Illum il-Hamis, 10 ta' Dicembru 2020

Victor Padovani Ginies; Antonia sive Antoinette Padovani Ginies f'isimha proprju u f'isem l-assenti Elena Maria sive Helen Padovani Ginies skont prokura tal-10 ta' Frar 2003 "Dokument X" hawn anness; Marie Aloisio; Joseph Mary Padovani Ginies; Michelina Sciuech; Gesmon Aloisio (Gesu Maria) sive Jesmond f'isem u ghan-nom tal-assenti Rose Mary Zammit Pace vs Monica Ellul Sullivan Seddon Emsting, Avukat tal-Istat

Rat ir-rikors tar-rikorrenti tat-28 ta' Awwissu 2019 li jghid hekk:

i. Illi r-rikorrenti huma proprjetarji tal-fond dekontrollat 107, "Tulip" Triq Il-Ferrovija l- Qadima, Fleur-de-Lys, Birkirkara li ilu mikri lill-intimata Monica Ellul Sullivan Seddon Emsting ghal aktar minn 45 sena u zgur qabel is-17 ta' Lulju 1975 kif jirrizulta minn "Dokument A" hawn anness bil-kera ta' Lm180 fis-sena, u llum €2,295.60c fis-sena kif jirrizulta mill-ahhar ricevuta "Dokument B" hawn anness. ii.

Illi r-rikorrenti akkwistaw il-fond in kwistjoni mill-wirt tal-mejta genituri taghhom Emnnanuele Padovani Ginies u Caterina sive Kitty nee Padovani Ginies u dan skont testment unica charta tal-31 ta' Marzu 1965 fl-atti tan-Nutar Dottor Angelo Aloisio, li kopja tieghu hija hawn annessa u mmarkata bhala "Dokument C". iii.

Illi skont it-testment fuq msemmi, ir-rikorrenti Antonia sive Antoinette Padovani Ginies u Elena Maria sive Helen Padovani Ginies, li baqghu xebbiet sallum ghandhom I-uzufrutt tal-introjtu tal- kera kollu li jippercepixxu mill-fond imsemmi.

Illi Emmanuele Padovani Ginies miet fid-28 ta' Lulju 1989 u I-wirt tieghu gie denunzjat lill- Kummissarju tat-Taxxi Interni skont denunzja nru.

3453/1989, filwaqt illi Caterina sive Kitty Padovani Ginies mietet fit-30 ta' April 1974 u I-wirt taghha wkoll gie denunzjat lill- Kummissarju tat-Taxxi Interni.

Peress illi ghaddew aktar minn 20 sena mill-mewt tal- konjugi Padovani Ginies mhemmx obbligu ta' prezentata ta' dawn id-dokumenti fl-atti odjerni. v. Illi fit-30 ta' April 1996, il-kera giet awmentata ghal Lm50.00c fix-xahar ghal- perijodu ta' hmistax-il sena ai termini tal-Att XXIII tal-1979 u dan skond skrittura hawn annessa u mmarkata bhala "Dokument D", pero l-kirja kellha tkompli tigi regolata bil- ligijiet li kienu in vigore qabel I-introduzzjoni tal-Att XXXI tal-1995, ossia skont id- disposizzjonijiet tal-Kap.

158 tal-Ligijiet ta' Malta. vi.

Illi kif jirrizulta mill-istess skrittura, dan il-ftehim ma kellux jitqies bhala novazzjoni tad-drittijiet moghtija lil Monica Vella Aloisio Tramboo Galea Seddon Emsting bl-Att XXIII tal-1979. vii.

Illi Ilum il-gurnata I-intimata Monica Vella Aloisio Tramboo Galea Seddon Emsting qed thallas kera irrizorja ta' €2,295.60c fis-sena skond kopja tal-ahhar ricevuta "Dokument B" surreferit, meta l-valur lokatizzju tal-fond fis-suq huwa ferm aktar gholi minn dak stabbilit bid-disposizzjonijiet tal-Kap.

158 tal-Ligijiet ta' Malta, liema disposizzjonijiet gew mibdula bi ftit bl-Att X tal-2009 kif wkoll I-Ordinanza XVI tal-1944. viii.

Illi l-fond de quo proprjeta tar-rikorrenti gie dekontrollat fit-12 ta' Mejju 1970 skond "Dokument E" hawn anness u minhabba d-disposizzjonijiet tal-Att XXIII tal- 1979, l-intimata Mercieca flimkien mal-mejjet zewgha kellhom dritt ta' rilokazzjoni fil- fond u Ii ma setghux jigu zgumbrati mill-istess fond oltre Ii kellhom jhallsu kera sa massimu tad-doppju darba kull hmistax-il sena ai termini tal-istess Att. ix.

Illi tul iz-zmien u ai termini tal-ligi, wkoll bl-emendi tal-Att X tal-2009, il-kera fuq msemmija giet awmentata imma mhux skond is-suq u mhux skond il-ftehim kif pattwit bejn il-partijiet, tant illi l-konjugi Alsford baqghu jabitaw fil-fond in kwistjoni sa mewt Joseph Alsford u Ilum mill-intimata Monica Vella Aloisio Olivier Seddon Emsting. x. Illi gialadarba l-ftehim fuq il-kirja de quo kien intlahaq qabel ma dahlu fis-sehh id- disposizzjonijiet tal-Att XXIII tal-1979 u cioe fil-21 ta' Gunju, 1979, id-drittijiet patrimonjali tal-atturi tbiddlu radikalment b'tali mod illi l-proprjeta in kwistjoni minkejja

t-terminu miftiehem, ma setghet tittiehed Iura qatt minn idejn I-intimata Monica Vella Aloisio

Illi effettivament qabel ma dahlet fis-sehh I-Att XXIII tal-1979, gia la darba l-fond

kien fond dekontrollat, ma kienx soggett ghar-rekwizizzjoni u I-lokazzjoni taI-intimata

Monica Vella Aloisio Olivier Seddon Emsting, kienet tigi terminata wara I-iskadenza tal-perijodu

lokatizju.

Illi bid-dhul fis-sehh taI-Att XXIII taI-1979, din is-sitwazzjoni tbiddlet radikalment u

I-intimata u l-eredi taghha li kienu jghixu maghhom, gie moghti lilhom id-dritt li

jibqghu jghixu fil-fond basta li jkunu cittadini Maltin u li juzaw il-fond bhala residenza

ordinarja taghhom u awment fil-kera skond ir-rata ta' inflazzjoni kif determinata mill-

awtoritajiet governattivi.

Illi ghalhekk effettivament ir-rikorrenti gew spossessati mid-dritt ta' uzu tal- proprjeta taghhom, wara li skada t-terminu lokatizju u ghalhekk gie assoggettat ghal relazzjoni forzata ta' sid u inkwilin ghal perijodu indefinit u ghalhekk intilef il-bilanc bejn I-interessi taI-inkwilini u dawk tas-sidien, minkejja l-ftehim milhuq bejn il-partijiet qabel id-dhull fis-sehh tal-Att XXIII tal-1979, u dan kif jirrizulta mid-Dokument A. xiv.

Illi konsegwentement bl-Att XXIII tal-1979, minkejja li l-fond 107, "Tulip", Triq II- Ferrovija l-Qadima, Fleur-de-Lys, Birkirkara kien fond dekontrollat kif jirrizulta mid-dokument tal- Valuation Office, hawn anness u mmarkat bhala Dokument E u ghalhekk ma setghax jigi rekwizizzjonat mill-awtoritajiet kompetenti, u I-intimati konjuzi Zammit ppretendew illi jkomplu jiddetjenu I-istess fond, b'titolu ta' lokazzjoni fil-perijodu ta' rilokazzjoni taht il-provvedimenti tal-Kap.

158 tal-Ligijiet ta' Malta ghax huma cittadini Maltin, li juzaw il-fond bhala residenza ordinarja taghhom u li kienu lesti biex ihallsu awment fil-kera skond ir-rata taI-inflazzjoni mill-ahhar tigdida. xv.

Illi b'dan il-mod, ir-rikorrenti gew mcahhda mit-tgawdija tal-proprjeta taghhom, minghajr ma gew moghtija kumpens xieraq ghat-tehid tal-pussess taI-istess fond, minkejja l-ftehim ezistenti qabel is-17 ta' Lulju 1975 u I-ligijiet vigenti fil-pajjiz, qabel id-dhul in vigore tal-Att XXIII tal-1979 u infatti l-unika kumpens li gie offrut kien li jithallas iz-zieda fi r- rata taI-inflazzjoni pero qatt iktar mid-dopju wara l-gheluq tal- perijodu lokatizju. xvi.

Illi fil-fatt, il-valur lokatizzju taI-istess fond meta saret il-kirja u kull hmistax-il sena sussegwenti kien ferm oghla minn dak moghti lilhom bl-Att XXIII tal-1979, u kull hames snin de quo kien ferm oghla minn dak kif stabbilit fil-ligi. xvii.

Illi huma ghalhekk gew privati mill-proprjeta taghhom stante illi skont il-principji stabbiliti mill-Konvenzjoni Ewropeja, I- applikazzjoni tal-provvedimenti tal-ligi domestika, ghandhom ikunu sufficjentement attessibli, precizi u li wiehed ghandu jistenna fi stat demokratiku fl-applikazzjoni taghhom - vide Galea Gatt vs Poland (GC) no. 31443/96, 147, ECHR 2004-V and Kara vs Malta, no. 4251/02, 31, 8 November, 2005 u Grech Burlo’ les vs Malta Applikazzjoni No. 47045/06 deciza fl-15 ta' Settembru, 2009.

Illi fic-cirkostanzi, meta r-rikorrenti kienu ftehmu fuq lokazzjoni ta' fond

dekontrollat, huma qatt ma kellhom jippretendu illi b'legislazzjoni taI-Att XXIII tal-

1979, il-Gvern ta' Malta kellu jghaddi ligi li juzurpalhom id-dritt taghhom ta' liberu

trasferiment ta' proprjeta mhux skont il-ftehim raggunt u jaghti dritt ghar-renova tal-

lokazzjoni lill-inkwilini mhux taht kondizzjonijiet gusti billi jimponilhom li jircievu kera

irrizorja mhux skont is-suq u li ma tirriflettix il-valur lokatizju tal-fond, liema ligi

ghalhekk ma krejatx bilanc tar-rekwizit tal-principju ta' proporzjonalita.

Illi principju massimu li ghandu jigi segwit, hu li I-individwu ma ghandux jigi

assoggettat ghal legislazzjoni li huwa ma setax jipprevedi li ggib toqol u telf ezagerat

ukoll fil-kumpens li ghandu jircievi ghat-tehid effettiv tal-proprjeta tieghu kif gara f'dan

deciza fit-28 ta' Settembru, 1995, 33, Series A no. 315 - B u Immobiliare Saffi vs Italy

Illi konsegwentement a tenur taI-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropeja, gia la darba kien hemm ksur taI-Artikolu 1 ta' I-Ewwel Protocol tal-Konvenzjoni Ewropeja, I- intimat Avukat Generali ghandu jhallas kumpens biex ikun hemm sodisfazzjon gust lir-rikorrenti ghal hsara minnhom sofferta. xxi.

Illi ghalhekk ir-rikorrenti huma ntitolati ghal kumpens minhabba t-telf fil-kontroll, uzu u tgawdija tal-proprjeta taghhom minn meta huma ma setghux jiehdu lura I- proprjeta taghhom minhabba I-legislazzjoni intavolata bl-Att XXIII tal-1979 u dan mill- 1 ta' Settembru, 1984 — Vide.

42949/98 u 53134/99, 52, fl-10 ta' Mejju, 2007; Akkus vs Turkey — deciza fid-9 ta' Lulju, 1997, Reports 1997- IV, 35; Mazzacano D'Amato vs Ukraine — No. 5596/03, 22 ta' Novembru, 2005, 30, unpublished; Prodan vs Moldova - No. 49806/99, 73, ECHR 2004-Ill (extracts); Mckay Me Intyre vs Malta — No. 31122/05, 20, deciza 17 ta' Lulju, 2008. xxii.

Illi barra minn hekk il-Prim Awla tal-Qorti Civili, Sede Kostituzzjonali fil-kawza "Rose Vella Aloisio vs Avukat Generali et" deciza fil-25 ta' Frar 2016 u kkonfermata mill- Qorti Kostituzzjonali fil-11 ta' Lulju 2016" u Brian Bouvett vs Avukat Generali et deciza mill-Prim Awla tal-Qorti Civili Sede Kostituzzjonali fid-29 ta' Novembru 2018 iddecidiet illi f'kaz simili bhal dan izda f'kaz fejn kienet iffirmata koncessjoni enfitewtika temporanja s-sidien ma setghu qatt jipprevedu I-piz eccessiv Ii kienu ser ikomplu jerfghu mat-trapass ta' kwazi 50 sena.

Isegwi ghalhekk illi I-atturi rikorrenti ma jistax jigi kkunsidrat illi rrinunzjaw inkondizzjonatament b'mod indefinit u perpetwu ghad-dritt ta' tgawdija tal-proprjeta taghhom, b'sagrificcju lejn I-interess generali socjali Ii fir-realta tali interess ma ghadux ireggi tul il-milja taz-zmien. xxiii.

Illi r-rikorrenti jhossu illi fir-rigward taghhom gie miksur I-Artikolu 37 tal- Kostituzzjoni ta' Malta, kif ukoll I-Ewwel Artikolu taI-Ewwel Protocol tal-Konvenzjoni Ewropeja u onsegwentement ghandu jithallas kumpens a tenur taI-Artikolu 41 tal- Konvenzjoni Ewropeja (vide Ouliawi vs MALTA no. 50570/13 deciza mill-Qorti Ewropea ghad-Drittijiet tal-Bniedem fit-30 ta' Jannar 2018) u Franco Vella Zahra & Others vs MALTA deciza fil-11 ta' Dicembru 2018 mill-Qorti Ewropea stante illi huma gew ipprivati, minghajr ma nghataw kumpens gust ghat-tgawdija tal-proprjeta taghhom u cioe tal-fond 35, Dingli Street, Ir-Rabat (Għawdex) d-disposizzjonijiet taI-

Artikolu 12 tal-Kap.

158 tal-Ligijiet ta' Malta, kif emendat bl-Att XXIII taI-1979.

Illi I-kawza odjerna qeghdha tigi limitata ghall-effetti taghha sal-31 ta' Dicembru

2018 wara liema perijodu r-rikorrenti ser jipprocedu b'kawza quddiem il-Bord tal-Kera

a tenur tal-Att XXVII tal-2018, pero jippretendu illi huma ghandhom jircievu d-danni

kemm pekunjarji u kemm non-pekunjarji ai termini tal-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni

Ewropea li huma sofrew tul iz-zmien mit-terminazzjoni tal-kirja sas-sena 2017,

b'riserva ghal kull azzjoni ohra biex I-Att XXVII tal-2018 jigi dikjarat wkoll Ii jilledi d-

drittijiet kostituzzjonali kif protetti mill-Kostituzzjoni ta' Malta u mill-Konvenzjoni

Ewropea.

Ghaldaqstant ir-rikorrenti jitolbu bir-rispett Iil din I-Onorabbli Qorti prevja kwalsiasi

dikjarazzjoni necessarja u opportuna u ghar-ragunijiet premessi jghidu I-intimati

ghaliex ma ghandhiex:

(I) Tiddikjara u tiddeciedi illi fil-konfront tar-rikorrenti bl-operazzjoni taI-ArtikoIu 5 tal- Kap. 158 tal-Ligijiet ta' Malta kif emendat bl-Att XXIII tal-1979, bid-disposizzjonijiet tal-Att X tal-2009 u bl-operazzjonijiet tal-Ligijiet vigenti qieghed jinghata dritt ta' rilokazzjoni Iill-intimata Monica Vella Aloisio Olivier Seddon Emsting ghall-fond 107, "Tulip", Triq II- Ferrovija l-Qadima, Birkirkara u jirrenduha impossibli Iir-rikorrenti Ii jirriprendu I- pussess tal-proprjeta taghhom minkejja ftehim espress, u dan bi vjolazzjoni tad- drittijiet fundamentali tar-rikorrenti kif sanciti inter alia fl-ArtikoIu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta, u I-EwweI Artikolu taI-EwweI Protocol tal-Konvenzjoni Ewropeja (I-Ewwel Skeda tal-Kap.

319 tal-Ligijiet ta r Malta), u b'hekk ghar-ragunijiet fuq esposti u dawk Ii ser jirrizultaw waqt it-trattazzjoni tar dan ir-rikors, ir-rikorrenti ghandhom jinghataw r-rimedji kollha Ii din I-Onorabbli Qorti jidhrilha xierqa fis-sitwazzjoni.

(II) Tiddikjara u tiddeciedi illi I-intimat Avukat Generali huwa responsabbli ghal kumpens u danni sofferti mir-rikorrenti b'konsegwenza taI-operazzjonijiet tal-Artikolu tal-1979, bid- 5 disposizzjonijiet tal-Att X tal-2009, u tal-ligijiet vigenti, talli ma nzammx bilanc bejn id- drittijiet tas-sidien u dawk tal-inkwilini stante illi I-kera pagabbli a tenur tal-ligijiet vigenti ma tirriflettix is-suq u Ianqas il-valur lokatizzju tal-proprjeta in kwistjoni, wkoll ai termini tal-ligi.

(III) Tillikwida I-istess kumpens u danni kif sofferti mir-rikorrenti, wkoll ai termini tal- ligi.

(IV) Tikkundanna Iill-intimat Avukat Generali jhallas l-istess kumpens u danni Iikwidati ai termini tal-ligi bl-imghax legali mil-llum sad-data tal-effettiv pagament.

BI-ispejjez kollha u bl-ingunzjoni taI-intimati minn issa ghas-subizzjoni.

ta' Malta kif emendat bl-Att XXIII

tal-Kap.

tal-Ligijiet

Rat ir-risposta tal-Avukat Generali illum Avukat tal-Istat li tghid hekk:

Illi t-talbiet tar-rikorrenti ghandhom jigu michuda peress li huma infondati fil-fatt u fid- dritt u dan ghar-ragunijiet segwenti li qed jigu hawn elenkati minghajr pregudizzju ghal xulxin: 1.

Illi r-rikorrenti ghandhom igibu prova tara tat-titolu taghhom sabiex juru li huma I- proprjetarji tal-fond in kwistjoni kif qed jallegaw fir-rikors promutur.

F'dan ir-rigward ghandhom ukoll jindikaw id-data pretiza ta' meta saru sidien tal-fond ghaliex I-ilment kostituzzjonali u konvenzjonali taghhom jista' jigi kkunsidrat mid-data ta' meta saru s- sidien tal-fond mertu ta' dan il-kaz u mhux qabel; 2.

Illi fil-paragrafi viii, ix u xiv, jissemmew kunjomijiet li huma differenti minn dawk tal- intimata.

Ghal kull buon fini, I-esponent jigbed I-attenzjoni biex jekk tnizzlu bi zball, jigu rrangati, anki sabiex ma tinholoqx konfuzjoni; 3.

Illi peress li r-rikorrenti qed jinvokaw il-protezzjoni tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni, I-esponent qed jettepixxi I-improponibilita tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u dan peress li dan I-artikolu japplika biss f'kaz ta' tehid forzuz tal-proprjeta.

Sabiex wiehed jista' jitkellem dwar tehid forzuz jew obbligatorju, persuna trid tigi ivestita jew spussessata minn kull dritt li ghandha fuq dik il-proprjeta.

Huwa evidenti li fil-kaz prezenti, ghall-kuntrarju ta' dak li qed isostnu r-rikorrenti, tali zvestiment jew spussessar ma sarx u dan peress li bit-thaddim tal-artikolu 5 tal-Kap.

ma tilfux ghal kollox il-jeddijiet taghhom fuq il-fond in kwistjoni u ghalhekk dan il-kaz ma jammontax ghal deprivazzjoni totali tal-proprjeta.

Fil-fatt, mir-rikors promotur jirrizulta li prezentament I-intimata qed thallas kera ta' €2,295.60 fis-sena li zgur li mhix kera negligibbli, u bla dubju ta' xejn, dan il-kaz ma jammontax ghal deprivazzjoni totali tal-proprjeta; 4.

Illi tajjeb li jigi nnutat li I-lstat tramite dan I-Artikolu ha mizura li tinkwadra ruhha taht kontroll ta' uzu fejn irregolarizza sitwazzjoni ta' natura socjali fl-ambitu tal-gid komuni b'dana pero li jibqghu mpregudikati d-drittijet tas-sidien qua proprjetarji tal- fond.

Fid-dawl ta' dan kollu, I-ilment tar-rikorrenti ma jinkwadrax ruhu fil-parametri tal- artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u ghandu jigi michud; 5.

Illi minghajr pregudizzju ghall-paragrafi precedenti, dato ma non concesso li l- Artikolu 37 huwa applikabbli, xorta wahda ma hemm ebda ksur tal-Artikolu 37 tal- Kostituzzjoni u tal-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea stante li l-Artikolu 5 tal-Kap.

158 jikkostitwixxi biss kontroll ta' uzu ta' proprjeta fil-parametri tal-Kostituzzjoni u tal-Konvenzjoni Ewropeja; 6.

Illi safejn l-ilment tar-rikorrenti huwa msejjes fuq l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea, l-esponenti jirrileva li skont il-proviso tal-istess artikolu, l-lstat ghandu kull jedd li jghaddi dawk il-ligijiet li jidhrulu xierqa biex jikkontrolla l-uzu tal-proprjeta skont l-interess generali.

Anki skont il-gurisprudenza kostanti tal-Qorti ta' Strasburgu, l-lstat igawdi diskrezzjoni wiesgha sabiex jidentifika x'inhu mehtieg fl-interess generali u x'mizuri ghandhom jittiehdu sabiex jigu ndirizzati dawk il-htigijiet socjali; 7.

Illi tali diskrezzjoni tal-legislatur ma ghandhiex titbiddel sakemm din ma tkunx manifestament minghajr bazi ragonevoli - li igur ma hux il-kaz ghaliex hemm bazi ragjonevoli li tiggustifika l-promulgazzjoni tal-Att XXIII tal-1979; 8.

Illi r-raguni wara l-promulgazzjoni tal-Att XXIII tal-1979 u konsegwentement l-Att X tal-2009 huma sabiex persuni jigu protetti milli jigu mkeccija mid-dar ta' abitazzjoni taghhom f'gheluq it-terminu koncess lilhom.

B'hekk dan l-artikolu 5 tal-Kap.

158 zgur ma jistax jigi kklassifikat bhala wiehed mhux legittimu jew mhux fl-interess generali u l-esponent jara li dan l-artikolu ma ghandux jitqies li jmur kontra d-drittijiet

fundamentali tal-bniedem;

Illi f'cirkostanzi bhal dawn fejn jezisti interess generali legittimu ma tistax tpoggi fl-

istess keffa l-valur tal-proprjeta fis-suq hieles ma' dak il-valur li wiehed ghandu jhallas

fil-kuntest ta' social housing.

Huwa risaput li l-Qorti Ewropeja stess fil-gurisprudenza

taghha fosthom fil-kaz ta' "Amato les vs Malta" rrikonoxxiet li: "State control over

Illi ghalhekk anke jekk fil-kaz odjern kien hemm tnaqqis fil-kera dovuta lir- rikorrenti meta mqabbla mal-valur lokatizju fis-suq, dan it-tnaqqis huwa kontro- bilancjat bil-margini wiesgha tal-lstat li jillegisla fil-kuntest ta' mizuri socjali fosthom fil- qasam tad-djar; 11.

Ma hemm I-ebda dubju li kieku kellu jigi applikat il-prezz tal-kirjiet fis-suq ugwalment u fuq I-istess binarju ghall-binjiet kollha, kemm dawk fl-ambitu tal-qafas socjali u anke fl-ambitu ta' dawk li mhumiex, allura r-rizultat ikun li tinholoq krizi li tghabbi lil hafna familji b'pizijiet li ma jifilhux ghalihom; 12.

Illi jekk ir-rikorrenti qed jilmentaw li qed jigu pregudikati minhabba l-fatt li I- ammont tal-kera ma jirriflettix il-valur reali tal-fond in kwistjoni, dan ma jistax jigi rrimedjat bit-tnehhija tal-artikolu 5 jew bl-izgumbrament tal-inkwilina.

Dan qed jinghad ghaliex ma jkunx jaghmel sens li wiehed jaghraf l-iskop, il-htiega u I-legittimita tal- mizura msemmija fl-artikolu 5 biex imbaghad jinnewtralizzaha billi jaghmilha inapplikabbli bl-izgumbrament tal-okkupant; 13.

Illi I-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll ma jikkoncedi ebda dritt li xi hadd jircievi profitt, allura fil-kuntest ta' proprjeta li qed isservi ghall-finijiet ta' social housing zgur li ma jistax jigi kkontemplat xi dritt simili; 14.

Illi fl-umli fehma tal-esponent, fil-kaz odjern din I-Onorabbli Qorti ma ghandhiex tevalwa din I-ligi fil-kuntest principalment ta' spekulazzjoni tal-proprjeta imma ghandha tiskrutinja u tapplika I-ligi fil-qafas aktar wiesgha u cioe mill-aspett tal- proporzjonalita fid-dawl tar-realta ekonomika u socjali tal-pajjzi in generali; 15.

Illi jigi enfasizzat ukoll li fil-kazijiet imsemmija mir-rikorrenti fir-rikors promotur, il- Qorti Ewropeja kienet waslet ghall-konkluzjoni li kien hemm sproporzjonalita u tqassim mhux xieraq tal-pizijiet u I-beneficcji biss f'dawk il-kazijiet u f'dawk it- cirkostanzi partikolari u allura ma stabbilew ebda principju universali.

Isegwi ghalhekk li dawn id-decizjonijiet u d-decizjonijiet I-ohra tal-Qorti Ewropeja kkwotati mir-rikorrenti jikkostitwixxu stat biss fil-konfront tal-partijiet f'dawk il-kawzi partikolari - inter partes; 16.

Xieraq li jigi sottolineat li kienu r-rikorrenti jew I-antekawza taghhom li ddecidew li

jikru I-post u ddecidew ukoll I-ammont ta' kera, bi qbil mal-intimati.

L-lstat ma jiffigura

mkien f'dan il-ftehim u mhux sew li jigi r-rikorrent isostni li I-lstat qed jiksirlu d-drittijiet

fundamentali ghal kirja li fil-verita rrendiet hafna introjtu lir-rikorrenti u li dahlu fiha

huma stess volontarjament;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Ghaldaqstant, I-esponent jitlob bir-rispett Iil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tichad il-

pretensjonijiet kollha kif dedotti fir-rikors promotur bhala infondati fil-fatt u fid-dritt

stante li r-rikorrenti ma sofrew I-ebda ksur tad-drittijiet tal-bniedem u I-libertajiet

fondamentali, u dan bl-ispejjez kontra I-istess rikorrenti.

Rat ir-risposta ta' Monica Vella Aloisio Olivier Seddon Emsting li tghid hekk:

Illi I-esponent bI-ebda mod ma huwa qieghed jilledi d-drittijiet fondamentali tal-atturi u in kwantu huwa jgawdi I-protezzjoni tal-ligi d-dritt fondamentali tieghu ghall-ezistenza denja u xierqa fid-dar tieghu huwa dritt fondamentali tieghu den ta' protezzjoni daqs id-dritt tal-attur ghall-proprjeta taghhom jekk mhux aqwa; Illi kienu I-atturi stess li wara talba ghaz-zieda fil-kera wasslu f'arrangement dwar il- kera tal-fond li ghalhekk jeskludi dan I-agir taghhom ir-rimedju kostituzzjonali; Illi I-kirja konkjuza fit-30 ta' April, 1996 kienet kirja konsenswali li ma saritx ghat-tenur tal-ligijiet u restrizzjonijiet fuq il-kiri allura vigenti u ghalhekk bhala kirja liberament konkjuza ma tistax tinghad li tilledi d-drittijiet kostituzzjonali tar-rikorrenti; illi kien in virtu ta' dak il-ftehim li I-intimati baqghu jiddetjenu l-fond u mhux in virtu tal-ligi.

Illi fil-fatt huwa prematur dan ir-rikors, qabel ma jipprova, ir-rikorrent izid il-kera skont kif provdut fil-ligi.

Ghalhekk it-talbiet tar-rikorrenti huma kontestati bhala infondati fil-fatt u fid-dritt.

Rat l-atti u n-noti ta' sottomissjonijiet prezentati;

Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza.

Ikkunsidrat

Din hija kawza wara ilment intavolat mill-atturi illi qed jigu lezi d-drittijiet fondamentali

taghhom hekk kif sanciti permezz tal-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u l-artikolu 1 tal-

Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropeja minhabba l-operazzjoni tal-artikolu 5 tal-

tal-Ligijiet

ta' Malta kif emendat bl-Att XXIII

disposizzjonijiet tal-Att X tal-2009 u bl-operazzjoni tal-ligijiet vigenti, u dan b'effett sal-

ahhar tas-sena 2018 in vista tal-Att XXVII tal-2018.

Skont l-atturi, dan l-artikolu jaghti

dritt ta' rilokazzjoni lill-konvenuta Borg Oliver morter Emsting ghall-fond in kwistjoni u

jirrendiha impossibli lilhom li jirriprendu l-pussess tal-proprjeta taghhom minkejja

ftehim espress, u dan oltre l-fatt illi l-kera pagabbli a tenur tal-ligijiet vigenti ma

tirriflettix is-suq u lanqas il-valur lokatizzju tal-istess proprjeta.

Victor Padovani Ginies xehed permezz ta' affidavit (fol.

35) illi huwa, flimkien mal-bqija tal-atturi,

huwa l-proprjetarju tal-fond mertu ta' dawn il-proceduri, li ilu mikri lill-konvenuta ghal

aktar minn 45 sena, originarjament versu l-kera annwa ta' Lm180, u llum il-gurnata

versu l-kera annwa ta' €2,295.60.

Spjega illi l-atturi akkwistaw dan il-fond mill-wirt tal-

genituri taghhom Emmanuele Padovani Ginies u Caterina sive Kitty nee Padovani Ginies, bi dritt ta' uzufrutt

jirrizulta mit-testment unica carta datat 31 ta' Marzu 1965.

Xehed illi minkejja illi l-

kera kienet tiggedded minn sena ghal sena, u minkejja illi missieru kien ha hsieb li

jiddekontrolla l-fond fit-12 ta' Meju 1970, minhabba d-disposizzjonijiet tal-Att XXIII tal-

1979 missieru kellu jirrikonoxxi lill-konvenut per forza fir-rilokazzjoni tal-fond

galadarba kienet cittadina Maltija u ordinarjament residenti fil-fond in kwistjoni.

Il-Perit Elena Vella Aloisio Rafferty prezentat ir-relazzjoni taghha fid-9 ta' Jannar 2020, u

wara li hadet in konsiderazzjoni il-fond fi stat unfurnished, liberu u frank u l-fatturi

kollha pertinenti kif spjegat ahjar fl-istess relazzjoni ikkonkludiet illi l-valur tal-fond

mertu ta' dawn il-proceduri fuq is-suq liberu huwa fl-ammont ta' €330,000, u indikat

is-segwenti figuri bhala l-valur lokatizju tal-fond mis-sena 1979 sas-sena 2018:

84) illi hija ilha

toqghod fil-fond in kwistjoni mill-1 ta' Mejju 1975 a bazi ta' ftehim bil-fomm skont

liema hija kellha thallas kera ta' Lm15 fix-xahar, pagabbli kull tlett xhur ghal hmistax -

Xehdet illi hija kienet ghamlet perjodu ta' sitt snin bejn is-sena 1990 u s-sena

1996 ma tghix f'din il-proprjeta peress illi kienet qed tiehu hsieb lil ommha li kienet

Spjegat illi fl-1996, bi qbil mas-sidien, il-kera kienet giet awmentata ghal

Lm50 fix-xahar pagablli kull tlett xhur, u dan ghal perjodu ta' hmistax -il sena, u wara

dan il-ftehim is-sid bdiet tgholli l-kera skont l-indici tal-gholi tal-hajja b'accettazzjoni

taghha, b'mod illi f'Gunju 2019 il-kera pagabbli kienet ta' €191.30 fix-xahar.

illi matul is-snin hija ghamlet diversi xogholijiet fil-fond, fosthom billi bidlet numru ta'

twieqi, ikkonvertiet tieqa f'bieb, fly screens, tiswija fuq is-soqfa u t-tarag tal-bejt,

tiswija fil-bieb tal-bejt, ghamlet il-membrane u bghajjdet il-fond kollu darbtejn.

Prova dwar it-titolu tal-atturi

Il-Qorti taghraf illi f'kawzi ta' dan it-tip l-atturi m'humiex rikjesti illi jipproducu prova ta'

Kif intqal minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-

sentenza fl-ismijiet Robert lles vs Avukat Generali et (PA Kost 07/02/2017):

"Illi biex wiehed ikun f`qaghda li juri li garrab ksur tal-jedd fundamentali tieghu taht l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni m`ghandux ghalfejn jipprova titolu assolut u lanqas wiehed originali bhallikieku l-azzjoni dwar ksur ta` jedd fundamentali kienet wahda ta` rivendika (Ian Peter Dawson et vs Avukat Generali et, Kost 27.3.2015).

Huwa bizzejjed, ghall-finijiet ta` dak l-artikolu, li wiehed juri li ghandu jedd fil-haga li tkun li bih jista` jieqaf ghall-pretensjonijiet ta` haddiehor.

Imbaghad, ghall-finijiet tal-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni, huwa bizzejjed li l-persuna turi li kellha l-pussess tal-haga li tkun."

Minn ezami tal-provi prezentati mill-atturi fil-mori tal-kawza il-Qorti tqis illi l-atturi

taghhom ghall-finijiet

ta' din

il-kawza.

Senjatament mill-atti jirrizulta illi l-atturi akkwistaw il-fond in kwistjoni mill-eredita tal-

genituri taghhom Emmanuele Padovani Ginies, li miet fit-28 ta' Lulju 1989 u Caterina sive Kitty

Padovani Ginies li mietet fit-30 ta' April 1974, u dan skont it-testment unica carta datat 31 ta'

Il-Qorti hija ghaldaqstant sodisfatta illi l-atturi resqu prova tat-titolu taghhom ghall-

finijiet ta' dawn il-proceduri.

L-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni

L-Avukat tal-Istat ecceppixxa illi l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni m'huwiex applikabbli

ghal kawza odjerna peress illi jitratta biss kazijiet ta' tehid forzuz.

L-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni jipprovdi li:

(1) Ebda proprjeta ta' kull xorta li tkun ma ghandu jittiehed pussess taghha b'mod obbligatorju, u ebda interess fi jew dritt fuq proprjeta ta' kull xorta li jigi miksub b'mod obbligatorju, hlief meta hemm tkun ma ghandu dispozizzjoni ta' ligi applikabbli ghal dak it-tehid ta' pussess jew akkwist: (a) ghall-hlas ta' kumpens xieraq;

Illi ghalkemm huwa minnu li filfatt din kienet il-posizzjoni tal-Qrati Maltin ghal diversi

snin. jirrizulta minn studju tal-gurisprudenza li din il-posizzjoni inbidlet, u f'dan is-sens

Awtorita tad-Djar et deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-6 ta' Ottubru

2016, u kkonfermata mill-Qorti Kostituzzjonali fit-28 ta' April 2017 fejn intqal illi:

"L-Avukat Generali jikkontendi illi l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ma japplikax ghaliex b'ordni ta' rekwizizzjoni ma hemmx tehid izda biss kuntroll ta' uzu.

Din kienet l-interpretazzjoni li kienet tinghata sa xi zmien ilu izda ricentement il-Qorti Kostituzzjonali wessghet il-portata ta' dan l-artikolu li qieset li kull kontroll ta' uzu, intiz b'tali mod biex jippriva b'mod sostanzjali lis-sid milli jaghmel uzu kif jixtieq mill-proprjeta tieghu allura dan jekwivali ghal tehid ta' 'interess' f'dik il-proprjeta u jaqa' fil-protezzjoni moghtija mill-Kostituzzjoni.

Bl-istess mod, kif inghad minn din il-Qorti fis-sentenza fl-ismijiet Catherine Van Zyl

"Illi mid-dicitura tas-subinciz (1) tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni johrog car li din id-disposizzjoni tal-ligi hi mahsuba li tinghata interpretazzjoni wiesgha permezz tat-terminu "interess" li certament jolqtu l-kaz in ezami.

L-Artikolu 37(1) tal-Kostituzzjoni jipproteggi kull interess fil-proprjeta u ghalhekk l- Artikolu ma jinkisirx biss bit-tehid tal-proprjeta izda wkoll meta jitnaqqar interess fiha.

Huwa veru li fil-kaz odjern mhemmx t-tehid tal-proprjeta tar-rikorrenti, izda l-

limitazzjoni tat-tgawdija taghha, principalment permezz tal-kontroll ta' kera u ta' uzu

ghal zmien indefinit, tista' ssarraf f'kisba minghajr kumpens tal-interess tas-sid f'dik il-

proprjeta u ta' dritt fuqha ghall-fini ta' introjtu xieraq jew ta' uzu (Estelle Debono Caruana et

Ferrando Cutajar-kawza odjerna, ghalkemm ma hemm

ta' proprjeta,

b'operazzjoni tad-disposizzjonijiet relattivi tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta, it-

tgawdija ta' din il-proprjeta da parti tal-atturi giet serjament limitata minhabba l-

kontroll tal-kera u uzu ghal zmien indefinit mill-konvenuta Monica Vella Aloisio Olivier Seddon

Emsting, ma' liema l-atturi gew sfurzati jidhlu f'relazzjoni ta' rilokazzjoni perpetwa

sfurzata minhabba l-effetti tal-Att XXIII tal-1979 a kuntrarju tal-ftehim illi l-genituri

taghhom kellhom mal-konvenuta skont liema il-kirja kienet wahda ghal terminu limitat

li setghat tiggedded biss bil-kunsens taz-zewg partijiet, u dan oltre l-fatt illi anke l- 11

kera percepibbli mill-atturi qua sidien giet ukoll limitata u kontrollata permezz tal-ligi.

Kif jidher mill-gurisprudenza hawn fuq citata, huwa car illi din il-limitazzjoni

sostanzjali fit-tgawdija tal-proprjeta tal-atturi taqa' entro il-garanziji moghtija mill-

Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni.

Ghalhekk din it-tielet eccezzjoni tal-Avukat tal-Istat hija nfondata fid-dritt u qed tigi

Id-dritt tat-tgawdija tal-proprjeta

L-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropeja jiggarantixxi lil individwu t-

tgawdija hielsa tal-possedimenti tieghu.

Dan l-artikolu jipprovdi illi

tal-possedimenti taghha.

"Kull persuna naturali jew persuna morali ghandha dritt ghat-tgawdija pacifika ipprivat mill- possedimenti tieghu hlief fl-interess pubbliku u bla hsara tal-kundizzjonijiet provduti bil-ligi u bil-principji generali tal-ligi internazzjonali.

Izda d-dispozizzjonijiet ta' qabel ma ghandhom bl-ebda mod inaqqsu d-dritt ta' Stat li jwettaq dawk il-ligijiet li jidhrulu xierqa biex jikkontrolla l-uzu ta' proprjeta skont l-interess generali jew biex jizgura l-hlas ta' taxxi jew kontribuzzjonijiet ohra jew pieni;"

F'dan ir-rigward intqal fis-sentenza fl-ismijiet AIC Joseph Barbara et vs L-

"...fejn si tratta minn ilmenti ta' vjolazzjoni ta' natura kontinwa tad-drittijiet ta' proprjeta` bhala rizultat tat-twettieq ta' ligijiet li jimponu arrangamenti lokatizji fuq is-sidien u li jipprovdu ghal ammont ta' kera allegatament inadegwat, gew ritenuti li jammontaw ghal mezz ta' kontroll mill-iStat fuq l-uzu tal- proprjeta` u, inkwantu tali, jaqghu sabiex jigu kkunsidrati taht it-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll.

Interferenza bhal din trid tkun kompatibbli mal-principji ta' (i) legalita` (lawfulness), (ii) ghan legittimu fl- interess generali, u (iii) bilanc gust."

Bl-istess mod, il-Qorti Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem irriteniet diversi drabi illi

Fuq l-element tal-interess generali intqal minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-

sentenza fl-ismijiet Josephine Debono Caruana et vs L-Onorevoli Prim'Ministru et (PA,

"Illi huwa stabilit li biex indhil fit-tgawdija tas-sid jkun gustifikat fl-interess generali, irid jintwera li hemm utilita' konkreta ghal dak l-indhil, u mhux semplici ipotesi ta' bzonn jew aspirazzjoni.

Minbarra dan, l-interess generali jew pubbliku ghandu jibqa' jsehh ghaz-zmien kollu tal-indhil fit-tgawdija tal- gid tal-persuna."1

It-terminu interess pubbliku jew generali ghandu interpretazzjoni pjuttost ampja, u l-

awtoritajiet

responsabbli ghandhom dikrezzjoni wieghsa

il-kuntest

m'ghandhiex tigi mittiefsa mill-qrati sakemm ma jirrizultax li tkun irragonevoli.2 Detto

dan, din is-diskrezzjoni m'hijiex wahda llimitata u l-ezercizzju taghha jrid dejjem ikun

entro l-ezigenzi minimi mposti mill-Konvenzjoni.3

Illi r-regim legali mahluq permezz tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta diga gie

skrutinizzat diversi drabi, u gie stabbilit illi din il-ligi ghandha ghan legittimu fl-interess

generali.4 Din il-Qorti ma nghatat l-ebda raguni ghalfejn ghandha tiddipartixxi minn

dawn id-decizjonijiet, illi jirriaffermaw li l-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta kien intiz

sabiex jipprotegi inkwilini bhala parti minn qafas aktar wiesgha ta' protezzjoni tad-

dritt ghal akkomodazzjoni ghal skopijiet socjali, li huwa ghan ikkonsidrat bhala

wiehed legittimu u fl-interess generali, u ghaldaqstant qieghda taghmel dan ir-

Illi pero, m'huwiex bizzejjed illi interferenza fid-dritt fundamentali sancit permezz tal-

artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni tkun

wahda legittima u fl-interess generali.

Tali interferenza trid tkun ukoll necessarja

f'socjeta demokratika, fis-sens illi ghandu jkun hemm bilanc gust bejn l-interess

generali u l-protezzjoni tad-dritt fundamentali sancit permezz ta' dawn l-artikoli.5

1 Ara wkoll Francis Attard Parnis Camilleri Stivala vs Kummissarju tal-Artijiet (Kost, 10 Ottubru 2003).

Fir-rigward tal-element tal-proprozjonalita, gie deciz illi sabiex interferenza fid-drittijiet

sanciti permezz tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol ma tkunx tissarraf f'lezjoni tal-istess

drittijiet, ghandu jirrizulta illi l-interferenza li dwarha jkun qed isir l-ilment tkun zammet

Fuq dan il-punt, gie deciz illi

"Hekk kif il-Gvern ghandu dritt jespropria art fl-interess pubbliku, basta joffri kumpens gust ghal dak it-tehid, hekk ukoll jekk, fl-interess nazzjonali, ihoss li jrid jintervjeni fl-uzu li jsir minn proprjeta` ta' terzi, irid jara li c-cittadin privat ma jigix ippregjudikat, u li jinghata kumpens xieraq ghall-uzu impost.

L-aspett socjali ta' ligi trid tigi evalwata mill-Gvern, u sta ghall-Gvern jara li ligi, applikabbli ergo omnes, twassal ghal-konsegwenzi mixtieqa, pero`, fejn se jigu aggevolati klassi ta' persuni f'sitwazzjoni partikolari, il-Gvern irid jara Ii ma tbatix klassi ohra ta' cittadin, u hawn il-htiega ta' bilanc gust.

Jinkombi fuq il-Gvern li johloq mekkanizmu li f'kull kaz iwassal ghal bilanc gust, u ghall-fini ta' dan il-kaz, din il-Qorti tara li l-Gvern ma pprovdix ghas- sitwazzjoni fejn il-kumpens ikun baxx wisq..."7

Illi l-Qorti taghmel ukoll referenza ghal dak deciz fis-sentenza fl-ismijiet Raymond

il-

proporzjonalita ta' dan ir-regim legali gie ezaminata in vista tal-istorja ta' dan l-att:

fis-sehh

id-dispozizzjonijiet u

li, qabel ma ddahhlu

id- "Illi dispozizzjonijiet tal-artikolu 5 tal-Kap.

158 (bis-sahha tal-ATT XXIII tal-1979), fil-ligi kien diga' ilu s-snin li ddahhlu dispozizzjonijiet li jharsu lill-kerrejja ta' postijiet urbani.

Kemm hu hekk, id-dispozizzjonijiet tal-Kap.

158 kienu l-kelma jirrapprezentaw eccezzjoni ghal dawk "dekontrollat" kienet tirreferi sewwasew ghat-tnehhija ta' certi fondi "godda" mill-morsa tad-dispozizzjonijiet tal-ligijiet il-qodma, jekk ikunu mharsa certi kundizzjonijiet hemm preskritti.

Dan ifisser li l-Kap.

158, sal-1979, kien eccezzjoni ghar-regola ta' x'jigri minn post urban mikri meta tintemm il-kirja miftehma.

Mela, meta ddahhlu fis-sehh id-dispozizzjonijiet tal-ligi bl-Att XXIII tal-1979, il-legislatur kien qieghed jerga' johloq eccezzjoni fl-eccezzjoni u jikkontrolla x'setghat kien ikollu s-sid ta' post iddekontrollat fl-eghluq ta' kirja (jew ta' koncessjoni enfitewtika) u x'jeddijiet kien ikollu l-kerrej tal-istess post. li ghandha Il-Qorti quddiemha tal- proporzjonalità – ghaliex biha johroġ ċar li d-dispożizzjonijiet tal-Att XXIII tal- 1979 kienu ndhil leġislattiv meta fl-ordinament guridiku Malti kienu jezistu

il-preċizazzjoni hija mehtiega

llum – b'mod partikolari

jirrigwarda

l-kriterju

fil-kaz

diġà ligijiet ohrajn li jipprovdu ghall-harsien tal-akkomodazzjoni socjali kemm f'dak li jirrigwarda s-setghat tal-Istat li jiehu b'rekwiżizzjoni ġid immobbli privat biex jaghtih b'kiri lil min kien jehtiegu, u kif ukoll f'dak li jirrigwarda l-kiri ta' postijiet qodma f'dak li jirrigwarda r-relazzjonijiet u d-drittijiet privati bejn sidien u kerrejja."

teoretiku biss, izda trid tigi determinata f'kull kaz skont ir-rizultanzi fattwali tieghu.

Qorti taghraf illi b'applikazzjoni tad-disposizzjonijiet relattivi tal-Kapitolu 158 tal-

Ligijiet ta' Malta qabel l-emendi tal-2018, il-konvenuta Borg Olivier Seddon Emsting kienet

tgawdi minn dritt ta' rilokazzjoni li kien jaghmilha ferm difficli, jekk mhux kwazi

impossibli li l-atturi jkunu jistghu jiehdu lura l-proprjeta taghhom, u ghalhekk dan ir-

regim legali kien johloq incertezza kbira fir-rigward ta' meta l-atturi setghu jergu jigu

rripristinati fit-tgawdija tal-proprjeta taghhom.

Dan ikkonsidrat illi skont l-artikolu 5 tal-

Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta, is-sid ma setax jirrifjuta li jgedded il-kera u lanqas li

jimponi kondizzjonijiet ta' kera godda, hlief f'cirkostanzi limitati espressament indikati

fl-istess artikolu u bl-awtorizazzjoni tal-Bord Li Jirregola l-Kera.

Barra minn hekk, dan

ir-regim legali kien dahal fis-sehh xi snin wara illi l-awturi tal-atturi kienu diga dahlu fi

ftehim ta' kera mal-konvenuta izda din il-ligi kienet tapplika b'mod retroattiv, u

ghalhekk l-awturi tal-atturi ma kellhom l-ebda mod li jipprevedu x'kienu ser ikunu r-

riperkussjonijiet

tal-koncessjoni

immedjatament japplikaw b'mod awtomatiku u minghajr il-kunsens tal-awturi tal-atturi

qua proprjetarji tal-fond in kwistjoni.

Il-Qorti tirrileva illi ghalkemm huwa minnu illi l-partijiet kienu waslu fi ftehim rigward

awment fil-kera dovuta mill-konvenuta fl-1996 dan ma jwassalx ghal konkluzjoni li l-

konvenuta baqghat tirrisjedi fil-fond in kwistjoni in virtu ta' ftehim liberament kontrattat

bejn il-partijiet u mhux in virtu tal-ligi.

Dak iz-zmien l-awturi ma kellhom l-ebda jedd illi

ma jgeddux il-lokazzjoni tal-fond in kwistjoni, filwaqt illi l-konvenuta kellha l-jedd illi

tirrifjuta l-awment fil-kera u tezigi illi l-atturi jottjenu l-awtorizazzjoni tal-Bord li

Jirregola l-Kera sabiex ikun hemm awment fil-kera, u dan f'ammont determinat mill-

Ghalhekk huwa car illi fil-verita il-ftehim li ntlahaq bejn l-atturi u l-

teccepixxi l-konvenuta.

Rigward imbaghad l-eccezzjoni tal-konvenuta illi dan ir-rikors

huwa prematur ghaliex l-atturi jridu l-ewwel jipprovaw jitolbu awment fil-kera skont il-

procedura stabbilita fil-ligi, il-Qorti tosserva illi permezz ta' din il-kawza l-atturi

m'humiex qed jilmentaw dwar is-sitwazzjoni kurrenti taghhom hekk kif regolata bil-

ligijiet vigenti, izda dwar is-sitwazzjoni li kienu jinsabu fiha qabel id-dhul fis-sehh tal-

Att XXVIII tal-2018, hekk kif jirrizulta espressament mill-premessa numru xxiv tar-

Ghalhekk din l-eccezzjoni hija manifestament infondata

stante illi l-proceduri li l-atturi jistghu jintavolaw quddiem il-Bord Li Jirregola l-Kera ma

jistghax jakkordaw kera gdida b'effett retroattiv jew b'xi mod joffru rimedju ghall-

ilment tal-atturi.

Bhala prova dwar il-valur lokatizju fuq is-suq liberu tal-fond in kwistjoni, il-Qorti

ghandha quddiemha r-relazzjoni tal-Perit Tekniku mahtur mill-Qorti, li ma gietx

kontradetta mill-partijiet.

Il-Qorti sejra ghalhekk tghaddi sabiex tikkompara l-valur

lokatizju tal-fond in kwistjoni fuq is-suq liberu skont kif stmat mill-Perit Tekniku mal-

kera approssimattiva li kienet attwalment tigi ippercepita mill-atturi skont il-ligi:

Valur lokatizzju

Min dan l-ezercizzju komparattiv jirrizulta manifestament illi ghalkemm inizjalment ma

kienx hemm sproporzjon ezagerata bejn il-kera mhallsa mill-konvenuta u dik

percepibbli fuq is-suq liberu, aktar ma beda jghaddi z-zmien aktar bdiet tikber id-

diskrepanza bejn il-kera percepibbli mill-atturi u dik attwalment percepita minnhom, u

dan b'effett tal-ligi li kienet tillimita serjament id-dritt tal-atturi illi jiftehmu fuq zieda fil-

kera mal-konvenuta.

Ghalhekk minn cirka s-sena 2004 il-quddiem zviluppat

sproporzjon bejn il-valur lokatizzju tal-proprjeta fuq is-suq liberu, u l-kera li l-atturi

kienu jippercepixxu, li fil-maggior parti taz-zmien bejn l-2004 u l-2018 kienet

tirraprezenta biss bejn 15% - 20% tal-valur lokatizju tal-proprjeta.

Ghalkemm huwa

minnu li fejn si tratta ta' mizuri legittimi mehuda mill-Istat fl-interess generali, u

partikolarment fil-qasam tal-akkomodazzjoni socjali, il-kumpens percepit mis-sid

8 Skont ix-xhieda mhux kontradetta tal-konvenuta, hija kienet dahlet fi ftehim ta' kera ma' missier l-atturi fl-1 ta' Mejju 1975 ghal hmistax -il sena.

Ghalhekk din il-kirja kienet effettivament skadiet fl-1 ta' Mejju 1990, u ghalhekk iz-zmien relevanti jibda minn din id-data u mhux mill-1 ta' Settembru 1984 kif premess mill-atturi.

mhux necessarjament ikun ekwivalenti ghall-kera percepibbli minnu fuq is-suq liberu,

il-Qorti tqis li f'dan il-kaz, tirrizulta sproporzjon bejn l-ghan tal-mizura u d-drittijiet

kostituzzjonali u konvenzjonali tal-atturi li kienet qed twassal biex l-atturi igorru piz

eccessiv peress illi ma kinux qed jircievu kumpens xieraq ghall-kontroll t'uzu tal-

proprjeta taghhom illi kienu qed jissubixxu.

Mehud dan kollu in konsiderazzjoni, hija ghalhekk il-fehma tal-Qorti li jirrizulta illi l-

tal-proporzjonalita ma kienx qieghed

jinzamm

il-kaz, u

konsegwentement huwa minnu fid-dritt u fil-fatt l-ilment tal-atturi li sofrew lezjoni tad-

dritt fundamentali taghhom kif sancit permezz tal-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u l-

Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropeja minhabba l-applikazzjoni tal-

artikolu 5 tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta kif emendat bl-Att XXIII tal-1979 u bid-

disposizzjonijiet tal-Att X tal-2009.

Fid-dawl ta' dan ukoll il-Qorti tqis illi hija nfondata

l-eccezzjoni tal-Avukat tal-Istat li fic-cirkostanzi ta' dan il-kaz dikjarazzjoni ta' ksur hija

sufficjenti, ghaliex in vista tal-isproporzjon sostanzjali u manifesta ikkonstata minn

din il-Qorti huwa zgur li dikjarazzjoni ta' ksur m'hijiex bizzejjed, u li l-atturi ghandhom

jircievu kumpens pekunarju u non-pekunarju ghal-lezjoni sofferta minnhom.

Likwidazzjoni ta' Kumpens

Il-Qorti tibda billi taghmel referenza ghal dak deciz fis-sentenza fl-ismijiet Herbert

"...l-kumpens misthoqq lill-persuna wara li jkun instab li din garrbet ksur ta` xi jedd fundamentali taghha ma huwiex l-istess bhal-likwidazzjoni u hlas ta` danni civili mgarrba.

Huma minnu li Qorti Kostituzzjonali tista' taghti bhala rimedju kemm danni pekunarji kif ukoll danni non-pekunarji, izda din il-Qorti tissenjala li l-kumpens pekunjarju li jinghata f'proceduri bhal dawn ma ghandux ikun ekwivalenti ghal danni civili ai termini tal-Artikolu 1031 et seq. tal-Kodici Civili.

Id-danni pretizi huma marbuta mat-talba ghal dikjarazzjoni ta' lezjoni ta' dritt fundamentali u mal-iskop socjali u l-interess generali tal- ligi."

Fir-rigward tal-kumpens li ghandu jigi llikwidat favur individwu li jkun sofra ksur tad-

drittijiet fundamentali tieghu, gie deciz illi

Il-Qorti taghraf illi skont l-insenjament tal-Qorti Ewropeja

Mir-relazzjoni tal-Perit Tekniku jirrizulta li s-somma global ta' kera percepibbli mill-

atturi a bazi tal-valur lokatizju fuq is-suq liberu bejn l-1 ta' Mejju 1990 u d-dhul fis-

sehh tal-Att XXVII tal-2018 kienet tkun ta' cirka €93,380.

Il-Qorti qed tiehu in konsiderazzjoni s-segwenti fatturi fil-likwidazzjoni tal-quantum tal-

kumpens dovut lir-rikorrenti ghall-lezjoni tad-dritt fundamentali soffert minnhom:

-Ma jirrizultax illi l-konvenuta ma kinitx f'posizzjoni li thallas kera xierqa; -L-isproporzjon fid-differenza bejn il-kera percepita u dik li setghet tkun percepita fis- suq hieles li kieku ma kinitx kontrollata bil-ligi; -Il-fatti illi l-isproporzjon fil-kera msemmija bdiet tizviluppa cirka fis-sena 2004; -Iz-zmien li damu l-atturi u l-awturi taghhom ibatu minn dan in-nuqqas ta` proporzjonalita; -L-inerzja tal-Istat meta baqa` passiv ghal tul irragjonevoli ta` zmien sabiex jipprova jirrimedja ghas-sitwazzjoni b`legislazzjoni ad hoc; -Il-kera mhallsa mill-inkwilini, li ghandha titnaqqas mill-ammont dovut; -Il-miljoramenti fil-fond maghmula mill-konvenuta.

Ikkonsidrat dan kollu, il-Qorti tqis illi l-kumpens pekunarju li ghandu jkun dovut lill-

atturi huwa fl-ammont ta' ghoxrin elf ewro (€20,000).

Il-Qorti qed tillikwida favur l-

atturi wkoll is-somma ta' hamest elef ewro (€5,000) bhala danni non-pekunarji.

Ghalhekk is-somma globali li ghandha tithallas lill-atturi bhala kumpens ghad-danni

pekunarji u non-pekunarji hija fl-ammont ta' hamsa u ghoxrin elf ewro (€25,000).

Ghal dawn il-motivi l-Qorti tiddeciedi billi filwaqt li tichad l-eccezzjonijiet kollha tal-

Tiddeciedi u tiddikjara illi, limitatament b'effett sad-data tad-dhul fis-sehh tal-Att

XXVII tal-2018, bl-operazzjoni tal-artikolu 5 tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta kif

emendat bl-Att XXIII tal-1979, bid-disposizzjonijiet tal-Att XX tal-2009 u bl-

operazzjonijiet tal-ligijiet vigenti dak iz-zmien, kien qieghed jinghata dritt ta'

rilokazzjoni lill-konvenuta Monica Vella Aloisio Olivier Seddon Emsting ghall-fond mertu ta' dawn il-

proceduri u jirrenduha impossibli lill-atturi li jirriprendu l-pussess tal-proprjeta

taghhom minkejja ftehim epress, u dan bi vjolazzjoni tad-drittijiet fondamentali

taghhom kif sanciti fl-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-artikolu 1 tal-Ewwel

Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropeja;

danni sofferti mill-atturi;

Tiddikjara u tiddeciedi li l-Avukat tal-Istat huwa responsabbli ghall-kumpens tad-

Tillikwida l-kumpens u danni sofferti mill-atturi fl-ammont globali ta' hamsa u ghoxrin

elf ewro (€25,000) li jirraprezentaw in kwantu ghal ghoxrin elf ewro (€20,000) danni

pekunarji u in kwantu ghal hamest elef ewro (€5,000) danni non-pekunarji;

Tikkundanna lill-Avukat tal-Istat ihallas lill-atturi is-somma hekk likwidata ta' hamsa u

ghoxrin elf ewro (€25,000), b'imghax dekoribbli mid-data ta' din is-sentenza sad-data

Spejjez, inkluz dawk tal-konvenuta Monica Vella Aloisio Olivier Seddon Emsting, jithallsu kollha

mill-Avukat tal-Istat.


Fl-atti tar-rikors ghall-Ħruġ ta' Mandat ta' Inibizzjoni nru 1615/2020

QORTI ĊIVILI

ILLUM 10 TA' DIĊEMBRU 2020

Fl-ismijiet:-

Rat ir-rikors ta' Paul Santangelo tas-17 ta' Novembru 2020 li permezz tieghu talab

lill-Qorti tinibixxi lill-Korporazzjoni intimata milli tkecci, tittermina l-impieg

jew tkompli bil-process dixxiplinarju kontra r-rikorrent jew b'kull mod iehor

jikkastiga lir-rikorrent b'rizultat jew minhabba l-akkuzi msemmija fl-ittra

datata 27 ta' Lulju 2020 mibghuta mill-korporazzjoni intimata lir-rikorrent u

dan fuq il-pretest illi l-proceduri dixxiplinarji li tnedew kontra r-rikorrent qed

isehhu bi ksur tal-Ligi u jew bi ksur tal-ftehim kollettiv u tal-principji tal-

gustizzja naturalis.

Jsostni r-rikorrent illi bhala haddiem mal-gvern li gie

'detailed' mal-korporazzjoni intimata ghandu jkun dixxiplinat bil-procedura

tad-dixxiplina tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u mhux taht il-

ftehim kollettiv vigenti bejn il-union tal-haddiema u l-korporazzjoni intimata.

Jsostni li l-kaz kontrih huwa preskritt.

Rat ir-risposta tal-korporazzjoni intimata tal-1 ta' Dicembru 2020 li permezz

taghha ghar-ragunijiet hemm moghtija qed topponi ghar-rikors imsemmi.

Semghat lill-Avukati tal-partijiet fl-udjenza tat-3 ta' Dicembru 2020.

Rat l-atti kollha.

Ikkonsidrat;

Fatti Antecedenti dawn il-Proceduri.

F'xi zmien ir-rikorrent, li kien impjegat mal-Gvern, gie 'detailed' mal-

korporazzjoni intimata.

Il-korporazzjoni intimata tikkontendi illi fis-7 ta'

Settembru 2018 ir-rikorrent inqabad minn filmati tas-sigurta' idahhal,

minghajr awtorizzazzjoni, terza persuna fuq il-post tax-xoghol bl-allegazzjoni

ulterjuri illi dan gie segwit b'atti mhux xierqa fuq il-post tax-xoghol.

Il-korporazzjoni intimata informat lir-rikorrent illi ma riditx li jibqa' 'detailed'

maghha u ghalhekk b'ittra tas-17 ta' Settembru 2018 ir-rikorrent Paul Santangelo

kiteb ittra lid-Direttur (Resourcing), Public Administration HR Office, Office

of the Prime Minister, Ħal Kirkop, fejn talab illi ma jibqax 'detailed' mal-

talba tar-rikorrent ma gietx accettata mill-ufficju tal-Prim Ministru.

Ir-rikorrent hareg bil-'vacation leave' mis-17 ta' Settembru 2018 sal-5 ta'

L-ghada li waqaf mill-'vacation leave' ir-rikorrent hareg

bis-'sick leave' u baqa' ghaddew bis-'sick leave' sal-31 ta' Marzu 2020.

L-

ghada, u cioe' fl-1 ta' April 2020 huwa irrapporta ghax-xoghol mal-

korporazzjoni intimata.

Il-korporazzjoni intimata ssostni illi ma setghatx tiehu passi dixxiplinari

kontra r-rikorrenti sakemm kien bis-sick leave.

ghax-xoghol kienet lahqet faqqet il-pandemija tal-covid-19 u kien biss fis-27

ta' Lulju 2020 illi l-korporazzjoni intimata kitbet lir-rikorrent fis-27 ta' Lulju

2020 bl-akkuzi li kienu qed jitressqu kontra tieghu senjatment:

Inti abbandunajt id-dmirijiet tieghek fuq il-post tax-xoghol; u

Ippermettejt id-dhul ta' terzi persuni fil-proprjeta' tal-Korporazzjoni,

minghajr l-awtorizzazzjoni necessarja; u

Wettaqt ukoll imgieba mhux xierqa."

Fl-1 ta' Awissu 2020 l-Avukat tar-rikorrent irrisponda ghal dik l-ittra

jikkontendi illi il-korporazjoni ma setghatx tiehu passi kontra tieghu ghaliex

hu kien impjegat fis-servizz pubbliku kif ukoll talli l-passi kienu qed jittiehdu

Il-korporazzjoni intimata waqfet bord ta' investigazzjoni li b'rapport datat 25

Il-bord ta' investigazzjoni ikkonkluda wkoll illi "… there is a

Fl-istess jum tal-25 ta' Awissu 2020 il-Bord tad-Dixxiplina tal-korporazzjoni

intimata kiteb lir-rikorrent Paul Santangelo fejn informah illi kienet ser issir

laqgha tal-Bord tad-Dixxiplina fit-28 ta' Awissu 2020 fid-9.30am li ghaliha

kien qed jigi msejjah ir-rikorrent.

Ir-rikorrent gie informat permezz tal-istess

ittra illi kellu dritt ghall-access tal-filmat tal-incident in kwistjoni u li seta'

jigbor estratt tas-CCTV mill-ufficju legali tal-korporazjoni intimata.

Il-bord ta' dixxiplina zamm is-seduta imsemmija fit-28 ta' Awissu 2020.

Fis-17 ta' Novembru 2020 r-rikorrent ipprezenta r-rikors ghall-hrug ta'

mandat ta' inibizzjoni mertu ta' dawn il-proceduri.

X'gara bejn it-28 ta' Awissu 2020 u s-17 ta' Novembru 2020 ma jirrizultax

mill-atti.

Ikkunsidrat;

Rekwiziti ghall-Hrug ta' Mandat ta' Inibizzjoni.

Il-mandat ta' inibizzjoni li qed jitlob ir-rikorrent li jinhareg kontra l-

korporazzjoni intimata huwa wiehed generali mahsub taht l-Artikolu 873 tal-

Il-mandat ta' inibizzjoni taht l-Artikolu 873 ghandu l-iskop li

jzomm persuna milli taghmel kwalunkwe haga li tista' tkun ta' pregudizzju

ghall-persuna li qed titlob il-mandat1 u mhux sabiex jikkawtela xi kreditu

"(2) Il-Qorti m'għandhiex toħroġ tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li

dak il-mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l-jeddijiet tar-rikorrenti, u li

1 Artikolu 873 (1) tal-Kapitolu 12.

dak ir-rikorrent prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet."

Jehtieg ghalhekk li jigu sodisfatti zewg rekwiziti, li kif spjegat il-Qorti Civili,

Prim'Awla fis-sentenza taghha fl-ismijiet Josephine Sari vs. Mark

Morris Naudi (Mandat Nru 501/2015) deciza fit-23 ta' April 2015:

"Dawn iż-żewġ elementi huma kumulattivi u mhux alternattivi u jekk xi

wieħed minn dawn iż-żewġ elementi ma jirriżultax, il-Qorti għandha

tiċħad it-talba għal ħruġ ta' mandat bħal dak; inoltre huma kriterji

oġġettivi u fl-applikazzjoni tal-liġi dwar kif u meta għandu jinħareġ

mandat il-Qorti għandha tuża interpretazzjoni restrittiva.

Dan għaliex il-

ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni bħal kull mandat kawtelatorju jsir fi żmien

meta l-pretensjoni ma tkunx għadha ġiet ġuridikament aċċertata u

stabbilita."

Sabiex jirnexxi fit-talba tieghu r-rikorrent jehtieglu fl-ewwel lok jipprova li l-

mandat ta' inibzzjoni huwa mehtieg sabiex jitharrsu l-jeddijiet li jippretendi li

ghandu; u fit-tieni lok li jidher mad-daqqa t'ghajn (prima facie) li ghandu

dawk il-jeddijiet.

Il-htiega li jintwera li l-parti li titlob il-hrug ta' Mandat bhal dan ikollha

prima facie l-jeddijiet pretizi hija htiega oggettiva u mhux soggettiva li

tiddependi mid-diskrezzjoni tal-gudikant.

Gie ritenut mill-Qorti tal-Appell

fis-sentenza tal-14 ta' Lulju 1988 fil-kawza Sonia Azzopardi Lautier pro et noe vs.

Stephanie Meli Savona li 'huwa rekwiżit oġġettiv u mhux soġġettiv, ma

jiddependix mill-element diskrezzjonali tal-ġudikant.

Jew il-jeddijiet jidhru

prima facie, ma' l-ewwel daqqa t'għajn, jew ma jidhru xejn, għall-finijiet tal-

ħruġ tal-mandat.'

Bl-uzu tal-kelma 'u' fit-tieni sub-artikolu tal-Artikolu 873, il-legislatur ried li

z-zewg elementi ikunu kumulattivi u mhux alternattivi.

ghalhekk illi jekk wiehed minn dawn iz-zewg elementi jkun nieqes, il-Qorti

ghandha tichad it-talba ghall-hrug ta' Mandat bhal dak.

Tajjeb jinghad ukoll

li l-procedura ghall-hrug tal-mandat kawtelatorju ta' inibizzjoni hija wahda

sommarja peress li m'huwiex mistenni li jitressaq quddiem il-Qorti fi stadju

bhal dak kulma jmissu jitressaq quddiemha waqt is-smiegh tal-kawza dwar l-

istess jedd.

Huwa ghalhekk illi r-rikorrent fi proceduri simili jehtieglu juri

mad-daqqa t'ghanj li ghandu dak il-jekk..

Jehtieg lill-Qorti wkoll li flimkien maz-zewg elementi surreferiti, tikkonsidra

l-element tal-pregudizzju.

Il-harsien li l-ligi timmira ghalih fit-talba ghall-

hrug tal-mandat de quo huwa dak li, mingħajr il-hrug tal-Mandat, il-jedd li

jista' jkollu r-rikorrent jintilef darba għal dejjem u b'mod irrimedjabbli.2

B'irrimedjabbli wieħed għandu jfisser li 'bl-għamil li minnu qiegħed jibża' r-

rikorrent, jistax jintilef darba għal dejjem jedd li l-istess rikorrent jidher li

għandu fil-waqt li ħareġ it-talba għall-ħruġ tal-Mandat'.

Il-pregudizzju li r-

rikorrent jkun jrid iwaqqaf irid ikun wiehed li ma jkunx hemm rimedju iehor

ghalih jekk mhux bil-hrug tal-Mandat, tant li jekk l-inkonvenjent jew in-

nuqqas lamentat jista' jitnehha, mqar b'decizjoni wara li jigi mistharreg il-kaz

fil-mertu, jigi nieqes dan l-element mehtieg ghall-hrug tal-Mandat.

ghalhekk li l-Mandat ta' Inibizzjoni huwa meqjus bhala mezz procedurali ta'

natura eccezzjonali.3

Ghandu jinghad ukoll illi l-fatt li tintlaqa' talba ghall-hrug tal-mandat, ma

jfissirx li l-jedd ikun ippruvat.

Kif daqstant iehor ma jfissirx, illi ghax talba

ghall-hrug ta' mandat ma tintlaqax, allura l-jedd pretiz ma jezistix.

Mhux il-

tal-Qorti fl-atti

tal-mandat

jekk

il-jedd pretiz huwiex

suxxettibbli għal success fl-azzjoni fil-mertu, izda biss jekk il-jedd pretiz

jikkwalifikax bhala tali ghall-finijiet oggettivi tal-ligi.

Ikkunsidrat;

Nru 1712/2017) degretat fis-27 ta' Diċembru 2017.

Sew ir-rikorrent kif ukoll il-korporazzjoni intimata jaqblu illi r-rikorrent kien

ghal xi zmien impjegat fis-servizz pubbliku u li f'xi zmien gie 'detailed' mal-

enti pubblika, il-Korporazzjoni ghas-Servizzi tal-Ilma.

lanqas bejn il-partijiet illi meta sehhew l-avvenimenti li waslu ghall-passi ta'

dixxiplina kontra r-rikorrent huwa kien ghadu 'detailed' mal-korporazjoni

Ir-rikorrent jikkontendi illi huwa ma hux impjegat tal-korporazzjoni intimata

u ghalhekk m'ghandux jghaddi minn proceduri ta' dixxiplina da parti tal-

korporazjoni intimata, irrispettivament mill-fatt li huwa kien u ghadu

'detailed' mal-korporazzjoni intimata wara li l-ufficju tal-Prim Ministru

irrifjuta t-talba tieghu sabiex jirritorna mas-servizz pubbliku.

rikorrent li l-korporazzjoni intimata m'ghandiex dritt tiddixxiplinah ghall-agir

tieghu waqt il-hin tax-xoghol ghaliex isostni li l-awtorita' kompetenti hija l-

Public Service Commission u mhux il-Bord ta' Dixxiplina tal-Korporazzjoni.

Ikkonsidrat;

Konsiderazzjonijiet tal-Qorti.

Artikolu 39 (1) tal-Att dwar il-Korporazzjoni ghas-Servizzi tal-Ilma

(Kap. 355 tal-Ligijiet ta' Malta) jipprovdi illi meta impjegat ikun 'detailed'

mal-Korporazzjoni, tali impjegat ikun jaqa' taht l-awtorita' amministrattiva

tal-Korporazzjoni:-

"Meta xi ufficjal jigi allokat fuq dmirijiet mal-Korporazzjoni skond

xi wahda mid-disposizzjonijiet tal-artikolu 38, dak l-ufficjal ghandu,

matul dak iz-zmien li fiha dik id-direttiva tkun issehh dwaru, ikun

taht l-awtorita' amministrattiva u l-kontroll tal-Korporazzjoni, izda

dan ghandu ghall-finijiet u effetti kollha jibqa' jitqies u jigi trattat

Il-Manwal tas-Servizz Pubbliku intitolat "Manual on Resourcing Policies

tas-Segretarju Permanenti

Principali fl-Ufficju tal-Prim Ministru, jipprovdi kif gej:-

L-iStanding Disciplinary Regulations li qed jirreferi ghalihom is-sub artikolu xiv

Service" ippubblikat fi Frar 2017 mill-"People and Standards Division".

Ma jirrizultax minn Regulation 9 u minn Appendax A tal-manwal illi fir-

rigward ta' haddiema tal-Gvern 'detailed' mal-korporazzjoni intimata hemm

strument ta' delega a favur ta' senior officer fi hdan il-korporazzjoni sabiex

is-Segretarju Permanenti responsabbli mill-korporazzjoni

Ghalhekk jidher prima facie li r-rikorrent ghandu l-jedd jezigi illi

passi ta' dixxiplina fil-konfront tieghu jittiehdu mhux mill-korporazzjoni

intimata izda mis-Segretarju Permanenti fi hdan il-Ministeru li fid-dikasteru

tieghu taqa' l-Korporazzjoni ghas-Servizzi tal-Ilma.

Il-korporazzjoni

Korporazzjoni, s-Sur Ivan Giordmaina, huwa l-ufficjal delegat skond il-Collective

Agreement sabiex imexxi l-investigazzjoni dwar l-akkadut.

Difatti l-istess kap

ezekuttiv mexxa l-investigazzjoni u hareg kontra r-rikorrent numru ta' akkuzi.

Il-Qorti hi tal-fehma li fir-rigward tad-drittijiet tar-rikorrent qua haddiem fis-

servizz pubbliku u l-proceduri ta' dixxiplina fil-konfront tieghu, jirrizulta prima

facie illi l-Manwal tal-Proceduri Dixxiplinari fis-Servizz Pubbliku Malti mahrug

mill-Ufficju tal-Prim' Ministru fi Frar 201 huwa applikabbli u mhux il-

provvedimenti ta' Dixxiplina fil-Collective Agreement bejn il-Korporazzjoni

ghas-Servizzi tal-Ilma u l-General Workers' Union li tirraprezenta l-haddiem fi

hdan dik il-korporazzjoni.

Ghalhekk fil-fehma tal-Qorti r-rikorrent sehhlu jipprova sodisfacentement illi

prima facie huwa ghandu dritt jezigi illi passi ta' dixxiplina fil-konfront tieghu

jittiehdu mhux mill-Korporazzjoni intimata izda mis-Segretarju Permanenti fil-

Ministeru li tahtu taqa' l-Korporazzjoni intimata.

Il-Qorti hi tal-fehma illi l-

mandat mitlub huwa mehtieg ai termini tal-Artikolu 873 (2) tal-Kap.

jithares il-jedd tar-rikorrent fuq riskontrat.

Il-Qorti tqis ukoll illi l-pregudizju

tar-rikorrent jekk it-talba tieghu ghall-hrug tal-mandat tigi michuda jkun ferm

akbar mill-pregudizju tal-korporazzjoni intimata fil-kaz li l-Qorti tohrog il-

Ghal dawn il-motivi l-Qorti tilqa' r-rikors ta' Paul Santangelo tas-17 ta' Novembru

2020 u tordna l-hrug tal-mandat ta' inibizzjoni kif mitlub.

Bl-ispejjez kontra l-korporazzjoni intimata.

Moghti kameralment illum 10 ta' Dicembru 2020.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments