Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Consuelo Cakmak., LL.D., Dip Matr., (Can)

Il-Pulizja

Spettur James Cremona

Illum 9 ta' Dicembru, 2020

numru 97013M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) talli:

Nhar is-23 ta' Settembru, 2013 u fix-xhur ta' qabel din id-data, f'dawn il-Gzejjer,

b'diversi atti maghmulin fi zminijiet differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal-Ligi u

li gew maghmula b'rizoluzzjoni wahda u cioe:

Talli nhar it-23 ta' Settembru 2013 xi hin wara nofs in nhar gewwa l-lokalita ta' Tas-

Sliema ikkomettew serq ta' camera tar-ritratti tad-ditta Nikon liema serq hu aggravat

bil-vjolenza numerika u bil-valur ta' aktar minn mitejn u tnejn u tletin euro u erbgha

u disghin centezmu (€232.94) izda mhux aktar minn elfejn tliet mija u disgha u

ghoxrin euro u sebgha u tletin centezmu (€2,329.37) u sar ghad dannu ta' persuna/i

U aktar talli nhar it-23 ta' Settembru 2013 ghall-habta ta' 15:15 hrs gewwa l-lokalita'

ta' Ħal Gharghur ikkomettew serq ta' basket minn hdejn il-bahar kontenenti diversi

affarijiet fosthom nuccalijiet tal-vista, cards u cwievet liema serq hu aggravat bil-

vjolenza numerika u bil-valur ta' aktar minn mitejn u tnejn u tletin euro u erbgha u

disghin centezmu (€232.94) izda mhux aktar minn elfejn tliet mija u disgha u ghoxrin

euro u sebgha, u tletin centezmu (€2,329.37) u sar ghad dannu ta' Tadeusz

Bonavia Bundy ta' nazzjonalita' Irlandiza u/jew persuna/i ohra;

Talli nhar it-23 ta' Settembru 2013 ghall-habta ta' 16:00 hrs gewwa l-lokalita' ta' tas-

Sliema ikkonmettew serq ta' basket minn hdejn il-bahar kontenenti diversi affarijiet

fosthom cavetta elettronika tal-vettura, flus kontanti, diversi dokumenti, credit cards

u nuccali liema serq hu aggravat bil-vjolenza numerika u bil-valur ta' aktar minn

mitejn u tnejn u tletin euro u erbgha u disghin cenezmu (€232.94) izda mhux aktar

minn elfejn tliet mija u disgha u ghoxrin euro u sebgha u tletin centezmu (€2,329.37)

u sar ghad dannu ta' Natasha Scicluna Grech ta' nazzjonalita Maltija u/jew persuna/i ohra;

Talli nhar il-11 t' Awissu 2013 ghall-habta ta' 12:00 hrs gewwa l-lokalita' ta' Ħal Safi ikkomettew serq ta' basket minn hdejn il-bahar kontenenti diversi affarijiet

fosthom hwejjeg, apparat tal-computer u flus kontanti liema serq hu aggravat bil-

euro u sebgha u tletin centezmu (€2,329.37) u sar ghad dannu ta' Jovan Lang ta'

nazzjonalita' Franciza u/jew persuna/i ohra;

U aktar talli nhar il-11 t' Awissu 2013 ghall-habta ta' 13:30 hrs gewwa l-lokalita, ta'

Ħal Gharghur ikkomettew serq ta' basket minn hdejn il-bahar kontenenti diversi

affarijiet fosthom hwejjeg, charger tal-Apple Iphone u flus, kontanti liema serq hu

aggravat bil-vjolenza numerika u sar ghad dannu ta' Sophie Tufigno ta' nazzjonalita'

U aktar talli nhar l-1 ta' Settembru 2013 ghall-habta ta' 12:30 hrs gewwa l-lokalita' ta'

affarijiet fosthom flus kontanti u passport liema serq hu aggravat bil-vjolenza

numerika u sar ghad-dannu ta' Marisa Weatherill ta' nazzjonalita' Maltija u/jew

Talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, kisru il-provedimenti tal-artiklu 7 tal-Kap

446 tal-Ligijiet ta' Malta ta' sentenza datata 3 ta' Settembru 2013 fejn huma kienu gew

misjuba hatja ta' reat u lliberati bil-kundizzjoni li ma jaghmlux reat iehor fi zmien

tlett snin u 100 siegha ta' xoghol fil-komunita kull wiehed;

Rat in-nota ta' rinviju ghall-gudizzju mibghuta mill-Avukat Generali li permezz

taghha baghat lill-imputat biex jigi gudikat minn din il-Qorti bhala Qorti ta'

Fl-artikoli 18, 261(a), 261(c), 262(1)(b), 267, 277(a), 279(a), 280(2) u 334(a) tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

2. fl-artikoli 7, 21, 22 u 23 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta;

3. fl-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali,

ta' nhar l-31 ta' Lulju, 2017, fejn il-Qorti filwaqt li fil-konfront ta' Kurt Attard Chase astjenit

milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-imputazzjoni li kiser l-ordni ta' probation impost

fuqu billi huwa diga' gie trattat ghal tali ksur permezz ta' sentenza tal-25 ta' Mejju

2015, wara li rat l-artikoli 18, 37, 261(a), 261(c), 262(1)(b), 267, 277(a), 279(a), 280(2)

tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta fuq ammissjoni sabet lill-imputati hatja tal-

imputazzjonijiet migjuba fil-konfront taghhom.

applikazzjoni tal-artikolu 7 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta poggiet lill-istess

Kurt Attard Chase taht Ordni ta' Probation ghal zmien tlett (3) snin millum skont il-

kundizzjonijiet elenkati fid-digriet moghti kontestwalment li jifforma parti integrali

minn din is-sentenza.

rinviju ghall-gudizzju.

Astjeniet milli tiehu konjizzjoni tal-imputazzjoni ta' ricettazzjoni indikata fin-nota ta'

Il-Qorti spjegat lill-hatja bi kliem car u li jinftiehem il-konsegwenzi jekk iwettaq reat

iehor waqt il-perjodu tal-Ordni tal Probation.

Ordnat notifika ta' din is-sentenza lid-Direttur tal-Ufficcju tal-Probation u Parole.

Rat ir-rikors tal-Ufficjal tal-Probation Rona Hayes ipprezentat fid-19 ta' Dicembru,

2017 li bih ghamlet denunzja ia termini tal-artikolu 21 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta'

Malta fil-konfront ta' Kurt Attard Chase u fejn infurmat lil Qorti bis-segwenti:

Illi bis-sentenza msemmija hawn fuq kienet appuntata Uffiċjal tal-Probation ta' Kurt

Attard Chase detentur tal-karta tal-identita' 51944(M) u residenti fil-fond binja tal-Mensija, Ent

D, Flt 3, Triq l-24 ta' Ġunju, Iż-Żurrieq;

skont id-direttivi mogħtija lilu;

Illi Kurt Attard Chase qiegħed jonqos milli jżomm ruħu f'kuntatt mal-Uffiċjal tal-Probation

Illi Kurt Attard Chase għandu l-vizzju tal-logħob tal-ażżard u qiegħed jonqos li jżomm mal-pjan

ta' kura mfassal għalih rigward din il-problema;

Illi Kurt Attard Chase fis-7 ta' Novembru, 2017 ammetta li għamel użu mill-kannabis iżda

minħabba li naqas li jissottometti ruħu għal testijiet tal-urina matul din l-Ordni ta'

Probation ma kienx possibbli jiġi eskluż l-użu ta' sustanzi lleċiti oħra;

Illi minħabba li l-imsemmi naqas milli jżomm ruħu f'kuntatt mal-Uffiċjal tal-Probation

mhux qed ikun possibbli li ssir is-superviżjoni neċessarja li hi parti integrali mill-Ordni tal-

Rat id-decizjoni tal-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali tat-18

ta' Novembru, 2019, fejn il-Qorti, wara li rat l-artikolu 21 tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta'

tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, trattat ma' Kurt Attard Chase ghar-reati li taghhom

instab hati fil-31 ta' Lulju 2017 daqs li kieku ghadu kemm gie dikjarat hati u filwaqt

li kkonfermat is-sejbien ta' htija kif jirrizulta minn dik l-imsemmija sentenza,

Inoltre' ordnat notifika ghal darb ohra ta' din is-sentenza lid-Direttur tal-Ufficju tal-

Rat ir-rikors tal-appellant Kurt Attard Chase minnu pprezentat fl-4 ta' Dicembru, 2019, fejn

talab lil din il-Qorti joghgobha tvarja s-sentenza appellata, b'dan li filwaqt illi

tikkonfermaha f'dik il-parti taghha fejn id-denunzjat instab hati talli kiser il-

kundizzjonijiet tal-Ordni tal-Probation tal-31 ta' Lulju 2017, tirriforma s-sentenza in

kwantu piena, u minflok tinghata piena aktar miti, ekwa u gusta skond il-kaz.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat illi l-aggravju huwa car u manifesti u jikkonsisti fis-segwenti:

Illi jinghad preliminarjament, u a skans ta' kull ekwivoku illi l-esponenti ma huwiex

qed jappella mid-decizzjoni tal-Qorti tal-Magistrati tat-18 ta' Novembru 2019 f'dik il-

parti taghha in kwantu sabet illi l-esponenti kiser il-kundizzjonijiet tal-Ordni tal-

L-esponenti però qed jintavola dan l-appell ghaliex umilment jikkontendi

li l-piena li giet imposta kellha tkun wahda aktar miti ghar-ragunijiet li ser jitressqu

l-quddiem f'dan l-umili appell, u kwindi l-aggravju tieghu huwa limitat dwar il-

Illi maghmulha din il-kjarifika l-esponenti umilment jibda' dan l-aggravju tieghu

billi minghajr ma b'xi mod jipprova jpingi abjad dak li huwa abjad jew vice versa,

jew igib fix-xejn in-nuqqasijiet tieghu, jippuntwalizza bir-rispett però, li kif del resto

kkonfermat il-Qorti tal-Magistrati fid-decide taghha, in-nuqqas tal-esponenti li

wassal ghal kaz in kwistjoni jinkwadra taht l-artikolu 21 tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta'

Malta li jitkellem dwar ksur tal-kundizzjonijiet tal-Ordni tal-Probation, u ma

jinkwadrax taht l-artiklu 23 tal-Kap 446 tal-Ligjiet ta' Malta li jitratta sejbien ta' htija

ohra matul il-perjodu tal-Probation.

Jigi rilevat li din id-distinzjoni qeghda issir mhux biex l-esponenti jipprova jinheba

wara subghajh, izda biss biex jippuntwalizza distinzjoni li anke l-legislatur kien

gharaf li ghandu jiddistingwi tant li z-zewgt sitwazzjonijiet huma trattati f'artikoli

differenti tal-ligi, u jgibu maghhom effetti differenti.

Illi l-artikolu 21(2) tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta' Malta li huwa applikabbli ghall-kaz

odjern jistipola li:

"(2) Jekk jiġi ppruvat għas-sodisfazzjon tal-qorti, li min ikun taħt probation

jkun naqas milli jħares xi ħtieġa ta' sanzjoni fil-komunità, dik il-qorti tista'

mingħajr preġudizzju għat-tkomplija tas-sanzjoni, twaħħal il-ħati ammenda

ta' mhux iżjed minn mitejn u tnejn u tletin euro u erbgħa u disgħin ċenteżmu

(232.94), jew tista' tittratta ma' min ikun taħt probation, għar-reat li dwaru

tkun saret is-sanzjoni komunitarja, b'kull mod kif il-qorti tista' tittratta lill-

ħati li kieku kien għadu kemm ġie dikjarat ħati minn jew quddiem dik il-qorti

għal dak ir-reat."

Dan l-istess artikoli juri bir-rispett kif il-legislatur f'dan il-kaz kien qieghed

jikkontempla sitwazzjoni fejn, nonostante li l-denunzjat jikser xi ordni tal-probation,

tali denunzjat xorta wahda jkollu c-cans li jinghata ammenda ta' €232.94 bhal piena

minflok karcerazzjoni effettiva.1

Dan kollu juru allura kif il-legislatur ma kienx lest li jillimita u jirristringi c-cans ta'

riabilitazzjoni ta' persuna li tikser ordni ta' probation, u huwa f'dan l-isfond li l-

esponenti qed iressaq dan l-arrgavju tieghu.

L-esponenti jifhem u japprezza li l-Ewwel Qorti tat cans lill-esponenti billi ma

ddecidietx d-denunzja mill-ewwel, u jifhem ukoll illi jidher li l-isforzi li ghamel

matul dan iz-zmien kollu kienu zghar wisq u forsi xi ftit tardivi.

Madanakollu, l-esponenti izid bl-ikbar umiltà li filwaqt li jista' jkun li dan huwa kaz

fejn l-appellanti innifsu induna tard wisq bil-problemi li huwa kellu, huwa

umilment jissottometti però li una volta li gie konsapevoli tal-problemi li ghandu u

ghamel progress ghalkemm zghir, huwa ghandu jinghata l-ahhar opportunità li

johrog mill-vizzji li huwa mahkum minnhom, u jinghata piena li tghin fir-

riabilitazzjoni tieghu minflok piena karcerarja.

Illi l-esponenti ma huwiex jipprova

jallega li f'daqqa mill-lejl ghan-nar huwa biddel hajtu, però qed jiddikjara li fl-ahhar

huwa ma ghadux in denial u gharaf Ii ghandu l-problemi u li jrid jindirrizhom

serjament, u konsegwentament ghandu jkun temperament fil-piena li taghti l-ahhar

1 Ghalkemm, ovvjament, b'lealtà lejn il-Qorti jidher car ukoll illi l-Qorti ghandha d-diskrezzjoni u bl- ebda mod ma hija prekluza legalment milli timponi piena karcerarja effettiva.

Illi in sostenn tal-premess, infatti l-esponenti b'responsabilità illimita dan l-umili

appell tieghu ghall-piena, u bl-ebda mod ma huwa qed jikkontesta l-mertu tad-

denunzja ghaliex jaf u jaghraf li zbalja u li ghandu problema ta' vizzju li jrid

jindirizza qabel ma jkun tard wisq.

Izid però illi l-fatt li llum gharaf li zbalja u li tilef

opportunità, huwa digà pass ta' ggant il-quddiem ghaliex issa lest li jibda jistinka

biex johrog mill-vizzji minn jeddu, u mhux semplicement ghax hekk ordnat mill-

Illi fid-dawl tal-premess, l-esponenti umilment jirrileva li huwa ghandu jinghata l-

ahhar opportunità b'dan li l-piena moghtija ghandha tkun wahda mhux ta'

prigunerija effettiva, izda piena ohra li tkompli tghin lill-esponenti una volta li jidher

li ghalkemm forsi tard, l-esponenti qed jiehu inizzjattiva hu stess biex jghin lilu

nnifsu jeghleb il-vizzji.

Illi in sostenn ta' dan l-umili aggravju tieghu dwar il-piena l-esponenti jaghmel umili

referenza ghall-fatt illi filwaqt li bniedem li instab hati ta' reat ghandu ihallas ta'

ghemilu, dan kollu ghandu jsir b'bilanc ukoll lejn ir-riabilitazzjoni tal-hati.

L-esponenti, jerga' umilment jissottometti illi huwa ma huwiex qieghed iressaq dan

l-aggravju sabiex b'xi mod

jiggustifika kwanlunkwe ksur ta' ligi,

madanakollu, però, bl-umiltà kollha jissottometti, illi ghalkemm huwa naqas milli

jottempra ruhu mal-ordni tal-probation, u l-isforzi li ghamel ricentament ma jidhirx

li kienu bizzejjed ghall-Ewwel Onorabbli Qorti biex tikkunsidra piena ohra mhux

karcerarja, mill-banda l-ohra lanqas ma

jidher li l-esponenti huwa "beyond

Huwa jemmen illi specjalment wara l-isforsi zghar u l-fatt li issa minn

jeddu jaf u jixtieq illi jrid jehles mill-vizzji li hakmuh, huwa ma huwiex il-kandidat li

f'kaz ta' htija ghandu bil-fors u awtomatikament jinghata piena karcerarja effettiva.

Fl-umili fehma tieghu, l-esponenti jissottometti illi f'kaz ta' htija huwa ghandu

jinghata sentenza li filwaqt illi tissalvagwardja s-socjetà u tagixxi bhala deterrent,

mill-banda l-ohra tghin fir-riforma tal-imputat.

Huwa biss jekk l-imputat jigi

riformat, u moghti l-ghajnuna li eventwalment jitnaqqas drastikament ic-cans ta'

recidività, b'dan li jinghata cans sabiex filwaqt illi jirriforma lilu nniffsu, jaghti u

jpatti lura lis-socjetà, anke jekk ikun il-kaz b'xoghol fil-komunità.

Illi jinghad bir-rispett illi nonostante li xi kultant wiehed jista' jdum xi ftit biex jerga'

jidritta ruhu, u jimxi fit-triq it-tajba, meta persuna fl-ahhar turi li tixtieq taghmel

tentattivi serji biex tirriforma ruha hija ghandha tigi moghtija opportunità biex

In poche parole l-appellanti jissottometti illi jekk tkun infethet tieqa ta'

opportunità ghal riforma ghaliex fl-ahhar gie konxju u accetta li ghandu problema,

mhux ta' min jaghlaq dik it-tieqa billi l-appellanti jintbaghat il-habs.2

Dan specjalment tenut kont tal-fatt li l-esponenti ghalkemm ufficjalment adult, huwa

Dan mhux qed jinghad biex dak li

jkun jimminimizza l-gravità tar-reati izda biss in sostenn tal-argument li jekk hemm

xaqq ta' dawl ghal riabilitazzjoni dan ic-cans ghandu jigi kkultivat, bit-tama li l-

appellanti j'din l-eta' zaghzugha jitbieghed darba ghal dejjem mill-problemi u jkun

investiment ghal tul il-hajja kollha li fadallu.

Illi b'rabta ma' dan l-aggravju dwar il-piena, l-esponenti jaghmel referenza wkoll

ghal numru ta' sentenzi tal-appell fejn il-Qrati biddlu pieni ta' habs effettiv ghal

pieni ohra, jew irriducew il-piena, jew inkella fejn Qorti tal-Magistrati ma imponietx

2 Il-Pulizija vs Ritmar Tonna De Lorenzo et., deciza mill-Qorti tal-Appell nhar id-9 ta' Ottubru 2008.

Vide wkoll il-Pulizija vs Glenn Neil Guazzo et., deciza mill-Qorti tal-Appell nhar is-27 ta' Marzu 2014 fejn il-Qorti biddlet sentenza ta' habs effettiv ghal sentenza ta' prigunerija sospiza wara li rriteniet li: "Din il-Qorti taghmilha cara illi ma tantx ghandha simpatiji ma' persuni illi ikkommettew reati minhabba "a warped sense of priorities" bhalma urew manifestament l-appellanti.

Din il-Qorti però mhiex sejra twarrab il- konkluzjonijiet tal-probation officer aktar u aktar meta jidher illi l-appellanti irrealizzaw l-izball taghhom, hemm stabilità f'hajjithom u mhumiex aktar ta' theddida ghas-socjetà."

piena ta' prigunerija propju ghaliex taw l-opportunità lill-appellanti li jirriforma

ruhu wara li raw rizultati pozittivi.

Illi ftit minn dawn is-sentenzi kienu:

✓ Il-Pulizija vs Dennis Tagliaferro et. deciza mill-Qorti tal-Appell 26/11/09;

✓ Il-Pulizija vs Duranovic Falzon Zammit Munro, deciza mill-Qorti tal-Appell fl-14/09/10;

✓ Il-Pulizija vs George D’amato, deciza fil-Qorti tal-Appell nhar it-18/01/01

✓ Il-Pulizija vs Falzon Tabone sive Horace Bouvet deciza mill-Qorti tal-Magistrati fis-

7/08/02, fejn hanwhekk il-Qorti anke ghamlet referenza ghal gurisprudenza

ohra u dottrina dwar l-iskop tal-piena;

✓ Il-Pulizija vs John D’amato, deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-

✓ Il-Pulizija vs Charlot Corso, deciza mill-Qorti tal-Magistrati fis-7/11/08;

✓ Il-Pulizija vs Eusebio Forbes, deciza mill-Qorti tal-Appell nhar 27/03/2012,

fejn l-imputazzjonijiet kienu dwar ricetazzjoni, u l-imputat kien recidiv wara

imponietx sentenza ta' habs effettiv izda minflok ordnatlu li jaghmel xoghol

✓ Il-Pulizija vs Falzon Camilleri Giglio, deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-27

fil-komunità;

ta' Novembru 2014;

Fid-decizzjoni tal-Ewwel Qorti gie ritenut li l-isforzi ma kienux notevoli bizzejjed

biex il-Qorti taghtih cans iehor, madanakollu, huwa qieghed jitlob minn issa bir-

rispett illi in sostenn ta' dan l-aggravju tal-piena, jitilghu jixhdu r-rapprezentanti tal-

ghaqdiet u l-agenziji li maghhom ser ikun qieghed jahdem minn jeddu sabiex

jeghleb il-vizzji sabiex dawn ikunu jistghu jikkonfermaw l-progress o meno tal-

L-esponenti konvint

jigi awtorizzat

jressaq tali

rapprezentanti professjonisti sabiex jixhdu dwar l-andament tal-esponenti pendenti

l-mori tal-appell, dawn ser ikunu qed jikkonfermaw li l-andament huwa wiehed li

Illi fl-ahhar lok, u b'mod partikolari minhabba li jidher li l-ikbar problema hija dik

tad-droga, l-esponenti jaghmel ukoll umili referenza ghall-Kap 537 tal-Ligijiet ta'

Malta, fejn jidher bic-car li l-legislatur ghamel enfazi fuq il-fatt li kull min ghandu

problema tad-droga ghandu jinghata c-cans li jirriabilita ruhu.

Illi din l-osservazzjoni

ghandha tapplika iktar u iktar fil-kaz odjern, fejn dak li wassal ghall-kaz odjern ma

huwiex kundanna ta' reat iehor waqt il-perjodu tal-probation, izda nuqqas ta'

osservanza tal-kundizzjonijiet tal-istess ordni tal-probation – liema nuqqas ta'

osservana huwa primarjament minhabba li l-esponenti kien mahkum mill-vizzju

Illi c-cans li persuna ghandha tinghata biex tirriabilità ruhha kien wiehed mill-

ghanijiet principali li ssemmew meta kien qed jigi diskuss l-Kap 537 tal-Ligijiet ta'

Malta, l-Att dwar id-Dipendenza tad-Droga (Trattament mhux prigunerija).

konnessjoni mal-premess intqal li:

"La tidħol fis-seħħ din il-liġi se nkunu qegħdin hemmhekk biex ngħinu lil

dawk il-persuni li jridu joħorġu mill-vizzju u se nibqgħu nkunu paċenzjużi

magħhom anke jekk l-ewwel darba jgħidulek le jew jipprovaw imma jiżolqu.

Irridu nibqgħu ngħinuhom sakemm joħorġu mill-vizzju." 3

"Fl-aħħar snin sibna ruħna konvinti aktar minn qatt qabel li rridu nħarsu lejn

il-persuna li tabbuża mid-drogi bħala bniedem bi problemi aktar milli bħala

Jiġifieri rridu nħarsu lejh bħala persuna li għandha bżonn l-

għajnuna tagħna qabel il-kastig, persuna li għandha bżonn tiġi riabilitata u

3 It-Tnax-il Parlament, Seduta Nru 220, It-Tlieta, 9 ta' Diċembru, 2014.

rijintegrata fis-soċjetà aktar milli priġunerija u seklużjoni u allura esklużjoni

soċjali." 4

In oltre fil-White Paper intitolata – Riforma tal-Ligijiet dwar id-Drogi tal-Abbuz5 jidher

ukoll car li gie accetat li l-uzu personali tad-droga hija problema ta' sahha u

problema socjali u mhux biss problema kriminali u kwindi ghal darb'ohra terga'

tohrog l-enfazi fuq ir-riabilitazzjoni izjed mill-inkarcerazzjoni.

"Il-Gvern jemmen li m'għandniex nibqgħu nħarsu lejn l-użu personali ta'

drogi tal-abbuż unikament bħala reat u minflok inħarsu lejn l-użu ta' drogi

tal-abbuż bħala xi ħaġa li tista' twassal għall-addiction u għalhekk għandha

tiġi kkunsidrata bħala problema tas-saħħa.

M'għandniex nibqgħu nikkastigaw

nies dipendenti fuq id-drogi.

Minflok għandna ngħinuhom biex nassiguraw li

jkollhom aktar aċċess għal trattament li jkun ibbażat fuq evidence-based

Diġa' saru stqarrijiet importanti f'dan is-sens mill-Ministeru għall-Politika

Soċjali u din hija ħaġa pożittiva mmens.

Dan l-approċċ ikun ifisser tnaqqis fl-

inkarċerazzjoni u żvilupp ta' mekkaniżmi alternattivi biex jittrattaw ma'

ħabsin li jabbużaw mid-droga.

Dan l-approċċ wara kollox huwa appoġġjat

mill-konvenzjonijiet tad-droga tal-Ġnus Magħquda, b'mod partikolari mill-

u aktar reċentement mill-International Narcotics Control Board (INCB), li

enfasizzaw il-prinċipju ta' proporzjonalità li għandha tiġi applikata għal reati

ta' pussess personali, ix-xiri, il-kultivazzjoni u l-użu "bħala alternattiva sħiħa

għall-kundanna u l-kastig" għal dawn it-tipi ta' reati.6"

4 It-Tnax-il Parlament, Seduta Nru 222, Is-Swatar, L-Imsida, 15 ta' Diċembru, 2014.

Ovvjament l-esponenti ma huwiex qed jislet il-premess, biex jiskuza jew jiggustifika

l-vizzju tieghu u

l-konsegwenti ksur tal-ordni tal-Probation,

jargumenta bir-rispett li anke l-premess ghandu jimmilita favur piena iktar miti

ghaliex: fl-ewwel lok, jidher car li jekk bniedem ghandu vizzju tad-droga, il-habs ma

huwiex necessarjament, anzi hafna drabi ma huwiex, l-ambjent gust li fih wiehed

jeghleb il-vizzju; u fit-tieni lok, li jekk ikun hemm xaqq ta' dawl li juri xewqa

genwina, ghalkemm forsi tardiva, ta' riabilitazzjoni, ikun fl-interess mhux biss tal-

persuna vizzjata, izda wkoll tas-socjetà in generali li tali xaqq ta' dawl ma jigix mitfi

ghaliex persuna riabilitata fis-socjetà ifisser kaz inqas ta' recidività.

Illi konsegwentament, una volta li l-ligi stess fl-artikolu 21 tal-Kap 446 ma

tipprekludix l-applikazzjoni ta' piena ohra li ma hijiex karcerazzjoni effettiva, l-

esponenti umilment jissottometti illi tenut kont ic-cirkostanzi kollha tal-kaz, u fid-

dawl ta' dak li ser jigi muri matul is-smigh tal-appell, huwa ghandu jinghata piena

iktar miti.

Rat ix-xhieda moghtija fl-atti partikolarment dik dwr l-imgieba tal-appellant.

Rona Hayes, l-Ufficjal tal-Probation xehdet f'diversi seduti wara li ntavolat ir-rikors

tad-denunzja.

Fix-xhieda taghha, tad- 9 ta' Mejju 2018 spjegat li d-denunzja kienet

principarjament minhabba nuqqas ta' attendenza ta' Kurt Attard Chase, fejn meta kien qed

jattendi kienet identifikata ukoll problema ta' vizzju tal-loghob tal-azzard.

Spjegat li

wara li saret id-denunzja kien hemm progress f'dak li ghandu x'jaqsam mal-kuntatt

ma' sedqa, kien qal li ma ghadx ghandu dan il-vizzju u ma xtaqx li jattendi aktar

Tghid li s-sezzjonijiet ikunu pjuttost qosra ghax twasslu

ommu u tkun qed tistennieh isfel.

Jghid li ma jkunx jista jhalli kampjun tal-urina u

ghalhekk ilhom aktar minn sena ma jittiehed kampjun.

Xehdet li ma tistax tghid li

ma kienx hemm progress, li gieli ccempel ommu u gieli hu.

Jinkwettaha l-fatt li ma

jaghtix urine u minkejja li jghid li ma ghadx ghandu l-vizzju tal-loghob tal-azzard,

ma tantx kellhom cans jesploraw din il-haga.

Tghid li jhoss li l-probation hija xkiel

Issugeriet li jibda jattendi sessions li jkunu fit-tul u mhux dejjem bil-genn u li

jaghti kampjuni tal-urina biex isiru t-testijiet.

Mistoqsija jekk jahdimx, qalet li jahdem

ghalkemm ma tafx jekk 'bil-ktieb' ghax skont ir-records tal-ETC tghid li mhux jidher.

Taf li jixtieq ibiddel xoghol ghax mhux jahdem ta' spiss jigifieri bhala xoghol tghid li

ma hemmx problema, li dejjem hadem.

Il-probema hi n-nuqqas ta' responsabbilta' li

ghalih xejn mhu xejn, li l-omm minkejja l-intenzjoni tajba qisu tirrinforza dan it-tip

ta' attagjament.

Fil- 11 ta' Lulju 2018 regghet xehdet l-Ufficjal tal-Probation Rona Hayes fejn spjegat

li mill-ahhar seduta Kurt attenda appuntament fit- 22 ta' Mejju u iehor fit- 8 ta'

Kienet sezzjoni tajba hafna, tkelmu fit-tul u anke fuq il-bzonn li jkun aktar

indipendenti, forsi jgemma xi haga tal-flus, jitghallem il-karozza.

Spjegat li ppospona

l-appuntament tal- 21 ta' Gunju u ma attendiex l-appuntament tal-24 ta' Gunju u ma

attendiex l-appuntament tat- 28 ta' Gunju.

Ippruvat taghmel kuntatt mieghu l-

Testijiet ma sarux ghax meta attenda ma

kien hu li cempel, ma ghadietx iccempillu ommu.

Ikkonfermat li ghamlu progress u

kkonfermat li jahdem u li ghandu xoghol gdid u li qalilha li r-raguni tal-

posponiment kienet marbuta max-xoghol izda kellu appuntament iehor fit-28 ta'

Gunju u ma marx u ma semghetx minghandu, pruvat iccempillu ma rrispondiex.

Qalet li seta gara kien li ghamlu zmien bid-direttiva fejn ma kienux jirrispondu t-

telefon pero hi stess pruvat iccempilu fuq il-mobile tieghu u ma rrispondihiex.

li potenzjal f'Kurt dejjem hemm.

Li huwa zghira, dejjem hadem, problema ta' droga

Tghid li l-problema tal-loghob tal-

azzard jidher li hija sorvolata xi ftit.

Qalilha li jilghab xi ftit pero mhux li jonfoq il-

paga kollha u anke jissellef il-flus minghand ommu.

Tghid li kien hemm progress u

anke potenzjal.

Tixtieq li jzomm naqra aktar kuntatt regolari.

L-Ufficjal tal-Probation Rona Hayes regghet xehdet fil- 15 ta' Ottubru 2018 fejn

spjegat li mill-ahhar seduta kellu seba' (7) appuntamenti u minn dawn attenda tnejn

L-attitudni hija pjuttost ahjar, meta ma jkunx jista' jigi, jcempel hu u mhux ommu

u jiskuza ruhu b'xi mod.

L-attendenza mhijiex kif mixtieqa ghax falla hamsa (5).

Fil-

urine test li ttiehed fit-tlettax (13) ta' Settemnbru rrizulta pozittiv ghal kannabis.

Tghid li ammetta li ghadu qed jaghmel uzu minn din is-sustanza kif ukoll li hemm

problema tal-loghob tal-azzard li hija pjuttost akkuta.

Li ilu jaf li ghandu din il-

problema u minkejja li qed jigi suggerit li jaghmel kuntatt mas-Sedqa sabiex

jindirizza din il-problema, qalilha li ser imur pero' ma marx.

possibilita' li forsi jaghmlu l-karta biex ma jkunx jista' jidhol fi stabbiliment tal-

loghob tal-azzard, tghid li qisu beda jahsibha pero' mbaghad qalilha li ma jixtieqx

jaghmilha lanqas.

Mhux dejjem ta' raguni ghala falla l-appuntamenti, kien hemm

zmien ma setghetx taghmel kuntatt mieghu u kellha tibghatlu ittra d-dar, kienet

icempillu u ma jirrispondiex jew jkun maqtuh.

minhabba li tilef xi flus fil-loghob, ammont pjuttost sostanzjali.

xoghol gdid jigifieri falla xi appuntamenti minhabba dan ix-xoghol pero' mhux

dejjem ta' raguni ghal xiex.

Issugeriet li importanti hafna li jaghmel kuntatt mas-

sedqa minhabba l-problema tal-kannabis imma iktar u iktar minhabba l-problema

tal-loghob ghaliex jghaddi minn perjodi fejn vera jkun sejjer tajjeb ma jilghabx, pero'

fuq ammissjoni tieghu stess minhabba li ma johrogx.

Umbghad jigi zmien li jkollu xi

flus li jkun gemmahom u jilghab kollox u jitlef kollox.

F'dak iz-zmien fejn ikun

ghaddej minn zmien hazin, tghid li jaqa' qisu f'depression ma jkunx irid johrog,

johodha hazin hafna minhabba li jitlef il-flus.

Tghid li ghandu bzonn jindirizza din

il-problema.

L-Ufficjal tal-Probation Rona Custo regghet xehdet fis-seduta tal-25 ta' Frar 2019

fejn spjegat li mill-ahhar xhieda taghha f'Ottubru kienet infurmata li kien gie arrestat

fuq kaz gdid mill- 24 ta' Ottubru sas- 7 ta' Novembru, fejn f'dak iz-zmien ma kinitx

infurmata mll-familja jew minghandu u ma kienx hemm kuntatt mieghu.

zmien kienet bil-long leave u l-kaz ghadda ghand kollega taghha Marylyn Formosa

pero' hu ma attendiex ghal tlett (3) appuntamenti li nghatawlu minn naha taghha.

Fis- 26 ta' Novembru sal-21 ta' Jannar 2019 kienu ghaddejin bl-azzjonijiet industrijali

jigifieri ma setghax jaghmel kuntatt ma' Kurt pero' ghamlet zjara ghal gharrieda fir-

residenza tieghu f'San Gwann fil- 11 ta' Jannar pero ma kien hemm hadd.

Fis-16 ta'

Spjegat li

attenda appuntament maghha fit- 23 ta' Jannar umbaghad falla appuntament fit- 30

ta' Jannar.

Fl- 4 ta' Frar attenda pero' kellu jigi f'xi l-ghaxra (10:00) u beda jghidilha li

Staqsietu ghalxiex ma giex

kmieni pero' ma tahiex risposta.

Huwa ma attendiex l-appuntament tal- 15 ta' Frar u

cemplulha wkoll mis-Sedqa li falla appuntament maghhom fl- 14 ta' Frar.

Spjegat li

qabel kienet ghamlet referral is-Sedqa minhabba problema ta' gambling pero ma

Il-kaz rega gie riferut f'Jannar, ghamlu appuntament mieghu fl-

14 ta' Frar pero' ma attendiex.

Cemplulha ghaliex ma kienx hemm kuntatt mieghu u

Spjegat li appuntamenti minn Marsaskala

Kellu appuntament fil-hdax (11:00) u gie fl-

ghaxra (10:00), qal li kien mghaggel ghax-xoghol u qaltu ma tistax.

mhux qed jaghmel uzu ta' kannabis pero' dakinhar ma kellhomx l-infermiera u ma

setghux jiehdu urine.

Qalilha li sab xoghol gdid u kellu anke xoghol iehor.

Spjegat li

meta jkun hemm jitkellem, pero' meta jigi ghas-si u n-no qisu ma hemmx

motivazzjoni biex jaghmel xi haga fuq il-problema tieghu u fuq il-lifestyle li jghix.

Xoghol qatt ma kellha problema.

Tghid li l-attitudni tieghu li jghix barra mill-means

Kemm il-darba tkellmu fuq il-fatt li l-paga tieghu ma sserviex, jonfoqha

kollha gambling, irid jghix tip ta' lifestyle above his means.

Tghid li hemm hafna

affarijiet li jridu jigu indirizzati.

Xehdet ukoll li kienet spjegatlu li hemm bzonn li

jaghmlu test tal-urina u kien sar appuntament meta kien hemm l-infermiera available

pero' hu ma giex u minn dakinhar hu ma cempilx u lanqas hi ma ghamlet kuntatt.

Dan kien fil- 15 ta' Frar.

Hu ma cempilx minn dakinhar u hi ma cemplitlux lanqas.

Ma kienux bl-istrike dakinhar ghax l-istrike kien bejn is- 26 ta' Novembru 2018 sal-

21 ta' Jannar 2019.

Minn dakinhar marret id-dar tieghu u falla zewg appuntamenti u

attenda iehor jigifieri minn Jannar l'hawn.

Ikkonfermat li bejn is- 26 ta' Novembru u

s- 27 ta' Jannar jista' jinghad li ma kinitx fil-kontroll taghha u lanqas tieghu.

ghamlet il-house visit u ma sabet lil hadd dik kienet ghal gharrieda.

Wara s- 26) ta'

Kien attenda wiehed fil- 21 ta' Jannar meta

Ma attendiex tat- 30 ta' Jannar u tal- 4

ta' Frar attenda pero' kien mghaggel.

Fi Madliena, Is-Swieqi fil- 15 ma attendiex.

Tghid li hafna

Pero' mill- 15 ta' Frar hi ma

cemplitlux ghax stenniet minn naha tieghu.

Spjegat li ilha taghmel suggerimenti mis-sena 2013 u tghid li din mhijiex l-ewwel

denunzja li saret.

Tghid li Kurt gieli juri li jixtieq pero' mbaghad motivazzjoni ma

Ikkonfermat li

kkonstatat problema ta' gambling u tad-droga ghada question mark.

Mistoqsija dwar

programm residenzjali li jattendu filghaxija wiegbet li kienu ipprovaw u mar ftit

sessions peress li raw li huwa user u gieli ammetta maghha li gieli uza kokaina u

kannabis, il-problema principali hija tal-gambling.

Spjegat li meta kien il-habs kienu

ikkuntatjawh fl-ahhar ftit jiem li kien hemm li anke hu kien tkellem maghhom li

ghandu din il-problema kbira.

Qalet li jilghab eluf kbar ta' flus, dejjem pruvaw

jitkellmu fuq il-fatt li hu jahdem, jahdem hinijiet twal pero ma ghandu xejn li hu

Tghid li din it-tieni darba li saret ir-referral imma hu ma jridx izomm

Tghid li huma stess cemplulha u qalulha li se jkollhom jaghlqu l-file minn

naha taghhom ghaliex mhux qed jaraw motivazzjoni minn naha tieghu.

iltaqghet mieghu wara Iż-Żebbuġ (Ghawdex) iddiskutiet din il-kwistjoni ta' gambling mieghu u

ammetta li tielef ghaxart'elef ewro (€10,000) u ammetta li ghandu problema,

ippruvat anke tghidlu biex jaghmlu l-karta biex ma jkunx jista jidhol gewwa dawn l-

istabbilimenti, irrifjuta, ma jixtieqx li jaghmilha.

Tghid li bghattitu s-Sedqa ma jridx

jaghmel ir-referral hu biex jara minn naha tieghu.

Dan kien qabel Jannar.

ta' Jannar jigifieri wara li spicca l-istrike kellha appuntament wiehed biss mieghu u

iddiskutiet il-kwistjoni tal-gambling u ma thoss li huwa jara li ghandu daqshekk

Meta tkun immedjata jigifieri jkun ghadu kif tilef ammont kbir ta' flus iva

jaraha bhala problema pero' kif jghaddi z-zmien ma tahsibx li ghandu motivazzjoni

biex jindirizzaha din il-problema.

Hija kienet infurmata li fl-ahhar xahrejn kien

diehel u hiereg l-isptar minhabba problemi ta' sahha pero' meta titolbu certifikat, ma

Tghid li llum gab wiehed izda ma jkoprix iz-zmien meta kellu l-

appuntament ghax jibda mit- 23 ta' Frar.

Mistoqsija jekk jghidilha ghaliex jkun

qieghed l-isptar wiegbet li jbaghti mill-kundizzjoni tal-asthma, malli tkun severa

jkollu bzonn il-maskla u gieli jidhol l-isptar u ma tkunx l-unika raguni ghaliex ma

jistax jigi, daqqa ghax ma tistax twasslu ommu, daqqa ghax kien xoghol.

Fit-30 ta'

Jannar ma attendiex, cempel, qal li kien xoghol mhux ghax kien l-isptar u fl-ahhar

Ikkonfermat li setgha

kien l-isptar u ma nfurmahiex.

In ri-ezami qalet li d-denunzja giet prezentata

Rat dak li gie verbalizzat waqt is-seduta tal-14 ta' Lulju, 20207 mill-avukat difensur

tal-appellant fejn talbet lil din l-Onorabbli Qorti tikkonverti ruhha f'Qorti ta' Droga

ai termini tal-artikolu 8 tal-kap 537 tal-ligijiet ta' Malta u talbet li tressaq xhieda in

sostern ta' tali talba.

Rat illi Dr ic ghall-Avukat Generali oggezzjonat ghal din it-talba in vista tal-

fatt li l-appellant diga inghata diversi opportunitajiet biex jirriforma ruhu.

certifikat mediku rilaxxjat minn Dr George Cremona esebit mid-difisa in sostern tat-

Rat id-digiret ta' din l-Onorabbli Qorti moghti fl-ismijiet premessi nhar l-1 ta'

Settembru, 2020 fejn fid-dawl ta' dak li intqal mill-ufficcjal tal-probabtion kif ukoll

fid-dawl tal-fatt li meta l-appellant ikkommetta r-reati in kwistjoni li dwarhom gie

denunzjat kien ghad ghandu sittax-il sena (16) kif ukoll in vista ta' dak li hemm

imnizzel fic-certifikat mediku rilaxxjat minn Dr George Cremona laqghet t-talba sabiex 7 Fol.

tisma x-xhieda li d-difiza xtaqet tressaq in sostern tat-talba taghha u rriservat li

tipprovdi dwar it-talba ut sic sabiex tikkonverti ruha fi Qorti ta' Droga wara li tisma

ix-xhieda li ser jigu imharba biex jixhdu quddiemha.

Rat illi fis-seduta ta' l-1 ta' Settembru, 2020 id-difiza iddikjarat li tixtieq tressaq bhala

Dr George Cremona jikkonferma li l-appellant mar ghandu xi tlett darbiet bil-problema

tal-addiction, għandu problema komplessa ħafna għax għandu il-vizzju tat-tehid ta'

droga u ta' gambling.

Jghid li tah it-trattament u kkommetta ruħu li jmur councelling

Fil-fatt jistqarr li ivverifika dwar dan u jista jikkonferma li mar u għamel il-

first contact u issa qed jistenna l-appuntament għax kien hemm waiting list twila.

Mistoqsi jekk il-problema li għandu hiex waħda novella jew ilha fuqu jghid li ilha xi

ftit fuqu, xi snin.

Spjega li f'dan il-kaz l-appellant beda bil-problema ta' abbuz ta'

droga u wara qabad il-vizzju tal-loghob.

Ikkonferma li mill-ewwel darba li rah sat-tielet darba kien hemm tibdila kbira fl-

Mistoqsi jekk hadlux xi urine samples jghid li iva u fil-fatt jikkonferma li

kien għadu qed iħawwad naqra bil-ħaxixa, pero wiehed kellu jistenna tletin jum biex

jkun cert li heles mis- sustanza mis-sitema tieghu.

Jinforma l-Qorti ukoll li l-partner

tiegħu kienet qed tistenna tarbija allura kellu ansejta kbira.

Kien issugerixxa ukoll li

Mistoqsi jekk kienx qed jabbuza minn sustanzi ohra jghid li le u fil-fehma tieghu

jidher li d-droga jużaha mhux tant bħala dipendenza imma rejazzjoni tas-sitwazzjoni

li qiegħed fiha.

Qabel kien juzaha b'mod regolari u llum qiegħed aħjar.

Jghid li kien

rah ghall-ewwel darba xi 6 ġimgħat qabel.

Għandu amment ukoll li kien rah xi sena

qabel ukoll bħala pazjent fil-community services.

Jaf ukoll li qabel kien jghamel uzu mid-droga kokajina wkoll izda fl-ahhar test tal-

awrina li hadlu din id-droga ma mmarkatx.

Jikkonkludi li s-sitwazzjoni hija

Tant li il-vizzju tad-droga u dik tal-loghob hija l-istess marda.

Illi fil-15 ta' Settembru, 2020 l-Qorti innominat lil Dr Roberta Tombion bhala Forensic

Psychologist biex taghmel assessment tal-appellant u tirrelata dwar id-depindenza o

L-espert giet ukoll mitluba tindirizza z-zmien tal-

akkuzi inkwistjoni u cioe s-sena 2013 fil-gudizzju taghha kif ukoll iz-zmien

sussegwenti meta giet intavolata d-denunzja relattiva.

Illi fit-13 t'Ottubru, 2020 xehdet Dr. Roberta Tombion u pprezentat ir-relazzjoni

taghha maghmula ai fini tad-digriet ta' din l-Onorabbli Qorti, liema relazzjoni giet

Spjegat li l-appellant kellu dipendenza mid-drogi cannabis u

kokajina minn meta kien għadu żgħir jiġifieri kien għad kellu madwar 14 il-sena

meta beda jabbuża mill-kannabis, xi sena wara beda bil-kokajina u filfatt sa sena

wara kien anke beda ibiddel il-metodu ta' kif kien qed jiehu d-droga, jiġifieri kien

qiegħed ipejjep il-kokajina bil-pipa jiġifieri bħala dipendenza kien kważi naturali li

kienet ser tiżdied.

Hemm storja li tindika li huwa kien dipendenti, kien għamel sena

ħabs jew kellu sena ħabs meta kien għad kellu biss sbatax-il sena.

Jider illi bħala

diffikulta apparti d-droga u d-dipenedenza mid-droga, kien hemm ukoll daqsxejn

problema ta' attitudni u filfatt kien gie denunzjat fil-passat.

Kien hemm nuqqas ta'

koperazzjoni meta kien iżgħar.

Qisu dan l-aħħar kien qed jagħmel kambjament u

kien hemm progress pero' m'ilux daqshekk ħafna.

kien ghadu jghamel uzu mill-kannabis pero ma kienx regolari, zgur li ma kienx

Mill-kokajina jidher li kien iżjed wieqaf ghal dawn l-ahhar

erba' xhur.

Bħala progress thoss li gie registrat xi ftit.

Kien għamel żmien li telaq mid-dar, mar

joqogħod mat-tfajla tiegħu u hemm hekk tidher daqsxejn l-imġieba daqsxejn

impulsiva tiegħu, jiġifieri ltaqa' ma xi ħadd, mar joqgħod magħha wara ġimgħa, issa

qegħdha tistenna tarbija u għandha xi ħames xhur tqala, pero' fl-istess ħin dawn l-

affarjiet qegħdin iġgħalmuh daqsxejn jirrejalizza u forsi jdaħħal ftit sens li għandu

bżonn jirranġa hajtu u filfatt jiġifieri jidher li kien hemm progress f'dawn l-aħħar

Kien għamel kuntatt mat-tabib Ġorġ Grech.

Ir-rekord ta' dipendenza hija

dokumentata jiġifieri m'hemmx dubju dwarha.

Li għamel progress ukoll mhemmx

dubbju, s'issa sejjer tajjeb.

L-unika ħaġa li tinkwetha hi li ghandu problema ta'

imġieba, ta' attitudni jiġifieri jkollu bżonn trattament, għandu bżonn sapport, b'dan

trid tfisser illi għandu bżonn xi tip ta' ntervent bħal xi terapija anke minħabba anger

Tghid li ghamlet kuntatt mas- Sedqa u kkonfermat li verament l-

appellant għamel kuntatt magħhom u qalulha li qiegħed fuq il-waiting list tagħhom

biex jibgħatu għalih u jibdew joħdulu l-urines.

Ghalhekk dan juri ukoll li l-appellant

għamel pass minn naħa tiegħu u jidher li qiegħed jipprova jikkopera daqsxejn iżjed,

pero' hemm bżonn ta' sorveljanza anke bħala testijiet biex jikkonfermaw li mhux qed

jieħu droga, u sapport anke fuq aspett psikoloġiku għaliex dik hija daqsxejn ta'

diffikulta li għandu jiġifieri.

Mistoqsi tispjega xi tip ta' dipendenza kellha fis-sens jekk kienitx severa jew le tghid

li d-dipendenza kienet severa jiġifieri kienet gravi.

Meta kien gie ammess il-ħabs u

kien jinsab taht il-kura ta' probation officer kien jimminimizza maghha dwar l-abbuz

tieghu u fil-fatt fir-rapporti tagħhom gie indikat li kien jabbuza mid-droga kokajina

okkazjonalment pero ħajtu turik mod iehor.

Tghid li kellu livell sever għaliex kien

hemm numru ta' kriterji li huwa filfatt immarka fihom.

Ħajtu tidher jiġifieri anke

bħala pattern ta' xogħol, ma kienx hemm pattern regolari

diffikultajiet li kien jkollu ma tal-familja, kif qed tgħid imġieba impulsiva, jjiġifieri

jidher illi bħala livell ikun sever biżejjed illi qiegħed jaffettwalu sferi oħra u aspetti

oħra minn ħajtu.

Illum il-ġurnata għadu b'dik l-istess attitudni jaf li għandu problema u jrid isolviha.

Kien jiehu cannabis kuljum u kokajina kul tant xi tlett darbiet fil-gimgha.

Il-pattern

kien wiehed indikattiv ta' bniedem li kellu problema severa u dan ghaliex meta ma

kienx ikollu flus ma kienx jixtri izda meta kien ikollu flus u jixtri id-droga ma jieqafx

qabel jispiċċah.

Apparti din il-problema ta' abbuz ta' droga kellu problema ohra dik

Qalet li l-ahhar urine tests li ta taw rizultat negattiv ghall-presenza ta'

Tispjega li meta l-appellant kien il-habs u dan meta kellu sbatax-il (16) sena kellu

ħafna rapporti mal-ufficcjali tal-habs tanti li kien spiċċa division 6 bħala kastig darba

minnhom li hija pjuttost gravi għal xi ħadd li jkun qiegħed il-Y.O.R.S. jiġifieri hu

stess jaf li huwa mpulsiv u jaf ukoll li għandu bżonn ta' kura rigward anger

Illum qed jara l-affarjiet differenti peress li issa qiegħed jikber u meta kien iżgħar

kienet xi ħaġa li ma kienx jagħti kasa.

Issa qed jinduna li l-kondotta huwa ċertifikat

u dokument importanti ħafna fil-ħajja ta' dak li jkun, jiġifieri qiegħed qisu jinkwieta

tant li staqsiha domandi dwar l-kondotta u x'riflessjoni ghandha fuq il-konsegwenzi

ta' għemilu.

Mistoqsija dwar ir-rijabilizazzjoni tal-appellant u cioe jekk hemmx raġunijiet

oġġettivi li jindikaw illi x'aktarx jekk jibqa' sejjer hekk ser jibbenefika minn

trattament a favur ir-rijabilitazzjoni tiegħu wiegbet fl-affermattiv Dan qed tghidu

ghaliex gja hemm indikazzjonijiet illi għamel progress.

Rat biddla fl-attitudni tieghu

u dan jindika progress u biddla fl-imġieba wkoll pero ghad baqghalu fejn jaħdem.

Jidher illi qiegħed f'pożizzjoni li jixtieq jikkopera, pero min ikun qed jaħdem miegħu

irid jkollu ftit paċenzja u jurih li qed jipprova jgħinu, għaliex anke l-attitudni li kellu

lejn il-probation officer per eżempju kienet daqsxejn negattiva allura din kienet xi

ħaġa oħra li ddiskutew bejniethom biex jifhem u japprezza illi l-probation officer

kienet qed tagħmel xogħolha u jekk ċemplitlu u ma rrispondihiex għaliha dan

ifisser -lli mhux qiegħed isegwi l-ordni tal-probation order u din tkun raġuni

għalfejn issir id-denunzja

Dr Tombion tinsisti li l-appellant diġa' għamel sforz, u huwa kapaċi jirrabilita' ruħu

għaliex għandu ntelliġenza biżżejjed.

Huwa bniedem artikolat u għandu insight u

għandu livell ta' raġunar tajjeb, jiġifieri jaf fejn għandu jmur, għandu potenzjal biex

jirrabilita ruħu purche ikollu l-ghajnuna.

Spjegat li bil-kelma ghajnuna trid tfisser li

jkollu sorveljanza bħal per eżempju probation offcier biex tara li jkun qed jimxi sew,

ħa jkollu bżonn ukoll ta' ntervent minn aspett psikoloġiku per eżempju fuq livell ta'

Spjegat li ghandu bzonn aktar dixxipplina, biex ikun kapaci jindirizza l-attitudni

tiegħu u jindirizza problemi oħrajn illi għandu bħal daqsxejn ta' rabja, biex jirregola

ahjar l-emozzjonijiet tiegħu, biex jindirizza l-impulsivita' li għadha tidher sa dan l-

Dwar il-waiting list tas-Sedqa ma tafx kemm hi twila u kemm ghandu jistenna qabel

Li hu zgur li ċemplitilhom u aċċertawlha li qiegħed fuq il-waiting

list, fil-fatt diġa' għandu key worker assigned, u dan ifisser li mexa pass 'l quddiem.

Tghid li hija cemplitilhom biex tara jekk jistax imur is-Sedqa u jghati kampjun tal-

awrina pero' s-sistema tagħhom hija li ma tistax taqbad u tmur sempliċiment kemm

tagħti sample u daqshekk.

Huma jaċċertaw ruħhom li qegħdin isegwu lil dak li

jkun u fil-fatt imbagħad jibdew minn hemm, allura l-proċess jibda' b'mod holisitiku

jiġifieri kemm jagħmlu sorveljanza u kemm jiffolowjawh għat-terrrapija.

aħħar.

Semgeht lill-partijeti jittrattaw dinh it-talba ghal konversjoni u filwaqt li id-difiza

sostniet li irnexxilha tipprova ghas-sodisfazzjon tal-Qorti li l-appellant kellu

dipendenza fuq id-droga fiz-zmienmeta sehhew ir-reati li gie denunzjat dwrhom u li

hemm motivazzjoni sabiex jirrabilita ruhu, l-Avuakt Generali oggezzjona ghal tali

talba u dan ghaliex stqarr li l-appellant gja inghata diversi opportunitajiet sabiex

Ikkunsidrat.

L-artikolu 8 tal-kap 537 tal-ligijeit ta' Malta huwa intiz inter alia sabiex min ikun

tossiku dependenti jkun jista jsib struttura legali u fattwali li tghinu iqum fuq

saqajgh proprju minhabba il-qafas legislattiv introdott b'Att 1 tas-sena 2015 kif

sussegwentemetn emendata li jiffoka fuq l-aspett rijabilitattiv aktar minn dak

L-artikolu 8 ta' l-istess ligi jipprovdi s-segwenti:-

(1) "Meta l-persuna akkużata hija mixlija b'reat kontra l-liġijiet dwar id-droga fir-rigward

ta' kwantità ta' droga projbita li,irrispettivament mit-tip tad-droga jew mill-purità ma

taqbiżx il-kwantità ta' droga elenkata fil-Linji Gwida li jinsabu fir-Raba'Skeda tal-Ordinanza

dwar il-Mediċini Perikolużi jew fir-Raba'Skeda tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u

l-Professjonijietli għandhom x'jaqsmu magħha bħala kwantità ta' droga li tindika lil-persuna

akkużata m'għandhiex tiġi riferita għal proċeduriquddiem il-Qorti Kriminali, jew hi akkużata

bit-twettiq ta' xi reat ligħalih hemm piena ta' mhux aktar minn seba' snin priġunerija, u l-

kundizzjonijiet imsemmija fis-subartikolu (2) huma sodisfatti, il-Qorti tista', wara li tisma' s-

sottomissjonijiet magħmula f'isem il-persuna akkużata u f'isem il-prosekuzzjoni u wara li

tisma' kullxhud li l-Qorti tqis bħala neċessarju li jinstema' , toħroġ digriet li permezz tiegħu

l-Qorti tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga."

Il-kundizzjonijiet li ghandhom jigu sodisfatti ghal finijiet tas-sub artikolu (1) huma li

gejjin:-

tal-akkużat;

(a) li r-reat kontra l-liġijiet dwar id-droga jew kontra kull liġi oħra li bih il-persuna

akkużata hi mixlija husostanzjalment attribwibbli għad-dipendenza ppruvata fuq id-droga

(b) li r-reat kontra xi liġi oħra li mhix il-liġijiet dwar id-droga li bih il-persuna akkużata hi

mixlija majikkonsistix f'reat volontarju kontra l-persuna jew f'attkriminali mwettaq waqt li

l-persuna akkużata kienetfil-pussess ta' armi regulari jew bl-użu ta' nar jewsplussiv;

(ċ) li hemm raġunijiet oġġettivi li jindikaw li l-persunaakkużata x'aktarx tiġi riabilitata mid-

dipendenza fuqid-droga jew li għamlet progress jew sforz sostanzjalisabiex teħles mid-

dipendenza mid-droga

Ghalhekk minn qari ta' dan l-artikolu wiehed ghandu jintebah li hemm zewg

kategoriji ta' reati li jkunu jistghu jikkwalifikaw ghal din il-procedura specjali.

ir-reati konnessi taht il-ligi li tirregola id-droga u fit-tieni lok dawk ir-reati li jridu

jkunu tali ma ma jkunux igorru piena ta' mhux aktar minn seba' snin prigunerija.

Fir-rigward ta' l-ewwel istanza ir-reati kommessi taht il-ligi li tirregola id-droga

jistghu jigu meqjusa taht dan l-artikolu 8 diment li l-kwantita ta' droga projbita

irrispettivament minn natura tar-reat, jew mit-tip jew kwalita tad-droga jew mill-

purita ta' dik id-droga ma jkunx ritenibbli li jaqghu taht il-gurisdizzjoni Kriminal

billi dik il-kwantita ma tklunx taqbez il-kaz ta':

inqas minn 300 pillola

inqas minn 300

inqas minn 300 gramma

inqas minn 150 gramma

Fir-rigward tat-tieni klassifika ta' reati, ir-reati jridu ikunu tali li ma jkunux igorru

piena ta' mhux iktar minn seba' snin prigunerija.

Hawnhekk l-artikolu 8 ma

jghamilx distinzjoni bejn in-natura tar-reati li jkunu saru bi ksur tal-Ligijiet dwar id-

Jigifieri il-ligi tirreferi ghal dawk ir-reati l-ohra cioe li ma jkunux reti li jaqghu

taht il-ligijiet tad Droga u li ma jkunux igorru oeina ta mhux aktar minn seba' snin

Minkejja dan fiz-zewg istanzi, l-artikolu 8 jesigi ukoll kif gja rilevat li:-

a. Il-kundizzjonijiet imsemmija fis sub artikolu (2) tieghu jridu jkunu gew

b. Il-Qorti tista wara li tisma s-sottomissjonijeit maghmula f'isem il-pesuna

akkuzata u f'isem il-prosekuzzjoni u wara li tisma kul xhud li l-Qorti tqis

bhala necessarju li jinstema tqis li l-kaz jkun jimmerita li hija tassumi l-

funzjoni ta' Qorti dwar id-droga.

Il-kriterja imsemmija fis-subartikolu 2 tal-Artikolu 8 huwa s-segwenti:-

(a) li r-reat kontra l-liġijiet dwar id-droga jew kontra kullliġi oħra li bih il-persuna

akkużata hi mixlija husostanzjalment attribwibbli għad-dipendenza ppruvatafuq id-droga

tal-akkużat;

mixlija ma jikkonsistix f'reat volontarju kontra l-persuna jew f'att kriminali mwettaq waqt li

l-persuna akkużata kienet fil-pussess ta' armi regulari jew bl-użu ta' nar jewsplussiv;

(ċ) li hemm raġunijiet oġġettivi li jindikaw li l-persuna akkużata x'aktarx tiġi riabilitata mid-

dipendenza fuq id-droga jew li għamlet progress jew sforz sostanzjali sabiex teħles mid-

dipendenza mid-droga.

Fil-kaz prezenti tapplika it-tieni klassifika ta' reati ossia r-reati li jridu jkunu tali li ma

jkunux igorru piena ta' mhux aktar minn seba' snin prigunerija bhal ma hu l-kaz

odjern fejn si tratta ta' denunzja fejn il-piena ma teccedix is-seba snin prigunerija.

diversi drabi u qalet li ilha issegwi lill-appellant minn mindu kellu tlettax-il sena u

dan dejjem in konnessjoni ma abbuz ta' droga.

kkonferma li d-dependenza ta' droga li ghandu l-appellant hija wahda severa u li fil-

fatt mess zewg tipi ta' droga dik ta' Cannabis u dik tal-Kokaina.

Fil-fatt Dr Cremona

jghid ukoll li din il-problema ta' abbuz hija mizzewga ma problema daqstant serja u

cioe dik ta' loghob tal-azzard u hemm bzonn li l-ewwel l-appellant ifieq mill-

problema ta' abbuz biex jkun jista' jindirizza l-problema l-ohra daqstant akuta.

Il-Qorti nnominat ukoll lil Dr Roberta Tombion clinical psychologist sabiex tezamina

lill-appellant u tirrelata dwar il-qada tieghu fir-rigward tal-problema ta' dipendenza.

Fil-fatt fir-relazzjoni taghha markata bhala dok RH hija tiddiskrivi id-dependenza

akuta tal-appellant li bdiet meta kellu biss sittax-il sena, tant li waslitu l-habs

Ghalhekk dwar l-kwisjtoni ta'

dependenza ma jidhirx li hemm xi kontestazzjoni.

Dwar ir-rekwizit l-iehor imsemmi fis sub inciz markat bl-ittra ' c' u cioe li "hemm

raġunijiet oġġettivi li jindikaw li l-persuna akkużata x'aktarx tiġi riabilitata mid-dipendenza

fuq id-droga jew li għamlet progress jew sforz sostanzjali sabiex teħles mid-dipendenza mid-

droga" din il-Qorti taghmel referenza ghax-xhieda li instemghet.

xhieda prodotta li l-appellant qed jipprova jindirizza din il-problema tant li ghamel

kuntatt mas Sedqa u li kien qieghed fuq il-waiting list.

Jirrizulta li mit-testijiet

droga Kokajina minkejja id-dipendenza li kellu (fejn jiehu tlett darbiet fil-gimgha fil-

passat) izda kien hemm tracci tad-droga Cannabis (li kien jiehu ta' kuljum), pero

stqar li wiehed kellu jistenna tlettin jum sakemm tali tracci johorgu mis-sistema.

Kemm Dr Cremona kif ukoll Dr Tombion stqarrew li l-appellant ghandu l-kapacita

jindirizza din il-problema ta' abbuz u in oltre li kien qed jghamel l-almu tieghu biex

jindirrizzaha.

Jidher minn dak li stqarret Dr Tombion li l-appellant wera interess li

ibiddel hajtu tant li anke beda isaqsiha domadni dwr il-fedina penali tieghu u kif din

ser tirrrifletti fuq hajtu.

Dr Cremona u Dr Rummolino it-tnejn jissugerixxi li l-appellant

ghandu jinghata kul ghajnuna possibli u support biex jinghata ghajnuna biex jgheleb

dan il-vizzju.

Din il-Qorti ghalhekk tqis li l-kundizzjonijiet imsemmija fis-Subartikolu (2) huma

sodisfatti, w ghalhekk issa wara li semghet is-sottomissjonijiet tal-avukat difensur

f'isem il-persuna akkużata w lill-Ufficjal Prosekutur li baqa' joggezzjoni w semghet

ukoll kull xhud li hija qieset li kien neċessarju, thoss li ghandha tikkonsulta mal-

Bord ta' Riabilitazzjoni ta' Persuni li Nqabdu bid-Droga, u ghalhekk hija tal-fehma li

ghandha toħroġ digriet li permezz tiegħu il-Qorti tkun tista' tassumi l-funzjoni ta'

Qorti dwar id-Droga u konsegwentement ai termini tas-Sub-inciz (c) tal-Artikolu 8

tal-Kap.

537 tkun tista' tipprocedi sabiex tirreferi lill-persuna akkużata quddiem il-

Bord ta' Riabilitazzjoni ta' Persuni li Nqabdu bid-Droga sabiex jagħti dawk l-

ordnijiet fir-rigward tal-persuna akkużata kif previst fl-Artikolu 6.

Il-Qorti ghalhekk qeda tiddiferixxi l-kawza sine die u appuntabbli meta ricievi r-

rapport minghand il- Bord ta' Riabilitazzjoni ta' Persuni li Nqabdu bid-Droga.

li tircievi xi komunika minghand dan il-Bord li l-appellant ma hemmx aktar

raġunijiet oġġettivi li jindikaw li l-persuna akkużata x'aktarx tiġi riabilitata mid-

dipendenza fuq id-droga jew li għamlet progress jew sforz sostanzjali sabiex teħles

mid-dipendenza mid-droga din il-Qorti tkun lesta li tappunta din il-kawza minnufih

sabiex l-appell tieghu fuq il-mertu jigi trattat.


Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta)

Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Magistrat Dr Nadine Toledo

Kumpilazzjoni Numru: 351/2020

(Spettur Godwin Alkhatib)

Illum id-9 ta' Dicembru 2020

Rat l-imputazzjonjiet dedotti kontra l-imputati

Sirya nhar l-20 ta' Novembru 1991 u residenti gewwa l-fond 38, Tony,

Flat 3, Ganu Street, Ħal Farrug, Ħal Luqa, u detentur tal-karta tal- identita'

il-05 ta' Frar 1983 u residenti gewwa l-fond 142, Carmen House, Triq

Misrah il-Barrieri, L-Imtarfa/Ħal Balzan u detentur tal-karta tal-

identita' Maltija Nru 519274A.

Sirya nhar l-1 ta' Mejju 1983 u residenti gewwa l-fond 74, Triq Abela,

Is-Swatar, Birkirkara, u detentur tal- karta tal- identita Maltija Nru 264600A.

Akkuzati talli fix- xahar ta' Gunju 2020, gewwa l- Qammieh fil- Mellieha,

b' diversi atti maghmulin minnhom, fi' zminijiet differenti u li jiksru l-

istess dispozzizjoni tal- Ligi, ikkommettew serq ta' ghasel min gewwa

garar tan- nahal għad- dannu ta' Marjan Paul Touarha, liema serq huwa

aggravat bil- vjolenza (numerika), bil- hin, bil- lok u bix- xorta tal- haga

misruqa, bi ksur tal- Artikoli 18, 262(b), 270, 269 u 271(b) tal- Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta.

Akkuzati wkoll talli fl- istess dati, lok, hinijiet u cirkustanzi imsemmija

qabel ikkagunaw hsara volontarja fuq il- propjeta ta' Marjan Paul Touarha,

bi ksur tal- Artikolu 325(1)(b) tal- Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta.

qabel qataw jew kielu mir- raba' ta' haddiehor, frott jew prodotti ohra bi

ksur tal- Artikolu 340(b) tal- Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta.

qabel, bi hsara tas- sid jew tad-detentur ghamlu vjolazzjoni kontra l-

propjeta ta' haddiehor bi ksur tal- Artikolu 340(d) tal- Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti giet mitluba li f' kaz ta' htija tikkonsidra lil- Hussein Ciantar Pisani u lil

9 tal- Ligijiet ta' Malta.

Il- Qorti giet ukoll mitluba sabiex f' kaz ta' htija tikkundana lit- tlett

imputati ghall- hlas ta' spejjez li jkollhom x'jaqsmu mal- hatra ta' esperti

jew periti fil- proceduri hekk kif ikkontemplat fl- Artikolu 533 tal- Kapitlu

9 tal- Ligijiet ta' Malta.

Wara li rat li l- Avukat Generali ta' l-kunsens tieghu sabiex il-kawza tigi

trattata bi procedura sommarja skont l-artikolu 370(4) tal-Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta.

Rat li matul is-seduta tat-3 ta' Settembru 2020, l-imputati irregistraw

ammissjoni inkondizzjonata ghall-imputazzjonijiet dedotti kontrihom,

liema ammissjoni giet ikkonfermata mill-imputati separatament u

individwalment wara li l-Qorti a tenur ta' l-artikolu 392A(1) tal-Kapitolu

9 tal-Ligijiet ta' Malta avzathom u wissiethom solennement bil-

konsegwenzi legali ta' dik l-ammissjoni u ikkonceditlhom zmien

bizzejjed biex

jikkonsultaw ma

jikkonsidraw t-twegiba taghhom u jergghu lura minnha.

tennew u kkonfermaw

l-ammissjoni

inkondizzjonata taghhom.

Rat li fid-dawl ta' l-ammissjoni tal-imputati il-Qorti m'ghandhiex

alternattiva ghajr li ssibhom hatja tal-imputazzjonijiet migjuba kontra

taghhom u li a tenur ta' l-artikolu 392A tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Malta din il-Qorti setghet tghaddi ghas-sentenza fil-konfront ta' l-

Rat illi ma' hemmx raġuni tajba ai termini tal-Art.

392A(3) tal-Kap.

9 tal-

Ligijiet ta' Malta biex il-Qorti tiddubita li nonostante l-ammissjoni

taghhom, l-imputati effettivament mhumiex ħatja tar-reati addebitati

L-akkużi għalhekk huma sodisfacjentement ppruvati.

Rat id-dokumenti kollha pprezentati, hadet konjizzjoni tax-xhieda li

xhedu, fliet l-atti kollha tal-kawza;

Semghet lill-partijiet jittrattaw dwar il-piena fl-istess udjenza tat-3 ta'

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Rat l-atti kollha

Ikkunsidrat

Fatt tal-kaz fil-qosor

Illi dan il-kaz immur lura ghal tali fix-xahar ta' Gunju 2020 meta l-

pulizija tal-Qawra gew informati minn certu Marjan Paul Touarha li sid ta'

ghalqa gewwa l-Qammiegh, Pembroke, li dak il-hin stess kien hemm

persuni ta' nazzjonalita barranija illi kienu qed jisirqu xi ghasel.

Illi l-

gimgha qabel

li x'aktarx kien sar mill-istess persuni.

investigazzjoni tal-pulizija irrizulta li sabu lill-imputati gewwa l-ghalqa

jisirqu l-ghasel.

Ikkunsidrat

segwenti.

Illi b'amissjoni ta' l-imputati ghall-imputazzjonijiet kollha migjuba fil-

konfront taghhom waqt is-seduta tat-3 ta' Settembru 2020 din il-Qorti

lilhom, u ser tghaddi biex tippronunzja sentenza fil-konfront taghhom.

Madankollu ghall-finijiet ta' piena il-Qorti hadet in konsiderazzjoni s-

Il-fedina penali ta' l-imputat Abdalla Ahmed Laus hija netta.

Fir-rigward il-fedina penali taz-zewg imputati l-ohra, cioe Nappa Licari

mhijiex netta, minn harsa ta' l-istess ma jirrizultax li ghandhom

Il-pulizija talbet sabiex dawn iz-zewg imputati

jigu kkunsidrati bhala recidivi ghal-finijiet ta' l-artikolu 49 u 50 tal-

Ghalkemm ma tressqitx il-provi ta' dawn is-

inkondizzjonata

ta'

prosekuzzjoni giet ezentata milli tkompli tressaq provi, inkluz s-

sentenza jew sentenzi relattivi, ta' liema ssir referenza ghalihom

fil-fedina penali ta' l-imputati.

L-amissjoni ta' l-imputati.

Din l-amissjoni saret fl-iktar stadju bikri

tal-procedura kif ukoll fl-istqarrija u ghalhekk ghandha tigi

kunsidrata li l-amissjoni hija attenwanti favur l-imputati fic-

cirkostanzi tal-kaz.

L-intenzjoni

ta'

l-imputati kienet sabiex

jghejjxu

lill-familji

taghhom u jitmghuhom l-ghasel u mhux sabiex jaghmlu xi

gwadann personali iehor.

L-imputati lesti li jhallsu ghall-ispejjez li kkagunaw lill-vittma.

F'dan ir-rigward l-imputat ipprezenta stima fl-ammont ta' elfejn,

sitt mija u disghin euro u erbghin centezmu (€2,690.40).1

Il-prosekuzzjoni ddikjarat li l-imputati ikkollaboraw bis-shih u li,

fil-fehema tal-prosekuzzjoni, dan il-kaz ma jimerittax li l-imputati

jinghataw piena karcerarja.

Il-vittma min-naha tieghu jghid li tilef din il-bejta tan-nahal, bil-

kolonnja taghha u bl-ghasel ta' go fiha.

Huwa jispjega li kolonnja

bhal kif kellu tiswa hafna flus sabiex jerga jsib bhalha.

Ghaldaqstant il-Qorti wara li rat l-artikoli 18, 262(b), 270, 269, 271(b),

325(1)(b), 340(b), 340(d), 49, 50 u 533 tal-Kodici Kriminali,

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta issib lill-imputati kollha hatja ta' l-

imputazzjonijiet kollha dedotti kontra taghhom, u, in vista tac-

cirkostanzi kollha tal-kaz, u bl-applikazzjoni tal-artikolu 22 tal-Kapitolu

446 tal-Ligijiet ta' Malta, tilliberahom bil-kondizjoni li ma jaghmlux reat

Il-Qorti fissret is-sentenza lill-hatja skont l-Art.

22(3) tal-Kap 446 tal-

Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti wara li rat l-artikolu 15A tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta

tordna lill-imputati f'sehem ugwali bejniethom ihallsu lil Marjan Paul

Touarha s-somma ta' elfejn, sitt mija u disghin Euro u erbghin centezmu

(€2,690.40) rapprezentanti kumpens tal-hsara kkagunata lilu.

Il-Qorti wara li rat l-artikolu 15A (2) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta

qed tordna li l-kumpens jithallas b'pagamenti mensili ta' mitt Euro

(€100) minn kull wiehed mill-imputati fix-xahar bl-ewwel pagament isir

mhux aktar tard minn xahar millum u jkomplu jhallsu b' pagamenti

ekwivalenti konsekuttivi u mhux interrotti fl-ahhar ta' kull xahar

sussegwenti bid-dekadenza tal-beneficcju ta' dan it-terminu f'kaz li

jonqsu milli jhallsu hekk puntwalment dan l-istess kumpens.

L-ammont

shih b'hekk ghandu jkun imhallas sa zmien massimu ta' disa' (9) xhur

Il-Qorti wara li rat l-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta

tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri ta' din it-talba stante li ma gewx

mahtura esperti jew periti fil-proceduri.

Moghtija illum nhar id-9 ta' Dicembru 2020 fil-Qrati tal-Gustizzja,

millum.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 09 ta' Dicembru, 2020

E. Calleja & Sons Limited u b'digriet tal-10 ta' Jannar 2011 giet korretta ghal Calleja Limited (C-5717)

Il-Qorti: Rat iċ-ċitazzjoni tas-soċjetà attriċi, li permezz tagħha, wara li ġie premess illi: Il-konvenuta kienet impjegata mas-socjetà attrici u kienet responsabbli biex tircievi flus kontanti u tipposthom biex imbaghad jigi ppreparat depozitu tal-flus biex jittiehdu l-bank.

Irrizultaw xi diskrepanzi ammontanti ghall-ghaxart elef u disgha u erbghin Lira Maltin (Lm10,049) waqt li kienu qed isiru investigazzjonijiet sussegwenti fin-nuqqas ta' cash/kontanti.

Il-konvenuta kienet hi effettivament responsabbli, li skond il- procedura u prattika addotata ghal hafna snin, tircievi pagamenti minghand il-klijenti flimkien ma' kaxxiera ohra u allura hija tenuta tispjega x'kien effettivament x'sar mill-cash/kontanti; jinghad illi ebda diskrepanza ma nstabet fil-kaz ta' kaxxiera ohrajn.

Irrizulta in segwitu li permezz ta' function partikolari fis-sistema interna tas-software tas-socjetà attrici, l-konvenuta rnexxielha tiddeattiva ikun hemm konformità jew autoverifika tal-ammont u dettalji rcevuti bhala cash/kontanti mal-ammont ippreparat ghall-bank.

Ghal dan in-nuqqas/shortfall hija unikament responsabbli l- konvenuta li qed tigi mitluba tispjega ghax qatt ma tat spjegazzjoni.

Intalbet din il-Qorti sabiex: 1.

Tiddikjara u tiddeciedi li l-konvenuta hija responsabbli ghan-nuqqas ta' ghaxart'elef u disgha u erbghin Lira Maltin (Lm10,049).

l-command permezz tieghu kien

Tikkundanna lill-konvenuta thallas lis-socjetà attrici l- ammont ta' ghaxart'elef u disgha u erbghin Lira Maltin (Lm10,049).

Bl-ispejjez gudizzjarji u extra gudizzjarji inkluzi dawk tal- mandati ta' Sekwestru ta' Inibizzjoni numri 1029/02 u 1028/02 rispettivament, bl-imghax fuq kull ammont mill-jum li ttiehed u bir-riserva ta' kull dritt u azzjoni kompetenti lis-socjetà attrici skond il-ligi.

Il-konvenuta minn issa ngunta in subizzjoni.

Rat id-dikjarazzjoni tal-fatti tas-soċjetà attriċi maħlufa minn Joseph Ager Dimech li kkonferma illi: Il-konvenuta kienet impjegata mas-socjetà attrici u kienet responsabbli biex tircievi l-flus kontanti u tipposthom biex imbaghad jigi ppreparat depozitu tal-flus biex jittiehdu l-bank.

Irrizultaw xi diskrepanzi ammontanti ghall-ghaxart'elf u disgha u erbghin Lira Maltin (Lm10,049) waqt li kienu qed isiru investigazzjonijiet sussegwenti fin-nuqqas ta' cash/kontanti.

Il-kovenuta kienet hi effettivament responsabbli, li skond il- procedura u prattika addotata ghal hafna snin, tircievi l- pagamenti minghand il-klijenti flimkien ma' kaxxiera ohra u allura hija tenuta tispjega x'kien effettivament x'sar mill- cash/kontanti; jinghad illi ebda diskrepanza ma nstabet fil-kaz ta' kaxxiera ohrajn.

Irrizulta in segwitu li permezz ta' function partikolari fis-sistema interna tas-software tas-socjetà attrici, l-konvenuta rnexxielha tiddeattiva l-command li permezz tieghu kien ikun hemm konformità jew autoverifika tal-ammont u dettalji rcevuti bhala cash/kontanti mal-ammont ippreparat ghall-bank.

Ghalhekk kellha ssir din il-kawza.

Rat in-nota tal-eċċezzjoniiet tal-konvenuta li permezz tagħha

eċċepiet illi:

Is-sistema komputerizzata tas-socjetà attrici kienet taghmilha possibbli lil terzi jimmanipulaw is-sistema sabiex jidher li l- kompjuter uzat mill-konvenuta intuza sabiex tigi kancellata data.

Salvi eccezzjonijiet ohra.

Rat id-dikjarazzjoni tal-fatti tal-konvenuta li kkonfermat illi: It-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt stante illi l- konvenuta ma hiex responsabbli ghall-allegat nuqqas ta' ghaxart elef u disgha u erbghin Lira Maltin (Lm10,049).

Semgħet ix-xhieda prodotti.

Rat illi fl-udjenza tat-22 ta' Frar 2005, din il-Qorti diversament presjeduta ħatret lill-Avukat Dottor Martin Shepel bħala espert fit-teknoloġija.

Rat ir-relazzjoni tal-espert tekniku.

Rat li l-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif presjeduta biex tkompli tinstema u tinqata'.

Semgħet lill-espert tekniku jixhed in eskussjoni.

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet, ta' replika u ta' kontro replika tal-partijiet.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Ikkunsidrat illi din tal-lum hija kawża għall-kundanna tal-ħlas ta'

somma flus illi l-attriċi tgħid illi l-konvenuta ħadet fuq medda ta'

xhur meta l-istess konvenuta kienet impjegata mal-attriċi.

lilha

F'termini sempliċi tagħha, hu dritt ta' kull kumpannija li tfittex biex li gew meħuda indebitament minn xi impjegat tagħha.

Mill-provi prodotti jirriżulta li l-konvenuta kienet impjegata mal- attriċi bħala back office cashier responsabbli tirċievi l-flus mingħand l-outdoor salesmen u d-deliverymen.

Parti mix- xogħol tal-konvenuta bħala kaxxiera kien illi kull pagament li jaslilha ddaħlu fis-sistema tal-kompjuter billi l-ewwel iddaħħal il- pagament fid-Debtors Payment Software Application biex taġġorna l-kont tal-klijent, imbagħad, din l-application kienet integrated ma' oħra, żviluppata in house, bl-isem ta' Cashtill, in preparazzjoni għad-depożitu bankarju, fejn il-kaxxiera għal darb'oħra ddaħħal kull pagament li tirċievi.

Finalment, is-sistema kienet tiġġenera żewġ irċevuti.

Waħda tintbagħat lill-klijent u l-oħra titwaħħal mal-irċevuta temporanja tas-salesman/deliveryman u finalment tgħaddi għand l-accounts department biex l-inkartament jiġi filed u arkivjat.

Fl-aħħar tal- ġurnata, il-konvenuta kienet ittella' lill-accounts department il- pagamenti kollha li tkun ġabret u ipproċessat dakinhar, kemm cheques u kif ukoll flus kontanti.

Naturalment l-ammont globali ta' kull ġurnata li ttella' għand tal-accounts ta' bilfors ried jaqbel mal-ammont globali li l-konvenuta kienet tkun daħħlet fis- sistema tal-kompjuter dakinhar.

Lorenza Van De Wakker Saliba, li tokkupa l-kariga ta' financial controller mal- attriċi, tispjega li għall-ħabta ta' Awwissu 2001 u wara li għamlu dak li jgħidulu cash control account reconciliation ta' dak ix- xahar, bdew isibu diskrepanzi bejn il-bejgħ ta' ġurnata partikolari u l-flus kontanti li jiġu depożitati dakinhar.

Fil-bidu tal-2002 għamlu eżerċizzju ta' verifika dettaljat fuq xahar partikolari u minn hemm iddentifikaw li dawn id-diskrepanzi kienu qed jirriżultaw fil-każ ta' flus li kienu qed jgħaddu mingħand kaxxiera partikolari u ċioè l-konvenuta.

Irriżultat ukoll din id-diskrepanza bejn l-audit trail u ċioè r-records ta' kull transazzjoni li tkun għaddiet il-konvenuta u dawk li daħħlet fil- Cashtill Application.

Ix-xhud tkompli billi tispjega li d-

ta'

diskrepanza kienet

Lm10,049, illum €23,408 fuq medda ta' xhur.

tammonta għas-somma globali

L-Awditur Joseph Camilleri Falzon mid-ditta KPMG wkoll jispjega kif irriżulta li l-flus li suppost daħħlet il-kumpannija ma kienux qed jiġu kollha depożitati l-bank.

Ikompli billi jispjega li l-attriċi għandha dak li jsejħulu cash control account li jirrifletti fejn ikunu qed imorru l-flus kollu li suppost tkun daħħlet l-attriċi mal- ġurnata.

Filwaqt illi l-figura ta' ġurnata partikolari suppost tkun taqbel mal-ammont li attwalment jiġi depożitat il-bank dakinhar, spiss kien qed jiġri li kien qiegħed jiġi depożitat il-bank inqas milli suppost.

Ix-xhud ikkonferma li mill-evidenza li raha fil-kotba tal-attriċi, kien qiegħed jasal għall-istess konklużjoni ta' Lorenza Van De Wakker Saliba u ċioè li d-diskrepanzi kienu qed joriġinaw mill-kompjuter jew aħjar mill-user account tal-konvenuta peress li setgħet taċċessa l-user account tagħha minn terminals jew kompjuters differenti.

Rinfaċċjata b'dawn id-diskrepanzi, il-konvenuta ma setgħetx tagħti spjegazzjoni u lanqas riedet tammetti li ħadet dawn il-flus u allura l-attriċi kienet kostretta tiftaħ din il-kawża.

L-attriċi tikkontendi li għal dawn il-flus li nstabu li huma nieqsa hija unikament responsabbli l-konvenuta u allura għandha tirrifondi s-somma ta' Lm10,049.

Robert Camilleri Cumbo, li dak iż-żmien kien jaħdem bħala IT manager mal- attriċi, jispjega li l-konvenuta lanqas ma setgħet tagħti spjegazzjoni lilu dwar kif kienu seħħew dawn id-diskrepanzi u allura huwa ntalab mill-attriċi jagħmel verifiki fuq l-applications tal-kompjuter li kienet tuża l-konvenuta u sab illi fejn isseħħ l- integration bejn id-Debtors Payment Software Application u l- Cashtill Application kien hemm difett jew bug li permezz tagħha meta l-utent, f'dan il-kaz il-kaxxiera, wara li tkun daħħlet il- pagament fid-Debtors Payment Software Application, tista' taghfas l-escape button darbtejn fuq xulxin u b'hekk il-parti fejn il-pagament suppost jiddaħħal fil-Cashtill Application tinqabeż.

Peress li fl-aħħar tal-ġurnata l-accounts department kienu

jagħmlu reconciliation biss bejn dak li kien jgħidilhom il-Cashtill

Application u l-flus kontanti u cheques li kienu jgħaddulhom il-

kaxxiera, il-kaxxier/a seta' faċilment iżomm dawn il-flus għalih

u l-klijent lanqas ma jinduna b'xejn għaliex il-pagament ikun ġie

reġistrat fil-kont tiegħu permezz tad-Debtors Payment Software

Application u allura tintbagħat lilu l-irċevuta bil-posta.

Fil-fatt, l-accounts department sabu numru ta' riċevuti li kienu ħarġu mingħand il-konvenuta u ċioè mill-user account tagħha iżda li ma ġewx reġistrati fil-Cashtill Application.

L-attriċi tgħid illi kien proprju dan li kienet qed tagħmel il- konvenuta u ċioè iżżomm parti mill-flus li tirċievi u tirreġistra l- bilanċ fil-Cashtill Application.

L-attriċi tinsisti li dawn id- diskrepanzi oriġinaw mill-ipproċessar u mit-tħaddim tas-sistema minn persuna waħda partikolari biss u ċioè l-konvenuta.

Huwa rilevanti l-inċident li jsemmi Robert Camilleri Cumbo fil-każ ta' pagament partikolari li l-konvenuta kienet avviċinatu dwaru qabel ma ġara dan kollu.

Huwa jispjega li kien hemm okkażjoni fejn il-konvenuta kienet marret fuqu sabiex tirraporta li pagament li hija kienet daħħlet fis-sistema ma kienx qiegħed jidher fil-Cashtill Application.

Madanakollu, ix-xhud jgħid illi peress illi dakinhar ma kienitx kwistjoni ta' flus nieqsa, għaliex li l-konvenuta kienet qaltlu li ġiet over fil-cash, u dan kien inċident ta' darba, huwa ma kienx daħal fid-dettal sabiex isib x'seta' wassal għall-problema għaliex assuma li jekk il-konvenuta ser terġa tiltaqa' ma din il-problema kienet ser terġa tmur tgħidlu.

Finalment, ta' min isemmi wkoll li (i) id-diskrepanzi nstabu biss fejn jidħlu flus kontanti u l-attriċi qatt ma sabet cheques nieqsa u (ii) l-attriċi ma kienet issib l-ebda diskrepanza fil-ġranet li għal xi raġuni ma kinetx tkun xogħol il-konvenuta.

Da parti tagħha, il-konvenuta teċċepixxi li hija mhijiex responabbli għall-allegat nuqqas tas-somma riklamata kif ukoll illi s-sistema komputerizzata tas-soċjetà attriċi kienet tagħmilha possibbli lil terzi jimmanipulaw is-sistema sabiex jidher li l- kompjuter użat mill-konvenuta intuża sabiex tiġi kanċellata data.

Il-konvenuta xehdet b'mod estensiv fejn tispjega eżattament x'kien xogħolha u għalkemm tirrikonoxxi li kien hemm dawn id- diskrepanzi, li oriġinaw mill-user account tagħha, hija tiċħad li qatt ħadet xi flus imma ma tistax tispjega x'ġara.

Fir-relazzjoni tiegħu, l-espert tekniku jispjega li:

"Mill-eżami tas-sistema jirriżulta li r-rutina bejn il-Cash Till u Debtors' Ledger u l-Cash Control kellu difett (bug) permezz ta' liema kien jeżisti metodu kif ma ddaħħalx l-entraturi fil- Cash Tanti Cassar mingħajr ma jindunaw l-Accounts Department – xhieda ta' Robert Camilleri Cumbo.

Fil-fatt dan kien possibbli billi waqt il-proċess bejn il-Cash Till u d-Debtors' Ledger – the [esc] key is pressed twice l-ammont proċessat fid-Debtors Ledger ma jirriżultx fil-Cash Deposit report, ergo fil-Cash Tanti Cassar ukoll."

Ikompli dwar il-password tal-user account li:

"Waqt li l-password hija r-responsabilità tal-user fdata lilu bħala mezz ta' sigurta huwa l-user responsabbli minnha u jekk l-user jgħaddi dina l-password lil ħaddieħor dak kollu li jagħmel tali terz bil-użu ta' dina l-passport ġġib il- konsegwenza li dak kollu li sar b'dina l-password huwa daqs li kieku sar minn l-user ma min ġiet abbinata dina l- password."

L-espert tekniku għalhekk jasal għall-konklużjoni li:

"...ġie pprovat li l-flus kontanti nieqsa fid-depożiti tirriżulta mill-ipproċessar fid-Debtors' Ledger u Cash Control mill-user Daphne Failla, fejn difett fir-rutina kien possibbli tiġi deattivata l-command li permezz tiegħu kien ikun hemm konformita jew autoverifika ta' l-ammont ippreparat għall- bank u mhux li ġiet manipulata s-sistema sabiex jidher li l- kompjuter użat mill-konvenuta intuża biex tiġi kkanċellata data."

Il-Qorti, wara li fliet bir-reqqa l-provi kollha prodotti u r- relazzjoni tal-espert tekniku, issib illi taqbel perfettament mal- konklużjonijiet kif imfissra fl-imsemmija relazzjoni u ma ssib l- ebda raġuni għalfejn dawn il-konklużjonijiet għandhom jiġu skartati.

Skartata allura t-teżi tal-konvenuta li s-sistema tal-kompjuter kienet b'xi mod manipulata, din il-Qorti tqis illi ġie muri mill- attriċi li l-konvenuta kienet skopriet mod kif ma tirreġistrax ċertu pagamenti fil-Cashtill Application biex tkun tista' żżomm il-flus hi.

tħalli

il-Qorti

tagħha aċċessibli

Il-konvenuta tipprova titfa dubju fuq il-verżjoni tal-attriċi minħabba l-fatt illi l-kompjuter tagħha dejjem kien ikun mixgħul u allura seta' faċilment xi ħadd daħal hu fuq is-sistema f'isimha u għadda dawn it-transazzjonijiet huwa.

Tgħid illi kien il- manager tagħha stess li kien insista li ma jistax ikun kull darba li toħroġ mill-kamra titfi l-kompjuter. tal-konvenuta illi Madanakollu, m'għandux mis-sewwa.

L-ewwel u qabel kollox, il-konvenuta ma kien imissha qatt tħalli l-kompjuter tagħha jew aħjar tippermetti li l-user account tagħha ikun miftuħ u aċċessibli fuq xi kompjuter jekk hi ma tkunx fil-kamra.

Din mhux kwistjoni li wieħed joqgħod jixghhel u jitfi l-kompjuter kull darba li jillarga ftit imma hija r-responsabbiltà ta' kull impjegat li jassigura l- workstation tiegħu u jara li dan ikun f'kull ħin password protected.

Mhux skuża valida li l-konvenuta kienet bi fuq traskuraġni kompjuters differenti.

Aktar minn hekk, il-konvenuta ma ġabet l-ebda prova li kien hemm xi ħadd ieħor li seta' għadda dawn it-transazzjonijiet f'isimha.

Hija ressqet biss argumenti ipotetiċi u konġetturi li bl- ebda mod ma jsibu xi bażi fil-provi miġjuba f'din il-kawża.

Ladarba kollox jipponta lejha, kien jispetta lilha li xxejjen il-provi bil-wisq aktar sodi li ġabet l-attriċi.

Il-konvenuta bħal donnha tipprova titfa' xi ħtija wkoll fuq Robert Camilleri Cumbo, l-IT manager tal-attriċi iżda la ġabet xi prova li kien hu li b'xi mod kellu x'jaqsam mad-diskrepanzi bejn il-flus li daħlu fid- Debtors Payment Software Application u l-Cashtill Application jew li huwa kellu aċċess għall-password tagħha u għadda t- transazzjonijiet in kwistjoni hu.

Billi din it-teżi hija teoretikament u teknikament possibbli ma jfissirx illi huwa probabbli li ġara

hekk meta ma hemmx l-iċken prova fl-atti sabiex tissostanzja

din il-linja ta' difiża tagħha.

Hija targumenta wkoll illi huwa suspettuż li Robert Camilleri Cumbo ma

għamel xejn meta kienet avviċinatu hija stess dakinhar illi sabet

li transazzjoni kienet tidher f'application waħda imma mhux fl-

oħra.

Madanakollu, il-Qorti ma tara xejn suspettuż fil-mod li

aġixxa Robert Camilleri Cumbo dakinhar.

Kif spjega huwa stess, sa fejn kien jaf hu, din ġrat darba waħda biss u ladarba ma kienx każ ta' flus neqsin ma ħassx li kellu għalfejn jindaga aktar fil-fond sakemm ma terġax tiġri darb'oħra.

Imma meta ġrat numru ta' drabi wara, il-konvenuta ma marritx tgħidlu kif kienet għamlet l-ewwel darba.

B'żieda ma dan kollu, il-Qorti tqis illi mhuwiex verosimili li ħaddieħor kien ser ikollu l-opportunità jgħaddi numru sostanzjali ta' transazzjonijiet mill-user account tal-konvenuta mingħajr ma qatt indunat.

Dan għaliex dan ix-xenarju jippresupponi li min kien (i) kien jaf bid-'difett' jew loophole tad-double escape (ii) f'diversi okkazzjonijiet kellu aċċess għall-user account tal- konvenuta (iii) kellu biżżejjed ħin biex jgħaddi dawn it- transazzjonijiet kif spjegat aktar qabel f'din is-sentenza u l- irċevuta tas-salesman/deliveryman li l-pagament tagħha jkun ipproċessa jieħu ħsieb ipoġġiha mal-munzell irċevuti lesti li kien ikollha l-konvenuta u finalment (iv) jieħu l-flus.

Il-konvenuta ma tikkontestax il-quantum tas-somma riklamata mill-attriċi.

Il-Qorti tqis għalhekk li l-attriċi wriet li fuq medda ta' xhur kien hemm diskrepanza ta' Lm10,049 bejn il-bejgħ li għamlet l-attriċi u l-flus li attwalment daħħlu fil-Cashtill Application u sussegwentment depożitati l-bank u għal dawn il- flus għandha twieġeb il-konvenuta.

Għalhekk u għal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi tilqa' t-talbiet attriċi bl-imgħax mid-data tas-sentenza.

L-ispejjeż tal-kawża jitħallsu mill-konvenuta.