IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Hayes M.A. (Law), LL.D. (melit)

lllum l-10 ta' Diċembru 2019 Appell numru 57 tal-2018

Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) nhar il-5 ta' Frar 2018 fil-konfront ta' Aryna ELLID

detentriċi tal-karta tal-identità bin-numru 73289A li ġiet mixlija:

Talli fit-28 ta' Novembru 2017 ġewwa dawn il-Gżejjer Maltin:

Irrifjutat li tagħti aċċess tal-wild taħt il-kustodja tagħha lil Daniele Mikolay, hekk kif ordnat mill-Qorti jew hekk kif marbuta bil-kuntratt mingħajr raġuni xierqa;

Naqset li tobdi l-ordni tal-Pulizija, meta ġiet avżata bil-fomm jew b'avviż bil-miktub sabiex tattendi l-Għassa tal-Pulizija jew f'xi post ieħor indikat mill-Pulizija sabiex tippreżenta d-dokumenti meħtieġa mill-istess Pulizija.

Permezz tas-sentenza aktar 'il fuq imsemmija, il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, wara li rat

l-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-appellanti, rat id-dokumenti

kollha esebiti, l-atti kollha tal-kawża u semgħet lill-partijiet, u wara

li rat l-Artikoli 338(ll) u 355AD(3)(4)(5) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta'

Malta, sabet lill-imputata ħatja tal-akkużi kif dedotti mill-

Prosekuzzjoni u kkundannatha għal ġimgħa detenzjoni.

fissret fi kliem ċar il-portata ta' din is-sentenza lill-imputata.

Illi minn din is-sentenza Aryna ELLID interponiet appell

permezz ta' rikors datat 14 ta' Frar 2018 li permezz tiegħu talbet lil

din il-Qorti jogħġobha:

Tħassar u tirrevoka s-sentenza appellata u tillibera lill-esponenti minn kull ħtija u piena.

Bla preġudizzju għal din it-talba illi anke f'każ li din il-Qorti ma tilqax l-aggravji hawn fuq imsemmija hija tirriforma s-sentenza appellata sabiex li filwaqt li tikkonfermaha in kwantu l-ħtija twarrab dik il- parti tas-sentenza fejn l-esponenti ġiet ikkundannata għal ġimgħa detenzjoni u minflok tingħata piena aktar xierqa u li bl-ebda mod tkun tinkludi d-detenzjoni.

Dan wara li saħqet is-segwenti: -

a. Preliminarjament u assolutament mingħajr ebda preġudizzju għall- aggravji li ser jissemmew iktar 'l isfel f'dan ir-rikors, is-sentenza mogħtija mill-Ewwel Onorabbli Qorti li minnha qed jiġi ntavolat dan l-appell hija nulla u ma jista' jkollha qatt ebda effett legali fil-konfront tal-appellanti meta bl-ebda mod ma hija motivata kif lanqas m'hemm indikat fiha s- sejbien ta' ħtija, ir-raġuni għaliex il-Qorti sabet lill-imputata ħatja kif lanqas ma hemm indikat il-provvediment tal-liġi kriminali li bl-azzjoni jew ommissjoni tal-istess l-esponenti kisret il-liġi kriminali.

Għandu jingħad ukoll illi dan l-Artikolu 218 tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta jiddetta x'għandha tikkontjeni kwalunkwe sentenza u allura wkoll kwalunkwe sentenza mogħtija mhux biss mill-Qrati Ċivili iżda wkoll Kriminali u ċioè li fis-sentenza l-Qorti għandha tagħti r-raġunijiet li fuqhom dik il-Qorti tkun ibbażat is-sentenza tagħha u għandu jkun hemm fiha wkoll referenza għall-proċedimenti, għat-talbiet tal-attur – hawn wieħed għandu jsemmi l-Prosekuzzjoni li fuq talba tagħha nbdew il-proċeduri kontra l-akkużat –

fil-kamp kriminali u partikolarment meta

u għall-eċċezzjonijiet tal-konvenut – l-istess hawn wieħed għandu jinkludi lill-akkużat li qed jiddefendi l-kawża.

Kopja ta' din is-sentenza qed tiġi hawn annessa u mmarkata bħala Dokument A. b. ta' kontravenzjonijiet kif f'dan il-każ l-Artikolu 338 (II) biex tissustissi din il- kontravenzjoni l-persuna li kontra tagħha tkun saret ordni ai termini tal- istess Artikolu trid tkun ġiet infurmata b'dik l-ordni u sta, bħal dejjem, għall-Prosekuzzjoni li tipprova l-eżistenza tan-notifika ta' dak id-digriet lill-persuna hekk ordnata l-istess digriet biex timxi mal-istess, fil-każ in kwistjoni, l-esponenti.

Kwindi, ladarba li din il-prova qatt ma tressqet mill- Prosekuzzjoni però tressqet biss kopja tal-imsemmi digriet u l-ebda prova dwar notifika tal-istess lill-esponenti, l-esponenti ma messha qatt ġiet misjuba ħatja, kif fuq intqal. c. Dana kollu jinsab saħansitra kkorroborat fl-affidavit ta' WPS 161 stazzjonata fl-Għassa ta' L-Isla joħroġ ċar illi lanqas l-imsemmi Daniele Mikolay meta mar jagħmel ir-rapport li ta lok għal dawn il-proċeduri kriminali kontra l-esponenti ma għadda lill-Pulizija kopja tad-digriet u mill-istess affidavit jidher ċar ukoll illi ċiononostante l-Pulizija xorta waħda ħarġet l-akkużi kontra l-esponenti meta lanqas biss kienet fil-pussess ta' dan id-digriet, aħseb u ara kemm hija stess infurmat lill-esponenti bl- eżistenza tiegħu jew altrimenti għaddietilha kopja tiegħu anke jekk dan id- digriet ġie f'idejha wara li sar ir-rapport – ħaġa din però li tagħha m'hemm l-ebda prova – anke peress illi fl-imsemmi affidavit jingħad illi l-esponenti qatt ma marret l-Għassa "sabiex tiġi mitkellma fuq dan ir-rapport".

In oltre l-akkużi kontra l-esponenti kienu nħarġu fl-indirizz tar-raġel ta' ommha, illum minnu sseparata de facto fl-indirizz tiegħu Dar il-Bies, 112, Triq Anġlu Mallia, L-Isla meta din kienet ilha ma tirrisjedi hemm għal diversi xhur billi fis-sajf tas-sena li għaddiet u meta ommha u żewġha Joseph Doublesin kienu ilhom separati de facto sa minn Jannar ta' dik is- sena. d. Illi għaldaqstant l-esponenti lanqas qatt ma ġiet notifikata skont il-liġi billi l-akkuża mhux biss qatt ma ġiet mgħoddija lilha fid-dar fejn tirrisjedi jew tħalliet ma' membru tal-familja tagħha iżda tħalliet biss f'residenza li ma toqgħodx fiha u ma' persuna li qatt ma kien membru tal-familja tagħha jew b'xi mod jiġi minnha.

Anke għal din ir-raġuni biss il-Qorti tal-

Maġistrati qatt ma setgħet issib ħtija kontra l-esponenti.

e. Terġa' u tgħid dan Privitera kien ilu jaf illi l-esponenti ma baqgħetx tgħix

ma' binthom fil-proprjetà ta' Joseph Doublesin ġewwa L-Isla fejn il-

Pulizija ħallew it-taħrika tagħha iżda kienet ilha tgħix ma' ommha ġewwa

flat 61, Portomaso billi diversi drabi u qabel ma nħareġ id-digriet in

kwistjoni kien mar jiġborha meta jkun hemm ftehim li hekk isir bejn l-

esponenti u Privitera.

Minkejja dan Privitera qatt ma ħass li kellu jinforma

timxi ma' dawk

lill-Pulizija bir-residenza l-ġdida tagħha u kienet din ir-raġuni illi l-Pulizija nnotifikawha bl-indirizz żbaljat kif ingħad iżjed 'il fuq.

Illi bla preġudizzju ta' dak tal-aggravji msemmija supra u jekk biss f'każ li l-ebda aggravju minn dawn ma jiġi akkolt minn din l-Onorabbli Qorti, l-esponenti tissottometti illi l-piena ta' detenzjoni ta' ġimgħa minħabba illi għal okkażjoni waħda biss u ċioè fil-ġurnata ta' nhar it-28 ta' Novembru 2017 setgħet naqset li tagħti aċċess lil Privitera għal bintu u dana partikolarment meta din kienet l-ewwel darba li l-esponenti ġiet akkużata quddiem il- Qorti tal-Maġistrati seduta tal-Familja, deċiżjoni li timponi deċiżjoni fuq tifla kif prattikament għadha l-esponenti ta' 19-il sena, tintbagħat ġimgħa l-ħabs mhux biss meta għandha tifla ta' sentejn biex tieħu ħsieb u tindokra fil-bżonnijiet kollha tagħha pero' forsi agħar li tkun kostretta tqatta' sebat ijiem f'ambjent li ċertament ma jikkonduċix li tfajla ta' 19-il sena titgħallem mill-iżball li setgħet għamlet.

Forsi l-ewwel Onorabbli Qorti kienet tkun imxiet b'mod mistħoqq fil-konfront tal-esponenti kieku din ilha karriera tisfida l-ordni tal-Qorti jew li kienet reċidiva billi akkużata u misjuba ħatja fuq l-istess akkuża jew simili billi l-Ewwel Onorabbli Qorti b'mod akkużati li konsistenti b'kontravenzjonijiet ta' natura simili jkunu dehru quddiemha għal darba waħda biss kif inhu dan il-każ. f. Meta persuna akkużata saħansitra b'reati anke serji tkun dehret quddiem il-Qorti tal-Maġistrati u li ma jkollha kondotta nadifa qajla tiġi mitfugħa l- ħabs anke meta si tratta ta' akkużi li jwasslu għal ħames snin priġunerija u anke inqas u anke dan meta jkunu ta' età matura u f'inkarigu responsabbli.

Fil-każ odjern għandna persuna li għadha teenager u meta kienet ħarġet tqila meta kien għad kellha 15-il sena u allura kif jgħidu l-Ingliżi kienet, kif forsi għadha, a child mother u ċertament ma jkunx mistħoqq li tinxteħet il- ħabs. g. Tinqala' wkoll il-kwistjoni ta' min ser ikun kapaċi fil-ġimgħa illi ser ikollha tqatta' l-esponenti ġewwa l-ħabs f'każ li dan l-appell ma jiġix milqugħ meta Cerelia għadha biss tarbija ta' sentejn b'missierha Daniele

jżomm lil din it-tarbija kif

Privitera, ċertament mhuwiex kapaċi

jistħoqqilha li tinżamm meta hu jgħix mal-partner ġdida tiegħu ġewwa

Parti mill-Fgura u meta omm l-esponenti għandha l-ħajja privata tagħha llum u la

tista' u lanqas trid illi jkollha żżomm lit-tarbija hi u l-partner il-ġdid tagħha

meta t-tnejn jaħdmu sigħat twal.

Ikkunsidrat: -

Illi nhar id-29 ta' Novembru 2017 għall-ħabta tal-erbgħa u nofs ta'

wara nofsinhar, Daniele Mikolay irraporta l-Għassa tal-Pulizija ta'

Birkirkara li fil-jum ta' qabel, hu ma kienx ingħata l-aċċess biex jara

lil bintu minuri u dan peress illi l-appellanta, li tiġi omm bintu,

kienet tfiet il-mobile tagħha.

Irriżulta li hi xagħlitu għall-ħabta tas-

sitta ta' filgħaxija fejn kif Privitera ċempillha u nformha li suppost

dakinhar kellu l-aċċess tat-tifla, hi qaltlu li ma jimpurtahiex.

Pulizija għamlu

tentattiv biex

iċemplu

madankollu baqgħu ma rnexxielhomx jikkuntatjawha.

B'hekk

ħarġulha letter to call fl-indirizz 112, Dar il-Bies, Triq Anglu Mallia,

L-Isla fejn xorta waħda baqgħet qatt ma marret l-Għassa tal-

Pulzija biex tiġi mitkellma dwar ir-rapport li sar kontriha.

Konsegwentement inħarġu l-akkużi kontra tagħha.

Ikkunsidrat:

Illi f'dan il-każ l-appell

jistrieħ fuq l-apprezzament tal-fatti

magħmula mill-Qorti tal-Maġistrati.

B'mod partikolari f'appelli ta'

dan il-ġeneru, huwa importanti li jiġi ċċarat x'inhuma l-funzjonijiet

ta' din il-Qorti tal-Appell Kriminali, li f'dan il-każ tisma' appelli

minn sentenzi mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati.

Dawn il-

funzjonijiet ġew spjegati f'diversi sentenzi, fosthom fis-sentenza Ir-

Repubblika ta' Malta vs Emanuel MC HARG deċiża mill-Qorti tal-

Appell Kriminali (Sede Superjuri)1 fejn intqal:-

Ara wkoll Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Sapezhinsky, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Godfrey Jenkins u r-Repubblika ta' Malta v. Tanti sive Lino Pearce 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Lawrence Bowell sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Mustafa Jankovic Lomax; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Warren, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs Ivan Sacco, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Patane’, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Hales, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Lodo, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Seisun, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Cachia Inguanez, 30 ta' Marzu

jekk

il-Qorti ma

tasal ghall-konkluzjoni

kif dejjem gie ritenut huwa principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il- Qorti li hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill- ewwel Qorti il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha.

Fi kliem fl- apprezzament taghmel tal-provi ezercitata mill-ewwel Qorti apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l- ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha.

Jekk, izda, din il-Qorti tasal ghall- konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment jew legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni.

id-diskrezzjoni izda

tirrimpjazzax

B'hekk anke jekk din il-Qorti tistħarreġ ix-xiehda li tkun tressqet

quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, ir-rwol ta' din il-Qorti jibqa' dak ta'

reviżjoni tad-deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati.

Fil-kors

ordinarju tal-funzjoni tagħha, ma ssirx Qorti ta' ritrattazzjoni, ċjoe li

terġa tisma' l-każ u tiddeċiedi l-każ mill-ġdid.

Id-deċiżjoni jekk l-

imputat ikunx ħati jew le qabel xejn teħodha l-Qorti tal-Maġistrati li

2004; Il-Pulizija vs Seifeddine Mohamed Muscat Triolo et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Frantz et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Navarro, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Insarda, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Montagno Bozzone, 31 ta' Mejju 1991.

Fil-kawża Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Sapezhinsky ġie mistqarr li :

Kif gie ritenut diversi drabi, hawn qieghdin fil-kamp ta' l- apprezzament tal-fatti, apprezzament li l-ligi tirrizerva fl- ewwel lok lill-gurati fil-kors tal-guri, u li din il-Qorti ma tiddisturbahx, anke jekk ma tkunx necessarjament taqbel mija fil-mija mieghu, jekk il-gurati setghu legittimament u ragonevolment jaslu ghall-verdett li jkunu waslu ghalih.

Jigifieri l-funzjoni ta' din il-Qorti ma tirrizolvix ruhha f'ezercizzju ta' x'konkluzjoni kienet tasal ghaliha hi kieku kellha tevalwa l-provi migbura fi prim'istanza, imma li tara jekk il-verdett milhuq mill-gurija li tkun giet "properly directed", u nkwadrat fil-provi prodotti, setax jigi ragonevolment u legittimament milhuq minnhom.

Jekk il- verdett taghhom huwa regolari f'dan is-sens, din il-Qorti ma tiddisturbahx (ara per ezempju Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Jenkins u r-Repubblika ta' Malta v. Tanti sive Lino Pearce decizi minn din il-Qorti fl-24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Bowell sive Briffa Curmi deciza minn din il-Qorti fit-23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Lomax deciza minn din il-Qorti fil-5 ta' Lulju 2002, ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Warren deciza minn din il-Qorti fis-7 ta' Marzu 2000, u r-Repubblika ta' Malta v. Ivan Sacco deciza minn din il-Qorti fl-1 ta' Dicembru 1994).

għandha d-dover li tanalizza l-provi u l-argumenti legali u tasal

għall-konklużjonijiet tagħha wara li tkun qieset kollox.2

Din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell Kriminali twettaq id-dmir ta'

reviżjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati billi tara jekk u safejn,

il-Qorti tal-Maġistrati, bis-saħħa tal-provi li jkunu ġew miġjuba mill-

partijiet u tal-argumenti legali dibattuti quddiemha, setgħetx

legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni milħuqa

minnha fis-sentenza tagħha.

Huwa minħabba f'hekk u biex tilħaq

dan l-għan li din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell tagħmel l-

apprezzament tagħha tal-provi prodotti quddiem dik il-Qorti.

Bosta drabi l-fatti li joħorġu mill-provi mhux dejjem ikunu jaqblu

Anzi ġieli jkun hemm xiehda li jgħidu bil-maqlub ta'

Għalhekk din il-Qorti trid tara jekk, u safejn, b'dawk il-provi

li kellha quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati setgħetx tasal għall-

konklużjonijiet tagħha kif jidhru fis-sentenza b'mod tajjeb u skont il-

Liġi.

Jekk din il-Qorti tara li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal għall-

konklużjonijiet li waslet għalihom skont il-provi u l-argumenti legali

li kellha quddiemha, allura din il-Qorti ma tibdilx il-konklużjonijiet

milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati u dan għaliex jekk il-Qorti tal-

Maġistrati tkun għamlet xogħolha tajjeb, din il-Qorti ma tistax

taqbad u tibdlilha s-sentenza jekk ma jkunx hemm raġuni valida.

2 u dan sakemm ma jkunx hemm raġunijiet eċċezzjonali entro l-parametri ta' dak li jipprovdi l-artikolu 428(3)(5) tal-Kodiċi Kriminali li din il-Qorti tkun tista' tiddeċiedi hi l-meritu tal-kawża.

Jekk mill-banda l-oħra din il-Qorti tara li, mill-provi li nġiebu jew

mill-argumenti legali imresqin quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati

tkun żbaljat fl-apprezzament tal-provi jew fl-interpretazzjoni tal-

argumenti legali imresqin quddiemha, b'mod li allura din il-Qorti

tqis ma jkunx sigur u sodisfaċenti li tistrieħ fuq dawk il-

konklużjonijiet, allura din il-Qorti imbagħad għandha s-setgħa u d-

dmir li tibdel dik is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati, jew

dawk il-partijiet minnha li jirriżultaw li jkunu żbaljati jew li ma

jirriflettux il-Liġi.3

In oltre, għal dak li jirrigwarda l-kredibbilta' tax-xhieda, l-artikolu

638 tal-Kodiċi Kriminali jagħmilha ċara li filwaqt li huwa fid-dover

tal-Prosekuzzjoni li ġġib il-provi kollha u l-aħjar prova possibbli

sabiex il-grad tal-prova tal-Prosekuzzjoni jintlaħaq b'suċċess, is-

subartikolu (2) tal-istess artikolu jippostula li xhud wieħed waħdu

jekk emnut huwa suffiċjenti.

Dan ukoll ġie kkonfermat minn

ġurisprudenza nostrana kopjuża

il-prinċipju ġie

3 Ara wkoll, fost oħrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Rida Salem Cipriott Mckeon, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta vs Paul Fidicaro, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta vs Etienne Cassar Torregiani, 14 ta' Dicembru 2004; Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Sapezhinsky, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Godfrey Jenkins u Ir-Repubblika ta' Malta vs Tanti sive Lino Pearce, 24 ta' April 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Lawrence Bowell sive Briffa Curmi, 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Mustafa Ali Lomax, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Warren, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs Ivan Sacco, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Patane’, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Hales, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Lodo, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Seisun, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Cachia Inguanez, 30 ta' Marzu 2004; Il- Pulizija vs Seifeddine Mohamed Muscat Triolo et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Frantz et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Navarro, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Insarda, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Montagno Bozzone, 31 ta' Mejju 1991.

4 Ara fost oħrajn l-appelli kriminali sede inferjuri fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Borg Debono Grech ppreseduta mill-imħallef Joseph Shead Vella Bonnici u datata s-6 ta' Novembru 2002; Il-Pulizija vs Antoine Cachia Inguanez ippreseduta mill-Imħallef Patrick Attard Luck u preca trapani fis-16 ta' Marzu 2001; Il-Pulizija vs Carmel Vella Fenech ippreseduta mill-Imħallef David Thorpe u preca trapani fid-9 ta’ Novembru 2011; Ara wkoll Ir-Repubblika

Illi wkoll relevanti ai fini tat-test tal-kredibbilta huwa l-artikolu 637

tal-Kodiċi Kriminali li jistipula li għal dak li jirrigwarda xhieda ta'

eta' minuri, xhieda tal-imputat kif ukoll ix-xhieda ta' persuni li

huma klassifikati taħt l-artikolu 636 tal-Kodiċi Kriminali, fosthom

persuni li jkollhom interess fil-kwistjoni li fuqha tkun meħtieġa x-

xhieda tagħhom, jew fir-riżultat tal-kawża : -

id-deċiżjoni (dwar il-kredibbilta tagħhom) titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xhieda għandiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xhieda tiegħu, u jekk ix-xhieda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal-każ.

Skond il-ġurisprudenza nostrana jekk il-Qorti tal-Maġistrati tonqos

milli tagħmel dan l-ezerċizzju fir-rigward ta' xhieda ta' ċertu

portata jew li permezz tat-testimonjanza tagħhom ikollhom pern

fuq is-sentenza finali, tista tirriżulta n-nullita' tal-proċeduri, li tista'

titqajjem anki ex officio mill-Qorti stess u dan partikolarment meta l-

każ ikun jistrieħ fuq il-kredibbilta' o meno tax-xhieda.

ieħor jekk il-Qorti tkun qed tibbaża s-sentenza tagħha fuq in-nuqqas

ta' kredibbilta' o meno ta' xhud jew xhieda partikolari, dik il-Qorti

ma tkunx tista tasal għal tali konkluzjoni b'mod sodisfaċċenti

mingħajr l-ewwel ma tkun semgħet dawn ix-xhieda partikolari

ta' Malta vs Martin Deflavia deċiża mill-Qorti tal-Appell Sede Superjuri u ppreseduta mill-Imħallfin Joseph Mion, David Thorpe u Joseph R. Patiniott u datata 24 ta' Settembru 2004.

5 Ara is-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Lodo deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar id-9 ta' Settembru 1999 ippreseduta mill-imhallef Vincent Swift.

In oltre kif gie ritenut mil-Qorti fl-Appell Kriminali fis-sentenza fl-

ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Nnam Deezua,6

mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghall- liberazzjoni tal-persuna akkuzata.

Imma l- Qorti, f' kaz ta' konflitt fil-provi, trid tevalwa l-provi skond il-kriterji enuncjati fl-artikolu 637 tal-Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzzjoni dwar lil min trid temmen u f' hix ser temmnu jew ma temmnux'.

L-akbar sfida li jkollu kull Ġudikant hi li huwa jkun jixtieq dejjem

jasal li jiskopri l-verita storika.

Dan peress li l-evidenza li jkollu

indiretta, mhux dejjem neċessarjament iwasluh għall-dik il-verita'.

Xhud jista' jkun konsistenti kemm fil-veritajiet li jgħid kif ukoll fil-

gideb li jista' jkun qiegħed jgħid.

U huwa għalhekk li jeżisti wkoll

ir-reat ta' sperġur għaliex il-Qrati mhux dejjem ikunu f'qagħda li

jikxfu l-verita storika mix-xiehda tax-xhieda li jixhdu quddiemhom.

U f'kull każ, il-Qorti ma għandhiex il-fakulta u s-setgħa li tidħol fil-

profondita' tal-moħħ, qalb u kuxjenza tax-xhud li jkun xehed

quddiemha b'mod li tkun tista' tistabbilixxi ċ-ċertezza assoluta ta'

dak li jkun qed jaħseb u jgħid billi taqralu moħħu u qalbu.

Mill-banda l-oħra l-evidenza indiretta, dik li tistrieħ prinċipalment

fuq iċ-ċirkostanzi u li tkun bażata fuq l-analiżi taċ-ċirkostanzi

partikolari tal-każ, għalkemm mhix giddieba, tista' tkun qarrieqa.

Huwa għalhekk li dawn il-Qrati dejjem straħu fuq il-massima li biex

l-evidenza ċirkostanzjali tkun is-sies ta' sejbien ta' ħtija, din trid tkun

inevitabbilment univoka.

Ċjoe li tipponta biss u esklussivament lejn

6 Deċiza fid-9 ta' Lulju 2003 mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri ippreseduta mill-Imħallef Joseph Galea Vella Bonnici.

direzzjoni waħda biss.

U xejn ħliefha.

Għax altrimenti, din it-tip

t'evidenza tista' tiżvijja lil Ġudikant mir-riċerka tiegħu tal-verita.

Il-Liġi penali ma teħtieġx li biex persuna tiġi misjuba ħatja tkun trid

tiġi stabbilita s-suffiċjenza probatorja taċ-ċertezza assoluta, u dan

għaliex Qorti rari ħafna tista' tkun konfrontata b'dan il-livell ta'

Fil-Liġi Maltija, bħal dawk li jsegwu l-proċedura penali

imnisla mis-sistema Anglo-Sassoni, huwa biżżejjed li Qorti ta'

Ġustizzja Kriminali tkun konvinta lil hinn minn kull dubju dettat

mir-raġuni mill-provi imresqa mill-Prosekuzzjoni, u li ma jkunux

ġew newtralizzati fuq bażi ta' probabbilta' mid-Difiża, sabiex tkun

tista' ssib ħtija.

Dawn il-provi pero jridu qabel xejn ikunu jirrispettaw ir-regoli

stabbiliti tal-evidenza fi proċedimenti penali, ċjoe l-Law of Evidence.

Jekk dawk il-provi jkunu jikkonsistu prinċipalment fuq il-verżjoni

ta' xhud waħdieni, il-Qorti xorta waħda tista' tasal sa' dak il-grad ta'

prova, jekk dak ix-xhud ikun ġie emnut, in kwantu f'din l-

eventwalita, din ix-xiehda ssir biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u

kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt ġie ippruvat minn

żewġ xhieda jew aktar u tkun tista' ssib ħtija fl-akkużat.

Imbagħad, dik il-Qorti wara li tkun għarblet kemm l-evidenza

ordinarja kif ukoll dik esperta, kemm dik diretta u kif ukoll dik

indiretta, biex tkun tista' ssib ħtija fl-imputat, il-Qorti tkun trid tkun

żgura moralment, sure bl-Ingliż u fis-sistema Legali Ingliż,7 li l-każ

seħħ skont kif tkun qed tipprospetta l-Prosekuzzjoni in bażi għall-

provi ammissibbli li jitresqu quddiemha.

Il-grad ta' suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-

raġuni huwa l-ogħla livell ta' prova li l-Liġi teħtieġ fis-sistema

Ġuridiku Malti sabiex Qorti ta' ġustizzja kriminali tkun tista' ssib

persuna akkużata ħatja ta' reat.

Huwa livell li ma' jeħtieġx iċ-

ċertezza assoluta, iżda li huwa ogħla mill-bilanċ tal-probabbilitajiet.

Fil-każ Ingliż Majid,8 Lord Moses stqarr hekk :

Magro u Paul Azzopardi Mamo jgħidu s-segwenti : -

Illi din it-tifsira mhix aljena għall-ġurisprudenza Maltija in kwantu

anke l-Imħallef William Federici fis-sentenzi tiegħu kien xi drabi

jagħmel riferenza għal-kunċett tas-sikurezza meta jiġi biex ifisser

dan il-grad ta' prova.

Hekk per eżempju fl-appell kriminali fl-

ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Spiteri Caruana deċiża mill-Qorti Kriminali

nhar il-25 t'April 1957 dik il-Qorti kienet qalet li f'dak il-każ, in bażi

għall-provi miġjuba quddiemha hija setgħet tasal b'sikurezza għall-

konklużjoni fir-rigward tal-istat tal-imputat, liema stat fattwali kellu

jiġi pruvat in bażi għal suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull

dubju dettat mir-raġuni.

B'hekk dik il-Qorti ġja fl-1957 kienet

irrikonoxxiet l-ekwivalenza bejn l-istat mentali ta' sikurezza mas-

suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni, kif

ukoll illum rifless fil-ġurisprudenza l-aktar reċenti fl-Ingilterra u

Il-Mosta tara jekk dan il-livell ta' suffiċjenza probatorja intlaħaqx din

il-Qorti trid, inter alia, tara jekk u safejn persuna tkun qed tixhed is-

sewwa bil-prinċipji provduti

lilha fl-artikolu 637 tal-Kodiċi

Jekk il-Qorti tqis li, applikati dawn il-prinċipji, xhud ikun

qiegħed jixhed is-sewwa, allura tkun tista' toqgħod fuq dak li jkun

qed jgħid jew fuq parti minn dak li jkun qed jgħid skont il-każ.

Jispetta dejjem lil min ikun irid jiġġudika l-fatti jiddeċiedi jekk,

applikati dawn il-prinċipji, jemminx xhud f'dak kollu li jkun qed

jgħid jew safejn jemmen minn dak li jkun qed jgħid, u dan japplika

wkoll meta x-xhud ikun xhud waħdieni tal-fatti allegati.

Huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir-raġuni, fuq

is-sens komun u fuq il-buon sens, u dibju li jibqa' jippersisti wara

li jsir stħarriġ dettaljat u b'attenzjoni, b'diliġenza u b'mod

imparzjali tal-provi u l-argumenti kollha li jkunu ġew imresqin

mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiża li jwassal sabiex dak il-livell ta

prova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni jkun jista' jingħad

li ma ntlaħaqx, u li allura bħala konsegwenza, l-akkużat ikun irid

jiġi dikjarat mhux ħati tal-akkużi miġjuba kontrih.

Ikkunsidrat:

Illi in suċċint l-aggravji mqajjma mill-appellanta huma s-segwenti:

Sentenza hija nulla peress illi mhix motivata.

Sabiex tiġi integrata l-kontravenzjoni taħt l-artikolu 338(II)

tal-Kodiċi Kriminali il-persuna imputata trid tkun ġiet notifikata

bid-digriet, liema prova tinkombi fuq il-Prosekuzzjoni.

Din il-prova

qatt ma tressqet iżda tressaq biss kopja tad-digriet.

kellha qatt tinstab ħatja.

In oltre l-akkużi nħarġu fuq indirizz tal-ex raġel ta' omm l-

appellanta allavolja ommha kienet ilha separata de facto minnu għal

diversi xhur li tkompli tikkonferma illi hi ma setgħet qatt tiġi

Kwindi lanqas ma ġiet notifikata skond il-liġi peress illi l-

akkuża qatt ma ġiet mgħoddija lilha u qatt ma waslet fid-dar fejn

tirresjedi jew tħalliet ma xi membru ieħor tal-familja tagħha.

għalhekk ma setgħet qatt tinstab ħatja.

Privitera qatt ma nnotifika lill-Pulizija bl-indirizz il-ġdid tal-

appellanta u kien għalhekk illi hi ġiet notifikata f'indirizz erronju.

(6) Sussidjarjament li l-piena imposta hija waħda eċċessiva għal

diversi fatturi skond kif indikat fir-rikors tagħha.

Fil-kamp penali l-artikolu tal-Liġi li jippreskrivi x'għandha jkun

fiha sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati huwa l-artikolu 382 tal-Kodici

Kriminali li jispeċifika r-rekwiżi ad validatem segwenti :

Il-Qorti, meta tagħti s-sentenza kontra l-imputat, għandha tgħid il-fatti li tagħhom dan ikun gie misjub ħati, tagħti l-piena u ssemmi l-artikolu ta' dan il-Kodici jew ta' kull liġi oħra li tkun tikkontempla r-reat.

L-artikolu invokat mid-Difiża ossija l-artikolu 218 tal-Kapitolu 12

tal-Liġijiet ta' Malta ma jsibx applikazzjoni fil-kamp penali in

kwantu mhux wieħed minn dawk l-artikoli reżi applikabbli għall-

dan il-kamp bis-saħħa tal-artikolu 520 jew 645 tal-Kodiċi Kriminali.

Illi minn analiżi tas-sentenza in kwistjoni jirriżulta li l-Qorti tal-

Maġistrati

irriproduċiet

l-imputazzjonijiet miġjuba kontra

appellanta, iddikjarat li rat id-dokumenti kollha eżebiti, l-atti kollha

tal-kawża, li semgħet lill-partijiet, ipproċediet biex tikkwota l-

artikoli tal-liġi applikabbli għall-akkużi mertu tal-każ u minn

hemmhekk ipproċediet biex tiddikjara l-appellanta ħatja tal-akkużi

miġjuba kontriha.

Kwindi wieħed ma jsibx taqsira tal-fatti jew tal-

mertu tal-każ u lanqas ma jsib il-motivazzjonijiet li wasslu lil dik il-

Qorti biex tiddeċiedi l-kawża b'dak il-mod.

jirriżulta mill-ġurisprudenza kopjuża fuq dan is-suġġett

partikolari, it-tifsira li l-artikolu 382 tal-Kodiċi Kriminali jagħti

għall-fatti ma tirreferix għall-meritu per se jew għal taqsira tal-fatti

bħalma huma meħtieġa bl-artikolu 419 tal-Kodiċi Kriminali

riferibbilment għar-rikors

tirreferi

speċifikament għall-ħtieġa tar-rabta ċara bejn il-fatti tar-reat u d-

dikjarazzjoni tas-sejbien ta' ħtija.

Dak li huwa rikjest huwa li l-Qorti

tkun ċara meta tippronunzja ruħha dwar fejn l-imputat ikun instab

ħati.

Dan infatti kien jifforma parti konsiderevoli mill-mertu tas-

sentenza preliminari mogħtija fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija vs

Elton Childress deċiża nhar it-28 ta' Jannar 2005 minn din il-Qorti

diversament presjeduta fejn ġie ddikjarat is-segwenti:

Il-fatti li l-artikolu 382 jirreferi ghalihom huma l-fatti tar-reat u mhux, kif jippretendi l-appellant, il-fatti li jiggustifikaw il-kundanna ossia l- motivazzjoni.

Fis-sentenza appellata l-fatti tar-reat huma effettivament elenkati fil-bidu nett.

L-ewwel Qorti mbaghad ghaddiet biex telenka l- artikoli tal-ligi relattivi ghal dawk ir-reati kollha u ddikjaratu hati wara li qalet li kienet semghet ix-xhieda kollha u ezaminat id-dokumenti esibiti.

Dak li kellha f'mohha l-ewwel Qorti huwa car, cioe` li kienet qed issib il- htija ghall-imputazzjonijiet kollha peress li ma ghamlet l-ebda kwalifika, u wiehed m'ghandux ghalfejn janalizza ssentenza biex jipprova jiddetermina ta' x'hiex hija kienet qed issib lill-appellant hati.

ddikjarat illi

Sentenza oħra li timxi fuq l-istess binarji hija Il-Pulizija vs Keith

Grech Cremona deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta fejn ġie

Kif gie ritenut f'gurisprudenza kostanti sentenza tal-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali li ma jkunx fiha dikjarazzjoni ta' liema fatti sabet lill-imputat hati, jew meta minnha ma jirrizultax car ta' x'hiex l- appellant gie misjub hati, jew meta f' kaz ta' imputazzjonijiet alternattivi, l- Qorti tiddikjara lill-imputat hati bla ma tghid ta' liema miz-zewg imputazzjonijiet hu hati u ghalhekk jigi li l-Qorti ma qalitx ta' x'hiex sabet lill-imputat hati, jew meta ma tghid xejn dwar akkuza partikolari, hija nulla u jekk il-kawza tigi appellata, il-Qorti tal-Appell tiddikjara n-nullita' tas- sentenza.

Meta s-sentenza originali tkun miktuba fuq ic-citazzjoni li fuqha jkun hemm riprodotti l-fatti u mis-sentenza kif redatta ma jkunx hemm dubju dwar liema fatti jkun gie misjub hati l-imputat, il-formalizmu ma hemmx postu u ghandha tigi salvata s-sentenza, pero' dan ma hux il-kaz, ghax

10 Deċiża mill-Imħallef David Thorpe mill-Qorti tal-Appell Kriminali.

11 Deċiża nhar il-5 ta' Mejju 2005 mill-Qorti tal-Appell Kriminali ippreseduta mill-Imħallef Joe Shead Vella Bonnici.

Ara wkoll is-sentenza fl-ismijiet Pulizija vs Grazio Thorpe deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-18 ta' Marzu 2004 kif ukoll Pulizija vs Justin Farrugia Roberts deċiża mill-Imħallef Lawrence Scuderi nhar it-2 ta' Lulju 2012.

hawn si tratta ta' sentenza motivata u mhux miktuba fuq il-kopja tal- komparixxi li jkollha l-Qorti bhal kif jigri kwazi dejjem fil-kawzi li jinstemghu bil-procedura sommarja, u proprju hemm id-dubji fuq imsemmija.

Illi huwa minnu li f'dan il-każ jirriżulta li hemm żewġ verżjonijiet

mill-Maġistrat li tinsab a fol 1 u dik li ġiet imbagħad maħruġa bil-

forma stampata u li hija wkoll iffirmata mill-Maġistrat u li tinsab a

fol 16 u 17 tal-atti.

Fis-sentenza mogħtija minn din il-Qorti

diversament presjeduta fl-ismijiet Il-Pulizija vs Raymond Jounaid

deċiża nhar l-4 ta' Marzu 2011 ġie deċiż li hija l-kopja uffiċjali

maħruġa mid-Deputat Reġistratur hi dik li tagħmel stat fil-konfront

ta' terzi u mhux l-appunti miktuba mill-Maġistrat fuq iċ-ċitazzjoni.

Anzi fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Nazzareno Schembri Cachia

preca trapani nhar il-31 t'Ottubru 2013 din il-Qorti diversament presjeduta

kienet marret oltre minn hekk meta waslet għad-deċiżjoni tan-

nullita tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati wara li, inter alia,

iddeċidiet li l-kopja tas-sentenza li tagħmel stat fil-konfront tal-

partijiet hija dik iffirmata mid-Deputat Reġistratur u mhux dik

iffirmata mill-Maġistrat; u żiedet li l-appunti tal-Maġistrat jibqgħu

proprjeta tal-Maġistrat li jkun kitibhom u xejn aktar.

sentenza Schembri Cachia ingħatat fuq l-iskorta ta' dak deċiż minn din il-

Qorti preċedentement fil-kawża Pearce aktar il-fuq imsemmija.

Din il-Qorti jidhrilha li sentenza fil-forma stampata, li tkun tinsab

fil-proċess, u debitament

iffirmata mill-Maġistrat

pronunzjaha, għandha tkun ritenuta dik li toħloq stat fil-konfront

ta' terzi filwaqt li dak li wieħed isib miktub mill-Maġistrat fuq il-

komparixxi jew fuq dokument ieħor għandhom jiġu ritenuti bħala

li huma l-appunti tal-Maġistrat li jkun niżżel matul id-dibattitu tal-

kawża u dawn ma jistgħux jitqiesu li jifformaw is-sentenza vera u

proprja tal-Qorti tal-Maġistrati.

F'dan il-każ ma jirriżultax li hemm

xi diskrepanza bejn l-appunti tal-Maġistrat u s-sentenza stampata u

Anke li kieku kien hemm, din il-Qorti jidhrilha li

dik li tkun torbot hija s-sentenza stampata u ffirmata mill-Maġistrat

u li tkun tinsab fl-atti li għandha tiġi obduta u semmai mistħarġa

għall-fini ta' appell.

B'hekk kemm fid-dawl tal-ġurisprudenza kif hawn fuq ikkwotata u

anki fid-dawl tal-fatt li mis-sentenza in kwistjoni ma jidhirx li

tippreżenta xi rekwiżit ad validatem nieqes, din l-eċċezzjoni sejra tiġi

respinta minn din il-Qorti.

Ikkunsidrat:

Illi meta din il-Qorti qieset dak li xehdet l-appellanti quddiemha u

għarblitu max-xiehda tal-kwerelant, mad-dokumenti eżebiti fl-atti,

kif ukoll ma dak mistqarr mill-appellanti fir-rikors tal-appell

innifsu, jidhrilha li l-appellanta ma kienetx konsistenti f'dak li

qalet.

Filwaqt illi fir-rikors tal-appell hi tisħaq li ma kienetx konxja

dwar il-kontenut tad-digriet, peress illi stqarret li qatt ma ġiet

innotifikata biħ, jidher ben ċar minn dak illi xehdet quddiem din il-

Qorti kif ippreseduta illi kienet konsapevoli għal kollox dwar l-

eżistenza tad-digriet u l-ħinijiet relattivi għall-aċċess illi kellu

Privitera fuq il-wild komuni tagħhom.

Dak allegat mill-appellanti fir-rikors tal-appell, u ċjoe li ma kienetx

konsapevoli mid-digriet mhux anqas verosimili meta jittieħed in

konsiderazzjoni li d-digriet innifsu ġie maħruġ fuq talba tal-

appellanta stess quddiem il-Qorti tal-Familja sabiex il-partijiet

ikollhom il-kundizzjonijiet regolati bejniethom inkluż dawk tal-

aċċess.

Jekk xejn, hi kienet fid-dover li tkun taf x'kien ġie dekretat

mill-Qorti Ċivili fuq talba tagħha stess.

Kif irriżulta quddiem din il-Qorti mix-xiehda tagħha stess, l-

appellanti kienet taf b'dak li kienu l-jiem u ħinijiet tal-aċċess għall-

Biss f'dan l-istadju l-appellanti tikkontendi li hija

ċaħdet l-aċċess ta' bintha lil Privitera peress li hu mar għaliha f'ħin

differenti minn dak tal-aċċess.

L-appellanti tippreżumi wkoll illi

Privitera mar jagħmel il-kwerela fl-Għassa tal-Pulizija fil-ħin meta

suppost kellu l-aċċess ta' bintu.

Biss jirriżulta mill-affidavit ta'

WPS161 li Privitera kien mar jagħmel il-kwerela fl-Għassa ta'

Birkirkara nhar id-29 ta' Novembru 2017 għall-ħabta ta' 16:28

b'riferenza għar-rifjut tal-għoti tal-aċċess li kien seħħ fil-jum ta'

qabel.

L-appellanta allegat li Privitera kien mar f'ħin differenti minn dak

dekretat iżda tali allegazzjoni baqgħet mhux sostanzjata.

jirriżulta li Privitera kien saħaq li fit-28 ta' Novembru 2017 hu kien

ipprova jagħmel kuntatt mal-appellanta permezz tal-mobile, iżda

din tfiet il-mobile phone tagħha sa minn filgħodu u ma bdietx

Dan wassal sabiex huwa ma setgħax jiftiehem mal-

appellanta biex ikun jista' jmur għall-minuri.

Fil-fatt kien baqa'

mingħajr aċċess għall-minuri.

Privitera lmenta li huwa kien ilu

xahrejn ma jara lill-minuri u peress li kien ma felaħx iktar jissaporti

ma jarax lil minuri huwa mar jagħmel il-kwerela.

illi hu kien mar għat-tifla u kien qed jibgħat lill-appellanta fuq il-

mobile li hu kien qiegħed wara l-bieb biex jiġbor lil bintu.

appellanta baqgħet ma weġibtux.

Hu ħabbat il-bieb ukoll.

Mistoqsi għalfejn ma qalx lill-Pulizija b'dan id-dettal qal illi vera

ma qalilhomx imma l-appellanti kienet taf x'inhuma l-ħinijiet tad-

digriet u kellha żżomm magħhom.

Ma jiftakarx eżattament fi x'ħin

mar fejn ir-residenza tal-appellanta allavolja jidhirlu li kien għal x'il

ħamsa peress li kien jum it-Tlieta.

WPS 161 tixhed li fil-fatt fid-29 ta' Novembru 2017 fl-16:28 kien mar

Privitera jagħmel il-kwerela dwar in-negat aċċess għall-minuri fil-

jum ta' qabel.

Tgħid ukoll li Privitera kien qallha li minkejja li kien

ilu jipprova jagħmel kuntatt bil-mobile mal-appellanta din kienet

tfiet il-mobile sa minn fil-għodu.

Imbagħad meta rnexxielu

jaqbadha fit-28 ta' Novembru 2017 fis-18:04 u kkonfrontaha bil-fatt

li kien ilu jċemplilha u fakkaraha li suppost kellu aċċess għat-tifla,

WPS161 tirraporta li Privitera qallha li l-appellanta weġbitu "I don't

Fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni, din il-Qorti mhix konvinta,

almenu fuq bażi ta' probabbilita mit-teżi tal-appellanta.

Anzi tqis

li tħossha sikura mit-teżi tal-Prosekuzzjoni fis-sens li mill-provi

prodotti quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, dik il-Qorti setgħet

legalment u raġonevolment temmen il-verżjoni tal-fatti tal-parte

civile; kif ukoll li tqis li l-appellanta, ben konsapevoli mit-termini

tad-digriet regolanti l-jiem u ħinijiet tal-aċċess għall-minuri, naqset

milli tagħti l-aċċess lill-kwerelant ta' binthom fil-ħin stipulat, u dan

mingħajr ebda raġuni valida.

Ikkunsidrat:

Illi għal dak li jirrigwarda t-tieni imputazzjoni, anki hawnhekk

jirriżultaw ċerti inkonsistenzi bejn dak li xehdet l-appellanta, kif

rifless ukoll fir-rikors tal-appell meta mqabbel mad-dokumenti

misjuba fl-atti proċesswali.

L-appellanta tisħaq illi kien ilha ma

tabita fl-indirizz ta' L-Isla minn (madwar) Mejju jew Ġunju

2017 meta l-letter to call maħruġa mill-Pulizija ħarġet bejn l-aħħar

ta' Novembru u l-bidu ta' Diċembru 2017 in segwitu għall-kwerela

magħmula minn Privitera.

Madankollu din il-Qorti nnotat illi fir-

rikors redatt mill-istess appellanta quddiem

il-Qorti Ċivili

(Sezzjoni tal-Familja) datat 7 ta' Novembru 2017, l-indirizz tal-

appellanta ġie indikat bħala dak ta' L-Isla.

Jekk il-Qorti

toqgħod fuq dak li xehdet l-appellanta kien ifisser li meta għamlet

ir-rikors quddiem il-Qorti Ċivili, hi kienet suppost ilha madwar

ħames jew sitt xhur li ma baqgħetx tirrisjedi f'dan il-fond.

Filwaqt li r-rikors kien ġie preżentat fis-7 ta' Novembru 2017, id-

digriet kien ġie maħruġ fl-24 ta' Novmebru 2017.

Għassa tal-Pulizija saret fid-29 ta' Novembru 2017 b'riferenza għal

nuqqas t'aċċess li kien sar fil-jum ta' qabel u ċjoe 28 ta' Novembru

2017 – erbat ijiem wara li ħareġ dan id-digriet.

Dan ifisser li stando

ma dak misjub fl-atti, almenu sa tlett ġimgħat qabel il-każ, suppost

l-appellanta kienet għadha tirresjedi fil-fond ta' L-Isla tant li

fdat dan l-indirizz ukoll lil-Qorti sabiex tiġi nfurmata bid-digriet

Biss din il-Qorti ma tistax ma tirrimarkax ukoll li għalkemm l-

indirizz indikat fuq ir-rikors quddiem il-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-

Familja) huwa dak indikat ta' L-Isla, huwa minnu wkoll li fl-

istess rikors, li ġie wkoll konfermat bil-ġurament minnha12

imsemmi a fol 11 li minħabba li madwar erba' ġimgħat qabel (is-7

ta' Novembru 2017) hija kienet sfat bla xogħol, hi ma setgħet

tkompli tħallas l-appartament li fih kienet tgħix u ġiet kostretta li

terġa' tmur lura tgħix m'ommha ġewwa Santa Venera.

indirizz tal-appellanti mniżżel mill-Avukat Difensur fuq ir-rikors

tal-appell huwa fil-fatt 6122, Portomaso, Santa Venera.

Illi r-reat li bih hija ġiet misjuba ħatja tiegħu fit-tieni imputazzjoni

jaqra' kif ġej : -

355AD (3) Il-Pulizija tista, bil-fomm jew b'avviż bil-miktub, teħtieġ lil xi persuna li tattendi l-Għassa tal-Pulizija jew xi post ieħor li tindikalha sabiex hemm tagħti dak it-tagħrif u ġġib magħha dawk id-dokumenti li l-Pulizija jistgħu jinħtieġu u jekk dik il-persuna hekk tattendi fl-Għassa tal-Pulizija jew post lilha indikat hija għandha titqies bħala li tkun attendiet dik l- Għassa tal-Pulizija jewpost ieħor volontarjament.

L-avviż bil-miktub il- imsemmi f'dan konsegwenzi li n-nuqqas ta' tħaris iġib miegħu, kif jinsabu msemmija fis- subartikolu (5).

(5) Persuna li tonqos milli tħares xi avviż bil-miktub bħalma hemm imsemmi fis-subartikolu (3) jew li tonqos, meta tkun hekk ġiet mitluba, ukoll jekk biss bil-fomm, li tmur minn jeddha ma' uffiċjal tal-Pulizija f'xi

jkun fih twissija dwar

is-subartikolu għandu

12 Ara d-dikjarazzjoni magħmula bil-ġurament quddiem il-Prokuratur Legali Katrina Montagno Bozzone Coppola kif tidher a fol 12.

Għassa tal-Pulizija jew xi post ieħor li jindikalha l-uffiċjal tal-Pulizija għal xi għan ta' kontravvenzjoni punibbli b'detenzjoni u tkun tista' tiġi arrestata minnufih taħt mandat.

fis-subartikolu

tkun ħatja

Issa minħabba r-raġunijiet miġjuba aktar il-fuq, f'dan il-każ din il-

Qorti għandha d-dubbju tagħha dwar kemm il-Qorti tal-Maġistrati

setgħet legalment u raġonevolment tikkonkludi li l-veru indirizz u

l-indirizz ta' L-Isla.

Din il-Qorti tqis li l-appellanta kienet

pruvat, fuq bażi ta' probabbilita, li hija fil-fatt verament ma kienetx

qegħda tgħix fl-indirizz ta' L-Isla meta l-Pulizija bagħtitilha l-

letter to call f'dak l-indirizz.

Biss jirriżulta wkoll li matul ix-xiehda tagħha quddiem din il-Qorti,

l-appellanta kkonċediet

jikkomunikaw magħha telefonikament, u hi kienet ben konxja tat-

tentattiv illi kienu qegħdin jagħmlu biex jikkomunikaw magħha, hi

naqset milli twieġeb għal dawn il-kjamati jew li tmur l-Għassa tal-

t'infrazzjoni : -

Issa r-reat ipotizzat fit-tieni imputazzjoni jippreskrivi żewġ modi

(a) Persuna li tonqos milli tħares xi avviż bil-miktub bħalma

hemm imsemmi fis-subartikolu (3); jew

(b) li tonqos, meta tkun hekk ġiet mitluba, ukoll jekk biss bil-

fomm, li tmur minn jeddha ma' uffiċjal tal-Pulizija f'xi

Għassa tal-Pulizija jew xi post ieħor li jindikalha l-uffiċjal tal-

Pulizija għal xi għan imsemmi fis-subartikolu (3) msemmi,

tkun ħatja ta' kontravvenzjoni punibbli b'detenzjoni u tkun

tista' tiġi arrestata minnufih taħt mandat.

Issa f'dan il-każ din il-Qorti tqis li fuq bażi ta' probabbilita, l-

appellanta pruvat li ma kienetx taf bil-letter to call tal-Pulizija

imħollija lilha fl-indirizz ta' L-Isla u b'hekk probabbilment hi

ma kienet taf dwarha.

Dan allura ma jirrendihiex responsabbli taħt

l-ewwel modalita ta' dan ir-reat.

Din il-Qorti għalhekk tikkonkludi

li in bażi għall-provi prodotti il-Qorti tal-Maġistrati ma setgħetx

legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni li ssib ħtija fl-

appellanta taħt din l-ewwel modalita ta' dan ir-reat.

Imbagħad pero hemm it-tieni modalita u ċjoe dik li għandha

x'taqsam man-nuqqas, meta tkun hekk ġiet mitluba, ukoll jekk

biss bil-fomm, li tmur minn jeddha ma' uffiċjal tal-Pulizija f'xi

Pulizija għal xi għan imsemmi fis-subartikolu (3).

Issa mill-provi jirriżulta li l-appellanta kienet taf li kienu qegħdin

jippruvaw li jagħmlu kuntatt magħha mill-Għassa tal-Pulizija.

naqset milli ċċempel jew tmur tara għaliex rieduha.

Jiġifieri hi tista'

tiġi ritenuta li naqset, meta kienet taf li kienu qegħdin jippruvaw

jagħmlu kuntatt magħha – ergo jitolbuha, b'telefonata ergo bil-

La kienu qegħdin iċemplulha jfisser li riedu jkelmuha.

Iżda

kemm jista' jingħad li b'dan l-għarfien li l-Pulizija kienu qegħdin

iċemplulha u li jridu jkelmuha, kien hemm ukoll l-għarfien li l-

Pulizija rieduha tmur minn jeddha ma uffiċjal tal-Pulizija f'xi

Għassa tal-Pulizija jew xi post ieħor inkdikat lilha mill-uffiċjal tal-

Pulizija għal xi għan imsemmi fis-subartikolu 3?

Dan ir-reat kien

ikun integrat kieku xi aġent tal-Pulizija għamel kuntatt telefoniku

magħha – u għalhekk hi tkun wieġbitu – u dan l-aġent ikun talabha

li tmur minn jeddha ma' uffiċjal tal-Pulizija f'xi Għassa tal-Pulizija

jew xi post ieħor li jindikalha l-uffiċjal tal-Pulizija għal xi għan

imsemmi fis-subartikolu (3) msemmi, u hi tkun irrifjutat milli

tagħmel dan.

F'dan il-każ ma jirriżultax li seħħ dan.

Ma jirriżultax

li sar kuntatt telefoniku mal-appellanta b'mod li hija wieġbet it-

telefonata, ġiet mitluba tmur minn jeddha ma' uffiċjal tal-Pulizija

f'xi Għassa tal-Pulizija jew xi post ieħor li jindikalha l-uffiċjal tal-

Pulizija għal xi għan imsemmi fis-subartikolu (3) msemmi, u hi

tkun irrifjutat milli tagħmel dan.

B'hekk din il-Qorti ma tistax tqis

li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet legalment u raġonevolment tasal

għall-konklużjoni tagħha li ssib ħtija fl-appellanti fir-rigward ta' din il-modalita.

Għaldaqstant din il-Qorti qegħda tiddisponi minn dan l-appell billi

tilqgħu parzjalment fis-sens illi filwaqt li

(a) tħassar dik il-parti tas-sentenza fejn sabet lill-appellanti ħatja tat-

tieni imputazzjoni kontra tagħha u b'hekk tillibera lill-appellanti

minn kull ħtija, piena u konsegwenza dwarha u

(b) konsegwentement tħassarha f'dik il-parti fejn ikkundannat lill-

appellanti għall-piena ta' ġimgħa detenzjoni;

(c) tikkonfermaha

lill-appellanta ħatja

(d) tikkundannaha għal ammenda ta' ħamsin euro (€50).

imputazzjoni u

Imħallef


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

Kumpilazzjoni Nru. 748/2018

Il-Pulizija (Spettur Joseph Randazzo) (Spettur Robert Mangion) -vs- Mario ili, tal-Karta tal-Identita` numru 564527M

Illum: 10 ta' Dicembru, 2019

Rat l-akkużi miġjuba fil-konfront tal-imputat Mario ili u cioe` talli:

Matul l-għodwa ta' nhar it-23 ta' Ottubru, 2018, mil-fond numru 82, Triq Kola Xara, Il-Mellieha, flimkien ma persuna oħra mhux magħrufa

Bil-ħsieb li jagħmel delitt ta' serq wera dan il-ħsieb b'atti esterni u ta bidu għall ezekuzzjoni tad-delitt, liema delitt ma giex esegwit minħabba xi ħaġa aċċidentali w indipendenti mill-volonta' tiegħu u li kieku ġie esegwit, kien ikun delitt ta serq aggravat bil-mezz, bil-valur li jeċċedi l-elfejn tliett mija disgħa u għoxrin Euro u sebgħa u tletin centeżmu (€2,329.37), u bil-lok u liema attentat ta' serq sar għad-dannu ta' Raymond St John u/jew ta' xi persuna/I u/jew ta' xi entita' u/jew entitajiet oħra.

Talli rrenda ruħu reċediv ai termini ta' l-Artikoli 49, 50 u 289 tal-Kap 9 tal-

Liġijiet ta' Malta, b'sentenzi definittivi mill-Qrati ta' Malta.

Rat in-nota tal-Avukat Generali permezz ta' liema baghat lill-imputat biex jigi

gudikat minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali kif mahsub fis-

segwenti artikoli:1

Fl-Artikoli 20, 31, 41(1)(a), 261(b)(ċ)(e), 263, 264, 265, 266, 267, 269(ġ),

278(1)(2)(3), 279(b), 280(1)(2) u 281(a) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta;

Fl-Artikoli 31, 49, 50 u 289 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; 3.

Fl-Artikoli 382A, 383, 384, 385, 386 u 412C tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; 4.

Fl-Artikoli 17, 31, 532A, 532B u 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Rat li l-imputat m'ghandu l-ebda oggezzjoni biex il-kaz jigi hekk trattat.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Semghet it-trattazzjoni finali.

Ikkunsidrat-

L-Ispettur Joseph Randazzo xehed illi nhar it-23 ta' Ottubru, 2018, sar rapport

Hu ma dahhalx fil-kaz mill-

ewwel izda kien kellimu dwaru l-Ispettur Robert Mangion peress li kien qed

jinvestiga kazijiet ohrajn li jinvolvu l-vettura GBW 547, Volkswagon Golf ta'

kulur blue skur, li tappartjeni lill-imputat Mario ili.2 L-Ispettur Mangion

spjegalu li kellu f'idejh filmati ta' dakinhar li twettqet is-serqa u ghaddielu

numru ta' stills li kienu gew estratti mill-istess filmat.

F'dawn ir-ritratti tidher

cara il-vettura in kwistjoni li dakinhar tal-kaz kienet dehret ghall-ewwel darba

fit-triq Ħal Lija ghall-habta tat-tmienja ta' filghodu.

L-istess vettura

baqghet thuf fl-istess inhawi sal-habta ta' nofsinhar.3 F'hin minnhom din il-

vettura tidher tieqaf gewwa Triq Gwanni l-Ghammiedi, kantuniera ma' Triq

Kola Xaghra, ipparkjat fil-kantuniera ezatt, u żewġ peruni dehru jifthu l-bonett

tal-vettura in kwistjoni, dehru jmorru quddiem ir-residenza derubata, jigifieri

l-fond numru 82 Triq Kola Xaghra, iżda mill-filmat ma jidhirx li sgassaw il-bieb

mill-ewwel.

Dawn il-persuni jidhru jmorru t-tieni darba u jidhlu gewwa.

marru t-tieni darba il-vettura jidher li pparkjawha ftit iktar il-boghod li ma

tinqabadx bil-filmati.

Sussegwentament jidhru zewg persuni li hergin minn din

ir-residenza u wara ftit sekondi tghaddi l-istess vettura minn taht il-camera

Ix-xhud jgħid li l-vettura hija registrata f'isem

l-imputat.4 L-ispettur jixhed illi huwa qatt ma ra lil imputat isuq din il-vettura

pero` l-Ispettur Sean Scheiber, li kien qed jinvestiga kaz iehor li jerga kienet

tinvolvi l-istess vettura, infurmah li kien ra diversi drabi lill-imputat isuq il-

vettura in kwistjoni.

Wara li gie mahrug mandat fil-konfront tal-imputat, dan gie interrogat fil-25 ta'

Novembru, 2018, meta ttiehditlu stqarrija awdio-viziva5 fejn l-imputat ma

wiegeb ghall-ebda domanda li saritlu; sahansitra lanqas il-particulars tieghu ma

kien taha.

Tul din l-istqarrija l-imputat intwera hames ritratti6 li ghazel ma

jiffirmahhomx; simili kif ghamel dwar id-dikjarazzjoni ta' rifjut ghall-parir

legali.7 Fis-26 ta' Novembru ttiehdet stqarrija ohra fejn l-imputat rega' baqa'

sieket.8 Fuq domanda tal-qorti rrizulta li l-imputat jirrisjedi Kappara, San Ġwann ma

ommu u li kull darba li l-ispettur mar iffitxu r–Rabat sab biss lill-huh.

Tfittxijiet

ghall-vettura GBW 547 baqghu fin-negattiv u l-vettura baqghet unaccounted for.9

In kontro-ezami ikkonferma li fil-fond in kwistjoni ma nstabu l-ebda impronti

tal-imputat u dak li jorbot lill-imputat mat-tentattiv ta' serq hu l-fatt tal-

vettura tieghu thuf ghal erba sieghat shah fl-akkwati tal-fond li gie sgassat,

kif ukoll li l-persuni li jidhru hiergin mir-residenza kienu liebsin hwejjeg li

kienu liebsin propju minn persuni li kienu qed juzaw il-vettura.

L-ispettur

jiddikjara b'onesta` li l-filmat (u l-stills) ma jwasslux biex jigi identifikat l-

moghtija nhar it-13 t'Awwissu, 200912 u fl-24 ta' Gunju, 199813.

L-Ispettur Robert Mangion spjega li fit-23 t' Ottubru, 2018, kien sehh tentattiv ta'

serqa minn residenza numru 18, Triq Kola Xahra, Il-Mellieha.

rapport mis-sid, Raymond St John, meta sab il-garaxx sgassat kif ukoll xi marki

fuq tlett bibien li kienu jaghmlu parti mir-residenza tieghu.

WPS 145 u WPC 57

marru fuq il-post fejn ghalkemm gie nnutat hafna taqlib rrizulta li mill-affarijiet

ta' valur ma kien nsteraq xejn.14 Saru spezzonijiet fil-madwar ghal-cctv u gie

elevat footage li meta ezaminat giet innutata vettura partikolari, vettura ta'

kulur skur bin-number plate GBW 547 li dakinhar li sehh il-kaz, dehret tghaddi

min l-istess triq f' diversi hinijiet.

Deher ukoll illi f' hin minnhom din l-istess

vettura giet ipparkjat fil-kantuniera ta' fejn hemm l-istess residenza.

il-filmat jidhru xi persuni johrogu mil-karozza, jinzlu hafna drabi fejn ir-

residenza, u eventwalment anke tidher l istess vettura pparkjata fil kantuniera

fejn l-istess persuni jidrhu li qed jiccekjaw xi haga fil-bonett.15 L-ispettur Vella

jkompli jixhed kif il-Pulizija kienet ilha ssegwi dik il-vettura ghall-numru ta'

lokalitajiet, specjalment f'dik tar-Rabat.

maghhom li l-istess vettura kien jaghmel uzu minnha l-imputat.

mitkellem l-imputat irrifjuta d-dritt ghall-parir legali16 u ghażel li ma

jirrispondiex ghad-domandi li bdew isirulu.17

PS 180 Fabian Ellul Micallef ikkonferma dak li xehdu l-ispetturi investigattivi in

kwantu li l-imputat, wara li rrifjuta d-dritt ghall-assistenza legali, irrifjuta li

jiffirma d-dikjarazzjoni relattiva19.

Dr. Lennox Mangion esebixxa traskrizzjoni tal-

interrogatorju li saru lill-imputat.20 Tul dawn l-interrogazzjonijietl-imputat ma

bediex iwiegeb ghad-domandi li kienu qed issirulu.21

Mix-xhieda ta' Stephen Obrien, in rappreżentanza ta' Transport Malta,

jirrizulta li l-vettura bin-numru tar-registrazzjoni GBW 547 hi wahda tal-

ghamla Volkswagon ta' kulur blu w ilha rregistrata fuq l-imputat mill-25 ta'

Xehed Raymond St John sid id-dar in kwistjoni u spjega kif dakinhar tat-23

t'Ottubru, 2018, halla r-residenza tieghu ghal habta tas-6:15am u rritorna xi l-

4pm fejn sab il-garaxx biswit id-dar fi Triq Kola Xaghra, miftuh.23 Kif dahal id-

dar sabha kollha mqallba.

Jidher li l-malviventi l-ewwel pruvaw jidhlu mill-

bieb principali izda irnexxilhom jidhlu mill-bieb tal-garaxx.24 Il-valur tal-

oggetti fid-dar jammontaw ghal madwar €20,000.25 Qatt ma kien ra l-vettura

murija lilu26 qabel u bhala hsarat kien sofra €150 biex irranga is-serratura tal-

Rabat sabiex jirraporta li kien sab id-dar tieghu, u cioe` 82, Triq Kola Xaghra,

Il-Mellieha, sgassata minn diversi bibien.28 Marret fuq il-post u sabet diversi marki

ta' sgass ma' tlett bibien ta-residenza b'wiehed minnhom ikun sahansitra

Abela ma kien sab xejn nieqes.29 Iccekjat security

camera nstallata fil-qrib u cioe` fi Triq George Borg Olivier30 ftit il-fuq mid-dar

fuq in-naha opposta:31 "Stajt nosserva vettura ta' ghamla Golf tghaddi diversi drabi

.… F'mument minnhom jidher jieqaf fil-kantuniera tat-triq jiftah il-bonett tal-

imsemmija vettura u jiccekja naqra mal-madwar, l-istess persuna tidher tmiss il-

bieb tar-residenza 82 taghmel kuntatt kemm mat-tieqa u kemm ma' partijiet ohra peress

li l-istess residenza ghandha diversi entraturi bhal ma diga spjegajt qabel, u naghraf l-

istess karozza u l-istess,32..… l-imsemmija karozza tidher diversi drabi, f'hin minnhom

jidher jiftah il-bonett jaghmel xi haga u jhares lil hemm u l hawn u f'certi

mumenti l-istess persuna li tohrog mill-karozza taghmel anke kuntatt mal-

78 24 Fol.109 25 Fol.111 26 Fir-ritratt JPX2; xhieda a fol.112 27 Fol.113 28 Fol.39 29 Fol.40 30 Fol.42 31 Fol.43 32 Fol.41

bieb, mat-tieqa tal-imsemmija residenza.".33 Ikkonfermat li l-stills esebiti34

jikonferma dawn il-fatti.36

PC 895 Joseph Nathan kkonferma il-Current Incident Report37 redatt

minnu.38 Joseph Mangion jixhed li kien ghadda cctv footage minn cameras li ghandu,

fi Triq Kola Xaghra u ohra fuq Triq Borg Olivier, lill-Pulizija.39PC580 Ismael

Micheal spjega li ghadda hard drive tal-ghamla 'Maxter' flimkien mas-

submission form relattiva41 lil WPS 69 stazzjonata mad-dipartiment tal-forensika.

Fil-fatt WPC 69 Lindsey Shields spjegat kif filmat gie mghoddi lilha

mill-pulizija tad-distrett tar-Rabat, liema filmat sussegwentement ghadda

ghand is-sezzjoni tal-fotografija;42 fatti kkonfermati minn WPC 140 Borg Tabone

PC1007 Jean Paul Jounaid esebixxa stills45 u kopji tas-cctv footage46 mghoddija

lilu mill-Ispettur Randazzo,47 filwaqt li PC 1331 Darren Briffa Said kkonferma

ir-relazzjoni tieghu48 w iddeskriva kif flimkien ma PC 813 kien mar fuq ix-xena

JP u Dok.

u gibdu r-ritratti necessarji kif ukoll ghamlu ezamijiet ta' impronti digitali u

xoghol iehor relattat max-xena tad-delitt.49

Philip ili, hu l-imputat, xehed li jaħdem bhala parker faccata tas-Serkin

u li l-imputat gieli kien imur jghaddi ftit tal-hin mieghu fejn gieli jmur kuljum

Golf ta' kulur griz u dejjem mar hdejh wahdu.50

Gie ezaminat il-filmat li minn fuqu ttiehdu l-stills.

Mhemmx dubbju li minn

kien qed jaghmel uzu mill-vettura tal-imputat kien responsabbli mill-sgass

tad-dar ta' Abela.

Ikkunsidrat.

Il-provi f'dan il-kaz huma is-segwenti:

Vettura registrata fuq l-imputat li ghal madwar erba (4) sighat tidher

tghaddi diversi drabi minn quddiem id-dar li giet sgassata, il-lok tat-

Il-vettura li tigi pparkjata ezatt mal-faccata tal-kantuniera tad-dar in

tentattiv ta' serq;

kwistjoni;

Dawk li kienu qed jaghmlu uzu mill-vettura jidhru jaghmlu kuntatt mal-

aperturi u mal-bibien tar-residenza;

Dak li jirrizulta bic-cjar li hu x-xufier tal-vettura jidher gej bil-girja u

jidhol fil-fond li kienu ghadu kemm gie sgassat mill-persuna li kien

Dawn jibqghu mhux identifikabbli sal-grad mistenni - li jidhru

jiskandaljaw ir-residenza51 (fejn jaslu jifthu l-grada tal-bieb ta' barra52) w

anke hiergin minn gol-garaxx li jidher bil-bieb miftuh;53

Il-fetha tal-bieb tikkombaccja perfettament ma dik murija fir-ritratti tas-

Ritratt juri persuna qed taghmel mossa bhal li kieku qed iccempel il-

qanpiena.55Fil-fatt il-qanpiena hi precizament fuq in-nahha tax-xellug tal-

bieb (fuq il-lemin hekk kif thares lejh mill-faccata) kif jixhdu ir-ritratti f'

DV.56 Fil-fehma tal-qorti indikazzjoni ohra tal-iskandaljar li kien

qed issir sabiex isir maghruf kienx hemm xi hadd id-dar!

Dawn il-persuni huma liebsin ilbies identiku ghal dak milbus minn

min qed jaghmel uzu mill-vettura.57

Ghalhekk dan hu kaz msejjes ghal kollox fuq il-fatt li l-vettura li tidher fl-inhawi

hi dik registrata f'isem l-imputat li skond huh, Philip ili, kull meta mar

hdejh kien juza golf ta' lewn griz.

Izda dan ix-xhud baqa' ma giex mitlub

jikkonferma in-numru ta' registrazzjoni ta' dik il-vettura kif lanqas ma gie

mitlub jikkonferma li l-vettura li tidher fl-stills esebiti hi precizament dik li

Din il-prova kienet tkun determinanti u

evidenza cirkostanzjali b'sahhitha ferm li tipponta lejn l-involviment tal-

Jinghad ukoll li minn dawn l-atti processwali, u senjatament mix-

xhieda ta' hu l-imputat, minn imkien ma rrizulta li dik il-vettura kien

jaghmel uzu minnha l-imputat biss, rizultanza li potenzjalment kienet tkompli

ssahhah il-kaz tal-prosekuzzjoni.

Mhemmx dubbju li l-presenza kontinwa58 tal-vettura registrata f'isem l-imputat

fl-akkwati tal-post

tajjeb tissottometti

l-abbli

prosekuzzjoni fis-sottomissjonijiet taghha, hi suspetuza ghall-ahhar u l-

probabilita` kbira hi li l-imputat, bhala s-sid tal-vettura, ghandu x'jirrispondi

Izda minkejja din il-probabilita` kbira kemm hi kbira, li l-provi akkwiziti

jwasslu ghaliha, kull ma tezisti hija semplici spekulazzjoni u fil-kamp penali

mhemmx lok ghall-spekulazzjoni.

Ikkunsidrat,

Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Superjuri) fl-ismijiet Il-

Illi l-grad ta' prova li trid tilhaq il-prosekuzzjoni, sakemm ma jkunx hemm specifikat mod iehor fil-ligi, huwa tal-htija lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni.

Fil-kamp kriminali huwa l-oneru tal-prosekuzzjoni li tipprova l-akkuza taghha kontra l-akkuzat 'beyond reasonable doubt,' kif gie deciz fil-kawza "Pulizija vs Mupimhidzi", tas-26 ta' Marzu, 1987.

Illi min-naha l-ohra d-difiza, msahha bil-presunzjoni tal-innocenza tal-akkuzat, tista' tibbaza u/jew tipprova l-kaz taghha anke fuq bilanc ta' probabbilita`, jigifieri jekk huwa probabbli li seta' gara dak li gie rrakkuntat mill-akkuzat kif korroborat mic-cirkostanzi jew le.

Illi dan ifisser li l-prosekuzzjoni ghandha l-obbligu li tipprova l-htija tal-akkuzat oltre` kull dubbju dettat mir-raguni u f'kaz li jkun hemm xi dubbju ragonevoli, il-prosekuzzjoni tigi kunsidrata li ma ppruvatx il-kaz taghha ta' htija u ghalhekk il-Qorti hija obbligata li tillibera.

179-180 u Dok.

Illi l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) fil-kawza fl-ismijiet "Fabri vs Peter Quinn" deciza fil-5 ta' Dicembru, 1997 qalet illi:- "Ta' min ifakkar hawnhekk li l-grad ta' prova li trid tilhaq il-prosekuzzjoni hu dak il-grad li ma jhalli ebda dubbju dettat mir-raguni u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra ta' dubbju.

Id- dubbji ombra ma jistghux jitqiesu bhala dubbji dettati mir-raguni.

Fi kliem iehor dak li l-gudikant irid jasal ghalih hu li, wara li jqis ic-cirkostanzi u l-provi kollha, u b'applikazzjoni tal-buon sens tieghu, ikun moralment konvint minn dak il-fatt li trid tipprova l-prosekuzzjoni.

Fid-decizjoni taghha Il-Pulizija vs Lela Spagnol, 60 il-Qorti tal-Magistrati (Malta)

ghamlet ezami funditus dwar dak li jikkostitwixxi prova indizzjarja jew kif ahjar

Huwa minnu wkoll kif rapportat aktar 'l fuq li fl-Artikolu 638(2) tal-Kap.

9 ix-xhieda ta' xhud wiehed biss, jekk emnut minn min ghandu jiggudika fuq il-fatt hija bizzejjed biex taghmel prova shiha u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt gie ppruvat minn zewg xhieda jew aktar.

Ghalhekk jispetta lill-Qorti tara liema hija l-aktar xhieda kredibbli u vero simili fic-cirkostanzi u dan a bazi tal-possibilita'.

Huwa veru wkoll li l-Qorti ghandha tqis provi cirkostanzjali jew indizzjarji sabiex tara jekk hemmx irbit bejn l-imputat u l-allegat reat.

Dan qed jinghad ghaliex ghalkemm huwa veru li fil-kamp penali l-provi ndizzjarji hafna drabi huma aktar importanti mill-provi diretti, pero' hu veru wkoll li provi ndizzjarji jridu jigu ezaminati b'aktar attenzjoni sabiex il-gudikant jaccerta ruhu li huma univoci.

Fil-fatt il-Qorti hawnhekk taghmel referenza ghall-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-hmistax (15) ta' Gunju, 1998 fil-kawza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Joseph Lewis Scicluna Muscat', fejn kien gie ritenut li provi jew indizzji cirkostanzjali ghandhom ikunu univoci, cioe' mhux ambigwi.

Ghandhom ikunu ndizzji evidenti li jorbtu lill-akkuzat

mar-reat u hadd iktar, anzi l-akkuzat biss, li hu l-hati u l-provi li jigu mressqa, ikunu kompatibbli mal-presunzjoni tal-innocenza tieghu.

Illi ghalhekk huwa mportanti fl-isfond ta' dan il-kaz li jigi ppruvat li kien l-imputat biss li ghamel dak li gie akkuzat bih u ghalhekk il-Qorti sejra tikkonsidra kwalunkwe prova possibilment cirkostanzjali li tista' torbot lill-imputat b'mod univoku bir-reati addebitati lilu.

Fil-fatt kif gie ritenut fis-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fissitta (6) ta' Mejju, 1961 fil-kawza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Carmelo Borg Tabone', "Il-prova ndizzjarja ta' spiss hija l-ahjar prova talvolta hija tali li tipprova fatt bi precizjoni matematika."

Illi huwa veru li fil-kamp penali, il-provi ndizzjarji hafna drabi huma aktar importanti mill- provi diretti.

Hu veru wkoll li l-provi ndizzjarji jridu jigu ezaminati b'aktar attenzjoni sabiex wiehed jaccerta ruhu li huma univoci.

Illi din hija ezattament il-posizzjoni hawn Malta, kif fil-fatt giet konfermata b'sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar d-disgha ta' Jannar, 1998 fil-kawza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Emanuel Zammit Mc Keon'.

Din il-Qorti thoss u tghid li provi cirkostanzjali huma bhal katina li tintrabat minn tarf ghal tarf, b'sensiela ta' ghoqiedi li jaqblu ma' xulxin u li flimkien iwasslu fl-istess direzzjoni.

Qorti hija rinfaccjata b'zewg versjonijiet ta' kif sehhet il-grajja..…

62 [Ghalhekk m'hemmx dubju li l-Qorti hija rinfaccjata b'zewg verzjonijiet dijametrikament opposti ghal xulxin ghalkemm inghad sa minn dan l-istadju bikri tas-sentenza jidher li l- imputati li gew investigati a tempo vegine tal-investigazzjoni baqghu konsistenti fil- verzjoni tal-fatti taghhom sa meta xehdu l-Qorti viva voce minn jeddhom hames snin wara l-incident.

Illi ghalhekk m'hemmx dubju li kollox jiddependi fuq il-kredibilita` tax-xhieda u dan billi bhala gudikant il-Qorti ghandha tqies l-imgieba, il-kondotta u l-karattru tax-xhieda, tal- fatt jekk ix-xhieda ghandhiex mis-sewwa jew hiex kostanti u ta' fatturi ohra tax-xhieda

tieghu u jekk ix-xhieda hiex imsahha minn xhieda ohra u tac-cirkostanzi kollha tal-kaz u dan ai termini tal-Artikolu 637 tal-Kap.

"tqum fejn meta il-"fatti pruvati jkunu fihom infushom tant elokwenti li l-interpretazzjoni logika u naturali taghhom necessarjament u ragjonevolment twassal ghall-prova fi grad sodisfacenti ta' certu fatti." ..… [emfazi tal-Qorti]

Issir riferenza wkoll ghas-sentenza Il-Pulizija vs Michael Greenaway:67

Iggwidata ghalhekk b'dawn il-principji ta' dritt probatorju fil-kamp penali din il-Qorti allura tqies illi

d-diskrezzjoni ezercitata mill-Ewwel Qorti kienet wahda gusta u li allura dik il-qorti setghet

ragjonevolment u legalment tasal ghal konkluzjoni li wasslet ghaliha.

Dan ghaliex il-provi

jistabbilxxu l-presunzjoni ta' fatt li kien l-appellanti u hadd iktar qieghed isuq vettura taht l-

influwenza tax-xorb, liema provi qatt ma gew kontradetti minnu.

66 Qorti tal-Appell Kriminali; Deciza 11 ta' Lulju, 2002.

67 Qorti tal-Appell Kriminali; Per Onor. Imhallef Dr. Edwina ‘Agius Scicluna Buttigieg LL.D.; Deciza 22 ta' Settembru, 2016; Appell Nru: 127/2016

Imbghad il-Qorti tal-Appell Kriminali fid-decizjoni taghha fl-ismijiet Ir-

Repubblika ta' Malta vs George Naili 68 ddecidiet:

L-prova indizzjarja trid tkun wahda assolutament univoka, li tipponta biss minghajr dubju dettat mir-raguni lejn fatt jew konkluzzjoni wahda ....… biex prova ndizzjarja tigi ammessa bhala prova valida fis-sens li wiehed jista' ragjonevolment jasal ghall konkluzzjoni tieghu ta' htija in bazi taghha bla ebda dubju dettat mir-raguni, irid ikun moralment konvint minn dan ir-rekwizit ta' l- univocita' taghha, cioe' li dik il-prova tfisser biss u xejn aktar li l-akkuzat huwa hati ta' dak addebitat lilu w, allura, kull dubju ragjonevoli fir-rigward ghandu jmur favur l-akkuzat skond il-ligi. [sottolinejar tal-Qorti]69

Fuq dan l-insenjament u fid-dawl tar-rizultanzi processwali ma jistax jinghad li

l-provi indizzjarji huma univoci tant li jwasslu lil din il-Qorti ghal dik ic-

certezza morali li l-imputat u l-imputat biss kien l-awtur jew komplici fit-

tentattiv tas-serqa addebitata lilu.

Diffikulta` ohra ghall-kaz tal-prosekuzzjoni, li ghandu jinghad li ghamlet l-

almu taghha biex tipprezenta l-ahjar provi li kellha, hu li mill-footage (u l-stills

relattivi) jidhru zewg persuni li bla ebda sforz tal-immaginazzjoni ma jista'

jinghad li xi wiehed minnhom hu, sal-grad tal-konvinciment morali, jigi

68 Per Onor Antonelli Noel Georgakopoulos, Joseph A. Diacono u Patrick Mangion; Deciza 5 ta' Lulju, 2002.

69 Vide ukoll mill-istess Qorti per Onor. Profs.

H. Harding, Onor. Baldwin Joseph A. Montoneri u Onor. Baldwin Carmel A. Azulay, Ir-Repubblika ta' Malta v Angel sive Angelo Horsman; Deciza 15 ta' Mejju, 1990: L-assjem tal-provi kien tali li a bazi tieghu l-gurati setghu ragonevolment u b'konvinciment morali trankwill ghall-aħħar jaslu ghall-konkluzjoni la ma jemmnux dak li qed isostni l-apppellant u jsibu li l-provi jwasslu inekwivokabbilment ghall-htija tieghu.

L-indizji, biex jaghmlu prova, jehtieg li jkunu univoci.

Issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta), The Police vs

Craig Anthony Sciberras Herrera li ezaminat funditus il-forza probatorja ta' cctv

70 Per Onor. Magistrat Edwina ‘Agius Scicluna Buttigieg, Deciza 30 t'Ottubru, 2013; Kump.

Ikkunsidrat,

Kif gja` sar accenn aktar il-fuq, wara li din il-Qorti ezaminat bir-reqqa l-stills li

nharrgu mill-filmat, tikkonferma dak li xehed l-ispettur Mercieca u cioe` li l-

imputat jibqa' ma jigix identifikabbli ghalkemm il-persuna li tidher issuq il-

vettura u terhila bil-girja ghal gol-fond sgassat, hi ta' struttura li tixbah dik tal-

Ghalhekk tezisti l-impossibilita` li jigi definittivament, u sal-grad

rikjest, determinat li xi wahda miz-zewg persuni li jidhru fil-filmat, li bla ebda

dubbju huma l-malviventi, hi l-akkuzat.

71 Vide wkoll Van Colen-Fabri vs Dustin Mupimhidzi.

Wara li ghamlet riferenza ghall-esposizzjoni tar-regoli Mifsud Aquilina ziedet:

Dan ghaliex l-identifikazzjoni jew ir-rikonoxximent maghmul mix-xhud jibqa' dejjem suxxettibbli ghall-imperfezzjonijiet tal-osservazzjonijiet umani u ghall-possibbilitajiet kollha ta' zball genwin illi ifisser allura illi min hu imsejjah biex jiggudika irid japplika dik il-kawtela specjali qabel ma jasal ghal kundanna ibbazata fuq dik l-identifikazzjoni. [emfazi tal-Qorti].

Ghaldaqstant fid-dawl ta' dawn ir-risultanzi processwali l-Qorti ma tistax hlief

tillibera lill-imputat mill-akkuzi migjuba.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Azulay M.A. (Law), LL.D. (melit)

Illum l-10 ta' Diċembru 2019 Appell numru 83 tal-2018

Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) nhar id-19 ta' Frar 2018 fil-konfront ta' Agostino

DEBONO DOMANCICH, karta tal-identità bin-numru 114857M li ġie mixli, in

suċċint, talli nhar it-12 ta' Jannar 2017 ġewwa dawn il-Gżejjer

mingħajr il-ħsieb li jisraq jew li jagħmel ħsara kontra l-liġi iżda biss

biex jeżerċita jedd li jippretendi li għandu, ġiegħel bl-awtorita

tiegħu innifsu lil xi ħadd iħallas dejn jew jeżegwixxi obbligazzjoni

tkun li tkun jew fixkel lil Mario Xerri fil-pussess ta' ħwejġu b'xi

mod ieħor kontra l-liġi jew indaħal fi ħwejjeġ ħaddieħor.

wkoll li mingħajr ħsieb li jagħmel reat, daħal fil-fond għalqa bl-

isem ta' Mimi jew Ta' Ħanut is-Sbieh liema fond hu proprjeta ta'

Mario Xerri, u daħal f'dan il-fond wara li ġie mwissi minn Mario

Xerri li m'għandux jidħol jew daħal bil-moħbi tiegħu jew b'xi

skuża falza jew b'qerq ieħor.

Permezz tas-sentenza aktar 'il fuq imsemmija, il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, ddikjarat

li semgħet il-provi, rat l-artikoli 85(1) u 339(o) tal-Kapitolu 9 tal-

Liġijiet ta' Malta, sabet lill-imputat ħati skont l-akkuża u

kkundannatu għal multa komplessiva ta' mitt euro.

Illi minn din is-sentenza Agostino DEBONO DOMANCICH interpona appell

permezz ta' rikors datat 1 ta' Marzu 2018 li permezz tiegħu talab lil

din il-Qorti jogħġobha, in linea preliminari, li tannulla u tħassar is-

sentenza appellata u li tirrimetti lura l-atti tal-kawża lill-Qorti tal-

Maġistrati sabiex tisma' u tiddeċiedi l-kawża mill-ġdid jew

alternattivament tirrevoka u tħassar l-istess sentenza appellata u

minflok tillibera lill-appellant minn kull imputazzjoni u ħtija.

Ikkunsidrat : -

Illi matul il-kors tat-trattazzjoni ta' dan l-appell il-partijiet qablu li l-

mod kif żvolġew il-fatti quddiem il-Qorti tal-Maġistrati kienu skont

kif spjegati fil-paragrafi 1, 2 u 3 tar-rikors tal-appell.

Dawn jgħidu

hekk :

Din il-kawża kienet appuntata għas-smigħ għat-18 ta' Settembru 2017 fid- 9am.

Dakinhar deher il-kwerelant Mario Xerri li talab differiment minħabba li l-avukat tiegħu Dr. Martin Schieda’ ma setax jattendi, u xtaq li jkun assistit.

L-esponent, li dakinhar kien assistit mill-avukat Dr. Phyllis Quinn, irrimetta ruħu u l-Qorti laqgħet it-talba u ddifferiet is- smiegħ għall-jum tat-Tnejn 19 ta' Frar 2018 fid-9am.

Fil-jum tat-Tnejn 19 ta' Frar 2018 fid-9am, l-esponent deher fil-ħin indikat quddiem il-Qorti.

Deher ukoll il-kwerelant assistit mill-avukat tiegħu Dr. Martin Schieda’.

L-esponent għarraf lill-Qorti li l-avukat tiegħu kienet Dr. Phyllis Quinn li dak il-ħin ma kienetx fl-Awla.

Dr. Martin Schieda’ Laferla Woodhead talab li s-smigħ jiġi pospost għall-ġin tal-10:30am u l-Qorti laqgħet it-talba.

Fil-frattemp, l-esponent tkellem mal-avukat tiegħu Dr. Phyllis Quinn, li dehret aktar minn darba fl-Awla fejn kien qed jippresjedi l-Maġistrat li kellu jisma' din il-kawża.

Min-naħa tagħha, Dr. Phyllis Quinn tkellmet ma' Dr. Martin Schieda’ Laferla Woodhead u talbitu sabiex il-kawża tissejjaħ qabel il-ħin indikat minn fl-10:30am, billi f'dak il-ħin kellha kawża bil- provi, pero dan irrifjuta għaliex qal li l-kwerelant f'dak il-ħin ma kienx fil- bini tal-Qorti.

Dr. Phyllis Quinn għalhekk talbet lil Dr. Martin Schieda’ sabiex jistenniha tispiċċa mill-kawża l-oħra li kellha tinstema' fl-istess ħin f'awla oħra, qabel isejjah din il-kawża.

Il-partijiet pero ma jaqblux dwar dak li seħħ minn hawn il-quddiem,

għajr ħlief li l-Qorti verament kompliet bil-kawża u ppronunzjat is-

sentenza tagħha, fl-assenza tal-Avukat Quinn.

Illi din il-Qorti daret l-atti u l-verbali tas-seduti.

dak tas-seduta tad-19 ta' Frar 2018 jgħid hekk :

Xehed bil-gurament Mario Xerri u presenta Dok MF1 sa MF3 Xehed bil-gurament Stephen Flahive Xehed bil-gurament Agostino Sansone L-imputat gie mwissi mill-Qorti li ghandu dritt li ma jixhidtx izda l-imputat ghazel li jidher xorta.

Il-Qorti sejhet il-kawza fid-9am izda l-Avukat tal-imputat ma dherx u il- kawza giet differita ghal 10.30am. meta regghet issejhet il-kawza l-Avukat tal-imputat xorta ma dehritx.

Il-Qorti ghalhekk ser jkompli xorta.

F'dan il-kwadru probatorju din il-Qorti hija sodisfatta li l-appellant

ried li jkun assistit mill-avukat matul il-proċedura quddiem il-Qorti

tal-Maġistrati tant li dik il-Qorti ħasset il-ħtieġa li tivverbalizza li

fid-09:00 l-Avukat tal-imputat appellant ma kienx deher.

Minħabba

f'hekk dik il-Qorti korrettement ipposponiet l-udjenza għall-10:30.

Minkejja dan l-Avukat tal-appellant ma deheritx f'dak il-ħin.

Qorti imbagħad għażlet li tkompli għaddejja bis-smiegħ tal-kawża

anke fl-assenza tal-Avukat tal-appellant.

Ma jirriżultax li f'xi ħin l-

appellant irrinunzja għall-assistenza legali f'dawn il-proċeduri.

Fl-appell kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Bernard Cassar Gatt deċiża

nhar it-23 ta' Settembru 1998 din il-Qorti diversament presjeduta

kienet iddeċidiet li meta imputat ikun qiegħed jitlob, anke

impliċitament, li jkun assistit minn avukat, il-Qorti għandha

tipproċedi bil-mod kif imsemmi fl-artikolu 519 tal-Kodiċi Kriminali.

Dan l-artikolu jgħid li hu dmir tal-Qrati ta' Ġustizzja Kriminali li

jipprovdu għad-difiża ġusta tal-imputati jew akkużati; u ma jkunx

meħtieġ li jinħatru kuraturi għal imputati jew akkużati li ma jkunux

Il-Qorti iddeċidiet li fid-dawl ta' dak dispost f'dan l-artikolu

hija kellha d-dmir li tipprovdi għad-difiża ġusta tal-imputat billi :

tipposponi (mhux tiddifferixxi) għal ftit ħin sakemm l-imputat isib lill- avukat tiegħu jew jinkariga avukat ieħor, jew f'każ li ma jirnexxilux jinkariga avukat ieħor, billi tinnominalu avukat jew prokuratur legali a spejjeż pubbliċi.

Kieku l-Qorti għamlet xi waħda minn dawn l-affarijiet, kien ikollha kull dritt li tkompli bil-kawża – li wara kollox hi waħda

sommarja – dik il-ġurnata stess, wara li, naturalment, tagħti żmien xieraq lill-avukat jew prokuratur legali ġdid sabiex ikellem lill-imputat u jiġi debitament istruwit minnu dwar il-kawża.

Fil-każ in diżamina l-Ewwel Qorti ma għamlet xejn minn dan u minflok għaddiet minnufih biex tippronunzja s-sentenza.

B'hekk jiġi li fi stadju kruċjali tal-kawża, u preċiżament meta l-imputat kellu jagħżel jixhedx jew le, hu talab għal assitenza legali u din ġiet miċħuda lilu (ara fl-istess sens is-sentenza ta' din il-Qorti tas-26 ta' Ġunju, 1998 fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija vs Michelina Cole).

Dan kien nuqqas serju li neċessarjament iwassal għall-annullament ta' l-ewwel sentenza.

U biex din il-Qorti ma tipprivax lill-partijiet u speċjalment lill-appellant, mill-benefiċċju tad-doppju eżami, ser tiibgħat l- atti quddiem l-Ewwel Qorti sabiex il-kawża terġa tinstema' mill-ġdid.

Dan ifisser li Qorti ta' Ġustizzja Kriminali għandha tassigura li meta

imputat jew akkużat ikun talab, jew mill-atti jirriżulta, li dan ikun

assistit minn avukat, dik l-assistenza għandha tiġi provduta lilu.

Issa huwa minnu wkoll li fil-prattika quddiem il-Qorti tal-

Maġistrati, minħabba l-volum qawwi ta' kawżi li dawn il-Qrati

jħabtu wiċċhom magħhom ta' kuljum, il-ftit avukati li jipprattikaw

quddiem dawn il-Qrati jkunu kostretti li jiġru minn awla għal oħra

minħabba li jkollhom aktar minn kawża waħda li tkun qed tissejjaħ

fl-istess ħin.

Huwa minnu wkoll pero li l-Qrati għandhom id-dmir

li jamministraw il-Ġustizzja u jaraw li l-andament tal-proċeduri

quddiemhom ma jitwalux inutliment minħabba li l-Avukati jibqgħu

ma jitfaċċjawx minħabba li jkunu impenjati quddiem qrati oħra.

Fil-każ de quo, jirriżulta li l-Qorti tal-Maġistrati għarfet li l-imputat

appellant kien assistit minn avukat tant li ħasset il-ħtieġa li

tipposponi l-kawża sal-10:30 biex din titfaċċa.

S'hemmhekk dik il-

Qorti imxiet korrettement u kelma b'kelma ma dak deċiż fl-appell

Biss meta fl-10:30 din l-Avukat ma tfaċċatx, dik il-

Qorti ma setgħetx imbagħad tkompli għaddejja bis-smiegħ tal-

kawża qabel ma tassigura li l-imputat appellant kien debitament

Dik il-Qorti kellha d-dmir li tara li :

(a) l-imputat isib lill-avukat tiegħu; jew

(b) jinkariga avukat ieħor, jew

(c) f'każ li ma jirnexxilux jinkariga avukat ieħor, tinnominalu hi avukat

jew prokuratur legali a spejjeż pubbliċi (Avukat għal Għajnuna

Il-Qorti tal-Maġistrati f'dan il-każ wetqet biss l-ewwel wieħed minn

dawn it-tliet stadji li huma intiżi bħala salvagwardja tad-dritt tal-

assistenza tal-avukat matul il-kors ta' proċess kriminali.

Qorti tal-Maġistrati segwiet il-kumplament tal-istadji prefissi fi

Grech imbagħad kien ikollha kull dritt li tkompli b'dil-kawża

sommarja dik il-ġurnata stess, wara li, naturalment, tagħti żmien

xieraq lill-avukat jew prokuratur legali ġdid sabiex ikellem lill-

imputat appellant u jiġi debitament istruwit minnu dwar il-kawża.

Fil-każ in diżamina il-Qorti tal-Maġistrati ma għamletx dan u

minflok għażlet biex tkompli tisma' l-provi u tgħaddi għas-

Jirriżulta li fl-aktar stadju kruċjali tal-kawża, u ċjoe meta l-imputat

kellu jagħżel jixhedx jew le, hu ġie mistoqsi jekk riedx jixhed u ġie

mwissi mill-Qorti li kellu dritt li ma jixhedx.

Iżda dan seħħ fl-

assenza tal-avukat tal-imputat appellant; u dan fl-assenza tal-

Avukat tiegħu, għażel li jixhed xorta waħda.

Il-fatt li l-imputat

appellant għażel li jixhed ma jfissirx li huwa għamel dan għax ma

riedx li jkun assistit minn avukat.

Id-dritt tar-rappreżentanza legali

għandu eżistenza awtonoma mid-dritt tal-imputat li jixhed fi

proċeduri penali kontra tiegħu.

Il-fatt li imputat jew akkużat

jagħżel li jixhed fi proċeduri penali fl-assenza tal-avukat tiegħu -u

meta dan ikollu avukat jew juri x-xewqa li jkun assistit mill-avukat-

ma jġibx miegħu ir-rinunzja awtomatika ta' dak id-dritt in kwantu

l-ħtieġa ta' assistenza legali fi proċeduri penali mhix ristretta biss

għall-fatt li imputat jew akkużat jagħżel li jixhed fi proċeduri penali.

Iżda n-nuqqas tal-assistenza legali (meta din tkun mitluba, jew ġja

eżerċitata u mhux rinunzjata, iżda mhux provduta) fi stadju kruċjali

fejn l-imputat jiġi biex jieħu d-deċiżjoni jekk jixhedx fil-kawża

kriminali kontra tiegħu, iġġib magħha konsegwenzi serji fuq id-

dritt ta' smiegħ xieraq fi proċeduri kriminali.

Dan kien nuqqas serju

li neċessarjament iwassal għall-annullament tas-sentenza.

Deċide

Għaldaqstant, biex din il-Qorti ma tipprivax lill-partijiet, u speċjalment

lill-appellant, mill-benefiċċju tad-doppju eżami, għall-motivi premessi,

tilqa' l-ewwel aggravju tal-appellant u konsegwentement tannulla u

tħassar is-sentenza appellata, tibgħat lura l-atti quddiem il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) u wara li tisma' l-provi mill-ġdid, dik il-Qorti

tiddeċiedi fuq l-imputazzjonijiet miġjuba kontra Agostino DEBONO DOMANCICH

skont il-Liġi.

Il-Qrendi


Numru fuq il-Lista: 28

TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR

ĠUDIKATUR

Seduta tal-10 ta' Dicembru, 2019

Joshua Mihaescu (K.I. 243732M)

Joseph Simoncic (K.I. 220160M)

Ra l-Avviz tat-Talba tal-atturi prezentat fit-23 ta' April 2019 li permezz tieghu l-atturi qed

jitolbu li l-konvenut jigi ordnat ihallashom is-somma ta' hamest elef ewro (€5,000)

dovuta bhala spejjez ghal xogholijiet rimedjali li kellhom jaghmlu fil-penthouse taghhom

stante li l-konvenut ma ezegwiex ix-xogholijiet inkarigat minnhom mill-atturi fl-istess

fond skont l-arti u s-sengha.

Ra li mill-atti jirrizulta li l-konvenut gie debitament notifikat kemm bl-Avviz tat-Talba kif

ukoll bid-data tal-ewwel seduta quddiem dan it-Tribunal.

Ra li l-konvenut ghalkemm debitament imsejjah baqa' ma deherx ghas-seduta u lanqas

Sema' x-xhieda tal-atturi jikkonfermaw bil-gurament li l-ammont ghadu dovut fl-intier

kkontesta t-talbiet attrici.

Ra s-subizzjoni tal-attur

Ra li l-konvenut rega ma deherx ghas-seduta tal-lum u li wara li rega semgher lill-atturi

jikkonfermaw li l-ammont ghadu kollu dovut, il-kawza giet deciza.

Ghaldaqstant dan it-Tribunal qed jaqta' u jiddeciedi billi jilqa' t-talba tal-atturi u jordna

lill-konvenut ihallas lill-atturi s-somma ta' hamest elef ewro (€5,000) bl-imghax legali

mid-data tal-ittra ufficjali tat-03 ta' Dicembru 2018 sad-data tal-effettiv pagament.

Spejjez inkluzi dawk tal-ittra ufficjali tat-03 ta' Dicembru 2018 u tal-mandat ta' sekwestru

tal-istess data cioe' tat-03 ta' Dicembru 2018 a karigu tal-konvenut


- Ħtieġa o meno tal-preżenza fiżika tal-konvenut fi

proceduri sommarji speċjali (Giljottina)

FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI

ILLUM 10 ta' Diċembru 2020

irrappreżentat

mill-mandatarju

speċjali tiegħu l-Avukat Antoine

Tyson (ID11980G) ta' 171, Old

Rat ir-rikors ġuramentat li permezz tiegħu wara li ġie premess illi:

L-attur Pool u l-konvenuta Hi Sky Ltd ('Hi Sky') daħlu f'Facility

Agreement fid-9 ta' Jannar 2019 (il-"Ftehim") li permezz tiegħu ingħatat

facilita` ta' kreditu fl-ammont ta' € 1,500,000 (il-'Faċilita') lill-konvenuta.

Il-Faċilita` li b'kollox tammonta għal €1,500,000 ġiet kompletament

miġbuda ai termini tal-Ftehim.

L-uniċi pagamenti li għamlet is-soċjeta` konvenuta bħala ħlas tas-sorte

kienu l-pagamenti segwenti:

€ 100,000 li kien ġie mħallas fid-9 ta' Settembru 2019; u

€ 80,000 li kien ġie mħallas fl-10 ta' Settembru 2019.

Klawsola 6.1 tal-Ftehim li hija ntitolata 'Repayment' tistipula li l-ħlas lura

tal-Facilita' kellha ssir bil-mod segwenti:

Default', ikun hemm inadempjenza meta s-soċjeta` konvenuta ma' tħallasx

l-ammont prinċipali (sorte) jew l-imgħaxijiet dovuti, u meta 'such failure

In vista tan-nuqqas da parti tal-konvenuta biex tħallas lura l-ammonti

dovuti kif jirrikjedi l-Ftehim, hija ġiet notifikata dwar din l-inadempjenza

tagħha permezz ta' notifika dwar inadempjenza datata 13 ta' Ottubru 2020

("Notice of Default") (hawn annessa w immarkata bħala 'Dok.

ġiet mibgħuta mill-attur lill-konvenuta Hi Sky ai termini ta' Klawsola 11

tal-Ftehim li hija ntitolata 'Notice', li kienet notifika finali w kienet

tikkontjeni rikjesta biex l-konvenuta tħallas l-ammont prinċipali w l-

imgħaxijiet dovuti kif indikati fl-imsemmija Notice of Default f'ħames

business days mid-data tan-notifika.

Malli għaddew l-ħames business days mid-data tan-Notice of Default, l-

attur bagħat Declaration of Payment Due datata 21 ta' Ottubru 2020

LF3') lill-konvenuta, li tistipula li skont Klawsola 9.2.b u l-Klawsola 9.2.c

tal-Ftehim, l-bilanċ tal-Faċilita' dovut bħalissa huwa €1,320,000 ("Sorte

Dovut"), flimkien ma l-imgħaxijiet dovuti mill-1 ta' Jannar 2020 sal-lum,

li s'issa jammonta ghal €89,096 (l-'Imgħaxijiet Dovuti') skont in-Notice

of Default (is-Sorte Dovut u l-Imgħaxijiet Dovuti flimkien ser jissejħu l-

"Ammont Dovut") ġew

iddikjarati bħala dovuti u pagabbli

li tinsab fil-Ftehim.

Flimkien mal-Ammont Dovut, l-attur qiegħda titlob il-ħlas tal-imgħaxijiet

sad-data tal-pagament effettiv ai termini tal-Klawsola 4 intitolata 'Interest'

L-attur fuq ġurament jiddikjara inekwokivament li s-soċjeta` konvenuta

m'għandha ebda raġuni valida skond il-liġi biex tikkontesta l-Ammont

Dovut taħt il-Facilita', liema ammonti huma ċerti, likwidi w dovuti

minkejja li s-soċjeta` konvenuta ma onoratx l-obbligazzjonijiet ghall-ħlas

lura ai termini tal-Ftehim.

Safejn jaf l-attur, is-soċjeta` konvenuta m'għandha ebda eċċezzjoni li tista'

tressaq kontra t-talba tiegħu, w għalhekk jeżistu r-raġunijiet kollha skont

il-liġi biex din il-Qorti tilqa' din it-talba mingħajr ma jkun hemm

proċediment ghas-smiegħ tal-kawża ai termini tal-Artikolu 167 et sequitur

tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Talab lil din il-Qorti sabiex:

1. tipproċedi biex tilqa' t-talba tiegħu f'proċediment sommarju speċjali w

mingħajr ma jkun hemm is-smiegħ tal-kawża ai termini tal-Artikolu 167 et

sequitur tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta;

2. tiddikjara li s-soċjeta' konvenuta naqset milli tħallas lura l-ammonti

dovuti skont il-ftehim dwar il-faċilita` ta' kreditu datat 9 ta' Jannar 2019.

3. tordna li s-soċjeta' konvenuta tħallas ll-attur l-bilanċ rimanenti ta' €

4. tordna lis-soċjeta' konvenuta biex tħallas l-ammont ta' € 89,096, li

jirrapreżenta l-imgħaxijiet dovuti fuq il-Facilita mogħtija sat-30 ta'

Settembru 2020, kif ukoll bl-imgħax skont il-Ftehim sad-data tal-pagament

Rat li meta ssejħet il-kawża illum stess dehru l-avukati Dr Antoine

Tyson u Dr Clemente Grima Pulo Darrigo għall-attur u l-avukat Dr Thomas

saliba gazzano` konvenuta u l-company records tagħha.

L-avukat Thomas Briffa Wilson ippreżenta nota f'isem il-konvenuta b'għadd ta'

Dr Antoine Tyson għall-attur kif rappreżentat irrileva li ghall-finijiet tal-

Art 167 u l-170 (1) tal-Kap 12 sabiex biss jressaq provi prima facie li jkunu

jistghu jikkonvinċu l-Qorti tagħti dritt ghal difiża fuq talba ċerta, likwida u

dovuta il-konvenut irrid jkun fiżikament preżenti għas-smiegh; li r-

rappreżentanza ġuridika tas-soċjeta` konvenuta f'dan il-każ hija vestita

fiid-direttur uniku tagħha is-Sur Mario Dare li mhux preżenti fl-Awla u li

kwindi s-soċjeta` konvenuta tilfet d-dritt li tagħmel rappreżentazzjonijiet

ai termini tal-Art 170(1) tal-Kap 12.

L-avukat Thomas Briffa Wilson għas-socjeta` konvenuta Hi Sky Ltd wieġeb li

għandha dritt li tippreżenta provi u argumenti sabiex tipprova 'prima facie'

li għandha eċċezzjonijiet xi tqajjem u dan speċjalment fid-dawl tal-fatt li l-

uniku direttur Malti ma setax jattendi għal raġunijiet li dwarhom l-avukat

ma kienx edott u li l-persuni li kienu involuti f'kull parti tan-negozju

jinsabu l-Italja u ma setgħux jattendu fiċ-ċirkostanzi.

Dr Antoine Tyson oġġezzjona għall-produzzjoni ta' dawn id-dokumenti

billi l-konvenuta ma kinitx preżenti.

Il-Qorti ddeċidiet li billi l-Art 170(1) jesiġi l-preżenza fiżika tal-konvenut

li f'dan il-kaz hija nieqsa kienet sejra tghaddi ghall-pronunzjament tas-

Ikkunsidrat:

Illi permezz tal-ewwel talba tiegħu, l-attur talab lil din il-Qorti tipproċedi

sommarjament bil-proċedura speċjali ex-Art.

167 et. seq. tal-Kap 12.

Proċedura li ġiet introdotta fil-kodiċi ritwali tagħna bl-emendi estensivi li

saru permezz tal-Ordinanza XV tal-1913.

Din il-proċedura speċjali ġiet

ikkupjata minn Order 14 tas-Supreme Courts of England kif kienet dak iż-

żmien.

Is-suċċessur ta' din l-Order hija CPR 24.2.1

Huwa minnu li l-proċedura in kwistjoni trid tiġi nterpretata b'mod strett

għaliex hija waħda speċjali u eċċezzjonali fil-limitazzjonijiet kbar li tpoġġi

għad-dritt ta' difiża tal-parti konvenuta.

B'danakollu trid tiġi segwita xorta

waħda; u waħda mir-rekwiżiti hi l-preżenza fiżika tal-parti konvenuti fil-

jum tas-smiegħ.

Meta l-konvenuta tkun korp morali, bħal ma hi l-

konvenuta bħala soċjeta` kummerċjali, id-dehra personali ssir permezz ta'

rappreżentant jew rappreżentanti legali tagħha.

F'dan il-każ il-konvenuta

hija rreġistata f'Malta u r-rappreżentanza legali u ġudizzjali hija vestita

f'kull wieħed mid-Diretturi tagħha jew persuna appuntata għal dan l-iskop

mid-Diretturi.

Fil-fatt il-konvenuta għandha direttur uniku li huwa wkoll

soċjeta` kummerċjali rreġistrata f'Malta.

Milli jidher mill-verbal tal-

udjenza tallum, din għandha fost l-oħrajn direttur residenti Malta, u l-

avukat patroċinatur ma setax jispjega l-għala dan m'attendiex għas-seduta.

F'dan it-tip ta' proċediment, il-preżenza fiżika hija meħtieġa espressament

mil-liġi.

167(2), ir-rikors ġuramentat għandu jkun fih "l-ordni

lill-konvenut biex jidher quddiem il-Qorti fil-jum u ħin li jiġu mogħtija".

U skont l-Art.

170, il-konvenut irid "jidher" 2biex iressaq prova, bil-

ġurament tiegħu jew xort'oħra, li għandu eċċezzjonijiet x'jagħti prima

Il-Qorti hija konxja minn sentenza tal-Onorabbli Qorti tal-Appell li

qalet hekk:

"Illi l-artikolu 170 jibda bil-kliem 'jekk il-konvenut jibqa' kontumaċi, jew, jekk jidher...'

Minn din il-lokuzzjoni jidher diġa` li m'huwiex neċessarju li l-konvenut jidher personalment jew inkella jitqies bħala kontumaċi.

Il-Qorti tkompli ssaħħaħ din il-fehma meta taqra l-istess artikolu mal-artikolu 201 tal-imsemmi Kodiċi li, b'riferenza għall- proċeduri quddiem il-Qrati Superjuri, il-konvenut ikun kontumaċi kemm-il darba 'il-konvenut jew l-avukat tiegħu' jonqos li jidher.

Dan huwa konsonanti wkoll mal-prinċipji ta' ġustizzja naturali."3

Bir-rispett kollu dovut lejn il-Qorti Superjuri, din il-Qorti ma taqbilx ma'

din l-interpretazzjoni.

L-Artiklu 201 jirreferi għall-proċeduri ordinarji, li

fihom il-liġi tagħti lill-konvenut l-alternattiva li jidher biss l-avukat tiegħu

Għall-kuntrarju, fil-proċedura speċjali

de quo, il-liġi ssemmi tassattivament li jrid jidher il-konvenut mingħajr ma

tagħti l-alternattiva li jidher biss l-avukat tiegħu.

Billi hija liġi speċjali,

tidderoga mil-liġi ġenerali.

Dan apparti li ubi lex voluit, dixit.

Fil-

2 L-enfasi huma tal-Qorti 3 Frank Boulter v Michael Lazoumi 25.03.1991 LXXV.ii.563 Qorti tal-Appell (Sede Kummerċjali) (S.T.O Giuseppe Grima Pulo Darrigo, Onor. Joseph A Cachia Barbara, Onor. Carmel A. Agius)

proċedura normali, wieħed jifhem li jista' jidher l-avukat biss, billi l-

konvenut normalment ikun diġa' ppreżenta r-risposta ġuramentata u

ħalifha.

Għall-kuntrarju, fil-proċedura speċjali, sommarja u spedituża, il-

leġislatur iqisha ferm impellenti li jidher l-imħarrek personalment u mhux

l-avukat tiegħu biss, għal raġunijiet ovvji.

F'din l-interpretazzjoni, l-Qorti

mhix qiegħdha tistrieħ fuq l-awtorita` tagħha stess.

Għandha l-konfort li l-

istess Onorabbli Qorti tal-Appell, f'sentenza iktar riċenti minn dik fuq

ċitata, irriteniet li l-preżenza fiżika kienet appuntu waħda miż-żewġ

żvantaġġi mposti fuq il-konvenut f'din il-proċedura speċjali.

Hija qalet

hekk:

tal-proċedura diga` hawn qegħda

tpoġġi

l-konvenut

f'pożizzjoni ta' żvantagg billi fl-ewwel lok tesiġi l-preżenza fiżika

tiegħu fil-jum tas-smiegħ u mbagħad li hu jkun pront mid-difiża

tiegħu biex jikkonvinċi lill-Qorti li kellu eċċezzjonijiet validi x'jagħti

fuq bażi prima facie.

F'tali ċirkostanzi, il-Qorti trid toqgħod attenta li

ma tmurx oltre u taggrava allura bla bżonn u ulterjorment lill-

Il-Qorti ssib li l-attur ipprova l-pretenzjonijiet tiegħu fil-mertu sal-grad

rikjest mil-liġi permezz tal-fatti esposti fir-rikors ġuramentat tiegħu.

Għal dawn il-motivi, l-Qorti:

Tilqa' l-ewwel talba billi tiddeċiedi a tenur tat-talbiet tal-attur mingħajr

ma jkun hemm is-smiegħ tal-kawża ai termini tal-Artikolu 167 et sequitur

tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Tilqa' t-tieni talba billi tiddikjara li s-soċjeta' konvenuta naqset milli

tħallas lura l-ammonti dovuti skont il-ftehim dwar il-faċilita` ta' kreditu

datat 9 ta' Jannar 2019.

Tilqa' t-tielet talba billi tordna lis-soċjeta` konvenuta tħallas lill-attur il-

bilanċ rimanenti ta' € 1,320,000 (miljun tliet mija u għoxrin elf Ewro), li

Tilqa' r-raba' talba billi tordna lis-soċjeta` konvenuta biex tħallas l-

ammont ta' €89,096, li jirrapreżenta l-imgħaxijiet dovuti fuq il-Facilita`

mogħtija sat-30 ta' Settembru 2020, kif ukoll bl-imgħax skont il-Ftehim

sad-data tal-pagament effettiv.

Spejjeż a kariku tas-soċjeta` konvenuta.