IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Attard-Montalto M.A. (Law), LL.D. (melit)

Illum l-10 ta' Diċembru, 2020 Appell numru 108 tal-2018

Rat l-imputazzjonijiet dedotti kontra l-appellant Bjorn BOUZIDI (K.I.

570194M), u li ġie mixli talli (in suċċint) f'dawn il-Gżejjer, fl-20

t'ottubru 2005 u fix-xhur ta' qabel din id-data:

i. Ittraffika, biegħ jew qassam mediċina psikotropika u ristretta (ecstasy) mingħajr awtorizzazzjoni speċjali bil-miktub tas- Superintendent tas-Saħħa Pubblika;

Kellu fil-pussess tiegħu id-droga kokajina meta ma kellux

awtorizzazzjoni tat-Tabib Prinċipali tal-Gvern;

Kellu fil-pussess tiegħu ir-raża meħuda mill-pjanta Cannabis jew

xi preparazzjonijiet li jkollhom din il-bażi.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta'

Gudikatura Kriminali tat-28 ta' Frar 2018, fejn il-Qorti sabet lill-

imputat appellant mhux ħati tat-tielet imputazzjoni u illiberatu

minnha filwaqt li sabitu ħati tal-ewwel u tat-tieni imputazzjonijiet u

kkundannatu għall-piena ta' tminn xhur priġunerija u multa ta' elf u

mitejn euro (€1200) pagabbli mensilment skont kif imsemmi fis-

Rat ir-rikors tal-appell ta' Bjorn BOUZIDI, fejn talab lil din l-Qorti

tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonfermaha f'dik il-parti fejn

sabitu mhux ħati tat-tielet imputazzjoni u tħassarha fejn sabitu ħati tal-

ewwel żewġt imputazzjonijiet biex b'hekk huwa jiġi lliberat minn kull

imputazzjoni dedotta kontra tiegħu.

Rat ir-rikors tal-appellant magħmul nhar l-4 ta' Novembru 2019 u li

permezz tiegħu huwa talab lil din il-Qorti sabiex tikkonverti ruħha

billi tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga.

Rat ir-risposta tal-Avukat Ġenerali fejn waqt li huwa staqsa għaliex din

it-talba ma kienetx saret quddiem il-Qorti tal-Maġistrati saħaq li qabel

jissodisfa

l-kriterji stabbiliti mill-artikolu

8(1)(2)(a)(ċ) tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta u dan mingħajr

preġudizzju għar-relazzjoni

tal-Uffiċjal

Semgħet ix-xiehda ta' Dr. John Briffa Najm nonche Matthew

Lebrun mitluba mir-rikorrent.

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet dwar dan il-każ.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha, inkluż il-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta'

Illi din il-Qorti qieset l-atti b'attenzjoni u b'mod partikolari r-raġunijiet

dettaljati imsemmija fis-sentenza appellata mnejn jirriżulta li din

daħlet fid-dettall biex tifhem is-sitwazzjoni partikolari tal-appellant.

Ikkunsidrat

Ġie pruvat li l-appellant kien għamel sa minn eta żgħira abbuż mid-

droga u dan baqa' jiġi muri wkoll fir-rapport tal-Uffiċjal tal-Probation

Mill-banda l-oħra kienet importanti ħafna x-xiehda ta' Dr.

John Briffa Najm li tagħti dimensjoni ħajja tas-sitwazzjoni li

kienet ħakmet lill-appellant, almenu qabel ma huwa telaq minn Malta.

Importanti wkoll kienet ix-xiehda ta' Matthew Lebrun li tkompli

tagħti wkoll indikazzjoni dwar il-karattru kumpless tal-appellant,

nonche wkoll ċertu element ta' progress li huwa rreġistra f'ħajtu.

Din il-Qorti tqis li mill-kumpless tal-provi prodotti jirriżulta li l-

appellant għad għandu fuq xiex jaħdem fuqu nnifsu, iżda hemm tama

konkreta li huwa jinfatam mill-vizzju tad-droga.

Dil-Qorti tara li

hemm tama li l-appellant ikompli jsaħħaħ ir-rieda tiegħu biex joħroġ

b'mod definittiv mill-vizzju tal-abbuż tad-droga.

Ikkunsidrat

Illi l-appellant ġie misjub ħati li huwa traffika fid-droga ecstasy u li

kien fil-pussess tad-droga kokajina.

Il-pre-rekwiżiti għall-applikabbilita ta' dan l-artikolu 8 jinsabu fl-

artikolu 13 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta.

Biex din il-Liġi tiġi

li tagħmel sens, l-artikolu 13 irid jiġi moqri in sintonija miegħu innifsu

(ċjoe mas-subartikoli li jikkontjeni), kemm mal-artikolu 8 tal-Kapitolu

537, kif ukoll mal-ispirtu wara l-promulgazzjoni ta' din il-Liġi.

Din il-Qorti tifhem li din il-Liġi hija intiża, inter alia, sabiex min ikun

tossiku dipendenti jkun jista' jsib struttura legali u fattwali li tgħinu

jqum fuq saqajh grazzi għal qafas leġislattiv li jiffoka fuq l-aspett

rijabilitattiv aktar milli dak retributtiv.

Iżda il-Leġislatur ried li ċertu

kategoriji ta' reati ma jkunux jikkwalifikaw għall-dawn il-miżuri

speċjali.

Fil-fatt l-artikolu 13 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta

jippreskrivi filtru li jħalli biss ċertu tipoloġiji ta' reati li jkunu jistgħu

jikkwalifikaw għall-applikabbilita ta' dan l-Att.

Jingħad hekk:-

Dan l-Att m'għandux japplika: (a) fir-rigward ta' kull reat kontra l-liġijiet dwar id-droga, ħlief reat li jikkonsisti fil-pussess sempliċi għall-użu personali ta' droga projbita, imwettaq fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta', skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż- żgħażagħ; jew (b) fejn ir-reat ikun jikkonsisti fil-bejgħ, fil-provvista, fis-somministrazzjoni jew fl-offerta ta' droga projbita lil minorenni, lil mara tqila jew lil persuna li tkun qed issegwi programm ta' kura u ta' riabilitazzjoni mid-dipendenza fuq id-droga u li għal dak ir-reat japplikaw it-tieni proviso tas-subartikolu (2) tal-artikolu 120A tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha jew it-tieni proviso tas-subartikolu (2) tal- artikolu 22 tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi; jew (ċ) fejn ir-reat kontra l-liġijiet dwar id-droga huwa wieħed imwettaq fi jew fir- rigward ta' faċilità korrettiva.

Mill-banda l-oħra l-artikolu 8 tal-istess liġi jippreskrivi s-segwenti:-

(1) Meta l-persuna akkużata hija mixlija b'reat kontra l-liġijiet dwar id-droga fir-rigward ta' kwantità ta' droga projbita li, irrispettivament mit-tip tad-droga

jew mill-purità ma taqbiżx il-kwantità ta' droga elenkata fil-Linji Gwida li jinsabu fir-Raba' Skeda tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi jew fir- Raba'Skeda tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha bħala kwantità ta' droga li tindika lil-persuna akkużata m'għandhiex tiġi riferita għal proċeduri quddiem il-Qorti Kriminali, jew hi akkużata bit-twettiq ta' xi reat li għalih hemm piena ta' mhux aktar minn seba' snin priġunerija, u l-kundizzjonijiet imsemmija fis-subartikolu (2) huma sodisfatti, il-Qorti tista', wara li tisma' s-sottomissjonijiet magħmula f'isem il-persuna akkużata u f'isem il-prosekuzzjoni u wara li tisma' kull xhud li l-Qorti tqis bħala neċessarju li jinstema', toħroġ digriet li permezz tiegħu l- Qorti tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga.

(2) Il-kundizzjonijiet li għandhom jiġu sodisfatti għall-finijiettas-subartikolu (1) huma dawn li ġejjin: (a) li r-reat kontra l-liġijiet dwar id-droga jew kontra kull liġi oħra li bih il- persuna akkużata hi mixlija husostanzjalment attribwibbli għad-dipendenza ppruvata fuq id-droga tal-akkużat; (b) li r-reat kontra xi liġi oħra li mhix il-liġijiet dwar id-droga li bih il-persuna akkużata hi mixlija majikkonsistix f'reat volontarju kontra l-persuna jew f'attkriminali mwettaq waqt li l-persuna akkużata kienetfil-pussess ta' armi regulari jew bl-użu ta' nar jewsplussiv; (ċ) li hemm raġunijiet oġġettivi li jindikaw li l-persunaakkużata x'aktarx tiġi riabilitata mid-dipendenza fuqid-droga jew li għamlet progress jew sforz sostanzjali sabiex teħles mid-dipendenza mid-droga.

Skont l-artikolu 8, hemm żewġ kategoriji ta' reati li jkunu jistgħu

jikkwalifikaw għal din il-proċedura speċjali –

A. Dawk ir-reati kommessi taħt il-Liġi li tirregola d-Droga; u

B. Ir-reati li jridu jkunu tali li ma jkunux iġorru piena ta' mhux aktar

minn seba' snin priġunerija.

A. Dawk ir-reati kommessi taħt il-Liġi li tirregola d-Droga jistgħu jiġu

meqjusa taħt dan l-artikolu 8 dment li l-kwantità ta' droga projbita -

irrispettivament minn natura tar-reat, jew mit-tip jew kwalita tad-

droga jew mill-purità ta' dik id-droga1 - ma jkunux ritenibbli li jaqgħu

taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti Kriminali billi dik il-kwantita ma tkunx

taqbeż, fil-każ ta':

inqas minn 300 pillola;

inqas minn 300;

v. kwadruamfetamina : inqas minn 300 gramma;

inqas minn 150 gramma.

minn seba' snin priġunerija.

Hawnhekk l-istess artikolu 8 ma

jagħmilx distinzjoni bejn in-natura tar-reati li jkunu saru bi ksur tal-

Liġijiet dwar id-Droga.

Iżda dawn il-Qrati, f'diversi digrieti mogħtija

minn Ġudikanti differenti iddeċidew li ma jkunx jagħmel sens li l-

Leġislatur iqis, f'nifs minnhom, dan l-artikolu bħala li jipprovdi

applikabbilita wiesa fir-rigward tar-reati kontra l-Liġi tad-Droga li

jaqgħu biss taħt

il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Maġistrati,2 biex

imbagħad fl-istess nifs jeskludi dawk il-każijiet li jkunu jaqgħu taħt l-

istess tipoloġija ta' reati u ġurisdizzjoni tal-Qorti, iżda li jkunu jġorru

1 ma tkunx taqbeż il-kwantità ta' droga elenkata fil-Linji Gwida li jinsabu fir-Raba' Skeda tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi jew fir-Raba 'Skeda tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha bħala kwantità ta' droga li tindika lil-persuna akkużata m'għandhiex tiġi riferita għal proċeduri quddiem il-Qorti Kriminali.

2 – u li allura fil-każ ta' ħtija – jkunu jistgħu jwaslu għal piena li, skont l-artikoli 22(2)(b)(i) tal-Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta jew l-artikolu 120A(2)(b)(i) tal-Kapitolu 31 tal-Liġijiet ta' Malta, ma taqbiżx l-għaxar snin priġunerija u l-multa ta' mhux inqas minn erba' mija u ħamsa u sittin euro u sebgħa u tmenin ċenteżmu (€465.87) iżda mhux iżjed minn ħdax-il elf sitt mija u sitta uerbgħin euro u sebgħa u tmenin ċenteżmu (€11,646.87).

l-piena ta' aktar minn seba' snin priġunerija taħt l-istess Liġijiet tad-

Droga – meta din id-distinzjoni ssirx mill-istess Liġi tad-Droga

innifisha.

B'hekk dawn il-Qrati interpretaw din il-parti ta' dan l-

artikolu bħala li tirreferi għal dawk ir-reati l-oħra, ċjoe li ma jkunux

reati li jaqgħu taħt il-Liġijiet tad-Droga, u li ma jkunux iġorru piena

ta' mhux aktar minn seba' snin priġunerija.

Fiż-żewġt ipoteżi A u B hawn fuq imsemmija, l-artikolu 8 jeħtieġ ukoll

a. il-kundizzjonijiet imsemmija fis-subartikolu (2) tiegħu jridu

jkunu ġew sodisfatti u

b. il-Qorti tista', wara li tisma' s-sottomissjonijiet magħmula f'isem

il-persuna akkużata u f'isem il-prosekuzzjoni u wara li tisma' kull

xhud li l-Qorti tqis bħala neċessarju li jinstema', tqis li l-każ ikun

jimmerita li hija tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga.

Il-kriterja imsemmija fis-subartikolu 2 tal-artikolu 8 huma dawn :-

(a) li r-reat kontra l-liġijiet dwar id-droga jew kontra kull liġi oħra li bih il-persuna akkużata hi mixlija hu sostanzjalment attribwibbli għad-dipendenza ppruvata fuq id-droga tal-akkużat; (b) li r-reat kontra xi liġi oħra li mhix il-liġijiet dwar id-droga li bih il-persuna akkużata hi mixlija ma jikkonsistix f'reat volontarju kontra l-persuna jew f'att kriminali mwettaq waqt li l-persuna akkużata kienet fil-pussess ta' armi regulari jew bl-użu ta' nar jew splussiv;

(ċ) li hemm raġunijiet oġġettivi li jindikaw li l-persuna akkużata x'aktarx tiġi riabilitata mid-dipendenza fuqid-droga jew li għamlet progress jew sforz sostanzjali sabiex teħles mid-dipendenza mid- droga.

Jiġifieri l-artikolu 8 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta jinkludi l-

applikabbilita ta' din il-Liġi u l-proċedura speċjali li biha din il-Qorti

tista' tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga, anke fil-każ fejn ir-

reat ikun kommess taħt il-Liġi tad-Droga, jkun xi jkun, diment li l-

kwantita tad-droga involuta fir-reat tkun taqa' fil-parametri tal-

ammonti imsemmija fir-Raba' Skedi tal-Kapitoli 31 jew 101 tal-Liġijiet

ta' Malta b'mod li għal dawn ir-reati l-imputat ma jkunx jista' jiġi

riferit għall-kawża quddiem il-Qorti Kriminali; u b'hekk b'mod li l-

azzjoni kriminali kontra tiegħu tkun passibli quddiem il-Qorti tal-

Maġistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali.

L-artikolu 8 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta ma jagħmilx

distinzjoni bejn in-natura tar-reati kommessi taħt il-Liġijiet tad-Droga,

dment li l-kwantita ta' droga misjuba – irrispettivament mill-kwalita

u purita tagħha – ma tkunx iżjed mill-ammonti imsemmija fl-Iskedi u

li tirrendi l-azzjoni kriminali tkun trid bil-fors tinstema' quddiem il-

Mill-banda l-oħra, il-lokuzzjoni tal-artikolu 13 tal-Kapitolu 537 tal-

Liġijiet ta' Malta (b'mod partikolari fl-artikolu 13(a) tiegħu), tista'

tinftihem b'mod li jmur kontra dak li jipprovdi l-artikolu 8 tal-

Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta, u kontra l-ispirtu tal-istess Liġi.

Li din il-Liġi hija applikabbli wkoll għal reati li jkunu kommessi

kontra l-Liġijiet ta' Droga huwa konfermat mill-artikolu 13 tal-

Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta innifsu.

Iżda dan l-artikolu filwaqt

li jipprova jeskludi ċerti ipoteżi ta' reati kontra l-Liġi tad-Droga mill-

benefiċċju mogħti mill-proċedura speċjali provduta b'dan l-Att jista'

joħloq problema minħabba l-mod ta' kif l-artikolu 13(a) ta' dan l-Att

Il-lokuzzjoni użata – bażata fuq in-negattiv doppju – waslet fil-passat

għal kontroversji dwar il-parametri tal-applikabbilita ta' dan l-Att,

inkluż f'digrieti mogħtija minn din il-Qorti stess.

tagħhom, dawn il-Qrati wkoll iddeċidew li jagħtu interpretazzjoni ta'

dan l-artikolu, b'mod partikolari fid-dawl ta' dak li jiddisponu l-

paragrafi (a)(b)(c) tiegħu kemm jista' jkun loġika u konsonanti ma dak

li jipprovdu l-istess sub-artikoli bejniethom; nonche interpretazzjoni

li taqbel mal-ispirtu tal-Liġi innifisha u b'mod partikolari ma' dak

dispost mill-artikolu 8 tal-istess Att.

Skont l-Artikolu 13(a) dan l-Att ma għandux japplika fir-rigward ta'

sempliċi għall-użu personali ta' droga projbita, imwettaq fi, jew ġewwa

distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta', skola, club jew ċentru taż-

żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ;

Qari sempliċi ta' dan il-paragrafu jista' jwassal lil qarrej jikkonkludi li

dan l-Att, u għalhekk anke l-possibilita li din il-Qorti tkun tista'

tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga huwa eskluż fir-rigward

tar-reati kollha kontra l-liġijiet dwar id-droga.

Bl-eċċezzjoni meta r-

reat ikun jikkonsisti fil-pussess sempliċi għall-użu personali ta' droga

projbita u mwettaq fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-

perimetru ta', skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor

simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ.

Iżda meta wieħed jaqra sew dan l-artikolu 13(a) tal-Kapitolu 537 tal-

Liġijiet ta' Malta flimkien mal-paragrafi (b) u (ċ) tiegħu u jqabbel dak

li jgħidu dawn il-paragrafi ma dak li jgħid l-artikolu 8 tal-istess Liġi,

din l-interpretazzjoni aktar il-fuq imsemmija ma tkunx taqbel mal-

ispirtu ta' din il-Liġi, mal-kumplament tal-istess artikolu 13, u kif

ukoll u b'mod partikolari mal-iskop li l-artikolu 8 ried li jintlaħaq

b'din il-Liġi speċjali.

Din l-interpretazzjoni twassal sabiex teskludi kull reat taħt il-liġi tad-

droga mill-applikabbilita ta' dan l-Att għajr ħlief meta reat ikun

jikkonsisti fil-pussess sempliċi għall-użu personali ta' droga projbita

u mwettaq fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta',

skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn

normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ.

Iżda dan ikun ifisser li l-Liġi tkun

qegħda teskludi mill-parametri ta' din il-Liġi speċjali reati oħra bħal

pussess kwalifikat jew ċerti tipoloġiji ta' traffikar u li jkunu jaqgħu

xorta waħda taħt il-parametri tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Maġistrati

u li ma kienux ġew esklużi bis-saħħa tal-artikoli 8 u 13(b)(ċ) tal-

Din l-interpretazzjoni twassal biex minn banda r-reat ta' pussess

kwalifikat ikun eskluż mill-parametri tal-artikolu 13(a) fil-waqt li ċerti

ipoteżi ta' traffikar imbagħad ma jkunux esklużi taħt l-artikolu

13(b)(ċ) tal-istess Att u dan peress li dawn iż-żewġt paragrafi jorbtu l-

esklużjoni tal-applikazzjoni ta' dan l-Att ma ċerti forom ta' traffikar3

jew mal-post fejn ir-reati kontra l-liġijiet tad-droga jiġu kommessi.4

Jiġifieri jekk il-paragrafu (a) tal-Artikolu 13 tal-Kapitolu 537 tal-

Liġijiet ta' Malta ried jeskludi mill-applikazzjoni ta' dan l-Att kull reat

post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ, kif imbagħad il-

paragrafu (b) tal-istess artikolu jispeċifika din l-eskluzjoni speċifika biss f'ċertu tipoloġija ta' traffikar ta' droga ċjoe dik magħmula lil minorenni, lil mara tqila jew lil persuna li tkun qed issegwi programm ta'

japplikaw it-tieni proviso tas-subartikolu (2) tal-artikolu 120A tal-

3 fejn ir-reat ikun jikkonsisti fil-bejgħ, fil-provvista, fis-somministrazzjoni jew fl-offerta ta' droga projbita lil minorenni, lil mara tqila jew lil persuna li tkun qed issegwi programm ta' kura u ta' riabilitazzjoni mid- dipendenza fuq id-droga u li għal dak ir-reat japplikaw it-tieni proviso tas-subartikolu (2) tal-artikolu 120A tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha jew it- tieni proviso tas-subartikolu (2) tal-artikolu 22 tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi.

4fejn ir-reat kontra l-liġijiet dwar id-droga huwa wieħed imwettaq fi jew fir-rigward ta' faċilità korrettiva.

Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom

x'jaqsmu magħha jew it-tieni proviso tas-subartikolu (2) tal-artikolu 22

tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi.

Ġaladarba r-reat ta' traffikar huwa wieħed mir-reati kontra l-liġijiet

dwar id-droga u ġaladarba din l-ipoteżi kienet minnha nnifisha taqa'

taħt id-disposizzjoni ġenerali preskritta bil-paragrafu (a) tal-Artikolu

13 13 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta, din il-Qorti ma tarax

raġuni għaliex il-Leġislatur kellu joqgħod jieħu l-briga li imbagħad

fis-sub-artikolu (b) jippreskrivi wkoll li dan l-Att ma japplikax fil-każ

ta' traffikar magħmul b'dawk il-modalitajiet partikolari msemmija

Anzi, ġaladarba l-paragrafu (b) tal-Artikolu 13 jispeċifika li hija dik it-

tipoloġija ta' traffikar li hija eskluża mill-applikabbilita ta' dan l-Att,

x'jiġri minn traffikar magħmul b'modalita differenti minn dik

preskritta – jiġi eskluż ukoll jew le?

U x'jiġri mill-ipoteżi tar-reat ta'

pussess kwalifikat ta' droga, li għalkemm gravi bħal traffikar ta'

droga għax huwa normalment preludju tiegħu xi jsir minnu – huwa

eskluż ukoll jew le, ġaladarba l-Liġi qagħdet issemmi speċifikament li

huwa ċertu tip ta' traffikar li huwa eskluż mill-applikabbilita ta' dan

Imbagħad hemm il-paragrafu ċ li għalkemm jadopera lokuzzjoni ta'

portata ġenerika b'riferenza għall-liema reati huma esklużi mill-

applikabbilita ta' dan l-Att, simili għal dak li jippreskrivi l-paragrafu

(a) tal-Artikolu 13 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta, imbagħad

jiċċirkoskrivi din il-firxa wiesa billi jillimita l-esklużjoni ġenerika

għall-applikabbilita ta' dan l-Att għar-reati kollha kontra l-liġijiet

dwar id-droga biss meta dawn ikunu kommessi fi jew fir-rigward ta'

faċilita korrettiva.

Għal darb'oħra jekk l-artikolu 13(a) tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta'

Malta kien, b'mod ġeneriku, jeskludi l-ipoteżi ta' reati kollha kontra l-

liġijiet ta' droga ħlief dik l-eċċezzjoni msemmija fih, ma jfissirx li

allura anke dik l-ipoteżi msemmija fil-paragrafu (c) kienet tkun ukoll

inkluża fih una volta l-paragrafu (a) huwa wieħed ta' portata

ġenerali?

Jiġifieri x'raġuni kellu l-Leġislatur li jdaħħal il-paragrafi (b)

u (ċ) fl-Artikolu 13 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta fid-dawl li l-

paragrafu (a) kien ġja jikkomprendi projbizzjoni ġenerali b'eċċezzjoni

Din l-interpretazzjoni propunjata mill-Avukat Ġenerali, fil-fehma

riveduta tal-Qorti, qajla tagħmel sens.

L-interpretazzjoni l-aktar li tkun in sintonija mal-ispirtu ta' din il-Liġi,

mal-artikolu 13 innifsu – fir-ramifikazzjonijiet tiegħu riflessi fil-

paragrafi (a)(b) u (c) tiegħu, nonche mal-artikolu 8 tagħha, huwa fis-

sens li l-Artikolu 13(a) tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta

jippreskrivi li dan l-Att, u għalhekk il-possibilita li din il-Qorti tkun

tista' tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga, jiġi eskluż fir-

rigward ta' kull reat kontra l-liġijiet dwar id-droga - meta dan ikun

imwettaq fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta',

skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn

normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ - għajr ħlief meta dan ir-reat ikun

jikkonsisti fil-pussess sempliċi għall-użu personali ta' droga projbita.

Din l-interpretazzjoni tagħmel sens ukoll fid-dawl tal-fatt li :

i.l-artikolu 13(b) tal-istess Att, imbagħad ikompli jgħid li dan l-Att

m'għandux japplika fejn ir-reat ikun jikkonsisti fil-bejgħ, fil-

provvista, fis-somministrazzjoni jew fl-offerta ta' droga projbita lil

minorenni, lil mara tqila jew lil persuna li tkun qed issegwi

programm ta' kura u ta' riabilitazzjoni mid-dipendenza fuq id-

droga u li għal dak ir-reat japplikaw it-tieni proviso tas-

subartikolu (2) tal-artikolu 120A tal-Ordinanza dwar il-

Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu

magħha jew it-tieni proviso tas-subartikolu (2) tal-artikolu 22

tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi;5 jew

ii.fejn l-artikolu 13(ċ) iżid li r-reat kontra l-liġijiet dwar id-droga

huwa wieħed imwettaq fi jew fir-rigward ta' faċilità korrettiva.

5 Iżda wkoll, meta persuna tinsab ħatja kif provdut fil-paragrafu (a)(i) jew fil-paragrafu (b)(i) u r-reat ikun sar fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta', skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu iż-żgħażagħ, jew ir-reat ikun jikkonsisti fil-bejgħ, fil- provvista, fl-amministrazzjoni jew f'li wieħed joffri li jagħmel xi wieħed minn dawn l-atti, lil minuri, lil mara tqila jew lil persuna li tkun qed issegwi programm ta' kura jew ta' riabilitazzjoni mid-dipendenza mid-drogi, il-piena tiżdied bi grad.

Jiġifieri anke hawn jidher biċ-ċar li l-interpretazzjoni tal-artikolu 13(a)

tal-Att kif fuq imsemmi tagħmel aktar sens in kwantu l-artikolu

13(b)(ċ) stess ma jeskludux li persuna tkun tista' tibbenefika mid-

disposizzjonijiet ta' dan l-Att fil-każijiet ta' pussess kwalifikat jew

ċerti

tipoloġiji

ta'

disposizzjonijiet ta' dan l-Att ikunu ġew osservati.6

Din il-Qorti qieset ukoll id-dibattiti parlamentari li waslu għal din il-

Liġi.

Għalkemm dawn id-dibattiti ftit li xejn jitfgħu dawl fuq ir-

raġuni għaliex l-Artikolu 13 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta ġie

miktub b'dak il-mod, mill-istess dibattiti jirriżulta li l-Leġislatur ried

li din il-Liġi ma tkunx applikabbli fir-rigward ta' kull reat kontra l-

liġijiet dwar id-droga meta jkun imwettaq fi, jew ġewwa distanza ta'

mitt metru mill-perimetru ta', skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ,

jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ, bl-

eċċezzjoni ta' meta r-reat ikun jikkonsisti fil-pussess sempliċi għall-

użu personali ta' droga projbita f'dak il-kuntest.

Fil-fatt, fis-seduta

numru 38 tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi

ta' Liġi miżmuma nhar il-5 ta' Frar 2015, fl-intervent tal-Ministru tal-

Ġustizzja ta' dak iż-żmien, Dr. Owen Gauci Piscopo, insibu s-segwenti :

OWEN BONNICI: Din li għedna qabel, jiġifieri dan l-Att kollu kemm hu, mhux biċċa, kollu, dawn id-drittijiet ġodda li qegħdin nagħtu ma japplikawx jekk xi ħadd ikun għamel reat li jkun imwettaq fil-parametru ta' skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ jew xi post simili fejn normalment

6 Ara wkoll inter alia d-deċiżjoni ta' din il-Qorti diversament presjeduta fid-deċiżjoni tagħha Il-Pulizija vs. Janis Albako tat-13 ta' Novembru 2019, nonche dik tal-15 ta' Novembru 2019, fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Walter Attard Bason.

jiltaqgħu ż-żgħażagħ, eskluż il-pussess sempliċi.

Jiġifieri jekk jien kelli joint xorta se nidher quddiem it-Tribunal, imma għal reati ta' pussess aggravat u traffikar taħt7 it-300 gramma, din il-liġi ma tapplika xejn.

It-tieni waħda.

Jekk wieħed ibigħ jew jaqsam id-droga ma' minorenni, xi ħadd taħt l-età, mara tqila jew persuna li qed issegwi programm ta' kura - dan kien parir tal-Caritas - ma jibbenefikax minn dan l-Att.

Jiġifieri f'dak il-każ il-Qorti ma ssirx Qorti dwar id-Droga.

Dan ifisser illi meta l-Leġislatur għamel din il-Liġi huwa ried, bl-aktar

mod ċar, jeskludi li persuna li tkun mixlija bir-reat ta' pussess

aggravat ta' droga jew ċertu tip ta' traffikar tkun tista' tibbenefika

minn din il-Liġi.

Iżda l-Ministru hawnhekk ma speċifikax fir-rigward

ta' liema benefiċċji ma kellhomx japplikaw.

Is-silta aktar il-fuq

imsemmija tikkonċentra fuq il-possibilita li wieħed jidher quddiem it-

Tribunal b'dawk it-tip ta' reati – aktar milli li tolqot l-applikabbilita

ta' dan l-Att fir-rigward ta' meta din il-Qorti tkun tista' tassumi l-

Funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga.

Mistqarra din l-interpretazzjoni tal-Liġi, din il-Qorti jidhrilha li mill-

kumpless tal-provi prodotti, f'dan il-każ ir-rikors jimmerita li jiġi

milqugħ u dan peress li r-rekwiżiti msemmija fl-artikoli 8 u 13 tal-

Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta jirriżultaw soddisfatti.

7 Jista' jkun hawnhekk li l-Onorevoli Ministru tal-Ġustizzja ried jgħid "il fuq minn" aktar milli "taħt"?

Ikkunsidrat

DEĊIDE

Għaldaqstant, peress illi f'dan l-istadju l-Qorti tinsab sodisfatta illi l-

kundizzjonijiet elenkati fl-Artikolu 8(1) u (2) tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta'

Malta jissussistu, tilqa' t-talba ta' Joyce BOUZIDI u tassumi l-funzjoni ta'

Qorti dwar id-Droga.

Għalhekk tirreferi lill-appellant quddiem il-Bord ta' Riabilitazzjoni ta'

Persuni li Nqabdu bid-Droga ai termini tal-Artikolu 8(3) tal-istess Kapitolu

537 tal-Liġijiet ta' Malta.

Tordna komunika ta' dan id-digriet lill-Bord ta' Riabilitazzjoni ta' Persuni li

Inqabdu bid-Droga.

Imħallef


IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Harley Mcnee M.A. (Law), LL.D. (melit)

Illum l-10 ta' Diċembru 2020 Appell numru 114 tal- 2019

Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) nhar il-15 April, 2019 fil-konfront ta' Enas Abel Z. Attia

CASHA, karta tal-identità bin-numru 36478(A) ġiet mixlija:

Talli nhar l-1 ta' Frar 2019 għall-ħabta ta' 12:00 hrs, quddiem il-Qorti ġewwa Triq ir-Repubblika, Ta' Xbiex:

Għamlet lil Samir Cacciottolo F. Tawdrous inġurji jew theddid, jew jekk kienet ipprovakata, inġurjat b'mod li ħarġet barra mil-limiti tal- provokazzjoni.

Il-Qorti ġiet ġentilment mitluba sabiex tipprovdi għas-sigurta' tal-persuni offiżi jew individwi oħra jew għaż-żamma tal-ordni pubblika, jew għall- iskop

ta' protezzjoni tal-persuna leża jew ta' individwi oħra minn fastidju jew imġieba oħra li tikkaġuna biża ta' vjolenza, toħrog ordni ta' protezzjoni kontra l-akkużata.

Permezz tas-sentenza aktar 'il fuq imsemmija, il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, wara li rat

l-imputazzjoni miġjuba kontra l-appellanti, stqarret is-segwenti:

Rat dokumenti esebiti; Semgħet ix-xhieda; Semgħet sottomissjonijiet tal-partijiet; Ikkunsidrat: Preliminari 1 Din hija Qorti ta' Ġudikatura Kriminali.

Quddiemha persuna jew

persuni jiġu mixlija li wettqu reati kriminali.

Il-Qorti hija adita bl-imputazzjonijiet li jinġiebu quddiemha u li jkunu magħmula mill-prosekuzzjoni.

Hemm limitu kemm il-Qorti tista' tkun flessibbli fir-rigward tal- interpretazzjoni tal-imputazzjonijiet li jinġiebu quddiemha.

Għalkemm verament li l-komparixxi li fuqha hemm l-imputazzjonijiet hija ritenuta bħala un avviso a ċomparire, l-imputazzjonijiet huma dejjem ta' indoli penali.

Ir-regoli tal-proċedura ma jistgħux jiġu interpretati b'mod wiesa' tali li l-parametri tal-azzjoni penali jiġu spustati jew mibdula.

Altrimenti ddifiża ma tkunx tista' tiddefendi ruħha kif jixraq.

Quddiem din il- Qorti jekk persuna tinstab ħatja teħel piena.

Jekk ma tinstabx ħatja tigi meħlusa mill-imputazzjonijiet dedotti.

Il-valutazzjoni dwar jekk Il- Qorti qegħda tibbaza dan fuq l-ispjega li ta l-kollega l-Maġistrat Aaron Harley Mcnee fil-kawża il-Pulizija vs Joseph Stilon et. deċiza fil-5 ta' Frar 2016 persuna tkunx ħatja jew le tiddependi dejjem fuq il-provi li jingiebu quddiemha (u quddiem ebda post jew medium ieħor) u l-istess valutazzjoni hija marbuta mal-imputazzjonijiet kriminali li jkunu ġew miktuba u prezentati quddiemha mill-Pulizija Eżekuttiva jew skont kif ikunu ġew miżjuda jew mibdula fl-istadju opportun – u dejjem mhux aktar tard minn meta l-Prosekuzzjoni tkun iddikjarat il-provi tagħha magħluqa.

Altrimenti jekk ma jkunx hekk l-akkużatur ikun jista' jbiddel il-parametri tal-azzjoni penali skont meta jidhirlu u skont l- andament ta' dak li jkun qed iseħħ jew li jkun irrizulta matul il-kors tal- proċess penali.

jistgħu

Għalkemm hemm element ta' flessibilita' provdut minn ċertu gurisprudenza fir-rigward tal-proċedimenti quddiem dawn il-Qrati ta' ġurisdizzjoni limitata, din il-flessibilita' trid tkun tali li ma tkunx ta' preġudizzju għall-proċeduri penali u għad-drittijiet tad-difiża.

Is-setgħat ta' din il-Qorti u r-rimedji li din il-Qorti tista' tagħti f'kull każ huma limitati u ristretti għal dawk li huma previsti mil-Ligi u fil-Ligi.

Din il-Qorti ma għandiex is-setgħa, ossia carte blanche li tiddeċiedi kif trid u tipprovdi kull rimedju li jidħlilha f'moħħha jew li trid jew li tkun tixtieq tagħti.

Il-provvedimenti tagħha huma limitati għal dawk provduti fil-Kodiċi Kriminali.

Din il-Qorti ma tistax tieħu post jew tissostitwixxi l-Qorti Ċivili kompetenti jew tagħti rimedji ta' natura ċivili li mhumiex previsti mill- Kodiċi Kriminali bħala li jigu emanati minn Qorti ta' Gudikatura Kriminali.

F'kull każ pero', stante li din hija Qorti ta' Ġudikatura Kriminali hija marbuta bit-termini tal-imputazzjoni skont kif spjegat aktar 'il fuq.

Aktar minn hekk, quddiemha, huwa dmir tal-Prosekuzzjoni li tipprova l-każ tagħha skont kif proferit fl-imputazzjoni kontestata sal-grad ta' konvinċiment morali u suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni.

Mill-banda l-oħra, jekk id-difiża tagħzel li tressaq xi provi jew sottomissjonijiet kif sar f'dan il-kaz, huwa bizzejjed għad-difiża li tikkonvinċi lil Qorti bit-tezi tagħha fuq bażi ta' konvinċiment morali li jistrieħ fuq bilanċ ta' probabilita' u f'każ li dan iseħħ, u l-Qorti ma tħossiex moralment konvinta li l-Prosekuzzjoni laħqet il-grad ta' prova rikjesta minnha, allura l-Qorti trid tillibera lill imputat.

Dawn huma prinċipji kardinali li jsawru l-proċediment penali Malti.

Jogħġbuna jew ma jogħġbuniex, dawn huma wħud mir-regoli bażilari li jistrieħ fuqhom il-proċediment penali Malti.

Biss din il-Qorti ma tistax tieqaf hawnhekk.

Hija marbuta li tiġġudika dan il-kaz skont l-akkuża li giet magħmula mill-Prosekuzzjoni kontra l-imputat u ma tistax tbiddel hi intrapriza mill- bis-setgħa Prosekuzzjoni u lil hinn tmur

millimputazzjoni prezentata lilha mill-Prosekuzzjoni.

L-għodda biex

tiddeċiedi.

Il-Ġudikant li jkun se jiddeċiedi kif se jagħzel is-sikkrana mill-qamħ?

tweġiba nsibuha f'deċiżjonijiet li taw il-Qrati tagħna: Il-Ġudikant

għandu jeżamina bir-reqqa l-provi rilevanti li jkollu quddiemu u

mbagħad

ġurisprudenza, u tal-provi li fl-opinjoni tiegħu huma konsistenti,

konvinċenti u korroboranti.

tal-kawża jew

tal-liġi applikabbli,

l-kawża abbażi

tiddeċiedi kif

tagħha stess

il-parametri

jiddeċiedi

jiftlilha

2 F'deċizjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminali mogħtija fit-23 ta' Jannar, 2007 filkaż Il-Pulizija vs Charles Camilleri Bowman l-Imħallef Giannino Kenely Cassar Flores kkummenta dwar meta jkun hemm diskrepanzi fix-xhieda: Din il-Qorti kellha okkażjoni tisma' x-xhieda u – ħlief forsi għal ftit

eċitament li jħossu xi xhieda meta jsibu ruħhom fl-ambjent ta' awla tal- Qorti, ukoll jekk ikunu familjari ma' dak l-ambjent iżda jkunu qegħdin jixhdu in rebus suis, u aktar meta jkunu qegħdin jirrakkontaw episodju li għalihom kien trawmatiku – ma rat xejn "nevrasteniku" jew isteriku fix-xhieda ta' John Lomax.

Iddiskrepanzi żgħar bejn ix-xhieda ta' John Lomax u dik tal-Avukat Irene Lomax, li baqgħu għalkemm, kif jgħid l-appellant fir-rikors tiegħu, "żgur kellhom ħafna opportunitajiet li jitkellmu bejniethom dwar il-każ u jfakkru lil xulxin x'ġara dakinhar tal-allegat inċident", aktar milli sinjal illi x-xhieda ma tistax toqgħod fuqha huma sinjal illi x-xhieda ma kinitx orkestrata, u illi t-tnejn xehdu dak li ftakru u kienu onesti biżżejjed biex ma "jikkorreġux" il- verżjonijiet biex iġibuhom jaqblu ma' xulxin, għalkemm kellhom okkażjoni jagħmlu hekk u għalkemm setgħu jobsru illi d-diskrepanzi x'aktarx kien sejjer jaqbad magħhom l-appellant biex joħloq argument.

Differenzi 2 Appell Ċivili Numru.

140/1991/2 - Norbert Mintoff v. Anthony Gabaretta et., deċiz fil-25 ta' April, 2008 mill-Prim Quinton Boujaoui Scicluna Grech Gaetano u l-Imħallfin Joseph D. Busuttil Stevens u Joseph A. Kenely.

115/2006 ta' dettal fil-mod kif xhud jara episodju trawmatiku huma ħaġa normali u, sakemm fis-sostanza x- xhieda tkun taqbel, ma jfissrux illi dik ix-xhieda għandha tigi skartata.

Artikolu 637 tal-Kapitolu 9 jipprovdi gwida ċara lill-Gudikant kif għandu japprezza xhieda ta' xhud: id-deċiżjoni titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ixxiehda għandhiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra taxxiehda tiegħu, u jekk ix-xiehda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ- ċirkostanzi kollha tal- każ.

Il-Qorti tfakkar, li l-artikolu 638(2) tal-Kodiċi Kriminali jipprovdi li "ixxiehda ta' xhud biss, jekk emmnut minn min għandu jiġġudika fuq il-fatt, hija biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt ġie ippruvat minn żewġ xhieda jew aktar".

Il-Qorti kellha ċ-ċans tanalizza x-xhieda li ngħatat mill-imputata u l-parte ċivile, fejn l-imputata sostniet li ma kienet qalet xejn lill-imputat, limputat sostna dak li kien qal lill-pulizija a tempo vergine li "bħal ma daħħaltek il-ħabs bir-rapporti foloz, nerġa' indaħħlek il-ħabs, foxx il-mejtin tiegħek, foxx kemm għandek".

Wasal iż-żmien li darba għal dejjem

jinqatgħu dawn l-inċidenti li jseħħu wara seduti fil-Qorti, li ħafna drabi

qegħdin jikkawżaw xogħol zejjed lill-pulizija u ħela ta' ħin lill-Qorti.

Kien għal dawn il-motivi li wara li rat Artikoli 339(1)(e), 7(2)(a), 637

u 638 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta, sabet lill-imputata ħatja u

kkundannatha għal xahar detenzjoni.

tal-Kodiċi Kriminali

lil

obbligazzjoni tagħha nnifisha taħt penali ta' elfejn ewro (€2000)

għal żmien sena mid-data ta' dik is-sentenza u dan skont il-

kundizzjonijiet fid-digriet anness mas-sentenza u li jagħmel parti

Illi minn din is-sentenza Enas Sobhy Z. Attia CASHA interponiet

appell permezz ta' rikors datat 24 ta' April 2019 li permezz tiegħu

talbet lil din il-Qorti jogħġobha:

Tirrevoka s-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati fl-ismijiet Pulizija vs Enas Sobhy Z. Attia CASHA tal-15 ta' April 2019 fis-sens li tirrevokata in kwantu din sabitha ħatja u ikkundannatha għal detenzjoni u rabtitha b'obbligazzjoni tagħha nnifisha, u tilliberaha mill-istess.

Dan wara li saħqet is-segwenti: -

Illi l-aggravju jirrigwarda s-sejba tal-ħtija tal-esponenti.

Jider li l-Ewwel Qorti, għalkemm mistenni mod ieħor, mhux biss ma ppermettietx lill- avukat Leslie Sanfilippo jixhed u jitfa dawl fuq min kien qed jgħid il-verita' f'dan il-każ, talli anqas tat-piż lill-fatt li l-istess avukat, fil-kontroeżami tal- parte civile, staqsa lill-istess Samir Debono Caruana kif kien possibli li f'12:00 huwa mar jirrapporta l-għassa tal-Belt li l-esponenti għajritu barra mill- bini tal-Qorti, meta san-12.30 din kienet għadha miegħu ġewwa l-bini tal- Qorti, u Samir Debono Caruana ma kienx jaf x'jaqbad jirrispondi.

Samir Debono Caruana baqa' jinsisti b'mod konvinċenti mal-Ewwel Qrati li Enas CASHA kontinwament tippersegwitah, meta dan hu biss gideb pur.

Mhux biss dan huwa gideb sfrenat, talli għall-kuntrarju huwa Samir Debono Caruana li ilu snin jivvessa lill-appellanti u lill-uliedha sal-punt li għal numru ta' xhur kien ħtiġilhom imorru joqogħdu ġo shelters u homes' Di fatti Samir Debono Caruana anke inħarġitlu ordni ta' protezzjoni biexma jinżilz il-Ħamrun fejn jgħixu l-appellanti u uliedha, u biex ma javviċinhomx.

Illi mhux talli mhuwiex minnu li l-esponenti qed tippersegwita lil Samir Debono Caruana, talli bil-kontra Samir Debono Caruana akkwista ħanut/garage faċċata tad-dar tal-esponenti ġewwa Triq Ħal Qormi fil-Ħamrun biex ikun jista' imur qridb tagħhom u jivvessahom ta' kuljum.

Issa li għandu ordni ta' protezzjoni li żżommu milli jmur il-Ħamrun, Samir Debono Caruana ħoloq każ falz li taparsi seħħ ġewwa Ħad-Dingli, fejn il-każ allura instema minn Diagostino li qatt qabel ma kellu każijiet ta' dan Samir Debono Caruana, u għalhekk ma jafx x'isarraf.

Huma interminabbli l-inċidenti li ħoloq dan Samir Debono Caruana, anke l-avukat Leslie Sanfilippo meta f'okkażżjoni huwa segwa lil Enas CASHA ġewwa l-Appoġġ u hemmhekk mhux biss infexx

jgħajjar lilha imma għajjar u hedded anke lill-avukat tagħha.

Dan il-każ huwa mibni fuq gidba wara l-oħra milli jaf joħloq Samir Debono Caruana.

Illi fi kwalunkwe każ, u bla ebda pregudizzju għall-aggravju preċedenti, il-piena inflitta għal akkuża kif dedotta kienet severa propju għaliex l- Ewwel Qorti ppretendiet li l-esponeneti tammettietx il-ħtija, u dan m'għandux mill-ġustizzja.

Ikkunsidrat:

Illi nhar l-1 ta' Frar 2019 għall-ħabta tan-12:09, Samir Lotfi Fahim

Debono Caruana irraporta fl-Għassa Santa Venera illi dakinhar stess,

madwar għaxar minuti qabel li rrediġa r-rapport tiegħu, hu kellu

seduta l-Qorti fir-rigward ta' kawża fil-konfront tiegħu istitwita

mill-appellanta u li minnha hu ħareġ illiberat, fejn wara li ntemmet

din il-kawża, hekk kif ħareġ barra iltaqa' mal-appellanta li

kkonfrontatu b'theddid u bi kliem inġurjuż.

Hu għalhekk mar

direttament jirraporta l-Għassa anki minħabba li kien jibża li l-

appellanta kienet se tasal tagħmillu xi ħaġa.

Meta l-appellanta tressqet il-Qorti hi ċaħdet kategorikament li hi

qatt iltaqgħet jew tkellmet mal-parte ċivile, li da parti tiegħu

allegatament kien għamel ħafna rapporti foloz fil-konfront tagħha.

Irriżulta wkoll li wara li ingħatat is-sentenza, l-appellanta irrifjutat

illi tiffirma n-nota ta' garanzija u sospensjoni tas-sentenza appellata,

allegatament minħabba malintiz peress illi ma kinitx qed tifhem

sew dak illi kien rikjest minnha f'dak il-waqt.

Ikkunsidrat

Illi din il-Qorti hija Qorti ta' reviżjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-

Maġistrati u ma tbiddilx l-apprezzament tal-provi magħmul mill-

tal-Maġistrati meta dik

il-Qorti

raġonevolment korretta fl-apprezzament li hija kienet għamlet.

sentenza Ir-Repubblika ta' Malta vs Emanuel KELLY deċiża

mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Superjuri)1 intqal:-

jekk

tasal ghall-konkluzjoni

kif dejjem gie ritenut huwa principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il- Qorti li hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill- il-Qorti setghet ewwel Qorti ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha.

Fi kliem fl- taghmel tal-provi ezercitata mill-ewwel Qorti apprezzament apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l- ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha.

Jekk, izda, din il-Qorti tasal ghall- konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx

id-diskrezzjoni izda

tirrimpjazzax

il-Qorti ma

Ara wkoll Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Brinkworth, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Godfrey Hayman u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Seddon 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Lawrence Elbourne sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Mustafa Ali Tasca; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy De Battista, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs Ivan Zammit Spiteri, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Battistino, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Gravesteljn, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Van Der Groen, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Kareem Camilleri, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Apap Bologna, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs Seifeddine Mohamed Chomarat et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Crossley et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Ciscaldi camilleri, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Spice, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Needham, 31 ta' Mejju 1991.

Fil-kawża Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Brinkworth ġie mistqarr li :

Kif gie ritenut diversi drabi, hawn qieghdin fil-kamp ta' l- apprezzament tal-fatti, apprezzament li l-ligi tirrizerva fl- ewwel lok lill-gurati fil-kors tal-guri, u li din il-Qorti ma tiddisturbahx, anke jekk ma tkunx necessarjament taqbel mija fil-mija mieghu, jekk il-gurati setghu legittimament u ragonevolment jaslu ghall-verdett li jkunu waslu ghalih.

Jigifieri l-funzjoni ta' din il-Qorti ma tirrizolvix ruhha f'ezercizzju ta' x'konkluzjoni kienet tasal ghaliha hi kieku kellha tevalwa l-provi migbura fi prim'istanza, imma li tara jekk il-verdett milhuq mill-gurija li tkun giet "properly directed", u nkwadrat fil-provi prodotti, setax jigi ragonevolment u legittimament milhuq minnhom.

Jekk il- verdett taghhom huwa regolari f'dan is-sens, din il-Qorti ma tiddisturbahx (ara per ezempju Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Hayman u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Seddon decizi minn din il-Qorti fl-24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Elbourne sive Barrile deciza minn din il-Qorti fit-23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Tasca deciza minn din il-Qorti fil-5 ta' Lulju 2002, ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy De Battista deciza minn din il-Qorti fis-7 ta' Marzu 2000, u r-Repubblika ta' Malta v. Ivan Zammit Spiteri deciza minn din il-Qorti fl-1 ta' Dicembru 1994).

ragjonevolment jew legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni.

Anke jekk din il-Qorti tistħarreġ ix-xiehda li tkun tressqet quddiem

il-Qorti tal-Maġistrati, ir-rwol ta' din il-Qorti jibqa' dak ta' reviżjoni

tad-deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati.

Fil-kors ordinarju

tal-funzjoni tagħha, ma ssirx Qorti ta' ritrattazzjoni, u ma terġax

tisma' l-każ u tiddeċiedi l-każ mill-ġdid.

Id-deċiżjoni jekk l-imputat

ikunx ħati jew le teħodha l-Qorti tal-Maġistrati, li għandha d-dover

li tanalizza l-provi u l-argumenti legali kollha u tasal għall-

konklużjonijiet tagħha.2

Din il-Qorti, b'hekk tirrevedi s-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati billi

tara jekk u safejn, bis-saħħa tal-provi li jkunu ġew miġjuba mill-

partijiet u tal-argumenti legali dibattuti quddiem il-Qorti tal-

Maġistrati, setgħetx dik il-Qorti legalment u raġonevolment tasal

għall-konklużjoni milħuqa minnha fis-sentenza tagħha.

tagħmel dan ix-xogħol ta' reviżjoni din il-Qorti, tkun trid tifli l-provi

u l-argumenti miġjuba quddiem il-Qorti tal-Maġistrati u tara jekk, u

safejn, b'dawk il-provi li kellha quddiemha, il-Qorti tal-Maġistrati

setgħetx tasal għall-konklużjonijiet tagħha kif jidhru fis-sentenza

b'mod tajjeb u skont il-Liġi.

Jekk din il-Qorti tara li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal għall-

konklużjonijiet li waslet għalihom skont il-provi u l-argumenti legali

2 u dan sakemm ma jkunx hemm raġunijiet eċċezzjonali entro l-parametri ta' dak li jipprovdi l-artikolu 428(3)(5) tal-Kodiċi Kriminali li din il-Qorti tkun tista' tiddeċiedi hi l-meritu tal-kawża.

li kellha quddiemha, anke jekk dik ma kienetx l-unika konklużjoni

li dik il-Qorti setgħet tasal għaliha, allura din il-Qorti ma tibdilx il-

konklużjonijiet milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati.

Dan peress li jekk

il-Qorti tal-Maġistrati tkun għamlet xogħolha tajjeb, din il-Qorti ma

tistax taqbad u tibdlilha s-sentenza tagħha, jekk mhux għax ikun

hemm raġuni valida.

Il-fatt biss li l-appellant ma jkunx jaqbel mal-

konklużjonijiet tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati mhux biżżejjed

biex din il-Qorti tibdel is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati.

Jekk mill-banda l-oħra din il-Qorti tara li, mill-provi li nġiebu jew

mill-argumenti legali imresqin quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati

tkun żbaljat fl-apprezzament tal-provi jew fl-interpretazzjoni tal-

argumenti legali imresqin quddiemha, b'mod li allura din il-Qorti

tqis ma jkunx sigur u sodisfaċenti li tistrieħ fuq dawk il-

konklużjonijiet, allura din il-Qorti imbagħad għandha s-setgħa u d-

dmir li tibdel dik is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati, jew

dawk il-partijiet minnha li jirriżultaw li jkunu żbaljati jew li ma

jirriflettux il-Liġi.3

3 Ara wkoll, fost oħrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Rida Salem Knight Scovino, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta vs Paul Cacciattolo, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta vs Etienne Dougall, 14 ta' Dicembru 2004; Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Brinkworth, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Godfrey Hayman u Ir-Repubblika ta' Malta vs Eleno sive Lino Seddon, 24 ta' April 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Lawrence Elbourne sive Barrile, 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Mustafa Ali Tasca, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy De Battista, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs Ivan Zammit Spiteri, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Battistino, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Gravesteljn, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Van Der Groen, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Kareem Camilleri, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Apap Bologna, 30 ta' Marzu 2004; Il- Pulizija vs Seifeddine Mohamed Chomarat et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Crossley et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Ciscaldi camilleri, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Spice, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Needham, 31 ta' Mejju 1991.

Dawn il-provi pero jridu qabel xejn ikunu jirrispettaw ir-regoli tal-

evidenza fi proċedimenti penali, ċjoe l-Law of Evidence.

L-artikolu 637 tal-Kodiċi Kriminali jgħid li għal dak li jirrigwarda

xhieda ta' eta' minuri, xhieda tal-imputat kif ukoll ix-xhieda ta'

persuni li huma klassifikati taħt l-artikolu 636 tal-Kodiċi Kriminali,

fosthom persuni li jkollhom interess fil-kwistjoni li fuqha tkun

meħtieġa x-xhieda tagħhom, jew fir-riżultat tal-kawża : -

id-deċiżjoni (dwar il-kredibbilta tagħhom) titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xhieda għandiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xhieda tiegħu, u jekk ix-xhieda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal-każ.

Imbagħad l-artikolu 638 tal-Kodiċi Kriminali jagħmilha ċara li huwa

fid-dover tal-Prosekuzzjoni li ġġib il-provi kollha u l-aħjar prova

possibbli sabiex

il-grad tal-prova tal-Prosekuzzjoni

jintlaħaq

b'suċċess.

Jekk dawk il-provi jkunu jikkonsistu prinċipalment fil-

verżjoni ta' xhud waħdieni, il-Qorti xorta waħda tista' tasal sal-grad

ta' prova rikjest fi proċedimenti kriminali, jekk dak ix-xhud ikun ġie

emnut; u dan peress li f'din l-eventwalita, din ix-xiehda ssir

biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs

kemm kieku l-fatt ġie ippruvat minn żewġ xhieda jew aktar.

Fil-fatt

l-artikolu 638(2) tal-Kodiċi Kriminali jgħid li xhud wieħed waħdu,

jekk emnut, huwa suffiċjenti sabiex fuq ix-xiehda tiegħu il-Qorti

tkun tista' ssib ħtija.

Dan il-prinċipju ġie kkonfermat f'diversi

każijiet li dawn il-Qrati kellhom quddiemhom fil-passat.4 Jiġifieri

4 Ara fost oħrajn l-appelli kriminali sede inferjuri fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Buontempo ppreseduta mill-imħallef Joseph Barbieri Mangion u datata s-6 ta' Novembru 2002; Il-Pulizija vs Antoine Apap Bologna ippreseduta mill-Imħallef Patrick Gabaretta u deċiża fis-16 ta' Marzu 2001; Il-Pulizija vs Carmel Brightwell

huwa legalment korrett u permissibbli Qorti ta' Ġustizzja Kriminali

tasal li ssib ħtija f'persuna akkużata fuq ix-xiehda ta' xhud wieħed

In oltre kif gie ritenut mil-Qorti fl-Appell Kriminali fis-sentenza fl-

ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Djelassi,5

mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghall- liberazzjoni tal-persuna akkuzata.

Imma l- Qorti, f' kaz ta' konflitt fil-provi, trid tevalwa l-provi skond il-kriterji enuncjati fl-artikolu 637 tal-Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzzjoni dwar lil min trid temmen u f' hix ser temmnu jew ma temmnux'.

F'dan il-kuntest, allura, l-akbar sfida li jkollhom il-Qrati fil-każijiet li

jisimgħu hija li jiskopru l-verita storika; u dan peress li l-evidenza li

tinġieb quddiemhom - kemm dik diretta, kif ukoll dik indiretta -

mhux dejjem neċessarjament twassal għall-dik il-verita'.

Xhud jista'

jkun konsistenti kemm fil-veritajiet li jgħid, kif ukoll fil-gideb li jista'

jkun qiegħed jgħid.

U huwa għalhekk li jeżisti wkoll ir-reat ta'

sperġur.

Il-Qrati ma għandhomx is-setgħa li jaqraw l-imħuħ tan-

Il-Qrati jippruvaw jifhmu xi jkollhom f'moħħhom, f'qalbhom

u fil-kuxjenza tagħhom in-nies li jidhru quddiemhom biss mill-

kliem li jgħidu u mill-egħmil tagħhom.

Il-Qrati jridu jistrieħu biss

fuq il-provi li jkunu nġiebu quddiemhom – ċjoe l-evidenza diretta

jew l-evidenza indiretta.

ippreseduta mill-Imħallef David Le Gros u deċiża fid-9 ta' Novembru 2011; Ara wkoll Ir-Repubblika ta' Malta vs Martin Al Shlash Cassar deċiża mill-Qorti tal-Appell Sede Superjuri u ppreseduta mill-Imħallfin Joseph Kenely, David Le Gros u Joseph R. Stilon u datata 24 ta' Settembru 2004.

5 Deċiza fid-9 ta' Lulju 2003 mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri ippreseduta mill-Imħallef Joseph Barbieri Mangion.

L-evidenza indiretta hi dik li prinċipalment tistrieħ fuq iċ-

ċirkostanzi partikolari tal-każ.

Għalkemm iċ-ċirkostanzi ma

jitkelmux bħax-xhieda, u b'hekk ma jistgħux jigdbu, mill-banda l-

oħra jistgħu jkunu qarrieqa.

Dawn il-Qrati dejjem straħu fuq il-

prinċipju li biex l-evidenza ċirkostanzjali tkun is-sies ta' sejbien ta'

ħtija, din trid tkun univoka, jiġifieri li tipponta biss u esklussivament

lejn direzzjoni u konklużjoni waħda u xejn ħliefha.

Altrimenti, jekk

iċ-ċirkostanzi jagħtu lok għal aktar minn konklużjoni waħda, il-

Qorti ma tkunx tista' tistrieħ fuqhom biss biex tkun tista' ssib ħtija.

Jekk ikun hemm dubju dettat mir-raġuni, il-Qorti ma tkunx tista'

ssib ħtija fl-imputat jew akkużat.

Mill-banda l-oħra biex persuna tiġi misjuba ħatja, il-Liġi kriminali

ma teħtieġx li din tkun stabbilita b'ċertezza assoluta.

Il-Liġi tal-

proċedura Maltija hija imnisla mis-sistema Ingliż fejn huwa meħtieġ

li biex Qorti ta' Ġustizzja Kriminali tkun tista' ssib ħtija f'akkużat, il-

Prosekuzzjoni tkun trid irnexxielha tipprova l-każ tagħha lil hinn

minn kull dubju dettat mir-raġuni in bażi għall-provi imresqa

Jekk id-Difiża tipprova l-punt tagħha fuq bażi ta'

probabbilita,

inkluż mill-provi

Prosekuzzjoni stess, u jirnexxielha ddaħħal dubju dettat mir-raġuni,

allura l-Qorti ma tkunx tista' ssib ħtija fl-akkużat.

Il-Qorti tkun tista' tasal għal din il-konklużjoni biss wara li tkun

għarblet il-provi ammissibbli kollha li jkunu tressqu quddiemha,

jiġifieri kemm l-evidenza ordinarja kif ukoll dik esperta, kemm dik

diretta u kif ukoll dik indiretta.

Fl-aħħar mill-aħħar dik il-Qorti trid

tkun żgura moralment, sure fis-sistema Legali Ingliż,6 li l-każ seħħ

skont kif tkun qed tipprospetta l-Prosekuzzjoni lil hinn minn kull

dubju dettat mir-raġuni.

Dan huwa l-ogħla livell ta' prova li l-Liġi

teħtieġ biex tinstab ħtija; livell li huwa anqas miċ-ċertezza assoluta,

iżda li huwa ogħla mill-bilanċ tal-probabbilitajiet.

Fil-każ Ingliż Majid,7 Lord Moses stqarr hekk :

Borg Millo u Paul Ijenkarevic jgħidu s-segwenti : -

Meta jiġi biex ifisser dan il-grad ta' prova fi proċedimenti kriminali,

Ta' Sannat William Kiernan kien xi drabi jirreferi għal dal-kunċett

bħala l-prinċipju tas-sikurezza.

Hekk per eżempju fl-appell

kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Muscat Fenech deċiża mill-Qorti

Kriminali nhar il-25 t'April 1957 dik il-Qorti kienet qalet li f'dak il-

każ, in bażi għall-provi miġjuba quddiemha hija setgħet tasal

b'sikurezza għall-konklużjoni fir-rigward tal-istat tal-imputat,

liema stat fattwali kellu jiġi pruvat in bażi għal suffiċjenza

probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni.

B'hekk dik il-

Qorti ġja fl-1957 kienet irrikonoxxiet l-ekwivalenza bejn l-istat

mentali ta' sikurezza mas-suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull

dubju dettat mir-raġuni, kif ukoll illum rifless fil-ġurisprudenza l-

aktar reċenti fl-Ingilterra u Wales.

U huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir-raġuni,

fuq is-sens komun u fuq il-buon sens, ċjoe d-dubju li jibqa'

jippersisti wara li jsir stħarriġ dettaljat u b'attenzjoni, b'diliġenza

u b'mod imparzjali tal-provi u l-argumenti kollha li jkunu ġew

imresqin mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiża li mbagħad, jekk jibqa'

jippersisti dan id-dubju, jkun jista' jingħad li dak il-livell ta'

sikurezza, ossija suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju

dettat mir-raġuni ma jkunx intlaħaq; u li allura bħala konsegwenza,

il-Qorti ma tkunx tista' tiddikkjara lill-ħati tal-akkużi miġjuba

Meta l-partijiet fi proċeduri penali, jagħżlu li jresqu prova, huma

jridu jissodisfaw il-best evidence rule, ċjoe jridu jresqu l-aħjar prova li

tkun tista' tiġi preżentata fil-każ konkret.

Fis-sentenza fl-ismijiet Ir-

Repubblika ta' Malta vs George Brightwell deċiża mill-Qorti tal-Appell

Kriminali, ġie ritenut is-segwenti:

Huwa principju fondamentali fil-process kriminali li l-ligi tesigi li kull min jrid jipprova xi haga, ghandu jressaq l-ahjar prova, u dan jista' biss jaqa' fuq prova sekondarja kemm il-darba din l-ewwel jew l-ahjar prova mhiex disponibbli.

Hu veru wkoll, izda, li min ghandu jiggudika jista', skond il- ligi, u minkejja dan il-principju fondamentali appena msemmi, joqghod fuq ix-xhieda anke ta' persuna wahda jekk b'dak li tghid din il-persuna,

jikkonvinci lill-gudikant sal-grad tal-konvinciment morali mill-htija tal- persuna akkuzata.

L-prova indizzjarja trid tkun wahda assolutament univoka, li tipponta biss minghajr dubju dettat mir-raguni lejn fatt jew konkluzzjoni wahda.

Ovvjament jekk fatt jew cirkostanzi jistghu ragjonevolment jinghataw aktar minn tifsira jew interpretazzjoni wahda, tkun li tkun, allura dik ma tkunx prova ndizzjarja tajba, skond il-ligi, sabiex in bazi taghha tista' tinstab htija.

Kif tghid u titlob il-ligi, biex prova ndizzjarja tigi ammessa bhala prova valida fis-sens li wiehed jista' ragjonevolment jasal ghall-konkluzzjoni tieghu ta' htija in bazi taghha bla ebda dubju dettat mir-raguni, irid ikun moralment konvint minn dan ir-rekwizit ta' l-univocita' taghha, cioe' li dik il-prova tfisser biss u xejn aktar li l-akkuzat huwa hati ta' dak addebitat lilu w, allura, kull dubju ragjonevoli fir-rigward ghandu jmur favur l-akkuzat skond il-ligi.

Wiehed ghandu jkun ferm attent fl-apprezzament u nterpretazzjoni tal- prova ndizzjarja ghaliex ghalkemm din hi prova ferm importanti, u kultant anke aktar mill-prova diretta, pero', din hi prova li facilment tista' tqarraq lil dak li jkun qed jghamel l-interpretazzjoni w apprezzament taghha.9

In oltre u aktar reċentement fis-sentenza Il-Pulizija vs Cyrus

Le Brun, il-Qorti tal-Appell Kriminali rriteniet illi :

Biex wiehed jistabilixxi jekk l-provi cirkostanzjali huma univoci wiehed irid jara l-assjem ta' dawn ic-cirkostanzi migjuba bhala prova u li dan il- konvinciment morali huwa wiehed tal- prosekuzzjoni tac-certezza morali (u mhux dik assoluta) jew il-prova lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni.

In oltre il-konkluzjoni biex tkun univoka mhux necessarjament trid tkun l-uniku xenarju li jista jintlahaq izda trid tkun l-unika wahda li tista twassal ghal htija b'mod ragonevoli kontra dak li jkun.

Fi kliem iehor jekk jinholoq dubbju dwar l-univocita tal- provi cirkostanzjali liema xenarju alternattiv ma jkunx wiehed ragonevoli, dan ma jistax iwassal sabiex il-Qorti tillibera a bazi tan-nuqqas ta' univocita.10

Illi f'dan il-każ, huwa importanti wkoll li din il-Qorti tirreferi għar-

regola tal-hearsay u kif din tiġi applikata fil-kamp penali Malti.

9 Deċiża nhar il-5 ta' Lulju 2002 mill-Imħallfin Noel Mahoney, Joseph A. Kenely u Patrick Gabaretta.

10Deċiża nhar it-8 ta' Mejju 2014 mill-Imħallef Michael Attard Refalo.

li parti mix-xiehda prodotti

il-każ

jistrieħu

esklussivament fuq dak li qalulhom il-protagonisti f'dan il-każ.

L-artikoli 598 u 599 tal-Kodiċi ta' Organizazzjoni u Proċedura Ċivili

(Kap 12) li jirregolaw il-hearsay evidence, u reżi applikabbli fi

proċedimenti quddiem Qrati ta' Ġustizzja Kriminali bis-saħħa tal-

artikoli 520(1)(d) u 645 tal-Kodiċi Kriminali jgħidu kif ġej:

(1) Bħala regola, il-qorti ma tiħux qies ta' xiehda dwar fatti li x-xhud igħid li ġie jafhom mingħand ħaddieħor jew li qalhom ħaddieħor li jista' jinġieb biex jagħti xiehda fuq dawk ilfatti.

(2) Il-qorti tista', ex officio, jew fuq oppożizzjoni tal-parti, ma tħallix jew tiċhad li jsiru mistoqsijiet bi skop li jittieħdu xiehda bhal dawk.

(3) Iżda l-qorti tista' ġġiegħel lix-xhud li jsemmi l-persuna li mingħandha jkun sar jaf il-fatti li għalihom jirriferixxu dawk ilmistoqsijiet.

Il-qorti tista', skont iċ-ċirkostanzi, tippermetti xiehda fuq kliem ħaddieħor u tieħu qies tagħha, meta dan l-istess kliem ħaddieħor ikollu, fih innifsu, importanza sostanzjali, fuq il-meritu tal-kawża jew ikun jagħmel parti mill-meritu; inkella meta dan ħaddieħor ma jkunx jista' jinġieb biex jixhed, u l-fatti jkunu tali li ma jkunux jistgħu jiġu ppruvati sewwa xort'oħra, l-aktar f'każijiet ta' twelid, ta' żwieġ, ta' mewt, ta' assenza, ta' servitù, ta' rjieħ ta'immobbli, ta' pussess, ta' drawwiet, ta' ġrajjiet storiċi pubbliċi, ta'reputazzjoni jew ta' fama, ta' kliem jew fatti ta' nies li mietu jew li jkunu assenti u li ma kellhom ebda interess li jgħidu jew jiktbu l-falz, u ta' fatti oħra ta' interess ġenerali jew pubbliku jew li jkunu magħrufa minn kulħadd.

Fil-kawża deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta fl-

ismijiet : Il-Pulizija vs Janis Kenely tal-14 ta' Mejju 2012 mill-

Imħallef Lawrence Muscat Zarb il-kwistjoni tal-hearsay evidence kienet

ġiet indirizzata b'dan il-mod : -

Bir-rispett kollu, il-hearsay rule tagħna (fl-artikolu 599) mhix daqshekk riġida daqs kemm wieħed jaħseb.

Fil-fatt l-ewwel parti ta' dan l-artikolu jgħid hekk:

Il-qorti tista', skont iċ-ċirkostanzi, tippermetti xiehda fuq kliem ħaddieħor u tieħu qies tagħha, meta dan l-istess kliem ħaddieħor ikollu, fih innifsu, importanza sostanzjali, fuq il-meritu tal-kawża jew ikun jagħmel parti mill-meritu; inkella meta dan ħaddieħor ma jkunx jista' jinġieb biex jixhed, u l-fatti jkunu tali li ma jkunux jistgħu jiġu ppruvati sewwa xort'oħra,'

Fil-fatt fil-kawża 'Joseph Mary Gabaretta et versus il-Kummissarju tal- Pulizija' il-Qorti Kostituzzjonali nhar it-13 ta' Jannar 1988 qalet hekk:

'Issa, fil-każ preżenti, si tratta ta' depożizzjoni ta' xhud dwar x'qallu ħaddieħor li ma jistax jiġi prodott minħabba li x-xhud ġie marbut bis-sigriet professjonali fuq l- identita' ta'dan il-ħaddieħor.

Ċertament il-klem ta' dan il-ħaddieħor jistgħu, fiċ- ċirkostanzi tal-każ, ikollhom importanza sostanzjali fuq il-mertu tal-kawża. tiddipartixxi l-ebda raġuni Għalhekk millkonlużjoni tal-ewwel qorti ( li tħalli lil dan ix-xhud jiddeponi).'

l-għala għandha

il-Qorti ma

Ukoll fl-Ingilterra u f'Wales ir-regola tal-hearsay m'għadhiex stretta daqsa qabel.

Il-Qorti Ewropea Dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fil-każ ' Al- Khawaja and Tahery versus the United Kingdom' tal-15 ta' Diċembru 2011 (deċiżjoni tal-Grand Chamber) qalet hekk f'pargrafu 130:

Fil-każ ta' Al-Khawaja, ST kienet għamlet rapport lill-Pulizija numru ta' xhur sewwa wara li kienet allegatament assaltata minn tabib.

ST għamlet suwiċidju qabel il-ġuri.

L-Imħallef li ppresieda ħalla li jinqara r-rapport waqt il-ġuri u ta direzzjonijiet appożiti.

(Ara paragrafi 9 -19 tal-istess sentenza).

Il-Grand Chamber ma sabitx vjolazzjoni talartikolu 6 (ara par.158 tas-sentenza).

Issa, jekk wieħed janalizza s-sitwazzjoni fil-każ li jinsab fil-preżent quddiem il-Qorti, ir-rapport bl-ebda mod ma jgħid li min għamel ir-rapport dwar is-serqa indika lill-appellant.

Kieku kien hekk ir-rapport kien ikun prova li sar it-tali kliem iżda mhux prova li l-appellant wettaq is-serqa għalkemm l-istess rapport kien ikun jista' jintuża biex jikkorobora provi oħra.

(Ara: Subramianiam v Public Prosecutor (1956) 1.W.L.R.956 at 969, PC).2 Fir-rapport odjern m'hemmx xi allegazzjoni bħalma ma għamlet ST fil-każ 'Al-khawaja vs UK' jew xi sitwazzjoni simili għal dak li aċċettat il- Qorti Kostituzzjonali.

Hawn għandna biss rapport li saret is-serqa, ta' xhiex, fejn u meta.

Min għamel ir-rapport mhux Malti, ma semma lil ebda persuna bħala suspettat, u ma jistax joqgħod jinġieb Malta biex jikkonferma li saret serqa ta' laptop.

Terġa' min għamel irrapport ma joqgħodx f'xi pajjiż fil-viċin.

Għalhekk il-Qorti, wara li rat iċ-ċirkostanzi tal-każ, u wara li rat l- artikolu 599 tal-Kap 12 res applikabbli għall-Kap 9, qed tiddeċiedi li fil-

proċess teżisti prova li hija ammissibbli.

Ir-rapport huwa prova li saret is- serqa u ta' xejn aktar.

Oltre minn hekk fis-sentenza tal-Qorti Kriminali deċiża nhar l-24

t'Ottubru 2011 fil-kawża fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta vs

Mario Battistino ġie deċiż is-segwenti : -

Li l-artikoli relevanti dwar il-Hearsay Rule huma l-artikoli 598 u 599 tal- Kap 12 reżi applikabbli għall-Kap 9 bl-artikolu 645 tal-Kap 9.

Il-każ li mhux l-ewwel darba li ġie ċitat b'approvazzjoni dwar il-hearsay rule f'kawżi ta' natura kriminali huwa Subramaniam v. Public Prosecutor fejn insibu dan ilkliem:

Jekk wieħed jimxi mal-prinċipji ta' dan il-każ allura ċerti persuni li magħhom ikun tkellem l-allegat vittma jistgħu jkunu prodotti (per eżempju, psikologu, għalliem jew social worker, il-ġenituri jew qraba fil- qrib tal-allegat vittma).

Dawn jistgħu jixhdu li l-allegat vittma tassew qal hekk.

Tali xhieda hija biss prova li l-allegat vittma tassew qal hekk, iżda mhux li dak li qed jgħid l-allegat vittma huwa tassew minnu.

Jekk wieħed jeżamina l-ewwel sentenza tal-artikolu 599 tal-Kap 12, wieħed jista' jikkonkludi li l-hearsay rule fil-Liġi tagħna mhix daqshekk assoluta.

U filfatt hekk qalet il-Qorti Kostituzzjonali hija u tiddeċiedi il- każ 'Joseph Mary Gabaretta et versus Il-Kummissarju tal-Pulizija' (13 ta' Jannar 1988) fejn il-Qorti kkonfermat digriet tal-Prim'Awla biex jitħalla jixhed Prokuratur Legali li kien marbut bis-sigriet professjonali.

Dan tħalla jixhed mingħajr ma kellu jikxef isem it-terza persuna li kienet qaltlu biex il-fatti li fuqhom kellhom jixhed il-Prokuratur Legali.

Peress li d-depożizzjoni, li tista' tkun hearsay, tista' tkun prova diretta li ntqal xi ħaġa, ma tistax tiġi esklusa flistadju tal-eċċezzjonijiet preliminari.

F'dak li huma deċiżjonijiet kriminali, il-Qrati tagħna issa ilhom sew isegwu il-prattika dwar il-hearsay rule.

(Ara dwar dan il-punt: Ir-Repubblika versus Meinrad Naudi).

Reċentement il-Qorti tal-Appell Kriminali diversament preseduta qalet hekk:'

Fil-limit tal-użu li għamlet l-ewwel Qorti tal-okkorenza msemmija, ma hemm xejn irregolari.

Hu ben stabbilit li waqt li prova hearsay ma hix prova tal-kontenut ta' dak li jiġi rapportat li ntqal, hi prova li dak rapportat li ntqal fil-fatt intqal fiċ-

ċirkostanzi, data, post u ħin li ntqal u in kwantu tali hi ċirkostanza li meħuda ma' provi u ċirkostanza oħra tista' wkoll tikkontribwixxi għall-apprezzament li tagħmel il-Qorti.' (1 t'April 2011 'Il-Pulizija versus Fabio ayers' preseduta mill-S.T.O. il-Prim Imħallef Dr Silvio Busuttil Stevens).

Apparti dan fis-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali

fil-kawża fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta vs Angelus Gabaretta,

deċiża nhar it-30 ta' Lulju 2015, ir-regola dwar il-hearsay evidence ġiet

spjegata b'dan il-mod kwantu sempliċi daqskemm ċar -

Ilu ben stabbilit minn din il-Qorti, kif anki rilevat mill-ewwel Qorti fis- sentenza tagħha, li mhux kull relazzjoni ta' x'qal ħaddieħor tikkostitwixxi hearsay evidence iżda jekk dak rapportat hux hearsay evidence jew le jiddependi mill-użu li wieħed jippretendi li jsir minn dak rakkontat.

Jekk dak rakkontat jiġi preżentat bħala prova tal-kontenut tiegħu allura dak ikun hearsay evidence u bħala tali inammissibbli iżda jekk dak rakkontat jiġi preżentat mhux bħala prova tal-kontenut tiegħu iżda bħala prova li dak li ntqal verament intqal fiċ-ċirkostanzi ta' data, post u ħin li fihom intqal allura dan ma jkunx hearsay evidence u huwa ammissibbli għal ċerti għanijiet legali legittimi bħal sabiex tiġi kontrollata x-xiehda diretta tax- xhud li l-kliem tiegħu ikun qiegħed jiġi rapportat jew, fiċ-ċirkostanzi idoneji, anki sabiex tiġi korroborata xiehda diretta oħra.

Illi l-Liġi tafda l-eżerċizzju tal-analiżi tal-provi f'idejn il-Qorti tal-

Maġistrati.

Dan peress li l-Qorti tal-Maġistrati tkun fl-aħjar qagħda

tqis il-provi kollha għax, normalment, tkun għexet personalment il-

proċess quddiemha.

Hija tkun setgħet tara u tisma' lix-xiehda

jixhdu quddiemha - ħaġa li din il-Qorti ma kellhiex l-opportunita li

tagħmel.

U għalhekk huwa għaqli li l-Liġi tħalli prinċipalment dan

l-eżerċizzju ta' analiżi u apprezzament tax-xiehda tax-xhieda f'idejn

il-Qorti tal-Maġistrati; liema eżerċizzju huwa importanzi ħafna u li

din il-Qorti ttih il-piż li jixraqlu, in kwantu ma jistax jiġi disturbat kif

ġieb u laħaq.

Anke fejn il-Qorti tal-Maġistrati, għal xi raġuni jew oħra, ma tkunx

semgħet ix-xhieda kollha hi stess, xorta waħda l-Liġi tafda l-

eżerċizzju tal-analiżi u deċiżjoni dwar il-fatti f'idejn il-Qorti tal-

Maġistrati.

Il-Qorti tal-appell xorta tibqa' Qorti tat-tieni grad, biex,

fil-każijiet appellati tara jekk u safejn il-Qorti tal-Maġistrati setgħetx

legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjonijiet milħuqa

minnha in bażi għall-dawk il-provi u l-argumenti legali miġjuba

Biss, kif intqal, din il-Qorti ma taqbadx u tibdel id-

deċiżjoni tal-Qorti tal-Maġistrati kif ġieb u laħaq, u dan għar-raġuni

miġjuba fil-kawża Il-Pulizija vs Lorenzo De Battista deċiża mill-

Qorti Kriminali bħala Qorti tal-Appell deċiża nhar it-30 ta' Marzu

1963 mill-Imħallef William Kiernan fejn intqal is-segwenti : -

In definittiva, kif intqal minn din il-Qorti diversament presjeduta

fis-sentenza Il-Pulizija vs. Vincent Naudi deċiża nhar is-7 ta'

Marzu 2002 din il-Qorti, bħala Qorti ta' reviżjoni tas-sentenza tal-

Qorti tal-Maġistrati ma terġax tagħmel ġudizzju ġdid fuq il-każ

f'dak li għandu x'jaqsam mal-valutazzjoni u evalwazzjoni tal-fatti

tal-każ, iżda tillimita biss ruħha biex tara jekk id-deċiżjoni tal-Qorti

tal-Maġistrati kienetx "unsafe and unsatisfactory" fuq il-bażi tar-

riżultanzi li jkollha quddiemha dik il-Qorti.

B'hekk din il-Qorti ma

tistax tissostitwixxi d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Maġistrati sakemm id-

deċiżjoni ta' dik il-Qorti ma tkunx "unsafe and unsatisfactory".

Jiġifieri jekk din il-Qorti tara li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet

legittimament u raġonevolment tasal għall-konklużjonijiet li waslet

għalihom fuq il-bażi tal-provi u tal-argumenti legali li kellha

quddiemha, allura din il-Qorti ma tistax taqbad u tibdel il-

konklużjonijiet ta' dik il-Qorti – anke jekk il-Qorti tal-Appell

Kriminali setgħet kienet tasal għal konklużjoni differenti minn dik

milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati.

Ikkunsidrat:

Illi l-appellanta tappella għall-fatt li nstabet ħatja u qed tipprotesta

wkoll dwar il-fatt illi l-Avukat tal-Fiduċja tagħha ma tħalliex jixhed

f'dawn il-proċeduri kontra l-parte ċivile li skond dak allegat minnha

m'huwa xejn ħlief rapport falz dwar l-inċident li essenzjalment qatt

ma seħħ.

Tisħaq ukoll illi d-deposizzjoni tax-xhieda tal-parte ċivile

ma kienitx waħda verosimili partikolarment meta mistoqsi ċerta

mistoqsijiet determinanti mill-avukat tal-appellanta.

In oltre tgħid

li l-piena mposta fuqha kienet waħda eċċessiva u li ġiet imposta

fuqha għas-sempliċi raġuni li l-appellanta rrifjutat illi tammetti

għall-akkuża miġjuba kontra tagħha.

quddiem din il-Qorti li l-imputazzjoni kif redatta għal dak li

jirrigwarda l-ħin tal-allegat inċident ma kienx korrett u dan peress

illi skond l-appellanta dak allegat mill-appellant - jekk seħħ dejjem

- seta' jissuċedi biss għall-ħabta tan-nofs siegħa u mhux qabel u dan

a differenza ta dak allegat mill-kwerelant.

Fir-rigward tal-argument relattiv għall-ħin tal-imputazzjoni li

skond l-appellanta huwa skorrett jingħad illi l-lokuzzjoni tal-

imputazzjoni taqra għall-ħabta ta' 12:00hrs.

Dan ifisser illi anki jekk

il-każ seħħ aktar qrib in-nofs siegħa, xorta waħda tista' tinkwadra

ruħha fl-imputazzjoni kif redatta.

Di piu' din il-Qorti ma taqbilx ma dak sottomess mill-appellanta fir-

rigward tal-lok tal-akkadut u dan peress illi l-bini tal-Qorti tal-

Ġustizzja jinstab ġewwa Triq ir-Repubblika.

B'hekk kemm jekk il-

każ seħħ ġewwa l-bini tal-Qorti, jew fil-kumpless jew l-entrata tal-

istess binja, dan xorta waħda jista' jitqies li seħħ ġewwa Triq ir-

Repubblika fejn tinstab il-binja tal-Qrati.

Illi apparti dan, jirriżulta li l-Qorti tal-Maġistrati kienet rinfaċċata

b'żewġ verżjonijiet kontrastanti dwar dak li seħħ f'dan il-każ.

allegat mill-parte ċivile qed jiġi kontradett mill-appellanta in

kwantu hi tisħaq li qatt ma seħħ dak l-inċident allegat mill-parte

Il-Qorti tal-Maġistrati kellha tiddeċiedi l-każ tagħha fuq il-kwistjoni

tal-kredibbilta' tax-xiehda imresqa quddiemha peress illi ma tantx

kien hemm xhieda korroborattiva għal dak mistqarr miż-żewġ

partijiet.

Il-Qorti tal-Maġistrati apprezzat id-deposizzjonijiet tal-parte civile

u tal-appellanta kif ukoll analizzat il-komportament tagħhom.

Fil-fehma ta' din il-Qorti ma hemm ebda raġuni għalxiex għandha

tiddisturba d-diskrezzjoni u l-analiżi magħmula mill-Qorti tal-

Maġistrati skond il-kriterja msemmija fl-artikoli 637 u 638 tal-Kodiċi

Dan jingħad ukoll fid-dawl tal-fatt illi din il-Qorti wkoll

kellha l-opportunita' tisma' liż-żewġ partijiet fejn setgħet ukoll

tapprezza l-komportament tal-istess xhieda fuq il-pedana.

Li l-appellanta tgħid illi l-parte ċivile huwa bniedem li jaf jigdeb u

jirreċta hija allegazzjoni tal-appellanta li tajjeb jew ħażin ma ġietx

korroborata bi provi jew xhieda oħra.

Din il-Qorti ma tiddubitax li

l-appellanta kienet għal xi ħin flimkien mal-abbli Avukat Dottor

Leslie Sanfilippo in kwantu huwa paċifiku li dakinhar li seħħ dan il-

każ kien hemm proċeduri kriminali kontra l-parte civile li kienu

ġew deċiżi mill-Qrati.

Il-parte civile wkoll jikkonferma li l-

appellanta kienet mal-avukat tagħha iżda dan kien qabel ma seħħ l-

inċident allegat minnu u mertu ta' dan l-appell.

sabiex, almenu sal-grad tal-probabbli, jxekklu l-verżjoni tal-parte

ċivile.

Ikkunsidrat

Illi l-appellanta tallega li l-piena tad-detenzjoni ngħatat minħabba li

hija m'ammettietx l-akkużi kontra tagħha; Din il-Qorti ma tqisx li

din l-allegazzjoni ġiet ippruvata, għal menu sal-grad tal-probabbli

in kwantu mit-test tas-sentenza ma tirriżulta ebda motivazzjoni

relattiva għall-piena kif imposta, għalkemm il-Qorti tal-Maġistrati

aċċennat b'mod ġenerali għall-fatt li dawn il-kwalita' ta' kawżi

qegħdin jiġru ta' spiss il-Qorti u qed iżidu xogħol żejjed inutilment.

Bħala regola, din il-Qorti ma tiddisturbax il-piena erogata mill-

Qorti tal-Maġistrati sakemm din ma tkunx taqa' fil-parametri legali,

jekk ma kienetx żbaljata fil-prinċipju,

manifestament eċċessiva.11

Il-piena

imposta mill-Qorti tal-

Maġistrati kienet taqa' fil-parametri u ma kienetx piena żbaljata fil-

prinċipju.

Iżda fiċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, għalkemm din il-

Qorti tifhem il-motivazzjoni nobbli tal-Qorti tal-Maġistrati tqis li l-

piena ta' detenzjoni f'dan il-każ tkun piena aktar oneruża minn dak

li l-każ kien jimmerita.

11 Dan irid jiġi mistħarreġ ukoll fid-dawl tal-fatt li l-ġustifikazzjoni tal-piena fl-eżerċizzju tad-Dritt Penali modern hija pernjata fuq tliet prinċipji kardinali u tiffoka fuq tliet effetti prinċipali, jiġifieri l- effett :

(a) Retributtiv; (b) Preventiv; u (c) Riedukattiv jew rijabilitattiv tal-piena.

L-aspett retributtiv tal-piena huwa, skont il-ġurista Francesco Ozman, dak li jservi biex jirristabbilixxi is-sitwazzjoni morali soċjali għal kif kienet qabel ma seħħet il-ħsara lis-soċjeta bil- kommissjoni tar-reat.

U s-soċjeta teżiġi li l-ħati jagħmel tajjeb għall-azzjoni vjolattiva tad-dritt penali kommessa minnu u li tkun kisret il-paċi u trankwillita' tagħha.

L-aspett preventiv tal-piena huwa dak li jrid jassigura li l-piena tkun strument li bih, grazzi għal biża li s-sanzjoni li tkun tista' tingħata toħloq f'moħħ is-soċjeta, b'mod li dak li jkun jerġa jaħsibha darbtejn qabel ma jikkommetti reat.

Fi kliem ieħor, minħabba l-biża li teħel il-piena, persuna tiġi mġegħela tixtarr sew il-konsegwenzi t'egħmilha qabel ma twettaq l-att kriminuż.

Finalment hemm l-aspett riedukattiv u rijabilitattiv tal-piena, li tikkonċentra mhux daqstant fuq l- aspett tal-ħtija speċifika tal-ħati u li għaliha tkun immirata l-azzjoni repressiva tal-piena, daqskemm fuq l-aspett ta' trattament terapewtiku individwali, immirat lejn ir-rijabilitazzjoni tal-ħati.

Dan l-aspett rijabilitattiv huwa kruċjali għas-soċjeta in kwantu jgħin lill-ħati jgħaddi minn proċess ta' riforma tiegħu innifsu biex jgħinu jinqata' mir-raġunijiet u l-kundizzjonijiet li jkunu wasluh biex jiddelinkwi, billi jagħraf iqum fuq saqajh, jibni ħajtu mill-ġdid u ma jibqax aktar ta' theddida għas-soċjeta bħal meta kien fil-mument meta jkun iddelinkwa.

Għaldaqstant din il-Qorti tilqa' l-appell in parte billi filwaqt li

tikkonferma s-sentenza appellata f'dik il-parti fejn sabet lill-appellanta

ħatja tal-imputazzjoni miġjuba kontriha, tibdel is-sentenza appellata f'dik

il-parti

il-piena billi

tħassar

il-piena

b'applikazzjoni tal-artikolu 22 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta

tillibera lill-ħatja bil-kondizzjoni li ma tagħmilx reat ieħor fi żmien sena

millum.

Minbarra dan, wara li rat l-artikolu 383 tal-Kodiċi Kriminali,

sabiex tipprovdi għas-sigurta tal-parte civile kif ukoll sabiex jiġi mħares

l-ordni pubbliku tqiegħed lil ħatja taħt obbligazzjoni tagħha għall-

perjodu ta' sena taħt penali t'elfejn euro.

Aaron M. Harley Mcnee Cacciattolo

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


– penali għal tardivita`

-dewmien ikkawżat mill-appaltant

FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI

ILLUM, 10 ta' Diċembru 2020.

Robert Gambina (karta ta' identita` numru 283477M) u Elaine Gambina

(karta ta' identita` numru 910066M)

Darren Peden (karta ta' identita` numru 856566M) u Brian ‘Schembri Wismayer

(karta ta' identita` numru 165381M)

Rat ir-Rikors Ġuramentat li permezz tiegħu l-atturi, wara li ppremettew illi:

Wara kuntratt ta' bejgħ datat 22 ta' Ġunju, 2015 fl-atti tan-Nutar Dr. Sam Cakmak., b'kuntratt ta' appalt tal-istess data (ezibiti bħala Dok A u Dok B

rispettivament) il-konvenuti obbligaw rwieħhom li jagħmlu ix-xogħolijiet oġġett tal-istess kuntratt relattivi f'appartament fis-second floor level, penthouse sovraspost, l-bejt sovrappost, żewġ car spaces fil-basement level u l-partijiet komuni fi żvilupp li kellu jkun jismu Carmel Suites, Triq il- Karmnu, L-Imsida versu il-prezz pattwit ta' €490,000 li minnhom tħallsu mingħand l-atturi €460,000 akkont u bil-pattijiet u kundizzjonijiet l-oħra hemm miftiehma.

Il-konvenuti naqsu li jagħmlu ix-xogħolijiet pattwiti fil-ħin miftiehem.

L-atturi għamlu xogħolijiet huma stess minflok il-konvenuti skont il- kuntratt tal-appalt kif ukoll għamlu pagamenti li kellhom isiru milil- konvenuti għall-liema xogħolijiet u ħlasijiet l-atturi għandhom jiġu kkumpensati milil-konvenuti.

L-atturi sofrew danni fi propjeta` oħra tagħhom minħabba perkolazzjoni ta' ilma fil-propjeta' tagħhom unikament tort tal-konvenuti, li l-atturi qed jirrizervaw li jipproċedu dwarhom separatament.

Il-konvenuti huma inadempjenti skont l-istess kuntratti u qed jinkorru penali ta' €100 kull jum b'effett mill-31 ta' Jannar, 2016 sad-data meta x- xogħolijiet kollha oġġett tal-kuntratt tal-appalt ikunu tlestew, liema penali hija pagabbli lill-atturi.

Għalhekk il-konvenuti li huma debituri tar-rikorrenti għall-hlas tal-penali li qed tiddekorri minħabba l-morożita` tagħhom fit-twettiq ta' dak li obbligaw rwieħhom li jagħmlu taħt il-kuntratt ta' appalt.

Bi protest datat 2 ta' Novembru, 2016 l-atturi ġabu a formali konjizzjoni tal-konvenuti il-fatti premessi u interpellawhom iħallsu il-penali ta' €100 kull jum b'effett mil-31 ta' Jannar, 2016 li qed tiddekorri u hija pagabbli mill-istess konvenuti lill-atturi skont l-imsemmi kuntratt ta' appalt sakemm il-konvenuti iwettqu l-obbligi tagħhom kollha tagħhom taħt l-istess kuntratt ta' appalt, bl-intima li jekk ma jsirx il-ħlas l-atturi kienu sejrin jipproċedu ulterjorment skont il-liġi.

Talbu lill-Qorti:

Tiddikjara li l-konvenuti kienu morużi fit-twettiq da parti tagħhom tal-obbligi tagħhom taħt il-kuntratt ta' appalt datat 22 ta' Ġunju, 2015 (Dok B) u għalhekk inkorrew u qed jinkorru penali ta' €100 kull jum b'effett mill- 31 ta' Jannar, 2016, u ċioe` data meta x-xogħolijiet kollha kellhom ikunu

il-konvenuti għall-liema

Tillikwida il-penali dovuta mill-konvenuti ll-atturi;

Tiddikjara liema kienu dawk ix-xogħolijiet u ħlasijiet li saru ml- jiġu

kompletati, sad-data meta ikunu kompletati ix-xogħolijiet kollha oġġett tal- kuntratt ta' appalt, u pagabbli ll-atturi skont l-istess kuntratt ta' appalt; 2.

3. atturi minnflok kkunmpensati jew imħallsa; 4. skont it-talba preċedenti; Tikkundanna lilil-konvenuti solidalment bejniethom iħallsu ll-atturi 5. s-sommom likwidati minn dina l-Onorabbli Qorti skont it-talbiet preċedenti.

Bl-imgħax skont il-liġi u bl-ispejjeż kompriżi dawk tal-protest fuq imsemmi tat-2 ta' Novembru, 2016.

tillikwida il-valur ta' dawk ix-xogħolijiet u ħlasijiet li saru ml-atturi

l-atturi għandhom

Rat ir-Risposta Ġuramentata tal-konvenuti li permezz tagħha eċċepew illi :

Mhux minnu li il-konvenuti kienu morużi fit-twettieq tal-obbligi tagħhom taħt il-kuntratt ta' appalt datat it-22 ta' Ġunju 2015 kif sussegwentement emendat bi ftehim bejn il-partijiet u għalhekk mhux minnu li inkorrew jew li qed jinkorru xi penali kif pretiż ml-atturi.

Għalhekk ma hemmx penali x'tiġi likwidata minn din l-Onor.

Fi kwalsiasi każ, il-maġġor parti

tal- obbligazzjonijiet tagħhom a tenur tal-istess kuntratt ta' appalt u għalhekk jistħoqq li l-penali prevista tiġi mnaqqsa u mtaffija sostanzjalment.

il-konvenuti esegwew

Għajr għal dak miftiehem bejn il-partijiet, mhux minnu li r-rikorrenti għamlu xogħlijiet jew ħlasijiet minflok il-konvenuti u għalhekk ma hemmx lok li din l-Onor.

Qorti tillikwida il-valur tal-istess kif jippretendu r- rikorrenti.

It-talba sabiex il-konvenuti jkunu ikkundannati jħallsu solidalment bejniethom l-ammont eventwalment likwidat minn din l-Onor.

Qorti hija legalment infondata.

Il-konvenut rriżervaw kwalunkwe azzjoni spettanti lilhom, senjatament għal kull

bilanċ lilhom dovut mill-atturi.

Rat l-atti tal-kawża.

Rat ir-rapport tal-perit tekniku l-AIC Godwin Cakmak..

Ikkunsidrat:

Il-Perit Tekniku rrelata li l-konvenuti kienu tardivi b'xahrejn (Frar u Marzu

2016), u li l-atturi biddlu diversi specifications u anke żiedu x-xogħlijiet.1

Għalkemm jaċċetta li kien hemm dewmien ta' xahar ikkawżat minħabba li l-

appartament fit-tieni sular ma setax jissaqqqaf qabel ma jiġu ffinalizzati l-pjanti

tal-penthouses, jikkonkludi li l-konvenuti xorta waħda kellhom l-obbligu li

jtemmu x-xogħlijiet fiż-żmien stipulat billi ma talbu estensjoni tal-istess żmien.2

Din il-konklużjoni hija waħda ta' natura legali, mhux teknika, u l-Qorti

tiddiskosta ruħha minnha.

It-tibdil fil-penthouses ma kienx l-unika kawża għad-dewmien.

fatturi oħrajn: (1) Fil-fażi tal-finituri tal-appartamenti, l-attur xtaq juża' fornituri

tal-għażla tiegħu għall-bibien interni, għall-aperturi tal-aluminium, għall-madum

tal-art, għall-madum tal-kamra tal-banju u affarijiet oħra.

idum biex jagħżel u jiddeċiedi x'kien ser ikun ħa jagħmel.

jinsisti mal-konvenuti biex jagħmlu xogħlijiet li ma kinux inklużi fil-ftehim, bħat-

tqegħid ta' boilers u tal-bieb fl-entratura ta' barra.

Il-konvenuti onoraw dawn it-

talbiet u saħansitra biddlu mhux darba jew tnejn il-pjanijiet tagħhom biex

jakkomodawh.

Fost ix-xogħlijiet żejda li esegwew, u dan a spejjeż tagħhom, kien

hemm kisi bil-ġibs, tibjid fil-garaxxijiet, poġġaman tal-azzar, u ċangaturi tal-

irħam mal-faċċata.

Il-Perit tekniku m'aċċettax li d-dewmien konness mal-lift, li kien oltre x-xahrejn

dewmien ikkonstatat minnu, kien tort tal-konvenuti.

Hekk kif ikkonferma l-attur Gambina nnifsu, għadda pagamenti fi Frar u Marzu

2016 għal xogħlijiet wara t-30 ta' Jannar 2016 (data pattuwita għat-tlestija tax-

xogħlijiet) mingħajr ma lmenta fuq il-kwalita` tax-xogħol, id-dewmien fl-

eżekuzzjoni tiegħu, u bla ma semma' l-penali.

Kien biss meta ntalbu jħallsu l-

bilanċ tal-pagament li l-atturi pprotestaw id-dewmien.

Dan minkejja li l-aħħar

pagament ta' €120,000 tħallas minkejja li ma kellux għalfejn jitħallas qabel

jitlestew ix-xogħlijiet.

Li jfisser li aċċetta x-xogħlijiet u li ma ppretendiex ħlas

ta' penali qabel irċieva l-aħħar kont.

Fil-fehma tal-Qorti, il-konvenuti ppruvaw sal-livell rikjest mil-liġi li ma kinux

jaħtu għad-dewmien, u għalhekk l-ebda penali ma hi dovuta da parti tagħhom.

Jirriżulta, anke għaliex mhux ikkontestat, li l-prezz tal-appalt kif oriġinarjament

pattuwit kien ta' €490,000 li kellu jitħallas fi 3 pagamenti : €170,000 mat-tlestija

tat-tieni sular u l-car spaces fi stat ta' shell, pagament ieħor ta' €170,000 meta l-

binja inkluża l-penthouse titlesta shell inkluż il-kontrabejt, u l-aħħar pagament ta'

€150,000 kellu jiġi mħallas meta x-xogħlijiet kollha jkunu tlestew.

L-atturi ħallsu

tlett pagamenti fl-ammonti rispettivi ta' €170,000, €170,000 u €120,000.

ftehim oriġinali ġie varjat billi l-partijiet ftiehmu li l-atturi jagħmlu xi xogħlijiet

huma u l-valur tagħhom jitnaqqas mill-prezz.

L-attur Robert Gambina għamel

elenku ta' dawn ix-xogħolijiet u stmahom €21,631 mingħajr ma ppreżenta prova

ta' dawn l-ispejjeż.

Huwa elenka wkoll għadd ta' xogħlijiet li kellhom jagħmlu

l-konvenuti u li iżda naqsu milli jagħmlu, li jivvalutahom total ta' €3,806.

dawn ma ppreżenta l-ebda riċevuta.

Jippretendi, fin-nota ta' sottomissjonijiet

tiegħu, li dawn huma dovuti billi ma saritx kontestazzjoni dwarhom.

perit tekniku maħtur mill-Qorti aċċetta li x-xogħlijiet effettivament saru.

Għalhekk, minkejja n-nuqqas ta' prova tal-valur tagħhom, il-Qorti ma tarax li

għandha tiddiskosta ruħha mill-konklużjoni tal-istess perit li l-attur ħallsu (anke

jekk mhux kollha lill-konvenuti) total ta' €485,734 biex b'hekk baqalhom iħallsu

lill-konvenuti bilanċ ta' €4,563.

Għal dawn il-motivi, l-Qorti :

Tiċħad l-ewwel u t-tieni talba.

Tilqa' t-tielet talba billi tiddikjara li x-xogħolijiet u ħlasijiet li saru ml-atturi

minflok il-konvenuti kienu dawk imsemmija fl-affidavit tal-attur Robert

Sobh' r-raba' talba billi tillikwida il-valur ta' dawk ix-xogħolijiet u

ħlasijiet li saru mill-atturi skont it-talba preċedenti fis-somma ta' € 25,437.

Tiċħad il-ħames talba.

Fiċ-ċirkostanzi, l-ispejjeż kollha huma a kariku tal-atturi.


IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Sciberras M.A. (Law), LL.D. (melit)

Illum 10 ta' Diċembru 2020 Appell numru 125 tal-2020

Il-Pulizija vs. Alex COUTTS:

Dan huwa appell tal-Avukat Ġenerali minn sentenza mogħtija

mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) nhar it-13 ta' Lulju 2020 fil-

konfront ta' Alex COUTTS:, karta tal-identità bin-numru 262803(M)

li ġie mixli talli mix-xahar ta' Novembru 2019 sa Jannar 2020 fil-

Gżejjer Maltin, b'diversi atti magħmulin fi żminijiet differenti u li

l-istess disposizzjoni

tal-Liġi u

li ġew magħmula

b'riżoluzzjoni waħda, naqas milli jagħti lil Josephine Lanigan is-

iffissata mill-Qorti

f'kuntratt bħala

manteniment għal uliedu u/jew martu fi żmien ħmistax il-jum

minn dak li fih skont l-ordni jew dak il-kuntratt kellha titħallas dik

Permezz tas-sentenza aktar 'il fuq imsemmija, il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, sabet lill-

appellant mhux ħati u illiberatu fuq nuqqas ta' provi wara li qieset

li l-parte civile, għalkemm debitament mgħajjta diversi drabi

baqgħet ma dehritx.

Illi minn din is-sentenza l-Avukat Ġenerali interpona appell li

permezz tiegħu talab lil din il-Qorti sabiex tirrevoka s-sentenza

appellata u minflok tgħaddi biex tiddisponi minn dan il-każ skont

il-Liġi u dan għar-raġunijiet segwenti :

i. Waqt is-seduta is-seduta tat-13 ta' Lulju 2020 il-Qorti tal-

Maġistrati għaddiet għas-sentenza tagħha fin-nuqqas tax-

xiehda tal-parte civile minħabba li din ma dehritx meta

ssejħet il-kawża.

Irriżulta li fis-seduta preċedenti tas-6 ta'

Lulju 2020 il-parte civile kienet deheret assistita u għalkemm

matul dik is-seduta ma xehditx, dik is-seduta ġiet differita

għat-13 ta' Lulju 2020 fis-sagħtejn għall-aħħar darba.

Illi meta fit-13 ta' Lulju 2020 l-appellanta issejħet fl-10:37, il-

Minħabba f'hekk id-Difiża talbet il-

Il-Qorti laqgħet it-talba u pproċediet biex illiberat

lill-appellat minħabba nuqqas ta' provi.

Iżda fis-1400 deheret

il-parte civile u rriżultalha li l-kawża kienet diġa ġiet deċiża.

Illi mill-atti irriżulta li l-parte civile kienet notifikata għas-

seduta tat-13 ta' Lulju 2020 seduta stante.

Irriżulta wkoll

pero li l-verbal tas-seduta tas-6 ta' Lulju 2020 il-kawża kienet

ġiet differita għat-13 ta' Lulju 2020 fis-0200.

Illi x-xiehda tal-parte civile kienet waħda indispensabbli

għall-Prosekuzzjoni.

Fit-13 ta' Lulju 2020 il-parte civile ma

dehritx fil-ħin meta ssejħet il-kawża minħabba l-fatt li fis-

seduta tas-6 ta' Lulju 2020 dik is-seduta kienet ġiet differita

għas-1400 tat-13 ta' Lulju 2020.

Il-parte civile imbagħad

deheret għas-seduta fis-1400 tat-13 ta' Lulju 2020 kif kienet

ordnata tagħmel fis-seduta preċedenti seduta stante.

B'hekk jiġi li l-Qorti tal-Maġistrati għaddiet għas-sentenza

tagħha mingħajr ma semgħet lil din ix-xhud indispensabbli

għall-prosekuzzjoni.

Ir-rimedju li l-Qorti tal-Maġistrati kellha f'dan il-każ ma

kienx li tilqa t-talba tad-Difiża għall-liberatorja, iżda li,

ġaladarba x-xhud parte ċivile kienet debitament notifikata

personalment bid-data u

l-ħin tas-seduta, hija kellha

tiddifferixxi l-kawża għal ġurnata oħra u dan peress li l-

Prosekuzzjoni ma kienetx irrinunzjat għal dik ix-xhud, li

kienet indispensabbli għall-kawża tal-prosekuzzjoni.

Ikkunsidrat

Illi f'dan il-każ, l-Avukat Ġenerali għandu, sostanzjalment, raġun.

Jirriżulta li l-parte civile kienet debitament notifikata għas-seduta

tas-6 ta' Lulju 2020 u kienet ukoll kemm preżenti kif ukoll assistita

Għal raġuni li ma ġietx verbalizzata mill-Qorti ma

jirriżultax li l-parte civile xehdet f'dik is-seduta tas-6 ta' Lulju 2020

minkejja li hija kienet preżenti.

Din il-Qorti rat li l-verbal tas-seduta

jgħid li l-appellat f'dik is-seduta ma kienx assistit.

B'hekk din il-

Qorti tifhem li l-Qorti tal-Maġistrati kienet prudenti biżżejjed li

tikkonċedi differiment waħdieni sabiex meta l-parte civile tixhed

Ġara pero li minħabba żball li jidher li huwa lapsus calami vel

computeri x'aktarx amministrattiv, il-ħin tas-seduta tat-13 ta' Lulju

2020 ġie erronjament indikat bħala s-0200.

Għalkemm dawn il-

Qrati huma bieżla u jżommu seduti f'ħinijiet diversi tal-ġurnata,

rarissimu li seduti jsiru anke fil-ħinijiet ta' bil-lejl.

Iżda meta fit-13 ta' Lulju 2020 reġgħet issejħet il-kawża, il-Qorti tal-

Maġistrati kellha tieħu konjizzjoni tal-verbal li hija kienet għamlet

u fid-dawl ta' dak l-iżball li kien sar, hija kellha tipproċedi b'aktar

Fil-fatt irriżulta li l-parte civile presenzjat ruħha aktar tard

matul dik is-seduta, ċjoe fis-1400 – ċjoe f'ħin li kien aktar konsoni u

verosimili maż-żamma ta' seduti ordinarji.

Biss barra minn hekk, l-Avukat Ġenerali għandu raġun jilmenta

minħabba l-fatt li din il-proċedura, ġiet eżerċitata mill-Pulizija

Eżekuttiva ex officio u b'hekk ir-rimedju li kellha l-Qorti tal-

Maġistrati ma kienx li mal-ewwel talba tad-Difiża għall-liberatorja

taderixxi u tillibera lill-imputat minħabba nuqqas ta' provi.

il-każ jirriżulta li l-parte civile kienet xhud tal-Prosekuzzjoni u hija

kienet debitament notifikata għas-seduta personalment.

F'dak il-

każ, il-Qorti tal-Maġistrati kellha tivverifikata r-referta ta din ix-

xhud - li perġunta kienet parte civile – u f'każ li kienet pożittiva, il-

Qorti tal-Maġistrati kellha almenu tikkonċedi differiment waħdieni

u, jekk ikun il-każ, tapplika fil-konfront tagħha d-disposizzjonijiet

tal-artikolu 441(4) tal-Kodiċi Kriminali.1

Huwa minnu li ma jirriżultax li l-Prosekuzzjoni insistiet mal-Qorti

sabiex jiġi verbalizzat li din ix-xhud kienet xhud indispensabbli

għall-każ tagħha.

Mill-banda l-oħra l-anqas ma jirriżulta mill-atti li

l-Prosekuzzjoni kienet iddikjarat il-provi tagħha bħala magħluqin.

L-anqas ma jirriżulta li l-Prosekuzzjoni għamlet xi dikjarazzjoni fejn

kienet qegħda tirrinunzja għal din ix-xhud.

Jew il-Prosekuzzjoni

baqgħet siekta, jew jekk tkelmet, dak li qalet ma ġiex verbalizzat.2

Jibqa' l-fatt li f'dan il-każ, it-tieni seduta kienet ġiet konċessa mill-

Qorti tal-Maġistrati probabbilment wara li fl-ewwel seduta, ċjoe dik

tas-6 ta' Lulju 2020 l-avukat tad-Difiża ma kienx preżenti.

Imbagħad meta fis-seduta tat-13 ta' Lulju 2020 il-kawża issejħet fl-

1037 kienet id-Difiża li (ġja aġevolata mid-differiment għal dik is-

1 Ara f'dan is-sens l-appell kriminali Il-Pulizija vs. Josephine Ben Moussa et midolo fit-2 ta' Lulju 1990.

2 Din il-Qorti tagħmilha ċara li huwa importanti għall-Prosekuzzjoni li, meta tqis li għandha xhud li jkun indispensabbli għall-każ tagħha, għandha tivverbalizza espressament u fi kliem sempliċi fl-atti tal-kawża l-fatt li hija tkun qed tinsisti għal dan ix-xhud, li bl-ebda mod ma tkun qegħda tirrinunzja għalih, kif ukoll li ġaladarba jkun xhud debitament notifikat bid-data u l-ħin tas-seduta (korretti) li jkun hemm differiment waħdieni sabiex dan ix-xhud jinġieb fit-termini tal-artikolu 441(4) tal-Kodiċi Kriminali.

Altrimenti l-Prosekuzzjoni ma tistax tistrieh biss fuq il-fatt li hija ma tkunx irrinunzjat għal dak ix-xhud.

Il-Prosekuzzjoni trid tkun attiva u pro-attiva u mhux retroattiva billi imbagħad tirrikorri għal xi rikors tal-appell quddiem din il-Qorti.

seduta) ħadet

l-opportunita biex

debitament notifikata għas-0200 titlob lil Qorti tgħaddi għall-

Bid-dovut rispett din il-Qorti ma taqbilx ma din il-

posizzjoni assunta mill-Qorti

il-kwadru ċirkostanzjali

partikolari li seħħ f'dan il-każ.

Din il-Qorti jidhirlha li f'dak il-kuntest il-Qorti tal-Maġistrati kellha

jew tagħti l-benefiċċju tal-iżball amministrattiv tagħha li tindika l-

ħin korrett u tippostponi s-seduta sabiex tara jekk almenu l-parte

civile tippresenzjax ruħha fil-ħin li kienet notifikata bih il-parte

civile fis-seduta preċedenti - iżda din id-darba s-sagħtejn ta' wara

nofsinhar (1400) jew inkella almenu tiddifferixxi dik is-seduta għal

udjenza waħdanija oħra f'data u ħin li jkollhom jiġu notifikati lill-

partijiet.

Iżda d-deċiżjoni li tilqa' t-talba għall-liberatorja f'dan il-

kwadru ċirkostanzjali ma kienx proċeduralment korrett.

Għaldasqstant, għall-motivi premessi, dil-Qorti qegħda tilqa' l-appell tal-

Avukat Ġenerali, tħassar is-sentenza appellata u sabiex ma tipprivax lill-

partijiet mill-benefiċċju tad-doppio esame, tordna li l-atti jiġu rinvijati lill-

Qorti tal-Maġistrati sabiex dik il-Qorti tipproċedi biex tisma' l-kawża

mill-ġdid skont il-Liġi.

Imħallef

Deċide


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Illum 10 ta` Dicembru 2020

IL-QORTI;

Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra Christian Angileri detentur tal-permess

tar-residenza bin-numru: 945911A, fejn gie akkuzat :

1. talli nhar it-tletin (30) ta' Marzu tas-sena 2020, bejn is-sebgha u nofs

u t-tmienja ta' filghaxija (19:30hrs-20:00hrs), mir-residenza bl-isem ta'

Elgin Court, Sqaq is-Sigra, Il-Ħamrun, ikkommetta serq ta' ittri minn

gewwa diversi kaxxi tal-posta li l-ammont ma jistax jigi stabbilit u dan

b'detriment lil Norma Bonnici Bennett u Marcelline Navarro liema serq hu

aggravat bil-mezz, lok u hin.

270, 278(2)(3), 281 tal- Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta;

U nakkużah talli nhar id-disgha (9) t'April tas-sena 2020 bejn id-disgha

ta; filghodu (09:00hrs) u nofsinhar (12:00hrs) mill fond numru 82, Triq

San Luqa, Gwardamangia, ikkommetta serq ta' kartiera li l-ammont

m'huwiex iktar minn mitejn ewro (€200) u dan b'detriment lil Kenneth

William Sceberras Trigona liema serq hu aggravat bil-lok; Art.261(e),269(g),

tal- Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta;

U nakkużah ukoll bil-ħsieb li jagħmel delitt, ċioe` talli dolożament, bil-

ħsieb li jiffroda, u wera dan il-ħsieb b`atti esterni u ta bidu għall-

esekuzzjoni tad-delitt, liema delitt ma ġiex esegwit minħabba xi ħaga

aċċidentali u indipendenti mill-volonta' tieghu u cioe' talli nhar id-

disgha (9) t'April tas-sena 2020 bejn il-hdax ta' filghodu (11:00hrs) u

s-siegha ta' waranofsinhar (13:00hrs) f'diversi postijiet fil-gzejjer

Maltin, bl-attentat biex b'mezzi kontra l-liġi, jew billi jaghmel użu ta'

ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi jinqeda b'qerq ieħor,

ingann, jew billi wera' ħaġa b'oħra sabiex ġiegħel jitwemmen l-

eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta' ħila, setgħa fuq ħaddieħor, jew ta'

krediti immaġinarji, jew sabiex qanqal tama' jew biża' dwar xi ġrajja

kimerika, ipprova jagħmel qligħ bi ħsara ta' ħaddieħor ta' l-ammont ta'

elfejn ewro (€2000) minn kontijiet bankarji u dan b'detriment lil Bank

of Valletta PLC u lill-Kenneth William Sceberras Trigona; Art.

310(b) tal- Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta

Xjentement laqa għandhu jew xtrara ħwejjeġ misruqa, meħuda

b'qerq, jew akkwistati b'reat, sew jekk dan sar f'Malta jew barra minn

334 (a), (b) Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta)

Il-Qorti hija gentilment mitluba li f'kaz ta' htija min barra li tinflingi l-piena

stabbilita mill-ligi, tordna lill-imsemmi persuna sabiex jhallas l-ispejjez li

ghandom x'jaqsmu mal-hatra ta' l-esperti, jekk ikun il-kaz, kif pruvat fl-

Artikolu 533 tal-Kapitlu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Semghet lill-Ufficjal Prosekutur bil-gurament;

Rat il-kunsens ta` l-Avukat Generali tal-11 ta` April 2020 sabiex din il-kawza

tigi trattata u deciza bir-rit sommarju;

Rat l-atti u d-dokumenti;

Semghet l-ammissjoni inkondizzjonata tal-imputat fl-udjenza ta` llum stess

ghall-imputazzjonijiet kif migjuba kontra tieghu u l-insistenza f'din l-

ammissjoni wara li kien inghata iz-zmien skond il-Ligi sabiex jirrikonsidra tali

ammissjoni;

Qieset dak ivverbalizzat fl-udjenza ta` llum stess fejn l-imputat iddikjara li

kellu bizzejjed zmien biex jerga jirrikonsidra u li fehem sewwa n-natura ta' l-

imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu u li fehem wkoll li l-ammissjoni tieghu,

kif fehmitu din il-Qorti fl-udjenza, kellha ggib konsegwenzi serji fil-piena.

Semghet is-sottomissjonijiet finali dwar il-piena.

Ikkunsidrat;

Illi in vista ta' din l-ammissjoni, u la darba ma hemm xejn x'jindika lil din il-

Qorti li ma ghandhiex toqghod fuq tali ammissjoni, u wara li qieset l-atti, l-

Qorti m'ghandiex triq ohra hlief li tghaddi ghad-dikjarazzjoni ta` htija skond

l-ammissjoni tieghu.

GHAL DAWN IL-MOTIVI DIN IL-QORTI, WARA LI RAT L-ARTIKOLI 17, 31, 41,

334(A(B) U 533 TAL-KAP.9 TAL-LIGIJIET TA' MALTA, issib lill-imputat Christian

Angileri, fuq ammissjoni tieghu stess, hati tal-imputazzjonijiet kif migjuba fil-

paragrafi (1), (2) u (3), u filwaqt li tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri ta` l-

imputazzjoni fil-paragrafu (4), dik li titratta r-ricettazzjoni u li inghatat bhala

imputazzjoni alternattiva ghas-serq, tikkundannah ghall-piena ta` sentejn (2)

prigunerija sospizi ghall-perjodu ta` tlett snin millum ai termini ta` l-Artikolu

28A tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta` Malta.