12 Fol.66 "CCTV camera bin-numru tnejn u ghoxrin (22)": Rapport Dr. Martin Merghni Sbouai,

Alshlash continues "Nikkonferma li Abel kien taht constant watch bin- nurse u din ghandha l- monitor biex tara l- andament tieghu.

Minhabba l- fatt li l- pazjenti f' din is- sala jistghu ikunu vjolenti, in- nurse ma tkunx at arms length mal- pazjent izda tkun qeghdha tosservah mill- monitor provdut mill- kamra tal- osservazzjoni vicin is- single room stess..… Irrizulta illi Julia Dimitrov filfatt hadmet zewg shifts fuq xulxin u cioe` hadmet aktar minn 12- il siegha n fila.

Naf li f' dak iz- zmien il- monitors ma kienux sew fis- sens li ma tantx kienu

cari u l- maggur ha action dwar dan il- kaz.

Mistoqsi dwar il- bieb tac-cella nghid li dan m' ghandux ikun tali li l- pazjent ma jidhirx minn barra u ghalhekk ghandu jkollu vertical bars minn fuq s' isfel u ma jkollu l- ebda kwalita ta' rabta li tista tinqafel mieghu.

Nghid li l-monitors huma zghar bejn tlieta sa' erbgha pulzieri b'kollox u huma black and white.

Taqla' ghajnejk biex tara xi haga u nzid nghid li l-kamra ta' Abel lanqas taraha kollha.

"Richard Abel kien f'Cella wahdu peress illi diversi drabi kien ipprova jikkommetti suwicidju.

Fil-fatt suppost kien taht constant watch b'nurse mieghu kontinwu.

Meta Abel ikun fic- cella ma jkunx hemm nurse mieghu imma tkun ghassa tieghu minn fuq il- monitors tan-nurses."25 Before Dr. Mario Caruana Borg he explained what high level constant watch entailed: "Illi lbierah fis-6:00 p.m. saret search fuq Richard Geoffrey Abel.

Ahna nahdmu l-Forensic Ward u f' dak il-hin Abel iddahhal fic-cella.

Nispjega li matul il-gurnata jkun barra flimkien mad-detenuti l-ohra u jkun liebes il- hwejjeg tieghu personali Hu kien high level constant watch jigifieri kellu nies mieghu l-hin kollu u cioe` ma jafdah f' xejn u anke jekk imur it-toilet imur mieghu.

Nghid li fis-6:00 p.m. id-detenuti jiddahlu kollha fic-cella u fuq ftit minnhom issir search.

Jien kont prezenti ghal din is-search, flimkien ma Attard Montalto u Debono Stanmore Giorgio.

Nehha l- hwejjeg kollha u hadnihomlu u tajnieh il- hwejjeg taghna ta' MCH u cioe` Tee- shirt blu u boxer shorts u qalziet ta' taht.

La t-Tee-shirt u lanqas is-shorts m'ghandhom bwiet.

Nghid li dan ikkopera maghna.

Nghid ukoll li saret search fil-kamra bhal ma jsir is-soltu u qallibna kullimkien inkluz taht is-saqqu.

Nghid ukoll illi kellu luna blanket u anke din giet spezzjonata.

Kollox deher illi kien sew u sakkarna l-kamra.

kellu fuqu u ahna hadniehom.

Taht dawn il-hwejjeg kellu n-non-tearable tee- shirt u shorts u hallejnihomlu.

Naf li fittixna tahthom.

Regarding Cell 5 he states "hemm madwar zewg piedi minnha man-naha tal-bieb li ma jinqabdux.

Fil-fatt il-bieb ma tarahx u anki t-tieqa ma tinqabadx kollha.

It-tieqa fiha xi tmien piedi jew iktar u kull ma jinqabad xi zewg piedi u nofs jew tliet piedi minnha.

Xi tliet ijiem qabel l-incident ta' Abel kienu irrappurtaw dwar din il-camera partikolari u kien gie Joe Pecharova’ biex jara x'jista' jsir. ..… Nghid li s-sistema li hemm ma tantx hija tajba u ma tantx tara sew ghaliex black and white."35.

He then goes on to describe what happened prior to discovering Abel "Ghall-habta ta' 4:45 a.m. jew 4:50 a.m. tad-9 ta' Jannar 2016 indunajt li lil Richard Abel ma kontx qed narah fuq il-Camera u mort hdejn ic-Cella, ittawwalt minn trapna zghira u staqsejtu hux kollox sew u qalli li kollox sew..… Ftit wara, daqs ghaxar minuti wara rajt nurse, Bubaqra, Iż-Żurrieq, sejjer lejn ic-Cella ta' Richard Abel biex jiccekjah.

Dak il-hin dan in-nurse ma giex hdejna.

Imbaghad ghall-habta tal-5:30a.m. qalli biex niftahlu c-Cella ta' Richard Abel ghaliex ma kellmux.

Jiena mort mieghu u ftahtlu u x'hin dhalna sibnieh

30 Fol.136 31 Fol.193 32 Fol.194 33 Fol.185 "Ma nafx, ghaliex is-serach fuq is-saqqu m'ghamiltux jien" 34 Fol.137 35 Fol.190-191

mghallaq."36 To Dr. Scerri he had stated "ghall-habta tal- 4:45 a.m. ma bdejtx narah sew mill- camera u mort u kellimtu minn wara l- bieb u staqsejtu jekk kienx kollox sew u hu rrisponda "yes".

Ghall- habta tal-5:00 a.m. gie n-nurse Pawlu Ellul u qalli biex niftahlu c-cella ta' Abel peress illi ma bediex ikellmu.

Dhalna u sibnieh bil- wieqfa b' saqajh mal-art u kien imdendel b' lenza.

Huwa kien qieghed taht "constant watch" peress illi kien qed jhedded li jaghmel "self harm".

Fuq "shift" ta' tnax-il siegha inkunu erba' nurses.

Wiehed ikun qed jiehu hsieb ir- reporting u cioè johrog u jaghmel rapporti dwar dak li jigri waqt s-shift u t-tlieta l-ohra jaqsmu t-tnax-il siegha bejniethom ghal dak li jirrigwarda l- "constant watch".

Din il-watch issir billi jkun hemm nurse ghassa mill- monitors.

Ghalkemm suppost "constant watch" tkun "one to one", fis-sala taghna, jigifieri fil-Forensic Unit, hemm nurse wiehed jew wahda ghall-pazjenti kollha li jkunu taht "constant watch".

Fi swali ohra f'Mount L-Imsida hemm sistema li jekk il-pazjenti taht "constant watch" ma jkunux one to one, jitla' t- tabib li jaghmel notament bil-miktub li jkun hemm lack of staff.

Din is-sistema fis-sala taghna, u cioè fil-Forensic Unit, ma tapplikax, ikun hemm kemm ikun hemm persuni taht "constant watch" ikun hemm nurse wiehed biss.

Sa fejn naf jiena r-raguni ghalfejn is-sistema kienet hekk hija li n-nurses li jahdmu fil-

Forensic Unit huma mal-partikular u mhux mal-Gvern u nahdmu fuq sistema part-time u full time ghax imhalltin però kwazi hadd minna ma hu membru ta' xi Union u allura li jghidulna naghmlu jkollna naghmluh ghax tista' tghid m'ghandna sahha ta' xejn.".41 On the night in question he was on reporting duties.

"Dakinhar tas-shift bejn it-8 ta' Jannar 2016 u d-9 ta' Jannar 2016 jiena ma kontx ghassa "constant watch" izda kont reporting.

In-nurses li kienu qed jiehdu hsieb il- "constant watch" kienu Rakhil Shahata, Petra Turner, Yulia Dimitrov u dawn qassmu l-lejl bejniethom.

Nghid li Richard Abel kien pjuttost perikoluz peress illi già darbtejn qabel kienu sabuh qed jipprova jikkommetti suwicidju.

Darba sabuh qed jorbot lazz mat-tieqa li tigi ezatt quddiem il-camera u darb'ohra sabulu cintorin mitwi.

Ghall-habta tal-5:00 a.m. jew il-5:05 a.m. tad-9 ta' Jannar 2016 mort hdejn in-nurse li kienet ghassa mal-monitor biex nikteb xi reports u x'hin harist lejn il-monitor Richard Abel ma kienx qed jidher u staqsejt lin-nurse Yulia Dimitrov fejn kien qieghed Abel u hi qaltli qieghed wara l-hajt u cioè mal-hajt tal-bieb tac-Cella, liema parti tac-Cella ma tinqabadx mill-monitor.

Dak il-hin ma kienetx tidher inkwetata però xi zewg minuti wara ddecidejt li mmur nittawwallu.

Fil-bieb kull ma hemm biex thares huwa opening zghir gholi ta' madwar zewg pulzieri u nofs.

Ittawwalt fil-kamra li kienet mitfija u kien hemm id-dlam izda peress li kien ma' genb il- bieb u l-kuridur kien mixghul, rajtlu l-genb ta' drieghu u serraht mohhi li vera qieghed hemm.

Dak il-hin ma kellimtux ghaliex naf li kien bniedem irritable u bhal speci ma ridtx nahsdu.

Jiena ma kontx naf kemm kien ilu f'din il-posizzjoni.

Jiena ergajt mort hdejn il-monitors u komplejt nikteb ir-reports u wara xi kwarta bejni u bejn ruhi ghedt: "dan kemm ha jdum hemm."

Nghid li mhux l-ewwel darba li pazjenti joghqodu f'dik il-posizzjoni u cioè f'dik il-parti tal-kamra u gieli anki hadu s-saqqu hemm u raqdu.

Jiena allura ergajt mort nittawwallu u rajtlu idejh u din id-darba bdejt insejjahlu b'ismu xi tlieta jew erba' darbiet.

Peress illi hsibt li ma riedx jitkellem dahhalt idi halli mmissu izda ma lhaqtx.

Meta rajt hekk mort hdejn il-gwardjan biex jigi jiftahli ghaliex Abel ma riedx jirrispondini.

Ahna ftahna u sibnieh mghallaq. .… Meta mort ghall-ossignu l-ewwel darba ghajjat lin-nurses u gie kulhadd.

Bdejna naghamlulu s-CPR, cempilna lit-Tabib li qalilna biex nibqghu ghaddejjin

minn fuqhom huma zghar u mudlama hafna li bniedem lanqas taghraf wiccu.

Fil-

fatt minn dakinhar ta' l-incident ta' Abel qed inhallu l-kmamar tal-pazjenti taht "constant watch" mixghula..… Ma fejn rabat il-habel Abel fil-frame tal- bieb hemm toqba li facli tista' torbot xi haga maghha"43.

Xogholi huwa reporting u cioe` biex inzomm ir- records tal- pazjenti kollha.

Ma' Abel kien hemm nurses illi jaqsmu bejniethom il-hin biex il-hin kollu jaraw il- monitor.

Ghall- habta tal- 5:00 a.m. kellimt lin- nurses u x' hin mort hdejha u hrigt hdejn il- monitor u lil Abel ma rajtux.

Din jisimha Julia.

Din qatli li kien mar il-hajt u cioe` f' post fejn il- monitor ma jaqbdux.

Qaltli illi ftit qabel kienu dahlu jkellmuh minn wara l- bieb.

Jien mort nittawwallu u bdejt insejjahlu u meta rajt li ma rrispondiex, gejt ghand Philip il-gwardjan u tlabtu jiftahli.

The parchment-like abrasion found on Abel's body was compatible to the texture of the rope, "lenza", Abel was found suspended with.74 Dr. Caruana Borg amplifies on his findings "Illi jirrizulta illi Julia Dimitrov li kienet nurse fis-shift ta' bil-lejl kellha tahdem shift iehor qabel ghar-raguni illi din giet ikkuntatjata mill-kumpanija li thaddimha fejn giet mitluba tidhol shift extra peress illi kien hemm nurse illi ma kienx sejjer jahdem u ghalhekk spicat tahdem min-nhar it-8 ta' Jannar 2016 mis-1:00 p.m. sas-7:00 p.m. u mbaghad hadmet is-shift taghha mis-7:00 p.m. u kellha tispicca fis-9:00 a.m. ta' nhar id-9 ta' Jannar;...… Illi l- esponent ma jistax jifhem kif fil-hin li deheru li l- affarijiet ma bdewx sejrin sew, kien hemm biss nurse wahda tissorvelja l-monitors u cioe` Julia Dimitrov meta l-compliment tan-nurses kien ta' 4.

M' hux accettabbli li tlieta minnhom kienu fuq break fl-istess hin; Illi din xogholha ma kienx biss tosserva l-monitors izda wkoll tattendi ghal htigiejiet ta' pazjenti ohrajn kif fil-fatt ghamlet u ghalhekk waqt li din tkun qieghda taqdi l-htigijiet ta' pazjenti ohra ma tkunx tista tlahhaq mal-monitors ukoll, meta dan seta' gie aktar iffacilitat ghaliex fis-shift ta' bil- lejl kien hemm erbgha nurses u cioe` Julia Dimitrov, Rachel Shahata, Petre Chiomo Scerti u Paul Ellul".

Dan kien definittivament hin twil fejn Abel ma' deherx u hadd ma nduna;.."77.

Instead "hemm perjodu twil bejn l-4:41 a.m. u l-5:34 a.m. illi dan ma deherx.

Dan kien definittivament hin twil fejn Abel ma' deherx u hadd ma nduna;.."82.

Balzan declared: "staqsejt lin-nurse Yulia Dimitrov fejn kien qieghed Abel u hi qaltli qieghed wara l-hajt u cioè mal-hajt tal-bieb tac-Cella, liema parti tac-Cella ma tinqabadx mill-monitor.

Dak il-hin ma kienetx tidher inkwetata però xi zewg minuti wara ddecidejt li mmur nittawwallu.

Balzan stated also "Richard Abel kien pjuttost perikoluz peress illi già darbtejn qabel kienu sabuh qed jipprova jikkommetti suwicidju.

Darba sabuh qed jorbot lazz mat-tieqa li tigi ezatt quddiem il-camera u darb'ohra sabulu cintorin mitwi".112

Balzan testifies: Ghall-habta tal-5:00 a.m. jew il-5:05 a.m. tad-9 ta' Jannar 2016 mort hdejn in-nurse li kienet ghassa mal-monitor biex nikteb xi reports u x'hin harist lejn il-monitor Richard Abel ma kienx qed jidher u staqsejt lin-nurse Yulia Dimitrov fejn kien qieghed Abel u hi qaltli qieghed wara l-hajt u cioè mal-hajt tal-bieb tac- Cella, liema parti tac-Cella ma tinqabadx mill-monitor".113 A tempo vergine to the Court expert he had stated "Ghall- habta tal- 5:00 a.m. kellimt lin- nurses u x' hin mort hdejha u hrigt hdejn il- monitor u lil Abel ma rajtux.

Din jisimha Julia.

Guard Zerafa states: "Fis-search fil-kamra ma sibna xejn.

Qieghed nigi muri lenza bajda u qieghed nikkonferma li qatt ma rajtha x' imkien."121; Guard Zammit declares "Qatt ma rajt lenza bhal dik."122 whilst Nurse Ellul confirms "qatt ma rajt bhalu l-isptar."123 On his part Guard Degiorgio remarks "Qieghed nigi muri lenza bajda u nikkonferma li qatt ma rajt din il-lenza jew wahda bhalha.

Huwa neza l-hwejjeg li kellu normali li kellu fuqu u ahna hadniehom.

Taht dawn il-hwejjeg kellu n- non-tearable tee-shirt u shorts u hallejnihomlu.

Naf li fittixna tahthom.

How apt and justified are Dr. Caruana Borg's remarks:"Illi l-lenza li biha ssospenda ruhu Paxton tabilhaqq kienet mohbija fic-cella u ghalhekk wiehed jistaqsi dwar it-tip ta' tfittxija li saret fic-cella ta' Paxton nhar it- 8 ta' Jannar 2016 ghall-habta tas-6.00 p.m"129.

121 Fol.137 122 Fol.128 123 Fol.130 124 Fol.136 125 Fol.6 126 Fol.4 "l-iktar li ffukajt fuqu" 127 Fol.2 128 Fol.56-61; Dok.ED 129 Fol.149

Tahielu minn fejn is-single rooms.

Naf li ta wahda lilu u l-ohra lis-Sirjan li ma nafx x' jismu.

Il-bierah ghall-habta tad-9:00 p.m. Martin sejjahli u qalli li llejla kont sejjer nara show.

Ma qallix x' kien dan is-show.

Dr. Joseph Alshlash states: Mistoqsi dwar il-bieb tac-cella nghid li dan m' ghandux ikun tali li l-pazjent ma jidhirx minn barra u ghalhekk ghandu jkollu vertical bars minn fuq s' isfel u ma jkollu l-ebda kwalita ta'

rabta li tista tinqafel mieghu.

Fil-fatt il- bieb ma tarahx u anki t-tieqa ma tinqabadx kollha.

It-tieqa fiha xi tmien piedi jew iktar u kull ma jinqabad xi zewg piedi u nofs jew tliet piedi minnha.

The words by Guard Degiorgio also assume significance on this issue "kien pazjent naqra jahraq, jigifieri kellu bzonn aktar attenzjoni minn ohrajn tant illi kien f'wahda minn tliet ikmamar intizi ghal dawn in-nies, ghalkemm nghid li mhux daqshekk attrezzati tajjeb ghal dan l-iskop.".degiorgio The court appointed expert underlines the threat the cell itself constituted: "Illi t-toqba fil- hadid fil- kantuniera tal-lemin ta' fuq fuq in- naha ta' gewwa tal-bieb tac-cella li fiha kien hemm Abel u li maghha nstab sospiz hija bla skop u ghandha tinghalaq immedjatament."137.

Taqla' ghajnejk biex tara xi haga u nzid nghid li l- kamra ta' Abel lanqas taraha kollha.

Fil-fatt il-bieb tal-kamra l-camera ma taqbdux....… hemm il-monitors tan-nurses imma huma zghar bhal taghna u mcajprin ukoll.".138

Ma fejn rabat il-habel Abel fil-frame tal-bieb hemm toqba li facli tista' torbot xi haga maghha"140.

Dr. Scerri then gives this dscription "Illi fil- kmamar fejn ikun hemm il- pazjenti li qeghdin jigu osservati hemm camera fuq il- bieb.

Fl- opinjoni tal- esponent il- posizzjoni taghha m' huwiex adekwat ghar- raguni illi dak li jigri mal- hajt tal- bieb m' huwiex vizibbli minn dawn il- cameras.

Bhala konkluzzjoni tad-definizzjoni li din il-Qorti trid taghti lit-terminologija culpa, ghalhekk jibqa' dejjem li l-element taghha huwa volontarjeta' tal-att, in-nuqqas ta' previzjoni tal-effetti dannuzi ta' dak l-att u l-possibilta' ta' previzjoni ta' dawk l-effetti dannuzi.

L-Antolisei, izda jimxi pass 'il quddiem mill-insenjament tal-Carrara u t-tejorija tal-prevedibbilita ta'l-azzjoni meta iqies illi tirrizulta il-kolpa meta jkun hemm in-nuqqas ta'l-osservanza tar-regoli tal-komportament, anki jekk l-event dannuz ma kienx wiehed prevedibbli u dan billi l-osservanza ta' dawn ir-regoli iwassal sabiex l-event dannuz ma isehhx:

Awturi ohra bhal Mantovani u Santa Luċija, Ta' Kerċem jabbinaw din ir-regola ta'l-Antolisei mar-regoli tal- prevedibbilita u l-inevitabbilita' biex b'hekk il-culpa fil-fehma taghhom tinkwadra ruhha f'erba elementi:

Illi l-imputat jinsab akkuzat kif diga inghad iktar 'il fuq bir-reat tal-omicidju involontarju.

Illi madanakollu l-Qorti tistqarr illi dana il-kaz kien iktar kumpless minn kawzi ohra ta' reati ta' natura involontarja billi jitratta dwar allegat zball kommess minn professjonista fil-kors tal-ezercizzju tal- professjoni tieghu.

Kwindi il-Qorti trid necessarjament tinvestiga mhux kwalsiasi eghmil maghmul minn bniedem fil-hajja ordinarja, izda eghmil ta' natura professjonali u l-grad ta' responsabbilta mistennija minn min ipprepara ruhu u ipprezenta ruhu biex jagixxi f'dik il-professjoni partikolari....… Illi r-reat involontarju gie trattat b'mod kopjuz fil-gurisprudenza taghna u l-elementi li isawwru dana ir-reat gew studjat funditus fejn gie spjegat il-kuncett tal-kulpa fil-ligi Maltija.

Illi fis-sentenza moghtija mill-Qorti Kriminali fl-ismijiet ll-Pulizija v. Perit Louis Gatt Scicluna, (04/02/1961), il-kompjant Sawan Scolaro stqarr:

"Hu mehtieg ghall-kostituzzjoni tar-reat involontarju skond l-art.239 (illum 225) tal- Kodici Penali illi tirrikorri kondotta volontarja negligenti konsistenti generikament

f'nuqqas ta' hsieb f'("imprudenrza"), traskuragni ("negligenza"), jew nuqqas ta' hila ("imperizia") fl-arti jew professjoni jew konsistenti specifikatament f'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti li tkun segwita b'ness ta' kawzalita' minn event dannus involontarju; "Ghandu jigi premess illi, ghall-accertament tal-htija minhabba f'kondotta negligenti, ghandu isir il-konfront tal-kondotta effettivament adoperata ma' dik ta' persuna li s- sapjenza rumana identifikat mal-"bonus pater familias"; dik il-kondotta, cioe', illi fil-kaz konkret kienet tigi wzata minn persuna ta' intelligenza, diligenza u sensibilita' normali: kriterju dan li fil-waqt li jservi ta' gwida oggettiva ghall-gudikant ihallieh fl-istess hin liberu li jivaluta d-diligenza tal-kaz konkret.

Illi l-gurisprudenza izzid ukoll illi ma' dawn l-elementi irid ikun hemm necessarjament l-element ta' preveddibilita' u cioe' illi l-agent jonqos volontarjament milli jagixxi b'diligenza tant illi b'tali agir ikun prevedibbli (u mhux previst) li jista' isehh l-event dannuz.

Illi din hija t-tezi li dejjem giet accettata mill-Qrati taghna.

Fis-sentenza tal-Qorti ta' l-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija v. Richard Borg Crockford (21.03.1996), gie deciz li jekk il-prudenza tikkonsisti filli persuna taghmel dak li hu ragjonevolment mistenni minnha sabiex tipprevjeni l- konsegwenzi dannuzi ta' ghemilha, l-imprudenza, li hi n-negazzjoni ta' din il-virtu', tikkonsisti filli wiehed jaghmel avventatament dawk l-affarijiet li hu messu ppreveda li setghu jikkagunaw hsara.

It-traskuragni, mill-banda l-ohra, timplika certa non-kuranza, certu abbandun kemm intellettiv kif ukoll materjali.

Fiz-zewg kazijiet, pero', il-hsara tkun prevedibbli ghalkemm mhux prevista: kieku kienet ukoll prevista, wiehed ikun qieghed fil-kamp doluz b'applikazzjoni tad-dottrina ta' l- intenzjoni posittiva indiretta.

Illi minn dina l-gabra ta' dottrina u gurisprudenza, jirrizultaw ghalhekk is-segwenti elementi essenzjali li iridu jissussistu sabiex tinstab htija ghar-reat ta' natura involontarja:

1. azzjoni volontarja negligenti, imprudenti u non-kuranti.

2. ness bejn l-azzjoni jew in-nuqqas taghha u l-event dannuza.

3. l-element tal-prevedibbilita'

Ikkunsidrat, Illi stabbiliti dawn l-elementi legali, kwindi, din il-Qorti trid tara jekk l-imputat:

1. kienx negligenti, imprudenti u non-kuranti fl-agir tieghu.

2. jekk dana jirrizulta, jekk kienx hemm ness bejn dana l-agir tieghu u l-event dannuz.

3. jekk il-hsara kenitx wahda prevedibbli.

Illi kif diga inghad mill-Qorti sabiex jigi ezaminat l-eghmil ta'l-imputat u jekk dana kienx negligenti, imprudenti u non kuranti dana irid necessarjament jigi studjat fl-ambitu tal-errur professjonali.

Illi l-ligi taghna ma taghti l-ebda definizzjoni dwar l-grad ta'responsabbilta' li ghandu jigi ezercitat minn tabib jew kirurgu fl-esercizzju tal-professjoni tieghu.

Illi l-gurisprudenza dejjem imxiet mar- regola illi mhux kull zball ta' natura professjonali jaqa' fir-relm tal-kulpa diment dana ma ikunx sehh minhabba negligenza, imprudenza jew non kuranza.

Illi fis-sentenza hawn fuq iccitata Il- Pulizija vs Louis Gatt Scicluna, l-Qorti Kriminali ghamlet referenza ghal dak stabbilit mill-awtur Giovanni Difesa fit-tratta tieghu "La responsabbilta del professionista" fejn ighid:

Illi fis-sentenza iccitata intqal:

Illi l-Imhallef Scolaro f'din is-sentenza ighallimna illi f'kaz tal-professjonista id-diligenza li dan ghandu jadopera hi dik ta' bniedem ordinarjament kompetenti fil-professjoni tieghu.

Jekk jiehu zball fil-professoni tieghu, huwa ma jirrispondiex ghad-danni jekk l-izball ma jkunx grossolan u jekk tkun giet minnu adoperata d-diligenza ordinarja li trid il-ligi.

Huwa mhux tenut ghad-danni jkunx grossolan u rizultanti minn zball professjonali, ammenocche' dana

ammenocche' l-htija ma tkunx tista' tigi lilu addebitata minhabba nuqqas ta' prudenza u attenzjoni ta' missier tajjeb tal-familja.

Fl-istess vena fis-sentenza Victor Tyrer pro.et.noe. vs Dr. Peter Fyfe et gie deciz:

"Mid-duttrina u mill-gurisprudenza fuq iccitata ghandu jigi ritenut li t-tabib mhux tenut ghad-danni rizultanti minn zball professjonali ammenokke dana l-izball ma jkunx grossolan, u ammenokke' il-hsara ma tistax tigi lilu addebitata minhabba nuqqas ta' prudenza, dilgenza u attenzjoni ta' 'bonus pater familias'."

Allura sa fejn tasal ir-responsabbilta' tat-tabib.

Iwiegeb hekk il-Laurent146:

Ukoll l-Archbold jishaq:

Illi abbinat ma' dan il-grad ta' responsabbilta', allura huwa hawnhekk illi jaghmel sens l-element tal-preveddibilita' rikjest fid-dritt penali.

Dana ghaliex l-professjonista li volontarjament huwa negligenti u imprudenti jista' jasal jikkaguna hsara li hija prevedibbli bhala konsegwenza ta'l- azzjonijiet tieghu.

U hawnhekk allura ikun hemm in-ness bejn l-azzjoni u l-event dannuz li jista' iwassal ghal htija.......

"L-artikolu 225 tal-Kap 9 jinkludi l-kelma 'negliġenza' u l-frażi 'nuqqas ta' ħarsien tar-regolamenti'.

Skont il-Professur Mamo (Ara n-Noti tiegħu fl-Ewwel Parti – Notes on Criminal Law pages 69 and 70.):

Wara li l-Professur jgħid li l-provvedimenti tagħna huma dawk tal-Kodiċi Taljan tas-sena 1898, il- Professur ikompli hekk: 'the words 'negligence' 'imprudence' and 'carelessness' are subjective facts.

Fin-noti u fis-sottomissjonijiet saret referenza għad-deċiżjoni 'Il-Pulizija vs Pawlu Alshlash et' tal- Qorti tal-Appell Kriminali tat-3 ta' Ġunju 1961.

Dan il-każ kien dwar korriment f'barriera fejn is-sid inżamm responsabbli minħabba li ma kienx ħa ħsieb il-makkinarju.

Il-Qorti qalet hekk:

'La darba n-negliġenza tkun 'gross and culpable' hija tagħti lok mhux biss għal responsabilita' ċivili imma anke kriminali.'

F'każ ieħor tal-Qorti tal-Appell Kriminali (19 ta' Jannar 1963) 'Il-Pulizija versus Colonel Stephen J Saliba Lorenzen', kien intqal hekk: 'In-negliġenza fis-sens tad-dritt kriminali għandha tkun such culpable negligence as to amount to criminal misconduct'...… Il-Qorti sejra tapplika dawn il-prinċipji għall-każ ta' llum.

L-appellant kien jaf ben tajjeb li għandu pazjent bi problemi serjissimi tant li hu stess talab (a) li t-tabib forsi jagħtih xi ħaġa aktar qawwija u /(b) li jittieħed fis-seclusion room.

L-appellant kien jaf ukoll li l-pazjent kien qiegħed taħt level one supervision, frażi li tfisser li għandek a 'high risk patient' kif joħroġ mill-Protocol Document tad-Dipartiment innifsu.

Mhix kwistjoni ta' kemm għandek taħriġ jew le.

L-importanti huwa li jkollok eye to eye contact u li ssuperviżjoni tkun 'at arm's length.'.

Ukoll jekk l-aħħar frażi ma tfissirx li wieħed irid ikun eżatt ma' ġenb il-pazjent, iżda tfisser ċar li lill-pazjent ma tistax titilqu mument minn taħt għajnejk. .....Bir-rispett kollu, l-isptar ipprovda għal one to one u bozza maqtugħa mhix raġuni biżżejjed biex twassal għal dak li ġara...… Dwar is-superviżjoni fit-toilet, il-Qorti tifhem li l-appellant ma riedx jikser il-privatezza tal-pazjent.

Ikkonsidrat ukoll ix-xhieda ta' Publius Agius li mhix prattika li l-infermier jidħol ħdejn il-pazjent.

Iżda importanti ferm li żżomm kuntatt bil-kliem mal-pazjent meta jkun daħal fit-toilet.

Għandek ukoll tieqa żghira fi-lbieb biex jekk tħoss li hemm il-bżonn jew ġiek xi dubju, allura tinsa l- privatezza u tittawwal.

Minn dak li qal l-appellant waqt l-inkjesta jirriżulta li hu ma kienx wara l-bieb eżatt iżda wara l- bieb tal-kuritur.

Minħabba li d-distanza mill-pazjent twalet, is-sitwazzjoni li jkun jaf x'qed jiġri saret impossibbli.

Ma setax jżomm dak il-kuntatt mal-pazjent u / jew li juża t-tieqa ż-żgħira biex jara kienx qed jiġri xi ħaġa ta' perikolu. ( U dan fi sfond ta' użu tat-toilet darbtejn fuq xulxin) Barra minn dan, l-appellant missu qagħad aktar attent meta nduna li l-pazjent dieħel fit-toilet it-

tieni darba fi ħin tant viċin tal-ewwel vista.

Hawnhekk żgur kellu jkun 'full alert' meta kien jaf li l-

pazjent kien aġitat u kien ilu jippassiġġa.

Kien jaf ukoll li l-pazjent kien għamel tentattiv

ta' suwiċidju ftit qabel.

U l-Ewwel Qorti kompliet hekk:

'Inġab minn fejn inġab il-liżar li bih tgħallaq Schembri, Rocco kellu dak iċ-ċans kollu li jqatta'

l-liżar min-nofs u jitgħallaq bih – dan meta suppost kien qed juża t-toilet.

Ma tistax ma tistaqsix il-Qorti hawn, allura l-imputat li suppost qed iżomm 'constant watch – at

arm's lenth – eye contact' ma' dan il-pazjent, f’dan il-ħin fejn kien?’..........

Il-Qorti qed tikkonkludi li l-appellant seta' jipprevedi li l-imġieba ta' Richard Rocco setgħet tkun ta' perikolu.

Jekk huwa segwih il-ħin kollu, kif xehdu bosta infermiera, kif f'dan il-mument donnu ħallih jaħrablu minn taħt għajnejh.


IT-TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR

Ġudikatur AVV.

Seduta tat-Tnejn, 9 ta' Diċembru 2019

Ra l-Avviż tat-Talba ippreżentat fil-5 ta' Lulju 2018 li permezz tiegħu l-attriċi ippremettiet u talbet:

"Tgħid il-konvenuta għaliex dan it-Tribunal ma għandux jikkundannaha tħallas is-somma ta' €3,500 rappreżentanti danni ikkaġunati lill-attriċi konsistenti fi ħsarat ikkaġunati minn perkolazzjoni tal-ilma mill-proprjetà immobbli tal- konvenuta għall-proprjetà immobbli tal-attriċi, liema ħsarat għandha tirrispondi għalihom il-konvenuta stante li baqgħet inadempjenti fit-tiswijiet meħtieġa biex il-perkolazzjoni msemmija tieqaf.

Bl-ispejjeż inkluż u bl-imgħax legali kontra l-konvenuta li hija minn issa inġunta għas-subizzjoni."

Ra r-Risposta tal-konvenuta ippreżentata fis-7 ta' Awwissu 2018 li fiha tressqu s-segwenti eċċezzjonijiet:

"Il-konvenuta tiċħad li hija responsabbli għal dak allegat mill-attriċi fil-konfront tagħha u dunque l-konvenuta ma għandhiex tkun ikkundannata tħallas dak pretiż mill-attriċi.

Mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-konvenuta temmen b'responsabilità li kwalukwe ħsarat ikkawżati minn perkolazzjoni ta' ilma ġiet ikkaġunata mill-aġir pikuż da parti tal-attriċi li konsistentement qalet li d-drain li ġej mis-sink tal- kċina tal-konvenuta mill-gully komuni u dunque hija l-attriċi stess l-awtur ta' dan id-delitt ċivili.

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjeż."

Sema' x-xhieda kollha, qara d-dokumentazzjoni kollha ippreżentata, sema' t-trattazzjoni finali li saret tul is-seduta tat-28 ta' Ottubru 2019 u ra li l-kawża tħalliet għas-sentenza għad-9 ta' Diċembru 2019.

Provi ippreżentati

Fl-udjenza tal-31 ta' Ottubru 2018 xehed il-Perit Duncan Sumame in eżami, prodott mill-attriċi.

Polidano xehed li hu kien ġie mqabbad mill-attriċi sabiex jaċċedi fil-fond tagħha (Appartament 4, Entratura Ċ, Binja 7, Triq tal-Fuklar, Il-Belt Valletta) minħabba li kienet rat sinjali ta' dħul ta' ilma.

Wara li aċċeda fil-fond, huwa għamel rapport li ġie ippreżentat u immarkat dokument DP1.

Fl- appartament tal-attriċi, Polidano ra xi tixrib fil-gallarija u fl-ispazju miftuħ fuqha.

Hu seta' jara sinjali ta' ilma jċarċar minn gallarija li tagħti għal fuq l-ispazju miftuħ imsemmi.

Biex ilesti l- investigazzjoni tiegħu, huwa talab lill-konvenuta, sidt l-appartament sovrastanti, sabiex jidħol fl- appartament tagħha u jeżamina sewwa s-sitwazzjoni.

Ġara iżda li l-konvenuta ma ħallietx lill- perit jidħol għandha.

Ix-xhud kompla jgħid li seta' jgħid li mit-tixrib li ra, seta' jikkonkludi li l-ilma kien ġej mill-appartament sovrastanti dak tal-attriċi iżda billi ma tħalliex iżur dak il-fond, ma setax jidentifika s-sors speċifiku tal-ilma fl-appartament sovrastanti.

Huwa qal li fir-rapport tiegħu, kien issottolinea li kien hemm bżonn li jsiru xi testijiet sabiex ikun aċċertat jekk bl-ilma li daħal saritx ħsara jew hemmx sadid fil-ħadid tas-saqaf.

Dan kollu kellu jkun ikkunsidrat sabiex tiġi irrimedjata l-ħsara li hemm fl-appartament tal-attriċi.

Fil-fehma tax-xhud, l-ispiża totali kienet iktar minn tlett elef u ħames mitt Ewro (€3,500).

Fuq domanda tat-Tribunal, ix-xhud spjega li oltre t-tixrib diġà deskritt, kiem hemm ukoll tixrib fil- kuritur u fil-gallarija tal-appartament tal-attriċi u dan kien imsemmi fir-raport.

Il-ħsara fil-gallarija kienet tidher minn qsim li kien hemm u għalhekk żgur kellu jkun hemm trattament tal-ħadid.

Fil-kontro-eżami, ix-xhud spjega li hu kien annetta numru ta' e-mails mibgħuta lill-attriċi fejn talabha n-numru tat-telefon tal-konvenuta sabiex ikun jista' jitkellem magħha u possibilment jagħmel appuntament sabiex jeżamina l-appartament tagħha.

Huwa ikkonferma li qatt ma kien attwalment mar iħabbat fuq il-bieb tal-konvenuta u din irrifjutat li ddaħħlu.

Fl-istess udjenza xehdet l-attriċi.

Hija ikkofermat l-indirizz tagħha u spjegat li l-konvenuta kienet toqgħod fl-appartament ta' fuqha.

F'xi żmien, l-attriċi ndunat li l-appartament tagħha kellu xi moffa u ż-żebgħa fil-kċina u fil-kuritur bdiet titfarfar.

Indunat ukoll li kellha xi qsim f'żewġ gallarijiet.

Dwar dan, hija ippruvat titkellem mal-konvenuta sabiex tasal għal soluzzjoni.

L-attriċi qalet li hija ħabbtet il-bieb tal-konvenuta diversi drabi iżda l-konvenuta ma fetħitx u anzi, saħansitra irrappurtatha lill-pulizija.

L-attriċi kompliet tgħid li kellmet lil xi ħaddiem li kien qalilha li kellu jsir it-trattament meħtieġ u mbagħad tingħata ż-żebgħa.

Hija ikkonfermat li kienet kellmet

lill-Perit Duncan Sumame u ippreżentat kopja ta' stima li kienet ħadet dwar it-tiswijiet li kellhom isiru.

Fil-kontro-eżami, l-attriċi xehdet li qatt ma skopriet minn fejn kien ġej l-ilma u rat biss sinjali li kien dieħel l-ilma.

Hija ċaħdet li qatt tat xi daqqiet bi xkupa fil-gallarija biex taqla' d-drainpipe li kienet għamlet il-konvenuta sabiex dan ma jibqax jagħti għall-gully.

Hija qalt li ma kinitx taf minn fejn kienet ġejja l-ħsara u żiedet li l-ħsara kienet ġejja minn ġewwa u mhux minn barra.

Tul is-seduta, l-attriċi ippreżentat dokument (fol.

21) li huwa stima datata 13 ta' Ġunju 2018 maħruġa minn "Ed Finishings" li tindika li l-prezz totali tat-tiswijiet ta' tlett gallarijiet, trattament tax-xibka u kisi u żebgħa u tiswijiet fil-kċina u fil-kuritur kienu jammontaw għal elfejn u seba' mitt Ewro (€2,700).

Fl-udjenza tat-8 ta' April 2019 xehed il-Perit Keith Bagley.

Huwa ikkonferma li xi darba tul is- sena 2018 kien mar fl-appartament tal-konvenuta fuq inkarigu tal-konvenuta stess u kien akkumpanjat mill-Perit Rosanne Bagley.

Keith Bagley xehed qabel xejn li l-konvenuta ma kellhiex blockage fid-drains fil-gallarija.

Tul l-ispezzjoni, Keith Bagley ra li l-gallarijiet tal- konvenuta ma kellhom ebda tixrib.

Għalkemm ma daħlux f'kull parti tal-appartament, Keith Bagley seta' jara li kien hemm xi tixrib fil-ħajt tal-kuritur u ra anki li kien hemm xi tixrib mas- saqaf tal-kamra tal-banju tal-konvenuta.

Il-parir li ġie mogħri minn Keith Bagley lill-konvenuta kien li jsiru iktar testijiet.

Keith Bagley ma setax jgħid minn fejn kien ġej l-ilma.

Għalkemm ma seta' jagħti ebda garanzija ta' ċertezza, ix-xhud qal li l-indikazzjonijiet kienu li l-ilma kien ġej min- naħa ta' fuq.

Dan, iżda, ma setax jiġi aċċertat għax hu daħal biss fl-appartament tal-konvenuta u f'ebda appartament ieħor.

Fil-kontro-eżami, Keith Bagley ġie muri r-rapport tal-Perit Duncan Sumame u qal li personalment, hu ma ħassx li l-ilma kien ġej mill-appartament tal-konvenuta.

Huwa insista diversi drabi li sabiex jilħaq konklużjoni kellu jara l-ħsarat kollha u kellhom isiru numru ta' testijiet.

Keith Bagley kompla jgħid li hu seta' jinnota li l-blokk kollu tal-appartamenti kellu bżonn manutenzjoni fil-partijiet komuni u fil-faċċata.

Qal ukoll li l-konvenuta tatu x'jifhem li l- abitanti tal-blokk ma tantx kienu jaqblu bejniethom dwar kwistjonijiet ta' manutenzjoni.

Dan kien ifisser li seta' kien il-każ li l-kisi u affarijiet oħrajn saru oriġinarjament iżda qatt ma saret manutenzjoni.

It-Tribunal osserva li l-Perit Rosanne Bagley essenzjalment ikkonfermat dak li kien xehed il- Perit Keith Bagley.

Il-konvenuta ippreżentat affidavit (fol.

51) li fih essenzjalment qalet li darba fost l-oħrajn, l-attriċi qalgħet xi pajp u b'riżultat ta' din l-azzjoni, l-ilma li jinżel mill-appartament tal-konvenuta kien jibqa' nieżel 'il barra mis-sistema tal-pajpijiet u jispiċċa barra fl-apert, bir-riskju li anki jolqot lil min ikun fil-bitħa fil-livell ground floor tal-blokk.

Fl-udjenza tas-17 ta' Ġunju 2019 xehdet Carmen Sevasta.

Tul ix-xhieda tagħha, hija ikkonfermat dak li kienet kitbet il-konvenuta fl-affidavit tagħha.

Fl-udjenza tal-24 ta' Ġunju 2019 reġgħet xehdet il-Perit Rosanne Bagley.

Mistoqsija jekk il- fatt li d-drains kienu miftuħin setax ifisser li seta' jkun hemm perkolazzjoni ta' ilma li taffettwa l- bini sottostanti, ix-xhud wieġbet li l-binja sħiħa kellha bżonn manutenzjoni u sabiex tingħata risposta definittiva kellhom isiru t-testijiet neċessarji.

Hija qalet li fuq spezzjoni viżwali, wieħed ma jistax jgħid ċertament x'jista' jkun hemm u jkun essenzjalment qiegħed jassumi.

Huwa biss wara li jsiru t-testijiet li wieħed jista' jikkonferma.

Ix-xhud kompliet tgħid li nonostante l-parir tagħha li ssir il-manutenzjoni meħtieġa, sa fejn kienet taf hi, din il-manutenzjoni ma saritx.

Fl-udjenza tat-23 ta' Ottubru 2019 xehdet Carmen Sevasta dwar l-inċident deskritt mill-konvenuta fl-affidavit tagħha li jinsab a fol.

Fl-istess udjenza, xehdet il-konvenuta u qalet li xi katusa jew pajp kienet inqalgħet minn postha xi darbtejn iżda l-istess katusa setgħet tissewwa biss mill-appartament tal-attriċi u l-attriċi stess ma kinitx tagħti aċċess lill-plumber inkarigat mill-konvenuta.

Wara xi żmien, il-pajp kien intrabat u ma reġax inqala'.

Il-konvenuta xehdet li ma kinitx taf kif il-pajp intrabat, u dan fis-sens li darba fost l-oħrajn, ħarġet minn darha u meta irritornat, sabet il-pajp marbut f'postu.

Ma kinitx taf min kien għamel dan.

Meta saritilha d-domanda kif kienet taf li l-attriċi qalgħet il-pajp, il-konvenuta ma spjegatx preċiżament iżda insistiet li "bilfors li hekk ġara" u riedet tagħti lit-Tribunal x'jifhem li dik kienet l-unika spjegazzjoni loġika.

Konsiderazzjonijiet

Il-fatti ġenerali emerġenti mill-korp tal-provi juru dan:

- L-attriċi toqgħod f'appartament li jinsab taħt dak tal-konvenuta.

Fl-appartament tagħha, l- attriċi osservat il-preżenza tal-ilma u inkarigat lill-Perit Duncan Polidano sabiex iżur l- appartament tagħha u jirrediġi rapport.

Il-perit ra sinjali ta' ilmijiet iċarċru għal ġo spazju miftuħ tal-attriċi minn gallarija li kienet tagħti fuq l-istess spazju miftuħ.

Hu qal "nista' ngħid illi t-tixrib li rajt nista' nikkonkludi li ġej mill-appartament ta' fuq" iżda mbagħad qal ukoll li l-investigazzjoni tiegħu ma kinitx kompluta, ma setax jidentifika s-sors preċiż tal- leak u Ii kien hemm bżonn li jsiru xi testijiet.

Il-Perit Polidano ma rnexxilux jikkuntattja lill-konvenuta sabiex jidħol fl-appartament tagħha u b'hekk jeżamina s-sitwazzjoni miż-żewġ naħat.

Huwa iċċara li hu qatt ma kien mar iħabbat il-bieb tal-konvenuta u din ma fetħitlux.

Ir-rapport tal-Perit Polidano irrakkommanda, għal darba darbtejn, li jsiru t-testijiet neċessarji.

Ir-ritratti li jinsabu immarkati "Fig. 3" u "Fig. 6" formanti parti mir-rapport tal-Perit Polidano huma ta' kwalità insuffiċjenti u ma jurux sewwa l-ħsarat imsemmija..

- L-attriċi, li hija ovvjament dik li fetħet il-kawża, xehdet ċar li hija ma kinitx taf minn fejn

kien ġej l-ilma.

- L-istima ippreżentata mill-attriċi (fol.

21), oltre li la hi maħlufa u l-persuna li kitbitha mhux magħrufa, tindika l-ammont totali ta' elfejn u seba' mitt Ewro (€2,700) bħala l-prezz tat- tiswijiet neċessarji.

Kien biss permezz tax-xhieda tal-Perit Polidano li ġie ikkonfermat li l- prezz għat-tiswija tal-ħsarat jammonta għal madwar tlett elef u ħames mitt Ewro (€3,500).

Il-Perit Keith Bagley u l-Perit Rosanne Bagley xehdu li fuq inkarigu tal-konvenuta, huma għamlu visual inspection li kienet inkonklussiva.

Huma qalu li visual inspection ma kinitx biżżejjed u li kellhom isiru aktar testijiet.

Iż-żewġ periti jaqblu ma' dak li kien xehed il-perit imqabbad mill-attriċi fis-sens li l-periti kollha qalu li aktar testijiet kienu meħtieġa.

Il-periti Bagley enfasizzaw li l-blokk tal-appartamenti kellu bżonn il-manutenzjoni u b'hekk donnhom taw l-impressjoni li d-dħul tal-ilma seta' kien riżultat ta' nuqqas ta' manutenzjoni fil-blokk kollu.

Peress li din il-kawża hija dwar allegata perkolazzjoni ta' ilma mill-fond tal-konvenuta għall-fond sottostanti tal-attriċi, jinkombi fuq l-attriċi li tipprova:

Li verament hija qed issofri ingress ta' ilma; Li dan l-ingress qiegħed jagħmel il-ħsara; u Li l-ilma joriġina mill-fond tal-konvenuta.

Billi huwa ċar li l-ewwel żewġ elementi ġew sodisfaċentement ippruvati, it-Tribunal issa jgħaddi sabiex jeżamina jekk ġiex ippruvat li l-ilma kienx verament joriġina mill-fond tal-konvenuta.

It-Tribunal jirreferi għat-tielet paġna tar-rapport tal-Perit Polidano (fol.

14), partikolarment għall- ewwel punt tal-konklużjonijiet tiegħu li fih jirrakkomanda li jsiru aktar testijiet sabiex il-kawża tad- dħul tal-ilma tkun aċċertata.1 Dan ovvjament ifisser li l-Perit Polidano ma ħassux f'pożizzjoni li jgħid b'ċertezza li l-ilma li kien qiegħed jidħol għand l-attriċi kien joriġina mingħand il-konvenuta.

Inoltre, b'referenza għat-tbajja' tal-ilma fl-appartament tal-attriċi, Polidano kiteb li t-tbajja' eċċessivi aktarx kien riżultat ta' "lack of proper render to the ceiling."

It-Tribunal ma jistax ma josservax li Polidano qal żewġ affarijiet konfliġġenti fix-xhieda tiegħu.

L- ewwel qal li t-tixrib li huwa ra kien ġej mill-appartament sovrastanti (tal-konvenuta) u mbagħad qal li l-investigazzjoni tiegħu ma kinitx kompluta.

It-Tribunal għalhekk jistaqsi kif Polidano donnu kien daqshekk ċert mill-oriġini tal-ilma meta l-investigazzjoni tiegħu ma kinitx kompluta.

Polidano f'ebda punt ma spjega kif u għaliex huwa donnu kien ċert minn dan.

It-Tribunal jirreferi issa għax-xhieda tal-periti Bagley.

Dawn żaru l-appartament tal-konvenuta (li jinsab fuq dak tal-attriċi) u osservaw li anki l-konvenuta kellha ħsarat relatati mal-ilma fil-ħitan u s-soqfa tagħha.

Ir-riżultat taż-żjara ta' dawn iż-żewġ periti kien wieħed inkonklussiv u dawn irrakkomandaw aktar testijiet.

Fil-kontro-eżami, il-Perit Keith Bagley juri ċar li hu ma jaqbilx mal-konklużjoni tal-Perit Duncan Sumame.

Schembri qal li hu, bħala perit, ma ħassx li seta' jgħid li l-ilma kien ġej mill-fond tal-konvenuta "għax normalment jiena nkun irrid nara l-ħsarat kollha biex nikkonkludi l-affarijiet, nagħmlu testing."

Iktar tard fix-xhieda tiegħu l-Perit Keith Bagley qal li l-ingress tal-ilma fil-fond tal-attriċi seta' kien ħtija ta' kisi ħażin min-naħa tal-fond sottostanti (jiġifieri l-fond tal-attriċi).

Huwa kien ċert li ma kienx hemm blockages fil-fond tal-konvenuta li setgħu jispjegaw id-dħul tal-ilma fil-fond tal- attriċi.

Bagley mbagħad ikkummenta li l-blokk tal-appartamenti kellha bżonn dawra sewwa ta' manutenzjoni u meta reġa' ġie magħfus, qal li la seta' jikkonferma u lanqas jeskludi li l-ilma kien ġej mingħand il-konvenuta.

Sabiex isiru dawk l-aċċertamenti kellhom isiru t-testijiet neċessarji.

Ma jistax jonqos li wieħed josserva s-sitwazzjoni assurda li l-periti inkarigati raw biss il- proprjetajiet tal-persuni li inkarigawhom u ma rawx iż-żewġ proprjetajiet involuti.

Din il-vertenza setgħet faċilment ġiet riżolta bonarjament kieku tal-anqas, il-periti kollha involuti raw (jew tħallew jaraw) mhux biss l-appartamenti tal-persuna li tkun inkarigathom, iżda ż-żewġ appartamenti involuti.

"Ghas-success ta' azzjoni bhal dik de quo, hemm il-htiega Ii I-atturi konkretament jistabblixxu u jipprovaw, fil-grad rikjest mill-ligi f'kawzi simili, tlett ingredjenti fundamentali b'mod kumulattiv ossija:

i. fl-ewwel lok, Ii kien hemm kondotta kolpuza tal-konvenuti Ii tirradika l-htija ai termini tad-disposizzjonijiet pertinenti tal-Kodici Civili;

ii. fit-tieni lok, Ii jaghtu prova tal-hsara minnhom subita u tali prova ghandha tkun materjali u konkreta; u

iii. fit-tielet u I-ahhar lok, Ii jirnexxielhom jorbtu I-ewwel punt mat-tieni wiehed tramite ness ezjologiku ta' kawzalita, Ii jfisser Ii kienet il-kondotta kwazi-delittwuza tal-konvenuti Ii direttament kkagunat is-sinistru (hsarat lamentati).

Illi huwa pacifikament assodat illi biex Qorti ssib htija u responsabbilita fil-kondotta ta' ndividwu, u sussegwentement dan jigi kkundannat jindennizza lid-danneggjat fl-ambitu tal-kolpa extra-kontrattwali (senjatament fil-kwazi-delitti fejn hemm mankanti d-dolo), dak I-aspett Ii ghandu jigi ezaminat huwa I-kondotta materjali Ii I-allegat danneggjant assuma.

Tali kondotta tista' tkun kemm kommissiva u kemm ommissiva.

Hu dan il- komportament Ii ghandu jigi dettaljatament valutat, sabiex fih jigu ritraccjati, inter alia, jekk kienx hemm xi mankanzi fid-dover ta' hsieb, prudenza u diligenza ta' bonus paterfamilias, jew ezistenza ta' negligenza fid-doveri imposti mill- ligi, jew ta' traskuragni, sfrontatezza jew imprudenza Ii tikkostitwixxi att jew fatt illecitu rizarcibbli."

It-Tribunal jirreferi għas-sentenza tal-Prim' Awla fl-ismijiet Dr H. Nomoko vs. J. Vassallo Gat, deċiża fil-31 ta' Mejju 1972 li fiha ntqal hekk:

"… f'kawża ċivili l-attur li jallega li ġratlu ħsara b'tort tal-konvenut irid jipprova huwa a sodisfazzjon tal-Qorti li l-konvenut kellu tort.

Jekk l-attur ma jġibx din il-prova l-azzjoni tiegħu ma tistax ikollha eżitu favorevoli."

Bl-istess mod, fis-sentenza fl-ismijiet Chef Choice Limited vs. Raymond Cruz Benitez et, deċiża fis- 26 ta' Settembru 2013, il-Prim' Awla qalet:

"Illi huwa aċċettat li biex persuna tista' tinsab responsabbli għall-ħsara li ħaddieħor ikun ġarrab bl-egħmil ta' dik il-persuna, m'huwiex meħtieġ li l-egħmil waħdu ta' dik il-persuna ikun il-kawża waħdanija tad-dannu mġarrab, għaliex biżżejjed jintwera s-sehem ta' dik il- tar- persuna bin-negliġenza responsabilità għal dak li jkun ġara.

Iżda biex is-sehem ta' dik il-persuna jnissel il-ħtija u r-responsabilità li tiġi magħha, jeħtieġ jintwera (mill-parti li tallega d-dannu u bi prova tajba kif tistenna l-liġi) li dik il-ħtija nisslet id-dannu attwalment imġarrab u li tali dannu jkun imkejjel u ippruvat b'mod ċert.

Ir-rabta tal-kawżalità hija meħtieġa tabilfors;"

jintrabat magħha

jew bir-rieda

tagħha biex

l-piż

Hekk ukoll, il-Qorti tal-Appell (Inferjuri), fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Dreyfuss vs. Philip Hallett, deċiża fit-12 ta' April 2007, fakkret:

"Ibda biex ir-regola tradizzjonali tal-piz tal-provi timponi a kariku tal-parti li tallega fatt l-oneru li ggib il-prova ta' l-ezistenza tieghu.

Tali oneru hu ugwalment spartit bejn il-kontendenti, sija fuq l- attur li jsostni l-fatti favorevoli li jikkostitwixxu l-bazi tad-dritt azzjonat minnu (actori incumbit

2Ikkwotata mill-Qorti tal-Appell (Inferjuri) fis-sentenza Peter Paul Mifsud Taliana vs. Paul Brancaleone, deċiża fit-2 ta' Mejju 1995.

probatio), sija fuq il-konvenut ghas-sostenn tal-fatt migjub minnu biex jikkontrasta il-pretiza ta' l- attur (reus in excipiendo fit actor)."

Għal skopijiet ta' kompletezza, it-Tribunal jirreferi għall-inċident irrakkuntat fl-affidavit tal- konvenuta u msemmi fix-xhieda ta' Carmen Sevasta billi jgħid li ma jidhirx li dan għandu xi rabta partikolari mal-ħsarat sofferti mill-attriċi fis-soqfa u l-ħitan tal-appartament tagħha.

Anzi, jidher li dan huwa kompletament estranju għall-konsiderazzjonijiet tal-vertenza de quo.

It-Tribunal ma jsibx li fil-provi prodotti hemm biżżejjed saħħa sabiex ikun jista' jikkonkludi li l- ħsara subita mill-attriċi fl-appartament tagħha toriġina mill-appartament tal-konvenuta jew inkella hija b'xi mod ieħor imputabbli għal xi azzjonijiet jew omissjonijiet da parti tal-konvenuta.

Anzi, jidher ċar f'dan il-każ li l-konvenuta stess qed issofri dħul tal-ilma fis-soqfa tagħha.

Hija ferm iktar konvinċenti t-teorija li dak I qiegħed joħloq il-ħsara huwa n-nuqqas lampanti ta' manutenzjoni – li kien punt issollevat mill-periti Schembri numru ta' drabi.

Deċide

Għaldaqstant, it-Tribunal jaqta' u jiddeċiedi din l-azzjoni billi jiċħad it-talbiet kollha tal-attriċi.

It-Tribunal jordna li l-ispejjeż tal-kawża jitħallsu mill-attriċi.

Law), LL.D. Ġudikatur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Gove’ Giovanni M Abziyani LL.M., LL.D

(Spettur Jonathan Dakin)

Seduta tad-9 ta' Dicembru, 2019

Rat l-imputazzjonijiet dedotti kontra l-appellat, George Spiteri Pace,

tal-identita' Maltija bin-numru 759551M

quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali, fuq talba tad-Direttur Ġenerali tad-Dwana talli:

Fit-28 u 29 ta' Marzu 2010, wara interventi u tfittxija

f'garaxx, fi Triq Corradino, Santa Luċija, li saru mill-Uffiċċjali tal-Malta

Resources Authority u mill-Uffiċċjali tad-Dwana rispettivament, ġie

misjub li xjentement, kellu fil-pussess u taħt il-kontroll tiegħu, kif

ukoll laqa' għandu, żamm, kellu b'xi mod x'jaqsam fil-ġarr, twarrib,

ħabi jew depożitu ta' 1,050 litru gasoil bla dazju u dan bil-ħsieb li

jiġi ffrodat il-Gvern minn Dazju jew Taxxa li jkun imiss jitħallas

fuqu, u/jew biex tinħeles xi projbizzjoni jew limitazzjoni tad-Dwana

dwar dan il-gasoil bla dazju.

Dan il-gasoil għandu valur ta' €762.24, dazju tas-Sisa dovut, kif

ukoll Taxxa fuq il-Valur Miżjud (VAT) li jammontaw għal €401.52 u

€209.48 rispettivament, liema dazju u taxxa dovuti ma kienux ġew

imħallsa jew kawtelati.

Akkużat talli fit-28 u 29 ta' Marzu 2010, wara interventi u

tfittxija f'garaxx, fi Triq Corradino, Santa Luċija, li saru mill-Uffiċċjali tal-

u mill-Uffiċċjali

rispettivament, ġie misjub li xjentement, kellu fil-pussess u taħt il-

kontroll tiegħu, kif ukoll laqa' għandu, żamm, kellu b'xi mod

x'jaqsam fil-ġarr, twarrib, ħabi jew depożitu ta' 1,050 litru gasoil bla

dazju u dan bil-ħsieb li jiġi ffrodat il-Gvern minn Dazju jew Taxxa li

jkun jmiss jitħallas fuqu, u/jew biex tinħeles xi projbizzjoni jew

limitazzjoni tad-Dwana dwar dan il-gasoil bla dazju.

€209.48 rispettivament; liema dazju u taxxa dovuti ma kienux ġew

imħallsa jew kawtelati.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta'

Ġudikatura Kriminali, tal-20 ta' Novembru, 2017 li biha ma sabitx

lill-imputat George Spiteri Pace ħati ta' l-imputazzjonijiet kollha dedotti

kontra tiegħu u minnhom illiberatu;

Rat ir-rikors tal-appell tal-Avukat Generali ppreżentat fir-reġistru

ta' din il-Qorti fis-7 ta' Dicembru, 2017, li permezz tieghu talab lil

il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata billli

tikkonfermaha f'dik il-parti fejn sabet lill-appellat George Spiteri Pace

mhux ħati tal-imputazzjonijiet kollha dedotti kontra tiegħu u

lliberatu, tvarjaha u tbiddilha f'dik il-parti fejn il-Qorti ma ordnatx

il-konfiska u minflok tgħaddi biex tordna l-konfiska tal-gasoil

formalment ezebit in atti u li fuqu ma tħallasx id-Dazju u t-Taxxa

fuq il-Valur Miżjud, skond il-Liġi.

Rat l-aggravji tal-appellant;

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Ikkunsidrat:

il-fedina penali aġġornata

esebita mill-

prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti.

Dan huwa appell tal-Avukat Ġenerali dwar in-nuqqas tal-

ewwel Qorti milli tordna l-konfiska tal-oggett maqbud minkejja li

lliberat lill-appellat minn kull ħtija.

ppruvat mill-Prosekuzzjoni li dan il-gasoil li jinsab maqbud mid-

Dwana ma kienx imħallas id-dazju tas-sisa fuqu u dan ai termini

tal-artikolu 60 tal-kap 37 tal-Liġijiet ta' Malta u tal-artikolu 17 tal-

Kap 382 tal-Liġijiet ta' Malta.

L-Avukat Ġenerali jaghmel

referenza ghall-artikolu 60 tal-Kap 37 wkoll għal sentenza mogħtija

mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali 'Il-Pulizija v Rita Staples' fl-14 ta' Novembru 2017 fejn il-

Qorti ma sabitx ħtija iżda xorta ordnat il-konfiska u d-distruzzjoni

tal-oġġetti mertu tar-reati in kwistjoni u cioe' s-sigaretti;

Il-Qorti tal-Maġistrati għamlet is-segwenti sommarju tal-

fatti: "Illi, in mertu, dak li jikkaraterizza din il-kawza hu li bejn it-

28 ta' Marzu 2011 u t-30 ta' Marzu 2011 saret spezzjoni ġewwa

Spiteri Pace's Garage/yard (fejn fiha kienu jinżammu xi inġenji industrijali)

li tinsab ġewwa Triq Corradino, Santa Luċija u hemmhekk instab reservoir

Ittieħdu kampjuni għall-analiżi.

Nhar it-30 ta' Marzu,

2011, l-awtorita' kompetenti reġgħet marret fuq il-lok in kwistjoni u

elevat il-kontenut kollu tar-reservoir li fih kellu 1050 litru gasoil.

L-imputat Geroge Spiteri Pace, li dejjem kien fuq il-post u kien il-persuna

responsabbli, iffirma wkoll il-formoli ta' items witheld (ara dok MS

Sussegwentement saru xi analiżi fuq il-kampjuni meħuda u a bażi

ta' tali eżamijiet, li indikaw li dan il-gasoil in kwistjoni kien

irregolari, l-imputat tressaq biex jirrispondi ghall-akkuzi migjuba";

illi kienu ttiehdu tlett

kampjuni ta' gasoil mill-hazna tal-appellat, wiehed minnhom

mghoddi lill-istess appellat ghal-kontroll indipendenti tieghu.

kampjuni kienu ezaminati mis-socjeta' Saybolt u rrizulta li dan il-

gasoil kellu Sulphur Content ta' 70 parts per million, li huwa seba'

darbiet izjed min dak stipulat fl-Avviz Legali 44/2008 u li ghalhekk

ma seta' qatt thallas dazju fuqu ghaliex dak huwa tip ta' fuel li ma

jistghax jintuza minn vetturi fit-toroq;

L-ewwel Qorti gustament ma sabitx htija fl-appellat ghaliex

kien hemm diskrepanza sostanzjali bejn id-data li allegatament

kien skopert il-pussess illegali ta' dan il-gasoil u dak li xehedu ix-

xhieda tal-prosekuzzjoni.

Madankollu, l-artikolu 60 tal-Kapitolu 37

huwa car meta bl-ahhar parti tieghu jipprovdi illi: "f'kull kaz bhal

dan, l-oggetti hawn fuq imsemmija ghandhom jigu kkonfiskati,

flimkien mal-oggetti l-ohra kollha li jkunu jinsabu ppakjati

maghhom, jew li jkunu gew uzati biex jahbuhom".

Fis-sentenza ta'

din il-Qorti diversament preseduta fl-ismijiet Il-Pulizija vs Francis

Xavier sive Franco Dalipi tat-23 ta' Settembru, 1994, f'kaz fejn din il-

Qorti lliberat lill-appellant fuq appell tieghu rigwardanti pussess ta'

arma tan-nar kienet ordnat li l-arma tan-nar u l-munizzjoni ezebiti

taht l-awtorita' tal-ewwel qorti huma konfiskati favur il-Gvern ta'

Malta skond id-disposizzjoni tal-Artikolu 60 tal-Kap.

Dak li qed jitlob l-Avukat Generali ma hux xi haga gdida jew

straordinarja.

L-artikolu 60 tal-Kap 37 jipprovdi ghal din il-

konfiska ghaliex anke f'kaz ta' liberatorja ikun kontrasens li l-ligi

stess tippermetti li l-oggett illegali, ossia il-pussess tieghu kontra l-

ligi, jerga jithalla f'idejn is-sid b'mod li imbaghad ma jkunx aktar fi

stat ta' illegalita'.

U dan anke jekk kif jikkontendi l-appellat li hu

Fis-sottomissjonijiet tagħha d-difiża tirritjeni illi fil-proċess

hemm opinjonijiet ta' esperti ex parte minghajr ma hemm gudizzju

dwarhom.

Inoltre l-artikolu 60 inkiteb qabel ma daħlu d-Drittijiet

tal-Bniedem fil-Liġi tagħna.

Dan huwa artikolu li jgħidlek li oġġett

jiġi konfiskat ukoll meta ma tinstabx ħtija;

Din il-Qorti m'għandha ebda kompetenza li tiddeċiedi punti

Kostituzzjonali u għalhekk mhix ser teddeċiedi dwar jekk l-artikolu

60 tal-Kap 37 jiksirx xi dritt taħt ir-raba' Kap tal-Kostituzzjoni jew

taħt il-Konvenzjoni Ewropea.

Jinghad biss illi f'dan l-artikolu ma

tidhirx il-kelma 'persuna' u japplika għal kull ħaġa li suppost tkun

tħallas id-dazju fuqu u ma jkunx tħallas.;

Huwa minnu li ma kienx hemm ħatra ta' esperti da parti tal-

Qorti kif jghid l-appellat izda dan il-punt ma jistghax ikun

Dak li jirrizulta mill-atti hu li qatt ma

kien hemm talba ghalhekk u lanqas ma kien hemm oggezzjoni dwar

ir-rizultanzi tal-espert ex-parte li hija socjeta' li taghmel analizi u

testijiet bhal dawn ghall-komunita' internazzjonali.

Ir-rizultati ta'

Seybolt Malta Limited mqabbda mid-Dwana kienu prezentati lill-

Qorti u l-appellat kien inghata wiehed mill-kampjuni issigillati

disposizzjoni ta' kull min ried li ssir verifika indipendenti u

Dak l-istadju, izda, ghadda u hawn si tratta ta' gasoil

bil-marka li juri li jew kien importat kontra l-ligi jew li kien fl-

origini tieghu importat legalment u dilwit b'gasoil li ma kienx

legittimament importat;.

Isegwi ghalhekk li l-ewwel Qorti, ghalkemm ma sabitx htija

fl-appellat, kellha xorta wahda tordna l-konfiska tal-fuel;

Għaldaqstant il-Qorti qed tilqa' l-appell tal-Avukat Ġenerali

u konsegwentement qed tirriforma s-sentenza billi tikkonfermaha

il-parti

fiha ddikjarat

lill-appellat mhux ħati tal-

imputazzjonijiet dedotti kontrih u tibdilha f'dik il-parti fejn naqset

milli tordna l-konfiska tal-gasoil formalment esebit u minflok

tordna l-konfiska tieghu fit-termini tal-artikolu 60 tal-Kapitolu 37

tal-ligijiet ta' Malta.


Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA

Seduta tad-9 ta' Diċembru, 2019

Rikors Maħluf Numru 779/2017 LM

jgħid kif ġej:

Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat fit-28 ta' Awwissu, 2017 minn Christopher

Bagnaschi (K.I. 45489M) (minn issa 'l quddiem "l-attur"), u maħluf minnu stess, li

Illi, in forza ta' konvenju datat 28 ta' Lulju 2016, li kopja tiegħu hija hawn esebita u mmarkata dokument ittra "A", il-konvenuta obbligat ruħha li tbiegħ, tassenja u tittrasferixxi lill-attur li obbliga ruħu li jaċċetta, li jixtri u li jakkwista l-fond bin- numru tnax (12), qabel bin-numru tlieta (3), Naxxar Road, Ħad-Dingli, liberu u frank, bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha tiegħu u bl-arja relattiva tiegħu, bis-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

sottoswol versu l-prezz ta' disgħa u tletin elf, u sitt mitt Euro (€39,600), u taħt il- pattijiet u l-kundizzjonijiet elenkati fl-istess konvenju hawn esebit.

Illi, il-konvenuta ġiet interpellata diversi drabi sabiex tersaq għall-kuntratt pubbliku relattiv u dan anke permezz ta' ittra uffiċjali tal-31 ta' Lulju 2017, li kopja tagħha qed tiġi hawn esebita u mmarkata dokument ittra "B", iżda din baqgħet inadempjenti mingħajr ebda raġuni valida fil-Liġi u għalhekk kellha ssir din il- kawża.

Għaldaqstant, wara il- provvedimenti opportuni, tgħid il-konvenuta għaliex m'għandhiex din il-Qorti tilqa' t- talbiet tal-attur li qiegħed hawn jitlob li din il-Qorti jogħġobha:

jsiru d-dikjarazzjonijiet neċessarji u

jingħataw

Tikkundanna lill-konvenuta Mary Lanigan sabiex fi żmien qasir u perentorju li jiġi ffissat minn din il-Qorti, tersaq għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' bejgħ tal-fond bin-numru tnax (12), qabel bin-numru tlieta (3), Naxxar Road, Ħad-Dingli, hawn fuq deskritt versu l-prezz ta' disgħa u tletin elf u sitt mitt Euro (€39,600), u taħt il-kundizzjonijiet imsemmija fil-konvenju surriferit u li kopja tiegħu tinsab esebita u mmarkata dokument ittra "A".

Tinnomina Nutar Pubbliku sabiex jippubblika l-kuntratt relattiv.

Tinnomina kuratur għall-eventwali kontumaċi.

Tiffissa jum, ħin u lok għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt fuq imsemmi, bl- ispejjeż, inklużi dawk tal-ittra uffiċjali tal-31 ta' Lulju 2017 kontra l-konvenuta li minn issa tkun inġunta sabiex tidher għas-subizzjoni.

Rat ir-Risposta Maħlufa ta' Mary Lanigan (detentriċi ta' karta tal-identità

Taljana numru AY9330254), kif rappreżentata mill-mandatarja speċjali tagħha

Rita Pickard (K.I. 193216M) (minn issa 'l quddiem "il-konvenuta"), li ġiet

ippreżentata fit-2 ta' Ottubru, 2017, u maħlufa minn Rita Pickard stess, li biha

eċċepiet:

1 Li hija qed tagħti ruħha notifikata bir-rikors ġuramentat u bl-appuntament tal-

kawża b'effett mil-lum;

2 Li hija qed tippreżenta l-prokura li għandha tal-assenti Mary Lanigan Dok.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

3 Li preliminarjament trid issir il-prova li l-konvenju ġie debitament reġistrat skont l- artikolu 3 tal-Kap.

364 tal-Liġijiet ta' Malta u fin-nuqqas l-esponenti teċċepixxi li l- konvenju ma għandu ebda validità minħabba dan in-nuqqas;

4 Li mingħajr preġudizzju għall-premess it-talbiet tal-attur huma infondati fil-fatt u

(a) Li hija ma resqitx għall-kuntratt stante li l-attur ried iħallasha mitt Euro (€100) fix-xahar u hija ma aċċettatx u li għax sussegwentement saret taf li l-fond jiswa ferm aktar u għalhekk l-attur ma kienx in bona fede.

Ir-raġuni għalhekk ma kinitx waħda kapriċċuża u li kieku sar il-kuntratt dan kien ser iġib ħsara kbira lill-konvenuta u inoltre l-kunsens kien vizzjat bażat fuq frodi adoperata għad-dannu tal-esponenti kif jiġi pruvat waqt din il-kawża.

Dwar il-fatti tal-kawża: l-assenti Mary Lanigan għandha tmienja u sebgħin sena (78) sena u ħajjitha għamlitha soru sakemm ħarġet dan l-aħħar u dejjem għexet l-Ħal Kirkop.

Kien biss li meta ġiet Malta għal vaganzi ta' ħmistax-il ġurnata li ħuha Ġużeppi Lanigan li għandu 84 sena u jbati bid-dementia u jinsab fid- dar tal-anzjani ġewwa Xlendi, Il-Munxar li infurmaha li sabilha l-bejgħ tal-fond mertu tal-kawża.

Difatti l-konvenju sar fid-dar tal-anzjani fejn jgħix ħuha li jbati bid-dementia.

Li għalhekk l-esponenti ma kinitx taf il-fond kemm effettivament jiswa u kif ukoll li l-fond ma kienx għadu mikri tant li fil-konvenju hemm imniżżel li ser jinbiegħ bil-pussess battal.

Li sussegwentement meta l-konvenuta kellmet lill-prokuratriċi tagħha Rita Galea St.John infurmatha li l-post jiswa ferm aktar minn hekk u li meta hija inkarigat lil Perit Jonathan Sevasta huwa infurmaha li l-fond jiswa €275,000 u li meta mar il- Perit Grech fil-fond kien hemmhekk li saret taf li l-fond hemm in-nies jgħixu fih tant li ma ħallewhx lanqas jidħol ġewwa (Dok.

B – stima tal-perit);

(b) Li għalhekk il-fond ma jistax jinbiegħ bil-pussess battal stante li mir-riċerka li saret fir-reġistru elettorali jirriżulta li sitta min-nies jgħixu fih bl-isem ta' Christopher Bagnaschi, Pauline Bagnaschi, Juliana Bagnaschi Rizzo, Kurt Meachen, Abdul Bilardo Rizzo u Dale Rizzo (Dok.

(c) Li inoltre l-kuntratt xorta waħda ma setax isir stante li ebda prova ma saret li l- attur ġab il-permess mill-Bank Ċentrali jew minn entità oħra li l-esponenti tenut kont li hija residenti barra tista' tagħmel dan il-bejgħ.

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

Li hija m'għandhiex tbati spejjeż.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti.

Semgħet ix-xhieda prodotti mill-partijiet.

Rat il-verbal tal-udjenza tat-22 ta' Mejju, 2019, fejn il-partijiet ingħataw il-

fakoltà li jagħmlu noti ta' sottomissjonijiet, u fejn il-kawża tħalliet għal-lum

għas-sentenza.

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet ippreżentati mill-partijiet.

Il-kwistjoni bejn il-partijiet

Permezz tal-azzjoni odjerna, l-attur qiegħed jitlob l-eżekuzzjoni ta' konvenju

ffirmat bejn il-partijiet fit-28 ta' Lulju, 2016, u li permezz tiegħu l-konvenuta

kienet obbligat ruħha li tbigħ, tassenja u tittrasferixxi favur l-attur il-fond bin-

numru tnax (12) già tlieta (3), Naxxar Road, Ħad-Dingli, filwaqt li l-attur min-

naħa tiegħu obbliga ruħu li jaċċetta, jixtri u jakkwista dan il-fond.

Il-prezz

pattwit bejn il-partijiet għat-trasferiment ta' dan il-fond kien ta' disgħa u tletin

elf u sitt mitt Euro (€39,600).

L-attur ippremetta li minkejja li l-konvenju

inkwistjoni kien validu sal-31 ta' Lulju, 2017, xi jiem qabel kellu jiġi ffirmat l-att

finali ta' bejgħ, hu kien ġie infurmat mill-konvenuta jew minn familjari tagħha,

li din ma kinitx għadha disposta li tbigħ il-proprjetà inkwistjoni.

L-attur qal

ukoll li minkejja li l-konvenuta ġiet interpellata anki permezz ta' ittra uffiċjali

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

tal-31 ta' Lulju, 2017 sabiex tersaq għall-att finali ta' bejgħ, din baqgħet

inadempjenti.

Permezz ta' din

l-azzjoni,

l-attur qiegħed jitlob

lill-Qorti

tikkundanna lill-konvenuta sabiex fi żmien qasir u perentorju li jiġi ffissat

minnha tersaq għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' bejgħ tal-fond inkwistjoni.

Min-naħa tagħha l-konvenuta eċċepiet li trid issir prova li l-konvenju ffirmat

bejn il-partijiet ġie reġistrat hekk kif jipprovdi l-artikolu 3 tal-Kapitolu 364 tal-

Liġijiet ta' Malta, u fin-nuqqas tali konvenju ma jistax jitqies li hu validu.

Ġie

eċċepit ukoll li l-attur ma kienx dispost li jħallas il-prezz sħiħ għax-xiri tal-fond

mal-iffirmar tal-kuntratt, u dan kien offra li jħallas lill-konvenuta l-prezz tax-xiri

u tal-bejgħ permezz ta' pagamenti ta' mitt Euro (€100) fix-xahar.

Il-konvenuta

eċċepiet ukoll li l-fond inkwistjoni jiswa aktar mill-prezz li kienu qablu dwaru l-

partijiet, u għalhekk l-attur ma kienx qiegħed jaġixxi in bona fede meta resaq

għall-iffirmar tal-konvenju sabiex jixtri l-fond.

Il-konvenut eċċepiet ukoll li l-

kunsens tagħha kien ivvizzjat minħabba frodi fil-konfront tagħha.

Il-konvenuta

qalet ukoll li hi ma kinitx taf li dan il-fond kien mikri u għalhekk ma kinitx taf li

hi ma setgħetx tagħti l-garanzija tal-pussess battal minħabba f'dan il-fatt.

Provi u riżultanzi

Flimkien mar-rikors maħluf tiegħu, l-attur ippreżenta kopja tal-konvenju datat

28 ta' Lulju, 20161, iffirmat bejn min-naħa l-waħda l-konvenuta qua venditriċi

prospettiva, u l-attur bħala l-kumpratur prospettiv.

Bis-saħħa ta' dan il-

konvenju, il-konvenuta obbligat ruħha li tittrasferixxi u tbigħ favur l-attur, li

min-naħa tiegħu obbliga ruħu li jixtri u jakkwista l-fond bin-numru tnax (12),

4 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

ġia numru tlieta (3), Naxxar Road, Ħad-Dingli, liberu u frank, bid-drittijiet u

bil-pertinenzi kollha tiegħu u bl-arja u s-sottoswol tiegħu, għall-prezz maqbul

bejn il-partijiet ta' disgħa u tletin elf u sitt mitt Euro (€39,600).

Waħda mill-

kundizzjonijiet fuq dan il-konvenju tispeċifika li l-fond kellu jiġi ttrasferit bil-

garanzija tal-paċifiku pussess u bil-pussess battal.

Dan il-konvenju kien validu

sal-31 ta' Lulju, 2017.

Il-konvenuta ppreżentat ukoll kopja ta' prokura ġenerali li Mary Lanigan tat lil

Rita Pickard sabiex din taġixxi bħala mandatarja speċjali tal-konvenuta, u tkun

tista' tirrappreżentaha fuq atti għat-trasferiment ta' proprjetà mobbli jew

immobbli tagħha, kif ukoll sabiex tirrappreżentaha fi kwalunkwe kawża li tista'

tkun involuta fiha Mary Lanigan quddiem il-Qrati Maltin, kemm bħala attriċi

kif ukoll bħala konvenuta.2 Il-konvenuta ppreżentat ukoll dokument bid-

dettalji tal-persuni li hi tallega li huma rreġistrati bħala residenti fl-indirizz 12,

Triq in-Naxxar, San Ġwann; kopja tar-rapport redatt mill-Perit Jonathan

Sevasta, tal-25 ta' Settembru, 2017, fejn il-proprjetà inkwistjoni ġiet stmata li

tiswa mitejn u ħamsa u sebgħin elf Euro (€275,000)4; ritratti tas-sit fejn tinsab

din il-proprjetà5; u kopja tan-North Harbour Local Plan għaż-żona fejn tinsab

din il-proprjetà.6

L-attur Christopher Steel fl-affidavit tiegħu qal li hu ġuvni u ilu jgħix fil-fond

bin-numru tnax (12) gia tlieta (3), Naxxar Road, Ħad-Dingli madwar sebgħa u

tletin (37) sena, b'titolu ta' kera.

Ix-xhud qal li hu jaf li l-fond inkwistjoni huwa

proprjetà tal-konvenuta, u l-kera dejjem kienet titħallas lilha u lil ħuha, Joseph

9 tal-proċess.

13 tal-proċess.

15 tal-proċess.

20 tal-proċess.

23 tal-proċess.

43 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

Qal li f'Mejju tal-2016, kien ċempillu Joseph Lanigan, ħu l-

konvenuta, u staqsieh jekk kienx interessat li jixtri l-post, u wara li saru xi

negozjati, il-partijiet ftiehmu fuq il-prezz ta' disgħa u tletin elf u sitt mitt Euro

(€39,600) għax-xiri u bejgħ ta' dan il-fond.

Żied jgħid li l-partijiet ftiehmu dwar

ħin u post fejn kellu jiġi ffirmat il-konvenju, u preżenti għall-iffirmar ta' dan il-

konvenju kien hemm hu l-attur, l-konvenuta, ħu l-konvenuta, u n-nutar.

konvenju ġie ffirmat fid-dar tal-anzjani St. Paul's Home, Iż-Żurrieq fejn kien

rikoverat ħu l-konvenuta, u t-terminu ta' validità tal-konvenju kienet sal-31 ta'

L-attur qal li l-partijiet ftiehmu dwar il-ġurnata meta kellu jiġi

ffirmat il-kuntratt relattiv, iżda meta hu mar għand in-nutar, dan kien

infurmah li n-neputija tal-konvenuta kienet infurmatu li l-konvenuta ma kinitx

ser tersaq għall-iffirmar tal-kuntratt relattiv.

Żied li hu min-naħa tiegħu ċempel

lin-neputija tal-konvenuta, identifikata bħala Rita, u din kienet qaltlu li l-

konvenuta kienet biddlet il-fehma u ma kinitx għadha disposta li tbigħ il-

proprjetà inkwistjoni, u semmietlu li l-prezz miftiehem kien wieħed baxx.

Kompla jgħid li hu ddeċieda li jieħu parir legali, u fil-31 ta' Lulju, 2017,

ppreżenta ittra uffiċjali l-Qorti sabiex jinterpella lill-konvenuta tersaq fuq l-att

finali ta' bejgħ tal-proprjetà.

Kompla jgħid li wara li ppreżenta din l-ittra

uffiċjali, hu reġa' tkellem mal-konvenuta, u infurmaha li jekk riedet kienet

għadha fiċ-ċans li tersaq għall-iffirmar tal-kuntratt, u min-naħa tagħha l-

konvenuta qablet li għandha tagħmel dan.

Żied jgħid li għal darb'oħra l-

partijiet ftiehmu dwar il-ġurnata u l-ħin meta kellu jiġi ffirmat il-kuntratt, iżda

għal darb'oħra hu ġie infurmat min-neputija tal-konvenuta li zijitha kellha xi

problemi li minħabba fihom ma setgħetx tersaq għall-iffirmar tal-kuntratt.

L-

attur qal li wara dan l-episodju hu ma rnexxielux jerġa' jagħmel kuntatt mal-

konvenuta, u kien għalhekk li fetaħ dawn il-proċeduri.

Żied jgħid li l-konvenuta

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

lilu kienet

l-ħlas tal-prezz għax-xiri u bejgħ tal-proprjetà

inkwistjoni hi xtaqitu permezz ta' bank draft, u esebixxa kopja tal-bank draft li

kien ipprepara għal dan l-iskop.8

Fl-udjenza tal-14 ta' Mejju 2018, xehed in-Nutar Tonio Evers li quddiemu

kien ġie ffirmat il-konvenju mill-partijiet9, li qal kien għad li kien għamel ix-

xogħol kollu meħtieġ għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt, madwar tlett ijiem

qabel ma kellu jiġi ffirmat il-kuntratt, hu kien ġie infurmat mill-attur u minn

familjari tal-konvenuta kunjomha Pickard, li l-konvenuta ma kinitx ser tidher

għall-kuntratt.

Qal li kien ġie infurmat li l-venditriċi prospettiva kien reġa'

bdielha, u dak il-ħin hu kien informa lill-attur bid-drittijiet tiegħu skont il-liġi u

talbu jieħu parir legali f'dan ir-rigward.

Ix-xhud ikkonferma li hu kien irreġistra

dan il-konvenju fis-17 ta' Awwissu, 2016.

In kontroeżami ix-xhud qal li hu ma

kienx talab lill-konvenuta tippreżenta ċertifikat mediku għax din kienet

tikkomunika tajjeb.

Qal ukoll li huwa ma kienx daħal fil-kwistjoni tal-modalità

ta' kif kellu jsir il-ħlas mill-attur tal-prezz mifthiem.

Waqt l-istess udjenza xehed ukoll Neville Tagliaferro in rappreżentanza tal-

Kumimissarju tat-Taxxi10, li kkonferma li l-konvenju inkwistjoni kien ġie

rreġistrat u kien ingħata n-numru progressiv 10199/2016.11

Waqt l-udjenza tat-18 ta' Ġunju, 2018, xehed Adrian Matheous, ħu l-attur, li qal

li huwa kien sar jaf li ħuh kien ser jixtri l-proprjetà mertu ta' dawn il-proċeduri.

Qal li hu kien jaf li l-proprjetà kienet l-istess waħda li kien jgħix fiha ħuh u li

kienet mikrija lilu, u s-sid ried ibiegħha.

Qal li ħuh kien talbu jisilfu madwar 8 A fol.

45 tal-proċess.

55 tal-proċess.

62 tal-proċess.

64 tal-proċess.

70 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

għoxrin elf Euro (€20,000) sabiex ikun jista' jixtri din il-proprjetà, u dan l-

ammont kien jirrappreżenta nofs il-prezz tal-proprjetà li xtaq jakkwista ħuh.

xhud qal li n-negozju li xtaq jagħmel ħuh ma kienx seħħ.

Waqt l-udjenza tat-3 ta' Ottubru, 2018, xehed l-attur Christopher Farrugia Barbara, li

qal li d-depożitu akkont tal-prezz li tħallas fuq il-konvenju u l-flus għall-ħlas tal-

boll kienu nħarġu minn ħuh.

L-attur qal li l-ħlas tal-kera dejjem kien isir minnu.

B'riferiment għall-persuni indikati mill-konvenuta li jgħixu fil-post mertu ta'

dawn il-proċeduri, l-attur spjega li dawk huma kollha familjari tiegħu, fosthom

ommu, ħutu, neputijiet tiegħu u r-raġel ta' oħtu.

L-attur ikkonferma li

oriġinarjament kien talab lill-konvenuta Maria Lanigan erhan perijodu

ta' tliet snin sabiex ikun jista' jħallasha l-prezz tax-xiri tal-proprjetà, u għall-

ewwel il-konvenuta kienet indikatlu li ser taċċetta.

Żied jgħid li meta l-

konvenuta indikatlu li ma kinitx għadha disposta li taċċetta ħlas fuq tliet snin,

huwa kien talab lil ħuh jisilfu l-flus sabiex ikun jista' jixtri l-proprjetà, u huwa

kien lest li jħallas għax-xiri tal-proprjetà dakinhar tal-kuntratt.

L-attur esebixxa

kopja tal-irċevuti tal-kera ta' din il-proprjetà, liema irċevuti kienu jinħarġu

Waqt l-udjenza tas-7 ta' Novembru, 2018 xehed in-Nutar Tonio Huber Meli, li

ppreżenta kopja tal-permess maħruġ mid-Dipartiment tat-Taxxi Interni, fejn

ġie dikjarat li m'hemm ebda oġġezzjoni għall-bejgħ ta' din il-proprjetà mill-

konvenuta, li tgħix barra minn Malta.

82 tal-proċess.

88 tal-proċess.

93 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

Fl-affidavit tagħha l-konvenuta Mary Mikasinovic qalet li minkejja li twieldet

Malta, hija għandha ċittadinanza Taljana.

Qalet li hija kienet soru għal għadd

ta' snin, u wara li ħarġet minn soru, xorta waħda baqgħet tgħix l-Italja.

konvenuta qalet li hija kienet wirtet il-fond mertu ta' dawn il-proċeduri

mingħand il-ġenituri tagħha, u meta wirtet dan il-fond, dan kien mikri lil ċertu

Il-konvenuta qalet li kien ħuha Joseph Lanigan li kien jieħu

ħsieb jiġbrilha l-kera, u għad li ħuha beda joħroġ l-irċevuti fuq isem

Christopher Bagnaschi, hija ma kinitx tat il-kunsens tagħha sabiex Christopher

Bagnaschi jiġi rikonoxxut hu fil-kirja.

Qalet li l-unika darba li kienet rat lill-attur

kien dakinhar li ġie ffirmat il-konvenju għall-bejgħ ta' din il-proprjetà.

konvenuta qalet li l-konvenju kien ġie ffirmat f'dar tal-anzjani fil-Qawra fejn

hemm rikoverat ħuha li jbati bid-dementia, u dak iż-żmien hija kienet ġiet

Malta għal btala qasira.

Żiedet tgħid li jum fost l-oħrajn hija kienet marret tara

lil ħuha, u sabet lin-nutar maġenbu, u hija kienet baqgħet siekta għax ma

kinitx fehmet x'kien ifisser dak li kien qiegħed jingħad, għalkemm żiedet tgħid

li lin-nutar spjegatlu li hija tgħix il-gżira-Ħal Kirkop u kien fi ħsiebha tirritorna il-gżira-Ħal Kirkop.

konvenuta qalet li l-prezz għall-bejgħ tal-fond kien ġie nnegozjat u miftiehem

minn ħuha, u hi la qatt rat dan il-post u lanqas biss kienet taf fejn hu.

ukoll li hi ma kinitx ġiet infurmatha min-nutar li l-attur kellu l-flus għax-xiri tal-

fond f'idejh u li l-kuntratt seta' jsir, u l-għada li ffirmat il-konvenju hija kienet

telqet lura lejn il-gżira-Ħal Kirkop.

Ix-xhud qalet li l-konvenju kien validu għal sena, u hi

kienet tinżel Malta kull sena.

Qalet li kienet ġiet Malta f'Lulju tal-2017 u bdiet

iċċempel lin-nutar biex tara meta seta' jsir il-kuntratt.

Qalet li kien dak iż-

żmien li kien kellimha l-attur u qalilha li ried iħallasha l-prezz għax-xiri tal-fond

ftit ftit, u li fi żmien sitt snin kellu jħallasha l-ammont kollu.

Il-konvenuta qalet

102 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

li meta semgħet dan, hija ma riditx tbigħ, u dak il-ħin iddeċidiet li jkun aħjar

għaliha jekk ma tbigħ xejn u żżomm dan il-post għaliha għax meta kienet tiġi

Malta ma kienx ikollha fejn toqgħod.

Il-konvenuta qalet li hi ma kinitx ingħatat

appuntament min-nutar għall-iffirmar tal-kuntratt.

Fl-affidavit tagħha x-xhud Rita Ary qalet li l-konvenuta hija z-zija tagħha,

li minn dejjem għexet Is-Swatar, Birkirkara għax għal perijodu ta' sittin sena kienet soru.

xhud qalet li l-kera tal-fond inkwistjoni kienet tinġabar minn Joseph Lanigan,

ħu l-konvenuta, u l-fond kien mikri lil Pauline Bagnaschi, omm l-attur.

qalet li la hi u lanqas il-konvenuta ma kienu jafu kif il-kera kienet inqalbet fuq

Ix-xhud qalet li darba minnhom il-konvenuta kienet

qiegħda għandha, u din qaltilha li kien fi ħsiebha tbigħ il-fond bin-numru 12,

Naxxar Road, Ħad-Dingli, li l-konvenuta lanqas biss kienet taf fejn kien jinsab.

Ix-xhud qalet li xħin kienet għadha ma' zijitha, din irċeviet telefonata

mingħand l-attur, li qalilha li ried jaqsam il-prezz għax-xiri tal-fond fuq medda

ta' sitt snin, iżda zijitha ma riditx taċċetta dan l-arranġament.

Ix-xhud qalet li

kien proprju dak il-ħin li saret taf li zijitha kienet iffirmat konvenju għall-bejgħ

tal-fond inkwistjoni, u kien ħu l-konvenuta, li jbati bid-dementia, li kien

għamel l-arranġamenti meħtieġa u li kien ftiehem dwar dan il-bejgħ.

qalet li kienet hi li ċemplet lill-attur u infurmatu li l-kuntratt ma kienx ser isir

għax zijitha ma riditx li titħallas fuq medda ta' sitt snin.

Kompliet tgħid li l-attur

la kien qal lilha u lanqas lil zijietha li kien sab il-flus.

Ix-xhud qalet li hija kienet

infurmat lin-Nutar Cauchi li l-kuntratt ma kienx ser isir u spjegatlu għaliex u n-

nutar kien qalilha li kien ser jitkellem ma' Christopher Bagnaschi, imma ma kienet

semgħet xejn aktar minn għandu.

Ix-xhud kompliet tgħid li qabel ma zijitha

rritornat lura lejn l-Italja, din kienet ħallitilha prokura, u hi kienet infurmat 17 A fol.

105 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

Minkejja dan, kompliet tgħid ix-xhud, l-attur lilha ma kienx

qalilha li kellu l-flus f'idejh sabiex ikun jista' jixtri dan il-post, u li l-kuntratt

seta' jsir, u qalet li għad li hija kienet ċemplitlu diversi drabi, dan baqa'

jinjoraha.

Ix-xhud ikkonkludiet billi qalet li l-konvenuta ma setgħetx tiftiehem

dwar bejgħ ta' post battal, ladarba kien hemm in-nies jgħixu f'dan il-post.

Waqt l-udjenza tal-5 ta' Diċembru, 2018 sar il-kontroeżami tan-Nutar Tonio

Debono Caruana, li qal li huwa kien applika għall-clearance mid-Dipartiment tat-Taxxi

sabiex jikkonferma li l-konvenuta ma kellha ebda taxxa dovuta, u għalhekk din

setgħet tbigħ il-proprjetà inkwistjoni, għax kienet venditriċi u mhux xerrejja

Ix-xhud qal li fil-bidu ta' Lulju kienet ċemplitlu l-konvenuta li

xtaqet tkun taf meta kien ser isir il-kuntratt, u hu kien infurmaha li kien ser

Sussegwentement kien kellmu wkoll l-attur li kien qallu li

l-kuntratt seta' jsir, iżda kien ser jibqa' bilanċ ta' parti mill-prezz li kellu

jitħallas wara.

Ix-xhud qal li dakinhar li kellu jiġi ffirmat il-kuntratt, l-attur kien

infurmah li kellu fondi biżżejjed sabiex ikun jista' jixtri.

Ix-xhud qal li huwa kien

iffissa appuntament għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt għat-28 ta' Lulju, 2017, u

dakinhar għal dan l-appuntament kien attenda biss il-kompratur prospettiv.

xhud qal li huwa kien sar jaf wara li kien sar il-konvenju li l-post inkwistjoni ma

kienx battal u li kien mikri lill-attur.

Waqt l-istess udjenza xehed Richard Abela Valletta, relationship officer fil-fergħa

tal-Bank of Valletta ta' San Ġwann, li qal li l-attur Christopher Bagnaschi kien

applika għal bank draft fis-27 ta' Lulju, 2017, u dan kien inħareġ mill-bank

109 tal-proċess.

116 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

Permezz ta' nota tal-11 ta' Diċembru, 2018, il-konvenuta ppreżentat kopja tar-

riċerki dwar l-assi u d-djun tal-attur.20 Permezz ta' digriet mogħti fis-7 ta' Frar,

2019, il-Qorti ħatret lill-Perit Arkitett Mario Mustefa Al Muhamad sabiex jagħmel stima tal-

valur fis-suq miftuħ tal-fond mertu ta' dawn il-proċeduri, fid-data tal-

konvenju, it-28 ta' Lulju 2016, kemm bħala fond battal kif ukoll bin-nies ġo fih.

Waqt l-udjenza tal-11 ta' Frar, 2019 xehed Bernard Ferriggi, li qal li hu jieħu

ħsieb is-sezzjoni tal-AIP fid-Dipartiment tat-Taxxi, fejn jidħlu applikazzjonijiet

ta' persuni barranin li jkunu jixtiequ jixtru proprjetà hawn Malta.

persuna li tkun tgħix barra minn Malta li tkun ser tbigħ proprjetà hawn Malta,

m'għandha bżonn l-ebda permess speċjali minn dan id-Dipartiment biex tkun

tista' tagħmel dan.

Ix-xhud speċifika li l-Kapitolu 246 tal-Liġijiet ta' Malta ma

jirregolax il-bejgħ tal-proprjetà.

Il-konvenuta ppreżentat kopja ta' ittra uffiċjali mibgħuta lill-attur fit-13 ta'

Novembru, 2018, li permezz tagħha kienet talbitu jiżgombra mill-fond numru

tnax (12) Naxxar Road, Ħad-Dingli, minħabba li dan kien qiegħed jokkupah

mingħajr ebda titolu validu fil-liġi, peress li hija ma kinitx tat il-kunsens tagħha

biex l-attur jiġi rikonoxxut fil-kirja ta' dan il-fond.22

Il-kontroeżami tal-konvenuta Mary Lanigan sar waqt l-udjenza tal-4 ta'

Marzu, 201923, fejn qalet li hija kienet iddeċidiet li ma tbigħx il-fond

inkwistjoni għax ma kinitx emmnet lill-attur meta dan l-ewwel kien qalilha li

kien ser iħallasha l-prezz tax-xiri fuq perijodu ta' snin, u wara kien qalilha li

kellu l-flus għax-xiri tal-fond f'idejh.

Il-konvenuta qalet li dan il-konvenju kien

118 et seq. tal-proċess.

21 A fol .146 tal-proċess.

151 tal-proċess.

158 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

validu għal sena.

Il-konvenuta qalet li l-fond inkwistjoni huwa proprjetà

tagħha, għalkemm il-kirjiet kienu jinġabru minn ħuha Joseph.

meta ħuha kien infurmaha li kellu jmur in-nutar għax ħuha kien sab il-bejgħ

tal-fond, hija kienet qalet lil ħuha biex jagħmel l-arranġamenti hu, għax hija

ma tifhimx f'dawn l-affarijiet.

Il-konvenuta qalet li hija kienet taf li l-persuna li

kien ser jixtri dan il-fond kien diġà jgħix fih.

Il-konvenuta qalet li meta qrat il-

konvenju, hija fehmet li kienet qiegħda tobbliga ruħha li tbigħ il-proprjetà

inkwisjtoni, u fehmet ukoll li l-prezz tal-bejgħ kien dak indikat, jiġifieri disgħa u

tletin elf u sitt mitt Euro (€39,600).

Ix-xhud żiedet tgħid li din iċ-ċifra għaliha

ma kienet tfisser xejn għax hija qatt ma kellha flus tagħha x'tamministra.

konvenuta spjegat li f'Lulju tal-2017 hija kienet ġiet hawn Malta, u kienet

ikkuntattjat lin-nutar sabiex tara meta kien ser isir il-kuntratt, u lejlet li kellu

jsir il-kuntratt kien kellimha l-attur u qalilha li hu ried iħallas il-prezz għax-xiri

tal-fond fuq perijodu ta' sitt snin.

Il-konvenuta qalet li hija kienet qaltlu li

xtaqet taħsibha ftit, u wara kienet tkellmet man-neputija tagħha li qaltilha li l-

prezz tal-bejgħ kien wieħed baxx.

Il-konvenuta qalet li l-għada filgħodu l-attur

kien infurmaha li kellu l-flus kollha f'idejh għax-xiri tal-fond, u dak il-ħin hija

m'emmnitux għax il-ġurnata ta' qabel dan kien qalilha li jekk ma tikkonċedilux

żmien biex iħallas, huwa ma setax jersaq għall-kuntratt.

Il-konvenuta qalet li

kien dak il-ħin li hija kienet infurmat lill-attur li kienet ser tħassar kollox u li ma

kinitx għadha interessata li tbigħ din il-proprjetà anki għax meta kienet tinżel

Malta hija ma kellhiex fejn toqgħod.

Il-konvenuta qalet li hija ilha tgħix l-Ħal Kirkop

sa mis-sena 1963, u hija kienet ingħatat iċ-ċittadinanza Taljana, għalkemm

qatt ma rrinunzjat għaċ-ċittadinanza Maltija.

Żiedet tgħid li kien ħuha li

nnegozja mal-attur il-prezz tal-bejgħ tal-fond, u kien għalhekk li l-konvenju sar

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

fid-dar fejn kien rikoverat ħuha.

Il-konvenuta qalet ukoll li hi ma kinitx ġiet

infurmata bid-data meta kellu jiġi ffirmat il-kuntratt.

Il-perit tekniku ġudizzjarju Mario Mustefa Al Muhamad ippreżenta r-rapport tiegħu fir-

Reġistru tal-Qorti fit-28 ta' Frar, 201924, fejn ikkonkluda li l-valur preżenti tal-

fond fis-suq miftuħ huwa ta' sittin elf Euro (€60,000), u l-valur tal-proprjetà

bil-potenzjal ta' żvilupp fit-28 ta' Lulju, 2016 kien ta' tlieta u tmenin elf u

ħames mitt Euro (€83,500).

Il-Perit Mustefa Al Muhamad kkonkluda wkoll li kirja tat-tip short

let ma tvarjax il-valur tal-fond, għalkemm f'każ li jirriżulta li dan il-fond kien

suġġett għal kirja antika, il-valur tiegħu jiġi ridott għal tnejn u tletin elf u

ħames mitt Euro (€32,500), f'każ li l-inkwilin li kien qiegħed jgħix f'din il-kirja

protetta kellu almenu l-età ta' sittin sena fl-2016.

Permezz ta' nota tat-22 ta' April, 2019, il-konvenuta ppreżentat għadd ta'

domandi għall-eskussjoni tal-perit tekniku ġudizzjarju Mario Mustefa Al Muhamad.25 Il-Perit

Mustefa Al Muhamad ippreżenta r-risposti tiegħu bil-miktub fil-25 ta' April, 201926, fejn qal li

l-footprint li tista' tiġi żviluppata minn dan il-fond tammonta għal erbgħa u

Il-Perit Mustefa Al Muhamad qal mhux il-każ li f'kull sular li jista'

jinbena, jista' joħroġ appartament.

Il-Perit Mustefa Al Muhamad qal li bid-dimensjonijiet li

għandha din il-proprjetà, f'kull żvilupp li jista' jsir ser tinħoloq introspezzjoni

fuq il-proprjetà ta' terzi fil-livell tal-pjan terran, u dan il-fattur jista' joħloq

kumplikazzjonijiet għal dan l-iżvilupp.

Il-perit tekniku ġudizzjarju Mario Mustefa Al Muhamad

ikkonferma l-istimi u l-konklużjonijiet li wasal għalihom fir-rapport tiegħu.

175 tal-proċess.

189 tal-proċess.

194 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

Permezz ta' rikors ippreżentat fit-30 ta' Settembru, 2019 minn Rita Pickard, il-

Qorti ġiet infurmatha li l-konvenuta kienet ġiet nieqsa u għalhekk saret talba

it-terminu għan-nota tal-konvenuta

jiġi sospiż sakemm

il-

leġittimazzjoni tal-atti.

Permezz ta' digriet tal-10 ta' Ottubru, 2019, il-Qorti

irrilevat li għalkemm bl-avveniment tal-mewt ta' waħda mill-partijiet meta l-

kawża għadha mhix konkluża topera neċessarjament l-interruzzjoni tal-

ġudizzju, tali prinċipju ma jibqax hekk assolut meta simili interruzzjoni tavvera

ruħha fiż-żmien li l-kawża tkun waslet fl-istat li tiġi ġudikata.27 Il-Qorti rrilevat

ukoll li l-event tal-mewt ta' waħda mill-partijiet meta l-kawża tkun diġà fi stat

li tkun deċiża ma jġib ebda effett billi f'dan il-każ ikun jonqos biss l-operat tal-

awtorità ġudizzjarja.28 Għaldaqstant meta l-kawża odjerna tinsab imħollija

għas-sentenza, mhuwiex il-każ li ssir t-trasfużjoni tal-ġudizzju f'dan l-istadju

tal-kawża u li tiġi ordnata s-sospensjoni tat-terminu tan-nota responsiva.

Konsiderazzjonijiet legali

Il-Qorti qieset il-provi kollha miġjuba fil-kawża, sabiex tasal għad-deċiżjoni

tagħha dwar jekk il-konvenju ffirmat bejn il-partijiet fit-28 ta' Lulju, 2016, u li

permezz tiegħu l-konvenuta bħala venditriċi prospettiva, ppromettiet li tbigħ,

tassenja u tittrasferixxi l-fond bin-numru tnax (12) gia tlieta (3), Naxxar Road,

Ħad-Dingli, lill-attur bħala kumpratur prospettiv, għandux jiġi esegwit jew le,

in vista tat-talbiet u l-eċċezzjonijiet li nġabu fil-kawża.

Il-prezz għax-xiri ta' din

il-proprjetà ġie ffissat fis-somma ta' disgħa u tletin elf u sitt mitt Euro

(€39,600), u mal-iffirmar tal-konvenju tħallas id-depożitu relattiv akkont tal-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

prezz da parti tal-attur.

Dan il-konvenju kien validu sal-31 ta' Lulju, 2017, u xi

jiem qabel kellu jiġi ffirmat il-kuntratt finali għall-bejgħ ta' din il-proprjetà,

kien hemm komunikazzjoni bejn il-partijiet fis-sens li meta l-konvenuta

għamlet il-verifiki tagħha sabiex tara meta kien ser jiġi ffirmat il-kuntratt finali

għat-trasferiment tal-proprjetà, l-attur kien qalilha li hu ried iħallas il-prezz

tax-xiri tal-proprjetà fuq perijodu ta' snin.

Kien hawnhekk li l-konvenuta

indikat lill-attur li hi ma xtaqitx arranġament bħal dan.

Il-Qorti semgħet lill-

partijiet jixhdu kif l-għada li saret din id-diskursata bejniethom, l-attur kien

informa lill-konvenuta li kien sab il-mezzi sabiex ikun jista' jħallas il-prezz kollu

miftiehem mal-pubblikazzjoni tal-kuntratt, iżda fi kliem il-konvenuta stess, hija

m'emmnitx li l-attur kien ser jasal, u għalhekk infurmatu li kien reġa' bdielha u

li ma kinitx għadha interessata li tbigħ din il-proprjetà.

Waqt il-kontroeżami l-

konvenuta qalet li hija kienet bidlet il-ħsieb dwar jekk għandhiex tbigħ din il-

proprjetà jew le, kemm għax m'emmnitx li l-attur kellu f'idejh il-flus kollha

skont il-prezz miftiehem għax-xiri tal-proprjetà, kif ukoll għax meta tiġi Malta

ma kellhiex fejn toqgħod, u għalhekk kienet ħasbet li żżomm din il-proprjetà

għall-użu personali tagħha.

Il-konvenuta xehdet ukoll li l-attur kien qalilha,

waqt id-diskursata telefonika li l-partijiet kellhom bejniethom, li huwa kellu

dritt jibqa' jgħix fil-fond inkwistjoni għax kien ilu snin twal jirrisjedi f'dan il-

fond b'titolu ta' kera.

Il-konvenuta xehdet li hija kienet soru għal diversi snin, li matulhom hija

dejjem għexet Is-Swatar, Birkirkara, u minkejja li fi snin riċenti kienet ħarġet minn soru, hija

xorta baqgħet tirrisjedi fl-Italja.

Jirriżulta wkoll li l-konvenuta kienet akkwistat

il-fond inkwistjoni mill-wirt tal-ġenituri tagħha, u ħuha Joseph Lanigan kien

dejjem jieħu ħsieb jiġbor il-kera dovuta mingħand l-inkwilini u jamministra

dan il-fond b'mod ġenerali.

Il-konvenuta qalet li hija lanqas biss taf din il- Paġna 17 minn 24

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

proprjetà fejn tinsab, u lanqas kienet taf li hija ma setgħetx tagħti garanzija

tal-pussess battal lill-kompratur prospettiv peress li l-fond kien mikri.

Minkejja

dan xehdet li hija dejjem irċeviet il-kera li kienet tinġabar minn ħuha Joseph.

Il-konvenuta qalet li ma kinitx tat il-kunsens tagħha sabiex l-attur Christopher

Bagnaschi jiġi rikonoxxut bħala inkwilin fil-kirja, għalkemm żiedet tgħid li kienet

taf li l-fond inkwistjoni kien mikri lil membri tal-familja tal-attur.

Il-konvenuta qalet li n-negozjar kollu dwar il-bejgħ tal-proprjetà inkwistjoni

sar minn ħuha, li skont hi jbati mill-kundizzjoni tad-dementia.

Hi qalet li jum

fost l-oħrajn, hi marret tara lil ħuha fid-dar tal-anzjani fejn kien joqgħod, u

hemmhekk sabet lin-nutar u lill-attur, u kien dak il-ħin li ħuha infurmaha li

dawn kienu qegħdin hemm sabiex jiġi ffirmat il-konvenju għall-bejgħ tal-fond

mertu ta' dawn il-proċeduri.

Minkejja l-allegazzjoni li saret kemm mill-

konvenuta kif ukoll minn Rita Pickard li Joseph Lanigan kien ibati mill-

kundizzjoni tad-dementia, ma nġabet ebda prova dokumentarja jew xi forma

ta' ċertifikat mediku li jikkonferma dan.

Il-konvenuta qalet ukoll li l-kunsens

tagħha għall-iffirmar tal-konvenju kien ivvizzjat, għax hi ma kinitx taf kemm

kien l-valur tal-fond inkwistjoni fis-suq tal-proprjetà, u għax hi ma kellhiex

kunċett tal-valur tal-flus li kienu ser jitħallsu lilha, minħabba li hi qatt ma

kellha flus tagħha x'tamministra.

Il-konvenuta ppreżentat stima li saret minn perit inkarigat minnha Jonathan

Sevasta, li stabbilixxa l-valur ta' din il-proprjetà fis-somma kien ta' mitejn u

ħamsa u sebgħin elf Euro (€275,000), u dan in sostenn tal-eċċezzjoni tagħha li

kien hemm tentattiv ta' ingann da parti tal-attur meta offra li jħallas il-prezz

ta' disgħa u tletin elf u sitt mitt Euro (€39,600) għax-xiri tal-imsemmi fond.

Qorti ħatret perit tekniku ġudizzjarju Mario Mustefa Al Muhamad sabiex jirrelata dwar il-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

valur ta' dan il-fond, li ikkonkluda li prezz ġust għax-xiri ta' din il-proprjetà

b'inkwilin ta' sittin sena fiha fiż-żmien meta ġie ffirmat il-konvenju bejn il-

partijiet, kien ta' tnejn u tletin elf u ħames mitt Euro (€32,500).

tirrileva li l-attur għandu ferm anqas mill-età ta' sittin sena, u għalhekk il-prezz

miftiehem bejn il-partijiet għall-bejgħ ta' din il-proprjetà b'disgħa u tletin elf u

sitt mitt euro (€39,600) huwa ċertament prezz realistiku meta wieħed iqis iċ-

ċirkostanzi kollha tal-każ.

Il-konvenuta qalet li dan il-fond ma jistax jinbiegħ għax hija ma tistax

tiggarantixxi l-bejgħ bil-pussess battal, u kien biss wara l-iffirmar tal-konvenju

li hija saret taf li għad hemm kirja viġenti fuq il-post.

Il-fond inkwistjoni huwa

mikri lill-attur stess u lil membri tal-familja tiegħu, u jirriżulta li dan il-fattur

mhu tal-ebda problema għall-attur, li minkejja li jaf b'din il-kirja, xorta waħda

istitwixxa dawn il-proċeduri u qiegħed jinsisti li l-konvenju ffirmat bejn il-

partijiet jiġi onorat mill-konvenuta.

Dan ifisser li l-attur huwa kuntent b'din is-

sitwazzjoni, u minkejja kollox, għadu dispost

l-proprjetà

inkwistjoni.

Wara kollox ma jistax jingħad li meta ġie ffirmat il-konvenju, l-

attur ma kienx jaf b'din il-kirja, għax kien qiegħed jibbenefika mill-kirja huwa

stess flimkien ma' familjari oħra tiegħu.

Jekk hemm problema għax il-fond

mhux ser jiġi ttrasferit bil-pussess battal, semmai din hija kwistjoni li kellha tiġi

sollevata mill-attur bħala l-akkwirent prospettiv, u mhux mill-konvenuta.

Tqis li diversi uffiċjali mid-Dipartiment tat-Taxxi u anki n-Nutar Tonio Evers

xehdu li l-konvenuta ma kellha bżonn ebda awtorizzazzjoni speċjali sabiex

tkun tista' tbigħ din il-proprjetà tagħha, u għalhekk il-konvenuta lanqas ma

tista' takkampa ma' din iċ-ċirkostanza sabiex toħroġ mill-obbligu tagħha li

tersaq għall-iffirmar tal-kuntratt kif miftiehem bejn il-partijiet.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

Il-konvenuta qalet li hija m'emmnitx lill-attur meta dan qalilha li kellu l-flus

meħtieġa sabiex iħallas il-prezz kollu tax-xiri tal-proprjetà mal-iffirmar tal-

kuntratt relattiv.

Kien għalhekk li l-konvenuta unilateralment iddeċidiet li ma

tbigħx il-proprjetà inkwistjoni li dwarha kienet iffirmat konvenju ftit tax-xhur

qabel.

Il-Qorti tqis li dan ma kienx il-mod kif kellhom isiru l-affarijiet, u l-konvenuta

messha dehret dakinhar tal-pubblikazzjoni tal-att ta' trasferiment relattiv, u

f'każ li jirriżulta li l-attur ma kellux il-mezzi biex iħallas għall-akkwist tal-

proprjetà, kienet tirrifjuta li tiffirma l-kuntratt dak il-ħin.

Tqis illi mill-provi

jirriżulta l-attur rnexxielu jikseb il-finanzjament meħtieġ sabiex ikun jista'

jħallas il-prezz kollu fuq il-kuntratt għax-xiri tal-fond inkwistjoni, u kien anki

kiseb bank draft sabiex ikun jista' jħallas lill-konvenuta bih.

Tant hu hekk kopja

ta' din il-bank draft ġiet esebita mill-attur in atti.

Il-Qorti tqis li l-effetti tal-konvenju ffirmat bejn il-partijiet għadhom in vigore

peress li l-attur għaraf jimxi mad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 1357 tal-Kapitolu

16 sabiex jissalvagwardja l-interessi tiegħu fil-proprjetà inkwistjoni.

F'deċiżjoni

fl-ismijiet Cassar Overend Flores Martin vs. Peresso Fiorentino, il-Qorti qalet illi:

"L-Artikolu 1357 tal-Kap.

16 jippreskrivi li l-effett ta' wegħda ta' bejgħ jispiċċa meta jagħlaq iż-żmien miftiehem bejn il-partijiet għal hekk … kemm-il darba l-aċċettant ma jsejjaħx lil dak li wiegħed, b'att ġudizzjarju ppreżentat qabel ma jgħaddi ż- żmien applikabbli kif intqal qabel, u kemm-il darba, fil-każ li dak li wiegħed jonqos il-wegħda ma tiġix li ippreżentata fi żmien tletin jum minn meta jagħlaq l-imsemmi żmien."

it-talba b'ċitazzjoni sabiex titwettaq

jagħmel hekk,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

F'deċiżjoni oħra fl-ismijiet Alexandra Thompson vs. Emanuel Mc Ewen. et30, il-Qorti

qalet:

"Fis-sentenza Elmostrati vs Lanigan (Appell Ċivili 22 ta' Frar, 1990) ġie deċiż illi jekk parti f'konvenju ma tagħmilx il-proċeduri indikati fl-Artikolu 1357 tal-Kap.

16, il-konvenju jispiċċa u ma tistax tinsisti fuq l-eżekuzzjoni tiegħu kif lanqas ma tista' tagħmel talba għall-konsegwenti danni f'każ li kuntratt ma jkunx jista' jsir.

Skont is- sentenza fl-ismijiet L. Magrin vs T. Sammut Hili (Appell 30 ta' Ottubru, 1989) jekk il- formalitajiet rikjesti f'dan l-artikolu ma jiġux osservati, il-konvenju jitlef l-effikaċja tiegħu u dakinhar li jiskadi l-partijiet jerġgħu lura għall-pożizzjoni li kienu qabel sar il-konvenju."

F'dan il-każ il-konvenju maqbul mill-partijiet għadu viġenti, u l-attur nieda l-

proċeduri odjerni fejn talab li l-Qorti tordna lill-konvenuta tersaq għall-iffirmar

tal-kuntratt kif miftiehem bejn il-partijiet.

M'hemm l-ebda dubju li l-konvenju

inkwistjoni huwa wieħed validu peress li kien ġie debitament irreġistrat, u l-

konvenuta ma kellha bżonn tikseb ebda awtorizzazzjoni speċjali sabiex tersaq

għall-iffirmar tal-kuntratt finali.

Il-konvenju huwa validu wkoll fil-forma

Il-Qorti tqis li l-konvenuta ppruvat tagħti l-impressjoni li hija ma kinitx taf li

ħuha kien qiegħed jipprova jinnegozja l-bejgħ ta' dan il-fond f'isimha, u li

kienet saret taf b'dan meta jum fost l-oħrajn marret ħdejn ħuha fid-dar tal-

anzjani fejn kien rikoverat, u hemmhekk sabet

lill-attur u

jistennewha.

Madanakollu in kontroeżami l-konvenuta kkonfermat li meta

reġgħet ġiet lura Malta ftit ġranet qabel kellu jiskadi l-konvenju, kienet hi li

31 F'deċiżjoni fl-ismijiet Philip Saffrett vs. Antoine Saffrett (P.A., 30.04.

2002) il-Qorti qalet: "[h]uwa meħtieġ li sabiex konvenju jkun validu dan jiġi redatt bil-miktub.

Inoltre għandu jikkontjeni s-segwenti elementi: (a) jirrispekkja l-volontà tal-kontraenti riflessa fil-firem tagħhom; (b) jikkontjeni l-wegħda ta' trasferiment li tkun tifforma l-oġġetti ta' dak il- ftehim; (ċ) jidentifika dan l-oġġett li kellu jiġi trasferit; (d) jistipula t-titolu li bih ikun ġie miftiehem li kellu jsir it- trasferiment; u (e) jindika l-prezz jew konsiderazzjoni miftiehma li jistgħu jkunu determinati jew determinabbli skont il- ftehim."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

kkuntattjat lin-nutar sabiex tara meta kien ser isir l-att finali tal-bejgħ.

Jirriżulta għalhekk li sa ftit ġranet qabel kellu jiskadi l-konvenju, il-konvenuta

kienet għadha disposta li tbigħ din il-proprjetà.

Il-konvenuta reġa' bdielha

meta l-attur infurmaha li ma kellux il-mezzi biex iħallas f'daqqa l-prezz għax-

xiri tal-fond mal-iffirmar tal-kuntratt, għalkemm jirriżulta wkoll li l-għada

filgħodu l-attur kien irnexxielu jikseb il-finanzjament meħtieġ permezz ta'

bank draft li kien ikopri l-prezz kollu tax-xiri.

Allavolja anki din id-diffikultà

kienet ġiet sorvolata, il-konvenuta baqgħet tirrifjuta li tersaq għall-iffirmar

tal-kuntratt ta' bejgħ, u bdiet tinsisti li hija kellha bżonn il-fond biex toqgħod

fih meta tkun Malta, u li l-prezz mifthiem kien wieħed irriżorju u kienet ser tiġi

Fl-aħħar nett il-Qorti trid tistħarreġ proprju jekk għandhiex tiġi akkolta l-

eċċezzjoni tal-konvenuta li l-fond inkwistjoni ser jinbiegħ bi prezz irriżorju u

għalhekk hija kienet ser tiġi ingannata mill-attur.

Sabiex jiġi stabbilit jekk il-

prezz miftiehem mill-partijiet kienx wieħed irriżorju jew realistiku, il-Qorti

ħatret perit tekniku sabiex iħejji żewġ valutazzjonijiet tal-fond inkwistjoni,

waħda għall-fond battal fis-suq miftuħ tal-proprjetà, u l-oħra għall-bejgħ tal-

fond bl-inkwilini fih, bħal fil-każ odjern.

Il-perit tekniku ġudizzjarju Mario

Mustefa Al Muhamad ikkonkluda li quddiem sitwazzjoni fejn il-fond inkwistjoni kien mikri lil

inkwilin li fis-sena 2016 kellu sittin (60) sena, il-valur tal-fond fis-suq miftuħ

tal-proprjetà kien ta' tnejn u tletin elf u ħames mitt Euro (€32,500).

il-każ,

l-inkwilin rikonoxxut tal-proprjetà

inkwistjoni, għandu ferm inqas minn sittin (60) sena, u għalhekk il-prospetti

għall-bejgħ fis-suq ta' dan il-fond huma dak li huma, tenut kont tal-fatt li l-

attur għadu żgħir fl-età.

Il-Qorti qieset ukoll ir-risposti mogħtija mill-perit

tekniku ġudizzjarju in eskussjoni, fejn sostna li l-prospetti għall-iżvilupp mill- Paġna 22 minn 24

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

ġdid ta' din il-proprjetà huma limitati ħafna, u li dan huwa rifless fil-valur

stabbilit minnu.

Għaldaqstant ma jirriżultax lanqas li hija fondata l-biża' tal-

konvenuta li jekk hija taddivjeni għall-bejgħ tal-proprjetà inkwistjoni ser tisfa

mqarrqa jew iffrodata, wara li ġie stabbilit mill-espert tekniku ġudizzjarju li l-

prezz pattwit għall-bejgħ tal-proprjetà huwa wieħed raġonevoli meta wieħed

jikkonsidra d-diversi limitazzjonijiet li għandu l-fond inkwistjoni.

In vista tal-konsiderazzjonijiet imsemmija, il-Qorti tqis li l-ebda waħda mill-

eċċezzjonijiet sollevati mill-konvenuta m'għandha tiġi milqugħa, u dan għaliex

il-konvenuta ma setgħetx tinħall unilateralment mill-obbligi li ntrabtet bihom

meta ffirmat il-konvenju.

Konsegwentement il-Qorti sejra tordna li għandu jiġi

ffirmat il-kuntratt għall-bejgħ ta' din il-proprjetà kif miftiehem bejn il-partijiet

skont it-termini tal-konvenju li kien ġie ffirmat fit-28 ta' Lulju, 2016.

Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u

tiddeċiedi din il-kawża kif ġej:

Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-konvenuta;

Tordna lill-eredi tal-konvenuta Mary Lanigan sabiex jersqu għall-

pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' xiri u bejgħ tal-fond bin-numru tnax (12),

qabel bin-numru tlieta (3), Naxxar Road, Ħad-Dingli, versu l-prezz ta'

disgħa u tletin elf u sitt mitt Euro (€39,600), u taħt il-kundizzjonijiet

imsemmija fil-konvenju datat 28 ta' Lulju, 2016 u li kopja tiegħu tinsab

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 24

Rikors Maħluf Nru 779/17 LM

esebita u mmarkata bħala dokument ittra "A" annessa mar-Rikors

Maħluf;

Tordna l-pubblikazzjoni tal-imsemmi kuntratt ta' xiri u bejgħ biex isir fil-

bini tal-Qorti nhar il-Ġimgħa, 10 ta' Jannar, 2020, fil-ħdax u nofs ta'

filgħodu (11.30 a.m.), jew f'data oħra li l-Qorti tista' tipprefiġġi fuq talba

mressqa min-nutar, u liema kuntratt għandu jiġi ppubblikat min-Nutar

Taħtar lill-Avukat Benjamin Tortell bħala kuratur sabiex jidher f'isem

min mill-partijiet jonqos li jersaq għall-pubblikazzjoni tal-imsemmi

Bl-ispejjeż, inklużi dawk tal-ittra uffiċjali tal-31 ta' Lulju, 2017, kontra l-eredi

tal-konvenuta.

Onor. Dr Lawrence Zahra Conti LL.D. Imħallef Rosemarie Bagnaschi Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 24