa ħames snin skont l-artikolu 274(c) tal-Kodiċi Kriminali, li tiżdied bi grad jew żewġ gradi skont l-artikolu 276A (għax il-vjolenza kienet diretta kontra persuna li għalqet l-età ta' sittin sena) u bi grad jew żewġ gradi oħra skont l-artikolu 277(b) (peress illi kien hemm ukoll il-kwalifika tal-"mezz").

Dan ifisser illi l- piena dwar l-ewwel akkuża biss setgħet titla' sa massimu ta' għoxrin sena priġunerija li mbagħad setgħet tkompli tiżdied minħabba reċidiva.

Issa, jirriżulta li l-appellant kellu problema ta' l-abbuż tad-droga u għamel programm ta' rijabilitazzjoni.

Jidher li wara, bħalma xehdet l-uffiċjal tal- probation Miriam Ublenhaut quddiem l-ewwel Qorti, baqa' okkażjonalment jagħmel użu minn xi tip ta' droga.

Il-fatt illi xi ħadd jinħakem mill-vizzju tad- droga ma jfissirx illi meta jikkommetti reati minħabba dak il-vizzju sabiex isostni l-istess vizzju jista' jiġi skużat għal għemilu.

Aktar ma jkun gravi r-reat, aktar il-ħati jqiegħed lilu nnifsu f'sitwazzjoni fejn ma jistax jaħrab milli jiġi punit skont il-liġi.

Il-pieni m'għandhomx biss skop riformattiv iżda għandhom l-iskop ukoll li jservu ta' deterrent ġenerali.

Inoltre, il-qrati ta' ġustizzja kriminali għandhom jibagħtu messaġġ ċar mhux biss li l-vjolenza fiżika għandha, bħala regola ġenerali, dejjem iġġib magħha l-piena ta' priġunerija b'effett immedjat, iżda li meta tali vjolenza tkun indirizzata lejn minuri jew anzjani jew lejn persuni oħra partikolarment vulnerabbli, il-piena għandha tkun aktar severa minn dik li normalment tingħata f'każijiet oħra.

Ma jistax ma jingħadx ukoll illi hawn għandna reati, b'mod partikolari l-hold-up li sar fuq Joseph Vasiljevic, li jikkrejaw allarm soċjali li jesiġi li min jinstab ħati ta' egħmil simili jaħsad dak li jkun zergħa f'termini ta' piena.

B'referenza għall-ispejjeż peritali, il-fatt li seta' kien hemm xi dewmien biex isiru xi testijiet, ma jfissirx illi m'għandux iħallas għar-rapporti mhejjija.

Konsegwentement anke l-aggravju dwar il-piena qiegħed jiġi miċħud.

Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma s-sentenza appellata kif mogħtija fil-konfront ta' Aaron Agius Gatt, b'dan li l-perijodu għall- ħlas ta' l-ispejjeż peritali u l-perijodu sabiex l-Avukat Ġenerali jindika b'nota jekk id-droga esebita hijiex meħtieġa in konnessjoni ma' xi proċeduri kriminali

kontra terzi persuni jibdew jiddekorru millum.


Seduta ta' nhar il-Hamis, 10 ta' Dicembru 2015

Direttur tar-Registru Pubbliku

10 ta' Dicembru 2015.

ta' Hesham

ir-rikors guramentat

Rat Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba (0143208 L) et ta' Pizza by Luca, Triq Karlu Galea, Ħal Tarxien, Ghawdex datat 5 ta' Gunju 2015 fejn espona: - Illi l-atturi ghandhom wild minuri li twieldet fl-ewwel (1) ta' Jannar tal-elfejn u hmistax (2015) liema twelid huwa registrat fl-ufficcju tar-Registru Pubbliku Il-Munxar Malta, dwar l-Atti tat-twelid u r-Registru u ta' persuni addottati bin- numru elf tlett mija u erbgha u erbghin tas-sena elfejn u hmistax (1344/2015), hawn anness u mmarkat DOK 'A'; Illi l-att tat-twelid relattiv ghall-minuri huwa skorrett fis-sens illi fil-kolonna intestata "Isem il-wild" huwa ndikat bhala "Kendah Ibrahim Gaber Farrugia Saliba" meta fil-fatt irid jigi indikat bhala "Kendah Hesham Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba" u cioe' jrid jigi mizjud il-kunjom "Hesham" wara l-ewwel isem.

Illi fil-fatt persuni ta' nizel Egizzjan bhal ma huma l- esponenti jiehdu l-kunjom l-isem tal-missier bhala l-ewwel kunjom taghhom.

Kif inhu redatt l-isem illum jfisser illi l-bint hija oht misserha!

Illi dan jirrizulta anke mill-passaport tal-wild, fejn l-isem il- minuri huwa indikat korrettament bhala "Kendah Hesham Ibrahim Gaber Farrugia Saliba" (Dokument 'B') .

10 ta' Dicembru 2015.

Illi l-atturi nomine jridu illi ssir d-debita korrezzjoni fic- certifikat tat-twelid tal-minuri, b'mod illi c-certifikat taghha jigi jaqbel mar-realta` u b'mod li l-isem jidher korrettament kull fejn jinkorri fuq dak ic-certifikat tat-twelid.

Illi dan ir-rikors qed isir u qed jigi kkonfermat bil-gurament mill-attur Hesham Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba li ghandu konoxxenza vera u proprja tal-fatti fuq esposti.

Jghid ghalhekk il-konvenut ghaliex din I-Onorabbli Qorti ma ghandhiex:- 1.

Tiddikjara illi l-atti (korrige -'l-att') tat-twelid bin-numru elf tliet mija u erbgha u erbghin tas-sena elfejn u hmistax ta' Kendah Falzon Gatt (1344/2015) Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba huwa skorrett fis-sens fuq spjegat; tal-att fuq tordna 2. imsemmi billi kull fejn jinkorri l-isem "Kendah Ibrahim jigi kkoregut bl-isem "Kendah Hildebrandt Farrugia Saliba" dan Hesham Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba" Bl-ispejjez kollha u bl-ingunzjoni tal-konvenut minn issa ghas-subizzjoni.

Rat li din il-kawza giet appuntata ghas-smigh ghas-seduta tas-7 ta' Lulju 2015.

Konsegwentament

l-korrezzjoni

10 ta' Dicembru 2015.

tad-Direttur

ir-risposta guramentata

tar-Registru Rat Pubbliku datata 3 ta' Lulju 2015 (fol 22) fejn espona bil- qima u bil-ġurament tiegħu ddikjara u kkonferma dan li ġej: Jesponi bil-qima u Dr. Mariella Garzia ghan-nom u in rapprezentanza ta' l-istess Direttur bil-gurament taghha tiddikjara u tikkonferma dan li gej:

l-informazzjoni

Illi preliminarjament, qabel s-smigh tal-kawza, b'ordni tal-Qorti ghandu jigi ppubblikat avviz fil-Gazzetta tal-Gvern talanqas hmistax-il gurnata qabel is-smigh tal-kawza a tenur tal-Artikolu 254 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta; 2.

Illi l-esponent jirrileva li r-registrazzjoni ta' l-att tat-twelid in kwistjoni sar ai termini tal-artikolu 244 tal-Kap 16 peress li tat-twelid originali huwa wiehed Egizzjan.

Ghaldaqstant ir-registrazzjoni hawn Malta saret fedelment tirrizulta mit-traduzzjoni li skont u guramentata ta' registrazzjoni (anness u mmarkat bhala dok DRP 1).

Fuq it-traduzzjoni hemm indikat l-isem tat-tarbija "Kendah" izda mhux il-kunjom li assumiet, madanakollu, fuq il-formula li giet sottomessa minn missier il-minuri meta talab li l-att tat- twelid ta' bintu jigi registrat fir-Registru Pubbliku, huwa indika car li l-kunjom tal-minuri fuq I-att tat-twelid taghha kellu jaqra Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba - Dok DRP 2.

Illi anke fuq l-ittra li giet pprezentata mir-rikorrenti, annessa u mmarkata Dok DRP 3, mahruga mid- Dipartiment tac-Cittadinanza u sottomessa lid-Direttur tar-

fil-punt

10 ta' Dicembru 2015.

Registru Pubbliku, isem u kunjom il-minuri jinsabu indikati bhala Kendah Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba.

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, l-esponent jissottometti li fi kwalunkwe kaz l-azzjoni tar-rikorrenti m'hijiex attribwibbli ghal xi ghemil jew nuqqas ta' agir ta' I- esponent u kwindi huwa m'ghandux jigi assoggettat ghall- ispejjez tal-kawza istanti.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjez kontra r-rikorrent subizzjoni.

Rat Novembru 2015 fejn meta ssejhet il-kawza dehret l-Av.

Derhet l-Av. li d- tar-rikorrent qablet Stephanie Weaving. dokument DRP 1 hija traduzzjoni fidili tac-certifikat tat- twelid Egizzjan tal-minuri. ll-Qorti giet murija l-passaport originali tal-minuri u kkonstatat seduta stante li d-dokument esebit bhala dokument A mal-affidavit tar-rikorrent a fol 19 huwa vera kopja tal-passaport originali u ezentat lir- rikorrent mill-obbligu tal-awtentikazzjoni ulterjuri.

Xehed bil- gurament Hesham Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba fuq Tas-Sliema.

L- Av. Marie Josette Evers iddikjarat li ma fadlilhiex provi li Id-difensur f'dan irrinunzjat ghat-talba rigward tal-ispejjez.

L-Av.

Stephanie Weaving in vista ta' din id-dikjarazzjoni irrimettiet ruhha ghall-provi gja in atti u ghar-risposta guramentata

tar-rikorrenti il-kap

ir-rigward.

ta'

10 ta' Dicembru 2015.

KONSIDERAZZJONIJIET

taghha u li ma kellhiex provi ulterjuri x'iggib.

Il-kawza giet differita ghall-10 ta' Dicembru 2015 fid-9.30am ghas- sentenza.

Hadet konjizzjoni tal-provi prodotti.

Illi l-atturi qed jaghmlu din il-kawza sabiex jigi korrett l-att tat-twelid tat-tifla taghhom sabiex l-isem "Kendal Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba" hemm registrat jigi korrett u sostitwit bl- isem "Kendah Hesham Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba" u dan ai termini tal-Artikolu 253 tal-Kodici Civili, liema artikolu jaghtu dritt lil kull persuna li taghmel talba ghall- korrezzjonijiet u registrazzjoni ta' l-ismijiet fl-atti tal-istat civili.

Illi l-pubblikazzjoni ai termini tal-artikolu 254 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta saret debitament fit-8 ta' Gunju 2015 (fol 16) u b'hekk l-ewwel eccezzjoni tad-Direttur intimat hija sorvolata.

Ikkonsidrat li l-minuri twieldet fl-Egittu minn fejn gie rilaxxjat ic-certifikat tat-twelid taghha.

Il-genituri taghha, ir-rikorrenti odjerni rregistraw l-att twelid taghha ai termini tal-artikolu 244 tal-Kap 16 li jiddisponi li: "244.

(1) Kull att ta' twelid, ta' zwieg, ta' unjoni ta' stat

ekwivalenti kif imfissra fl-Att dwar l-Unjonijiet Civili jew ta' mewt ta' cittadin ta' Malta maghmul jew registrat f'pajjiz

10 ta' Dicembru 2015.

barrani minn awtorita` kompetenti f'dak il-pajjiz, li ma jkunx att maghmul jew registrat skont l-artikolu 270(1) jew (2), jista' fuq talba ta' kull min ikollu interess u wara li d-Direttur tar-Registru Pubbliku jkun sodisfatt dwar l-awtenticita` ta' dak l-att, jigi registrat f'dawn il-gzejjer bl-istess mod bhallikieku kien att maghmul minn wahda mill-persuni msemmija f'dan it-Titolu.

(2) Il-persuna li taghmel it-talba ghandha, ghall-finijiet tar- registrazzjoni, tkkonsenja lid-Direttur l-att li dwaru tkun saret dik it-talba."

Ir-rikorrent Hesham Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba xehed permezz ta' affidavit (fol 18), li jonqos li jidhol l-isem tieghu "Hesham" wara l-isem tat-tifla Mercieca Mizzi ghax din hija l- uzanza fl-Egittu.

Spjega li hija tkun tista' twaqqa' l-ahhar parti ta' isimha, u cjoe` Farrugia Saliba, iktar 'il quddiem.

Izda, sostna li l-minuri ghandha tiehu l-isem "Hesham" ukoll biex turi li hija bintu u mhux bint Ibrahim, li hu missieru, u cjoe` n-nannu patern taghha.

Ir-rikorrenti xehed viva voce (fol 33-371) u qal Ii meta mar biex jirregistra lit-tifla tieghu, ried jikteb l-isem fuq formola, u jista' jkun li kien hemm misunderstanding u li hu ghamel zball.

Ma kienx wahdu meta mar izda kien akkompanjat minn martu u kien hemm l-ufficjal tar-Registru Pubbliku wkoll tghinu.

Imma sostna li importanti li jkun hemm l-isem Hesham bhala parti minn kunjomha li juri li hi bintu.

1 Seduta tat-12 ta' Novembru 2015

10 ta' Dicembru 2015.

In kontro-ezami qal li hu kiteb il-kunjom tieghu li hu 'Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba' kif imnizzel fuq DOK DRP 2 (fol 26) izda ried izid 'Hesham' ukoll u nduna biss iktar tard meta mar jaghmel il-passaport tat-tifla tieghu.

Hu r-rikorrent Walid Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba xehed b'affidavit (fol 20) u qal li kif inhu mnizzel isem il-minuri ta' Kendah missierhom Ibrahim u mhux ta' huh Falzon Gatt.

Semma li ibnu Adam li twieled hawn Malta hu registrat b'Adam Walid Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba, u ghalhekk ha ismu bhala l- ewwel parti ta' kunjomu.

Illi f'kazijiet simili, fejn jintalab li jigi prodott Att tat-twelid, jew att ufficjali iehor, redatt f'pajjiz iehor b'lingwa li mhix wahda fost dawk ufficjali ta' pajjizna, d-dettalji imnizzla fl- Atti f'Malta jittiehdu minn traduzzjoni mahruga minn dak il- pajjiz.

Ghalkemm din it-traduzzjoni hija wahda ufficjali, mhux eskluz li mhix wahda akkurata.

Jirrizulta li t- traduzzjoni ufficjali esebita mill-Intimat bhala DOK DRP1 hija traduzzjoni fidili tal-original fil-lingwa Gharbija (vide verbal fis-seduta tat-12 ta' Novembru 2015).

Izda f'din it- traduzzjoni imkien hemm imnizzel il-kunjom tal-minuri, imma biss l-isem u l-kunjom tal-missier taht l-intestatura "Father's Details."

Ghalhekk ghalkemm dan id-dokument iservi biex dawn id-dettalji jitnizzlu korrettement, ma hemm xejn li jiggwida lill-Qorti dwar il-kunjom moghti lill-minuri.

Illi r-rikorrenti esibew kopja tal-passaport Egizzjan tat-tifla (fol 6) minnfejn jirrisulta li kunjomha huwa Hesham Ibrahim

10 ta' Dicembru 2015.

Dan id- dokument gie accettat bhala awtentiku mill-intimat.2 Ikkonsidrat li l-konswetudini allegata mir-rikorrenti mhix qed tigi kkontestata.

Ghalhekk il-Qorti hija soddisfatta li l- kunjom korrett tal-minuri, li hija ta' cittadinanza Egizzjana, hija hekk kif qed jitolbu r-rikorrenti.

Certament fil-pajjiz tat- twelid taghha, l-izball avverat fic-certifikat rilaxxjat mir- Registru ta' Malta taghmel differenza sinjifikanti ghall- minuri.

Fid-dawl tal-premess il-Qorti hija tal-fehma li t-talbiet attrici huma gustifikati kif trid il-Ligi u ghandhom jigu akkolti.

Illi r-rikorrenti irrinunzjaw ghat-talba taghhom dwar il-kap tal-ispejjez u ghalhekk il-Qorti m'ghandhiex ghalfejn tidhol fil-mertu ta' din il-kwistjoni.

Illi ghalhekk ghal dawn il-motivi, din il-Qorti, taqta' u tiddeciedi, billi tilqa' t-talbiet tar-rikorrenti u cioe`: 1.

Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara illi l-att tat-twelid bin- numru progressiv elf tliet mija u erbgha u erbghin tas-sena elfejn u hmistax (1344/2015) relattiv ghat-twelid ta' Kendah Hesham Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba huwa skorrett fis-sens spjegat fil-motivazzjonijiet ghal din is-sentenza;

2 Verbal tat-12 ta' Novembru 2015.

10 ta' Dicembru 2015.

Tilqa' t-tieni talba u konsegwentament tordna l- korrezzjoni tal-att fuq imsemmi billi fil-kolonna 'Isem il-Wild' kull fejn jinkorri l-isem 'Kendah Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba' dan jigi kkorregut bl-isem 'Kendah Hesham Ibrahim Hildebrandt Farrugia Saliba' fis-sens li l-prenom huwa Mercieca Mizzi u l-kunjom tal- minuri huwa 'Hesham Ibrahim Gaber Farrugia Saliba'.

Tordna wkoll illi kopja tal-eventwali decizjoni ta' din I- Onorabbli Qorti tigi notifikata ai termini tal-Artiklu 256 tal- Kodici Civili sabiex fiz-zmien li trid il-ligi, isiru d-debiti korrezzjonijiet hawn fuq ordnati.

L-ispejjez jithallsu mir-rikorrenti.

10 ta' Dicembru 2015 Josette Tufigno Deputat Registratur 10 ta' Dicembru 2015

10 ta' Dicembru 2015.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti Civili (Sezzjoni tal-Familja) Onor. Sultana Peregin Robert G. Gad, LL.D. Dip.Tax (MIT), P.G.Dip.

Illum 10 ta' Dicembru 2015

Rikors Guramentat Nru. 55 / 15RGM Kawza fil-lista: 14

A B vs L-Avukat Alessandro Galea Brevers u l-Prokuratur Legali Melissa Ghigo mahtura kuraturi deputati sabiex jirraprezentaw lill-assenti C D B

Illi minn dan iz-zwieg il-partijiet ma kellhomx ulied;

Illi fl-erbgha (4) ta' Gunju tas-sena elfejn u hdax (2011) il-partijiet

Il-Qorti, Rat ir-rikors guramentat ipprezentat mill-attrici fis-17 ta' Marzu 2015 li permezz tieghu ppremettiet u talbet is-segwenti:- 1. ghaddew minn cerimonja taz-zwieg fil-Phoenicia Hotel, Il-Fgura, Malta; 2.

Illi l-hajja konjugali saret impossibbli minhabba nuqqas ta' kompatibbilta' fil-karattru, tant li sar difficli ghal partijiet sabiex jghixu flimkien, u l-hajja mizzewga tal-partijiet tkissret irrevokabilment; 4. il-gzejjer; 5.

Illi l-partijiet ottjenew l-awtorizzazzjoni mehtiega mill-Qorti Civili (Sezzjoni tal-Familja), sabiex jipprocedu ghas-separazzjoni personali, u dana skont digriet numru 229/15 moghti minn dik 1-Onor.

Illi inoltre l-esponenti giet infurmata illi l-intimat jinsab assenti minn dawn

Illi kull parti tigi assenjata dawk l-assi li jmiss lilha;

Titlob illi s-sentenza tigi registrata fir-Registru Pubbliku;

Titlob illi r-rikorrenti tirriverti ghal kunjom xbubitha u cioe' Gravino;

Tapplika kontra l-konvenut l-effetti tad-disposizzjonijiet ta' l-Artikoli 48 sa

Ghaldaqstant, l-esponenti titlob bir-rispett illi din l-Onorabbli Qorti, prevja d- dikjarazzjonijiet necessarji u moghtija l-provvedimenti opportuni: 1.

Tiddikjara s-separazzjoni personali bejn il-konjugi B minhabba n-nuqqas ta' kompatibbilta' bir-rizultat illi saret difficli ghal-partijiet sabiex jghix flimkien; 2.

53 tal-Kodici Civili tal-Ligijiet ta' Malta, in toto jew in parte; 3.

Tiddikjara xolta l-komunjoni ta' l-akkwisti bejn il-partijiet u tillikwida l- beni in komuni bejniethom okkorrendo b'opera ta' perit nominandi, u billi jkun nominat nutar sabiex jircievi l-att relattiv u kuratur sabiex jirraprezenta lill- konvenut fl-eventwali kontumacja fuq l-istess att; 5.

Illi jigu nominati kuraturi deputati sabiex jirraprezentaw lill-assenti C D B fl-atti tal-kawza u fl-atti kollha relattivi u sussegwenti, u dan taht dawk il- provvedimenti li din 1-Onorabbli Qorti jidhrilha xierqa u opportuni.

Rat ir-risposta guramentata tal-kuraturi deputati li taqra kif gej:- 1.

F'dan l-istadju l-esponenti mhumiex edotti mill-fatti u ghalhekk jirriservaw li jippresentaw risposta ulterjuri fi stadju iehor tal-proceduri, jekk ikun il-kaz, meta u jekk jirnexxilhom jikkomunikaw mal-imsemmi C D B minnhom rappresentat.

F'dan ir-rigward l-esponenti minn issa jitolbu lir-rikorrenti sabiex tipprovdilhom kull indirizz inkluz dak elettroniku u/jew numru tat-telephone tal- imsemmi C D B sabiex ikunu jistghu jikkomunikaw mieghu.

Dwar ir-raba' u l-hames talba, l-attrici ghandha tipprovdi valutazzjoni

u/jew rendikont tal-assi formanti parti rnill-komunjoni tal-akkwisti u, f'kaz li din

il-Qorti tordna li l-assi jigu assenjati lill-attrici, l-istess attrici ghandha tiddepozita

fir-registru tal-Qorti somma ekwivalenti ghal nofs il-valur dovut lill-esponenti in

linea ta' divizjoni.

Rat in-nota guramentata tal-attrici pprezentata fis-26 ta' Mejju 2015 li permezz

taghha iddikjarat illi ma ghandha l-ebda pretensjoni ta' manteniment fil-konfront

Salv eccezzjonijiet ulterjuri .

tal-konvenut.

Iddikjarat ukoll illi ma hemm l-ebda proprjeta' li tifforma parti mill-komunjoni tal-akkwisti.

Waqt is-seduta tat-13 ta' Ottubru 2015 Dottor Alessandro Galea Brevers ghan-nom tal-

assenti informa lill-Qorti illi l-konvenut kien jaqbel mal-attrici illi ma kien hemm

Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza.

Illi ma hemm l-ebda assi appartenenti l-komunjoni tal-akkwisti.

Illi hadd mill-partijiet ma qed jippretendi manteniment minghand il-parti l-

Illi z-zwieg ta' bejn il-partijiet tkisser irrimedjabbilment minhabba

Rat l-atti.

Ikkunsidrat; Mill-provi tal-attrici mhux kontestati jirrizulta: 1. inkompatibilita' ta' karattru.

Ikkunsidrat; Artikolu 40 tal-Kapitolu 16 jipprovdi inter alia illi l-Qorti tista' tiddikjara s- separazzjoni personali jekk jirrizulta "....li l-ħajja flimkien ma tkunx għadha possibbli għax iż-żwieġ ikun tkisser irremedjabilment" Tali talba tista' ssir biss wara li jkunu ghaddew aktar minn erba' snin miz-zwieg.

Il-partijiet izzewgu fl-4 ta' Gunju 2011 u ghalhekk il-vot tal-ligi huwa sodisfatt f'dan ir-rigward.

Mhux mehtieg ghalhekk ghall-pronunzjament tas-separazzjoni tal-partijiet li jirrizulta xi tort ta' xi parti jew ohra.

Ghal dawn il-motivi taqta' u tiddeciedi din il-kawza billi prevja li tiddisponi mir- risposta guramentata tal-kuraturi, tilqa' t-talbiet attrici; Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara s-separazzjoni personali bejn il-partijiet 1. minhabba li l-hajja flimkien ma hiex ghadha aktar possibbli stante li z-zwieg tkisser irrimedjabbilment.

2. s-sanzjonijiet kontemplati fl-artikoli 48 et seq tal-Kap.

Tiddikjara xolta l-komunjoni tal-akkwisti ta' bejn il-partijiet filwaqt li 4. tichad it-talba ghal-likwidazzjoni tal-beni komuni stante li l-partijiet iddikjaraw li ma jezistux assi appartenenti l-komunjoni tal-akkwisti.

Tichad it-tieni talba stante li ma jezistux l-estremi sabiex il-Qorti tapplika

Tilqa' t-tielet talba u tordna li r-rikorrenti tirriverti ghal kunjom xbubitha

Tilqa' s-sitt talba.

Tichad il-hames talba.

Bl-ispejjez jithallsu bin-nofs bejn il-partijiet b'dan illi l-ispejjez tal-kuraturi ghandhom jithallsu provvizorjament mill-attrici.


IMHALLEF JOSEPH ZAMMIT MCKEON Illum il-Hamis 10 ta` Dicembru 2015

Francis Attard Zammit Cuomo (192335M) u Marianne mart Carmel Jaccarini kontra Kummissarju ta` l-Artijiet

Il-Qorti : I. Qorti diversament presjeduta li jaqra hekk :– Illi l-esponenti huma c-censwalisti ta` din l-art li jiskadi fis-sena elfejn u wiehed u erbghin (2041).

L-attur Francis Attard Zammit Cuomo ghandu hamsa minn sebgha (5/7) parti ndiviza mill-artijiet fuq imsemmija filwaqt li l- attrici l-ohra ghandha tnejn minn sebgha (2/7) parti ndiviza.

Illum ic-cens huwa pagabbli lill-Gvern.

Rat ir-rikors guramentat prezentat fis-26 ta` Gunju 2006 quddiem din il-

Illi permezz ta` sentenza moghtija mill-Prim` Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) fil-kawza fl-ismijiet "Francis Attard Zammit Cuomo u Marianna mart Carmel Jaccarini vs Kummissarju ta` l-Artijiet" (Rikors Numru : 691/99) fit-22 ta` Marzu 2002, il-Qorti ordnat lill-konvenut sabiex jirreintegra lill-atturi fil-pussess tat-territorju denominat Ix-Xaghra tar-Raghaj kuntrada Ta` Ras Bajjada jew Ta` Hagar Qim limiti tal-Qrendi tal-kejl ta` cirka hamsa u sittin tomna.

Dan wara li fuq l-art kienet harget Dikjarazzjoni Presidenzjali permezz ta` Avviz Numru 401 a tenur ta` l-Artiklu 8 tal-Kap.

88 tal-Ligijiet ta` Malta.

Illi din is-sentenza giet ikkonfermata mill-Qorti Kostituzzjonali permezz ta` sentenza moghtija fl-10 ta` Ottubru 2003 b`dan li ordnat li d- Dikjarazzjoni Presidenzjali kif promulgata permezz ta` Avviz Numru 401 ta` l- 1976 kellha tigi meqjusa bhala li ma kelliex effett ghall-finijiet u effetti kollha tal- ligi b`sehh mid-data tas-sentenza appellata.

Illi permezz ta` cedola ta` depozitu pprezentata fl-4 ta` Novembru 2005, il-konvenut iddepozita c-cwievet tal-art u kien wara li l-esponenti pprezentaw rikors fit-30 ta` Novembru 2005 li c-cwievet gew irtirati mill- esponenti bla pregudizzju ghad-drittijiet taghhom. (a) Minflok li l-konvenut ghamel uzu mill-art ghal skop pubbliku kien ta b`kera lill-privat u cahhad lill-atturi milli jgawdu hwejjighom.

L-atturi ma rcevew l-ebda kumpens ghat-telf ta` uzu li kellhom ta` din l-art minn meta l- pussess taghha wara l-pubblikazzjoni ta` l-Avviz Numru 401 ta` l-1976.

L-art in kwistjoni damet ghal kwazi tletin (30 sena) u peress li t-titlu tal-esponenti huwa ta` enfitewsi temporanja, l-valur ta` l-art naqas minghajr ma l-esponenti rcevew xi kumpens.

Dan kollu kellu effett negattiv fuq il-proprjeta` ta` l-esponenti mehud in konsiderazzjoni wkoll li l-koncessjoni enfitewtika tiskadi fis-sena elfejn u

M`hemmx dubju li issa l-proprjeta` tal-esponenti

ghandha valur inqas.

ghaliha huwa responsabbli l-konvenut.

kellhomx it-tgawdija ta` l-art.

(c) L-atturi hallsu c-cens fuq l-art ghal dawn is-snin kollha meta ma

(b) Saret hsara fis-sigar, hitan tas-sejjieh u razzett li hemm fl-art u li

Illi noltre, kif ser jirrizulta mill-provi :

Illi minhabba l-agir tal-konvenut l-atturi sofrew danni u ghandhom ukoll jedd ghall-kumpens.

Ghalkemm il-konvenut gie debitament interpellat biex jersaq ghal-likwidazzjoni ta` danni, baqa` inadempjenti.

Ighid ghalhekk il-konvenut ghaliex din l-Onorabbli Qorti m`ghandhiex

Tillikwida d-danni sofferti mill-atturi jekk hemm bzonn bl-opera ta`

prevja kull dikjarazzjoni li hija mehtiega skond il-ligi :– Tiddikjara lill-konvenut responsabbli ghad-danni sofferti mill-atturi minhabba l-hsara li saret fl-art fuq imsemmija u n-nuqqas tieghu li jirritorna lura l-art fit-terminu mpost mill-Qorti, kif ukoll ghall-hardship li l-esponenti kienu kostretti jsofru matul dawn is-snin kollha. periti nominandi.

Prevja kull dikjarazzjoni li l-atturi ghandhom dritt li jithallsu kumpens, tillikwida l-kumpens li l-atturi ghandhom dritt ghalih fir-rigward tac- cens li hallsu matul is-snin fuq art li ma kellhomx it-tgawdija taghha, kif ukoll ghall-privazzjoni li sofrew mill-uzu u tgawdija ta` l-art meta din kienet qieghda tintuza fl-interess tal-privat u mhux ghall-iskop pubbliku u t-tnaqqis tal-valur ta` l-art li sehh bit-trapass taz-zmien kemm damet l-art fil-pussess ghand il-konvenut minghajr ma qatt gew ikkumpensati ghalih. tigi likwidata skond it-tieni u t-tielet talba.

Tikkundanna lill-konvenut sabiex jersaq fuq att pubbliku relattiv u jestendi l-koncessjoni enfitewtika ghal dak in-numru ta` snin li l-esponenti gew ipprivati mit-tgawdija ta` hwejjighom. relattiv u kuraturi ghall-eventwali kontumaci.

l-konvenuti li huma minn issa ngunti in subizzjoni.

Bl-ispejjez inkluzi dawk ta` l-ittra ufficjali datata 17 ta` Frar 2004 kontra

Rat il-lista tax-xhieda ndikati mill-atturi u l-elenku ta` dokumenti esebiti

Tikkundanna lill-konvenut sabiex ihallas lill-atturi dik is-somma li

Tinnomina nutar pubbliku ghal fini tal-pubblikazzjoni tal-kuntratt

Rat ir-risposta guramentata prezentata fl-4 ta` Settembru 2006 li taqra

hekk :–

l-azzjoni

preliminarjament

ghall-dikjarazzjoni

ta` responsabbilta` ta` danni hija preskritta ai termini l-Artiklu 2153 tal-Kap 16 tal- Ligijiet ta` Malta, u jekk semmai tezisti responsabbilta` ta` danni, din ghandha tkun limitata ghall-ahhar sentejn qabel ma giet intavolata l-kawza odjerna, u ghalhekk il-likwidazzjoni trid tkun limitata ghall-istess perjodu, u ghalhekk l- ewwel, it-tieni, u r-raba` talba kif dedotti m`ghandhomx jigu milqugha.

Illi preliminarjament ukoll, mhux il-legittmu kontradittur fl-ewwel, it-tieni, u r-raba` talba attrici, u dan ai termini l-Artiklu 1031 tal-Kap 16 tal- Ligijiet ta` Malta, stante illi jekk gew ikkawzati xi hsarat fuq l-art in kwistjoni dawn saru minn terzi u mhux mill-esponenti.

Illi lanqas ma huwa il-legittmu kontradittur fil-hames u s-sitt talba, in vista tal-fatt illi l-Gvern mhuwiex id-direttarju tal-proprjeta` in kwistjoni u ghalhekk huwa mproponibbli legalment, illi ssir xi forma ta` estensjoni tal- koncessjoni enfitewtika in kwistjoni mill-konvenut.

Illi sekondarjament u bla pregudizzju ghas-sueccepit, l-ewwel, it- tieni, u r-raba` talba attrici m`ghandhomx jigi milqugha, stante illi l-art in kwistjoni giet rilaxxjata lill-atturi f`kundizzjoni tajba hafna, u ghalhekk ma sofrew l-ebda danni, u lanqas ghalhekk ma huwa dovut kumpens.

Illi lanqas ma huwa dovut in linea tat-tielet u r-raba` talba ta` l- atturi, in vista tal-fatt illi l-Qorti Kostituzzjonali ma ddikjaratx it-tehid null ab initio, ghax ma ntuzatx ghal skop pubbliku, izda bla effett mit-22 ta` Marzu 2002, (u (Sede Kostituzzjonali), u ghalhekk sa dik id-data t-tehid in kwistjoni kellu effett, u kien

ghall-iskop li ghalih ittiehdet l-art, u ghalhekk mhu dovut ebda kumpens.

lista tax-xhieda ndikati mill-konvenut.

Rat id-digriet ta` din il-Qorti diversament presjeduta moghti fl-udjenza

tal-25 ta` Ottubru 2006 fejn il-partijiet kienu diretti sabiex iressqu l-provi

taghhom dwar l-ewwel eccezzjoni.

Rat id-digriet li tat din il-Qorti diversament presjeduta fl-udjenza

tal-4 ta` Dicembru 2006 fejn ordnat l-allegazzjoni tal-atti tal-kawza fl-

ismijiet Francis Attard Zammit Cuomo et vs Kummissarju tal-Artijiet (Rikors

Rat id-dikjarazzjoni tal-fatti konfermata bil-gurament mill-konvenut u l-

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

l-atti tal-kawza

Rat it-traskrizzjoni tad-deposizzjoni ta` Albert German fl-udjenza tat-8 ta`

Rat it-traskrizzjoni tad-deposizzjoni ta` Vincent Bogdanovic fl-udjenza tat-22

Nru. 691/99) deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fl-10 ta` Ottubru 2003. fl-ismijiet Francis Attard Zammit Cuomo et vs Kummissarju tal-Artijiet (Rikors Nru. 691/99) deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fl-10 ta` Ottubru 2003.

Rat in-nota b`dokument li pprezentaw l-atturi fl-udjenza tal-25 ta` April 2007 u n-nota b`dokument li pprezenta l-konvenut fl-udjenza tat-23 ta` Mejju 2007. ta` Ottubru 2007 u d-dokumenti li kienu esebiti mix-xhud.

Frar 2008 u d-dokument li kien esebit waqt l-istess udjenza mill-atturi.

Rat is-sentenza parzjali li tat din il-Qorti diversament presjeduta fl-udjenza tat-30 ta` Mejju 2008, fejn cahdet l-ewwel eccezzjoni preliminari u cioe` l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni skond l-Art 2153 tal- Kap 16, spejjez ghall-konvenut. fl-udjenza tas-17 ta` Frar 2009.

Rat illi l-kawza kompliet tinstema` minn din il-Qorti kif presjeduta llum

Rat in-nota b`dokumenti esebiti mill-atturi.

2009 u rat id-dokumenti li pprezentat.

Semghet ix-xiehda ta` Vincent Bogdanovic fl-udjenza tal-20 ta` Ottubru 2009.

Semghet ix-xiehda ta` Albert German (fol 252 sa fol 255) u ta` Anthony Saccasan (fol 256 sa fol 262) fl-udjenza tal-24 ta` Mejju 2010 u rat id-dokumenti li kienu esebiti waqt l-istess udjenza (fol 249 sa fol 250).

Frar 2011 u rat id-dokument li kien esebit mill-atturi.

Rat in-noti ta` osservazzjonijiet skambjati bejn il-partijiet.

Semghet is-sottomissjonijiet tal-ahhar tal-partijiet u wara l-kawza thalliet

Rat l-atti l-ohra tal-kawza.

ghas-sentenza.

Jirrizulta li l-art mertu ta` din il-kawza hija dik maghrufa bhala "ix- Xaghra tar-Raghaj", kontrada Ta` Ras Bajjada jew Ta` Hagar Qim, limiti tal- Qrendi.

Permezz ta` Dikjarazzjoni tal-President ta` Malta li kienet ippubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern (Avviz Nru. 401) tat-23 ta` Lulju 1976, kienu esproprijati ghal skop pubbliku cirka hamsa u sittin (65) tomna minn din l-art.

L-atturi kienu u ghadhom ic-censwalisti temporanji tal-65 tomna art ; l-attur Francis Attard Zammit Cuomo ghandu hamsa minn sebgha (5/7) indivizi waqt li l-attrici Marianne Jaccarini ghandha tnejn minn sebgha (2/7) indivizi.

Ic-cens jaghlaq fis- sena 2041 u l-canone jithallas lill-Joint Office.

Jidher li l-iskop wara d- Dikjarazzjoni tal-President kien illi l-art tintuza ghall-progett bl-isem "Izra u Rabbi" li kien tnieda mill-amministrazzjoni ta` dak iz-zmien.

Wara ftit snin, il- progett "Izra u Rabbi" ma kompliex.

Minflok l-art inghatat lura lill-atturi, fl- 1985 il-konvenut hareg sejha ghall-offerti sabiex partijiet minnha tinkera ghal skop agrikolu lill-privat.

Il-kawza kostituzzjonali

It-talbiet Fit-18 ta` Marzu 1999, l-atturi harrku lill-konvenut quddiem din il-Qorti

fil-Gurisdizzjoni Kostituzzjonali taghha (Rik.

Talbu lill-Qorti sabiex :-

Tiddikjara u tiddeciedi illi t-tehid tal-pussess tar-art de quo da parti tal-intimat jivvjola d-drittijiet fondamentali tal-esponenti sanciti fil-Kostituzzjoni u fil-Konvenzjoni ;

Konsegwentement taghti dawk ir-rimedji kollha necessarji, taghmel dawk l-ordnijiet u taghti dawk id-direttivi li tqis xierqa sabiex jitwettqu u jitharsu d-drittijiet fondamentali tal-esponenti.

L-ewwel istanza Fl-ewwel istanza, il-kawza kienet deciza fit-22 ta` Marzu 2002.

Mid-decide, il-parti saljenti ghall-fini tal-kawza tal-lum kien dan :- 1.

Tiddikjara u tiddeciedi li l-Avviz Numru 401 pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tal-harga tat-23 ta' Lulju 1976 fejn gie dikjarat illi hamsa u sittin tomna (65T.) mit-territorju de quo konsistenti f'tliet mija u sittin tomna cirka kienu qed jigu esproprijati ai termini tal-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artiijiet ghall-skopijiet Pubblici (gja Kap.136 illum Kap 88) fuq il-presuppost illi l-art kienet hekk mehtiega ghal skopijiet pubblici u cioe' ghall progett ta' "Izra u Rabbi" mahsub dak in-nhar u l-konsegwenti t-tehid tal-pussess tal-art de quo da parti tal-intimat jivvjola d-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti sanciti fl-Artiklu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea ghall Protezzjoni tad-Drittijiet tal- Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali ;

Konsegwentement tiddikjara li l-istess Avviz Numru 401 pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tal-harga tat-23 ta' Lulju 1976 fejn gie dikjarat illi hamsa u sittin tomna (65T.) mit-territorju de quo konsistenti f'tliet mija u sittin tomna circa kienu qed jigu esproprijati ai termini tal-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet ghal Skopijiet Pubblici (gja Kap.136 illum Kap 88) fuq il-presuppost illi l- art kienet hekk mehtiega ghal skopijiet pubblici u cioe' ghall progett ta' "Izra u Rabbi" huma nulli u bla effett ghall finijiet u effetti kollha tal-ligi u wkoll tannulla ghall finijiet u effetti kollha tal-ligi kull att maghmul mill-istess intimat ai termini tal-istess Avviz Numru 401 b'dan li l-istess rikorrenti ghandhom jigu re-integrati fil-pussess tal-estensjoni kollha tal-istess art originarjament kolpita bl-istess Avviz indikat mahrug abbazi tal-Kap 136 (illum Kap 88), u b'dan ghalhekk li l-intimat ghandu jirrintegra lir-rikorrenti fil-pussess tal-istess art u konsegwentement tordna lill-istess intimat sabiex f'terminu qasir u perentorju ta' tletin (30) gurnata mid-data ta' din is-sentenza jezegwixxi l-proceduri necessarji kollha sabiex effettivament isehh ir-rilaxx tal-artijiet in kwistjoni mill-intimat lill-istess rikorrenti.

It-tieni istanza Il-konvenut appella mis-sentenza.

Id-decide tas-sentenza li tat il-Qorti Kostituzzjonali fl-10 ta` Ottubru

2003 kien :- Tiddeciedi billi, filwaqt li tichad l-appell ta' l-intimat appellant, tikkonferma s-sentenza appellata bil-precisazzjoni dovuta pero` fis-sens li d- Dikjarazzjoni Presidenzjali in ezami kif promulgata permezz ta' Avviz Numru 401 ta' l-1976 ma kellhiex titqies bhala li kienet nulla izda li kellha invece tigi meqjusa bhala li kienet wahda minghajr effett ghall-finijiet kollha tal-ligi u dan b'sehh mid-data tas-sentenza appellata.

Sintesi tal-provi

L-attrici Marianne Jaccarini tixhed li ghalkemm inghad li l-art de quo ittiehdet ghaliex kienet mehtiega ghall-progett "Izra u Rabbi" mhux biss mhux hekk gara izda sahansitra wara li l-progett kien abbandunat, il-konvenut hareg sejha ghall-offerti sabiex l-art tinqasam f`partijiet u tinghata bi qbiela lill-privat.

L-offerta li kienu ghamlu hi u l-gharus taghha (illum zewgha) li kien full time farmer kienet rifjutata.

Filwaqt illi tikkonferma li c-cens jithallas kull 15 ta` Awissu lill-Joint Office, l-attrici pprezentat erba` ricevuti tal-hlas tac-cens.

L-attur Francis Attard Zammit Cuomo jixhed :-

"F`dan il-kaz ma kienx hemm skop pubbliku u ghad li l-art nzammet mill- Gvern minn 1976 sal-2005, cioe` prattikament tletin sena, ahna s-sidien ma hadna xejn, rajna l-art taghna qed tintuza minn terzi, saru danni fuq l-art, u minn fuq, il-Gvern qed jirrifjuta li b`dan kollu ghamlilna xi hsara.

Gvern kien ghamel uzu mill-art, u sahansitra krieha lill-privat.

Albert German (Kummissarju tal-Artijiet) xehed illi l-art kienet giet esproprijata in konnessjoni mal-progett "Izra u Rabbi".

Mas-sidien ma sar l-ebda ftehim dwar kumpens.

Minflok il-Gvern qasam l-art fi tnax jew erbatax-il bicca u tahom bi qbiela lill-privat.

Bhala konsegwenza tas-sentenza li tat il-Qorti Kostituzzjonali, inhargu ordnijiet ta` zgumbrament kontra l-okkupanti tar-raba` sabiex l-art tinghata lura lill-atturi.

L-"eviction orders" hargu fis-27 ta` April

2005 filwaqt li l-ezekuzzjoni materjali tal-"eviction orders" saret fit-3 ta` Novembru 2005.

Meta twettqu l-ordnijiet ta` zgumbrament, l-art kienet fi stat tajjeb tant li kienet ikkoltivata.

"Ridna nistennew certu zmien biex nitterminaw il-kirjiet u mbaghad

ovvjament ghamilna l-evictions.

Ahna lestejna kollox, dik il-gurnata, f` Novembru ta` l-2005, ridna ntuh ic- cwievet, u ma riedux jaccettawhom, riedu jaccettawhom b`kundizzjoni li jistghu jfittxuna ghad-danni u jiena ddepozitajthom il-Qorti."

Isostni : " … marru in-nies taghna Manwel Camilleri Bowman u Twanny Saccasan, li fil-fatt raw li l-art kienet kollha qed tinhadem.

U tant hu hekk li kien hemm ukoll xi nies li kellhom anki xi baqar u affarijiet hekk, mhux baqar hawn goats insomma, moghoz … jiena mill-feedback li kelli mill-inspectors taghna illi l-post kien fi stat tajjeb.

Mhux talli hekk talli ahna rajna li naghmlu xi cnut u naghlqu sew, jigifieri ghamilna kollox kif suppost."

Fil-kontroezami, Albert German xehed li huwa personalment ma marx fl-

Emanuel Camilleri Bowman (PTO – Enforcement – Lands) xehed illi fl-2005 huwa l- ewwel qassam l-"eviction orders" u aktar `il quddiem dik is-sena stess ezegwixxa l-ordnijiet ta` zgumbrament kontra l-persuni li kienu qeghdin jokkupaw l-art.

Meta saret l-ezekuzzjoni, l-art kienet agrikola.

Kien hemm il-hamrija.

L-art kienet tinhadem u kien hemm anke l-gheneb mizrugh.

Wara li sar l- izgumbrament inghalaq kull access ghall-art sabiex ma jidhlux nies barranin.

Is-sidien li kienu prezenti waqt l-evizzjoni rrifjutaw li jiehdu c-cwievet jekk fir- ricevuta ma jiktbux il-kliem "without prejudice".

Ghad-Dipartiment dan ma kienx accettabbli ; ghalhekk ic-cwievet kienu depositati l-Qorti.

Fil-kontroezami, Emanuel Camilleri Bowman xehed illi l-ewwel darba li mar fir- raba` in kwistjoni kien f`Novembru 2005 meta saret l-evizzjoni.

Ghalkemm tassew is-sidien ilmentaw li kien hemm hsarat, huwa ma rax hsarat fis-sit.

Damu hemm gurnata shiha.

Sabiex ighaddu bil-vetturi twaqqa` hajt tas-sejjiegh pero` meta lestew dan rega` nbena.

It-thassib tieghu ma kienx jaccerta jekk kienx hemm hsara fl-art izda li jaghmel l-gheluq halli ma jidholx il-pubbliku.

Ikkonferma ir-rapport tieghu Dok AC1 tat-3 ta` Novembru 2005.

Fir-rapport jinghad inter alia :-

Anthony Saccasan mit-Taqsima tal-Infurzar fid-Dipartiment tal-Artijiet xehed illi l-ordni ta` zgumbrament hareg fis-27 ta` April 2005.

L-ezekuzzjoni saret fit-3 ta` Novembru 2005.

Ir-raba` kien qed jinhadem.

Wara li sar l- izgumbrament, bidlu l-katnazzi tax-xtiebi.

L-accessi nghalqu kollha halli ma jidhol hadd.

L-ewwel darba fis-sit kien fit-3 ta` Novembru 2005.

Qabel dakinhar ighid li ma jafx x`kien hemm fis-sit.

Perit Joseph Caruana Melbourne ikkonferma r-rapport tieghu tal-10 ta` Frar 2009

li jaghmel parti mill-atti ta` din il-kawza.

Ighid li kien hemm zewgt ikmamar fi stat ta` abbandun minhabba traskuragni.

Bejn l-1976 u l-2009, il-kmamar ma kienux fil-pussess tal-atturi.

Sabiex jaghmel il-kostatazzjonijiet tieghu, apparti illi mar fuq il-post, ibbaza ruhu fuq aerial photos tal-1967 u l-2008, kif ukoll fuq pjanta tal-att ta` divizjoni fl-atti tan-Nutar Dr Nicola Mifsud Aquilina tat-12 ta` Awissu 1953.

Dwar il-kmamar, il-Perit Caruana Melbourne stqarr li t-tiswija tinvolvi spiza ta`

Dan igib total ta` €129,900.

Dan il-valur kien determinat fl-ammont ta` €187,200.

Dr Adrian Caruana Melbourne ikkonferma c-certifikat tieghu datat 7 ta` Jannar

Skond Dr Zammit, mill-aerial photos tas-snin sittin jirrizulta li kien hemm 89 mature carob trees waqt li mill-aerial photos tal-2005 jirrizulta li minn dawn is-sigar tal-harrub kien fadal biss 13.

Minflok is-sigar tal-harrub, kienu ppjantati 50-il sigra tal-akacja.

Skond Dr Caruana Melbourne, kull sigra tal-harrub tiswa €1200 waqt li l-garr lejn is-

sit u l-ippjantar taghha jiswa €350.

U ghalhekk ghandhom jitnehhew.

L-ispiza involuta hija ta` €150 ghal kull sigra.

Skond Dr Caruana Melbourne, id-danni totali fejn si tratta tas-sigar huma €125,300.

L-atturi

Sottomissjonijiet

In sintesi, l-atturi jaghmlu dawn l-osservazzjonijiet :-

Xehdet ukoll Dr Stephanie Attard Zammit Cuomo dwar rapport taghha tas-7 ta` Jannar 2009 li huwa esebit a fol 212 tal-process.

V. 1) Illi mhux biss mhuwiex kontestat mill-konvenut it-titolu tal-atturi ghall-art mertu ta` din il-kawza, izda dak it-titolu jirrizulta ppruvat bl-atti esebiti fil-kors tal-kawza.

Illi l-iskop dikjarat ghat-tehid tal-art kien sabiex din tintuza fil- progett ta` Izra u Rabbi.

Id-Dikjarazzjoni tal-President kienet ippubblikata fit- 23 ta` Lulju 1976.

Il-progett dam sentejn sakemm kien abbandunat.

L- abbandun tal-art dam bejn tmienja u disa` snin.

Fl-ewwel xhur tal-1987, l-art kollha inkriet lill-privat wara sejha ghall-offerti ; quddiem il-Bord tal-Arbitragg ; esproprijata fl-1976 ;

Illi l-atturi pprezentaw kawza kostituzzjonali li kienet deciza favur

taghhom fl-ewwel istanza fit-22 ta` Marzu 2002.

Sar appell mill-konvenut, u l-

kawza kienet deciza finalment favur l-atturi mill-Qorti Kostituzzjonali fl-10 ta`

okkupanti mill-art u sabiex jaghti konsenja lill-atturi ;

kif ippretenda l-konvenut sabiex ma jippregudikawx id-drittijiet taghhom ;

Illi l-atturi qatt ma rcevew "notice to treat" u saret l-ebda procedura

Illi l-atturi baqghu ma nghataw xejn mill-art li kienet giet

Illi l-atturi rrifjutaw illi jaghtu ricevuta hielsa minn pretensjonijiet

Illi l-konvenut dam sat-3 ta` Novembru 2005 sabiex jizgombra lill-

Illi t-talbiet tal-atturi jitilqu mill-Art 1031 tal-Kap 16 ;

Illi l-konvenut iddeposita c-cwievet taht l-awtorita` tal-qorti u sabiex l-atturi setghu jirtiraw ic-cwievet minghajr ebda kondizzjoni jew limitazzjoni, kontra dak li kien qed jippretendi l-konvenut, kellhom jirrikorru ghall-Qorti Kostituzzjonali li fis-6 ta` Dicembru 2005 awtorizzat l-izbank kif talbu l-atturi, u hekk sar ; Illi l-konvenut ma jistax jesimi mir-responsabilita` tieghu skond l- Art 1031 tal-Kap 16 ghaliex meta l-iskop pubbliku ghat-tehid tal-art kien abbandunat ma kellu ebda jedd jikri l-art lill-privat.

Ghal dak l-agir illegali, u ghal kull konsegwenza naxxenti minn dak l-agir, ghandu jwiegeb il-konvenut, anke jekk saru danni mill-persuni li lilhom il-konvenut kera l-art ; Illi r-responsabilita` tal-konvenut ghal danni versu l-atturi tibda minn dakinhar li ttiehdet sal-art sad-data meta l-atturi setghu jirriprendu l- pussess effettiv taghha.

L-atturi qatt ma kellu ebda relazzjoni guridika mal- persuni li lilhom inkriet l-art ; Illi matul iz-zmien kollu li l-konvenut zamm l-art, u cioe` ghal kwazi tletin sena shah, bejn l-1976 u l-2005, saret hsara fl-art u l-atturi kienu privati mill-pussess taghhom bil-beneficcji kollha ghall-atturi li dak il-pussess igib mieghu ; Illi l-atturi jikkontestaw il-pretensjoni tal-konvenut illi l-art kienet rilaxxjata lill-atturi fi stat tajjeb, u l-fondatezza tal-kontestazzjoni tirrizulta mill- kumpless tal-provi ; danni li kienu ndikati mill-persuni teknici xehdu waqt il-kawza.

Illi wara li kienet ippubblikata d-Dikjarazzjoni tal-President fit-23

ta` Lulju 1976, hareg l-Avviz ghall-Ftehim fit-23 ta` Settembru 1977.

L-atturi

ma accettawx il-kumpens offrut ghat-tehid tal-art in kwistjoni ;

Illi skond il-koncessjoni enfitewtika, fil-kaz ta` espropriju tal-art, il-

kumpens kellu jmur a favur tal-koncedent, filwaqt illi l-enfitewti jithallsu mill-

koncedenti ghall-benefikati li jkunu ghamlu fuq l-art esproprijata ;

Illi l-iskop li ghalih ittiehdet l-art originarjament kien pubbliku u

cioe` l-progett ta` Izra u Rabbi, liema progett kien pero` abbandunat wara ftit

Illi l-atturi jistiednu lill-Qorti sabiex tillikwida favur taghhom id-

In sintesi, il-konvenut jaghmel dawn l-osservazzjonijiet :-

Il-konvenut

jaghmlu dikjarazzjoni

Illi d-danni pretizi mill-atturi huma esorbitanti ;

Illi l-atturi ma gabux il-prova li d-danni li jallegaw illi garrbu graw

Illi in segwitu l-art inghatat bi qbiela li kienu wrew interess li

iv) jahdmu l-art ; Illi fl-1988 il-konvenut kien dispost jaghti lura l-art lis-sidien v) purche` dawn lill-konvenut minn kull responsabilita` ghall-hlas ta` kumpens, spejjez jew danni.

Is-sidien ried lura l- art vakanti u libera minn kull kirja favur terzi.

Illi skond is-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tal-10 ta` Ottubru 2003, id-Dikjarazzjoni tal-President kienet dikjarata minghajr effett b`sehh mit- 22 ta` Marzu 2002.

Dan ifisser illi bejn it-23 ta` Lulju 1976 u t-22 ta` Marzu 2002, l-art kienet amministrata tajjeb mill-Gvern.

Illi l-ezekuzzjoni tal-izgumbrament saret biss fit-3 ta` Novembru 2005 ghaliex kien hemm resistenza mill-bdiewa li qabel kienu nghataw sal-15 ta` Awissu 2004 sabiex jitilqu mir-raba` ; bi htija tal-konvenut ; Illi bl-azzjoni tentata mill-atturi, il-Qorti mhi se jkollha qatt ic- certezza li d-danni li sejrin jigu likwidati favur l-atturi sejrin jintuzaw sabiex l- art tkun ripristinata ghall-istat li kienet qabel gie esproprijata ; art bi qbiela minghandu ma hadux hsieb tal-art ; ma kienux persuni idoneji biex jiehdu hsieb ir-raba` ; jonqos xorta anke li kieku l-atturi baqghu fil-pussess tal-art ;

koncessjoni enfitewtika kif talbu l-atturi.

L-ewwel talba

Tiddikjara lill-konvenut responsabbli ghad-danni sofferti mill-atturi

minhabba l-hsara li saret fl-art fuq imsemmija u n-nuqqas tieghu li jirritorna

lura l-art fit-terminu mpost mill-Qorti, kif ukoll ghall-hardship li l-esponenti

kienu kostretti jsofru matul dawn is-snin kollha.

Illi ma kienx ippruvat mill-atturi li l-persuni li hadu l-art bi qbiela

Illi t-tielet talba hija nfondata ghaliex il-valur tal-art kien ser

Illi l-Gvern mhux responsabbli ghad-danni jekk il-gabilotti li hadu l-

Illi l-konvenut huwa ex lege prekluz milli jaghti estensjoni tal-

L-ewwel talba taqra :-

Ghal din it-talba, il-konvenut wiegeb bit-tieni eccezzjoni fejn eccepixxa li mhuwiex il-legittimu kontradittur tal-atturi skond l-Art 1031 tal-Kap 16 stante li jekk saret hsara fl-art in kwistjoni din kienet ikkagunata minn terzi mhux minnu.

Huwa evidenti, kemm mit-talba kif ukoll mill-eccezzjoni, illi d-danni li taghhom l-atturi qeghdin jitolbu dikjarazzjoni ta` responsabilita` mhumiex danni ex contractu izda danni akwiljani.

Dwar dan il-punt ta` dritt, il-partijiet huma konkordi.

Tant dan huwa hekk illi sa mill-ewwel eccezzjoni (li kienet deciza kontra l-konvenut b`sentenza in parte ta` din il-Qorti tal-25 ta` Ottubru 2006) il- konvenut kien eccepixxa l-preskrizzjoni tas-sentejn skond l-Art 2153 tal-Kap 16, li hija d-disposizzjoni li abbazi taghha tkun eccepita l-preskrizzjoni tal-azzjoni ghal danni akwiljani. htija tieghu".

Skond l-Art 1031 tal-Kap 16, "kull wiehed iwiegeb ghall-hsara li tigri bi

Skond l-Art 1032 tal-Kap 16, "jitqies fi htija kull min bl-eghmil tieghu ma

juzax il-prudenza, id-diligenza, u l-hsieb ta' missier tajjeb ta' familja".

Hemm il-Qorti qalet hekk –

Il-Qorti taghmel riferenza ghas-sentenza (mhux appellata) li tat fit-13 ta` Ottubru 2004 fil-kawza "Margaret Mokaddem. et vs The Cargo Handling Co Ltd" [PA/PS].

"Insibu delinjat fil-Kodici Civili l-kriterji ghall-individwazzjoni tad-dannu rizarcibbli u tad-diversi forom ta` rizarciment.

Hekk, per ezempju, l-Artikolu 1135 jistabbilixxi li "id-danni li ghandhom jithallsu lill-kreditur huma, b`mod generali, ghat-telf li jkun bata u l-qligh li jkun gie mtellef".

Jissokta jsegwi illi f` kaz ta` danni ex culpa ir-responsabilita` hi limitata ghal dawk id-danni li setghu jkunu prevedibbli mid-debitur (Artikolu 1136 ; Kollez.

Invece, f` kaz ta` ghemil doluz jidhlu biss dawk id-danni kif fuq precizati li jkunu l-effett immedjat u dirett tan-nuqqas ta` l-obbligazzjoni (Artikolu 1137 ; Kollez.

XXV.I.653) ; Mis-suespost jitnissel li kull konsegwenza patrimonjali negattiva trid tigi kalkolata skond parametri objettivi.

In kwantu l-Artikolu 1135 tal-Kodici Civili jsemmi kemm it-telf subit kif ukoll il-qligh li jkun gie mtellef wiehed jifhem li n- norma hi mahsuba bhala espressjoni tal-principju tar-rizarciment mill- konsegwenzi kollha patrimonjali negattivi tal-lezjoni ghat-titolari tad-dritt.

Tali principju "compensatio lucri cum danno" jinnecessita rabta ma` l-antecedenti li jkunu taw lok ghad-dannu.

Dan ghall-fini tan-ness ta` kawzalita`.

mbaghad daqstant iehor logiku u gust illi ghandhom dejjem jittiehdu in konsiderazzjoni l-fattezzi tal-kaz partikolari … Dan premess, huwa pacifikament stabbilit illi l-prova tad-dannu tispetta lil min jallega li sofrih.

Jinkombi ghalhekk lill-atturi f` dan l-kaz li jaghtu prova ta` l-effettiva ezistenza tad-dannu ;

… In vista tad-divergenza ta` veduti mill-kontendenti fuq il-materja, kombacjat ukoll ma` l-aspetti aktar `il fuq accennati, ma jidherx li hu possibbli, fl-isfond tar-rizultanzi processwali, illi tigi stabbilita stima awtentika u preciza ta` l-entita` tat-telf.

Jew ghall-anqas jista` jinghad li minhabba l-effett tad- diversi konkawzi jezistu diffikoltajiet ghall-otteniment tal-likwidazzjoni specifika certa u tad-determinazzjoni preciza tat-telf.

Meta hekk tirrizulta li hi s- sitwazzjoni forsi l-uniku parametru suggeribbli hu dak ekwitattiv.

Logikament, pero`, il-likwidazzjoni ekwitattiva trid dejjem tinzamm fil-qafas tas-sistema kodicistika tar rizarciment kif espress fl-Artikolu 1135 fuq riferit ; Ma jistax ikun dubitat illi hu rikonoxxut lill-gudikant anke fis-sistema tal- ligi taghna l-poter diskrezzjonali li jillikwida t-telf u l-qligh bl-adoperu tal- kriterju sussidjarju tal- valutazzjoni ekwitattiva.

Min-naha tieghu l-gudikant hu tenut li jaghti piz debitu lil dawk l- elementi kollha tal-kaz konkret akkwiziti fil-process.

Fi kliem iehor hu ghandu jipprovdi motivazzjoni logika tal- kriterji ta` l-apprezzament prudenti adottati li juru kif wasal ghal-likwidazzjoni tal-quantum debeatur.

Ara f` dan is- sens u fuq dan il-punt id-decizjoni riportata a Vol.

XXIX.I.1285 ; Fic-cirkostanzi l-Qorti thoss li hu ekwitattiv ta` l-entita` tad-danni illi tadotta r-regola ta` "in media stat virtus" b`mod li min-naha tistabbilixxi r- rizarciment gust u min-naha l-ohra tevita r-rizarciment gravuz"

Riferibbilment ghall-kaz tal-lum, huwa evidenti mill-ewwel talba li l-

atturi qeghdin jitolbu mill-Qorti dikjarazzjoni ta` responsabilita` tal-konvenut

ghad-danni li garrbu minhabba :-

Il-hsara li saret fl-art ;

In-nuqqas li tinghata lura l-art ; Il-"hardship" li garrbu matul is-snin.

b) c) Skond it-tieni eccezzjoni, il-konvenut ighid illi mhuwiex responsabbli

ghall-hsara lamentata mill-atturi.

Ghandu jinghad illi bil-Kap 88 tal-Ligijiet ta' Malta, huwa regolat l- akkwist ta' art mill-awtorita` pubblika ghal skopijiet pubblici.

L-ghan ewlieni ta` din il-ligi mhuwiex biss li tassigura li l-awtorita` pubblika tiehu l-art ghal skopijiet pubblici u fl-interess pubbliku, u allura ghax ikun qieghed jaghmel hekk ma jkunx imfixkel fit-tehid tal-propjeta` mill-privat, izda tara li min ghandu jedd mhux biss jiehu kumpens xieraq izda li jkollu wkoll access ghal tribunal indipendenti.

Il-Kap 88 jaghti dritt lill-awtorita` pubblika li tiehu l-art ghal skopijiet pubblici u fl-interess pubbliku anke qabel ma jkun hemm decizjoni finali dwar il-kumpens li ghandu jithallas.

Fl-istess waqt il-ligi taghti jedd lis- sid tal-art li jkun notifikat bid-Dikjarazzjoni tal-President ta` Malta dwar il- htiega tat-tehid tal-proprjeta`, u bl-Avviz ghall-Ftehim fejn issir l-offerta ghall- akkwist u t-titolu.

Bl-Avviz ghall-Ftehim jigi rikonciljat l-interess pubbliku fit- tehid tal-art mal-interess privat.

Fil-kaz tal-lum, irrizulta l-art li taghha l-atturi huma c-censwalisti ttiehdet bid-Dikjarazzjoni tal-President ta` Malta tal-1976 sabiex isservi ghall- progett ta` Izra u Rabbi.

Ma ghandux ikun hemm dubju li meta sar it-tehid l- iskop kien pubbliku.

Ghalkemm awtorita` pubblika għandha s-setgħa tiehu art ghal skop pubbliku, dan jista' jsir biss bis-saħħa ta' ligi u skond il-kondizzjonijiet kollha li tghid il-ligi.

Fil-kaz tal-lum gara illi fi zmien relattivament qasir, temp ta` ftit snin (ara x-xiehda tal-konvenut) meta l-art involuta kienet tlahhaq il-65 tomna, il-progett kien abbandunat.

Meta gara hekk, l-art ma kenitx okkupata u baqghet il-hin kollu taht ir-responsabilita` tal-Gvern.

Mal-abbandun tal-progett, spicca l-iskop pubbliku tat-tehid u ghalhekk il-Gvern ma setax isib kemm taht id-disposizzjonijiet tal-Kap 88.

Minflok ta lura l-art lill-atturi ladarba l-iskop tat-tehid kien abbandunat, il-Gvern ghazel li jaqsam l-art f`bicciet u jaghti b'kera l-art lill-privat wara sejha ghall-offerti.

Ladarba ntemm l-iskop u l-interess pubbliku, l-uniku triq li kienet tehles lill-Gvern minn responsabilita` ghal danni kienet li jaghti l-art lura lill-atturi.

Malli l-Gvern iddecieda li jikri l-art lill- privat meta l-iskop tat-tehid kien l-interess pubbliku, liema interess pubbliku gie fix-xejn, allura il-Gvern refa` fuqu r-responsabilita` ghal kull ma kien se jigri lill- art, anke jekk id-danni setghu saru materjalment mill-privat li lilu kera l-art.

Fil-kaz tal-lum, ma jirrizultax ippruvat illi wara d-Dikjarazzjoni tal-President,

il-konvenut mexxa bil-procedura kontemplata bil-Kap 88 ghall-ghoti tal-

osservazzjonijiet tieghu ghal dak li kienet tghid il-koncessjoni enfitewtika

originali huwa bla fondament ghaliex fil-kaz tal-lum mhux biss qatt ma nghata

Il-Qorti hadet nota tar-risultanzi fil-

proceduri kostituzzjonali u tghid minghajr l-icken esitazzjoni li l-konvenut huwa

legalment responsabbli ghad-danni li garrbu l-atturi ghaz-zmien kollu li kienu

Ir-riferenza

il-konvenut

lill-atturi.

Il-Qorti tilqa` l-ewwel talba.

spussessati minnha u cioe` minn meta kien abbandunat il-progett ta` Izra u Fyfe sa meta l-art kienet ritornata lill-atturi.

It-tieni talba

Bit-tieni talba, l-atturi talbu l-likwidazzjoni tad-danni.

Ghat-tieni talba, il-konvenut wiegeb bl-istess raguni li gab `il quddiem fil- kaz tal-ewwel talba, kif ukoll bir-raba` eccezzjoni fejn sostna li filwaqt li fil-kaz l- art in kwistjoni kienet rilaxxjata lill-atturi f`kondizzjoni tajba u ghalhekk l- atturi ma garrbux danni.

Ghall-istess ragunijiet li tat fil-kaz tal-ewwel talba, il-Qorti qeghda

tichad it-tieni eccezzjoni anke fejn din tolqot it-tieni talba.

Tibqa` l-kwistjoni ta` l-kwalita` tal-provi li gabu l-atturi dwar id-danni.

Skond l-Art 1045(1) tal-Kap 16 "il-ħsara li l-persuna responsabbli għandha twieġeb għaliha, skont id-disposizzjonijiet ta' qabel, hija t-telf effettiv li l-egħmil tagħha jkun ġieb direttament lill-parti li tbati l-ħsara, l-ispejjeż li din il- parti setgħet kellha tagħmel minħabba l-ħsara, it-telf tal-paga jew qligħ ieħor attwali, u t-telf ta' qligħ li tbati 'l quddiem minħabba inkapaċità għal dejjem, totali jew parzjali, li dak l-egħmil seta' jġib".

Huwa principju tad-dritt fil-kamp tal-kompensazzjoni ghal danni li "l- attur ghandu kemm jista' jkun jigi mqieghed fil-posizzjoni li hu kien ikollu kieku ma gietx kagjonata l-hsara" ("Tufigno vs Micallef noe", Qorti tal-Appell – Sede Civili - 23 ta` April 1965).

Id-danneggjat ghandu l-jedd li jigi rimborsat tad-danni li jkun sofra u li jerga' jitqieghed ragonevolment fl-istat li kien qabel sofra l-hsara.

Dan ghaliex ir-risarciment ghandu jirreintegra l-patrimonju tad-danneggjat minn kull konsegwenza ekonomika sfavorevoli ghalih li jgib mieghu l-event dannuz.

Ghalhekk ir-risarciment ghandu jikkonsisti f'somma li ragonevolment twassal ghall-valur tal-utilitajiet mitlufa.

("Galea pro et noe vs Gatt et" – Qorti tal- Appell - Sede Civili – 24 ta` Novembru 1958 ; "Zammit vs Calleja" – Appell Inferjuri – 12 ta' Jannar 1977 ; "Sant vs Borg" – Prim` Awla tal-Qorti Civili, 3 ta` Ottubru 1979).

Din ir-regola tar-restitutio in integrum hija kwalifikata minn regola ohra li bhala bilanc torbot lid-danneggjat sabiex jadotta dawk il-mizuri kollha ragonevoli biex jimmitiga t-telf li jkun garrab, u jekk jirrizulta li ma jkunx ha dawk il-mizuri, allura dak in-nuqqas tad-danneggjat ghandu jirrisolvi ruhu fi tnaqqis tal-quantum tad-danni.

Huwa wkoll principju tad-dritt li ghalkemm id- danneggjat ghandu d-dmir li jaghmel dak kollu li hu ragjonevoli sabiex inaqqas il-hsara u li jiehu l-mizuri kollha biex jimmitiga t-telf li jkun garrab, fl-istess waqt mhuwiex obbligat li jitghabba b`pizijiet sabiex jirreduci l-hsara.

Il-kwistjoni ta` x`inhu ragjonevoli li jaghmel id-danneggjat biex jimmitiga l-hsara hi materja ta` fatt li ghandha tigi konsidrata fic-cirkostanzi ta` kull kaz partikolari u l-oneru tal-prova f`dan ir-rigward specifiku jaqa` fuq il-konvenut. (ara - "Ducker vs Borg Hedley" – Qorti tal-Appell [Sede Civili] - 24 ta` Jannar 1969 ; "Carbonaro vs Sesay et" – Qorti tal-Appell Inferjuri – 3 ta` Novembru 1956 u Kollez.

XXXVII.I.478 u Kollez.

In kwantu jirrigwarda l-prova tad-danni, l-atturi jistriehu fuq il-provi ex parte tal-persuni teknici nkarikati minnhom, u cioe` il-Perit Joseph Caruana Melbourne, Dr Adrian Caruana Melbourne u Dr. Stephanie Attard Zammit Cuomo.

Il-Qorti sejra tghaddi ghall- analizi tal-provi :- a)

It-tnehhija kompleta ta` 450 metru ta` hitan tas-sejjiegh sabiex tizdied l-art agrikola Skond il-Perit Joseph Caruana Melbourne, il-bini mill-gdid ta` dawn il-hitan tas-

sejjiegh tinvolvi spiza ta` €52,500.

Sabiex jasal ghall-stima tieghu, il-Perit Caruana Melbourne mhux biss mar fuq il-post izda mexa fuq aerial photos tal-1967 u l-2008, kif ukoll fuq pjanta tal-att ta` divizjoni fl-atti tan-Nutar Dr Nicola Mifsud Aquilina tat-12 ta` Awissu 1953.

Il-Perit Caruana Melbourne ikkonferma l-konkluzjonijiet tieghu bil-gurament.

L-accertamenti tal-perit ex parte ma kienux kontrastati jew kontradetti mill-konvenut permezz ta` esperti teknici ex parte.

L-uniku prova li tolqot din il-kwistjoni li gab il-konvenut kienet ix-xiehda ta` Emanuel Camilleri Bowman u Anthony Saccasan.

Mill-assjem tad-deposizzjoni taghhom jirrizulta illi l-ewwel darba li dawn marru fl-art in kwistjoni kien fit-3 ta` Novembru 2005 u cioe` fil-jum meta twettaq l-izgumbrament effettiv tal-persuni li kienu qeghdin jokkupaw l-art tal-atturi.

Huwa evidenti ferm mix-xiehda

taghhom illi mohhhom dakinhar ma kienx li jaccertaw l-istat tal-art, izda kien illi jassikuraw l-evizzjoni tal-persuni, illi jaghlqu kull access ghall-art u ghall- ambjenti taghha sabiex ma jidhol hadd, u illi jaghtu konsenja tac-cwievet lill- atturi wara li dawn jaghtu ricevuta.

Kien kwazi impossibbli ghal dawn iz-zewg ufficjali tad-Dipartiment li jmorru in situ bi skop preciz u kif qeghdin hemm jaghmlu accertamenti dwar l-istat ta` 65 tomna raba`.

Il-hitan tas-sejjiegh kellhom

jaghti karattru u funzjonalita` fl-uzu tal-art.

Il-Qorti tqis bhala ppruvat sal-grad rikjest mil-ligi d-dannu mgarrab mill-atturi fl-ammont ta` €52,500.

funzjoni preciz

b) Madwar 280 metru ta` hitan tas-sejjiegh ohra li thallew fil-post

Ghall-istess ragunijiet moghtija fil-kaz tad-danni ndikati fil-paragrafu (a)

Skond il-Perit Zammit, l-ispiza tar-rikostruzzjoni ta` dawn il-hitan

tammonta ghal €30,000. [supra] il-Qorti tqis ippruvat id-dannu ta` €30,000. c)

Fir-rapport tieghu, l-istess Perit Zammit ighid hekk :-

[supra] il-Qorti tqis ippruvat id-dannu ta` €23,000. d)

Fir-rapport tieghu, il-Perit Zammit jittratta l-hsara fi kmamar riskontrata minnu.

Il-perit kien preciz fl-accertamenti tieghu.

Ma jistax jinghad daqstant iehor ghal dak kostatat miz-zewg ufficjali tad-Dipartiment.

Ghall-istess ragunijiet moghtija fil-kaz tad-danni ndikati fil-paragrafu (a) [supra] il-Qorti tqis ippruvata l-istima tad-dannu tal-Perit Zammit fl-ammont ta`

Ghalkemm mil-lat tekniku l-Perit Zammit wasal ghal stima ta` €187,200, il-Qorti mhijiex sejra taghti konsiderazzjoni ghal din l-istima billi, tenut kont tal- impostazzjoni tat-talbiet attrici, il-valur stmat jinkwadra ruhu fl-ambitu ta` kumpens skond it-tielet talba, mhux ta` danni skond l-ewwel talba.

Is-sigar Espert iehor inkarikat ex parte mill-attur kien l-ortikulturista Dr Adrian Caruana Melbourne li rrilaxxja certifikat datat 7 ta` Jannar 2009, liema dokument kien ikkonfermat bil-gurament mill-espert.

Lanqas ma kienu l-accertamenti tieghu kontrastati jew kontradetti mill-konvenut permezz ta` esperti ex parte.

Skond Dr Caruana Melbourne, mill-aerial photos tas-snin sittin jirrizulta li kien hemm 89 mature carob trees waqt li mill-aerial photos tal-2005 jirrizulta li minn dawn is-sigar tal-harrub kien fadal biss 13.

Minflok is-sigar tal-harrub, kienu ppjantati 50-il sigra tal-akacja.

Ma tridx tkun espert fl-ortikultura jew fil-kura tas-sigar sabiex tapprezza d-differenza bejn sigra ta` harrub u sigra tal-akacja.

Filwaqt illi s-sigra tal- harrub ghandha valur kbir, hija endemika, taghmel parti mill-patrimonju naturali tal-pajjiz tant li llum tgawdi harsien massimu, is-sigra tal-akacja hija sigra nvasiva, taghmel il-hsara ghaliex tiehu hi biss in-nutriment tal-art u ma

taghmilx gid ghall-ambjent tal-madwar.

Ghalhekk il-Qorti hija tal-fehma li t-tnehhija tas-sigar tal-harrub huwa dannu.

Daqstant iehor kien dannu l-ippjantar tal-akacja.

U ghalhekk tajjeb li l- akacja titnehha sabiex l-art terga` tigi ripristinata.

Skond Dr Zammit, kull sigra tal-harrub tiswa €1200 waqt li l-garr lejn is-

sit u l-ippjantar taghha jiswa €350.

U ghalhekk ghandhom jitnehhew.

L-ispiza involuta hija ta` €150 ghal kull sigra.

Skond Dr Zammit, id-danni totali fejn si tratta tas-sigar huma €125,300.

Il-Qorti tqis affidabbli din il-prova tal-quantum tad-dannu.

Pretensjonijiet ohra

Il-materji trattati minn Dr Attard Zammit Cuomo huma in parti spekulattivi ; ; waqt li ohrajn ma

Meqjus dak li jipprovdi l-Art 1045(1) tal-Kap 16, din il-Qorti qeghda

Il-Qorti qeghda tilqa` t-tieni talba u tillikwida d-danni tal-atturi fl-

It-tielet talba

Bit-tielet talba, prevja dikjarazzjoni li ghandhom jedd ghall-hlas ta` kumpens, l-atturi talbu l-likwidazzjoni ta` dan il-kumpens riferibbilment ghas- sitwazzjonijiet li huma ndikati fl-istess talba.

Bil-fatt wahdu li l-atturi talbu lill-Qorti tiddikjara li ghandhom jedd ghal kumpens qabel ma talbuha tillikwida l-kumpens, huwa evidenti li dak rikjest mill-atturi fit-tielet talba m`ghandu x'jaqsam xejn mad-danni li ghalihom l-atturi rreferew fl-ewwel u fit-tieni talbiet.

Tant dan huwa hekk illi l-konvenut laqa` ghal din it-tielet talba bil-hames eccezzjoni tieghu fejn sostna li l-atturi m`ghandhom l-ebda jedd ghall-hlas ta` kumpens ghaliex fis-sentenza taghha fuq riferita l-Qorti Kostituzzjonali ma ddikjaratx li t-tehid tal-art de qua kien null ab initio izda li kien bla effett b`sehh mit-22 ta` Marzu 2002 u cioe` d-data tas- sentenza fl-ewwel istanza tal-procediment kostituzzjonali.

Din il-Qorti hija tal-fehma li l-ilmenti li abbazi taghhom l-atturi qeghdin jitolbu l-likwidazzjoni ta` kumpens fil-procediment tal-lum kienu certament jifformaw il-mertu tal-procediment kostituzzjonali li kien finalment deciz bis- sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali fuq riferita.

Fid-decizjoni taghha, il-Qorti Kostituzzjonali dehrilha li kellha taghti lill-atturi r-rimedju li kien indikat fid- decide.

Il-Qorti Kostituzzjonali ghar-ragunijiet taghha dehrilha li ma kellhiex tillikwida kumpens, b`zieda mar-rimedju li tat fil-pronunzjament taghha.

Ghalhekk l-atturi ma jistghux jittentaw jiksbu fil-procediment tal-lum il- kumpens li ma rnexxielhomx jiksbu mill-Qorti Kostituzzjonali.

Il-procediment kostituzzjonali gie fit-tmiem tieghu bis-sentenza fuq riferita u sar res judicata.

Ghalhekk illum anke fi procediment ordinarju bhal huwa dak tal-lum l-atturi ma jistghux jifthu mill-gdid kwistjoni li ghaddiet in gudikat.

Il-Qorti qeghda tichad it-tielet talba.

In vista ta` dak li pprovdiet dwar it-tieni u t-tielet talbiet, il-Qorti qeghda tilqa` r-raba` talba limitatament safejn din tolqot it-tieni talba u tichadha safejn din tolqot it-tieni talba.

Il-hames talba

Bil-hames talba, l-atturi talbu l-kundanna tal-konvenut sabiex jersaq ghall-pubblikazzjoni ta` att pubbliku fejn tigi estiza l-koncessjoni enfitewtika ezistenti bl-ghadd tas-snin fejn huma kienu pprivati mit-tgawdija tal-art de quo.

Il-konvenut laqa` ghal din it-talba billi eccepixxa illi mhuwiex il-legittimu

kontradittur tal-atturi stante li mhuwiex id-direttarju tal-art in kwistjoni.

Jirrizulta ppruvat illi d-direttarju tal-art de qua huwa l-Ufficcju Kongunt mhux il-konvenut.

Dan il-fatt huwa korraborat mir-ricevuti stess tal-hlas tac- cens li pprezentat l-attrici minn fol 234 sa 237 tal-process.

Huwa pacifiku illi l- konvenut u l-Ufficcju Kongunt huma entitajiet distinti minn xulxin, anke mil-lat ta`amministrazzjoni.

Il-konvenut ma jistax jigi kundannat jaghmel dak mitlub mill-atturi ladarba estensjoni ta` zmien enfitewtiku tista` ssir biss mid- direttarju.

Il-Qorti qeghda tichad il-hames talba.

Is-sitt talba

XI. hames talba.

Dak mitlub fis-sitt talba huwa konsegwenzjali ghall-akkoljiment tal-

Billi l-hames talba kienet respinta, qeghda tkun michuda wkoll is-

Ghar-ragunijiet kollha premessi, din il-Qorti qeghda taqta` u

sitt talba.

Decide tiddeciedi din il-kawza billi -

Tilqa` l-ewwel talba attrici.

Tichad it-tieni u r-raba` eccezzjonijiet.

Tilqa` t-tielet u l-hames eccezzjonijiet.

Tilqa` t-tieni talba billi tillikwida d-danni sofferti mill-atturi fl-

ammont ta` mitejn hamsa u ghoxrin elf u mitejn Ewro (€225,200).

Tilqa` r-raba` talba limitatament u safejn din tirrigwarda t-tieni talba billi tikkundanna lill-konvenut sabiex ihallas lill-atturi s-somma ta` mitejn u hamsa u ghoxrin elf u mitejn Ewro (€225,200) bl-imghax legali b`effett mil-lum.

Tichad fejn ir-raba` talba tirrigwarda biss it-tielet talba.

Tichad il-hames u s-sitt talbiet attrici.

Bl-applikazzjoni tal-Art 223(3) tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta` Malta,

tordna li kull parti tbati l-ispejjez taghha.


Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

Kawża numru 88/2015 Il-Pulizija (Insp.

Frank A. St John) vs Derrick Spiteri Fondacaro ta' 22 sena iben Mario u Michelle nee' Farrugia Bellizzi, imwieled Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta) Għawdex, nhar l-4 ta' April 1993 u residenti Mattew Crt, Fl 3, Triq Patri Mattew Sultana, Is-Siggiewi Għawdex u detentur tal-karta tal-identita' bin-numru 80724G.

Franswa Mizzi ta' 18 sena iben Carmel u Josephine nee' Mercieca Galea, imwieled Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta) Għawdex, nhar l-20 ta' Ottubru 1997 u residenti Carmike, il-Qbajjar, Triq Marsalforn taż-Żebbuġ limiti Għawdex u detentur tal-karta tal- identita' bin-numru 40422G

Illum il-Ħamis 10 ta' Diċembru 2015 Il-Qorti, Rat l-akkużi miġjuba kontra l-imputati fejn dawn ġew akkużati talli nhar l-4 ta' Settembru 2015 għal ħabta ta' bejn is-siegħa (1.00pm) u l- ħamsa ta' wara nofsinhar (5.00pm) minn ġewwa l-fond 'Villa Ġanna', Triq ir-Rabat, Ħal Farrug, Ħal Luqa limiti taż-Żebbuġ Għawdex u f'postijiet oħra ġewwa dawn il-gżejjer;

Ikkomettew serq ta' flus kontanti u diversi oġġetti oħra liema serq huwa aggravat bil-mezz, bil-lok u b'ammont li jeċċedi l-elfejn tliet mija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (€2,329.37ċ) ghad-detriment ta' Gerrit Zammit Meli, Frank Tempel, Dorte Minino u/jew persuni oħra.

U aktar talli nhar id-9 ta' Diċembru 2015 u fil-ġranet ta' qabel f'ħinjiet differenti ġewwa dawn ilqajtu ghandkom jew xtrajtu ħwejjeġ misruqa, meħuda b'qerq, jew akkwistati b'reat, sew jekk dan sar f'Malta jew barra minn Malta, jew xjentement b'kull mod li jkun, indħaltu sabiex tbiegħom jew tmexxihom għad-detriment ta' Gerrit Zammit Meli, Frank Minino, Dorte Minino u/jew persuni oħra.

il-gżejjer xjentement

Rat id-dokumenti esebiti mill-Prosekuzzjoni.

Semgħet lill-imputati jammettu l-akkużi kif dedotti.

Il-Qorti, għalhekk in vista' ta' din l-ammissjoni u dan wara li wissiet jikkunsidraw din l-istess ammissjoni, lill-imputati sabiex ssibhom ħatja tal-akkużi kif dedotti u wara li rat l-Artikolu 7(1) tal-Kap.

466 tal-Liġijiet ta' Malta għal perijodu ta' tlett (3) snin b'effett mil-lum.

jerġgħu

Maġistrat