QORTI TAL-MAĠISTRATI (GĦAWDEX) ĠURISDIZZJONI SUPERJURI SEZZJONI ĠENERALI MAĠISTRAT DOTTOR PAUL COPPINI LL.D. Ċitazzjoni Numru: 99/2002 PC Carmelo Elwerfelly f'ismu proprio u għan-nom ta' l-imsefrin ħutu Mario, Joe u Jane mart Carmel Anastasi Sammut; u Louis Elwerfelly vs Pawlu Pulo, u b'digriet tat-2 ta' Frar 2017, il-ġudizzju ġie trasfuż f'isem Carmela Pulo u Joseph Pulo minflok Pawlu Pulo stante l-mewt tiegħu fil-mori tal-kawża, Kalanċ, Joe u Salvu aħwa Pulo u Mario Camilleri Podesta, Giovanni Camilleri Podesta, u Ina Maria mart Antnony Pavia Bartolo Bennetti, aħwa Ciantar

Illum il-Ġimgħa, 9 ta' Novembru 2018 Il-Qorti, Rat iċ-Ċitazzjoni li permezz tagħha l-atturi, wara li ppremettew: Illi l-atturi proprio et nomine et huma l-proprjetarji ta għalqa li tinsab ġewwa Għajnsielem fl-inħawi magħruf bħala ta' Taħt il-Belt ossia x-Xatt l-Aħmar liema art tidher delinejata bil-kulur aħmar fuq pjanta mmarkata Dok.

A fl-atti ta' mandat ta Inibizzjoni numru 41\02G (PC) u provenjenti mill-wirt ta' missierhom Ganni Elwerfelly li kien akkwista l-istess in forza ta' att pubbliku, kopja ta liema jinsab anness bħala Dok.

B mal-imsemmija atti tal-mandat ta Inibizzjoni; Illi l-unika aċċess li għandhom l-atturi biex jaċċedu għal imsemmija għalqa jikkonsisti fi dritt ta' passaġġ li jibda minn fuq art imqabbla għand il-konvenuti, jissokta fuq l-art de quo proprjeta tal-atturi u jkompli għaddej fuq art ta' terzi liema dritt ta' aċċess u passaġġ jinsab indikat fuq l-imsemmija pjanta Dok.

A bil-kulur roża u liema trejqa

Paġna 1 minn 7

tibda mit-triq pubblika għal fuq art imqabbla għand il-konvenuti u tkompli fuq l-art de quo tal-atturi li tinsab mpingġja bil-kulur aħdar u tkompli għal fuq art ta' terzi; Illi dan l-aħħar, il-konvenuti bdew iżommu lill-atturi u persuni awtorizzati minnhom milli jaċċedu fuq l-art tagħhom ċioe dik delinejata bl-aħmar milli jgħaddu minn fuq il- passaġġ immarkat bil-kulur roża, l-attur Carmelo Elwerfelly talab il-ħruġ ta mandat ta Inibizzjoni kontra l-konvenuti ħalli jiġu ordnati minn dina l-Qorti sabiex jiddesistu minn tali aġir abbusiv u llegali; Illi in forza ta' digriet mogħti minn dina l-Onorabbli Qorti datat 27 ta' Settembru 2002, ġiet akkolta t-talba ta l-imsemmi attur u nħareġ mandat ta' inibizzjoni kontra l- konvenuti li jġib in-numru 41\02G (PC) fejn ġew miżmuma milli jkomplu jostakolaw lill-atturi mill-imsemmi dritt ta' aċċess u passaġġ fejn indikat; Illi l-konvenuti qegħdin jikkontestaw l-eżistenza ta' tali aċċess u dritt ta' passaġġ minn fuq art imqabbla lilhom u in oltre peress illi qed jikkontestaw ukoll id-dritt proprjetarju tal-atturi fuq il-biċċa art immarkata bil-kulur aħdar fuq il-pjanta Dok.

A esebita fl-atti tal-imsemmi mandat; Illi in oltre l-art proprjeta tal-atturi kif delinejata bl-aħmar fuqi Dok.

A m'għandha ebda aċċess għat-triq pubbliku ħlief minn dak indikat fuq l-atti tal-mandat ta Inibizzjoni stante li hija għal kollox imdawra b'għelieqi oħra; Talbu lill-konvenuti jgħidu għaliex m'għandiex din il-Qorti: 1.

Tiddikjara li l-atturi għandhom id-dritt ta' aċċess u ta' passaġġ mit-triq pubblika għal fuq l-art tagħhom minn dik it-trejqa indikata minnhom bil-kulur roża fuq Dok.

A fl-atti tal-mandat ta Inibizzjoni fuq ċitata;

Tiddikjara inoltre li l-porzjoni ta art mpinġija bil-kulur aħdar fuq Dok.

A tifforma parti ntegrali tal-għalqa delinjeta bil-kulur aħmar Dok.

A proprjeta' assoluta u esklussiva tal-atturi;

Tiddikjara li l-atturi għandhom dritt legali għal tali aċċess u passaġġ liberu ai termini tal-Kodiċi Ċivili minħabba l-posizzjoni tal-għalqa tagħhom fil-konfront tat-triq pubblika liema dikjarazzjoni qiegħda tintalab mingħajr preġudizzju għall- ewwel talba;

Tordna lill-konvenuti sabiex jibqghu jħallu aċċess u passaġġ liberu u ampju lill- atturi minn fuq l-imsemmija trejqa kif ordnati li jagħmlu in forza tal-mandat ta Inibizzjoni fuq ċitat, liema mandat għalhekk għandu jibqa eventwalment fis-seħħ bis-saħħa tas-sentenza li għandha tingħata f'dawn il-proċeduri.

Bl-ispejjes inklużi dawk tal-mandat ta Inibizzjoni numru 41\02 G (PC) kontra l- konvenuti minn issa nġunti personalment għas-subizzjoni.

Rat id-Dikjarazzjoni tal-fatti tal-atturi, konfermata bil-ġurament ta' Carmelo Elwerfelly.

Paġna 2 minn 7

Rat in-Nota tal-Eċċezzjonijiet tal-konvenuti li biha eċċepew: Illi iċ-ċitazzjoni hija nulla stante illi l-attur Carmelo Elwerfelly naqas li jipprova permezz ta' prova dokumentarja l-mandat li huwa għandu sabiex jippreżenta din il-kawża kemm f'ismu propju kif ukoll għan-nom ta' ħutu msefrin Mario, Joe u Jane mart Carmel Anastasi Sammut; Illi fil-mertu u mingħajr preġudizzju għas-suespost it-talbiet attriai huma infondati fid- dritt u fil-fatt u dan stante illi l-atturi m' għandhomx u qatt ma kellhom l-ebda dritt ta' passaġġ għar-raba' tagħhom magħruf "Ta' Taħt il-Belt' jew "Tax-Xatt l-Aħmar" minn fuq propjeta' tal-konvenuti kif qed jippretendu li għandhom; Illi l-passaġġ għar-raba' tal-atturi kien minn dejjem minn fuq propjeta' oħra ta' terzi u mhux minn fuq il-propjeta' tal-konvenuti u dan kif jiġi dettaljatament ippruvat waqt it-trattazzjoni ta' din il-kawża; Illi nonostante dan, u mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet ġia sollevati, l-atturi kienu qed jgħaddu bir-riġel minn fuq l-art tal-konvenuti u dan b' mera tollerranza u mhux b'xi dritt.

Il-konvenuti qatt ma' oġġezzjonaw li l-atturi jgħaddu bir-riġel minn fuq l-art tagħhom sakemm dawn ma bdewx jippretendu wkoll li ghandhom jgħaddu bil-vetturi ftit wara li l-istess konvenuti ksew parti mir-raba' tagħhom bil-konkos biex ikollhom aċċess aħjar għar-raba' kollu li għandhom fl-inħawi.

Għaldaqstant anke jekk jirriżulta li l-atturi għandhom xi dritt ta' passaġġ bir-riġel minn fuq l-art tal-konvenuti l-istess konvenuti m' għandhom ibatu l-ebda spejjes għaliex huma dejjem ħallew lill- konvenuti jgħaddu minn fuqhom bir-riġel.

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt Rat id-Dikjarazzjoni tal-fatti tal-istess konvenuti kkonfermata bil-ġurament ta' Pawlu Ciantar.

Rat l-atti tal-Mandat ta' Inibizzjoni numru 41/2002 fl-istess ismijiet, allegat permezz ta' digriet ta' din il-Qorti tat-3 ta' Diċembru 2012.

Rat id-digriet tagħha tat-22 ta' Novembru 2006 fejn innominat lill-A.I.C. Edward Barry bħala perit tekinku f'din il-kawża.

Rat id-digriet tagħha tas-26 ta'Frar 2010 fejn issosttwiet lil dan il-perit tekinku bl-

Rat ir-relazzjoni tal-A.I.C. Alan Lovegrove ppresentata fl-10 ta' Jannar 2012 u minnu

maħlufa fis-16 ta' Frar 2012.

Rat id-digriet tagħha tat-23 ta' Marzu 2012 fejn innominat lill-Avukat Dottor

Georgine Maggi u l-A.I.C. Valerio Maggi u lill-A.I.C. Shawn Mifsud Akila bħala

periti addizzjonali.

Paġna 3 minn 7

Rat ir-relazjoni tal-istess periti ppresentata fil-5 ta' Novembru 2015 u maħlufa mill- A.I.C. Maggi fit-3 ta' Frar 2016, mill-Avukat Dottor Maggi fit-18 ta' Marzu 2016 u mill-A.I.C. Mifsud Akila fit-30 ta' Ottubru 2018.

Rat id-digriet tagħha tas-27 ta' April 2018 fejn ħalliet il-kawża għal-lum għas-sentenza.

Rat in-Noti tal-Osservazzjonijiet rispettivi tal-kontendenti.

Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża.

Ikkunsidrat: Illi permezz ta' din il-kawża l-atturi qed jikkontestaw l-aġir tal-konvenuti li għalqulhom l-aċċess liberu li jgħidu li kellhom minn fuq trejqa li tikkonduċi għall-art tagħhom fl- inħawi tax-Xatt l-Aħmar, limiti ta' Għajnsielem, Għawdex.

Jitolbu wkoll dikjarazzjoni li parti minn din it-trejqa li tiġi quddiem l-art tagħhom tifforma parti ntegrali mill- istess art.

Ġara li f'xi żmien qabel ma ġiet istitwita din il-kawża, l-konvenuti aħwa Ciantar waħħlu xatba, imsakkra b'katnazz ma' żewġ pilastri li kien hemm fil-bidu ta' trejqa li sa dakinhar il-partijiet kollha kienu jemmnu li tgħaddi minn fuq l-art imqabbla lill-aħwa Ciantar mill-konvenuti l-oħra aħwa Corrieri fl-inħawi tax-Xatt l-Aħmar.

B'hekk l- atturi ma setgħux jaċċedu bil-vetturi u l-inġenji tagħhom minn fuq din it-treqja biex jaslu sar-raba' tagħhom iżjed 'l isfel fl-istess inħawi.1 In segwitu għal dan l-aġir, l-atturi ntavolaw mandat ta' inibizzjoni kontra l-konvenuti,2 li ġie mbagħad segwit b'din il- kawża.

Jidher li l-kwistjonijiet bejn il-kontendenti nqalgħu meta l-atturi bdew jippretendu li bix-xogħolijet li saru mill-Construction and Maintenance Unit tal- Ministeru għal Għawdex fuq din it-trejqa, fuq talba tal-konvenuti Ciantar, tgħattiet bil-konkos parti mill-art formanti parti mill-għelieqi tal-atturi f'dawk l-inħawi, biex b'hekk l-atturi allegatament tilfu parti mill-art tagħhom li spiċċat taħt din it-trejqa.3 Apparti l-kontendenti, xehdu f'din il-kawża diversi bdiewa li f'xi żmien jew ieħor kienu jikkultivaw għelieqi f'dawn l-inħawi.

Dawn kollha qalu li dari l-aċċess tagħhom kien minn fuq rampa li kont tidħol għaliha minn sqaq li jinsab wara l-proprjeta' tal-mibki avukat Bajada, u li kienet tgħaddi minn ma' ġenb is-sies li f'xi żmien waqa'.

Wara li għal xi raġuni li ma ġietx imfissra din ir-rampa tkissret, bdew jgħaddu minn fuq it- treqja in kwistjoni bil-kunsens tal-aħwa Ciantar.4 Minn naħa tagħhom l-atturi baqgħu

isostnu li minn dejjem, anke meta kien għadu ħaj missierhom, l-aċċess għall-għelieqi

tagħhom, sew bir-riġel, kif ukoll bil-vetturi, kien minn fuq din it-trejqa.5 Dan ġie

sostnut ukoll minn xhud prodott minnhom.6 Fir-rigward tal-allegazzjoni

1 Ara pjanta Dok.

A esebita fl-atti tal-Mandat ta' Inibizzjoni Nru. 41/2002 2 Ara atti tal-Mandat ta' Inibizzjoni Nru. 41/2002 3 Ara parti kkulurita bl-aħdar fuq l-istess pjanta.

4 Ara deposizzjoni ta' Loreto Elgadi, a fol.

103 – 104 tal-proċess; ta' John Hudson a fol.

148 – 157; ta' Francis Bertolo a fol.

186 – 189; ta' Martinu Zammit-Mangion a fol.

29 – 30 u ta' Louis Elwerfelly a fol.

Paġna 4 minn 7

tteħditilhom parti mill-art tagħhom b'din it-trejqa, l-atturi ppresentaw affidavit ta' ċertu Joseph Aakeroy u survey redatt minnu li jgħidu li jindika d-delimitazzjoni proprja tal-art tagħhom.7 L-ewwel perit tekniku, wara li ħa konjizzjoni tal-talbiet tal-atturi fid-dawl tal- eċċezzjonijiet tal-konvenuti, u l-provi prodotti mill-partijiet, wasal għas-segwenti konklużjonijiet fir-rapport tiegħu: "40.

Dwar l-ewwel talba tal-atturi, jirrizulta illi t-trejqa mit-Triq Pubblika sar-raba' tal-atturi hija proprjeta' tal-Gvern ta' Malta u ghalhekk pubblika.

Billi t-trejqa fil-kwistjoni mhix proprjeta' tal-konvenuti, dwar l-ewwel u r-raba eccezzjonijiet tal-konvenuti, il-pretensjonijiet tal-atturi m'humiex dwar dritt ta' passagg minn fuq proprjeta' tal- konvenuti izda minn fuq proprjeta' pubblika.

Ghalhekk it-tieni eccezzjoni tirrizulta.

Dwar it-tielet talba tal-atturi, ghalkemm jirrizulta illi kien hemm ukoll access iehor minn fuq ix-xaqliba l-ohra li inghalqet wara li kien waqa' s-sies, meta akkwistaw l-awturi tal-atturi kien hemm access mit-trejqa fil-kwisjoni sar-raba tal-atturi bir-rigel.

Dwar ir-raba' talba tal-atturi, billi jirrizulta illi t-trejqa fil-kwistjoni hija pubblika, allura l- konvenuti ghandhom ihallu access u passagg liberu u ampju lill-atturi minn fuq l-imsemmija tejqa.

Dwar it-tieni talba tal-atturi, jirrizulta illi l-estent tar-raba li minnha ghandhom nofs indiviz l-atturi, mal-konfini tal-Punent, hija l-linja hamra ndikata fuq Dok.

Dwar l-ewwel eccezzjoni tal-konvenuti, l-atturi prezentaw tlett prokuri ta' Mario, Joe u Jane mart Carmel Anastasi Sammut, salv merti legali."8 Billi ż-żewġ naħat ma kienux kuntenti b'dawn il-konklużjonijiet, ġew nominati periti addizzjonali, li wara li ħadu konjizzjoni tal-ilmenti rispettivi, kkonkludew hekk: "Ghaldaqstant, in riassunt l-esponenti jikkonkludu illi: 1.

Dwar l-ewwel u t-tielet talba tal-atturi, jirrizulta li hemm dritt ta' passagg necessarju a favur ta' l-atturi ai termini ta' l-artikolu 447 tal-Kodici Civili, izda madankollu, jidher li ma gewx ipprovati l-elementi kollha necesarji biex tirnexxi tali azzjoni fil-konfront tal-konvenuti,

precizament in kwantu ir-rekwizit li tali azzjoni ghandha tigi promossa kontra s-sidien ta' l-art li

minn fuqha ghaddej il-passagg ma giex pruvat;

Dwar l-ewwel talba tal-atturi ghal dak li ghandu jirrigwarda l-fatt li l-passagg ghandu jkun

minn dik it-trejqa indikata mill-atturi bil-kulur roza fuq Dok.A fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni

bin-numru 41/02 PC, jigi konkluz illi dak li jista' jigi stabitit huwa li se mai il-passagg kien u

fil-fatt ghadu kif interpretat fuq Dok.

AS 2 redatt mill-abbli kollega l-AIC Alan Lovegrove a bazi

383 – 418 tal-proċess

Paġna 5 minn 7

ta' Dok.

JGX 1 u tal-provi in atti.

Dak li jista' jsir huwa li ulterjorment tramite surveyors bi strumenti precizi jigu nterpretati d-dokumenti in atti sabiex jigi stablit b'certezza in situ fejn ghandu jkun il-passagg in kwistjoni.

Dwar it-tieni talba attrici, u cioe' dik li tirrigwarda d-dikjarazzjoni li l-porzjoni ta' art impingija bil-kulur ahdar fuq Dok.A tifforma parti ntegrali mill-ghalqa ddelinejata bil-kulur ahmar fuq Dok.

A proprjeta' assoluta u esklussiva tal-atturi, l-esponenti jikkonkludu illi l-konfini ta' l-art tal-atturi huma dawk murija bil-lapes bl-ahmar fuq Dok.

316 tal-process.

Gie konkluz li sabiex jigu stabiliti l-konfini ta' l-art ta' l-atturi, li jenhtieg isir huwa li permezz ta' survey propizju, jigu nterpretati l-konfini murija bl-ahmar u l-lapes fuq Dok.

Ghaldaqstant, sabiex tkun tista tigi raggunta konkluzjoni dwar jekk it-tieni talba attrici timmeritax li tigi akkolta ommeno, irid isiru dawn il-konstatazzjonijiet teknici fuq suggeriti 4.

Dwar ir-raba talba attrici fid-dawl ukoll tar-raba eccezzjoni mressqa mill-konvenuti, ghandu jinghad li gie konkluz li t-trejqa in kwistjoni u cioe' dik li tidher fuq JGX 1 u anke fl-aerial photo tal-1957 kienet taghti access biss bir-rigel.

Irrizulta mill-atti li l-konvenuti dejjem hallew dritt ta' passagg bir-rigel minn tali trejqa hekk kif eccepew f'parti mir-raba eccezzjoni taghhom, u ghaldaqstant, tali raba talba ghandha tigi milqugħa izda l-ispejjez konnessi maghha ghandhom jigi sopportati mill-atturi.

Fir-rigward ta' l-ewwel eccezzjoni mressqa mill-konvenuti fis-sens li c-citazzjoni hija nulla peress li ma tressqux provi li l-attur Carmelo Elwerfelly ghandu l-mandat biex jirraprezenta lil hutu msiefrin, ghandha tigi michuda stante li fil-mori tal-kawza gew ipprezentati kopji tal-prokuri relevanti.

7. iehor minn fuq ix-xaqliba l-ohra.

Madankollu dan spicca wara li kien waqa' s-sies."9 Kif intqal mill-periti ġudizzjarji, fil-mori tas-smiegħ tal-kawża, l-attur Carmelo Elwerfelly ppresenta l-prova tal-mandat li huwa għandu mingħand ħutu msiefrin,10 u għalhekk

jirriżulta li ma hemm ebda nullita' f'dawn il-proċeduri.

Il-Qorti pero' ma taqbilx mal-

konklużjonijiet tal-periti addizzjonali fir-rigward tat-talbiet attriċi in konnessjoni mal-

aċċess pretiż minnhom.

Infatti ma jidher li hemm ebda ostakolu sabiex jintlaqgħu

dawn it-talbiet, u dan għaliex minkejja dak li setgħu qalu l-atturi fis-sottomissjonijet

tagħhom, din il-kawża ma ġietx imsejsa fuq l-artikolu 447 tal-Kodiċi Ċivili.

Irriżulta li

sa meta waħħlu r-rixtellu msakkar b'katnazz mal-pilastri li kien hemm fil-bidu tat-

trejqa in kwistjoni, l-atturi kienu jgħaddu liberament minn hemm biex jaċċedu għall-

għelieqi tagħhom.

Tant hu hekk li din il-kawża ma saritx biex jinħoloq servitu' ta'

passaġġ minn fuq art tal-konvenuti, imma in segwitu għall-mandat ta' inibizzjoni li

kien ġie akkordat wara li l-atturi talbu li l-konvenuti jinżammu milli jostakolawlhom

il-passaġġ liberu minn din it-trejqa.11

Fir-rigward tat-tielet eccezzjoni tal-konvenuta, jirrizulta li verament kien hemm ukoll access

Fir-rigward tat-tieni eccezzjoni tal-konvenuti, din ghandha tigi michuda.

489 – 521 tal-proċess 10 Ara prokuri esebiti a fol.

256 - 261 11 Ara atti tal-mandat ta' inibizzjoni nru.

Paġna 6 minn 7

Madankollu, billi rriżulta fil-mori tal-kawża li din it-trejqa llum hija proprjeta' tal- Gvern, ġiet reġistrata bħala tali fil-31 ta' Lulju 2006,12 u ma jidher li saret ebda oġġezzjoni mill-konvenuti f'dan ir-rigward, m'għandhom issa ebda dritt il-konvenuti jostakolaw dak li fil-fatt irriżulta li huwa passaġġ pubbliku.

Minn naħa l-oħra jekk meta saru x-xogħolijiet ta' kisi ta' dan il-passaġġ mill-Constuction and Maintenance Unit tal-Ministeru ta' Għawdex,13 setgħet ittieħdet xi parti mill-art tal-atturi biex twessa' dan il-passaġġ, it-talba tal-atturi fuq din il-kwistjoni kellha tiġi ndirizzata lil Gvern bħala s-sid tal-istess passaġġ u mhux lill-konvenuti.

Għaldaqstant, tiddeċidi l-kawża billi, filwaqt illi tiċħad l-ewwel eċċezzjoni tal- konvenuti u t-tieni talba tal-atturi, tastjeni milli tiddeċidi dwar l-eċċezzjonijiet l-oħra tal-konvenuti billi dawn kienu ndirizzati għal aċċess minn fuq art tagħhom, u tilqa' t- talbiet l-oħra u: 1.

Tiddikjara li l-atturi għandhom dritt ta' aċċess minn fuq it-trejqa ndikata fuq il- pjanta annessa mal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni numru 41/2002 fl-istess ismijiet; u

Konsegwentement tordna lill-konvenuti sabiex iħallu aċċess u passaġġ liberu għal

din it-trejqa.

L-ispejjeż, fiċ-ċirkostanzi tal-każ, għandhom jiġu ssoportati ugwalment bejn l-atturi minn naħa u l-konvenuti min-naħa l-oħra.

(ft) Paul Peters-Borg (ft) Silvio Ryan

D/Reġistratur

12 Ara xhieda li ta Martin Sinagra mid-Dipartiment tal-Artijiet, quddiem il-Bord tal-Appell tal-Awtorita' tal- Ippjanar, a fol.

332 u Land Registry Certificate no. 171/02 bil-pjanta annessa, Dok.

543 - 545 fejn tidher din it-trejqa li tibda minn taħt il-bini u tibqa' nieżla sal-bajja.

13 Ara xhieda ta' Paul Gambina a fol.

Paġna 7 minn 7


QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) BĦALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI MAĠISTRAT DR NATASHA GALEA SCIBERRAS

Illum, 9 ta' Novembru 2020 Il-Qorti,

Rat l-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-imputat Antoine Agius Ebejer ta' 22 sena, iben John u Maria Dolores nee` Farrugia Randon, imwieled Il-Kalkara nhar id-29 ta' Mejju 1983, residenti f'4, Triq Bur il-Lanġasa, Is-Swatar, Birkirkara, detentur tal-karta tal-identita` bin-numru 603094(M);

Akkużat talli f'dawn il-Gżejjer fis-26 ta' Novembru 2005 u matul ix-xahrejn ta' qabel din id-data:

a) Kellu fil-pussess tiegħu r-raża meħuda mill-pjanta cannabis jew xi preparazzjonijiet li jkollhom bħala bażi din ir-raża u dan bi ksur tal-artikolu 8(a) tal-Kap.

101 tal-Liġijiet ta' Malta, liema droga nstabet f'tali ċirkustanzi li juru li ma kienetx intiża għall-użu esklussiv tiegħu;

b) Kellu fil-pussess tiegħu l-pjanta cannabis kollha jew biċċa minnha bi ksur

tal-artikolu 8(d) tal-Kap.

101 tal-Liġijiet ta' Malta;

c) U aktar talli kellu fil-pussess tiegħu, mediċina psikotropika u speċifikata (Dalmane) meta ma kienx awtorizzat kif imiss, bi ksur tad-disposizzjonijiet tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha, Kap. 31 tal-Liġjiet ta' Maltau r-Regolamenti dwar il- Kontroll tal-Mediċini, Avviż Legali 22 tal-1985 kif emendati.

Il-Qorti ġiet mitluba sabiex fil-każ ta' ħtija, barra milli tapplika l-piena skont il- liġi, tordna lill-imputat iħallas l-ispejjeż li għandhom x'jaqsmu mal-ħatra tal- esperti skont l-artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali.

Rat it-talba tad-difiża magħmula minnha fis-seduta tat-23 ta' Novembru 2016 li permezz tagħha talbet lil din il-Qorti sabiex tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id- Droga ai termini tal-Artikolu 8(3) tal-Kap.

537 tal-Liġijiet ta' Malta, kif ukoll illi tkun tista' tressaq il-provi sabiex turi illi r-rekwiżiti meħtieġa ai termini ta' l- Artikolu 8(2) tal-istess Kap. 537 huma sodisfatti1;

Rat ukoll id-digriet tagħha tal-istess jum, li permezz tiegħu laqgħet it-talba tad- difiża sabiex tressaq il-provi msemmija;

Rat in oltre illi b'digriet tagħha, ukoll tat-23 ta' Novembru 2016, fuq talba tad- difiża, il-Qorti ordnat li jiġi redatt Social Inquiry Report fil-konfront tal-imputat;

Rat in oltre illi permezz ta' digriet tal-25 ta' April 2018, fuq talba tad-difiża, il- Qorti ħatret lill-espert Dr. Edward Rakban sabiex jirrelata dwar jekk l-imputat kienx dipendenti fuq id-droga cannabis f'Novembru 2005 u fix-xhur ta' qabel, u kemm il-darba tali dipendenza tirriżulta, jekk din kinitx waħda gravi u medika2;

Semgħet ix-xhieda, rat ir-relazzjoni tal-imsemmi espert u r-rapport redatt mill- Uffiċjal tal-Probation Gordon Morgan-Busher u rat l-atti kollha tal-każ;

Rat illi l-Prosekuzzjoni rrimettiet ruħha għad-deċizjoni tal-Qorti u semgħet it- trattazzjoni tad-difiża dwar it-talba tagħha ai termini tal-Artikolu 8 tal-Kap.

537 tal-Liġijiet ta' Malta.

Ikkunsidrat:

Illi permezz ta' dawn il-proċeduri, l-imputat Antoine Agius Ebejer qiegħed jiġi akkużat bil-pussess ta' diversi sustanzi, u ċioe` raża tal-cannabis, pjanta tal- cannabis u Dalmane, b'dan ukoll illi in kwantu r-raża tal-cannabis huwa qed jiġi akkużat ukoll bil-pussess aggravat ta' din is-sustanza.

L-imputat ġie mixli b'dawn l-akkużi in segwitu għal żewġ investigazzjonijiet separati; waħda fit-2 ta' Ottubru 2005 u oħra fis-26 ta' Novembru 2005.

Fil-waqt illi nhar it-2 ta' Ottubru

144 tal-proċess.

173 tal-proċess.

2005, l-imputat allegatament instab fil-pussess ta' xi pilloli, kif ukoll traċċi ta' cannabis grass u tar-raża tal-cannabis, nhar is-26 ta' Novembru 2005, huwa allegatament instab fil-pussess ta' biċċiet tar-raża tal-cannabis.

Jirriżulta mis-Social Inquiry Report redatt fil-konfront tal-imputat u ppreżentat mill-Uffiċjal tal-Probation Gordon Morgan-Busher fit-8 ta' Marzu 2017, illi fiż-żmien tal- istess rapport, huwa ma kienx qed juża droga u illi kien ilu ma jieħu droga minn meta daħal il-ħabs fis-sena 2015.

Skont hu, kien qata' wkoll is-sustanza DHC, li kien jeħodha bħala kura sabiex jegħleb il-vizzju tad-droga.

Test tal-kampjun tal- urina tal-imputat irriżulta fin-negattiv għal sustanzi lleċiti.

Skont l-istess rapport, għalkemm l-imputat ma kienx fir-rekords tal-Aġenziji li joffru servizz kontra l- vizzju tad-droga, l-istess imputat jgħid illi fil-passat, huwa abbuża minn kull tip ta' droga.

Jgħid illi huwa beda juża l-cannabis ma' sħabu meta kellu tmintax-il sena, iżda sussegwentement beda jesperimenta bid-drogi oħrajn, partikolarment meta kien jattendi l-parties ma' sħabu.

Mill-konklużjonijiet tal-istess rapport jirriżulta illi fil-passat, l-imputat kellu problema akuta ta' droga, li wara l- cannabis, beda jesperimenta bid-drogi oħrajn, fosthom pilloli (fil-parties), eroina u kokaina u li l-kawża ta' din il-problema kienet il-kumpanija ħażina li l-imputat kien jagħmilha magħha.

Skont l-imputat, ħafna mill-każijiet li kellu l-Qorti, kienu b'riżultat tad-droga.3

Mill-fedina penali tal-imputat, kif aġġornata sas-27 ta' Novembru 2019, jirriżulta illi l-imputat instab ħati ta' diversi reati, fosthom, pussess tad-droga eroina f'Settembru 2007, riċettazzjoni f'Mejju 2007, serq aggravat f'Lulju 2009 u ksur ta' Ordni ta' Probation, reat taħt il-Kap.

65 tal-Liġijiet ta' Malta u pussess aggravat tad-drogi eroina u kokaina f'Mejju 2015.

Dwar dan l-aħħar reat, l- imputat ġie kkundannat għall-piena ta' ħmistax-il xahar priġunerija effettiva u piena pekunjarja.

In sostenn tat-talba tagħha, id-difiża ressqet ukoll bħala xhud lil Dr John Cachia Belli Reeves, li jixhed illi l-ewwel darba li ra lill-imputat bħala pazjent, kien f'Mejju tas-sena 2004, f'liema żmien kien qiegħed jabbuża mill-eroina, mill- cannabis u mill-ecstasy, għalkemm fil-maġġor parti, huwa kien jabbuża mill- cannabis u mill-eroina.

Dak iż-żmien, għalkemm diġa` kien hemm il-problemi, dawn ma kinux gravi.

Skont ix-xhud, il-problemi tal-imputat imbagħad tant skalaw illi daħal il-ħabs sakemm reġa' rah fis-sena 2016.

Wara li kien ħareġ mill- ħabs, huwa baqa' jabbuża mid-droga u għalhekk kien preskrivielu xi mediċina.

Sussegwentement, il-kampjuni tal-urina li pprovda l-imputat minn dak iż-żmien 'il quddiem, irriżultaw fin-negattiv għal sustanzi lleċiti.

Huwa rah l-aħħar f'Settembru 2017.

Skont ix-xhud, l-imputat kellu problema stabbilita ta'

151 sa 160 tal-proċess.

dipendenza fuq id-droga.

Ix-xhud jgħid ukoll illi mill-istorja tal-imputat, jirriżulta illi kien hemm ċertu żviluppi li jindikaw illi hu baqa' miexi fit-triq tad- dipendenza.

Id-difiża ressqet ukoll lil Dr Raymond ‘Amoroso bħala xhud in sostenn tat-talba odjerna.

Huwa xehed fil-25 ta' April 2018 u jgħid illi huwa ilu jaf lill-imputat odjern fil-vesti tiegħu ta' tabib tal-familja, minn meta l-istess imputat kellu madwar ħames snin.

Jgħid illi huwa kien jara lill-imputat bl-istess mod li kien jara lill-ħutu, iżda kien hemm sena partikolari li fiha l-imputat kien qed jimrad spiss; kellu ħafna irjiħat u sogħla.

Irriżultalu, wara li għamel xi mistoqsijiet lill- imputat, illi l-istess imputat kien qed juża d-droga u li għalhekk din kienet ir- raġuni għaliex kien qed jimrad iżjed ta' spiss.

Dan kien fis-sena 2003 u fil-bidu tas-sena 2004.

Dak iż-żmien l-imputat kien ammetta miegħu li kien juża l-ħaxixa u li kien beda jeqleb għall-eroina wkoll u għalhekk kien irreferih lil Dr John Cachia Belli Reeves.

Jgħid ukoll, b'referenza għal żewġ riċetti li ġew esebiti mid- difiża u datati 14 ta' Lulju 2008 u 9 ta' Settembru 2008 rispettivament, illi f'dawn iż-żewġ okkażjonijiet, huwa kien ippreskriva provvista urġenti ta' DHC lill-istess imputat sabiex jikkumbatti l-withrdawal symptoms.

Fi kliem it-tabib, "Ma jkunx qed jiehu s-sustanza u kif ma jkunx qed jiehu s-sustanza jibda jhoss dak l-ugiegh u tremors u jibda jhoss dardir u bard u jkun irid xi haga biex jirriplesja l-effett tal-eroina u ahna … naghtu d-DHC biex innaqqsu l-effett tas-side effects".4 Jgħid ukoll illi apparti dawn iż-żewġ riċetti, żgur li kien ippreskriva dawn il-mediċinali lill-imputat f'okkażjonijiet oħrajn u illi huwa beda jagħtih din il-kura mis-sena 2004, u anke bagħtu għand Dr. Reeves, li skont ix-xhud, ikkonferma din id- djanjosi u baqa' jagħtih l-istess mediċinali huwa wkoll.

Dwar dan jispjega in oltre, illi meta huwa ra li l-imputat kellu problema tad-droga fis-sena 2004, huwa dehrlu illi ma setax ikampa waħdu mal-imputat u illi kien jeħtieġ l-għajnuna f'dan il-kamp u kien għalhekk illi rreferih lil Dr. Reeves.

Jgħid in oltre illi biex tabib jasal jippreskrivi din il-kura, il-pazjent ikollu dipendenza fuq id-droga.

B'referenza għaż-żmien ta' din ix-xhieda, ix-xhud jgħid illi ma jidhirlux li l- imputat kien għadu qed jagħmel użu mid-DHCs.5

Illi da parti tiegħu l-espert maħtur mill-Qorti, Dr. Edward Rakban, jixhed illi l- imputat għand IQ baxx ħafna, liema kundizzjoni tikkwalifika bħala diżabilita` mentali u li b'riżultat ta' dan huwa ma setax iwettaq is-solita analizi permezz ta' testijiet psikoloġiċi, iżda kellu minflok jistrieħ interament fuq l-istorja li tah l- istess imputat.6 Minkejja dan, madankollu, l-espert jgħid illi huwa xorta seta' jasal għall-konklużjonijiet tiegħu fuq bażi ta' probabbilta`, illi l-imputat kellu vizzju serju tad-droga, b'mod partikolari, kokaina, eroina u cannabis u dwar dak

177 tal-proċess.

174 sa 181 tal-proċess.

6 Skont l-istess espert, f'dan ir-rigward apparti l-istorja tal-istess imputat, wieħed jista' jistrieħ ukoll fuq l-istorja li jagħtu n-nies professjonali li kien jafu bil-problema tad-droga tal-istess imputat.

dak li talbet il-Qorti fil-ħatra tal-istess espert, huwa kkonkluda illi fiż-żmien tal- każ odjern, huwa kien dipendenti fuq il-cannabis.

Skont l-istess espert in oltre, sa dakinhar tar-relazzjoni tiegħu, l-imputat ma kienx għadu jagħmel użu mid- droga.7

Ikkunsidrat ukoll:

Jirriżulta mill-provi prodotti mid-difiża illi l-imputat għandu storja pjuttost twila ta' użu ta' droga.

Apparti illi huwa jgħid lill-Uffiċjal tal-Probation illi beda juża l-cannabis meta kellu tmintax-il sena, li jfisser allura illi huwa beda jagħmel dan l-użu għall-ħabta tas-sena 2001, kemm Dr. Raymond ‘Amoroso, kif ukoll Dr. John Cachia Belli Reeves jixhdu illi huma rriskontraw illi fis-sena 2004, l-imputat kien jagħmel użu mid-droga, li f'dak iż-żmien diġa` kienet iżjed minn tip ta' droga waħda, iżda fil-maġġor parti cannabis u droga eroina.

Dr. ‘Amoroso jixhed ukoll illi huwa nnota li l-imputat beda jimrad ħafna matul is-sena 2003.

Għalkemm Dr. Cachia Belli Reeves jgħid illi meta huwa ra lill-imputat l-ewwel darba fis-sena 2004, il-problema kienet għadha mhijiex waħda akuta, biss da parti tiegħu, Dr. ‘Amoroso jgħid illi fl-istess sena huwa diġa` kien preskriva d-DHCs lill-istess imputat – mediċina din li tingħata bħala sostitut għall-eroina biex jonqsu s-sintomi ta' withdrawal mill-istess droga, li jfisser ukoll, anke kif jispjegaw iż-żewġ tobba illi l-imputat diġa` dak iż-żmien kellu dipendenza fuq id-droga eroina.

Jirriżulta wkoll illi l-użu tad-droga da parti tal-imputat baqa' jippersisti matul is-snin, tant illi fis-sena 2008, Dr. ‘Amoroso f'żewġ okkażjonijiet preskrivielu d-DHCs, apparti li jgħid ukoll illi kien hemm diversi okkażjonijiet oħra li fihom huwa ppreskrivielu din il-mediċina.

Mill-fedina penali tal-imputat, kif ingħad iżjed 'il fuq, jirriżulta wkoll illi l-imputat instab ħati talli kien fil-pussess tad-droga f'Settembru 2007, kif ukoll fis-sena 2015, hawnhekk inkluż ukoll id-droga kokaina, li juri għalhekk, fil-fehma tal-Qorti, illi x'aktarx illi l-imputat baqa' jagħmel użu mid-droga matul is-snin.

Dan apparti illi fil-waqt illi l-imputat jgħid lill-Uffiċjal tal-Probation, għal fini tas-Social Inquiry Report, illi huwa ma baqax jagħmel użu mid-droga, inkluż mill-mediċina DHC, meta daħal il-ħabs fis-sena 2015, mix-xhieda ta' Dr. Cachia Belli Reeves jirriżulta illi l-imputat kien reġa' mar għandu għall-kura fis- sena 2016, meta kien reġa' beda jagħmel użu mid-droga wara li ħareġ mill-ħabs.

Fid-dawl tas-suespost, il-Qorti tqis illi ġie sodisfaċentement ippruvat illi fiż- żmien tal-każ odjern, l-imputat kellu problema ta' droga u illi huwa kien dipendenti fuqha, kif ukoll fid-dawl tan-natura tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-istess imputat u taċ-ċirkostanzi li qed jiġu allegati f'dan il-każ, illi r-reati li bihom huwa jinsab mixli kienu sostanzjalment attribwibbli għad-dipendenza

186 sa 194 tal-proċess, kif ukoll ir-relazzjoni tiegħu a fol 195 sa 205 tal-proċess.

tiegħu fuq id-droga, fit-termini tal-Artikolu 8(2)(a) tal-Kap.

537 tal-Liġijiet ta' Malta.

In oltre fid-dawl tax-xhieda tat-tobba fuq imsemmija, kif ukoll tal-espert Dr. Curmi, jirriżulta illi l-imputat m'għadux jagħmel użu minn sustanzi lleċiti u għaldaqstant jirriżulta wkoll sodisfaċentement ippruvat illi huwa għamel progress jew sforz sostanzjali sabiex jeħles mid-dipendenza mid-droga, kif rikjest mill- Artikolu 8(3) tal-istess Kap. 537.

Il-Qorti fl-aħħarnett tqis ukoll illi ma tirriżulta ebda waħda mill-projbizzjonijiet elenkati fl-Artikolu 8(1) u fl-Artikolu 13 tal-Kap.

537 tal-Liġijiet ta' Malta għall- applikabilita' tal-istess Artikolu 8.

Konklużjoni

Għal dawn il-motivi, f'dan l-istadju l-Qorti tinsab sodisfatta illi l-kundizzjonijiet elenkati fl-Artikolu 8 tal-Kap.

537 jissussistu u għaldaqstant qed tilqa' t-talba tad- difiża u qed tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga u konsegwentement qegħda ta' Rijabilitazzjoni ta' Persuni li Nqabdu bid-Droga ai termini tal-Artikolu 8(3) tal- istess Kapitolu.

tirreferi

il-Bord

Tordna komunika ta' dan id-digriet lill-Bord ta' Rijabilitazzjoni ta' Persuni li Nqabdu bid-Droga.

Natasha Trigg Cioffi Van Dommelen

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Kumpilazzjoni Numru: 226/2020

QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Seduta ta' nhar it-Tnejn 9 ta' Novembru 2020

(Spettur Bernard D'Amato)

Il-Qorti rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra:

Alexandra Pesci Weaving-Baluci, ta' 46 sena, bint il-mejjet Paul u Giovanna nee Drago, imwielda

San Giljan, fil-15 ta' Frar 1974, u li toqgħod 169, Triq San Giljan, Marsaxlokk, detentriċi tal-

karta tal-identita bin-numru 717099M.

Akkuzata talli, f'dawn il-gżejjer, bejn Ottubru 2018 u Diċembru 2019, b`diversi atti

magħmulin minnek, ukoll jekk fi żminijiet differenti u li jiksru l-istess dispożizzjoni tal-liġi,

u li ġew magħmula b`riżoluzzjoni waħda, fil-kapaċita' tiegħek ta' surġent tal-pulizija bin-

numru tas-servizz WPS 83;

Kumpilazzjoni Numru: 226/2020

Irrendiet ruħha kompliċi ta' frodi, billi b'mezzi kontra l-liġi jew billi għamlet użu ta'

ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi nqdiet b'qerq ieħor, ingann, jew billi

wriet ħaġa b'oħra sabiex iġġiegħel titwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta'

ħila jew setgħa fuq ħaddieħor jew ta' krediti immaġinarji, jew sabiex tqanqal tama jew

biża' dwar xi ġrajja kimerika, għamlet qligħ bi ħsara ta' aktar minn ħames elef euro

(€5000), għad-dannu ta' Transport Malta, Infrastructure Malta, l-Gvern ta' Malta

u/jew l-Korp tal-Pulizija;

Kif ukoll talli fl-istess data, lok u ċirkostanzi, bi ħsara ta' ħaddieħor, irrendiet ruħha

kompliċi ta' frodi nnominata billi għamlet xi qligħ b'qerq ta' aktar minn ħamest elef

euro (€5000) għad-dannu tal-istess entitajiet;

Kif ukoll talli fl-istess data, lok u ċirkostanzi rrendiet ruħha kompliċi ta'

dikjarazzjonijiet foloz jew tagħrif falz lil Awtorita' Pubblika, kif ukoll kompliċi tal-

użu tal-istess dikjarazzjonijiet foloz;

U aktar talli bħala uffiċjal jew impjegat pubbliku, saret ħatja ta' reat li kellha tissorvelja

biex ma jsirx jew li minħabba l-kariga taghha kellha d-dmir li timpedixxi;

Il-Qorti giet mitluba sabiex f'każ ta'sejbien ta' ħtija tikkundanna lill-imputata għal ħlas ta'

spejjes li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-proċeduri hekk kif

ikkontemplat fl-Artikolu 533 tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti giet mitluba wkoll biex skond dak li hemm maħsub fl-Artikolu 190 ta' Kap 9, f'każ

ta' sejbien ta' ħtija, l-Qorti għandha tordna l-interdizzjoni ġenerali perpetwa minħabba l-fatt

li l-imputata kienet uffiċjal pubbliku meta wettqet ir-reati li qed tiġi akkużata bihom.

Il-Qorti giet mitluba sabiex tapplika mutatis mutandis id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 5 ta'

l-Att kontra l-Money Laundering, Kapitolu 373 tal-Liġijiet ta' Malta, hekk kif ikkontemplat

fl-Artikolu 23A (2) tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta fil-konfront tal-imputata.

Semghet ix-xhieda u rat l-atti kollha tal-kaz u d-dokumenti ezebiti.

Kumpilazzjoni Numru: 226/2020

Rat ir-rikors kongunt tal-Avukat Generali u tal-imputata ai termini tal-Artikolu 392A(5) tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, fejn talbu lil din il-Qorti illi fl-eventwalita prospettata u

maqbula bejn il-partijiet li jkun hemm ammissjoni da parti ta' l-imputata ghall-

imputazzjonijiet dedotti kontrieha, il-piena li ghandha tigi nflitta fuqha minn din il-Qorti

ghandha tkun wahda ta' sentejn prigunerija li bl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 28A tal-Kodici

Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, jigu sospizi ghal erba' snin mid-data ta' l-ordni,

u dan oltre l-hlas ta' l-ispejjez peritali kollha inkorsi f'dan il-kaz, u kwalsiasi sanzjoni u/jew

konsegwenza ohra konsegwenzjali ghad-dikjarazzjoni u sejbien ta' htija.

Fis-seduta tal-lum stess, semghet ix-xhieda tal-Ufficjal Prosekutur l-Ispettur Rennie Spiteri Delia

fejn inter alia iggustifika ghaliex l-Avukat Generali u d-difiza kienu qed jipproponu din il-

piena u sanzjoni.

Il-Qorti, wara li semghet ix-xhieda tal-Ufficjal Prosekutur l-Ispettur Rennie Spiteri Delia kif ukoll

rat id-dokumenti minnu esebiti, iddikjarat li hija sodisfatta li l-kombinazzjoni ta' sanzjonijiet

u mizuri li ghalihom id-difiza u l-Avukat Generali waslu fi ftehim fir-rikors taghhom ai

termini tal-Artikolu 392A(5) tal-Kodici Kriminali huma tali illi jkun legittimu li hija timponi

mas-sejbien ta' htija ghar-reati li dwarhom l-imuputata tkun ammettiet il-htija

Il-Qorti spjegat lill-imputata bi kliem car il-konsegwenzi tat-talba taghha fir-rikors kongunt

Sussegwentement fis-seduta

irregistrat ammissjoni ghall-

imputazzjonijiet kollha dedotti kontra taghha.

Ikkunsidrat:

Illi mill-provi migjuba u mill-ammissjoni tal-imputata stess, il-Qorti issib lill-imputata hatja

tal-imputazzjonijiet kollha dedotti kontriha.

Il-Qorti tirrileva li ma gewx mahtura periti fil-proceduri odjerni, u konsegwentement ma gew

inkorsi l-ebda spejjez peritali li jridu jigu rimborsati mill-imputata.

Kumpilazzjoni Numru: 226/2020

Rat li mix-xhieda tal-Ufficjal Prosekutur u mill-provi prodotti jirrizulta li l-imputata hallset l-

ammont kollu minnha defrawdat qabel inbdew dawn il-proceduri, u ghalhekk ma hemmx lok

li tinhareg ordni ghall-iffrizar tal-assi.

Konkluzjoni

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti, wara li rat l-Artikoli 18, 42, 141, 190, 188, 189, 308, 309,

310(1)(a) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, issib lill-imputata hatja tal-imputazzjonijiet

kollha dedotti kontra taghha, u tikkundannha ghal piena karcerarja ta' sentejn, li fid-dawl tal-

konsiderazzjonijiet fuq maghmula qieghda tigi sospiza ghal perjodu ta' erba' (4) snin, ai

termini tal-Artikolu 28A(1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ai termini ta' l-Artikolu 28A(4) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti fissret lill-hatja

fi kliem car u semplici l-import ta' din is-sentenza u l-konsegwenzi f'kaz li tonqos milli

tosservaha, u cioe f'kaz li tikkommetti reat iehor punibbli bi prigunerija fiz-zmien operattiv.

In oltre, ai termini tal-Artikolu 190 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti qieghda

tikkundanna lill-hatja ghall-piena ta' interdizzjoni generali perpetwa.

Il-Qorti tiddikjara li din is-sentenza qieghda tigi hekk moghtija fuq talba tal-partijiet ai termini

tal-Artikolu 392A(5) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI FAMILJA) ONOR.IMHALLEF JACQUELINE ISHCHUK GRIMA LL.D., LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar it-Tnejn 9 ta' Novembru 2020

ta' bintha minuri CG

Rat ir-rikors guramentata ta' BG f'isimha proprio u bhala kurarici ad litem ta' bintha minuri CG,

datat 12 ta' Ottubru 2018, a fol 1 et seqq., li jaqra hekk:

L-attrici tikkonferma bil-ġurament is-segwenti fatti li tafhom personalment:

Illi BG u NG izzewwgu fl-10 ta' April 1999 u minn dan iz-zwieg huma kellhom

zewg tfal u cioè M li twieldet f'X u ghalhekk illum ghandha X-il sena (X), izda

ghadha tippartecipa f'edukazzjoni, tahriġ jew taghlim full-time, u C li twieldet

f'Y u ghalhekk illum ghandha Y-il sena (Y), izda hija ukoll ghadha tippartecipa

f'edukazzjoni, tahriġ jew taghlim full-time.

Illi minhabba sevizzi, eccessi u ingurji gravi dapparti tal-konvenut kif ukoll

minhabba nkompatibilita ta' karattru bejn il-kontendenti, iz-zwieg bejn l-istess

BG u NG tkisser irremedjabilment kif ser jigi pruvat waqt it-trattazzjoni tal-

Illi kemm BG kif ukoll NG jahdmu fuq bazi full time, oltre l-fatt li l-konvenut

jghamel xoghol iehor ghal rasu ta' mechanic tal-karrozzi.

Illi l-attrici proprio tirritjeni li, minkejja li bhalissa ghandha mezzi bizzejjed biex

tmantni lilha nnifisha, id-dritt li tesigi manteniment minghand zewgha, f'kaz ta'

bdil fic-cirkostanzi, ghandu jibqa mittiefes.

Illi minhabba t-tortijiet imputabbli lil NG ghat-tkissir taz-zwieg, l-attrici proprio

tirritjeni li zewgha ghandu jitqies li ddekada mid-drittijiet kontemplati fil-ligi

nklus dak li jircievi manteniment minghand l-esponenti proprio, u fi kwalunkwe

kaz, il-konvenut kapaci u effetivament jahdem u ghandu ntrojtu bizzejjed sabiex

imantni lilu nnifisu.

Illi inkwantu ghal-izghar tifla tal-imsemmija kopja G - C li sa issa ghandha

minuri, u ghadha tistudja, l-attrici proprio tirritjeni li jkun fl-ahjar interess tal-

istess tifla li l-kura u kustodja legali tal-istess minuri tigi fdata esklussivament

Illi fi kwalunkwe kaz il-kura u kustodja fattwali tat-tifla minuri ghandha tigi

Illi kemm il-darba il-kura u kustodja fattwali tat-tifla minuri tigi fdata f'idejn l-

attrici, ghalhekk jehtieg ukoll li jigi ffissat manteniment xieraq u adegwat tenut

kont li NG ghandu ntrojtu konsistenti mill-impjieg u mix-xoghol privat tieghu, li

NG jkun ordnat ihallas lil BG minhabba l-imsemmija tifla.

Illi inkwantu ghat-tifla l-ohra M, li ghalkemm appena ghadha kemm ghalqet it-

tmintax-il sena, hija ghadha tistudja, u dipendenti mill-familja, u l-konvenut

ghandu jigi ordnat ihallas lil BG manteniment adegwat tenut kont li huwa

ghandu ntrojtu konsistenti mill-impjieg u mix-xoghol privat tieghu.

Illi l-esponent proprio tixtieq li l-komunjoni tal-akkwisti ezistenti bejn l-istess

kopja B u N G ghandha tigi xjolta u likwidata b'mod li jittiehed kont f'tali

likwidazzjoni, tal-konsegwenzi derivanti mit-tortijiet tal-konvenut li wasslu

Illi jigi rilevat li d-dar matrimonjali ("S") hija parafernali tal-mara - BG,

minnha mixtrija, minghand il-privat, diversi snin qabel iz-zwieg.

Illi ghalhekk l-esponent proprio ukoll titlob li l-beni parafernali taghha jigu lilha

RAĠUNI TAT-TALBA

Peress illi l-partijiet BG u NG izzewwgu fl-10 ta' April 1999 u minn dan iz-zwieg

kellhom zewg tfal u cioè M li twieldet f'X u ghalhekk illum ghandha X-il sena (X),

izda ghadha tippartecipa f'edukazzjoni, tahriġ jew taghlim full-time, u C li twieldet

f'Y u ghalhekk illum ghandha Y-il sena (Y), izda hija ukoll ghadha tippartecipa

f'edukazzjoni, tahriġ jew taghlim full-time;

Peress illi minhabba sevizzi, eccessi u ingurji gravi dapparti tal-konvenut kif ukoll

minhabba nkompatibilita ta' karattru bejn il-partijiet BG u NG , il-hajja konjugali

ta' bejn l-istess BG u NG saret impossibbli;

Peress li l-attrici BG tirritjeni li l-konvenut ghandu jigi dikjarat li ddekada mid-

drittijiet kontemplati fl-artikolu 48 (1) (a), (b), (c), u (d) tal-Kodici Civili, izda fi

kwalunkwe kaz u bla pregudizzju, huwa m'ghandux jircievi manteniment minghand

l-attrici proprio stante li huwa ghandu mezzi sufficjenti sabiex imantni lilu nnifisu

u huwa ghandu impjieg fuq bazi full time, oltre l-fatt li l-istess konvenut jghamel

xoghol iehor ghal rasu ta' mechanic tal-karrozzi u ghandu ntrojtu sufficjenti sabiex

imantni lilu nnifisu;

Peress illi l-attrici proprio, minkejja li bhalissa ghandha mezzi bizzejjed biex

tmantni lilha nnifisha, ghandu jibqala d-dritt li tesigi manteniment minghand

zewgha, f'kaz ta' bdil fic-cirkostanzi;

Peress illi l-attrici proprio tixtieq ukoll li l-komunjoni ta' l-akkwisti bejn l-istess B

u N konjugi G tigi xolta u likwidata u l-beni parafernali tal-istess BG (fosthom il-

fond "S" jigu lilha restitwiti;

Peress illi l-attrici proprio tirritjeni li huwa fl-ahjar interess tat-tifla minuri tal-

partijiet konjugi G – C, li dina tigi fdata fil-kura u kustodja legali u fattwali taghha

u li kwindi l-konvenut ihallas manteniment xieraq u adegwat skond il-ligi;

Peress illi l-attrici proprio tirritjeni li huwa fl-ahjar interess tat-tifla l-ohra tal-

partijiet konjugi G - M, li appena ghadha kemm ghalqet X-il sena, liema tifla

ghadha tistudja, u dipendenti mill-familja li l-konvenut ihallas manteniment xieraq

u adegwat skond il-ligi;

Peress illi l-attrici proprio tinsab awtorizzata tipprocedi ghas-separazzjoni

personali permezz tad-Digriet Numru 1707/18 moghti mill-Qorti Civili (Sezzjoni

tal-Familja) fit-13 ta' Awissu 2018 (Dok.A);

Illi jghid ghalhekk il-konvenut ghaliex m'ghandiex din l-Onorabbli Qorti:

Tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-kontendenti B u N konjugi G

minhabba r-ragunijiet fuq imsemmija mputabbli unikament lill-konvenut.

Tafda l-kura u kustodja legali tat-tifla minuri CG f'idejn l-attrici BG.

Tikkundanna lill-konvenut sabiex ihallas lill-attrici BG manteniment xieraq

ghat-tifla minuri CG fuq imsemmija bil-modalita ta' gurnata, lok u hin li jigu

wkoll iffissati, anka bl-applikazzjoni tal-Artikolu 54 (5) tal-Kodici Civili.

ghat-tifla MG, li appena ghadha kemm ghalqet X-il sena, liema tifla ghadha

tistudja, u dipendenti mill-familja bil-modalita ta' gurnata, lok u hin li jigu wkoll

iffissati, anka bl-applikazzjoni tal-Artikolu 54 (5) tal-Kodici Civili.

ghaliha nnifisha kemm il-darba fiz-zmien li tinghata sentenza, l-istess attrici BG

ma jkollhiex mezzi bizzejjed sabiex tmantni lilha nnifisha, bil-modalita ta'

gurnata, lok u hin li jigu wkoll iffissati, anka bl-applikazzjoni tal-Artikolu 54 (5)

Tiddikjara l-konvenut bhala li ddekadiet mid-drittjiet kontemplati fl-artikoli

48(1)(a), (b) u (d) tal-Kodici Civili.

Tiddikjara xolta l-komunjoni tal-akkwisti ezistenti bejn il-kontendenti B u N

konjugi G u tillikwidaha u taqsamha f'zewg porzjonijiet li jigu assenjati lil kull

wiehed u wahda mill-kontendenti BG u NG bl-applikazzjoni kontra l-konvenut

tal-artikoli 48(1)(c) u 51 tal-Kodici Civili.

Tikkundanna lill-konvenut sabiex jirrestitwixxi u jirrintegra lill-attrici BG fil-

pussess tal-beni parafernali taghha kompriz il-fond "S", u tordna lill-konvenut

sabiex fi zmien qasir u perentorju jizgombra mid-dar matrimonjali tal-partijiet

Tikkundanna lill-konvenut sabiex jirrestitwixxi u jirritorna lill-attrici BG

taghha jew dik is-somma li tigi likwidata bhala rapprezentanti l-valur tal-istess

Bl-ispejjez kontra l-konvenut li huwa ngunt minn issa ghas-subizzjoni.

il-ligi;

Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u tal-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati skond

Rat illi NG minkejja li gie debitament notifikat bl-atti processwali, naqas li jidher u naqas li

Rat l-atti u d-dokumenti kollha tal-kawza;

Rat illi ghalkemm NG gie moghti l-fakolta sabiex jipprezenta n-nota ta' sottomissjonijiet tieghu

ai termini tal-artikolu 158 (10) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta, huwa baqa' inadempjenti;

Ikkonsidrat;

Ir-rikorrenti, BG, xehdet permezz t'affidavit a fol 17 et seqq illi l-partijiet kienu ltaqu' fl-Italja

fl-1996 waqt li hi kienet qed taghmel xoghol ta' volontarjat fl-Italja u l-intimat kien gie Malta xi

Spjegat illi f'dan iz-zmien hija kienet assistiet lill-intimat sabiex

isib xoghol u akkomodazzjoni hawn Malta, u filfatt kien anke ghamel zmien jghix fir-residenza

taghha li kienet xtrat fl-1991.

Kompliet li l-partijiet kienu zzewgu fl-10 t'April 1999 u l-ewwel

sentejn taz-zwieg taghhom kienu tajbin, u kellhom zewgt itfal, M li twieldet f'Y u C li twieldet

f'Y. Hija xehdet li r-relazzjoni ta' bejn il-partijiet kienet inbidlet proprju wara li kellhom it-tfal

ghaliex l-intimat ma kienx baqa' l-istess.

Xehdet illi hija kellha tiehu hsieb u trabbi lill-uliedhom kwazi waheda ghaliex l-intimat kien

jahdem, jaghmel over-time, jahdem part-time, jassisti lil xi hbieb tieghu u johrog ma' shabu, u

eventwalment beda anke jassisti finanzjarjament lil familtu fir-Rumanija.

Spjegat li l-intimat kien

beda jixrob u mhux l-ewwel darba li kien jirritorna d-dar tard bil-lejl fis-sakra tant illi anke kien

jirremetti fuqha u sahansitra kien hemm iljieli fejn ma rritorna addirittura.

Kompliet li meta kien

jasal id-dar, l-intimat kien jippretendi li jinqeda biha u jgorr jekk ma jsibx kollox lest filwaqt li hi

bilkemm kienet qed tlahhaq max-xoghol, il-bzonnijiet tad-dar u l-bzonnijiet tat-tfal.

Qalet illi dan

il-garr tal-intimat kien eventwalment iddeterjora f'tghajjir, zebblieh, insulti, ingurji, ghajjat u

theddid fil-konfront taghha u ghalhekk hija kienet, kemm jista' jkun, tipprova tissodisfah sabiex

tevita li jinqalu' disgwida minhabba li t-tfal kienu ghadhom zghar.

Spjegat li l-intimat kien

jinsultaha fuq kollox, inkluz b'xogholha ghaliex kienet tahdem mar-refugjati u kien jghajjara

Kompliet illi l-intimat kien anke qalilha li kien izzewigha biss ghaliex kien

ra opportunita sabiex ikun jista' jigi Malta u jkollu akkomodazzjoni u anke mezz ta' trasport.

Xehdet ukoll illi l-ftit drabi li kienu johorgu flimkien kienu jkunu ma' shabu u kien joqghod

jitkessah, jixrob bil-goff u jghaddi kummenti fuq waitresses u mhux l-ewwel darba li kien jghaddi

kummenti namoruzi lil dawn it-tfajliet u ghalhekk hija kienet tisthi u kienet tippreferi ma tohrog

Xehdet illi l-intimat fetah garaxx ta' mechanic ghal rasu sabiex jahdem hemm wara l-impjieg u

ghalhekk kien jersaq id-dar biss biex jorqod, filwaqt li kien jesigi li hi ma tersaqx lejn il-garaxx.

Qalet illi dak iz-zmien hija kienet tbati minn low self-esteem u kienet thoss wahedha u li ma

Kompliet illi fl-2010, kienet irragnat il-

kamra tal-bejt bl-iskop li din tintuza minn uliedhom sabiex ikunu jistghu iqattu` hin mal-hbieb

taghhom, izda l-intimat malajr beda juzaha hu sabiex jara t-television u jiltaqa', jixrob u jsajjar

ma' shabu.

Sussegwentement kien qal lin-neputi tieghu li jista' jibda jghix hemm.

Qalet li dan iz-

zmien l-intimat beda' jqatta' dejjem anqas hin mal-familja u meta n-neputi tieghu kien telaq biex

f'din il-kamra, u meta kien ifettillu jinzel, kien jinsulentaha u jheddidha.

l-intimat beda jghidilha biex trazzan l-infieq ghat-tfal u beda jitlobha rendikont ta' dak li kienet

tonfoq, u beda jaghtiha nofs dawn l-ispejjez, u ftit wara iddecieda li jibda jaghtiha elf ewro

(€1,000) ghall-bzonnijiet tat-tfal.

Spjegat illi ghalkemm hija kienet taht l-impressjoni li uliedhom ma kienu jafu xejn dwar dan kollu,

binthom il-kbira M bdiet tbati minn certu kondizzjonijiet, li kienu jehtiegu hafna appuntamenti

ma diversi tobba, filwaqt illi z-zghira C wkoll kellha l-problemi taghha.

Spjegat illi C kellha

problema il-ghaliex kien tbati bil-kondizzjoni ta' borderline personality disorder u ghalhekk il-

minuri kellha bzonn hafna attenzjoni minn naha taghha li affetwat l-abilita taghha li taghmel

Di piu', C kien jehtigielha tiehu lezzjonijiet privati one-to-one apparti visti regolari

Peress li l-privatijiet ta' C u l-visiti ghand specjalisti tal-istess C ma setghatx

toqghod minghajrhom, l-attrici kienet kostretta tnaqqas l-attivitajiet extra-kurrikurali ta' M li minn

naha taghha kellha ta' bilfors tohrog tahdem anke waqt li kienet qed tistudja ghall-A levels taghha.

Xehdet illi l-intimat baqa' jghaddilha s-somma ta' €1,000 ghall-htigijiet tat-tfal, bil-patt illi €800

jmorru ghall-ispejjez ta' C u €200 ghal M. Qalet illi pero s-sitwazzjoni kienet saret insopportabbli

u ghalhekk ftit wara li M ghalqet X-il sena, l-attrici ddecidiet li tipprocedi sabiex tissepara minn

Spjegat illi l-impjieg taghha jirrendi gross basic wage ta' €1,400 kull erba' gimghat.

ghal C tonfoq bejn wiehed u iehor €1,800 - €2,000 fix-xahar, bejn ikel, medicinali, specjalisti,

infieq ta' trasport, hwejjeg, edukazzjoni, hrug u affarijiet ohra, filwaqt illi M jkollha tghaddi bil-

€200 li jaghtiha missierha u l-€200 li taghtiha hi, filwaqt li ghaliha bilkemm tixtri xejn biex

tlahhaq mal-ispejjez ta' uliedha.

Xehdet illi d-dar matrimonjali hija parafernali taghha ghaliex kienet xtratha ferm qabel iz-zwieg

u m'ghandhiex dejn, filwaqt illi flus imfaddla miz-zwieg m'ghandhiex, hlief ghal xi flus

parafernali mwarrba derivanti minn wirt tal-familja, u hafna mill-ghamara li hemm fid-dar hija

wkoll parafernali ghaliex mixtrija qabel iz-zwieg.

Xehdet illi l-garaxx minn fejn jahdem l-intimat

li jinsab fi Triq il-Kapuccini, Ħal Farrug, Ħal Luqa u l-ghodda li hemm go fih inxtraw waqt iz-zwieg izda ma

tafx x'titolu ghandu fuq dan il-garaxx u ma tafx lanqas x'hemm fih.

Xehdet illi l-partijiet

ghandhom zewg vetturi, wahda Opel Astra bin-numru ta' registrazzjoni CBF 224 li hija

parafernali taghha u li kien qalbet fuq isem l-intimat u l-ohra Toyota Tercel bin-numru ta'

registrazzjoni LAA467 li hija rregistrata f'isimha.

Ziedet illi ladarba jisseparaw ghandha d-dubbji

taghha kemm l-intimat ser jibqa' Malta ghaliex m'ghandu l-ebda rabta mal-pajjiz u tiddubita

kemm ser jibqa' jghaddilha flus ghall-bzonnijiet tat-tfal.

MG xehdet permezz ta' affidavit a fol 22 et seqq illi missierha l-intimat, dejjem kien jippreferi

jqatta' hinu mal-hbieb minflok mal-familja tieghu u ghalhekk hi u ohtha kienu jiddependu fuq

ommhom li dejjem hadet hsiebhom u hargithom.

peress illi kienet bix-shift u kellha tahdem sieghat twal, hi u ohtha kien ikollhom iqattu sieghat

twal wahedhom id-dar peress illi missierhom kien jippreferi johrog ma' shabu minflok joqghod

ma' uliedu.

Xehdet illi l-genituri taghha kienu iddeciedew li jirrangaw il-washroom sabiex hi u

ohtha jkollhom post fejn joqghodu ma' shabhom u sabiex tintuza mill-familja, izda missierhom

kien gab lin-neputi tieghu sabiex joqghod f'din il-kamra.

Ziedet illi meta dan in-neputi kien telaq,

missierhom beda prattikament jghix f'din il-kamra.

Xehdet illi missierhom bilkemm kien ma jarahom meta hi jew ohtha kienu jaghmlu xi attivitajiet

extra-kurrikurali u ma kienx jaghti kas tal-progress taghhom.

Xehdet illi huwa kien ta' spiss jidhol

d-dar fis-sakra u mhux l-ewwel darba li siker quddiemha jew quddiem ohtha.

Darba minnhom

kien anke saq lilha u lill-ohtha d-dar f'sakra kbira u kien werwirhom minhabba li kien ser jahbat

Spjegat li missierha ma kellux relazzjoni tajba ma' ommha; kien iwaqqaha ghac-

cajt u jcanfara quddiemhom, kien jinsulentha b'xogholha ghaliex ma kienx joghogbu x-xoghol li

kienet taghmel u kien jaqbad ma' nisa' ohra fil-presenza mhux biss ta' ommhom izda anke

Ikkonsidrat;

f'dawn il-proceduri.

Mill-atti jirrizulta illi ghalkemm l-intimat gie debitament notifikat, huwa baqa' kontumaci

Skond il-ligi, l-kontumacja ma tfissirx u ma tistax tigi ekwiparata ma' ammissjoni.

gie ritenut fis-sentenza fl-ismijiet Blye Engineering Co. Ltd Vs Philip Kingswell Attard Luck u Joe

"… huwa wkoll principju ben stabbilit illi ghalkemm il-konvenut jibqa'

kontumaci dan ma kellux jinftiehem bhala li hu abbanduna kull

eccezzjoni li seta' jaghti fil-kawza u ammetta d-domanda.

gudikant li jezamina jekk it-talba hix gustifikata, indipendentement mill-

kontumacja tal-konvenut.

Illi infatti fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Ventrone sive Jesmond Camilleri Naudi v. Brian Maindonald et

noe., Appell, 27 ta' Marzu, 1996 inghad:

"Illi fl-ahharnett irid jinghad illi skond il-gurisprudenza tal-Qrati

taghna, il-konvenut li jibqa' kontumaci, bhal kaz odjern, ma jitqiesx li

ammetta t-talba ta' l-attur, izda jitqies li jkun irrimetta ruhu ghall-

gudizzju tal-Qorti.

Dana ma jfissirx pero' li l-Qorti tista' tqajjem hija

stess ex officio kwalunkwe eccezzjoni li l-konvenut seta' jqajjem kieku

kkontesta l-kawza billi kif gie ritenut fis-sentenza ta' l-Onorabbli Qorti

ta' l-Appell in re Hammet vs Genovese moghtija fil-31 ta'Jannar 1991:

"Il-Qorti m'ghandhiex tissolleva eccezzjoniiet li mhiex awtorizzata

espressament mill-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili jew

minn konsiderazzjonijiet ta' ordni Pubblika ghaliex altrimenti

tinholoq sitwazzjoni fejn il-Qorti tiddeciedi fuq eccezzjoni taghha

stess haga li mhix rakkomandabbli billi tinvolvi vjolazzjoni ta'

principju kardinali tas-smiegh xieraq tal-kawza;"

Vide ukoll sentenza fl-ismijiet Joseph Doherty noe v. Lino Pisani, Qorti tal-Appell, deciza

fis-7 ta' Ottubru, 1997.

Ikkonsidrat;

Din hija sentenza ta' separazzjoni personali wara talba maghmula mir-rikorrenti, li

tikkontendi li l-htija ghat-tifrik taz-zwieg hija unikament imputabbli lill-intimat minhabba

eccessi, sevizzi u ingurji gravi kommessi minnu kontra taghha.

Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-12 ta' Novembru 1999, u citata b'approvazzjoni minn din il-

Qorti diversament presjeduta:

"fil-fehma

il-fatt

li r-raġel

iċaħħad

lil martu minn

manteniment xieraq u jkun xħiħ magħha f`dan ir-rigward, b`mod li

jwassalha biex tirrikorri għal għand il-familjari tagħha għall-flus jew

għal strataġemmi bħal ma jidher li wettqet l-attriċi, jammonta għal

eċċessi fis-sens tal-artikolu 40 tal-Kodiċi Ċivili"."

Fir-rigward ta' sevizzi imbaghad, dawn gew definiti bhala "dawk l-atti abitwali li joffendu l-

persuna u l-animu tal-konjugi li lilu huma diretti, u li jaslu biex joholqu ezarcerbazzjoni

f'dak il-konjugi hekk offiz, u avverzjoni profonda ghall-konjugi l-iehor li jikkommetti dawk

fl-ismijiet Maria Falzon Briffa vs Vincenzo Falzon Briffa deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-30

ta' Gunju 1961 intqal illi "Certi fatti, kliem u modi ta' azzjoni jew atteggjamenti illi jistghu

jirrendu l-hajja komuni insopportabbli, huma ritenuti mid-dottrina bhala sevizzi".

"...mhux kull nuqqas da parti ta' konjuġi versu l-konjugġi l-ieħor jwassal għal

sevizzi, minaċċi jew inġurja gravi fit-termini tal-Artikolu tal-Kodiċi ivili u huma

biss dawk in-nuqqasijiet li, magħmula ripetutament u abitwalment, iweġġgħu u

jferu lill-konjuġi sal-grad li l-konvivenza matrimonjali ssir waħda diffiċli u

insapportabbli.

Kif jinsab ritenut fil-ġurisprudenza patria: "Per sevizie nel senso

1 Fadda, Giurisprudenza, Art.150, para.

Il-Qorti rat ukoll illi fis-sentenza fl-ismijiet Emanuela sive Lilly Moghrabi vs John Mary

sive Jimmy Moghrabi deciza mill-Qorti tal-Appell fil-25 ta' Novembru 2016 intqal illi:

"Dan il-komportament abitwali [b'referenza ghal vjolenza fizika u

morali] da parti tal-intimat, li eventwalment wassal ghat-tifrik taz-zwieg

bejn il-partijiet, jikkwalifika bhala 'sevizzi' fit-termini tal-Artikolu 40 tal-

hafna ghar-rikorrenti l-konvivenza matrimonjali.

Minn barra dan, il-fatt

li dan il-komportament tal-intimat kien beda jigi ezercitat sa mill-bidu

tal-hajja konjugali fil-konfront tar-rikorrenti li minn naha taghha kienet

tissaporti dan il-komportament ta' zewgha filwaqt li, minkejja dan l-agir

abitwali ta' zewgha, kienet assumiet wahedha l-oneru tat-trobbija tat-tfal

taghhom, jattira fil-konfront tal-intimat l-applikazzjoni tal-Artikolu 48

Fir-rigward tal-ingurji gravi, inghad fis-sentenza fl-ismijiet Marthese Snoussi pro et noe vs

George Snoussi deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-28 ta' Frar 2003 illi "l-ingurji gravi

ma gewx specifikament dezinjati mid-duttrina, imma l-karattru generali taghhom gie

dejjem imholli fis-sagacja u l-kuxjenza ta' l-Imhallef sabiex jivvalutahom."

Il-Qorti rat illi fis-sentenza fl-ismijiet AB vs CB deciza fit-28 ta' Gunju 2018, din il-Qorti

diversament presjeduta kienet qieset illi l-fatt illi ragel tar-rikorrenti kien ihalliha nieqsa mill-

flus, u l-fatt illi hati ta' abbuz emozzjonali minhabba diversi offizi u nsulti da parti tieghu

kontra martu, irrendieh hati ta' sevizzi u ingurji gravi fil-konfront ta' martu u li ghalhekk kellu

jerfa r-responsabbilita primarja ghat-tifrik taz-zwieg.

Ikkonsidrat;

Jirrizulta li l-partijiet kienu ltaqu fl-Italja fl-1996 waqt li r-rikorrenti kienet qed taghmel xi

xoghol ta' volontarjat.

Kienu bdew relazzjoni flimkien u ghalhekk l-intimat, li huwa ta'

5 Jayne Margaret Mentosa vs Lawrence Mentosa, Qorti tal-Appell Civili deciza 15 ta' Dicembru 2015.

nazzjonalita Rumena, kien gie joqoghod hawn Malta bl-ghajnuna tar-rikorrenti, u

sussegwentement izzewgu fl-10 ta' April 1999.

MG li twieldet X u CG li twieldet Y.

Htija Ghat-Tifkrik taz-Zwieg

Illi permezz ta' din il-kawza, ir-rikorrenti qed titlob illi tigi pronunzjata s-separazzjoni personali

tal-partijiet, ghal ragunijiet unikament imputabbli lil intimat.

Illi jirrizulta li matul iz-zwieg tal-partijiet, l-intimat kien frekwentement verbalment,

psikologikament u emozzjonali vjolenti ma' martu, sahansitra quddiem uliedhom anke meta dawn

Jirrizulta illi l-intimat kien ta' sikwit jinsulenta lir-rikorrenti, tant illi

kien jghajjarha li hija prostituta, kien jheddidha u jinsulentaha fil-presenza mhux biss ta' uliedhom

stess izda anke ta' terzi persuni hbieb tieghu u dan kollu wassal sabiex ir-rikorrenti tibda tbati

minn self-esteem baxx.

Apparti minn hekk jirrizulta b'mod car illi l-intimat kien jonqos milli

jaghti dak is-sapport li l-ligi stess tirrikjedi li l-konjugi jaghtu lil xulxin, peress li rrizulta li l-

intimat kien ferm hsiebu f'hajtu, fi hbiebu u fl-interessi tieghu milli f'martu u uliedu.

l-intimat kien jeskludi lil martu mill-hajja lavorativa tieghu tant illi lanqas kien ihalliha tmur fil-

garaxx minn fejn kien jahdem u hija baqghat minghajr hjiel dwar l-andament tan-negozju li kien

Jirrizulta wkoll li l-intimat ma kien juri b'xejn lir-rikorrenti dwar il-flus li huwa kien

qed jippercepixxi mill-hidma tieghu, minkejja l-fatt li dan l-introjtu kien proprjeta tal-komunjoni

tal-akkwisti, u minflok kien biss jaghti somma ta' flus fissa lir-rikorrenti ghall-bzonnijiet tal-ulied,

filwaqt illi kien jinsisti mar-rikorrenti sabiex trazzan l-infieq relatat ma' uliedhom, minkejja li l-

ispejjez li hija kienet tinkorri ghall-ulied kienu necessarji in vista tal-kundizzjonijiet medici ta'

binthom C. Jirrizulta wkoll illi peress li l-flus li l-intimat kien jghaddi lir-rikorrenti ma kienux

ikunu bizzejjed biex, flimkien mal-introjtu tar-rikorrenti, ikopru l-ispejjez tal-familja, binthom M

kellha tohrog tahdem, hekk kif kien legalment possibli li taghmel dan, sabiex taghmel tajjeb ghan-

nuqqasijiet ta' missierha.

Illi inoltre l-Qorti tqis illi mhux biss ir-rikorrenti kienet vittma ta' vjolenza domestika ipperpetrata

mill-intimat, izda anke ulied il-partijiet.

Dan tenut kont illi l-intimat, ghalkemm ma kienx vjolenti

direttament fil-konfront tal-ulied, kien jghajjat ma' ommhom, jghajjara u jheddidha fil-presenza

taghhom, oltre illi ma kienx jipprovdi bizzejjed ghall-htigijiet tal-familja tant illi bintu M kienet

Dan jaghmel l-imgieba tal-intimat ferm aktar deplorabbli u censurabbli,

u jirraprezenta ksur tad-doveri tal-intimat bhala missier u vjolenza domestika morali fil-konfront

Il-Qorti hawnhekk taghmel referenza ghal dak li ntqal fis-sentenza fl-ismijiet

Jacqueline Wittebrood pro et noe vs Joseph Wittebrood citata aktar il-fuq, fejn intqal illi:

"Jirrizulta wkoll illi it-tlett ulied minuri kienu l-vittma ta' vjolenza da parti tal-

jerfa jdejh fuq l-attrici fil-presenza tal-minuri."

Il-Qorti taghraf illi ghalkemm minkejja li kien kontumaci l-intimat xorta wahda kellu dritt illi

jaghmel kontro-ezamijiet tax-xhieda prodotti mir-rikorrenti u jressaq nota ta' sottomissjonijiet

tieghu, huwa baqa' ma kkontesta bl-ebda mod il-provi prodotti minnha u naqas addirittura milli

jintavola s-sottomissjonijiet tieghu minkejja l-opportunita moghtija lilu minn din il-Qorti biex

Fid-dawl ta' dan kollu, il-Qorti tqis illi z-zwieg ta' bejn il-partijiet tfarrak unikament

htija tal-imgieba ingurjuza u sevizzjevoli tal-intimat fil-konfront ta' martu r-rikorrenti u tan-

nuqqasijiet serji minn naha tal-intimat fid-doveri legali tieghu bhala ragel mizzewweg u bhala

Il-Qorti rat illi skont l-artikolu 51 tal-Kodici Civili:

"Il-firda li ssir minħabba xi waħda mir-raġunijiet imsemmijin fl-artikolu

40, tista' jkollha l-effetti msemmijin fl-artikolu 48, meta l-qorti jidhrilha li,

taħt iċ-ċirkostanzi tal-każ,għandhom igħoddu, f'kollox jew f'biċċa, id-

dispożizzjonijiet ta'dak l-artikolu."

Fil-fehma tal-Qorti, il-vjolenza finanzjarja, emozzjonali u psikologa ipperpetrata mill-intimat

kontra r-rikorrenti jissarrafu fi ksur serju tal-obbligi tieghu bhala persuna mizzewga ai termini tal-

artikolu 2 tal-Kodici Civili u huma tali li jattira l-applikazzjoni tal-Artikolu 48 ai termini tal-

Artikolu 51 tal-Kodici Civili, u ghalhekk ser jigu applikati l-effetti kollha tas-sub-inciz (1) (a), (b)

u (d) tal-istess Artikolu 48, skont kif mitlub mir-rikorrenti.

Kura u Kustodja ta' CG

Jirrizulta illi fil-mori tal-kawza bint il-partijiet CG ghalqet tmintax -il sena.

Ghalhekk,

galadarba m'ghadhiex aktar minuri, il-kwistjoni ta' kura u kustodja taghha flimkien mad-dritt

tal-access tal-genitur l-iehor huma ormai sorvolata.

Ir-rikorrenti titlob li l-konvenuta jigi kkundannat ihallas manteniment xieraq ghaliha nnifisha

kemm il-darba ma jkollhix mezzi bizzejjed biex tmanti lilha nnifisha fiz-zmien li tinghata s-

Il-Qorti rat li mill-affidavit tar-rikorrenti jirrizulta illi hija ghandha impjieg fiss u ghandha

gross basic wage ta' €1,400 kull erba' gimghat.

Il-Qorti ghalhekk hija tal-fehma li ma

jirrizultax li r-rikorrenti m'ghandhiex mezzi bizzejjed sabiex tmanti lilha nnifisha.

Manteniment ghall-ulied il-partijiet

Il-Qorti rat illi skont l-artikolu 3B (2) tal-Kodici Civili:

"L-obbligu li l-ġenituri għandhom li jipprovdu l-manteniment skont is-

subartikolu (1) jinkludi ukoll l-obbligu illi, skont il-mezzi tagħhom, u fejn ma

jkunx raġonevolment possibbli lil-ulied, jew min minnhom, imantnu lilhom

infushom kif xieraq, ikomplu jipprovdu manteniment adegwat lill-ulied:

(a) li jkunu studenti li qegħdin jipparteċipaw f'edukazzjoni, taħriġ jew

tagħlim full-time u huma taħt l-età ta' tlieta u għoxrin sena;"

Fl-affidavit taghha, r-rikorrenti tghid illi hija tinkorri spejjez ta' cirka €1,800 - €2,000 fix-

xahar ghall-bzonnijiet ta' C, filwaqt li M jkollha tghaddi bil-€200 fix-xahar li kien qieghed

jivversa l-intimat ghall-bzonnijiet taghha, waqt illi ma tat l-ebda spjegazzjoni tal-infieq illi

huwa mehtieg ghall-bzonnijiet ta' M. Il-Qorti rat ukoll illi mill-affidavit tar-rikorrenti

jirrizulta li l-intimat kien qieghed jghaddi lir-rikorrenti is-somma ta' €1,000 ghall-bzonnijiet

ta' uliedhom, u ghalhekk il-Qorti tqis illi dan l-ammont ta' manteniment ghandu jibqa'

jithallas sakemm l-ulied jaghlqu l-eta` ta' tlieta u ghoxrin (23) sena fil-kaz li jibqu` jistudjaw

Il-Qorti ghalhekk tordna illi sakemm bint il-partijiet MG tkun studenta u tippartecipa

f'edukazzjoni, tahrig jew taghlim fuq bazi full-time u tkun taht l-eta` ta' tlieta u ghoxrin (23)

sena, l-intimat ghandu jhallas lir-rikorrenti is-somma ta' erba' mitt ewro (€400) kull erba'

gimghat bhala manteniment ghall-bzonnijiet tal-istess MG.

Fir-rigward ta' bint il-partijiet CG,

sakemm l-istess bint tkun studenta u tippartecipa f'edukazzjoni, tahrig jew taghlim fuq bazi

full-time u tkun taht l-eta` ta' tlieta u ghoxrin (23) sena, l-intimat ghandu jhallas lir-rikorrenti

is-somma ta' sitt mitt ewro (€600) kull erba' gimghat bhala manteniment ghall-bzonnijiet

Komunjoni tal-akkwisti u proprjeta parafernali

Il-Qorti rat illi fl-affidavit taghha, r-rikorrenti iddikjarat illi d-dar matrimonjali hija parafernali

Il-Qorti rat illi giet prodotta kopja formali tal-kuntratt illi bih l-attrici xtrat l-appartament

huwa prova sal-grad mitlub fil-kamp civili li dan l-appartament gie effettivament mixtri mill-

attrici, wahidha, ferm qabel iz-zwieg u cioe fid-9 ta' April 1991.

dan l-appartament tmien snin qabel iz-zwieg mal-intimat.

Ghaldaqstant tali proprjeta hija

proprejta parafernali tal-attrici.

Il-Qorti rat di piu illi l-vettura Opel Astra numru ta' registrazzjoni CBF 224 hija proprjeta

parafernali taghha wkoll minkejja li din il-vettura giet trasferita f'isem l-intimat.

Di piu' il-

karozza l-ohra, Toyota Tercel numru tar-registrazzjoni LAA 467 hija registrata f'isem l-

Ghaldaqstant, il-Qorti, in vista tat-tort imputabbli lill-intimat ghat-tifrik ta' dan iz-

zwieg, tqis li z-zewg vetturi ghandhom jigu assenjati lill-attrici.

Il-Qorti tqis ukoll illi

kwalunkwe akkont bankarju f'isem l-attrici ghandu jigi assenjat lill-istess attrici.

Il-Qorti rat ukoll li l-intimat ghandu l-uzu ta' garage ta' mekkanik, liema garage pero l-attrici

ma resqitx provi konklussivi li jindikaw li t-titolu ta' garage jghajjat lill-intimat.

Il-Qorti rat ukoll illi minkejja li l-attrici ssostni li l-ghodda f'dan il-garage gew mixtrija fiz-

zwieg, hija naqset illi mhux biss tipprova l-valur ta' dawn il-ghodda izda wkoll it-tip u l-entita

ta' dawn l-ghodda.

Ghaldaqstant din il-Qorti hija prekluza milli taghmel xi tip ta' divizjoni.

Di piu' taghraf illi l-ghodda ta' dan il-garage huwa parti mill-mezz tal-ghixien tal-intimat li

ghadu tenut imantni lil uliedu.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi:

Tilqa' l-ewwel talba u tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-kontendenti

B u N konjuġi G ghal ragunijiet unikament imputabbli lill-intimat;

Tasjteni milli tiehu konjizzjoni tat-tieni talba stante illi CG ghalqet l-eta ta'

tmintax (18) -il sena fil-mori tal-kawza;

Tilqa' t-tielet talba u tordna lill-intimat sabiex, sakemm CG tkun studenta u

tippartecipa f'edukazzjoni, tahrig jew taghlim fuq bazi full-time u tkun taht l-

eta` ta' tlieta u ghoxrin (23) sena, ihallas lir-rikorrenti is-somma ta' sitt mitt ewro

(€600) kull erba' gimghat bhala manteniment ghall-bzonnijiet tal-istess CG;

Tilqa' r-raba talba u tordna lill-intimat sabiex, sakemm MG tkun studenta u

eta` ta' tlieta u ghoxrin (23) sena, ihallas lir-rikorrenti is-somma ta' erba' mitt

ewro (€400) kull erba' gimghat bhala manteniment ghall-bzonnijiet tal-istess

Tichad il-hames talba ghal ragunijiet gia aktar 'l fuq indikati;

Tilqa' s-sitt talba u tapplika kontra l-intimat l-artikolu 48 (1) (a), (b) u (d) tal-

Tilqa' s-seba' talba u tiddikjara xolta l-komunjoni tal-akkwisti ta' bejn il-

partijiet u tikkonsenja lill-attrici l-vetturi Opel Astra numru ta' registrazzjoni

CBF 224 u Toyota Tercel numru tar-registrazzjoni LAA 467 u kwalunkwe

akkont bankarju f'isem l-attrici waqt li tassenja l-pussess tal-garage tal-intimat

u l-ghodda li jinstabu fl-istess garage lill-intimat; kif ukoll kwalunkwe akkont

bankarju li ghandu f'ismu;

Tordna lill-intimat sabiex jirrestitwixxi u jirrintegra lill-attrici BG fil-pussess tal-

beni parafernali taghha kompriz il-fond "S" u tordna lill-intimat sabiex fi zmien

tlett gimghat jizgombra mid-dar matrimonjali tal-partijiet B u N konjugi G, cioè

Tilqa' d-disa' talba u tikkonsenja lill-attrici l-ghamara kollha li hemm fil-fond

"S" stante li dawn huma assi u mobbli parafernali tal-attrici.

L-ispejjez marbuta ma' din is-sentenza jithallsu mill-intimat.


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI FAMILJA) ONOR.IMHALLEF JACQUELINE GOUDER VALLETTA GRIMA LL.D., LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar it-Tnejn 9 ta' Novembru 2020

Rat ir-rikors ta' PS datat 3 ta' Frar 2020, a fol 1 et seqq., li jaqra hekk:

Illi l-partijiet iżżewwġu lil xulxin fis-sitta (6) ta' Awwissu tas-sena elf disa mija u

tlieta u tmenin (1983) hekk kif jirriżulta mill-anness ċertifikat taż-żwieġ immarkat

Illi minn dan iż-żwieġ, il-partijiet għandhom tliet ulied T, B u N, aħwa S, li huma

Illi l-partijiet ilhom separati de facto minn Mejju elfejn u ħmistax (2015) u mbagħad

isseparaw legalment b'kuntratt redatt minn nutar Dr Alicia Chircop Bray Milyutina tat-tletin

(30) ta' April tas-sena elfejn u tmintax (2018) Dok B.

Illi ma hemm l-ebda prospett raġjonevoli għal rikonċiljazzjoni bejn il-partijiet stante

li minbarra li ilhom snin twal mifrudin, illum għandhom ħajja totalment separata

bħala dok A.

lkoll maġorenni.

Illi kwalunkwe ħlas ta' manteniment dovut bejn il-partijiet skont il-kuntratt ta'

separazzjoni fuq imsemmi qed jitħallas b'mod regolari skond kif stipulat fil-kuntratt.

Għaldaqstant, l-esponenti umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti sabiex :

Tippronunzja id-divorzju bejn il-partijiet u

Tordna lir-Reġistratur tal-Qorti sabiex, fi żmien imħolli għal daqsehekk mill-

istess Qorti javża lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku bid-divorzju tal-partijiet

biex dan jiġi reġistrat fir-Reġistru Pubbliku.

Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u tal-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati skond

il-ligi;

Rat ir-risposta ta' DS, datata 4 ta' Ġunju 2020 a fol 27, li taqra hekk:

Illi preliminarjament, l-esponenti tikkontendi illi huwa minnu li l-partijiet ilhom

iktar minn erba' snin separati u li bejniethom ma hemm l-ebda ċans ta'

rikonċiljazzjoni.

Illi effettivament, l-esponenti taqbel ukoll illi bħala stat ta' fatt ma hemmx arretrati

ta' manteniment u għalhekk ma għandhiex oġġezzjoni għall-akkoljiment tat-talbiet

rikorrenti hekk kif dedotti fir-rikors promotur;

Illi finalment l-esponenti topponi għall-ispejjeż tal-proċeduri odjerni.

Semghet ix-xhieda bil-proċedura tal-affidavit;

Rat id–dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Rat l-Artikoli 66A, 66B u 66C tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta;

Rat il- verbal tas-seduta tat-13 ta' Ottubru 2020 (fol 33) li permezz tieghu l-attur iddikjara li ma

kellux oġġezzjoni illi jħallas l-ispejjeż kollha ta' dawn il-proċeduri.

Ikkonsidrat;

DS xehdet (vide affidavit a fol 30) illi hija iżżewwġet lil żewġha fis-sitta ta' Awwissu tas-sena

1983 u li minn dawn iż-żwieġ twieldu tliet itfal, ilkoll maġorenni.

Illi l-partijiet isseparaw

permezz ta' kuntratt ta' separazzjoni fl-atti tan-Nutar Dottor Alicia Chircop Bray Borg Irimia u li ma hemm l-

ebda tama ta' rikonċiljazzjoni.

Xehdet ukoll illi ma hemmx arretrati ta' manteniment.

PS xehed (vide affidavit a fol 32) u ikkonferma u ikkorabora dak li xehdet DS u żied jgħid illi il-

partijiet ilhom de facto separati mill-2015.

Ikkonsidrat;

Rat l-Artikoli 66A u 66B tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta fejn inghad:

(1) Kull wieħed u waħda mill-miżżewġin ikollu l-jedd illi jitlob id-divorzju

jew il-ħall taż-żwieġ skont kif inhu maħsub f'dan is-Sub-Titolu.

jkunx meħtieg illi qabel ma jiġi mitlub id-divorzju, il-miżżewġin ikunu

infirdu minn xulxin b'kuntratt jew b'sentenza. [...]

Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet li ġejjin ta' dan l-artikolu, id-divorzju

ma jistax jingħata ħlief b'talba ta' żewġ persuni miżżewġa flimkien jew

ta' waħda minnhom kontra l-oħra, u sakemm il-qorti tkun sodisfatta

(a) fid-data li jibdew il-proċeduri ta' divorzju, il-miżżewġin ikunu

għexu mhux flimkien għal perjodu ta', jew perjodi li jammontaw

għal, mill-inqas erba' snin matul

il-ħames snin minnufih

preċedenti, jew ikunu għaddew mill-inqas erba' snin mid-data tas-

separazzjoni legali; u

miżżewġin; u

(b) ma hemm l-ebda prospett raġonevoli għal rikonċiljazzjoni bejn il-

(ċ) il-miżżewġin u kull wild tagħhom qed jirċievu manteniment

adegwat, fejn hu dovut, skont iċ-ċirkostanzi partikolari tagħhom, kif

hemm maħsub fl-artikolu 57:

Iżda l-miżżewġin jistgħu f'kull żmien jirrinunzjaw għad-dritt tagħhom ta'

Ikkonsidrat:

Jirrizulta sodisfacentement pprovat illi l-partijiet kienu zzewgu nhar is-6 ta' Awwissu 1983 (Vide

Dok A fol 4) u li minn dan iz-zwieg huma kellhom tlett tfal, illum maġorenni;

Jinsab stabbilit ukoll illi l-partijiet isseparaw legalment permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar

illi l-partijiet ilhom de facto separati sa' mis-sena 2015, kif jirriżulta mir-rikors guramentat, r-

risposta tal-intimata, u kif ukoll miz-zewg affidavits taghhom, ghalhekk jirrizulta illi ilhom

separati de facto ghal aktar mill-erba' snin rikjesti mill-ligi.

Jirriżulta ukoll illi arretrati ta' manteniment ma hemmx.

Il-Qorti tqis inoltre li jirrizulta sufficjentement ma hemm l-ebda prospett ragonevoli ta'

rikonciljazzjoni bejn il-partijiet.

Ghalhekk jirrizulta illi l-attur irnexxilu jissodisfa ir-rekwiziti kollha mehtiega mil-ligi sabiex z-

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' t-talbiet, tippronunzja il-hall taz-

zwieg bejn il-partijiet u tordna lir-Registratur tal-Qrati sabiex, fi zmien xahar mill-llum,

javza lid-Direttur tar-Registru Pubbliku bid-divorzju tal-partijiet biex dan jigi registrat fir-

Il-Qorti tordna li l-ispejjez jibqghu a karigu tal-attur.

Registru Pubbliku.