Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta)

Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Magistrat Dr. Nadine Mikolay

Kumpilazzjoni Numru: 176/2017

Illum l-10 ta' Dicembru 2020

Flat 2, Triq is-Sinja, Ħaż-Zebbug (Malta) u detentrici tal-passaport numru FN183737

akkuzata talli f`dawn il-Gzejjer fit- 12 ta` April 2017 u fix-xhur ta` qabel,

b`diversi azzjonijiet maghmulin minnha, ukoll jekk fi zminijiet differenti,

li jiksru l-istess disposizzjonijiet tal-ligi u li gew maghmula b`rizuluzzjoni

wahda (Art 18 Kap 9 tal-Ligijiet ta` Malta):-

F`Malta assocjat ruhha ma' xi persuna jew persuni f`Malta jew barra

minn Malta bil-ghan li taghmel delitt f`Malta li ghalih hemm il-piena ta`

prigunerija u li ma jkunx delitt taht l-Att dwar l-Istampa (Art.

9 tal-Ligijiet ta` Malta)

Akkuzata wkoll aktar talli fl-istess perjodu ikkomettiet serq ta' credit

flus, liema serq huwa ikkwalifikat bil- 'mezz', bil- 'valur' (izjed minn

elfejn tliet mija u disgha u ghoxrin euro u sebgha u tletin centezmu

(2,329.37 Euros), bil-'persuna', bil-'lok' u bil-'hin' ghad dannu tal-Bank of

Valletta u EmanuelCamilleri u/jew persuni ohra u/jew entitajiet ohra.

270, Art.279(b) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta` Malta)

Akkuzata aktar talli fl-istess perjodu f`Malta xjentament laqat ghandha

jew xtrat hwejjeg misruqa, mehuda b` qerq, jew akkwistati b` reat, sew

jekk dan sar f `Malta jew barra minn Malta, jew, xjentament, b`kull mod

li jkun, indahlet biex tbieghhom jew tmexxihom.(Art 334(a) Kap 9 tal-

Ligijiet ta` Malta)

Akkuzata wkoll talli fl-istess perjodu b`mezzi kontra l-ligi jew billi

ghamel uzu ta` ismijiet foloz, jew ta` kwalifiki foloz, jew billi inqeda b`

qerq iehor, ingann, jew billi wera haga b`ohra sabiex igieghel titwemmen

l- ezistenza ta` intraprizi foloz, jew ta` hila, setgha fuq haddiehor, jew ta`

krediti immaginarji, jew sabiex iqanqal tama jew biza` dwar xi grajja

kimerika, ghamel qliegh bi hsara ta` haddiehor.

Akkuzata aktar talli fl-istess perjodu ghamlet xi qligh iehor b`qerq.(Art.

Rat li matul l-ezami tal-imputata fl-udjenza tat-13 ta' April 2017, ai termini

ta' l-artikolu 392(1) tal-Kodici Kriminali, l-imputata tenniet li ma kienitx

hatja ta' l-imputazzjonijiet migjuba kontra taghha.1

Rat li din il-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif inhi diversament

ippreseduta nhar il-10 ta' Mejju 2019 b'digriet moghti mis-Sinjurija

Tieghu il-Prim' Imhallef Emeritus Dr. Joseph Ali Farag LL.D.2

Rat li fl-udjenza tas-17 ta' Ottubru 2019 il-partijiet iverbalizzaw li ezentaw

din il-Qorti kif preseduta milli terga tisma lix-xhieda prodotti.3

Wara li rat li l- Avukat Generali nhar il-25 ta' Frar 2019 ipprezenta

formalment l-artikoli tal-gudizzju ta' liema l-imputata ghandha tigi

aggudikati minn din il-Qorti u tinstab hatja u cioe4:

a. Fl-artikoli 18, 31 u 48A(1)(2)(3)(4) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9

tal-Ligijiet ta' Malta;

269(d)(g), 270, 278(1)(2)(3), 279(b), 280(1)(2), 281 (a)(b)(c) tal-Kodici

Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

c. Fl-artikoli 18, 31 u 334(a)(c) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta;

Ligijiet ta' Malta;

Ligijiet ta' Malta;

d. Fl-artikoli 18, 31, 308 u 310(1)(a) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-

e. Fl-artikoli 18, 31, 309 u 310(1)(a) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-

f. Fl-artikoli 7, 8, 11, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 23 u 31 tal-Kodici

g. Fl-artikoli 532A, 532B u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta;

h. Fl-artikoli 412C, 412D, 382A, 383, 384, 385 u 386 tal-Kodici

Wara li rat li fl-udjenza tas-27 ta' Frar 2019 l-artikolu tal-gudizzju

mibghuta mill-Avukat Generali nhar il-25 ta' Frar 2019 gew moqrija u

waqt l-istess udjenza, l-imputata tenniet li m'ghandhiex oggezzjoni li din

il-kawza tigi trattata minn din il-Qorti.5

Rat illi l-prosekuzzjoni ghalqet il-provi taghha nhar il-27 ta' Frar 2019.

Rat illi d-difiza ghalqet il-provi taghha nhar il-15 ta' Lulju 2020.

Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda u tas-sottomissjonijiet li nstemghu

quddiem il-Qorti kif diversament preseduta;

Rat id-dokumenti kollha pprezentati, hadet konjizzjoni tax-xhieda

prodotti, kif ukoll ix-xhieda ta' l-imputata li nghatat b'mod volontarju,

fliet l-atti kollha tal-kawza;

Semghet lill-partijiet jittrattaw bis-sottomissjonjiet finali fl-udjenza tat-3

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

ta' Settembru 2020.

Rat l-atti kollha

Ikkunsidrat

Fatti fil-qosor

Illi dan il-kaz imur lura ghall-11 ta' April 2017 meta kien gie rapportat li

persuna bl-isem ta' Emanuel Farrugia Cremona mar jigbed il-flus mill-ATM tal-

Bank of Valletta u nduna li l-cashlink visa tieghu kienet nieqsa.

rraporta li l-card kienet giet nieqsa gie infurmat li saru numru ta'

transazzjonijiet minnha b'ammont konsiderevoli ta' flus kif ukoll li

Mill-investigazzjonijiet irrizulta li kienet l-

imputata li kienet responsabbli ghall-istess transazzjonijiet u preljevi mill-

Ikkunsidrat

Il-Qorti ser taghmel riferenza ghax-xhieda li nstemghet viva voce u ghad-

dokumenti saljenti li hija semghet u li gew prezentati tul il-mori tal-

Fis-seduta tas-26 t'April 2017 xehed il-parte civile Emanuel Farrugia Cremona.

Huwa spjega li huwa kien mar sabiex jigbed mill-ATM ta' Haz- Zebbug

u ma sabx card minnhom fil-kartiera.

Huwa haseb li kienet intilfet u allura

dahal fil-fergha u ghamel rapport dwar dan.

kien il-bilanc u gie informat li kien ta' madwar €5,000 meta skont hu,

Minn fuq ir-rendikont li gie moghti,

huwa seta' jaghraf ghadd ta' transazzjonijiet li skont hu, ma kienx jaf

L-ewwel wahda minn dawn is-serje ta' transazzjonijiet saret fid-

19 ta' Jannar 2017 u l-ahhar wahda fis-7 t'April 2017 u b'kollox naqsu cirka

Mistoqsi jekk kienx jircievi notifika mill-bank kull meta kienu

jingibdu l-flus, il-parte civile ma eskludiex imma qal li l-mobile ma kienx

ikun fuqu, u sahansitra kien nesieh fil-vann li kien bil-hsara.

Mistoqsi jekk

kienx qatt juza s-servizzi tal-Fexserv, il-parte civile wiegeb fin-negattiv

izda kkonferma li kien hemm xi okkazjoni fil-passat, x'aktarx Dicembru

2016, fejn kien ta xi flus lill-imputata li maghha kien f'relazzjoni u kienu

ilhom jikkonvivu ghal madwar sena u nofs.

Dawn il-flus kienu ntbaghtu

lill-familja taghha gewwa l-Brazil permezz tal-Western Union permezz

tal-kompjuter.

Il-parte civile spjega li l-bicca l-kbira mill-flus li naqsu

intuzaw ghal trasferimenti mal-Western Union u kien hemm ukoll xi

transazzjonijiet fi hwienet f'San Giljan.

xejn minn dawk it-transazzjonijiet.

Il-parte civile kompla jispjega li huwa

ghandu zewg cards mal-BOV u qajla jaf juza l-kompjuter.

qal ma jafx juza s-sistema tal-Western Union u li allura, meta kienet

ghamlet it-trasferiment bl-approvazzjoni tieghu, ghamlet kollox hija stess

minn fuq il-kompjuter tieghu.

Apparti dan, huwa qatt ma awtorizza

transazzjonijiet ohrajn.

Meta huwa kien ikkonfronta lill-imputata fuq

dawn it-transazzjonijiet, hija nnegat li kienet involuta u bhal qisha hadet

Il-parte civile stqarr li l-jum ta' qabel is-seduta, cioe` il-25 t'April

2017 ghall-habta tat-15:47hrs, huwa ircieva telefonata mill-habs fejn

kellmitu persuna femminili bl-Ingliz u qaltlu li qed titkellem f'isem l-

imputata u staqsietu jekk huwa hux lest jahfer lill-imputata jekk thallsu

In kontro-ezami, il-parte civile rega' kkonferma li l-mobile

li fuqu kien jircievi n-notifiki tal-bank kien ghamel zmien twil gewwa

vann li kien bil-hsara.

Mistoqsi jekk kienx jircievi rendikonti tal-bank id-

dar bil-posta, huwa wiegeb bl-affermattiv izda qal li ma tantx jaghti

Ammetta li sa Marzu 2017, il-mobile phone li kien fil-vann rega'

kien fil-pussess tieghu.

Skont il-parte civile huwa qatt ma baghat lill-

imputata sabiex tigbidlu l-flus mill-ATM.

fis-seduta tal-10 t'Ottubru 2018, fejn stqarr li f'dak l-istadju huwa beda

jissuspetta li l-imputata ma kellha x'taqsam xejn mat-transazzjonijiet in

kwistjoni, u allura li huwa kien zbaljat fir-rapport li kien ghamel mal-bank

Ikkonferma ukoll li huwa u l-imputata jghixu flimkien bhala

koppja.

Tenut kont ta' dan, iddikjara li huwa ma xtaqx ikompli bil-

Fis-seduta tal-25 ta' Lulju 2017, xehed Alexander Farrugia Holland, ufficjal ta'

Fit-12 t'April 2017 il-

bank ircieva komunikazzjoni minghand l-Ispettur Trevor Cameron sabiex

jigu provduti filmati CCTV mill-kameras ta' fejn l-ATMs ta' Casino Malta,

pulizija li terzi persuni kienu hadulha xi flus mill-kontijiet taghha.

L-

Ispettur talab ukoll informazzjoni rigwardani l-kont tal-parte civile

In succint, ir-rapport kien jikkoncerna allegati frodi

ta' valur ta' iktar minn €30,000 minn zewg cards tal-parte cvile, u cioe`

Cashlink Visa u Visa Gold Card tieghu.

Il-claims saru fil-11 t'April 2017.

Ix-xhud spjega li l-parti l-kbira minn dawn il-flejjes, €25,377.40 mill-

Cashlink Visa u €5,069.60 mill-Gold Card, gew irkuprati mill-bank.

ix-xhud, l-unika ammont li ma giex irkuprat kien vicin l-€1,000.

Fir-

rigward tal-filmati CCTV, ix-xhud stqarr illi huwa kien ra l-filmati u

fihom seta' jaghraf lill-imputata.

Irrimarka ukoll li kienet tidher terzi

Ix-xhud gie riprodott fis-seduta tal-

31 t'Awwissu 2017 fejn stqarr li l-flus kienu ghadhom fil-pussess tal-bank,

li min-naha tieghu kien qed jistenna struzzjonijiet mill-Qorti dwar kif

ghandu jiddisponi minnhom.

Gie riprodott ukoll fis-seduta tas- 6 ta' Frar

2020, fejn wara li gie ezentat mis-sigriet professjonali, spjega li huwa

l-pozizzjoni

ta' Security Manager u kien

investigazzjonijiet relatati mal-kaz odjern, li gew mibdija wara rapport

Ir-rapport kien dwar Cashlink Visa u Visa Gold

li allegatament intużaw minn terzi ad insaputa tieghu.

Ix-xhud spjega li l-

uzu ta' card minn terzi mhuwiex necessarjament frawdolenti ghax jista'

jkun li l-klijent jagħti lill-persuna terza l-card u l-pin u allura dik it-

transazzjoni tkun awtorizzata mill-klijent.

Filwaqt li lill-Camilleri qatt ma

kellmu direttament, ix-xhud stqarr li l-investigazzjonijiet tieghu kienu

limitati ghal li jiggenera rapport tat-transazzjonijiet li kienu saru minghajr

ma jidhol fil-fatt jekk dawn kienux awtorizzati mill-klijent jew le, liema

informazzjoni huwa ghadda lil impjegata ohra tal-Bank Sandra Schembri Bell.

Ix-xhud cahad illi huwa kellu konoxxenza tal-fatt li Emanuel Farrugia Cremona

kellu ripensament dwar is-suspett tieghu li l-imputata kienet ghamlet uzu

qarrieqi mill-cards tieghu.

In kontro-ezami, ix-xhud ikkonferma illi kien

hemm retrieval ta' whud mill-flus allegatament nieqsa, li gew mghoddija

lura lil Farrugia Cremona.

Iddikjara ukoll illi l-bank ma sofru ebda telf jew danni

f'dan il-process.

Fis-seduta tas-26 t'April 2017 xehed Paul Pollina, ufficjal ta' Fexserv, li

wara li gie ezentat mis-sigriet professjonali ezebixxa 31 fattura tal-

Western Union li jirrapprezentaw flejjes li kienet irceviet certa Gleiciane

Ix-xhud spjega li f'diversi okkazjonijiet, l-imputata ipprezentat

ruhha fil-fergha tal-Fexserv ta' San Giljan fejn hija gibdet xi flejjes wara li

provdiet dak li jissejjah money transfer control number (MTCN).

Permezz

ta' dan tkun tista' tigbed flus li jkunu saru disponibbli permezz ta'

tranazzjoni onlajn minn fuq is-sistema tal-Western Union.

jigbed dawn il-flus irid ukoll jipprezenta dokument ta' identifikazzjoni,

fil-kaz tal-imputata passaport, sabiex juri li huwa l-beneficjarju tat-

transazzjoni.

Ix-xhud stabilixxa li s-somma totali migbuda mill-imutata

kienet ta' €31,000.

In kontro-ezami, ix-xhud reaga' spjega li biex persuna

tasta' tigbed il-flus mill-Western Union jinhtieg li din tkun giet indikata

minn min ikun originarjament baghat il-flus.

Ix-xhud gie riprodott fis-

seduta tad-9 t'Ottubru 2017 fejn iccara li specifikament f'dan il-kaz, l-

origini tal-fondi kien permezz ta' transazzjonijiet onlajn.

l-kumpannija Maltija, cioe` il-Fexserv, ma ghandha l-ebda involviment

fis-sistema onlajn minn fejn originaw il-flejjes in kwistjoni.

Fis-seduta tat-13 ta' Lulju 2017 xehed PS 3053 Shaun Brincat Dowdall, stazzjonat fl-

Ghassa ta' San Giljan li stqarr li fil-11 t'April 2017 ghall-habta tan-12:30hrs

kien mar l-Ghassa certu Emanuel Farrugia Cremona li ghamel rapport dwar card

mitlufa kif ukoll ammont ta' flus li allegatament gew migbuda minghajr

l-awtorizzazzjoni tieghu, l-ammont ilahhaq cirka €33,000.

Ix-xhud spjega

li l-Pulizija kellha informazzjoni li l-persuna responsabbli, cioe` l-

imputata, kienet tkun qed iddur fl-inhawi ta' San Giljan b'taxi ta' kulur

Fit-12 ta'April saret road check hdejn l-Ghassa u

ghall-habta tas-13:00hrs twaqqfet karozza simili ghad-deskrizzjoni li

filfatt kienet qed tinstaq mill-imputata.

Minn tfittxija li saret, instab li fil-

stqarr li l-involviment tieghu fil-kaz kien sa dak il-punt.

Fl-istess seduta xehed ukoll l-Ispettur Trevor Cameron, stazzjonat fl-

Ghassa ta' San Giljan li minn naha tieghu stqarr li huwa kien gie nfurmat

bir-rapport li ghamel il-parte civile minn PS 1320 Shaun Brincat Dowdall, li ukoll ha

l-investigazzjonijiet dwar

transazzjonijiet mhux

awtorizzati li kienu saru.

Ix-xhud stqarr illi huwa kien talab lill-BOV

sabiex jipprovdulu l-filmati migbuda mill-kameras ta' hdejn l-ATMs

Meta l-imputata giet arrestata fit-12 t'April 2017, ix-xhud

hadilha l-istqarrija wara li din inghatat is-soliti twissijiet u wara li

Fl-istess seduta xehed ukoll CO 116 Helenio Galea, stazzjonat fil-Facilita`

Korrettiva ta' Kordin, li spjega li fil-25 t'April 2017 fl-15:47hrs saret

telefonata mis-sezzjoni Female A, liema telefonata kienet bl-Ingliz u fiha

Santa Luċija, spjega li ma kienx possibbli li tigi

identifikata l-persuna partikolari li ghamlet l-imsemmija telefonata.

Fl-istess seduta xehed ukoll Peter Farrugia Grungo li spjega li huwa l-proprjetarju

tal-hanut bl-isem 'Looking Good' li huwa hanut tax-xaghar u jinstab fil-

Huwa kkonferma li kien ipprovda filmat

elevat mill-kameras CCTV tal-hanut nhar il-5 t'April 2017.

indikati mill-Pulizija kienu dawn ta' hdejn il-cash till u dik li tkopri l-bieb

ta' barra.

Filwaqt li kkonferma illi huwa kien ra l-filmati, ix-xhud indika

li huwa kien gharaf lill-imputata li kienet klijenta tal-hanut.

xehed fis-seduta tat-12 ta' Dicembru 2018 fejn huwa stqarr li kien hemm

divarju bejn il-hin registrat fid-DVR u l-hin attwali, liema divarju kien gie

senjalat lill-Pulizija meta huwa ghaddielhom il-filmat.

Fis-seduta tal-25 ta' Lulju 2017 xehed Adriano Luigi Sciberras Vella li stqarr li

huwa kien ghadda l-filmat CCTV mitlub lill-ispettur investigattiv.

Fis-seduta tad-9 ta' Mejju 2018 xehed PC 785 Jonathan Spasojevic, illum

stazzjonat fl-RIU, li b'referenza ghad-dokumenti ezebiti a Fol 10-12, li hija

l-istqarrija tal-imputata moghtija fit-12 t'April 2017, huwa gharaf il-firma

tieghu, tal-Ispettur Tervor Cameron, tal-imputata kif ukoll tal-interpretu li

kien prezenti sbiex jassistiha.

Fis-seduta tas-6 ta' Frar 2020 xehdet Sandra Schembri Bell, ufficjal tal-Bank of

Valletta plc, li ara li giet ezentata mis-sigriet professjonali spjegat li l-

investigazzjoni min-naha tal-bank bdiet ara li Emanuel Farrugia Cremona

in kwistjoni fejn skont hu kienu xi

transazzjonijiet li ma kienx għamilhom hu.

Ix-xhud stqarret li l-bank ma

sofra ebda telf u nnegat li l-bank ghamel rapport mal-Pulizija.

Parti mill-

investigazzjoni li jaghmel il-bank tikkoncerna jekk it-transazzjonijiet kif

għaddew kienux awtentikati jew le u jekk taht ir-regoli tal-Visa hemmx

dritt li l-flus jigu rkuprati mingħand il-Bank l-iehor.

Biex sar dan inharget

lista ta' transazzjonijiet li giet diskussa ma' Emanuel Farrugia Cremona, fejn dan

dawk li skont hu huma illeġittimi u dawk li huma leġittimi u allura

effettivament, il-bank strah fuq id-dikjarazzjonijiet tieghu.

kientx konxja tal-fatt li eventwalment, Farrugia Cremona kellu ripensament dwar

l-involviment tal-imputata fl-akkadut.

Fis-seduta tat-3 ta' Settembru 2020 xehdet l-imputata Gleiciane Lino

Sapiano fejn hija nnegat li kienet serqet xi haga.

Filwaqt li rrikonoxxiet li

gieli kienet gibdet xi flus bil-card ta' Emanuel Farrugia Cremona u anke` ghamlet

xi trasferiment bil-Western Union, dan kien dejjem bl-awtorizzazzjoni ta'

It-trasferimenti bil-Western Union lejn il-Brazil kienu jsiru

sabiex jigu mantnuti t-tfal taghha li ghadhom jirresjiedu hemmek.

spjegat li ilha tghix ma Farrugia Cremona ghal madwar hames snin u ghandhom

relazzjoni stabbli ghalkemm kien hemm zmien li kienu ggieldu minhabba

In kontro-ezami, l-imputata sostniet illi kull transazzjoni li

saret kienet bil-kunsens ta' Farrugia Cremona tant li gieli anke` kien ma' genbha

u fil-fatt hija kienet tuza il-kompjuter tieghu stess.

kwistjoni, hija spjegat illi din kienet tinzamm minn Farrugia Cremona izda dan

kien jghaddihielha meta jkun hemm bzonn li tmur tigbed il-flus.

Ikkunsidrat

Kunsiderazzjonijiet Legali

L-ewwel imputazzjoni – Ir-reat ta' l-assocjazzjoni

Illi r-reat tal-assocjazzjoni bil-ghan li jigi kommess delitt huwa mahsub

mill-legislatur fid-disposizzjonijiet generali tal-Kodici Kriminali fl-

artikolu 48A tal-Kodici Kriminali introdott permezz tal-Att III tal-2002.

L-assocjazzjoni tibda issehh u b'hekk ir-reat ikun ikkunsmat meta jigu

kkumbinati jew mifthema l-mezzi, ikunu li jkunu, li bihom dawk il-

persuni ghandhom jimxu.

Illi f'dan il-kaz il-prosekuzzjoni ressqet din il-imputazzjoni bhala reat fih

innifsu reat kompriz u involut fir-reati kontemplati fl-imputazzjonijiet

imressqa kontra l-imputata.

Dan huwa evidenti meta wiehed iqis li l-

artikolu 48(A) qed jitkellem fuq l-assocjazzjoni biex jitwettaq reat.

F'dan il-kaz, il-prosekuzzjoni ma tispecifikax jew tindika ghal liema reat

dan l-allegat assocjazzjoni jirreferi u b'hekk din il-Qorti sejra tezamina

jekk l-assocjazzjoni tirrizultax fir-rigward ta' l-imputazzjonijiet kollha

mressqa.

Il-Qorti taghmel referenza ghal kaz Ir-Repubblika ta' Malta vs Antoine

".… bejn ir-reat ta' assoċjazzjoni u r-reat ta' serq aggravat m'hemmx

inseparabilita` ġuridika.

Il-"fatt" li jwassal għall-ewwel reat mhux l-istess "fatt"

li jwassal għat-tieni reat.

Il-qofol ta' l-ewwel reat huwa l-ftehim bejn mill-inqas

tnejn min-nies biex iwettqu delitt.

Bħalma jgħid is-subartikolu (2) ta' l-artikolu

48A, l-assoċjazzjoni "tibda teżisti mill-waqt li fih xi sura ta' azzjoni tkun li tkun

6 Qorti tal-Appell Kriminali (Superjuri); Deciza 13 ta' Ottubru 2016; Att ta' Akkuza 14/2014

tiġi ppjanata jew miftiehma bejn dawk il-persuni".

Il-qofol tat-tieni reat huwa s-

serq (f'dan il-każ, it-tentattiv ta' serq), naturalment bil-kwalifiki attinenti.

jeżisti bejn l-Ewwel Kap u t-Tieni Kap huwa l-konkors materjali u allura l-

applikabilita` tal-paragrafu (h) ta' l-artikolu 17 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta."

It-tieni imputazzjoni – Ir-reat tas-serq

Illi l-imputata hija akkuzata talli ikomettiet serq ta' credit card tal-Bank of

Ħal Ghaxaq u gold card tal-Bank of Valletta flimkien ma' flus ghad-dannu tal-

Bank of Ħal Ghaxaq u Emanuel Farrugia Cremona liema serq huwa aggravat bil-mezz,

bil-valur, bil-hin, bil-persuna u bil-lok.

Id-definizzjoni ta' serq li giet segwita fil-gurisprudenza Maltija hija dik

adottata mill-Carrara li tigbor fiha l-elementi kollha tas-serq, jigifieri l-

kontrettazzjoni doluza ta' oggett li jappartjeni lil haddiehor akkwistat

b'mod frawdolenti bil-hsieb li jaghmel il-qliegh mir-res furtiva7.

skond il-Professur Federici din id-definizzjoni tikkomprendi t-totalita'ta'

hames elementi li lkoll iridu jigu sodisfatti sabiex il-gudikabbli jigi misjub

Dawn l-elementi huma:

Illi dawn huma kkonfermati fis-sentenza Il-Pulizija Spettur Joseph

Il-Qorti f'dik is-sentenza kkunsidrat li:

Dawn il-fatti mghandhomx mir-reat ta' serq li jirravviza l- konkorrenza ta'

hames elementi palezament accettati mill-Qrati taghna li huma: (i) il-

kontrettazzjoni ta' haga (ii) ta' haddiehor; (iii) b'qerq; (iv) kontra l-volonta' tas-

sid u (v) bl-iskop ta' lukru.

Il- provenjenza ta' dawn l-elementi hija traccabbli

ghall-insenjament tal- Carrara (Prog.

L-aggravji tas-serq li bihom giet mixlija l-imputata f'dan il-kaz huma

elenkati fl-artikolu 261 tal-Kodici Kriminali li jinkludu l-aggravju tal-

mezz, tal-valur, tal-persuna, lok u l-hin.

Dawn qed jissemmew

limitatament minn din

il-Qorti

imputazzjonijiet kif migjuba kontra l-imputata u li jinkorporaw biss dawn

Skond il-Kodici Kriminali l-aggravju tal-mezz li jista jsir b'diversi modi

wkoll skond kif senjalati fl-artikolu 263, 264 u 265 tal-istess Kodici,

jinkludi meta jkun hemm sgass, ksur jew skalata sabiex issir access fil-post

li jkun ser jinsteraq.

Il-valur jaggrava s-serq skond dak dispost fl-artikolu 267 u li jirrizulta jekk

il-valur tal-oggett misruq jeccedi l-ammont ta' mitejn u tnejn u tletin Ewro

8 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-27 ta' Marzu, 2017 (Appell Numru: 400/2015)

Skond il-Kodici Kriminali l-aggravju tal-lok jista jsir meta jsir f'dar ta'

abitazzjoni jew f'parti li taghmel maghha.

L-aggravju tal-persuna, huwa kkunsidrat meta ssir minn mis-seftur,

mistieden jew xi hadd tal-familja tieghu, lukandier, tvernar, sewwieq ta'

vettura, barklor kif ukoll meta jsir minn apprendist, kumpann fix-xoghol,

L-aggravju tal-hin issehh meta s-serq isir bil-lejl, jigifieri bejn inzul u t-

It-tielet imputazzjoni - Ir-reat tar-ricettazzjoni

L-imputata tressqet akkuzata bl-artikolu 334(a) tal-Kodici Kriminali talli:

U aktar talli fl-istess perjodu f'Malta xjentement laqat ghandha jew xtrat hwejjeg

misruqa mehuda b'qerq jew akkwistati b'reat sew jekk dan sar f'Malta kif ukoll

barra minn Malta, jew xjentement, b'kull mod li jkun indahlet biex tbieghhom

jew tmexxihom.

Il-gurisprudenza nostrana tghallem illi l-elementi li ghandhom jigu

ppruvati in sostenn tar-reat ta' ricetazzjoni huma s-segwenti:

a) L-element materjali tar-reat ta' ricetazzjoni jikkonsisti filli l-agent

ikun laqa' ghandu, xtara jew indahal biex ibiegh jew imexxi oggett

li huwa effetivament misruq b'qerq jew akkwistat b'xi wiehed mir-

reati dwar hwejjeg akkwistati jew mizmuma kontra l-ligi, u

b) Tali serq, akkwistat b'qerq jew akkwistat b'mod iehor illecitu irid

ikun sar minn persuna ohra, cioe' mhux mill-istess persuna li qed

tigi akkuzata bir-ricetazzjoni.

Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija Vs Alfred Mifsud D'Amato gie kkunsidrat li:

'Jinghad mill-bidu nett illi l-ewwel Qorti ghamlet enuncazzjoni korretta tal-

elementi tar-reat ta' ricettazzjoni u s-sentenzi minnha ikkwotati kollha jirreferu

ghal studju magisterjali maghmul mill-mibki Spiteri Colombo William Bianchini fil-ktieb

tieghu "Recent Criminal Cases Annotated" fejn f'sentenza numru 109 Pulizija

versus Joseph Van Colen u ohrajn tal-24 ta' Jannar 1942 jinghad: "Three conditions

Dan l-ahhar

ta' diversi

interpretazzjonijiet mis-sentenzi taghna u dejjem qiesu illi s- suspett biss illi l-

oggett seta' kellu provenjenza illecita ma kienx bizzejjed biex jissodisfa din in-

natura ta' "awareness" kif trid il-ligi.

Hekk qalet, perezempju, il- kawza Pulizija

Novembru elf disa' mija sitta u disghin (1996): "biex persuna tinstab hatja ta'

ricetazzjoni trid tkun taf li l-oggett illi qed tircievi jew li qieghed jindahal biex

jinbiegh jew tmexxi hu ta' provenjenza illecita.

Mhux bizzejjed li bhala fatt l-

oggett ikun insteraq lil haddiehor; hemm bzonn li jkun hemm ix-xjenza tal-agent

dwar dik il-provenjenza illecita."

Dan gie spjegat ahjar fil-kawza Sceberras Trigona versus

George Zampa, Qorti tal-Appell 30 ta' April 1992 "… min jakkwista oggett

f'cirkostanzi li fihom imissu jissuspetta li dak l-oggett kellu provenjenza

illegittima, u intant ma jaghmel xejn biex jikkontrolla din il-provenjenza huwa

hati ta' ricettazzjoni."

9 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-29 ta' Jannar, 2015 (Appell Kriminali Numru.

Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija v. Godwin Spiteri10 gie kkunsidrat li:

'Ix-xjenza mehtiega fir-ricettatur tirrigwarda l-provenjenza kriminuza generika,

u ma tirreferix ghad-dettalji specifici tar-reat principali tas-serq, fis-sens li hija

xjenza li tista' tigi dedotta mic-cirkostanzi tal-kaz.

Dan l-element intenzjonali

jirrikjedi li r-ricettatur kien jaf, jew li mic-cirkostanzi partikolari tal-kaz, kien

messu ragonevolment jaf li l-oggett li ser jakkwista gej minn provenjenza

Fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Giovanni sive John Saladino dwar il-

"L-element materjali tar-reat ta' ricetazzjoni jikkonsisti mhux biss filli l-agent

ikun laqa' ghandu, xtara jew indahal biex ibiegh jew imexxi xi oggett (hu x'inhu

l-oggett), izda wkoll filli dak l-oggett kien effettivament misruq, miksub qerq jew

akkwistat b'xi wiehed mir-reati dwar hwejjeg akkwistati jew mizmuma kontra l-

L-istess Qorti tikkowota l-gurista Francesco Ahmed Mamme Azzopardi li jghid:

10 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-2 ta' Marzu, 2011 (Appell Kriminali Numru: 360/2010) 11 Ara Appell Kriminali, Il-Pulizija v. Lapira Zhurakhovska et, 16 ta' Dicembru 1998 12 Qorti tal-Appell Kriminali, S.T.O Prim Imhallef Emeritus V. De Gaetano, Deciza 25 ta' Ottubru 2002

Il-prosekuzzjoni ghalhekk trid tipprova li l-imputata xjentement laqghat

ghandha dawn l-oggetti misruqa, mehuda b'qerq jew akkwistati b'reat.

Ma huwiex prova sal-grad rikjest mill-ligi li suspett li dawn l-oggetti

setghu ttiehdu b'reat huwa bizzejjed biex jissussisti r-reat ta' ricettazzjoni.

Ir-raba' imputazzjoni u l-hames imputazzjoni – Ir-reat tat-truffa u ta'

Il-Qorti taghmel referenza ghal kaz Il-Pulizija vs Aaron Dominicus fejn

"Illi abbazi ta' Artiklu 308 tal-Kapitlu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, sabiex jissussisti

r-reat ta' frodi jew truffa, jehtieg li jikkonkorru s-segwenti elementi: (i) in-ness

bejn is-suggett attiv u s-suggett passiv tar-reat, (ii) l-element materjali

konsistenti fl-uzu ta' ingann jew raggiri, (iii) l-elementi formali li jikkonsisti

f'dolo jew fl-intenzjoni tattruffar u (iv) l-element ta' dannu patrimonjali.

naha l-ohra, fir-rigward tar-reat ta' frodi nnominata kkontemplat fl-Artikolu 309

tal-Kapitlu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, sempliċi gidba hija bizzejjed biex twassal

ghall-kummissjoni ta' dan ir-reat u l-messa in scena mhiex necessarja.

Madanakollu, il-gidba trid tkun tali li twassal ghat-telf patrimonjali tal-vittma

hekk kif rikjest mil-ligi.

Illi fl-umli fehma tal-appellanti l-Ewwel Onorabbli Qorti ma ghamlitx

interpretazzjoni korretta tal-element ta' dolo hekk kif ikkontemplat fid-

dispożizzjonijiet tal-Artikolu 308 u 309 tal-Kapitlu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

ir-rigward, l-insenjament tal-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza L-Pulizija

vs. Charles Zhurakhovska deciza fit-tnejn u ghoxrin (22) ta' Frar tas-sena elf disgha mija

tlieta u disghin (1993) huwa car: Jigifieri biex ikun hemm l-element intenzjonali

tar-reat ta' truffa, hemm bzonn li s-suggett attiv tar-reat fil-mument tal-

konsumazzjoni tieghu ikun konxju ta' l-ingustizzja tal-profitt u b'dan il-mod il-

legittima produttivita tal-profitt hija biżżejjed biex teskludi d-dolo. (enfasi tal-

15 Qorti tal-Appell Kriminali (Inferjuri); Imhallef Consuelo Marmara’ Elphick; Deciza 29 ta' Settembru 2020; App Nru: 135/2018

gie ikkonfermat:

Il-Qorti taghmel referenza ghal kaz Il-Pulizija vs George Hartley fejn

"Sabiex jissussisti r-reat ta' truffa mhijiex bizzejjed is-semplici gidba, il-kliem

menzjonier, izda hu necessarju u essenzjali li jkun hemm ukoll l-apparat estern

li jaghti fidi u kredibilita' lil dik il-bidba.

Dan l-att estern jista' jiehu diversi

Irid ikun att, jew atti, li jimpressjonaw bniedem

ta' intelligenza u prudenza ordinarja u normali, ghandhom ikunu atti

frawdolenti li necessarjament iqajmu sentimenti kif indikat fl-artikolu 308 tal-

Minbarra l-gideb irid ikun hemm l-ingann, ir-raggiri jew is-

simulazzjoni li jwasslu sabiex il-vittma jemmen jew ikollu fidi f'dak li qed jigi

lilu mwieghed mill-frodatur.

Dan l-ingann, ghalhekk, ghandu jkun akkumpanjat

b'artifizji. kwazi teatrali, u mhux semplicement weghdiet, promessi u kliem

semplici: Ir-reat ikkontemplat fl-artikolu 309 tal-Kodici Kriminali huwa kompriz

u involut f'dak ikkontemplat fl-artikolu 308 ta' l-istess Kodici.

16 Qorti tal-Appell Kriminali (Inferjuri); Spiteri Colombo Emeritus Patrick Boukaoua; Deciza 31 ta' Lulju 1998

minn interpretazzjoni akkurata ta' l-artikoli 308, 309 u 310, kif ukoll fuq l-iskorta

tal-gurisprudenza in materja."

Il-Qorti taghmel referenza wkoll ghal-kaz Il-Pulizija vs Marjanu Giusti

intqal (u li sussegwentement giet ikkonfermat mill-Qorti tal-Appell

'Biex jissussti ir-reat tal-frodi jew truffa gie ritenut kostantement fil-

gurisprudenza u fissentenzi tal-Qrati taghna illi jridu jinkonkorru diversi

Ibda biex irid ikun hemm ness bejn is-suggett attiv u is-suggett passiv

tar-reat u cioe' bejn min qieghed jikkometti ir- reat u il- vittma.

l-element materjali ta' dana ir- reat u cioe' l'uzu ta' ingann jew raggieri li jwasslu

lil vittma sabiex issofri it-telf patrimonjali.

Finalment huwa necessarju li jkun

hemm l-element formali tar-reat konsistenti fid-dolo jew fl-intenzjoni tat-

truffatur jew frodatur li jinganna u dana sabiex jikseb profitt jew vantagg ghalih

Jekk xi wiehed jew iktar minn dawn l-elementi huma nieqsa, allura ir-

reat tat-truffa ma jistax jisussisti.

Illi f'sentenza moghtija mill-Qorti ta'l-Appelli

A. Agius) deciza fit-22 ta' Frar 1993, fl-ismijiet

Il-Pulizija vs Charles Zhurakhovska, il-Qorti ghamlet esposizzjoni ferm preciza studjata u

dettaljata ghar-rigward ta'l-elementi ta' dana ir-reat.

IlQorti bdiet sabiex

esprimiet ruhha b'dan il-mod ghar-rigward ta' dana ir-reat:

"Id-delitt tat-truffa huwa l-iprem fost il-kwalitajiet ta' serq inproprji u hu dak li

fil-legislazzjoni Rumana kien maghruf bhala steljolat u

ghal Esroquerie fil-Kodici Francis … Id- disposizzjonijiet tal-Kodici taghna li

jikkontemplaw ir- reat ta' truffa kienu gew mehuda minn Sir Adriano Fiteni

17 Deciza 17 ta' Mejju 2012; Appell Numru 139/2011

ghal xi kelmiet insinjifikanti ghal Kodici Franciz (artikolu 405) avolja dan, il-

kostanti, l-ingredjenti ta'l-element materjali ta' dan id-delitt ta' truffa, huma

dawn li gejjin.

Fl-ewwel lok bhala suggett attiv ta' dan id-delitt jista' ikun kulhadd.

Fit-tieni lok il-legislatur, aktar mill-interess socjali tal- fiducja reciproka fir-

rapport patrimonjali individwali, hawn qed jittutela l-interess pubbliku li

jimpedixxi l-uzu ta'lingann u tar-raggieri li jinducu bniedem jiddisponi minn

gid li fil-kors normali tan-negozju ma kienx jaghmel.

Fit-tielet lok hemm l-element materjali tat-truffa u jikkometti d-delitt tat-truffa

a. b'mezzi kontra l-ligi, jew

b. billi jaghmel uzu minn ismijiet foloz jew

c. ta' kwalifiki foloz jew

d. billi jinqeda b'qerq iehor u

g. jew ta' hila

h.setgha fuq haddiehor jew

i. ta' krediti immaginarji jew

f. billi juri haga b'ohra sabiex igieghel titwemmen l-ezistenza ta' intraprizi foloz,

j. sabiex iqanqal tama jew biza dwar xi grajja kimerika, cjaghmel qliegh bi hsara

ta' haddiehor.

".… Hu necessarju biex ikun hemm ir-reat ta' truffa, li l-manuvri jridu jkunu ta'

natura li jimpressjonaw bniedem ta' prudenza u sagacja ordinarja, li jridu jkunu

frawdolenti u li hu necessarju li jkunu impjegati biex jipperswadu bl-assistenza

ta' fatti li qajmu sentimenti kif hemm indikat fil-ligi. ...."

Dwar l-artifizzji intqal mill-Qorti illi "hemm bzonn biex ikun reat taht l-artikolu

308 illi l-kliem jkun akkumpanjat minn apparat estern li jsahhah il-kelma stess

filmenti ta' l-iffrodat.

Din it-tezi hija dik accettata fil-gurisprudenza ta' din il-

Ghar-reati ta' truffa komtemplat fl-artikolu 308 tal-Kodici kriminali, il-Qorti

iccitata lill-Imhallef Guze Stellini fejn qal illi "kif jidher mid-dicitura partikolari

deskrittiva adoperata, hemm bzonn li tirrizulta materjalita' specifika li sservi ta'

supstrat ghall-verosimiljanza tal-falsita' prospettata bhala vera u b'hekk bhala

mezz ta' qerq.

Ma huwiex bizzejjed ghal

finijiet ta' dak

affermazzjonijiet, luzingi, promessi, minghajr l-uzu ta' apparat estern li jirrivesti

bi kredibilita'

l-affermazzjonijiet menzjonjieri tal-frodatur.

protezzjoni specjali kontra l-ingann li jkun jirrivesti dik il-forma tipika, kwazi

tejatrali, li tissupera il-kawtela ordinarja kontra s-semplici u luzingi, u li taghti

li dawk l-esterjorita ta' verita kif tirrendi l-idea l-espressjoni felici fid-dritt

"....Kwantu jirrigwarda l-element formali, cioe' kwantu jirrigwarda d-dolo ta'

dan ir-reat ta' truffa, jinghad illi jrid jkun hemm qabel xejn l-intenzjoni tal-

frodatur li jipprokura b'ingann l-konsenja tal-flus jew oggett li jkun fi profit

L-ingustizzja tal-profitt tohrog mill-artikolu 308 tal-Kodici

Kriminali fejn il- kliem "bi hsara ta' haddiehor" ma jhallux dubbju dwar dan.

Jigifieri biex ikun hemm lelement intenzjonali tar-reat ta' truffa, hemm bzonn li

s-suggett attiv tar- reat filmument tal-konsumazzjoni tieghu ikun konxju ta'l-

ingustizzja tal-profitt u b'dan il-mod il-legittima produttivita tal-profitt hija

bizzejjed biex teskludi d- dolo."

Illi minn dina l-esposizzjoni maghmula mill-Qorti ta'l-Appell li iccittat diversi

sentenzi ohra tal-qrati taghna jidher illi l- elementi rikjesti sabiex jisussisti ir-reat

tal-frodi baqghu invarjati fi-zmien.

imbaghad jissusti dana it-tip ta' reat huwa necessarju illi jezistu "I tre momenti

Illi ghar-rigward ta' dana l-element soggettiv tar-reat tat- truffa, kif gie ritenut

mill-awtur Francesco Ahmed Mamme Azzopardi, ikkwotat f'sentenza ohra moghtija mill-Qorti

ta'l-Appelli Kriminali (IlPulizija vs Patrick Rossitto deciza 22/10/2004) :

Illi l-artikolu 309 tal-Kapitolu 9, imbaghad jikkontempla ir- reat minuri tal-frodi

Illi ghar-rigward ta' dana ir- reat, ghalkemm l-element tar-"raggiri"

jew l-"artifizji", huwa nieqes u allura anke gidba semplici hija bizzejjed ghal

kummissjoni ta' dana ir-reat, izda dana irid bil-fors iwassal sabiex il-vittma u

cioe' is-suggett passiv ta' dana ir-reat isofri xi telf patrimonjali.

fis-sentenza Il- Puliizja vs Carmela Van Vuuren Cassar (Appelli Kriminali Inferjuri

30/12/2004): "Kwantu ghal kwistjoni jekk il-gidba semplici – a differenza ta' l-

artifizji u raggiri – tistax tammonta ossia twassal ghar-reat ta' frodi innominata,

ir-risposta hija certament fl-affermattiv, basta li tali gidba tkun effettivament

tammonta ghal qerq, cioe' intiza jew preordinata sabiex il-persuna l-ohra (il-

vittma) taghmel jew tonoqs milli taghmel xi haga li ggibilha telf patrimonjali bil-

konsegwenti arrikkiment ghal min jghid dik il-gidba u basta, s'intendi li tkun

Illi ghalhekk mill-fattispecje ta' dana l-kaz il-Qorti trid tara jekk jezistux l-

elementi legali rikjesti ghar-reat tat-truffa.

illi l-imputat bil-mezz ta' ingann u uzu ta' dokument illi huwa kien jaf ben tajjeb

li kien falz irnexxielu jikseb fuel li ma kienx intitolat ghalih sabiex b'hekk huwa

arrikkixxa ruhu u dana ghad-dannu tal-Water Services Corporation li spiccaw

kellhom ihallsu ghal fuel li ittiehed indebitament millimputat.

Illi l-Qorti ma

tistax taqbel mad-difiza illi dana il-kaz ghandu il-fattispecje tar-reat tas-serq u

dana peress illi l-imputat ma huwiex qed jiehu ad isaputa tas-sid l-oggett, izda

qed jadopera mezzi u cioe' 'l hekk imsejjha artifizji sabiex jinganna u jiehu l-fuel

Fil-fatt fil-maggior parti taghhom jirrizulta illi l-

vouchers ipprezentati millimputat kollha gew imhallsa mill-Korporazzjoni.

f'dana il-kaz hemm l-applikazzjoni ta'lartikolu 310(1) billi jirrizulta mill-atti illi

l-ammont ta' fuel li ittiehed mill-imputat kien jeccedi l-elf lira maltin jew l-

ammont ta' €2329.37.

intqal:

Il-Qorti taghmel referenza ghal kaz Il-Pulizija vs Charles Belli fejn

"Ghar-reat ta' truffa hemm bzonn li tirrizulta materjalita' specifika li sservi ta'

substrat ghall-verosimiljanza tal-falsita' prospettata bhala vera u b'hekk bhala

mezz ta' qerq.

M'huwiex bizzejjed ghall-finijiet ta' l-artikolu 308 tal-Kodici

Kriminali affermazzjonijiet, luzingi, promessi minghajr l-uzu ta' apparat estern

li jirrivesti bi kredibilita' l-affermazzjonijiet menzonjeri tal-frodatur.

jirrigwarda d-dolo, irid ikun hemm lintenzjoni tal-frodatur li jipprokura

b'ingann il-konsenja tal-flus jew oggett li jkun bi profitt ingust tieghu.

L-

ingustizzja tal-profitt tohrog mill-artikolu 308 tal-Kodici Kriminali fejn ilkliem

"bi hsara ta' haddiehor" ma jhallux dubju dwar dan.

Jigifieri biex ikun hemm l-

element intenzjonali ta' truffa hemm bzonn li s-suggett attiv tar-reat fil-mument

tal-konsumazzjoni tieghu jkun konxju ta' l-ingustizzja tal-profitt, u b'dan il-mod

il-legittima produttivita' tal-profitt hija bizzejjed biex teskludi d-dolo."

Finalment il-Qorti taghmel referenza ghal kaz Il-Pulizija vs Anthony

Kew u Stephen k/a Guazzo fejn gie spejgat l-elementi differenti bejn

l-artikoli 308 u 309 tal-Kodici Kriminali.

'Illi d-differenza bejn r-reati ipotizzati f'l-artikoli 308 u 309 tal-Kodici Kriminali,

kif ukoll l-elementi rikjesti biex jissussistu dawn ir-reati, hija ben stabbilita fil-

18 Qorti tal-Appell Kriminali; Spiteri Colombo Emeritus Carmel A Abunada; Deciza 22 ta' Frar 1993 19 Qorti tal-Magistrati (Malta) Gudikatura Kriminali; Deciza 15 ta' Dicembru 2011

Fil-Ligi taghna biex ikun hemm it-truffa jew il-frodi innominata irid ikun gie

perpetrat mill-agent xi forma ta' ingann jew qerq, liema ingann jew qerq ikun

wassal lill- vittma sabiex taghmel jew tonqos milli taghmel xi haga li ggibilha telf

patrimonjali bil-konsegwenti qligh ghall-agent … jekk l-ingann jew qerq ikun

jikkonsisti f'raggiri jew artifizi - dak li fid-dottrina jissejjah ukoll mis en scene -

ikun hemm it-truffa; jekk le ikun hemm hemm ir-reat minuri ta' frodi innominata

(jew lukru frawdolenti innominat).

l-artifizji ukoll huwa ben stabbilit

fil-

Illi f'dan is-sens anke l-Qorti ta' l-Appell Kriminali qalet hekk dwar il-messa in

Il-Ligi taghna ma tirrikjediex li l-messa in xena, cioe dawk l-artifizji jew raggiri,

ikunu xi haga kkumplikata jew arkittetta b'hafna pjanijiet."

Ikkunsidrat

Il-provi mressqa

Mix-xhieda ta' Paul Pollina, li xehed fil-kapacita tieghu ta' rapprezentant

ta' Fexserv Financial Services esebixxa sensiela ta' wiehed u tletin invoices

tal-Western Union fil-konfront ta' flus li kienet irceviet l-imputata

Illi dawn l-invoices juru li l-imputata

gibdet madwar wiehed u tletin elf li allegatament irceviet minghand l-

f'San Ix-Xagħra u tipprezenta l-passaport biex tkun tista tigbor flus li suppost

kien baghtilha certu Emanuel Farrugia Cremona.

Mill-istharrig intern li kienu ghamlu l-Western Union qatt ma rrizulta li

Emanuel Farrugia Cremona uza s-servizz taghhom biex jibghat flus lill-imputata.

Ix-xhud spjega li sabiex persuna tkun tista tigbed flus li ghaddew tramite

l-kumpanija taghhom Fexserv, irid ikun hemm persuna nominata fuq il-

MTCN u li wara li tipprezenta l-passaport tkun tista tinghata l-flus.

L-

informazzjoni dwar il-persuna nominata trid tkun imdahhla fis-sistema

Skond ix-xhud, il-parte civile Emanuel Farrugia Cremona qatt ma

ghamel uzu minn din is-sistema taghhom jew innomina lil hadd sabiex

jigbed il-flus.

Meta s-sistema tintuza online irrid jinghata l-permess sabiex jintuza l-credit

card ta' persuna ghaliex tkun qed tuza il-cvv code fuq wara tal-credit card li

jkollha tlett numri bhala forma ta' identifikazzjoni.

Minn analizi tad-dokument esebiti20 jirrizulta li fi perjodu ta' tlett xhur u

nofs kien hemm trasferiment ta' total ta' wiehed u tlettin elf Euro

(€31,000), bil-maggoranza taghhom f'ammonti ta' elf euro ghal kull

transazzjoni u hlief ghal- transazzjoni wahda kollha saru mill-fergha ta'

Minn ezami ta' kull transazzjoni jirrizulta li l-ammonti kienu minn

Ix-xhud ikkonferma wkoll li minn ezami tad-dokumenti, l-imputata

u n-numru tal-MTCN (Money Transfer Control Number).

ikkonferma li dawn il-flus hargu minn xi kont, izda f'dan il-kaz hadd ma

pprezenta ruhu fl-agenzija biex ipoggi l-flus hemmhekk biex tehodhom l-

imputata u jidher li dawn kienu gew trasferiti online.

In kontro ezami spjega li "jekk ma toqghodx attent bil-credit card tieghek jew

Ix-xhud jghid ukoll li huwa ma jistax jghid minn ghamel it-transazzjoni

ghaliex huwa biss il-persuna bil-qieghda wara l-kompjuter li jista jghid.

Ikkunsidrat

Mix-xhieda tal-parte civile, Emanuel Farrugia Cremona, li nghatat fl-udjenza tas-

26 t'April 2017 irrizulta li darba minnhom mar sabiex juza l-credit card

tieghu biex jigbed flus u ma sabiex fil-kartiera tieghu.

Meta rraporta lil-

bank ta' Bank of Valletta talab sabiex jigbdulu l-kumplament tal-flus li

kien fadallu u rrealizza li l-maggoranza tal-flus li kienu fil-kont tieghu

kienu ngibdu minn xi hadd mhux awtorizzat.

Ix-xhud stqarr li qatt ma awtorizza dawn it-transazzjonijiet kollha li gew

ipprezentati mil-kumpanija Fexserv fir-rapport taghhom.23 Ix-xhud kellu

Minkejja li kien jircievi messaggi dwar it-

transazzjonijiet spjega li l-mobile fuq liema kien jircievi t-transazzjonijiet

kien jinzamm go vann li kien bil-hsara u qatt ma nduna li kien qed jircievi

dawn il-messaggi ghaliex ma tantx kien juzah.

L-imputata kienet taf li dan il-mobile partikolari ma kienx jaghti kasu "u

hi taf li ma naghtix kasu il-mobile jien, dejjem b'dan ghax jien b'dan nahdem."25

L-ahhar darba li x-xhud kien awtorizza trasferiment ta' flus kien

f'Dicembru tas-sena 2016 meta kien ghadda somma flus lill-imputata, fl-

ammont ta' hames mitt Euro (€500) biex jghinnha u hi tkun tista'

sentejn, u kienet ilha kwazi sena u nofs tghix mieghu u kienet assistiet lill-

parte civile jaghmel it-trasferiment fuq Western Union bl-uzu tal-

kompjuter.

23 Vide Folio 26 ta' l-atti processwali 24 Folio 61 fuq wara, ta' l-atti processwali 25 Folio 68 fuq wara, ta' l-atti processwali

Ix-xhud stqarr li qatt ma kienet tuzalu l-credit cards tieghu u "li kienet trid

mhux minn fuq il-kompjuter."26

Il-parte civile ma kienx jaf li l-imputata kienet qieghda tmur il-Western

Union u meta rraporta s-sitwazzjoni mal-bank, qalulu li l-bicca kbira tat-

trasferiment saru mill-Western Union u xi whud minn hwienet gewwa

L-Imġarr li qatt ma kien ta permess ghalihom.

"Spettur Nikolai Brockwell: Jigifieri inti darba minnhom approvajt hames mitt euro,

imma l-bqija ma approvajt xejn minn dawn it-tmienja u tlettin elf, li naqsu?

Xhud: Le, le le xejn, dawk l-erbat hwienet li naf liema huma ukoll."27

Ix-xhud spjega wkoll li l-flus naqsulu minn zewg credit cards, izda fil-waqt

Xhud: Le, u ma taghtniex flus, cempilt qaltli dik xi hadd gibidlek 5000 imma l-

Spettur Nikolai Brockwell: Jigifieri naqsulek mill-visa Gold waqt li kienet ghandek

26 Folio 63 fuq wara ta' l-atti processwali 27 Folio 63 fuq wara ta' l-atti processwali

Spettur Nikolai Brockwell: U dejjem baqghet ghandek dik?

Ix-xhud kompla jispjega li l-unika darba li awtorizza lill-imputata

taghmel trasferiment ghalih, hu kien prezenti u uzat il-kompjuter tieghu

necessita' li tmur hi stess il-Fexserv.

Dan jirrizulta li gara f'Dicembru tas-

sena 2016 u m'ghandhux jitqies li jiffigura fl-imputazzjonijiet mertu ta'

dan il-kaz.

Fil-fatt, jidher li l-imputazzjonijiet jirreferu ghall-perjodu ta'

Mix-xhieda tieghu irrizulta wkoll li jum qabel ix-xhud ta x-xhieda tieghu

l-Qorti gie avvicinat minn persuna li cemplitlu fuq il-mobile tieghu ghan-

nom ta' l-imputata li staqsietu jekk ikunx lest li jahfrilha jekk hi thallsu

In-numru minn fejn saret it-telefonata kien numru

telefoniku tal-habs.

kkonferma li saret din it-telefonata mid-divizjoni tan-nisa u li l-

konversazzjoni saret bl-Ingliz.

Madankollu ma setax jghid minn kienet il-

persuna li ghamlet it-telefonata.29 Wara li l-Qorti semghet it-telefonata

setghet tikkonferma li kienet saret proposta minn persuna li qalet li kienet

traduttrici u talbitu sabiex jahfrilha qabel is-seduta tal-Qorti u thallsu lura

kollox bin-nifs sabiex b'hekk hi ma tibqax il-habs.30

Il-Qorti tqis din il-parti tax-xhieda inkwetanti u ta' preokupazzjoni.

Hawnhekk jirrizulta indubbjament li, waqt li l-imputata kienet taht arrest

preventiv, sar tentattiv ta' intralc ta' provi tramite terzi persuni minn

Illi fil-waqt li jirrizulta li din il-persuna kienet tinstema

bhala persuna barranija hi qatt ma gie identifikata.

Hareg car mir-

recording li din il-persuna kienet qed isservi bhala messaggier u li d-

diskors ma' l-imputat kien biex jinstab mezz sabiex il-proceduri kontra l-

imputata ma jissokktawx.

Fit-telefonata jghid li kkawzatlu problemi b'dak li ghamlet u li:

l-flus li qal li kienet gibdet.

"Dr. Martin Fava: Ara hux qed nghid sew li l-flus kienet qed ittihomlok meta

Dr. Martin Fava: Kienet taghtihomlok il-flus li kienet gibdet?

Xhud: Eh mhux hekk, x'taghtini?

Qorti: Iva jew le?

31 Folio 70 fuq quddiem u wara, ta' l-atti processwali

Ix-xhud ipprezenta wkoll dokumentazzjoni minghand il-Bank of Valletta

li biha juri li l-parte civile kien qed jikkontesta l-ammonti u t-

transazzjonijiet li kienu saru.32

Ikkunsidrat

Mix-xhieda ta' PS1320 Shaun Brincat Dowdall irrizulta li l-imputata kienet qieghda

tahdem bl-istess sistema kull darba li tigbed il-flus.

tghaddi minn quddiem il-hwienet, inkluz l-ghassa ta' San Giljan, tibqa

niezla, tigbed il-flus u terga' titlaq.

qed iddur b'taxi ta' lewn tal-fidda, instabet b'kopja tal-karta ta' l-identita

ta' Emanuel Farrugia Cremona fil-basket taghha u spjegat li huwa l-partner taghha

isem Looking Good ikkonferma li l-imputata kienet tattendi l-hanut tieghu.

Kien anke ghadda lill-pulizija CCTV footage u kkonferma l-istess.

L-Ispettur Trevor Cameron fix-xhieda tieghu spjega l-mod kif l-imputata

kienet qieghda topera b'mod mahsub u sofistikat u dan kien isir billi l-

imputata tohloq kont bil-kompjuter mal-Fexserv, tircievi n-numru ta' dan

il-kont, iddahhal id-dettalji tal-persuna li qed jaghti permess biex dawn

il-flus imorru f'kont iehor u imbaghad tmur ghand il-Western Union

b'dak in-numru tal-kont.

Wara li jqabblu n-numru tal-kont li jkun ircieva

mill-kompjuter,

tinghata d-dritt biex

ghandhom imorru dawn il-flus.33 Jekk persuna jkun jaf in-numru tal-kont

il-karta

ta'

tal-persuna

transazzjonijiet.

Mill-investigazzjoni tal-pulizija irrizulta li l-imputata kienet qed tmur

kwazi kuljum, b'taxi, taghmel dawn it-transazzjonijiet u gieli kienet tkun

Din it-terza persuna qatt

ma giet identifikata jew imressqa mill-pulizija.

Fil-fehma tal-Qorti minn hawn jidher car kif l-imputata kienet hasbet u

pjanat b'mod dettaljat u akkurat kif kellha taghmel sabiex takkwista dawn

l-ammonti ta' flus.

Mill-modus operandi ta' l-imputata jirrizulta li din ma

kintix azzjoni ta' darba imma baqghet issir ghal perjodu ta' zmien tigbed

ammonti kbar ta' flus u dan minghajr l-gharfien jew il-kunsens tal-vittma.

Mix-xhieda ta' Alexander Farrugia Holland, li xehed bhala rapprezentat tal-Bank

of Valletta jirrizulta li l-bank irnexxilu jirkurpra l-flus lura bis-sistemi

taghhom salv ghal xi ammont ta' elf Euro biss u li kienu f'posizzjoni li

jirritornawhom lura lill-parte civile.

Ix-xhud esebixxa wkoll sensiela ta'

CCTV footages li minnhom tidher l-imputata, flimkien ma' mara ohra.34

Illi f'dan il-footage, l-imputata tidher f'diversi ATM's f'San Giljan taghmel

Minn analizi interna tal-bank irrizulta li z-zewg credit cards tal-parte civile

kienu stabbiliti sabiex jintbaghat SMS kull darba li ssir transazzjoni u dan

Dwar il-Visa Gold card, din

kienet f'isem il-parte civile biss u hija marbuta ma' Savings Account

irraporta mal-bank li ma kienx awtorizza dawn it-transazzjonijiet.

Ikkunsidrat

Il-vittma Emanuel Farrugia Cremona rega tela jixhed nhar l-10 t'Ottubru 201837 fejn

biddel il-posizzjoni tieghu u stqarr li issa jissuspetta li hi m'ghandha

Illum il-gurnata r-relazzjoni taghhom hija tajba u qeghdin

jergghu jghixu flimkien bhala koppja.

Iddikjara wkoll li sa fejn hu possibli jixtieq li l-proceduri kontra l-imputata

il-kaz.

Illi l-Qorti l-ewwel u qabel kollox tara li l-imputata nhar is-26 ta' Lulju

2017 ghamlet talba ghall-ghoti tal-helsien mill-arrest.

Illi l-Qorti kif kienet

diversament ipreseduta kienet talbet sabiex qabel tikkonsidra t-talba,

ghandha tindika l-indirizz fejn hija qeghda tipproponi li tmur tirrisjedi u

tindika jekk ghandhiex xi persuna li tista sservi ta' garanti idoneju f'dan

Permezz ta' risposta data l-1 ta' Awissu 2017 id-difiza ta' l-imputata stess

iddikjarat li l-persuna li ser ikun responsabbli ghaliha huwa certu Duncan

Berry bin-numru tal-karta tal-identita 40784(M) u resident Marzu, 62,

Triq il-Kampanella, Fgura.

Illi lil-Qorti qatt ma gie indikat jew zvelat

lilha x'inhi r-relazzjoni jew il-konessjoni bejn Duncan Berry u l-

imputata, u fl-ahjar ipotesi, dan qatt ma gie registrat in atti.

Din il-Qorti

tqis li la darba l-imputata kienet ser tmur tirrisedji b'mod permanenti

f'dan l-indirizz ma' din il-persuna (u dan dejjem sabiex tissostanzja t-

taghha ghall-ghoti

ta'

importanza li l-Qorti kif kienet diversament preseduta tkun taf x'kienet

il-konessjoni tal-imputata ma' l-imsemmi Duncan Berry f'dawn il-

Sussegwentement a bazi ta' dawn il-garanziji l-imputata inghatat il-

helsien mill-arrest fil-31 ta' Awissu 2017.38

Illi f'dan

id-digriet tal-Qorti hemm

imnizzel bhala whud mill-

Li ma tkellimx jew tavvicina la direttament u anqas indirettament lix-xhieda

kundizzjonijiet:

tal-Prosekuzzjoni;

Jekk tbiddel l-indirizz tad-dar, tinforma lill-Pulizija b'dan it-tibdil fi zmien

tnax il-siegha minn tali bdil."

Illi mill-atti ma jirrizultax li l-pulizija qatt giet informata b'ebda tibdil ta'

indirizz izda minflok jirrizulta li, sa mill-inqas Ottubru 2018, l-imputata u

l-parte civile regghu bdew jghixu flimkien bhala koppja.

Il-Qorti ma tqisx

li dan l-agir huwa wiehed accettabbli u hija fid-dmir li tirrilevah u li l-

istess jigi mistharreg.

Illi fil-mori tal-kawza u fil-perjodu meta l-prosekuzzjoni kienet ghadha

qed tressaq il-provi taghha, irrizulta b'mod car li l-imputata l-ewwel

wara t-talba taghha ghall-helsien mill-arrest, marret tghix ghand il-vittma

stess u dan minghajr ma ottjeniet l-awtorizzazzjoni tal-Qorti sabiex tvarja

l-kundizzjonijiet tad-digriet ghall-ghoti tal-helsien mill-arrest u minghajr

ma gharrfet il-pulizija b'dan.

Illi wara dan l-akkadut, il-parte civile eventwalment tela jixhed il-Qorti,

jitlob sabiex jitwaqqghu l-proceduri fil-konfront tas-siehba tieghu u

sahansitra biddel il-fehma tieghu u beda jaghti interpretazzjoni differenti

tal-istess fatti li kien gja' ddepona dwarhom bil-gurament tieghu.

Oltre dan, din il-Qorti tara li l-unika talba li saret mill-imputata kienet

nhar is-27 ta' Frar 2019.

Fit-talba tiddikjara li marret tghix fl-indirizz St

James Court, Flat 2, Triq is-Sinja, Ħaż-Zebbug (Malta).

Illi minn ezami ta' l-atti jirrizulta

li dan huwa l-istess indirizz li kienet tghix fih mal-parte civile qabel ma

tressqet il-Qorti u l-istess indirizz li marret tghix fih minghajr ebda

awtorizzazzjoni tal-Qorti mill-inqas minn Ottubru 2018.

Dan l-agir jista'

jammonta ghal ksur tad-digriet tal-helsien mill-arrest.

Il-Qorti tara wkoll li f'din it-talba l-imputata tghid li "L-esponenti, sal-lum,

imxiet ma dawn il-kundizzjonijiet rigorosament" meta effettivament, mix-

xhieda tal-parte civile stess, jirrizulta l-kuntrarju.

Id-digriet tal-helsien mill-arrest, b'kundizzjonijiet cari, imposti proprju

fid-dawl ta' allegazzjonijiet li s-siehba tal-vittma setghet abbuzat mir-

relazzjoni taghhom biex approprjat ruhha minn xi flejjes, ma kienx

qieghed hemm biex jigi injorat.

Din il-Qorti tqis ukoll li l-avukati tal-

partijiet ghandhom ikunu bil-wisq aktar attenti meta jipprestaw ruhhom

ghal dikjarazzjonijiet tal-klijenti taghhom, aktar u aktar meta uhud minn

dawk id-dikjarazzjonijiet jirrizultaw inveritieri jew sahansitra qarrieqa.

Minn naha taghha, il-prosekuzzjoni messha informat lill-Qorti b'mod

immedjat u missha intervjeniet meta rat li l-imputata marret tghix gor-

tal-prosekuzzjoni specjalment

jekk

deherilha li dan l-istat ta' fatt seta' jwassal (kif effettivament gara) li l-

parte civile jkollu ripensament dwar il-posizzjoni tieghu.

Din il-Qorti ma

tqishiex bhala xi haga leggera affattu meta xhud jibdel il-posizzjoni tieghu

li jkun gja kkonferma bil-gurament waqt proceduri serji pendenti u

sahansitra waqt l-istadju tal-provi tal-prosekuzzjoni.

Ghalhekk il-Qorti sejra biex tghaddi sabiex f'din is-sentenza stess tordna

li dan l-akkadut jigi debitament investigat mill-pulizija u dan, sabiex jigi

determinat jekk kienx hemm ksur tal-kundizzjonijiet ghal-ghoti tal-

Illi l-investigazzjoni ghandu issir ukoll sabiex jigi

determinat taht liema cirkostanzi l-imputata provdiet l-indirizz u l-

persuna ta' Duncan Berry bhala l-persuna ghand minn kellha tmur

tirrisjedi u kif, meta u taht liema awtorizzazzjoni telqet minn ghand

Duncan Berry u marret tghix ghand il-parte civile meta dan ta' l-ahhar

kien xhud fl-istadju tal-provi tal-prosekuzzjoni.

Illi x-xhud principali meta xehed it-tieni darba kellu ripensament wara li

l-imputata marret tghix mieghu u jghid:

"qabel ma mort naghmel ir-rapport San Giljan, Il-Gżira, lilha informajta lil

Cocks xi tlett ijiem qabel u bejn wiehed u iehor sakemm dahal ir-rapport u hekk

ghaddiet xi gimgha.

Hekk kellha taghmel xi haga ghamlitu, jigifieri qed

nissuspetta jiena li mghanda x'taqsam xejn.

..ghax jien ghedtilha xi tlett ijiem qabel, jiena ha mmur naghmel rapport,

ghedtilha biex jekk ghandek x'taqsam, tkellem.

Qaltli, jiena mghandiex x'naqsam

xejn ansi kienet nizlet ticcekja fil-hwienet fejn hargu xi flus.

Kont inzilt jien ukoll

u ma konnha sibna xejn jigifieri."39

Din il-Qorti fid-dawl ta' dan kollu ser tqis is-sustanza tat-tieni darba li

xehed il-parte civile fil-kuntest ta' dan kollu u tqis li t-tieni xhieda ta'

Emanuel Farrugia Cremona mhijiex versosimli u tikkuntrasta bil-qawwi kemm

ma' l-ewwel verzjoni moghtija mill-parte civile, kif ukoll mal-bqija tal-

provi prodotti mill-prosekuzzjoni, inkluz filmati, u provi dokumentarji

Meta xehed l-ewwel darba, Farrugia Cremona kien ghamilha cara li kien

diga gie avvicinat sabiex ibiddel il-posizzjoni tieghu minn xi persuna

gewwa l-habs ghan-nom tal-imputata.

Kien biss wara li l-imputata

marret tghix mieghu li rega' tela jixhed b'verzjoni differenti.

xhieda tieghu, imbaghad, ma jispjegax b'mod konvincenti u lanqas

jissostanzja ghalfejn illum qed jahseb li l-fatti setghu kienu differenti.

Fil-waqt li l-Qorti tiehu konjizzjoni tal-fatt li illum il-gurnata l-parte civile

hafer lill-imputata, madankollu, minkejja din il-posizzjoni tal-parte civile,

dawn il-proceduri huma ta' natura ex officio u ma jistghux jigu mwaqqfa

minhabba l-fatt li l-parte civile hafer lill-imputata.

Ix-xhieda li nghatat minn Emanuel Farrugia Cremona kienet u baqghet legalment

valida u fl-istess xiehda ta' Ottubru 2018, qatt ma gew innegati jew

mibdula l-fatti li kienu gew originarjament rakkontati mill-parte civile.

fatt li illum il-parte civile u l-imputata regghu rrangaw bejniethom tista'

tigi meqjusa biss minn din il-Qorti bhala attenwanti fil-konsiderazzjonijiet

tal-Qorti jekk jirrizulta li trid tinstab htija izda certament mhux bhala bazi

sabiex jitwaqqfu l-proceduri fil-konfront ta' l-imputata.

Ikkunsidrat

L-istqarrija ta' l-imputata

Illi l-istqarrija ta' l-imputata Benedetti Sapiano ittiehdet nhar it-12 ta'

April 2017 gewwa l-Ghassa tal-Pulizija f'San Ix-Xagħra minn kappara, san ġwann-Ispettur Trevor

Cameron, fil-prezenza ta' PC 168 Jonathan Spasojevic.

L-istqarrija ittiehdet

wara li kienet inghatat is-soliti twissija ta' xiex giet investigata u wara li

nghatat d-drittijiet kollha taghha dwar il-jedd li tikonsulta ma' avukat tal-

fiducja taghha qabel issirlha xi interrogazzjoni40.

L-istqarrija ta' l-imputata ittiehdet l-ghada li r-reat gie rapportat, u cioe'

fit-12 ta' April 2017.

L-imputata ghazlet li tiffirma kull pagna ta' l-

istqarrija wara li tkellmet ma' avukat qabel l-interrogazzjoni u kien

prezenti waqt l-interrogazzjoni taghha.

tirrispondix ghall-maggoranza tal-mistoqsijiet li sarulha u dawk l-iktar

pertinenti ghall-kaz.

Fl-istqarrija, l-imputata ikkonfermat li l-Emanuel Farrugia Cremona kienet ilha

tghix mieghu kwazi sentejn bhala gharajjes u kienu qed jippruvaw li

L-imputata ikkonfermat ukoll li kemm-il darba marret f'branka tal-

Madankollu ghall-maggoranza tal-mistoqsijiet, partikolarment dawk l-

iktar pertinenti ghall-kaz, l-imputata ghazlet li ma tirrispondix ghall-

mistoqsijiet.

Ikkunsidrat

Ix-xhieda ta' l-imputata

Illi l-imputata ghazel li b'mod volonarju taghti x-xhieda taghha.41 Illi tul

ix-xhieda taghha l-imputata tenniet li dak kollu li ghamlet kien bil-barka

ta' Emanuel Farrugia Cremona u li kien jaf b'kollox.

kkomettiet dawn ir-reati u li kollox sar bil-kunsens tal-parte civile.

Fix-xiehda taghha kkonfermat ukoll li fil-prezent kienet qieghda tghix

mieghu u kien hemm hsieb ta' zwieg.

Spjegat li ghandha t-tfal gewwa l-

Brazil u li l-parte civile imantnilha t-tfal taghha.

Meta kienet mitluba tispjega kif kien il-kunsens tieghu, l-imputata

"Huwa kien dejjem maghha, hu dejjem kien hdejha, il-kompjuter huwa tieghu u

Meta kienet tmur tigbed il-flus minn gewwa l-ATM, il-parte civile kien

"Jghidilha biex tigbed ghax ma jkollux zmien biex imur.

kien jibqa' hdejha."42

Qaltlek il-card dejjem kienet tkun mieghu u kull darba li jkollu, li jkollu bzonn

jigbed jaghtiha lilha u jghidilha biex tmur tigbed."43

Meta tqabbel ix-xhieda ta' l-imputata flimkien max-xhieda tal-vittma ma

jirrizultax li dak li tinsisti fuqu l-imputata huwa kkoroborat jew jaqbel ma

dak li xehed il-parte civile z-zewg darbiet.

Lanqas ma jaqbel jew

jikkorrispondi mal-provi l-ohra migjuba mill-prosekuzzjoni.

mal-mod kif kienet topera u x-xhieda l-ohra li xehdu din il-Qorti mhijiex

konvinta minn dak li xehdet l-imputata.

Fil-waqt li l-imputata tinsisti li

kull ma ghamlet kien permessibli, l-ispjegazzjonijiet taghha huma vagi u

Tenniet li r-raguni ghalfejn kienu jintbaghtu flus barra kienu sabiex

tmanti t-tfal taghha.

Filwaqt li dan il-mottiv jista jkun minnu u b'skop

genwin, dan ma jnaqqasx ir-responsabilita' taghha tal-mod kif akkwistat,

uzat jew hadet il-flejjes tal-parte civile.

Ikkunsidrat

Dwar l-ewwel akkuza tal-assocjazzjoni, anke jekk tigi applikata ghar-reati

kollha li taghhom giet imputata Gleiciane Lino Sapiano, ma jirrizulta bl-

ebda mod li kien hemm intervent u wisq anqas ftehim ta' mill-inqas tnejn

Filwaqt li l-prosekuzzjoni taghti indikazzjoni li kien hemm

persuna ohra prezenti ma' l-imputata f'xi okkazjonijiet, bl-ebda mod ma

gie pprovat li l-prezenza ta' dik il-persuna (li baqghet mhux identifikata)

issarraf f'assocjazzjoni mal-imputata.

Ghalhekk, din il-Qorti mhijiex ser

issib htija f'dan ir-rigward.

Fir-rigward tar-reat tar-ricetazzjoni, dan ir-reat ma jirrizultax.

spjegat aktar 'il fuq f'din is-sentenza, ir-reat ta' ricetazzjoni jiddependi fuq

li wiehed jilqa' ghandu, jixtri jew jindahal biex ibiegh jew imexxi xi oggett

(hu x'inhu l-oggett), liema oggett kien effettivament misruq, miksub

b'qerq jew akkwistat b'xi wiehed mir-reati dwar hwejjeg akkwistati jew

Ir-reat anterjuri irid ikun gie kommess u

ghalhekk, akkuza taht l-artikolu 334 tippresupponi l-esistenza ta' reat

iehor precedenti li ghandu effettivament ikun gie kommess, altrimenti r-

reat tar-ricettazzjoni ma jistax jirrizulta.

Issa f'dan il-kaz, ma jirrizulta bl-

l-agir tal-imputata

jikkonfigura f'dawn

Konsegwentement, l-imputatat ma tistax tinstab hatja tat-tielet akkuza.

Il-Qorti tqis li fir-rigward tar-raba' imputazzjoni, ossija dik taht l-artikolu

308 tal-Kodici Kriminali, il-htija ma tistax tirrizulta.

Minkejja li jirrizulta li

l-imputata kienet tadopera sistema ta' kif tiehu l-flejjes li jappartjenu lill-

parte ivile, minn imkien ma jirrizultaw dawk ir-raggiri jew dik il-messa in

scena u lanqas ma jirrizulta xi raggiri jew inganni nducew lill-parte civile

sabiex jiddisponi minn xi gid tieghu jew li jispussessa ruhu minn xi

hwejjeg tieghu favur l-imputata.

Ghall-kuntrarju, il-parte civile, fix-

xiehda tieghu jikkonferma li kull haga li saret, saret bl-insaputa u bl-

assenza tal-kunsens jew awtorizzazzjoni tieghu.

Ghal dawn ir-ragunijiet, l-elementi necessarji tar-reat ta' truffa ma

jirrizultawx, u l-Qorti sejra tillibera lill-imputata minn din l-akkuza.

Anke fir-rigward tal-ahhar imputazzjoni, din il-Qorti ma tistax tara kif il-

fatti tal-kaz in ezami jiffiguraw taht dan ir-reat.

Kif diga' ntqal aktar 'il fuq

f'din is-sentenza, sabiex jirrizulta r-reat tal-frodi innominata, ghandu

jirrizulta li kien hemm imqar gidba li effettivament tammonta ghal qerq,

u cioe' li tkun intiza sabiex il-vittma jaghmel jew jonqos milli jaghmel xi

haga li b'konsegwenza tirrekalu telf patrimonjali.

Minkejja li m'hemmx

dubju li l-vittma Farrugia Cremona sofra telf patrimonjali, ma jirrizultax li kien

hemm dik il-'gidba' jew dak l-agir meqjus necessarju sabiex tirrizulta din

Ghalhekk, anke fir-rigward ta' din l-imputazzjoni, din il-Qorti ma tistax

Dwar it-tieni imputazzjoni, ossija dik tas-serq, din il-Qorti pero' tqis li l-

elementi tas-serq gew ipprovati fis-shih.

M'hemmx dubju li l-imputata

hadet hwejjeg ta' haddiehor b'qerq, kontra l-volonta tal-parte civile

Farrugia Cremona u evidentement bl-iskop li tapprofitta ruhha minn dawk il-

flejjes.

Madankollu, din il-Qorti tqis li fir-rigward tal-aggravji tal-mezz,

tal-persuna, tal-lok u tal-hin, din il-Qorti tqis li l-istess aggravji ma gewx

provati skond id-definizzjonijiet rispettivi taghhom taht l-artikoli 263,

268, 269 u 270.

Ghalkemm jirrizulta li l-imputata eskogitat sistema ta' kif

iddawwar flejjes favur taghha mill-kompjuter li kien jinsab fid-dar ta'

abitazzjoni tal-imputata, jidher li sa dak l-istant li tkun hekk dawwrithom

il-flejjes ma

jkunux ghadhom

teknikament, ghalhekk, is-serq ikun ghadu ma avverax f'dik id-dar ta'

abitazzjoni.

Jekk xejn, jista' jkun li jkun avvera ruhu xi reat iehor, izda

mhux dak tas-serq.

Ghal din ir-raguni, l-aggravji tal-lok u tal-persuna ma

jistghux jirrizultaw.

Dwar dak tal-mezz, minn qari tat-test tal-ligi, ma

jirrizultax xi wiehed mill-mezzi indikati fil-ligi ghall-finijiet ta' dan l-

Dwar dak tal-hin, imbaghad, ma tirrizulta ebda prova li r-reat

sar fil-hin ta' bejn inzul u tlugh ix-xemx.

L-istess ma jistax jinghad fir-rigward tal-aggravju tal-valur.

dubbju li ghalkemm b'sistema aktar kumplessa minn sitwazzjonijiet ohra,

l-imputata effettivament serqet flejjes tal-parte civile, fuq medda ta'

zmien, f'somma li teccedi t-€30,000.

Konsegwentement, ghandu japplika

l-artikolu 279 (b) tal-Kodici Kriminali u din il-Qorti sejra ssib htija tal-

imputata f'dan ir-rigward.

Ikkunsidrat

Illi ghal-finijiet ta' piena li ghandha tigi erogata mill-Qorti, il-Qorti qieset,

b'zieda mac-cirkostanzi kollha tal-kaz is-segwenti fatturi:

-Il-imputata ghandha fedina penali netta.44

-Il-parte civile hafrilha u illum il-gurnata qed jerghu jibnu relazzjoni

Ghaldaqstant il-Qorti wara li rat l-artikoli 18, 31, 48A(1)(2)(3)(4), 20, 31,

17, 18, 19, 20, 22, 23, 31, 532A, 532B u 533, 412C, 412D, 382A, 383, 384, 385

u 386 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta issib lil

Gleciane Lino Sapiano mhux hatja ta' l-ewwel, tat-tielet, tar-raba' u tal-

hames imputazzjonijiet u tillibera minn kull htija u piena dwarhom, hatja

tat-tieni imputazzjoni, izda aggravata biss bil-valur u minghajr l-aggravju

tal-mezz, hin, lok u persuna u tikkundannaha ghal perjodu ta' tmintax

(18) il-xhar prigunerija, li b'applikazzjoni tal-artikolu 28A tal-Kodici

Kriminali qed jigu sospizi ghal zmien tlett snin (3) millum.

Il-Qorti, a tenur tal-Artikolu 28A(4) tal-Kodici Kriminali, spjegat lill-hatja

bi kliem car ir-responsabbilita' taghha taht l-Artikolu 28B tal-Kodici

Kriminali jekk hija tikkommetti, matul il-perjodu operattiv ta' din is-

sentenza, reat li ghalih hemm piena ta' prigunerija.

Ill-Qorti b'referenza ghal dak li ntqal aktar 'il fuq f'din is-sentenza45 u

wara li rat l-artikolu 579(2) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta tordna

komunika immedjata ta' din is-sentenza lill-Kumissarju tal-Pulizija sabiex

l-imputata tigi investigata dwar jekk kienx hemm ksur tad-digriet tal-

Qorti tal-Magistrata (Malta) li nghatat mill-Magistrat (dak iz-zmien) Dr.

Aaron Farrugia fil-31 ta' Awissu 2017 dwar il-kundizzjonijiet ghall-helsien

mill-arrest kif ukoll jew jekk giex kommess intralc ta' provi jew reat iehor.

KOMUNIKA: Kummissarju tal-Pulizija

Il-Qorti wara li rat l-Artikoli 383 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, sabiex

tipprovdi għas-sigurta` pubblika, tqiegħed lill-ħatja Caruana Pulls Lino

Sapiano taħt obbligazzjoni tagħha personali għal perjodu ta` sena taħt

penali ta` elf ewro (€1,000.

In vista tal-fatt li l-parte civile iddikjara li l-imputata u hu jghixu flimkien

u li ghandhom relazzjoni, il-Qorti tqis li m'hemmx ragunijiet validi sabiex

jinhareg Ordni skond l-artikolu 412C tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta.

In vista tal-fatt li ma gewx mahtura esperti f'dan il-kaz, din il-Qorti

tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-talba tal-prosekuzzjoni sabiex

tordna lill-imputata thallas l-ispejjez li ghandhom x'jaqsmu mal-hatra ta'

l-esperti skond l-artikolu 533.

Moghtija illum nhar il-10 ta' Dicembru 2020 fil-Qrati tal-Gustizzja,


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA (ĠURISDIZZJONI KOSTITUZZJONALI) ONOR.

IMĦALLEF ROBERT G. MANGION SEDUTA TAL-10 TA' DICEMBRU 2020

Nru. fuq il-Lista tal-Kawzi: Referenza Kostituzzjonali nru.

Fl-atti tar-Referenza Kostituzzjonali tal-5 ta' Novembru 2020, maghmula mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti tal- Minorenni fl-atti tal-kawza fl-ismijiet:- Direttur ghal Harsien tal-Minuri vs. Doreen Gaunt u Joseph Giusti

Rat ir-referenza kostituzzjonali maghmula mill-Qorti tal-Magistrati (Malta)

bhala Qorti tal-Minorenni [il-Qorti Referenti jew il-Qorti tal-Minorenni] fil-

5 ta' Novembru 2020 (sedenti l-Magistrat Dr Yana Braddick-Southgate Micallef Tanti) li

permezz taghha il-Qorti Referenti talbet li din il-Qorti tistharreg il-kwestjoni

kostituzzjonali mqajma quddiem

il-Qorti

tal-Minorenni mill-intimata

"Dr. Mifsud Mejlak in vista tal-artiklu tal-ligi qieghed jitlob zmien lil

Qorti biex jipprezenta kawza kostituzzjonali billi d-drittijiet

ta' l-akkuzati qed jigu lezi peress li ma jistghux jressqu d-difiza taghhom

sewwa u dan imur kontra id-due process tal-artikolu 4 (3) tal-

Konvenzjoni.

Il-Qorti taghmel referenza ghal artikolu 32 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u

l-artikolu 4 (3) tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropeja Kap 319 u fic-

cirkostanzi tirreferi l-proceduri lil Prim' Awla tal-Qorti Civili (sede

Kostituzzjonali) u fl-opinjoni tal-Qorti l-artikolu 20 (12) jponi fuqha li

tisma' x-xhieda kollha f'seduta wahda u kif dawn ic-cirkostanzi li intalab

mid-difiza li ssir referenza kostituzzjonali stante li ma kienx f'posizzjoni

li jaghti parir lil klijenti tieghu u jressaq id-difiza taghhom jekk il-

proceduri kollha iridu jsiru f'seduta wahda.

Fl-opinjoni ta' din il-Qorti

din it-talba mhux frivola u/jew vessatorja."1

Rat illi l-process tal-kawza pendenti quddiem il-Qorti tal-Magistrati bhala

Qorti tal-Minorenni fl-ismijiet "Direttorat ghal Harsien tal-Minuri vs.

Rat in-nota tal-Qorti referenti pprezentata fis-17 ta' Novembru 2020 li

permezz taghha spjegat ic-cirkostanzi kollha li minnhom fil-5 ta' Novembru

2020 kien hemm il-htiega ta' referenza kostituzzjonali kif ukoll it-termini ta'

1 Pagna 1 tal-process.

dik l-ordni ta' referenza kostituzzjonali u dan in segwietu ta' digriet ta' din

il-Qorti tas-6 ta' Novembru 2020, liema nota taqra kif gej:-

Il-Qorti Referenti ai termini tal-Artikolu 14(1) tal-Kap 602 tal-Ligijiet

ta' Malta ghandha l-kompetenza li tisma' u tiddeciedi l-kazijiet kollha

bhala Qorti tal-minorenni ai termini tal-Kap 287 tal-Ligijiet ta' Malta;

Illi s-subartikolu 3 (2) u (3) tal-Kap 287 jindikaw li l-Qorti tal-

Minorenni hi Qorti ta' Gudikatura Kriminali;

Illi dwar il-fatti s-subartikolu 20 (12) tal-Kap 602 jehtieg li l-Qorti fl-

Ewwel udjenza tisma' l-persuni kollha indikati fl-istess artikolu u wara

dik l-udjenza ai termini tas-sub artikolu 20 (13) tghaddi biex tawtorizza

l-ordinijiet

li d-Direttur

(Protezzjoni Minuri)

irrakkomanda fil-pjan ta' harsien u tista' tiddeciedi ukoll dwar l-ghotja

ta' responsabiltà ta' genituri lil persuni li jidrilha xierqa;

ivverbalizza li d-drittijiet tal-Akkuzati kienu qed jigu lezi stante li ma

jistax jressaq difiza taghhom sewwa u dan imur kontra id-due process tal-

artikolu 4 (3) tal-Konvenzjoni;

Illi l-Qorti Referenti tenut kont tal-fatt li fil-proceduri odjerni il-

minorenni kienu diga taht ordni ta' emergenza ai termini tas-sub-artikolu

20 (1) (2) (3) (4) u (5) tal-Kap 602 kien essenzjali li l-akkuzati ikollhom

id-dritt taghhom li l-Avukat ikun jista' jikkonsulta maghhom u jressqu l-

F'seduta wahda dan ma setax isehh stante li l-

Avukat ma setax jikkonsulta sew mal-klijenti tieghu;

Illi ulterjorment, l-Qorti Referenti tirrileva li dawn il-proceduri huma

Illi rigwardanti

tar-riferenza Kostituzzjonali,

il-Qorti

Referenti taghmel referenza ghall-artikolu 32 (c) tal-Kostituzzjoni ta'

Malta rigwardanti d-dritt ta' rispett ghal hajja privata u familja tal-

Illi l-akkuzati ma setghux jiddefendu ruhhom sew sabiex issir ir-

revoka tal-Ordni ta' Emergenza konsegwenza ta' liema Ordni l-minuri

Giusti minghajr ma jkunu nghataw l-possibilita ta' difiza adeguata

meta l-provi jitressqu kollha f'seduta wahda."2

Rat l-atti kollha tal-kawza;

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tad-Direttur ghall-Harsien tal-Minuri

pprezentata fis-26 ta' Novembru 2020.

Rat illi l-Avukat tal-Istat, Doreen Gaunt u Joseph Giusti ma

pprezentawx nota ta' sottomissjonijiet.

Rat illi r-referenza kostituzzjonali giet differita ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidrat;

Artikolu 4 (3) tal-Kaptioli 319

Fin-nota spjegattiva mhejjiha mill-Qorti referenti datata 17 ta' Novembru

2020, saret referenza ghall-Artikolu 4 (3) tal-Konvenzjoni.

Dan l-imsemmi

artikolu jirreferi ghal x'jikkostitwixxi xogħol forzat jew obbligatorju u

ghalhekk jidher li f'din il-kawza m'ghandu l-ebda relevanza, stante li hawn

ta' ordni

ta' emergenza ghall-protezzjoni

tal-minuri

allegatament qeghdin isofru hsara sinifikanti.

Dan maghdud, mill-qari tal-

verbal tal-5 ta' Novembru 2020 il-Qorti tal-Minorenni ghamlet referenza

ghall-Artikolu 4 (3) tal-Kapitolu 319, l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropeja u

ghalhekk din il-Qorti tasal sabiex tikkonkludi li fin-nota spjegattiva taghha

2 Pagni 18C – 18D tal-process.

l-Qorti Referenti riedet tirreferi ghall-Artikolu 4 (3) tal-Kapitolu 319 u

mhux ghall-Artikolu 4 (3) tal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet

tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali.

L-Artikolu 4 (3) tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropeja jipprovdi hekk:

(3) Jekk f'xi proċedimenti f'xi qorti li ma tkunx il-Prim'Awla tal-Qorti

Ċivili jew il-Qorti Kostituzzjonali tqum xi kwistjoni dwar il-ksur ta' xi

wieħed mid-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali, dik il-qorti

għandha tibgħat il-kwistjoni quddiem il-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili

kemm-il darba fil-fehma tagħha t-tqanqil tal-kwistjoni ma tkunx

sempliċement frivola jew vessatorja; u dik il-qorti għandha tagħti d-

deċiżjoni tagħha fuq kull kwistjoni mibgħuta quddiemha skont dan is-

subartikolu u, bla ħsara għad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4), il-qorti

li quddiemha tkun qamet il-kwistjoni għandha tiddisponi mill-kwistjoni

skont dik id-deċiżjoni.

Din il-Qorti osservat li l-applikabbilita ta' dan l-artikolu huwa limitat ghal

referenzi kostituzzjonali sabiex jigi deciz mill-Prim'Awla Qorti Civili (sede

Kostituzzjonali) allegazzjonijiet ta' vjolazzjoni ta' wiehed mid-drittijiet

sanciti taht il-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-

Libertajiet Fondamentali.

Mill-qari akkurat tar-referenza mibghuta lil din il-

Qorti, u aktar u aktar min-nota spjegattiva, jirrizulta li din il-Qorti qed

tintalab mill-Qorti Referenti sabiex taghti d-decizjoni taghha fil-konfront ta'

provvediment tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

B'dan ifisser ghalhekk li l-

artikolu li tahtha ghandha ssir din ir-referenza m'huwiex l-Artikolu 4 (3) tal-

Kapitolu 319, izda a bazi ta' artikolu ekwivalenti li jinstab fil-Kostituzzjoni

ta' Malta, cioe l-Artikolu 46 (3).

Artikolu 46 (3) tal-Kostituzzjoni ta' Malta

L-Artikolu 46 (3) tal-Kostituzzjoni jaqra hekk:

"(3) Jekk f'xi proċeduri f'xi qorti li ma tkunx il-Prim'Awla tal-Qorti

Ċivili jew il-Qorti Kostituzzjonali tqum xi kwistjoni dwar il-ksur ta' xi

waħda mid-disposizzjonijiet

tal-imsemmija

(magħdudin), dik il-qorti għandha tibgħat il-kwistjoni quddiem il-

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili kemm-il darba fil-fehma tagħha t-tqanqil tal-

kwistjoni ma tkunx sempliċement frivola jew vessatorja; u dik il-qorti

għandha

tagħti d-deċiżjoni

tagħha fuq kull kwistjoni mibgħuta

quddiemha skont dan is-subartikolu u, bla ħsara għad-disposizzjonijiet

tas-subartikolu (4) ta' dan l-artikolu, il-qorti li quddiemha tkun qamet il-

kwistjoni għandha tiddisponi mill-kwistjoni skont dik id-deċiżjoni.

Il-Qorti tal-Minorenni fir-referenza taghha talbet lil din il-Qorti tiddeciedi

jekk l-Artikolu 32 (c) tal-Kostituzzjoni ta' Malta huwiex qieghed jigi lez

meta l-intimati "ma setghux jiddefendu ruhhom sew sabiex issir ir-revoka

tal-Ordni ta' Emergenza konsegwenza ta' liema Ordni l-minuri tnehhew

ma jkunu nghataw l-possibilita ta' difiza adeguata meta l-provi jitressqu

kollha f'seduta wahda."

Fil-fehma tal-Qorti Referenti "l-artikolu 20 (12)

jponi fuqha li tisma' x-xhieda kollha f'seduta wahda".

Qabel tghaddi ghal konsiderazzjonijiet taghha, jehtieg li l-ewwel jigi kwotat

l-Artikolu 32 (c) tal-Kostituzzjoni:

Billi kull persuna f'Malta hija intitolata għad-drittijiet u libertajiet

fundamentali tal-individwu, jiġifieri, id-dritt, tkun xi tkun ir-razza, post

ta' oriġini, fehmiet politiċi, kulur, twemmin, sess, orjentazzjoni sesswali

jew identità tal-ġeneru tagħha, iżda suġġett għar-rispett tad-drittijiet u l-

libertajiet ta' oħrajn u tal- interess pubbliku, għal kull waħda u kollha

kemm huma dawn li ġejjin, jiġifieri-

(ċ) ir-rispett għall-ħajja privata u familjari tiegħu,

id-disposizzjonijiet li ġejjin ta' dan il-Kapitolu jkollhom effett sabiex

jagħtu protezzjoni għad-drittijiet u libertajiet imsemmi jaqabel, salvi

dawk il-limitazzjonijiet ta' dik il-protezzjoni kif jinsabu f'dawk id-

disposizzjonijiet li huma limitazzjonijiet maħsuba biex jiżguraw illi t-

tgawdija tal-imsemmija drittijiet u libertajiet minn xi individwu ma

tippreġudikax id-drittijiet u libertajiet ta' oħrajn jew l-interess pubbliku."

Il-Qorti Civili, Prim'Awla

(sede Kostituzzjonali)

fis-sentenza

Repubblika ta' Malta vs. Matthew-John Tanti Mangion (42/2011 JRM) deciza

fil-15 ta' Novembru 2011 osservat

Illi l-Qorti tħoss li għandha tiċċara wkoll li, ladarba l-każ tressaq

quddiemha permezz ta' riferenza minn Qorti oħra, ma tistax tagħżel li ma

teżerċitax

is-setgħa kostituzzjonali

tagħha milli

kostituzzjonali jew konvenzjonali tar-riferenza.

Dan jingħad għaliex ir-

riferenza nnifisha torbot lil din il-Qorti li tiddeċidi l-kwestjoni riferuta u

ma tapplikax għaliha d-diskrezzjoni li hija miftuħa għal din l-istess Qorti

taħt l-artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni (jew l-artikolu 4(2) tal-Kap 319)

meta l-kawża tkun tressqet b'rikors mill-persuna aggravata"

Isegwi li din il-Qorti filwaqt li hija marbuta li tiddeciedi kull referenza li tigi

referta lilha minn Qorti Referenti, daqstant iehor hija marbuta li tapplika u

ssegwi b'mod rigoruz il-provvedimenti tal-ligi in materja.

Din il-Qorti

qieghda taghmel din l-osservazzjoni fid-dawl tal-kompetenza moghtija lilha

bis-sahha tal-Artikolu 46 (2) tal-Kostituzzjoni:

"(2) Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili għandu jkollha ġurisdizzjoni oriġinali

li tisma' u tiddeċidi kull talba magħmula minn xi persuna skont is-

subartikolu (1) ta' dan l-artikolu, u tista' tagħmel dawk l-ordnijiet,

toħroġ dawk l-atti u tagħti dawk id-direttivi li tqis xierqa sabiex

twettaq, jew tiżgura t-twettiq ta' kull waħda mid-disposizzjonijiet

tal-imsemmija artikoli 33 sa 45 (magħdudin) li għall-protezzjoni

tagħhom tkun intitolata dik il-persuna"3

Minn dan l-artikolu jirrizulta ferm car, li l-Qorti sede Kostituzzjonali hija

marbuta tiddeciedi fuq pretensjonijiet ta' lezjonijiet li jaqghu taht xi wahda

mid-disposizzjonijiet tal-Artikoli 33 sa 45 (maghdudin).

Din il-limitazzjoni

hija wkoll riflessa fit-tielet sub-artikolu sukwotat – l-artikolu li tahtu tista'

ssir referenza kostituzzjonali meta l-Qorti li tqum quddiemha kwistjoni

kostituzzjonali m'ghandhiex kompetenza tikkonverti ruhha jew tiddeciedi

fuq dik il-kwistjoni.

Kif digà gie osservat aktar 'il fuq ir-referenza kostituzzjonali in dizamina

tresqet sabiex din il-Qorti tiddeciedi jekk huwiex minnu li qieghed jigi lez l-

Artikolu 32 (c) tal-Kostituzzjoni meta l-intimati allegatament ma setghux

jiddefendu ruhhom sew sabiex issir ir-revoka tal-Ordni ta' Emergenza

ghaliex ma nghatawx differiment sabiex igibu l-provi f'seduta ohra sabiex

jippreparaw id-difiza taghhom.

Dan ghaliex skont il-Qorti Referenti kienet

prekluza mil-ligi li taghti differiment kif talbu l-genituri tal-minuri ghaliex

il-Qorti Referentis sostniet illi l-provi kellhom jitressqu kollha f'seduta

Sfortunatament il-Qorti tqis li l-Artikolu 32 li ghalih saret referenza fir-

referenza kostituzzjonali huwa eskluz mill-Artikolu 46, liema artikolu

jipprovdi ghall-possibilità ta' allegazzjoni ta' ksur ta' drittijiet fundamentali

a tenur biss tal-Artikoli 33 sa 45.

L-Artikolu 32 huwa kkunsidrat biss bhala

artikolu introduttiv ghal-lista ta' Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem u

wiehed dikjaratorju u mhux intiz sabiex jigi invokat bhala dritt fundamentali

Ghaldaqstant jista' bla tlaqliq jinghad li l-Artikolu 32 tal-

Kostituzzjoni ma jaghtix jedd sostantiv ta' harsien ghall-ilmenti tal-intimati,

izda huwa biss dikjarazzjoni ta' principju.

3 Enfasi mizjud mill-Qorti.

Il-gurisprudenza dwar dan il-punt hija kopjuza.

Din il-Qorti tibda billi

Direttur tar-Registru Pubbliku et (Rik Kost 70/2018 JRM) moghtija fid-

29 ta' Ottubru 2020 mill-Qorti Civili, Prim'Awla (sede Kostituzzjonali) fejn

"safejn l-ilment tar-rikorrenti jissejjes fuq ksur taħt l-artikolu 32 tal-

Kostituzzjoni, għandu

jingħad

li, għalkemm

Kostituzzjoni jagħmel parti mill-Kapitolu IV tal-Kostituzzjoni, ma jistax

jingħad li fih innifsu jħares xi jedd speċifiku: huwa artikolu li "jelenka d-

drittijiet u

libertajiet fondamentali

ta'

l-individwu protetti mill-

Kostituzzjoni … u jagħmel riferenza għal-limitazzjonijiet ta' dik il-

protezzjoni kif jinsabu f'dispożizzjonijiet speċifiċi tal-Kostituzzjoni"

30.11.1977 fil-kawża fl-ismijiet Dr Walter Vassallo Shead et vs Vassallo Gat.

14.5.2015 fil-kawża fl-ismijiet Bernard

Farrugia Soldat pro et noe vs Kummissarju tal-Artijiet et (konfermata mill-Q.

Fil-fehma tal-Qorti, dan ifisser li l-imsemmi

artikolu huwa tabilħaqq dikjarazzjoni ta' prinċipji imma mhuwiex

esegwibbli bħala dispożizzjoni li tagħti ħarsien ta' jedd speċifiku kif

jissemma fl-artikoli l-oħrajn ta' warajh u li jagħmlu mill-istess Kapitolu

Dan huwa l-qofol tal-ewwel eċċezzjoni tal-intimati [fis-sens li "l-

artikoli 32 [...] tal-Kostituzzjoni mhumiex fost dawk l-artikoli li jagħtu

jedd ta' azzjoni quddiem qorti b'setgħat kostituzzjonali."], u l-Qorti tqis

li għandha mis-sewwa għaldaqstant sejra tilqagħha;

Din il-Qorti kif preseduta aktar kmieni din is-sena proprju fit-30 ta' Gunju

2020 fil-kawza fl-ismijiet AB vs. CD (Ref.

82/2019 RGM) kellha l-

opportunità li taghmel osservazzjoni f'dan is-sens ukoll:

"Sabiex tista' ssir referenza kostituzzjonali il-kwistjoni li tqum quddiem

il-Qorti Referenti trid tkun dwar ksur ta' xi waħda mid-dispożizzjonijiet

tal-Artikoli 33 sa 45 (magħdudin) tal-Kostituzzjoni.

[Artikolu 46 (3) tal-

Kostituzzjoni.]

L-artikolu 32 (c) msemmi fir-referenza kostituzzjonali ma

jaqax taħt l-artikoli imsemmija u għalhekk ai termini tal-artikolu 46 (3)

allegat ksur tal-artikolu 32 (c) m'għandux jiġi kkonsidrat."

Il-Prim'Awla, Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) fis-sentenza taghha

fit-30 ta' Mejju 2019, ikkwotat mis-sentenza Josephine Grech La Rosa vs. Avukat

Generali (Rik Kost 1/2002) deciza fit-3 t'Ottubru 2008 fejn inghad hekk:

Dan l-artikolu [b'referenza ghall-Artikolu 32] hu pero` wiehed

dikjaratorju [...]

L-artikolu 32 li jiddikjara d-dritt ghall-proprjeta` b`mod

generali ma hux "ut sic" enforzabbli f`xi Qorti.

Infatti s-subinciz 1 tal-

artikolu 46 jipprovdi illi jaghti biss lok ghar-rikors quddiem il-Qorti

Kostituzzjonali u jista` biss jintalab rimedju ghalihom il-kazijiet ta`

vjolazzjonijiet taht l-artikoli 33 sa 45."4

tad-dispozizzjonijiet

tal-Kostituzzjoni kif

reaffermat mill-gurisprudenza lokali, din il-Qorti hija kostretta tiddikjara li

l-Artikolu 32 tal-Kostituzzjoni ma jaghtix lill-intimati jedd ezegwibbli biex

jirrimedja l-ilmenti ta' ksur ta' jeddijiet fundamentali minnhom allegat.

Ghal dawn il-mottivi il-Qorti qieghda twiegeb ghall-kwistjoni riferita lilha

mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti tal-Minorenni b'digriet tal-5 ta'

Tiddikjara li l-Artikolu 32 tal-Kostituzzjoni ma jaghtix lill-intimati jedd

ezegwibbli biex jirrimedja l-ilmenti ta' ksur ta' jeddijiet fundamentali

4 Ara wkoll Jonathan Xuereb Mallia vs. Il-Kummissarju tal-Pulizija et (Rik Kost 13/2013) deciza mill- Qorti Civili, Prim'Awla (sede Kostituzzjonali) fl-1 t'April 2013; Saadia Bonnici Bennett vs. Avukat Generali et (Rik Kost 4/2011) deciza mill-Qorti Civili, Prim'Awla (sede Kostituzzjonali) fit-12t'April 2013; Bernard Odilov pro et noe vs. Il-Kummissarju tal-Artijiet et (Rik Kost 2/2009) kif ikkonfermatu mill-Qorti Kostituzzjonali fid-19 t'April 2016; Kate Hajar et vs. L-Onor.

Prim Ministri et (Rik Kost 20/2012) kif ikkonfermatu mill-Qorti Kostituzzjonali fis-27 ta' Jannar 2017, fost ohrajn.

Tordna li dawn l-atti jigu rimessi lill-Qorti Referenti.

Fic-cirkostanzi partikolari ta' dan il-kaz l-ispejjez jibqghu bla taxxa.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF TONI ABELA LL.D.

Seduta ta' nhar il-Ħamis, 10 ta' Diċembru, 2020

Rat ir-rikors ġuramentat tal-Attur tat-12 ta' Jannar 2010 li permezz tiegħu

ppremetta u talab is-segwenti:-

"Illi, l-attur u l-konvenuti, f'din il-kawża bl-ismijiet premessi, huma kollha aħwa Borg Irimia, wlied il-mejtin Emanuel u Teresa Borg Irimia nee' Alden, u residenti kif ġej:- l-attur fil-fond 17, 'Carina', Triq Giovanni Ricasoli, St Peter's, Ħaż-Żabbar, il-konvenut Salvatore Borg Irimia, fil-fond 11, Orlando Street, Floriana u l-konvenuti Veronica u Dominic, konjuġi Spearing, kif sejjer jiġi muri aktar il- quddiem f'dan ir-rikors, kontemporanjament residenti ġewwa 13, Church Street, Iż-Żejtun limiti ta' Żabbar u 11, Orlando Street, Iż-Żejtun limiti ta' Floriana; Illi, Salvatore Borg Irimia għandu proprjeta' oħra tiegħu li tinsab ġewwa Nru 95, Church Street, Iż-Żejtun limiti ta' Żabbar.

Illi, l-attur George Borg Irimia, huwa proprjetarju tal-fond 11, Orlando Street, Iż-Żejtun limiti Żabbar, u dan stante li kien xtraha mingħand Lorenza sive Grace mart Francs Pepe, permezz ta' kuntratt li sar nhar il-11 ta' April tas- sena 1986, imdaħħal fl-atti tan-Nutar George Alden, Nutar Pubbliku f'Malta, kopja ta' liema kuntratt qegħda tiġi hawnhekk annessa flimkien ma' dan ir-rikors u mmarkat bħala DOK 'A'; Illi, il-fond kif mixtri skond il-kuntratt premess, kienet tikkonsisti f'kamra, li l- attur sussegwentement waqqa' u mill-ġdid bena dar.

Id-dar li bena hija l- fond attwali okkupat fis-sit imsemmi, kopja ta' liema pjanta qegħda tiġi annessa flimkien ma' dan ir-rikors u mmarkat bħala dok 'b'.

Wara li kien bena din id-dar l-attur, ħuh Salvatore u ommu Teresa, marru jgħixu f'dan il- fond, flimkien.

L-attur ma kien jitħallas xejn minn għand ħuh jew ommu talli kienu jgħixu hemm ġew u minn naħa tiegħu qatt ma talabhom xi forma ta' pagament; Illi, fis-sena 1991, l-attur iżżewweġ il-mara attwali tiegħu, Josephine, u marru joqgħodu fir-residenza tagħhom li jġib l-indirizz suriferit tal-Kalkara.

Huwa ħalla lil ommu Tereża, lill-oħtu Veronica u r-raġel tagħha Dominic, kif ukoll ħuh Salvatore jgħixu ġewwa l-fond 11, Orlando Street, Żbbar b'mera tolleranza, u dan sabiex ma jinqalax diżgwid fil-familja; Illi, reċentement, fil-31 ta' Diċembru tas-sena 2007, omm il-kontendenti.

Tereża, mietet u saru diversi tentattivi minn naħa tal-attur li jinterpella bil- fomm il-konvenuti sabiex jivvakaw u jallontaw ruħhom mill-proprjeta' tiegħu għax riedha lura f'idejh.

Dawn it-tentattivi tiegħu kienu kollha inutili u saħansitra Salvatore Borg Irimia heddu bi vjolenza fiżika fuq persuntu jekk l- attur George Borg Irimia jipprova joħorġu minn hemm.

Ir-rapport li sar mal- Pulizija tad-Distrett, nhar il-25 ta' Novembru, 2008, kopja ta' liema rapport qiegħed jiġi hawn anness u mmarkat bħala 'Dok C', iservi sabiex tistruwixxi l-allegazzjoni tal-attur; Illi, minkejja l-fatti li l-konvenuti ġew interpellati diversi drabi anke bil-miktub, b'ittra bonarja tad-19 ta' Novembru, 2008 u ittra oħra uffiċjali iddatata t-28 ta' Novembru, 2008, kopja ta' liema ittri qegħdin jiġu hawnhekk annessi u

mmarkati bħala DOK 'D1','D2' u 'E’, dawn baqgħu inadempjenti u sal-

ġurnata tal-lum għadhom jokkupaw il-fond mertu ta’ din il-vertenza;

Illi, għalhekk l-konvenuti qegħdin jokkupaw il-fond 11, Orlando Street,

Floriana mingħajr titolu u għaldaqstant l-attur, proprjetarju tal-fond in

kwistjoni, qiegħed jinterponi din l-azzjoni sabiex ifittex l-iżgumbrament tal-

konvenuti li huma kollha minn issa stess inġunti għas-subizzjoni;

Għaldaqstant, in vista ta’ dak supremess u ta’ dawk il-provi kollha li sejrin

jinġiebu a konjizzjoni ta’ dina l-Onorabbli Qorti waqt l-andament tal-kawża

fl-ismijiet premessi, l-attur umilment jitlob lil dina l-Onorabbli Qorti,

jogħġobha:

Tordna l-iżgumbrament tal-konvenuti Salvatore Borg Irimia u Veronica u

Dominic, konjuġi Spearing, minn ġewwa l-fond 11, Orlando Street, Floriana,

is-segwenti:

fi żmien qasir u perentorju, bl-ispejjeż kollha ta' din l-istanza kollha kontra l-konvenuti, minn issa stess inġunti għas-subizzjoni, inklużi dik tal-ittra uffiċjali datata t-28 ta' Novembru, 2008."

Rat ir-risposta ġuramentata tal-Konvenuti tat-2 ta' Frar 2010 li biha wieġbu

Illi t-talbiet attriċi għandhom jiġu miċħuda u dana peress illi meta l-attur rikorrenti xtara d-dar dana għamlu b'mod 'presta nome' f'isem ommu Teresa Borg Irimia illum defunta u tali xiri kien sar bil-patt bejn l-aħwa Borg Irimia li jibqgħu jgħixu fil-fond mertu taċ-ċitazzjoni fl-ismijiet hawn fuq premessi;

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri."

Rat l-atti u dokumenti kollha tal-Kawża;

Qrat ix-xhieda kollha;

Rat li permezz ta' nota tal-10 ta' Settembru 2020 l-Attriċi nfurmat lil din il-

Qorti li ċ-ċavetta tal-fond mertu tal-Kawża ġiet mogħtija lilha u li għalhekk

illum tinsab fil-pussess tiegħu (a' fol 138).

Rat li fis-seduta tas-16 ta' Novembru 2020 il-konvenuti permezz ta' nota

ammettew il-kawża fl-istadju li tinsab fiha llum;

Rat li l-Kawża tħalliet għas-Sentenza għal-lum.

Konsiderazzjonijiet

Din il-kawża kienet ilha snin għaddejja.

Mill-4 ta' April 2004 sal-10 ta'

Diċembru 2019.

Din il-Kawża kienet qed tistenna l-esitu ta' Kawża oħra li

ġiet deċiża fl-24 ta' Ottubru 2019 mill-Qorti tal-Appell (a' fol 118).

Fil-kawża

l-oħra il-konvenuti flimkien ma oħrajn (allura Atturi f'dik il-Kawża) bdew

jippretendu li dan il-fond jappartjeni lilhom qua eredi ta' ommhom, peress li

meta George Borg Irimia (Attur f'din il-kawża u konvenut fl-oħra) xtara l-fond

mertu taż-żewġ proċeduri u dan għamlu fil-vesti ta' prestanome għal

Għalhekk fil-kawża l-oħra kienu qed ifittxu li jiġu dikjarati li kienu

ko-propjetarji.

Di fatti anke fil-Kawża odjerna l-unika eċċezzjoni li taw il-

konvenuti kienet f'dan is-sens.

Dan ifisser li wara dawn is-snin kollha li ilha pendenti din l-Kawża, il-

konvenuti mhux biss ikkonsenjaw iċ-ċavetta iżda saħansitra ammettewha.

Dan qiegħed jingħad għaliex fis-seduta tal-24 ta' Settembru 2020 l-

konvenuti pretendew li l-Atturi kellhom iċedu l-Kawża fil-waqt li ddikjaraw li

kienu lesti li jħallsu l-ispejjes tal-Kawża bħala ċeduta.

Meta l-konvenuti iddeċidew li jammettu l-kawża, dan għamluh fir-rigward

tal-Kap tal-ispejjes ukoll, anke jekk il-mertu kien eżawrit.

eżawriment tal-mertu jinċidi biss fuq l-unika talba Attriċi.

ser tkun qed tastjeni minnha stante l-konsenja taċ-ċavetta tal-fond de quo

lill-Atturi fil-mori ta' din il-Kawża, għaliex f'tali ċirkostanzi jkun kontro sens li

tilqa' t-talba għall-iżgumbrament meta issa l-Atturi ilhom fil-pusses tal-fond

mertu tal-Kawża minn tal-inqas mill-10 ta' Settembru 2020.

Għaldaqstant għar-raġunijiet fuq imsemmija din il-Qorti qegħdha taqta' u

tiddeċiedi l-Kawża billi tastjeni milli tieħu konjizzjoni tal-unika talba Attriċi

għar-raġunijiet fuq spjegati.

Spejjes tal-Kawża jkunu kollha a' karigu tal-Konvenuti.

Imħallef Toni Montebello

Deputat Reġistratur