QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Alexander u Erika konjugi Micallef Vs

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Rat ir-Rikors tal-atturi pprezentat fir-Registru ta' din il-Qorti fl-10 ta' Gunju

2014 fejn talbu lil din il-Qorti:-

1. prevja d-dikjarazzjoni illi fit-terminazzjoni tal-kirja tal-fond/hanut 153,

College Street, L-Għasri fis-16 ta' Ottubru 2013, l-intimata hadet oggetti li jitqiesu

benefikati (improvements), hadet oggetti propjeta' tar-rikorrent, kif ukoll

ghamlet danni fil-fond bi ksur tal-obbligazzjonijiet assunti minnha fl-iskrittura

datata l-1 ta' Settembru 2013 (Dok.

2. tillikwida l-valur ta' dawn il-benefikati, oggetti tar- rikorrent u danni sofferti

mir-rikorrent; u

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Bl-ispejjez kontra l-intimata li hija ngunta ghas-subizzjoni.

Rat ir-risposta ta' Susan Gat Cuschieri Valentine li giet ipprezentata fir-Registru tal-Qorti

fit-30 ta' Gunju, 2014 fejn eccepiet is-segwenti:

Illi l-kawza hija irrita u nulla peress li l-atturi kienu diga' fethu kawza ohra,

(Rikors Numru 105/13 GG), liema kawza kienet giet deciza minghajr ma sar

A1), izda baqghu ma hallsux l-ispejjez tal-kawza lill-esponenti,

u ghalhekk l-atturi ma setghux jinizjaw procedura ohra simili qabel ma

jhallsu dawn l-ispejjez, u dan ai termini ta' l-Artikolu 907 (2) tal-Kap.

12 tal-

Ligijiet ta' Malta.

jinghad illi r-rikorrenti accettaw l-ahhar hlas ta' kera minghajr ebda riserva

u kwindi ma fadlilhom ebda azzjoni kontra l-intimata.

Illi bla pregudizzju ghas-sueccepit, ma hux minnu li l-esponenti kkawzat

danni kif pretiz mir-rikorrenti, mhux biss ghaliex il-mobbli kienu kollha tal-

pretiz mir-rikorrenti.

Salvi risposti ulterjuri.

Rat il-hatra tal-Perit Valerio Cordina b'digriet datat 18 ta' Marzu 2015 u dan

bhala Perit Tekniku bl-inkarigu illi inter alia jiehu konjizzjoni tat-talbiet attrici

u l-eccezzjonijiet tal-konvenuta;

Rat illi din il-kawza giet assenjata lill-Qorti kif preseduta permezz ta' ordni ta'

assenjazzjoni moghti mis-S.T.O il-Prim'Imhallef b'effett mit-18 ta' Lulju 2018;

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda li nstemghu quddiem il-Qorti diversament

preseduta u rat il-provi kollha migjuba mill-partijiet;

Rat ir-relazzjoni tal-Perit Valerio Cordina ipprezentata fl-14 ta' Dicembru

2017 u minnu mahluf waqt l-udjenza tas-7 ta' Mejju 2018;

Semghet it-trattazzjoni orali tal-partijiet;

Rat l-atti kollha;

Ikkunsidrat;

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza;

Din il-kawza hija dwar kirja tal-fond gewwa 153, Old College Street, L-Għasri,

Malta, li giet koncessa mill-atturi qua sidien tal-fond, lill-konvenuta Susan Gat

‘Scardino permezz ta' skrittura ta' lokazzjoni konkluza fl-1 ta' Settembru 2012.

Din il-kirja giet terminata mill-konvenuta permezz ta' avviz moghti skont it-

termini tal-ftehim lokatizzju, fit-2 ta' Settembru 2013 u l-kera inkluz il-penali

kontemplat mill-istess ftehim, giet imhallsa in toto lill-atturi fis-16 ta' Ottubru

Bhala fatti mhux kontestati, jirrizulta mill-atti illi l-konvenut kienet diga`

diversi snin qabel, kriet l-istess fond minghand l-atturi u matul din il-lokazzjoni

precedenti hija kienet xtrat xi apparat li kien thalla fil-fond fit-terminazzjoni ta'

dik ir-relazzjoni lokatizzja fl-2007.

Il-fond gie sussegwentement mikri lil terzi

u wara li giet terminata wkoll dik il-kirja, il-fond rega' gie mikri lill-konvenuta

bis-sahha tal-iskrittura tal-1 ta' Settembru 2012.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

L-atturi jsostnu illi fit-terminazzjoni tal-kirja fl-2013, il-konvenuta hadet minn

gol-fond lokatizzju, diversi oggetti li jitqiesu bhala benefikati (improvements) u

li skont it-termini u kundizzjonijiet tal-ftehim lokatizzju kellhom jitqiesu bhala

proprjeta` tas-sid.

Isostnu wkoll illi hija kkagunat danni fl-istess fond.

Da parti taghha l-konvenuta tikkontendi illi meta l-atturi accettaw minghajr

ebda rizerva il-hlas tal-kera bil-penali fis-16 ta' Ottubru 2013, ghandhom

jitqiesu illi rrinunzjaw ghal kull dritt ta' azzjoni kontriha.

Teccepixxi wkoll illi

mhux minnu li l-atturi ghandhom dritt ghall-hlas tad-danni ghaliex il-mobbli li

nehhiet mill-fond kienu kollha taghha u fattwalment ma kkagunat l-ebda danni

Provi tal-Atturi

L-attur Alexander D'Emanuele xehed2 illi fl-1 ta' Settembru, 2012 huwa kkonkluda

ftehim li permezz tieghu huwa kera l-hanut li jinsab 153, Triq il-Kullegg, L-Għasri,

Malta lill-konvenuta Susan Gat.

Huwa qa li l-konvenuta ddecidiet li tittermina

l-kirja, tatu lura c-cwievet tal-fond u hallsitu l-kera kif ukoll il-penali skont il-

ftehim lokatizzju.

Dak il-hin huwa acceda fil-fond in kwistjoni u gibed numru

ta' ritratti fil-prezenza tal-konvenuta stess sabiex ikollu prova ta' kif kien l-istat

ta' hanut meta gie ritornat lilu.

L-attur zied jghid illi meta huwa ra lill-

konvenuta qed izzarma l-hanut ftit qabel kienet itterminat il-kirja, huwa kien

qalilha li l-affarijiet tal-post kellhom jibqghu hemm u hija qaltlu li dawk l-

affarijiet li kienet qed tiehu, kienu taghha u kellha ricevuta f'isimha.

afferma illi l-fond kien diga` gie mikri lill-istess konvenuta f'xi zmien

2 15 ta' Ottubru 2015.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

L-attur ikkonferma illi l-kontestazzjoni tieghu hija limitata ghall-fatt illi fit-

terminazzjoni tal-kirja il-konvenuta hadet xi affarijiet li jitqiesu bhala benefikati

li kien hemm fil-fond u oltre dan, jaf li ghamlet xi hsarat fil-post.

Dwar il-walk-in fridge/freezer li kien istallat fil-fond, huwa jghid illi biex dan

inqala' kellha sahansitra tinqala' l-art.

Jghid ukoll li l-konventa hadet CCTV

extraction equipments fost affarijiet ohrajn li kellhom jitqiesu bhala benefikati

skont il-ftehim tal-lokazzjoni.

Qal ukoll illi huwa inkariga perit ex parte sabiex

jispezzjona l-fond u jirredigi rapport dwar l-istat li fih il-konvneuta halliet il-

fond fit-terminazzjoni tal-kirja.

L-attur esebixxa3 kopja ta' korrispondenza4 li l-legali tieghu kien baghat lill-

konvenuta qabel kienet ivvakat il-fond, u esebixxa wkoll kopja tar-ricevuta

datata 16 ta' Ottubru 20135 li huwa ta lill-konvenuta, flimkien ma' kopja tac-

cheques li huwa rcieva minghandha in linea ta-l-hlas tal-kera u l-penali li kien

dovut fuq it-terminazzjoni tal-kirja da parti tal-konvenuta.

ittra datata 2 ta' Settembru 2013 illi ntbaghtet mill-konvenuta li biha informat

lill-attur bit-terminazzjoni tal-kirja6, u prospett tad-danni7 sofferti mill-atturi fir-

Dr. Joseph Castaldi Rossitto xehed fid-19 ta' Novembru 2014 fejn

ikkonferma li kien hu li hejja l-ircevuta esebita bhala Dok AM38 u ghaddiha

lill-attur Alexander D'Emanuele sabiex jimliha bid-dettalji relattivi hekk kif jircievi

3 19 ta' Novembru 2014.

7 Fil-11 ta' Frar 2015, Dok.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

l-hlas dovut minghand il-konvenuta.

Jikkonferma illi din l-ircevuta hu

ghaddiha lill-attur qabel il-konvenuta effettivament ivvakat mill-fond.

Il-Perit Anne Marie Plum xehdet9 illi hija giet mitluba mill-atturi sabiex

taghmel access fil-fond 153, College Street, L-Għasri u taghmel rapport dwar dak

Hija esebiet dan ir-rapport10 u kkonfermat illi l-ispejjez biex

jitwettqu x-xogholijiet rimedjali, jammontaw ghal €2,740 minghajr rizerva

Mark Nathan illi kien inkwilin tal-fond in kwistjoni immedjatament wara li

giet terminata l-ewwel kirja tal-fond lill-konvenuta, u ezatt qabel il-konvenuta

regghet kriet il-fond ghat-tieni darba, esebixxa kopja tal-ftehim tal-kirja li huwa

kkonkluda mal-attur12 u kopja ta' kitba13 dwar it-terminazzjoni tal-istess.

xhud qal illi warajh huwa halla sistema ta' CCTV cameras li kien ghamel huwa

stess u li fil-fond kien hemm sinks kemm fil-pjan terran u anke fis-sottoswol.

M'huwiex cert jekk kienx hemm alarm system izda jghid li kien hemm zewg

lifts, wiehed gewwa u l-iehor barra li gieli kienu jintuzaw, u dawn huwa

Dwar il-walk-in fridge freezer huwa jghid illi din sabha hemm; kienet fis-

sottoswol fuq wara, mal-art, u dak li hu halla warajh fil-hanut fit-terminazzjoni

tal-kirja kien fi stat tajjeb ta' manutenzjoni.

Stephen Ungaro jghid illi huwa kien impjegat bhala biccier mal-konvenuta.

Ix-xhud iddeskriva l-apparat u attrezaturi fil-fond, u qal li kien hemm ukoll

zewg lifts li wiehed minnhom kien zghir u kien jintuza sabiex inizzlu l-kaxxi.

9 19 ta' Novembru 2014.

135, 19 ta' Novembru 2015.

146 – 148, 10 ta' Dicembru 2015, quddiem il-Perit Tekniku.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Dan il-lift kien jahdem b'mod regolari u li bih huwa kien inizzel il-kaxxi isfel

fis-sottoswol.

Qal li l-lift kien imwahhal mal-hajt imma ma kienx mobbli u

cioe` jigi spustjat minghajr ma taqilghu minn postu.

Kien hemm ukoll sink li

ma kienx iffitjat mal-bank u sakemm kien jahdem hemm dan is-sink kien

imwahhal fil-post.

Dwar il-cold room jghid illi dan kien fridge fejn ipoggu l-

lahmijiet u din kien jidhol fiha ghax kienet kamra.

Ix-xhud qal ukoll illi din il-

nofs bil-metru u nofs circa.

Provi tal-Konvenuta

Il-Perit James Borg Irimia prodott mill-konvenuta fit-2 ta' Frar, 2016 jghid illi

huwa kien inkarigat mill-konvenuta sabiex jaghti opinjoni professjonali dwar

jekk certu items humiex parti mill-building fabric jew jekk fl-opinjoni tieghu

kienux mobbli, u hejja rapport fir-rigward16.

Ix-xhud qal li fejn kien hemm il-fridge freezer fis-sottoswol, kien hemm recess

fil-madum u kien hemm dizlivell ta' circa 7.5cm, u meta acceda fuq il-post

huwa kien ra xi partijiet mill-freezer li kienu ghadhom fuq il-post.

inkarigat biex jikkonferma kienx hemm bzonn konnessjoni fizika mal-istruttura

sabiex isir dan il-freezer.

Fl-opinjoni tieghu l-freezer kien mobbli u esprima

wkoll l-opinjoni illi l-connection pipes tal-air conditioner huma parti mill-

istruttura pero` l-unit per se u l-kumpressur ma humiex.

Domenic Cassar17 li kien midhla tal-fond in kwistjoni meta kien mikri lill-

konvenuta, iddeskriva l-apparat li kien hemm fil-hanut u fost affarijiet ohra,

ikkonferma illi kien hemm diversi sinks tal-catering mhux imwahhlin mal-hajt u

151 sa 153 tal-atti.

17 Xhieda tal-1 ta' Marzu 2016 u l-5 ta' April 2016, quddiem il-Perit Tekniku.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

sink iehor tac-ceramika, alarm system li ma tahdimx, erba' upright freezers u

fridges, dumb-waiter fuq in-naha ta' gewwa tal-hanut li ma kienx jiffunzjona

Din tal-ahhar

kienet maqtugha mill-art, kien fiha rampa u ma kienitx ingastata gol-art jew

fans ukoll, li kellhom outlet fix-xaft tramite katusa li baqghet hemm.

L-

extractor fans tal-cold room kellhom il-muturi fuq is-saqaf taghha stess.

Ix-xhud qal ukoll illi meta telqet il-konvenuta halliet l-airconditioning units,

sink tac-ceramika, il-WC u s-sink tat-toilet u l-kumplament hadet kollox.

halliet il-madum li kienet ghamlet gdid, is-sink ta' taht it-tarag u l-

airconditioning unit ta' isfel.

Il-kumplament haditu maghha.

Dwar il-lift huwa

qal li dan tnehha ghaliex kien perikoluz.

L-istess xhud xehed illi huwa kien prezenti ghal diversi konversazzjonijiet bejn

is-sid u l-konvenuta.

Jghid li l-attur talab lill-konvenuta taghmillu refurbishment

tal-hanut billi l-art issir mill-gdid tal-madum u l-hitan isiru gypsum, izda dan

Fil-prezenza tieghu is-sid kien qal lill-konvenuta biex ma tohrogx l-

affarijiet li hadet mill-hanut u qalilha li jekk se tiehu l-affarijiet trid taghmillu

facelift tal-hanut.

Il-konvenuta ftehmet mieghu li ser tibdillu l-madum kollu ta'

isfel u meta saqsiha minn fejn ser tixtri l-madum ta' isfel u hi qaltlu li ser

tixtrieh minghand ta' quddiem l-istess hanut, l-attur oggezzjoni pero` finalment

minn hemm nxtara u twahhal.

II-konvenuta Susan Gat Ali xehdet illi l-fond krietu minghand l-atturi

darbtejn, l-ewwel darba ma' zewgha sal-2007, u wara li l-fond inkera lil terzi,

hija regghet hadet il-kirja tal-fond permezz tal-iskrittura tal-1 ta' Settembru,

Il-konvenuta qalet illi meta ffirmat dan il-ftehim ma kienx fih Dok.

158 et seq, 7 ta' April 2016 u 26 ta' Jannar 2017, quddiem il-Perit Tekniku.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

cioe` l-inventarju, liema dokument hija ma ffirmatux.

Qalet ukoll illi hija

hallset rigal ghall-affarijiet indikati f'Dok A. u akkwistathom minghand l-

inkwilin ta' qabel, pero maghhom kien hemm affarijiet ohrajn li ma jidhrux fl-

Dwar il-cold room il-konvenuta qalet li din kienet ghamlitha hi flimkien ma'

zewgha u sostniet illi din hija oggett mobbli19.

Hija xehdet ukoll illi l-attur kien

saqsiha jekk kinitx se tiehu l-cold room u hija tatu r-ragunijiet ghaliex kienet ser

tohodha: ma kienitx tmiss mal-hajt u lanqas kellha s-sodda taghha.

Dwar il-

cold-room il-konvenuta tghid li ma kienitx imwahhla mal-art u li kienet

maghmula minn panels ma' xulxin.

Qalet ukoll li din kienet tizzarma u terga'

tintrama' u mhux li taqbadha kollhu f'daqqa u ggorrha.

Il-konvenuta ma taqbilx

mill-hajt.

Ikkonfermat illi meta tnehha l-cold-room, kien hemm dizlivell ta'

seba' centimetri u nofs fl-art.

Il-konvenuta qalet illi l-attur kien infurmaha li jekk tiehu l-coldroom ikollha

taqla' l-madum li hemm imwahhal mal-hajt halli l-fond ikun jista' jinkera wkoll

ghal skopijiet ohrajn.

Hija zarmat il-cold room u haditha, u l-madum tal-

basement qalghetu u ghamlitu kollu paricc.

Marru flimkien jaqilbu d-dawl u l-

ilma, hallset il-kontijiet pendenti u tatu c-cwievet u dak kien l-ahhar darba li

kellha kuntatt mal-attur.

Tghid illi meta dahlet fit-tieni kirja kien hemm hafna wires imdendlin u fuq

Hi ma tafx jekk il-wiring

kienx ta' sistema ta' CCTV ghaliex ma kienx hemm cameras.

19 Dok SZG 796242 u SZG 062134

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Dwar il-lifts li kien hemm fil-fond, taqbel li kien hemm tnejn: wiehed fuq wara

li ma kienx jahdem u kienet gabet lil xi hadd u sewwietu, izda galadarba kienet

irrangat dan il-cable, il-lift ma hadimx.

Il-lift l-iehor qalet li kellhom inehhuh

minhabba tas-sanita` u kellha anke taghmel bieb, pero` hija ma kinitx qalet lill-

attur dwar din l-ordni minghand l-awtoritajiet tas-sanita`.

In konkluzjoni, il-konvenuta taqbel illi hija kienet irceviet l-ittra datata 23 ta'

Settembru 2013 (fejn giet mgharrfa biex thalli l-benefikati kollha fil-fond) kif

ukoll l-ittra datata 10 ta' Settembru 201320 li fiha definizzjoni tal-kelma

"improvements" u l-ammont tal-kera u penali li kien dovut minnha fit-

terminazzjoni tal-kirja.

L-Ewwel Eccezzjoni

konjizzjoni taghha.

It-Tieni Eccezzjoni

L-eccezzjoni tan-nullita` tal-proceduri sollevata mill-konvenuta fir-Risposta

taghha, giet irtirata formalment permezz ta' dikjarazzjoni registrata fil-verbal

tas-seduta tal-15 ta' Ottubru 201421 u ghaldaqstant, il-Qorti mhix sejra tiehu

Illi permezz tat-tieni eccezzjoni minnha sollevata, il-konvenuta tikkontendi illi

galadarba l-atturi accettaw l-ahhar hlas ta' kera minghajr ebda rizerva, ma ghad

fadlilhom ebda azzjoni kontriha.

Mill-atti jirrizulta illi l-konvenuta baghtet ittra22 lill-atturi fit-2 ta' Settembru,

2013 fejn infurmathom illi hija kienet qeghda taghti 45 gurnata notice bil-

175 u 176.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

miktub sabiex tittermina l-kuntratt ta' lokazzjoni.

Illi d-data indikata bhala l-

ahhar gurnata illi hija kienet tibqa' fil-pussess tal-fond, hija dik tas-16 ta'

Sussegwentament fit-22 ta' Settembru 2013, intbaghtet ittra

legali23 lill-konvenuta, liema ittra hija konfermat li rcevietha, li biha giet

mgharrfa biex fit-terminazzjoni tal-kirja hija thalli fil-fond il-benefikati kollha u

Jirrizulta wkoll illi fis-16 ta' Ottubru, 2013, fl-istess data li fiha l-konvenuta

hallset permezz ta' zewg cheques is-somma komplessiva ta' €2,605.50

rapprezentanti l-kera dovuta u l-penali dovuta fuq it-terminazzjoni tal-kirja,

skont il-ftehim lokatizzju, l-attur Alexander D'Emanuele hareg ricevuta lill-

konvenuta ghall-hlas tal-istess somma ta' €2,605.50, b'rizerva espressa illi

Il-konvenuta fix-xhieda taghha ma tichadx illi hija kienet inghatat din l-ircevuta

mis-sid fit-terminazzjoni tal-kirja u mkien ma allegat li din ir-ricevuta

nghatatilha wara u mhux kontestwalment mal-hlas tal-kera u l-penali dovuta.

Il-Qorti tosserva ulterjorment illi jirrizulta ampjament ippruvat mix-xhieda tal-

attur Alexander D'Emanuele kif ukoll mit-testimonjanzja moghtija minn Dr. Joseph

Castaldi Rossitto, illi din ir-ricevuta kienet imhejjija proprju sabiex tinghata

lill-konvenuta galadarba hija tivvaka mill-fond u thallas il-kera dovuta u l-

penali skont il-ftehim lokatizzju.

Mizmum ferm dan kollu, jirrizulta illi bl-

accettazzjoni da parti tal-atturi tal-hlas tal-kera minghand il-konvenuta, ma

nghatat ebda kwittanza lill-istess konvenuta ghajr ghall-hlas tal-kera u l-penali

prospettat fil-ftehim lokatizzju.

Huwa evidenti illi r-ricevuta tas-16 ta' Ottubru

49, li hija l-istess ittra esebita mill-konvenuta a fol.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

2013 saret bi stipolazzjoni cara u inekwivoka kwantu ghall-jeddijiet li l-atturi

kienu qeghdin jirrizervaw favur taghhom nonostante l-pagament effettwat mill-

konvenuta u ghaldaqstant, huwa ovvju li dan id-dokument ma jista' qatt jitqies,

kif qed tippretendi l-konvenuta, bhala rinunzja ghal xi jeddijiet spettanti lill-

atturi fir-rigward ta' xi danni li jista' jirrizulta li gew sofferti minnhom bhala

konsegwenza tar-relazzjoni lokatizzja mal-konvenuta.

Dan premess, il-Qorti hi

tal-fehma illi fil-kaz prezenti ma tista' tikkonfigura ebda rinunzja, la tacita, u

wisq anqas espressa ta' xi drittijiet da parti tal-atturi fil-konfront tal-konvenuta

ghajr, kif gia` stabbilit, ghall-hlas tal-kera u l-penali.

Wara kollox kif inuwa risaput, ir-rinunzja ghall-jedd ghandha f'kull kaz tkun

wahda inekwivoka u fil-kaz ta' rinunzja tacita din trid tirrizulta minn imgieba

tali li turi l-volonta` inekwivokabbli tar-rinunzjant li huwa ried jabdika d-dritt

tieghu25, minghajr possibilita` ta' interpretazzjoni diversa.

fil-gurisprudenza tal-Qrati taghna:-

2008) "rinunzja ghal jedd trid tkun espressa u nieqsa minn kull ekwivoku";

Novembru 1986) "Ir-rinunzji huma 'di stretto diritto' u ghandhom jirrizultaw

minn fatti assolutament inkonciljabbli mal-konservazzjoni tad-dritt u li juru l-

c) Quadarella vs Giappone, Qorti Civili, Prim'Awla, 12 ta' Ottubru 1840

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

B'zieda mal-premess, il-konvenuta stess tistqarr illi hija kienet irceviet iz-zewg

ittri esebiti minnha stess, datati 10 ta' Settembru 2013 u 23 ta' Settembru 201327

minghand il-legali tal-atturi fejn jirrizulta illi anke qabel hija kienet ivvakat il-

fond. l-atturi kienu interpellawha biex ma tnehhix il-benefikati li skont il-ftehim

kellhom jibqghu fil-fond lokatizzju fit-terminazzjoni tal-kirja.

fin-nuqqas ta' kwittanza espressament moghtija fir-ricevuta Dok.

16 ta' Ottubru 2013, l-accettazzjoni da parti tal-atturi tal-hlas tal-kera u l-penali,

ma tistax titqies bhala rinunzja ghal drittijiet ohrajn ta' azzjoni spettanti lill-

istess atturi fil-konfront tal-konvenuta.

Ghaldaqstant, il-Qorti tqis illi din l-eccezzjoni tal-konvenuta m'hijiex tajba u

It-Tielet Eccezzjoni

F'kull kaz, il-konvenuta tichad illi hija kkagunat xi danni lill-atturi, u dan mhux

biss ghaliex il-mobbli li hija nehhiet mill-fond lokatizzju fit-terminazzjoni tal-

kirja, kienu kollha taghha izda ghaliex hija tikkontendi wkoll illi fattwalment

ebda danni ma gew tassew subiti kif pretiz mill-atturi.

175 u 176.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Il-pretensjoni tal-atturi ghall-hlas tad-danni tinsab kwantifikata fil-prospett

esebit mill-attur Alexander Calleja Smith, fejn jinsabu elenkati l-effetti li skont l-

atturi gew imnehhija mill-konvenuta fit-terminazzjoni tal-kirja bi ksur tat-

termini tal-ftehim lokatizzju, kif ukoll id-danni riskontrati fil-fond lokatizzju,

b'indikazzjoni tal-valur ta' dawn l-effetti u tax-xogholijiet rimedjali, ilkoll

soppportati bi stimi u ricevuti annessi mal-istess prospett.

Jigi osservat illi ghalkemm id-danni kwantifikati skont il-prospett in kwistjoni

jammontaw ghall-valur komplessiv

ta' €31,483.71

abbundantement il-limitu tal-kompetenza rationae valoris ta' din il-Qorti, gie

dikjarat b'verbal registrat waqt l-udjenza tat-18 ta' Marzu 2015 illi l-atturi

mhux jinsistu ghal dak l-ammont li jezorbita mil-limitu tal-kompetenza ta' din

Is-segwenti huma l-mobbli li l-atturi jippretendi li jigu kkumpensati fil-valur

taghhom wara li dawn instabu neqsin mill-fond lokatizzju.

Dawn jinsabu

il-Qorti.

elenkati fil-lista Dok.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

B'mod generali, il-konvenuta ma tikkontestax illi effettivament hija rrimwoviet

dawn l-oggetti mill-fond, u l-eccezzjoni taghha fir-rigward hija illi l-oggetti li

hija hadet mill-fond jappartjenu lilha30.

Izda fix-xhieda taghha l-konvenuta

fissret ulterjorment illi whud mill-mobbli li hija nehhiet mill-fond ma kienux

tal-fond u konsegwentement setghet

liberament mill-fond fit-terminazzjoni tal-kirja.

sistema CCTV, hija tikkontendi illi fil-fond ma kienx hemm cameras jew

struzzjonijiet tal-atturi, u ma tafx jekk dan il-wiring kienx intiz proprju ghal

sistema ta' CCTV cameras.

Kwantu ghall-goods lifts li kien hemm istallati fil-

fond, il-verzjoni tal-konvenuta hija illi wiehed mill-lifts kellu jinqala' fuq ordni

tal-awtoritajiet sanitarji ghaliex kien perikoluz.

Ikkunsidrat;

Huwa evidenti li r-rizoluzzjoni tal-vertenza kwantu ghal dawk il-hwejjeg li l-

konvenuta tghid li kellha l-jedd li tirrimwovi fit-terminazzjoni tal-kirja,

tippernja fuq il-klawsola mmarkata bl-ittra (i) fl-iskrittura ta' lokazzjoni

konkluza bejn il-partijiet fl-1 ta' Settembru 2012:-

30 Anke Domenic Cameron fix-xhieda tieghu afferma illi l-konvenuta garret maghha l-oggetti kollha hlief ghall- airconditioning units, sink tac-ceramika, WC, sink tat-toilet u sink that it-tarag "u l-kumplament hadet kollox".

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Il-Qorti tibda billi tosserva illi hija taqbel pjenament mal-konkluzjoni tal-Perit

fir-Relazzjoni

ghad-definizzjoni

"improvements" ossia benefikati ghall-finijiet tal-ftehim lokatizzju konkluz bejn

il-partijiet.

Il-partijiet filwaqt li qablu li dawn l-improvements ghandhom

jibqghu kollha bla rizerva a beneficcju tas-sid fit-terminazzjoni tal-lokazzjoni,

qablu wkoll espressament illi bil-kelma "improvement", huma jridu jfissru biss

dawk il-mobbli li huma mwahhlin ("affixed") mal-proprjeta` u xejn izjed.

Fil-

fehma tal-Qorti il-korollarju ovvju ta' dan huwa illi anke dawk il-benefikati li

saru jew gew akkwistati bi spejjez tal-inkwilin ghandhom jibqghu a

beneficcju tas-sid minghajr ebda dritt ta' kumpens favur l-istess inkwilin,

u dan ghaliex kif rajna, il-kelma "improvement" tirreferi esklussivament

ghal dawk il-mobbli li huma mwahhlin mal-proprjeta` irrispettivament

minn kull konsiderazzjoni ohra u minn definizzjonijiet ohrajn li jistghu

jinghataw lil din il-kelma.

Wara kollox, il-principju fondamentali tal-ligi

kontrattwali, pacta sunt servanda, jesigi illi meta l-kliem ta' konvenzjoni,

mehud fis-sens li ghandu skont l-uzu fiz-zmien tal-kuntratt, hu car, ma hemmx

lok għal interpretazzjoni31.

Il-Qorti fehmet illi sabiex imbaghad, jigi determinat jekk oggett ghandux jitqies

parti mill-binja jew altrimenti, kwantu ghall-hwejjeg mobbli, jekk kienx hemm

31 Artioklu 1002 tal-Kodici Civili.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

bzonn ta' konnessjoni fizika tal-mobbli mal-istruttura tal-binja b'mod illi t-

tnehhija jew rimozzjoni tal-oggett jikkaguna xi hsara lill-istruttura jew talanqas

lill-finituri tal-binja.

Il-Qorti sejra tapplika din it-tifsira biex tistabbilixxi jekk

id-diversi oggetti li l-konvenuta nehhiet mill-fond lokatizzju ghandhomx

jitqiesu bhala improvement skont il-ftehim u kwindi jekk l-istess konvenuta

kellhiex il-jedd li tnehhihom minghajr obbligu ta' kumpens favur is-sid.

Dan ifisser illi ghas-success tat-tielet eccezzjoni tal-konvenuta, li permezz

taghha ssostni li ebda danni ma huma dovuti ghaliex il-mobbli li nehhiet mill-

fond kienu kollha taghha, jehtieg li jintwera illi l-mobbli li l-atturi jinsistu li

gew rimossi minnha mill-fond lokatizzju bi ksur tal-patt konvenzjonali, ma

jinkwadrawx fid-definizzjoni ta' improvements kif imfisser fil-ftehim.

jinghad illi l-unika rizerva li saret fil-ftehim tal-lokazzjoni kwantu ghal dawk il-

mobbli li jaqghu fid-definizzjoni ta' "improvement", hija fir-rigward tal-mobbli

elenkati fid-dokument immarkat "A" anness mal-iskrittura tal-lokazzjoni, liema

mobbli l-partijiet qablu li jappartjenu lill-inkwilin u setghu liberament jigu

rimossi minnha mill-fond fit-terminazzjoni tal-lokazzjoni.

Izda jigi osservat minnufih illi ebda wiehed mill-mobbli elenkati fil-prospett

AM, cioe` l-elenku tal-mobbli li l-atturi jikkontendu li ttiehdu mill-

konvenuta bi ksur tal-klawsola (i) tal-iskrittura, ma jinsabu indikati fil-lista

Ghalkemm il-konvenuta tikkontendi illi hija qatt ma ffirmat l-

imsemmi elenku tal-mobbli immarkat "A", jigi osservat illi l-konvenuta mhux

talli ma sollevat ebda eccezzjoni formali b'kontestazzjoni tal-validita` ta' dan

id-dokument bhala parti mill-ftehim tal-lokazzjoni, talli f'kull kaz, anke kieku l-

Qorti kellha taccetta t-tezi tal-konvenuta u tiskarta l-lista mmarkata "A", xorta

wahda jibqa' japplika l-patt konvenzjonali fil-korp tal-iskrittura ta' lokazzjoni

illi l-konvenuta setghet tirrimwovi xi mobbli biss jekk dawk m'humiex

imwahhlin mal-proprjeta`.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Illi l-Qorti tqis ukoll illi tqis li l-kliem tal-konvenzjoni fir-rigward, huwa car u

inekwivoku u ma hemmx lok ghal interpretazzjoni.

In propositu, fis-sentenza

jirrikorri għall-konġetturi

"Meta l-kliem tal-att huma ċari l-interpretu għandu joqgħod għal dan ilkliem u mhux ta' interpretazzjoni ma hijiex l-interpretazzjoni tal-kontendenti għall-kliem tal- konvenzjoni jew is-sens divers minnhom lilhom mogħti li jiswa imma hu l-qari oġġettiv tal-ġudikant li jagħti l-kliem is-sens ordinarju tiegħu, fil-kuntest ta' kif ġie użat mill-kontraenti, li għandu joqgħod."

fl-applikazzjoni

Imbaghad, fis-sentenza fl-ismijiet Gemma Link vs. John Moghrabi ġie

"Tajjeb li jiġi osservat ukoll qabel kull konsiderazzjoni tal-meritu illi hu paċifiku f'materja ta' interpretazzjoni ta' kuntratti illi meta d-diċitura tal- kuntratt tkun waħda ċara allura ma huwiex leċitu għall-Qorti li tittanta tinterpretah billi tal-kontraenti meta kkonkludew il-ftehim.

Dan kif jinsab rispekkjat ukoll fl-artikolu 1002 tal-Kap.

tindaħal x'kienet

il-motivazzjoni

Fil-fehma tal-Qorti, ghalkemm huwa minnu li din il-lista ma gietx iffirmata

mill-konvenuta, l-istess konvenuta ma rnexxilhiex turi illi l-mobbli li l-atturi

qed jippretendu l-hlas tal-valur taghhom, kellhom ikunu indikati fil-lista Dok.

izda ma gewx hekk inkluzi, u lanqas ressqet prova cara ta' f'hiex kellu

jikkonsisti l-inventarju.

Huwa f'kull kaz evidenti wkoll illi l-oggetti indikati fil-

lista annessa mal-iskrittura esebita fl-atti, jikkonsistu f'apparat mobbli li ma

jitwahhlux mal-istruttura tal-proprjeta`, skont kif sejjer jigi determinat hawn

Ikkunsidrat;

32 1401/93 Qorti tal-Appell sentenza moghtija fl-14 ta' Jannar, 2002.

33 53/00JAB Qorti tal-Magistrati sentenza moghtija fis-26 ta' Gunju, 2002.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Il-kontenzjoni principali bejn il-partijiet hija dwar il-walk-in fridge/freezer jew

cold-room li hemm qbil li kien gie akkwistat u istallat mill-konvenuta matul l-

ewwel perijodu lokatizzju tal-fond in kwistjoni minghand l-atturi.

Il-Qorti fehmet illi dan il-walk-in fridge/freezer ma huwiex fridge jew freezer

ordinarju li semplicement jitpogga mal-hajt u jitqabbad mas-sistema tal-

elettriku ghaliex kien jehtieg li jitqatta' is-sottoswol biex dan l-apparat

jitqieghed gol-art.

Ghall-Qorti huwa irrelevanti jekk it-thaffir fis-sottoswol sarx

minn sid il-fond u jekk sarx anterjorment ghall-ewwel kirja tal-fond lill-

konvenuta, ghaliex f'kull kaz dan it-thaffir kien mehtieg biex jitqieghed fih il-

walk-in fridge/freezer tant illi meta dan inqala' mill-konvenuta wara t-

terminazzjoni tal-kirja, hija ghamlet art gdid bil-madum fuq il-pavimentar tal-

kantina biex timla l-vojt ossia l-hofra li thalliet meta l-cold room inqala' minn

Jirrizulta wkoll minn dak li kkostata l-Perit Tekniku, illi din l-

attrezzatura kienet impoggija f'din il-hofra, u li din il-hofra kienet tal-istess qies

Ghall-Qorti dan ifisser illi dan l-apparat ma setax jigi semplicement

imqieghed fl-art minghajr ma jsir xoghol ta' thaffir fil-pavimentar tal-kantina

biex jakkomoda din l-attrezzatura u ghalkemm jirrizulta li din hija mobbli,

tinqala' u tingarr f'lok iehor.

Minn dan kollu l-Qorti hija konvinta illi l-walk-in fridge/freezer in kwistjoni

ghandu jitqies bhala "improvement" fit-termini tal-ftehim lokatizzju u cioe`

bhala oggett li jitwahhal mal-istruttura u konsegwentement, minkejja l-fatt li

dan il-cold-room seta' gie akkwistat a spejjez tal-konvenuta, kellu jibqa' fil-

fond minghajr ebda dritt ta' kumpens a favur tal-inkwilin.

Il-Qorti ghalhekk

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

taqbel mal-fehma tal-Perit Tekniku li wkoll ikkonkluda illi dan il-fridge/freezer

kellu jibqa' mal-fond fit-terminazzjoni tal-kirja.

Il-Perit Tekniku, wara li ha konizzjoni tal-prezz tax-xiri fl-2004 tal-walk-in

fridge/freezer hekk kif jidher fir-ricevuta prodotta mill-konvenuta34, fis-somma

ta' €14,528.33, ikkwantifika l-valur tieghu f'Ottubru 2013 fis-somma ta'

Billi ma tressqu ebda provi kuntrarji u effettivament dan l-valur ma

giex kontestat, il-Qorti sejra taddotta dan il-valur ghall-fini tal-likwidazzjoni

taghha tad-danni sofferti mill-atturi.

Kwantu ghall-goods lift li l-attur jitlob il-hlas tal-valur tieghu, jigi osservat illi

mill-provi jirrizulta illi kien hemm zewg goods lifts istallati fil-fond izda huwa

evidenti li l-atturi jitolbu l-hlas tal-valur ta' wiehed minnhom biss35 tant illi

esebixxu stima tal-prezz ta' lift wiehed u mhux tnejn.

F'kull kaz, il-konvenuta

xehdet illi hija kienet nehhiet biss wiehed mill-goods lifts mill-fond.

Jirrizulta wkoll illi z-zewg lifts kienu ilhom diversi snin istallati fil-fond u l-

konvenuta fix-xhieda taghha tistqarr li filwaqt li wiehed minn dawn il-lifts ma

kienx funzjonanti, l-iehor kellu jinqala' fuq ordni tal-awtoritajiet sanitarji.

Madanakollu, ma giet prodotta ebda prova in sostenn ta' din l-allegazzjoni u l-

Qorti ma tistax ma tosservax illi f'kull kaz, il-jedd tal-konvenuta ghat-tnehhija

ta' xi mobbli mill-fond lokatizzju f'kaz li jigi sodisfatt dak li gie pattwit fil-

ftehim, kien rizervat lilha kwantu ghal dawk il-mobbli li jkunu ezistenti fil-fond

fit-terminazzjoni tal-lokazzjoni.

Dan ifisser illi l-konvenuta ma kellha ebda

jedd tiddisponi minn mobbli fil-fond lokatizzju matul il-lokazzjoni, kien x'kien

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

l-istat taghhom, multo magis jekk dawn jitqiesu bhala "improvements" fis-sens

imfisser fil-ftehim konkluz bejn il-partijiet.

Il-Qorti, wara li rat ix-xhieda formanti parti mir-Relazzjoni tal-Perit Tekniku,

senjatament ix-xhieda ta' Stephen Cameron, ftit ghandha diffikolta` li tqis li l-

goods lift li tnehha mill-konvenuta kien imwahhal mal-hajt u bhala tali ghandu

jitqies bhala improvement skont id-definizzjoni maqbula fil-ftehim lokatizzju.

Il-Perit Tekniku huwa li f'Ottubru 2013, dan l-apparat kellu valur li ma jaqbizx

Huwa minnu illi l-atturi pproducew stima tal-prezz ta' goods lift fis-

somma ta' €6,938.4036, izda l-Qorti ma tistax ma tosservax illi kif stabbilit, il-

goods lift li nstab nieqes mill-fond kien gie istallat hafna zmien qabel, filwaqt

illi l-istima prodotta mil-atturi hija ghall-akkwist ta' lift gdid skont il-prezzijiet

Il-Qorti tqis ghalkemm il-konvenuta hija obbligata li taghmel tajjeb

ghall-valur tal-benefikati li kellhom jithallew fil-fond izda li ma nstabux

effettivament fit-terminazzjoni tal-kirja, il-jedd tal-atturi ghall-hlas tad-danni

huwa limitat ghall-valur tal-mobbli (i) fiz-zmien meta skatta d-dritt taghhom li

jigu reintegrati fil-pussess tal-istess mobbli u (ii) fl-istat li dak il-mobbli kien

Ghaldaqstant, il-Qorti tqis li l-atturi ma ghandhomx

jedd ghall-hlas tal-prezz ghax-xiri ta' goods lift gdid, izda ghandhom jedd biss

ghall-hlas tal-valur ta' dan il-mobbli fiz-zmien tat-terminazzjoni tal-kirja.

Taqbel ukoll mal-istima moghtija mill-Perit Tekniku, cioe` fis-somma ta' €750.

Kwantu ghall-alarm system li l-Perit Tekniku ikkonstata li ma nstabx fil-hanut

meta huwa spezzjonah, il-Qorti taqbel illi l-ezistenza ta' dan l-alarm system giet

ippruvata mit-testimonjanza ta' diversi xiehda li xehdu fir-rigward.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

ma' dan, il-Qorti tqis illi din is-sistema ordinarjament tehtieg li jkun hemm

konnessjoni fizika mal-istruttura tal-binja b'mod illi t-tnehhija jew rimozzjoni

tal-oggett necessarjament ikun jikkaguna xi hsara lill-finituri tal-binja, u

konsegwentement l-alarm system ghandha titqies bhala improvement li kellu

jibqa' fil-proprjeta` fit-terminazzjoni tal-kirja.

Il-Perit Tekniku kkonkluda illi dan l-alarm system kien gie istallat fil-fond

madwar sentejn jew tlieta qabel it-terminazzjoni tal-kirja lill-konvenuta, u illi fl-

2013 kellu valur ta' €200 cirka.

Il-Qorti terga' taghmel referenza ghall-

konsiderazzjonijiet appena maghmula in konnessjoni mal-goods lift, fir-rigward

tal-jedd tal-atturi ghall-hlas tad-danni.

Kwantu ghas-sistema ta' CCTV cameras fil-fond lokatizzju, il-Qorti tosserva

illi ghalkemm il-konvenuta tichad li kien hemm xi cameras fil-fond u ssostni li

kien hemm biss xi wiring, il-Perit James Atkins inkarigat ex parte mill-

konvenuta biex jispezzjona l-fond, jafferma fix-xhieda tieghu illi huwa kkostata

waqt l-ispezzjoni li huwa ghamel fil-fond fl-20 ta' Settembru 2013, cioe` qabel

il-konvenuta vvakat il-fond, illi kien hemm security cameras.

jikkonferma kemm kien hemm cameras b'kollox.

Ghaldaqstant, galadarba huwa stabbilt illi kien hemm security cameras fil-fond

li ma gewx akkwistati u istallati mill-konvenuta izda mill-inkwilin precedenti

Mark Talamayan, u galadarba huwa stabbilit ukoll li dawn ma nstabux fil-fond fit-

terminazzjoni tal-lokazzjoni koncessa lill-konvenuta, il-Qorti hija tal-fehma illi,

anke minghajr qies tad-determinazzjoni dwar jekk dan l-apparat jistax jitqies

bhala improvement ai termini tal-ftehim lokatizzju, il-konvenuta f'kull kaz ma

kellha l-ebda jedd li tirrimwovi dan l-apparat fit-terminazzjoni tal-lokazzjoni.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Dan ghaliex il-ftehim lokatizzju ma jistax jigi mfisser illi jaghti lill-inkwilin id-

dritt illi jirrimwovi mill-fond mobbli li ma gewx akkwistati minnu u li

m'humiex elenkati fil-lista Dok.

A annessa mal-ftehim.

Ghalkemm il-

konvenuta ssostni li hija akkwistat minghand l-inkwilin precedenti l-mobbli li

kien hemm fil-fond, ma ressqet ebda prova biex tissostanzja din l-allegazzjoni.

F'kull kaz izda, il-Qorti taqbel mal-konkluzjoni tal-Perit Tekniku illi s-sistema

ta' CCTV ghandha titqies bhala improvement skont il-ftehim, ghaliex bhala

oggett fizikament konness mal-istruttura tal-binja li jkun jikkaguna xi hsara lil-

finituri f'kaz li dan jinqala'.

Il-Perit Tekniku kkonkluda illi s-sistema ta' CCTV saret ghall-habta tas-sena

2011 jew 2012 mill-inkwilin Mark Talamayan u illi f'Ottubru 2013 kellu valur ta'

cirka €450 inkluz il-wiring.

Kwantu ghall-ventilation system motors, il-konvenuta ma tichadx li dawn hija

nehhiethom meta vvakat mill-fond lokatizzju, u dan jinsab affermat mix-xhieda

ta' Domenic Cameron meta fisser

airconditioning units u xi mobbli ohrajn fil-fond, hadet il-kumplament ta' dak

kollu li kien jinsab fil-fond.

Ma saret ebda riserva fix-xhieda dwar il-ventilation

system motors u l-Qorti hija ghalhekk propensa li taqbel mal-Perit Tekniku illi

ghalkemm ma nstabux indizzji tal-ezistenza ta' dawn il-muturi fil-fond, huwa

logiku li dawn kienu mehtiega ghall-gestjoni tal-fond.

Il-Qorti wara li rat ir-

rapport tal-Perit ex parte inkarigat mill-atturi, il-Perit Anne Marie Plum, izzid

illi fil-fehma taghha huwa evidenti li dawn il-muturi kienu jezisitu galadarba l-

ventilation ducting kien ghadu in situ u l-wiring li jqabbad din is-sistema mad-

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

ducting jidher li gie maqlugh.

Ghaldaqstant, it-talba tal-atturi fir-rigward sejra

Il-Qorti taqbel mal-fehma tal-Perit Tekniku illi dawn il-muturi kienu diga`

jezistu fl-ewwel kirja tal-fond li kienet saret lill-konvenuta, fl-2004 u

ghaldaqstant sejra taddotta l-fehma tieghu li l-valur taghhom f'Ottubru 2013

kien fis-somma ta' €100.

AM, jirrizulta mill-provi illi dawn kienu jezistu fil-fond u li ma kienux

istallati mill-konvenuta.

Ghalhekk, il-konvenuta ma kellha l-ebda jedd li

tirrimwovi dan l-apparat fit-terminazzjoni tal-lokazzjoni.

dawn ghandhom jitqiesu bhala improvement ai termini tal-ftehim lokatizzju

ghaliex kif sewwa ikkostata l-Perit Tekniku, dawn il-mobbli jkunu mqabbdin

mas-servizzi u kwindi jitqiesu bhala parti mill-istruttura tal-fond u kellhom per

Skont il-Perit Tekniku,

billi dawn is-sinks kienu ilhom istallati fil-fond ghal diversi snin, f'Ottubru

2013 kellhom valur ta' €250 cirka.

id-definizzjoni

ta'«improvement» u li gew imnehhija mill-konvenuta minkejja li kellhom

jibqghu fil-fond lokatizzju fit-terminazzjoni tal-kirja f'Ottubru, 2013, huwa fis-

somma ta' €4,750.

Spejjez ta' Riparazzjonijiet mehtiega fil-Fond

L-atturi talbu wkoll il-hlas tal-ispejjez mehtiega ghar-riparazzjoni tal-hsarat

riskontrati fil-fond lokatizzju fit-terminazzjoni tal-kirja.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

• Hsara fil-bieb tal-hgieg principali tal-fond.

Ghalkemm il-Perit Tekniku

esprima l-fehma illi din il-hsara ghandha titqies bhala "fair wear and tear",

il-Qorti ma taqbilx.

Huwa manifest illi skont kif pattwit mill-partijiet fil-

ftehim lokatizzju, l-inkwilin huwa responsabbli ghar-riparazzjonijiet kollha

ordinarji mehtiega fil-fond, sija dawk interni u sija wkoll dawk esterni.

Qorti hija tal-fehma illi sabiex jezumi ruhu minn din ir-responsabbilita`, il-

kerrej irid jipprova illi kien hemm assenza ta' htija fih minhabba ragunijiet

ta' forza magguri jew accident jew ghal kaz ta' tgharriq bi qdumija, u dan in

linea mad-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 1557 u 1561 tal-Kodici Civili.

f'dan il-kaz il-konvenuta ma ressqet l-ebda prova li turi li l-hsara li giet

kostatata anke mill-Perit ex parte tal-atturi37, ma saritx bi htija taghha

minhabba r-ragunijiet fuq imsemmija, u ghaldaqstant il-Qorti ma tistax hlief

tapplika t-termini tal-ftehim konkluz bejn il-partijiet u tqis li l-konvenuta

ghandha taghmel tajjeb ghall-ispejjez tar-riparazzjoni relattiva.

Billi l-

konvenuta ma kkontestatx il-prezz imhallas ghar-riparazzjoni fil-bieb ta'

barra tal-fond, il-Qorti sejra taccetta l-ispiza mitluba fis-somma ta' €130

skont kif wara kollox tinsab evidenzjata fir-ricevuta originali esebita fl-

• Kwantu ghall-ewwel (1) u t-tieni (2) items indikati fl-ahhar parti mir-

rapport tal-Perit Anne Marie Plum, cioe` l-mili ta' toqob fil-faccata tal-

fond u xoghol generali ta' plumbing, fosthom it-tiswija ta' xi katusi u

flushing tal-WC, liema items jikkombaccjaw mal-items indikati bl-ittri (i) sa

(l) fl-elenku bil-pretensjonijiet tal-atturi (Dok.

AM), ghalkemm jigi osservat

illi l-Perit Tekniku hawnhekk ukoll kien tal-fehma li dawn il-hsarat

ghandhom jitqiesu bhala r-rizultat ta' fair wear and tear, il-Qorti thoss li ma

tistax ma tapplikax it-termini tal-ftehim lokatizzju.

Lanqas gie ppruvat li dawn il-

26 u ritratti a fol.29.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

hsarat kienu rizultat ta' qdumija skont ir-regoli generali tal-Kodici Civili in

materja tal-obbligi tal-kerrej.

Ghaldaqstant, il-Qorti tqis li l-konvenuta hija

responsabbli ghall-ispiza tar-riparazzjonijiet mehtiega izda billi hija tal-

fehma illi l-istima tar-riparazzjonijiet kif valutata mill-Perit ex parte tal-

atturi fir-rapport taghha, hija wisq vaga, u skont il-Perit Tekniku dawn

huma items ta' importanza ferm minuri, qieghda tillikwida arbitrio boni viri

l-ispiza komplessiva fis-somma ta' mitt Euro (€100).

AM, l-atturi jindikaw spiza fis-somma ta' €3,079.80

l-istima ghax-xogholijiet

rimpjazzament totali tal-madum tal-paviment fil-kantina tal-fond.

provi jirrizulta u huwa inkontestat, illi fit-terminazzjoni tal-kirja saret art

gdida tal-paviment a spejjez tal-konvenuta, mhux ghaliex il-konvenuta

ghamlet hsara fl-art in kwistjoni, izda sabiex jigi eliminat id-dizlivell

ikkrejat mit-thaffir ta' parti mill-paviment sabiex jigi inserit il-walk-in

Mill-kumpless tax-xhieda prodotta fir-

rigward, il-Qorti fehmet illi dan it-thaffir ma kienx sar mill-konvenuta,

ghalkemm il-walk-in fridge/freezer li gie istallat f'din il-parti tal-kantina,

inxtara mill-konvenuta nnifisha.

Il-Perit ex parte inkarigata mill-atturi

esprimiet il-fehma illi dan il-pavimentar gdid huwa difettuz u jehtieg li jigi

msewwi, f'liema kaz jista' jehtieg li jinqala' l-madum kollu tal-art u jsir

mill-gdid.

Izda l-Perit Tekniku fir-Rapport tieghu, ma kkostata l-ebda hsara fil-paviment

hlief ghal xi taptip f'partijiet limitati tal-paviment in kwistjoni, liema difett fil-

fehma tieghu ma jehtiegx it-tibdil tal-art kollha.

Il-Qorti sejra thaddan il-fehma

tal-Perit minnha inkarigat u taqbel ghalhekk illi l-valur tad-dannu relattiv

ghandu jigi kwantifikat fis-somma likwidata mill-Perit Tekniku, cioe` €100.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019

Ghaldaqstant b'kollox l-valur tal-hsarat riskontrati fil-fond lokatizzju li ghandha

taghmel tajjeb ghalihom il-konvenuta, huwa fis-somma komplessiva ta' €330.

Dan ifisser illi t-talba tal-atturi sejra tigi milqugha limitatament billi l-ammont

dovut lilhom mill-konvenuta kwantu ghall-benefikati minnha mnehhija mil-

fond lokatizzju fit-terminazzjoni tal-kirja, kif ukoll kwantu ghall-hsarat

ikkagunati fl-istess fond, qed jigi likwidat fis-somma totali ta' hamest elef u

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi illi filwaqt li tastjeni milli

tiehu konjizzjoni tal-ewwel eccezzjoni u tichad l-eccezzjonijiet l-ohrajn tal-

konvenuta, tilqa' it-talbiet attrici billi tillikwida l-ammont dovut mill-

konvenuta ghar-ragunijiet

imfissrin fir-Rikors promotur, fis-somma

komplessiva ta' hamest elef u tmenin Euro (€5,080) u tikkundanna lill-

konvenuta thallas l-imsemmija somma ta' hamest elef u tmenin Ewro

(€5,080) lill-atturi, bl-imghax mil-lum u bl-ispejjez jithallsu wkoll mill-

istess konvenuta.

Illum, 10 ta' Dicembru 2019


Illum 10 ta' Dicembru, 2019

Rat ir-rikors guramentat tas-socjeta' Pater Finance Co. Ltd; fejn Marcel Cioffi bil-

gurament tieghu kkonferma:

Illi s-socjeta' esponenti kienet ipprezentat ittra ufficjali bil-kambjali taht l-artikolu 253

tal-Kap.

12, fl-ismijiet premessi fl-20 ta' Settembru, 2005, liema ittra giet notifikata lill-

intimat fid-29 ta' Settembru, 2005;

Illi sal-lum l-intimat ghadu debitur tal-esponenti stante li l-ammont dovut hekk indikat

fl-ittra hawn imsemmija ghadu ma thallasx kollu mill-intimat;

Illi s-socjeta' esponenti ghadha dovuta mill-intimat l-ammont ta' hamest elef sebgha u

tmenin Ewro u hamsa u tlettin centezmu (€5,087.35) u dan oltre l-ispejjez u

imghaxijiet ulterjuri sal-pagament effettiv li huma wkoll dovuti mill-intimat lis-socjeta'

Illi peress li ghaddew aktar minn hames snin mill-gurnata li fiha s-socjeta' esponenti

kienet f'pozizzjoni li tezegwxxi din l-ittra ufficjali, u kif ukoll stante li l-ammont dovut

ghadu ma thallasx kollu, oltre l-imghaxijiet u l-ispejjez, is-socjeta' esponenti qieghda

tintavola dan l-umli rikors ai termini ta' l-artikolu 258(c) tal-Kap.

Ghaldaqstant is-socjeta' esponenti umilment titlob lil din l-Onorabbli Qorti sabiex

tawtorizza u tordna li t-titolu in kwistjoni fl-ismijiet premessi jerga' jigi rez ezekuttiv u

dan sabiex is-socjeta' esponenti tkun f'pozizzjoni li tezegwixxi l-istess titolu bil-mandati

ezekuttivi opportuni kontra l-intimat u kull att iehor relevanti, stante l-ammont dovut

ghadu ma giex imhallas kollu, oltre l-ispejjez u l-imghaxijiet ulterjuri sal-pagament

effettiv, u dan skond dawk il-provvedimenti u modalitajiet li din l-Onorabbli Qorti

jidhrilha li jkunu xierqa u opportuni fic-cirkostanzi tal-kaz.

Rat ir-risposta ta' Saviour Leone Ganado fejn eccepixxa:

Qabel xejn, is-socjeta' rikorrenti ghandha ggib prova ezawrjenti tal-ammont

dovut sallum f'termini ta' capital, imghaxijiet u spejjez.

Inoltre, is-socjeta' rikorrenti ghandha ggib prova wkoll tal-ammont li bih

inbieghet il-vettura tat-tip Hyundai Atos bin-numru ta' registrazzjoni LCC 454

meta l-istess socjeta' rikorrenti kienet talbet u ottjeniet mandat ta' qbid u

konsegwentement sar il-bejgh fl-irkant tal-istess vettura.

Is-socjeta' rikorrenti

ghandha tindika u tikkonferma wkoll jekk dan l-ammont giex imnaqqas mill-

kreditu li qed tippretendi.

F'kull kaz ukoll, it-talbiet tas-socjeta' rikorrenti huma infondati fil-fatt u fid-dritt

u ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra taghha.

Permezz ta' nota ta' Saviour Leone Ganado datata 31 t'Ottubru, 2017 a fol 51 tal-process, giet

mizjuda eccezzjoni:

Illi l-kreditu pretiz mis-socjeta' attrici gie definittivament estint bl-iskadenza tat-

terminu perentorju ta' hames snin skond l-artikoli 541 u 542 tal-Kodici tal-

Kummerc (Kap. 13 tal-Ligijiet ta' Malta).

Bl-ispejjez u b'rizerva ta' kull azzjoni ohra kompetenti lill-eccipjenti.

Illi permezz ta' sentenza preliminari datata 27 ta' Novembru 2018 il-Qorti cahdet l-

eccezzjoni tad-dekadenza kif eccepita fir-risposta ulterjuri tal-konvenut.

Ikkunsidrat:

Marcel Cioffi, fl-affidavit tieghu jghid illi ilu mit-23 ta' Gunju, 1990 sal-31 t'Awwissu,

2016 jagixxi bhala Credit Controller tas-socjeta' attrici.

Wara hafna komunikazzjonijiet

u laqghat ma' Saviour Leone Ganado stante li dan naqas ihallas il-kambjali dovuti, il-kumpanija

attrici kellha tiehu proceduri legali.

kkundannat b'sentenza sabiex ihallas lis-socjeta' attrici s-somma ta' Lm1,825.

Leone Ganado la qatt appella minn din is-sentenza u wisq iktar mill-ittra ufficjali li giet

prezentata fl-20 ta' Settembru, 2005.

izda wara li rega' naqas milli jhallas, kien sar Mandat ta' Qbid fl-2003 ghal vettura

Hyundai Atos liema vettura nstabet fis-sena 2005.

Is-socjeta' attrici ofriet li tiehu l-

vettura animo compensandi u eventwalment hadet din il-vettura ghall-ammont ta'

Franco Brincat Vassallo' li huwa accountant tas-socjeta' attrici jghid li wara li Marcel Cioffi ma

L-ammont

dovut huwa ta' EUR 485.99 liema ammont jinkludi mghaxijiet u spejjez.

Filwaqt li skont

l-ittra ufficjali mibghuta fl-2005 li ggib in-numru 8061/2005 gew resi ezegwibbli tletin

kambjala fejn is-somma ta' EUR 1888.16 huma dovuti fuq il-kambjali u dan mhux inkluz

l-imghax u spejjes taghhom li komplessivament jammonta ghal EUR 41601.47.

l-ammont kollu qatt ma saru pagamenti.

Ikkunsidrat:

Illi din il-procedura saret abbazi tal-Art.

258(c) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta` Malta wara li

is-socjeta' attrici kienet ipprezentat ittra ufficjali ai termini tal-artikolu 253 tal-Kap 12

tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi fl-20 ta' Settembru 2005 kienu prezentaw din l-ittra ufficjali (ara

dok MA2 a fol 16) bin-numru 8061/05 liema ittra ufficjali ma gietx ikkontestata u

ghalhekk giet ezegwibbli.

Illi skont ma' jinghad l-artikolu 258(c) jghid li:

(ċ) l-għeluq ta' ħames snin minn dak in-nhar li fih skont il-liġi it-titolu esekuttiv

imsemmi fil-paragrafi (b) u (e) tal-artikolu 253, jew rigward il-proċeduri

meħudin skont l-artikolu 166A seta' ġie esegwit, l-esekuzzjoni tista' ssir biss

wara talba magħmula b'rikors quddiem il-qorti kompetenti.

għandu wkoll jikkonferma bil-ġurament ix-xorta tad-dejn jew tat-talba li jkun

qed ifittex l-esekuzzjoni tagħha, u li d-dejn jew parti minnu jkun għadu dovut.

Illi dan l-artikolu jaghmel referenza ghal dak li hemm fl-artikolu 253 (e) tal-Kap 12 tal-

Ligijiet ta' Malta dwar kambjali u promissory notes.

Illi f'dan il-kaz l-konvenut kien

iffirma diversi kambjali mas-socjeta' attrici izda dan baqa' ma hallasx dak li kien dovut

lill-istess socjeta.

Illi mit-talba tas-socjeta' rikorrenti hareg li l-konvenut ghandu jaghti s-

somma ta' EUR5,087.35.

Mill-affidavit ta' Franco Brincat Vassallo' fejn spjega (a fol 22) mid-

dokumenti annessi l-ammont dovut minn Saviour Leone Ganado.

Fil-fatt l-ammont dovut gie

kkonfermat mill-istess Franco Brincat Vassallo' li s-sorte kien jammonta ghal dak mitlub fir-rikors

promotur ta' dawn il-proceduri.

Fil-kaz odjern, irrizulta abbondantement mill-atti li ghaddew iktar mill-hames (5) snin

imsemmijin fl-Artikolu 258(c) tal-Kap.

12 mid-data meta giet reza ezegwibbli l-ittra

Dan ir-rikors promotur gie prezentat fis-17 t'Awwissu 2016.

Mill-atti jirrizulta ulterjorment illi r-rekwiziti tal-Artikolu 258(c) tal-Kap.

12 sabiex is-

Socjeta' attrici tmexxi ghall-ezekuzzjoni tat-titolu ezekuttiv minnha miksub bl-ittra

ufficjali Numru 8061/05, jinsabu sodisfatti u dan billi evidentement, it-talba saret

quddiem il-Qorti kompetenti u permezz ta' affidavit ta' Franco Brincat Vassallo' (ara fol 22 DOK

PF2) li gie prezentat fil-15 ta' Novembru 2016, li huwa rapprezentant tas-Socjeta' attrici

rikorrenti, kkonferma wkoll bil-gurament illi d-dejn imsemmi fl-istess ittra ufficjali

Ghaldaqstant, it-talba tas-Socjeta' attrici ghall-awtorizzazzjoni biex tezegwixxi t-titolu

ezekuttiv miksub bl-ittra ufficjali Numru 8061/05, il-Qorti tqis li ma hemm ebda

impediment sabiex hija tilqa' t-talba tal-istess rikorrenti.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti, wara li rat l-Artikolu 258(c) tal-Kapitolu 12 tal-

Ligijiet ta' Malta, qieghda tilqa' t-talba tas-Socjeta' attrici u tawtorizza lill-istess

Socjeta' Pater Finance Co Ltd sabiex tmexxi ghall-ezekuzzjoni tat-titolu ezekuttiv

8061/05 li giet ipprezentata a tenur tal-Artikolu 253 tal-Kapitolu 12, bl-ispejjez

kontra l-konvenut.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Numru fuq il-Lista: 29

TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR

ĠUDIKATUR

Seduta tal-10 ta' Dicembru, 2019

Ra l-Avviz tat-Talba tas-socjeta' attrici pprezentat fis-27 ta' Settembru 2019, li permezz

tieghu s-socjeta' attrici talbet li l-konvenuta tigi ordnata thallasha s-somma ta' tlett mija

disgha u hamsin ewro u erbgha u sittin centezmu (€359.64c) dovuta kwantu ghal

servizzi medici u servizzi ohra konnessi u ancillari provduta lill-konvenuta fuq

struzzjonijiet taghha u bil-kunsens taghha bejn il-11 ta' Awwissu 2017 u t-13 ta' Awwissu

Ra li mill-atti jirrizulta li l-konvenuta giet debitament notifikata kemm bl-Avviz tat-Talba

kif ukoll bid-data tal-ewwel seduta quddiem dan it-Tribunal.

Ra li l-konvenuta ghalkemm debitament imsejjha baqghet ma deheritx ghas-seduta u

lanqas kkontestat t-talbiet attrici.

Semgha x-xhieda tar-rapprezentanza tas-socjeta' attrici jikkonferma bil-gurament li l-

ammont ghadu dovut fl-intier tieghu.

Ra s-subizzjoni tas-socjeta' attrici.

Ra li l-konvenuta regghet ma dehritx ghas-seduta tal-lum u li wara li rega semgha lir-

rapprezentant tas-socjeta' attrici jikkonferma li l-ammont ghadu kollu dovut il-kawza

Ghaldaqstant dan it-Tribunal qed jaqta' u jiddeciedi billi jilqa' t-talba attrici u jordna lill-

konvenuta thallas lis-socjeta' attrici s-somma ta' tlett mija u disgha u hamsin ewro u

erbgha u sittin centezmu (€359.64c) bl-imghax legali mid-data tal-fattura cioe' mill-14 ta'

Bl-ispejjez kontra l-konvenuta.


IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. D'Amato M.A. (Law), LL.D. (melit)

lllum l-10 ta' Diċembru 2019 Appell numru 371 tal-2017

Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) nhar l-14 ta' Settembru 2017 fil-konfront ta' Alexia

SHEAD, karta tal-identita bin-numri 417182M fejn (in suċċint)

ġiet mixlija talli nhar it-13 ta' Settembru 2017, fil-ġranet u fix-xhur

ta' qabel, f'dawn il-Gżejjer, b'diversi atti magħmulin minnha fi

żminijiet differenti, iżda li jiksru l-istess disposizzjoni tal-Liġi u li

ġew magħmul b'riżoluzzjoni waħda, b'mezzi kontra l-Liġi jew billi

għamlet użu t'ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi nqdiet

b'qerq ieħor, ingann jew billi wriet ħaġa b'oħra sabiex iġġiegħel

jitwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta' ħila jew setgħa

fuq ħaddieħor jew ta' krediti immaġinarji, jew sabiex tqanqal tama

jew biża dwar xi ġrajja kimerika, għamliet qliegħ b'qerq t'anqas

minn ħamest elef euro għad-dannu ta' D’gostino Maksimiljan,

Hija ġiet mixlija wkoll li wetqet dawn

ir-reati matul il-perjodu operattiv ta' sentenza sospoża mogħtija

lilha mill-Maġistrat Dottor Miriam Shtewil, fis-26 ta' Novembru

Inoltre hija ġiet ukoll mixlija li rrendiet ruħha reċediva ai

termini tal-artikoli 49 u 50 tal-Kodiċi Kriminali b'diversi sentenzi

mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati Malta, liema sentenzi saru

definittivi u li ma jistgħu jinbidlu.

Permezz

il-fuq

imsemmija,

il-Qorti

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, wara li rat

l-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-appellanta rat li l-appellanta fl-

iktar stadju bikri tal-proċeduri ammettiet il-ħtija tagħha.

semgħet lid-Difiża tisħaq li f'dan il-każ l-imputata kellha problema

tal-użura u sabiex tkun tista' tħallas dejnha mal-użuraj hija

rrikorriet għall-kommissjoni

il-

Prosekuzzjoni informat lil Qorti li l-imputata appellanta kienet

ikkoperat mal-Pulizija, kif ukoll għaddiet kemm informazzjoni

disponibbli kif ukoll għaddiet xi flejjes li kienu dovuti minnha in

konnessjoni ma wħud mill-vitmi defrawdati.

Għalhekk wara li l-

Qorti rat l-atti prodotti u d-dokumenti kollha eżebiti f'dan il-każ,

rat l-artikoli 18, 49, 50, 308, 309 u 310 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta'

Malta, sabet lill-imputata appellanta ħatja tal-imputazzjonijiet

miġjuba kontra tagħha u filwaqt li daħlet fis-seħħ l-effetti tas-

sentenza datata 26 ta' Novembru 2013 mogħtija lilha mill-Maġistrat

Dottor Miriam Shtewil, fis-26 ta' Novembru 2013 fejn kienet ġiet

kundannata għal piena ta' sentejn priġunerija sospiżi għal erba'

snin ikkundannatha għal piena ta' tminn snin priġunerija filwaqt

li stiednet lill-Awtoritajiet sabiex jgħatuha l-għajnuna meħtieġa

biex din ma tibqax tikkommetti reati simili u ordnat li l-flus eżebiti

jiġu konfiskati favur il-Gvern ta' Malta.

Rat l-appell intavolat mill-ħati permezz ta' rikors li jġib id-data tas-

26 ta' Settembru 2017 li permezz tiegħu hija saħqet li l-piena inflitta

fuqha kienet waħda għolja ħafna u għalhekk talbet lil din il-Qorti

sabiex teroga piena aktar xierqa u li tkun tirrifletti ċ-ċirkostanzi ta'

ta' dan il-każ minħabba l-fatt li l-Qorti tal-Maġistrati naqset milli

tieħu konjizzjoni :

(a) Tal-fatt li hija rreġistrat ammissjoni bikrija; (b) Li hija kkoperat bi sħiħ mal-Pulizija, kif iddikjarat l-istess prosekuzzjoni;

(c) Hija kienet vitma tal-użura u kommettiet dawn ir-reati sabiex tkun tista' tagħmel tajjeb għad-dejn li kellha u toħroġ miċ-ċirku vizzjuż li kienet tinsab fih.

Rat id-dokumenti kollha eżebiti fl-atti u fliet ix-xiehda tax-xhieda

u l-argumenti sottomessi fit-trattazzjoni ta' dan il-każ;

Ikkunsidrat : -

Illi dan huwa appell illi għalkemm imfassal fuq tliet aggravji, huwa

essenzjalment iffukat fuq il-quantum tal-piena li ġiet erogata fil-

Issa l-ġustifikazzjoni tal-piena fl-eżerċizzju

tad-Dritt Penali modern hija pernjata fuq tliet prinċipji kardinali u

tiffoka fuq tliet effetti prinċipali, jiġifieri l-effett :

(c) Riedukattiv jew rijabilitattiv tal-piena

L-aspett retributtiv tal-piena huwa, skont il-ġurista Francesco

jservi biex

jirristabbilixxi moralment

sitwazzjoni għal kif kienet qabel ma seħħet il-ħsara bil-kommissjoni

Il-ħati jrid jagħmel tajjeb għall-azzjoni vjolattiva tad-dritt

penali kommessa minnu u li tkun kisret il-paċi u trankwillita'

soċjali.

L-aspett preventiv tal-piena huwa dak li jrid jassigura li l-piena tkun

strument li bih, grazzi għal biża li s-sanzjoni li tkun tista' tingħata

toħloq f'moħħ il-persuni, b'mod li dak li jkun jerġa jaħsibha

darbtejn qabel ma jikkommetti reat.

Fi kliem ieħor, minħabba l-biża

li teħel il-piena, persuna tiġi mġegħela tixtarr sew il-konsegwenzi

t'egħmilha qabel ma twettaq l-att kriminuż.

L-effett preventiv għalhekk huwa dupliċi : wieħed ta' natura

ġenerali u l-ieħor ta' natura speċjali.

L-effett preventiv ġenerali

huwa dak li bis-saħħa tal-liġi penali li tistabbilixxi l-piena, l-

kollettivita tiġi kemm jista' jkun miżmuma milli tikkommetti reati

minħabba l-biża li tinkorri fil-piena jekk tinstab ħatja.

il-piena tiġi applikata fil-prattika, aktar dak l-effett preventiv

ġenerali jkun laħaq il-mira tiegħu.

L-aspett preventiv speċjali huwa

dak li japplika għall-ħati innifsu, li jkun esperjenza fuqu personali

l-effetti tal-piena, b'mod li darb'oħra jerġa jaħsibha sew qabel ma

jagħżel li jikser il-Liġi.

Jekk il-kollettivita titlef din il-biża mill-piena

minħabba li l-Liġi penali tibda' titnaqqar fil-kwalita jew kwantita

tal-piena jew inkella minħabba li l-pieni ma jiġux applikati bir-

rigorosita dovuta għall-fattispecie tal-każ, allura ma jkun hemm

xejn li jġiegħel lill-kollettivita milli tiddeżisti għax jekk tiddelinkwi

mingħajr konsegwenza jew b'konsegwenza żgħira, isir konvenjenti

għall-kollettivita' li tiddelinkwi.

Dan iwassal għal proliferazzjoni

ta' delinkwenza b'konsegwenzi nefasti għall-interessi tal-istess

kollettivita'.

Il-kollettivita' allura teħtieġ li l-piena jkollha aspett

preventiv li jkun effettiv u effikaċi meħtieġ għall-eżistenza paċifika

Altrimenti, il-kollass.

Finalment hemm l-aspett riedukattiv u rijabilitattiv tal-piena, li

tikkonċentra mhux daqstant fuq l-aspett tal-ħtija speċifika tal-ħati u

li għaliha tkun immirata l-azzjoni repressiva tal-piena, daqskemm

fuq l-aspett ta' trattament terapewtiku individwali, immirat lejn ir-

rijabilitazzjoni tal-ħati.

Dan l-aspett rijabilitattiv huwa kruċjali

għall-kollettivita in kwantu jgħin lill-ħati jgħaddi minn proċess ta'

riforma tiegħu innifsu biex jgħinu jinqata' mir-raġunijiet u l-

kundizzjonijiet li jkunu wasluh biex jiddelinkwi, billi jagħraf iqum

fuq saqajh, billi jibni ħajtu mill-ġdid u ma jibqax aktar ta' theddida

għas-soċjeta bħal meta kien fil-mument meta jkun iddelinkwa.

F'dan il-kuntest il-piena għandu jkollha effetti riedukattivi u

korrezzjonali fuq il-ħati.

Iżda aktar minn hekk il-ħati għandu jkollu

dawk l-istrutturi maħsuba mill-Istat biex ikun jista' jwettaq dan il-

perkors rijabilittativ u jiġi mgħejjun itejjeb l-imġieba tiegħu b'mod

li għalhekk ikun jista' jerġa jiġi reintegrat fis-soċjeta, billi jiġi

riedukat, imħeġġeġ

jiżviluppa t-talenti u l-abbiltajiet tiegħu,

inkoraġġit jaħdem biex ikollu biex jerġa jibni ħajtu, jkollu biex jgħix

diċenti, ma jkollux għalfejn jiddelinkwi u jkollu wkoll minn fejn

għad-danni li jkun ikkawża b'egħmilu.

Carnelutti jtenni li l-piena hija distinta mill-kastig, għalkemm

għandha effikaċja repressiva.

F'dawn il-proċeduri t'appell, il-Qorti trid tara jekk il-Qorti tal-

Maġistrati setgħetx legalment u raġonevolment tasal għas-sentenza

tagħha, jekk il-piena inflitta minnha kienet taqa' fil-parametri legali

u jekk kienetx żbaljata fil-prinċipju jew kienetx manifestament

eċċessiva.

Din il-Qorti tqis li, in bażi għall-provi imresqa u l-argumenti legali

mistqarra quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati setgħet legalment u

raġonevolment tasal għall-konklużjoni li waslet għaliha li ssib ħtija

Dan peress li hija rreġistrat ammissjoni, liema

ammissjoni ġiet imtennija.

Tibqa' l-kwistjoni jekk il-Qorti tal-Maġistrati kienetx żbaljata fil-

prinċipju jew erogatx piena li kienet manifestament eċċessiva.

ġie mistqarr mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Superjuri) fil-kawża fl-

Kucuk Melek deċiża nhar il-25 t'Awissu 2005 :

Mill-banda l-oħra din il-Qorti trid tagħmel l-evalwazzjoni tagħha

dwar

jekk

il-Qorti tal-Maġistrati applikatx piena

manifestament eċċessiva meta wieħed jieħu kont ukoll tal-aspetti

retributtivi u preventivi tas-sentenza emessa minnha.

Kif intqal

aktar il-fuq fl-appell Kandemir u li ġie wkoll imbagħad ribadit fl-

appell superjuri Ir-Repubblika ta' Malta vs. Marco D’Anastasi, deċiża

nhar il-15 ta' Diċembru 2005, din il-Qorti bħala Qorti ta' appell ma

tiddisturbax is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-ewwel istanza

sempliċiment għaliex kienet tippreskrivi piena li kienet għola minn

dik li din il-Qorti kif komposta kienet kieku tagħti kieku kienet hi li

qegħda teroga l-piena.

Biex l-appell jirnexxi, kien meħtieġ li l-

appellant juri li l-piena mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati kienet

toħroġ barra mill-parametri tal-piena jew miżuri applikabbli għall-

każ.

Din il-Qorti ma tinterferix ma pieni li ma jkunux jidhru li huma

żbaljati fil-prinċipju, għalkemm ikunu jidhru li huma pieni ħorox

għal xi Ġudikanti.

Biex piena mogħtija minn Qorti tal-Ewwel

Istanza tkun tista' tiġi mibdula jrid jiġi pruvat li kien hemm xi żball

fil-prinċipju wara l-emanazzjoni ta' dik il-piena.

Il-Qorti tal-Appell

Kriminali fl-Ingilterra żviluppat ukoll il-kunċett ta' sindakabilita

tal-piena tal-Qorti tal-Ewwel Istanza fil-każ li din tkun eċċessiva jew

manifestament eċċessiva.

Biss dan ma jfissirx li sempliċiment għax

sentenza tkun tidher li hija fuq in-naħa aktar severa din tkun

tissodisfa dan it-test tal-eċċessivita jew eċċessivita manifesta.

dik il-Qorti ttenni li appell fuq tali piena jkun jista' jiġi milqugħ jekk

jirriżulta li s-sentenza tkun barra l-parametri tal-piena li tkun

applikabbli :

a. għall-offiża in kwistjoni u

b. għaċ-ċirkostanzi tal-ħati

u mhux għaliex tkun piena li tkun għola minn dik li kieku l-Qorti

tal-Appell kienet teroga għall-każ in kwistjoni.

Dawn il-prinċipji

ġew ukoll imħadnin minn din il-Qorti, kolleġjalment komposta fis-

sentenza Ir-Repubblika ta' Malta vs Carmen Warrington et sciuech nhar

is-26 ta' Frar 2009 fejn ġie mistqarr ukoll is-segwenti :

Fil-verita`, dawn il-principji huma rifless tal-principju l-iehor li meta jkun hemm sentenza li tigi appellata mill-hati, il-Qorti tal-Appell Kriminali, bhala regola, ma tiddisturbax il-piena erogata mill-ewwel qorti sakemm dik il-piena ma tkunx manifestament sproporzjonata jew sakemm ma jirrizultax li l-ewwel qorti tkun naqset milli taghti importanza lil xi aspett partikolari tal-kaz (u anke, possibilment, lil xi cirkostanza sussegwenti ghas-sentenza ta' l-ewwel qorti) li kien jincidi b'mod partikolari fuq il- piena.

S'intendi, kif diga` nghad, "sentencing is an art rather than a science" u wiehed ma jistax jippretendi xi precizjoni matematika jew identita` perfetta fit-tqabbil tal- fatti ta' kaz ma' iehor jew tal-piena erogata f'kaz ma' dik erogata f'kaz iehor.

Il-ġurisprudenza prevalenti f'dan il-kuntest, tgħallem li meta Qorti

tiġi biex teroga piena trid tieħu kont taċ-ċirkostanzi kollha li jsawru

l-każ, jiġifieri dawk tal-vitmi, l-interessi tal-komunita kollha kemm

hi, kif ukoll dawk tal-ħati.

F'dan is-sens, kemm il-ġurisprudenza

lokali kif ukoll dik Ingliża tistabbilixxi li fl-eżerċiżżju ta' reviżjoni

imħolli lilha, il-Qorti tal-Appell Kriminali trid tistħarreġ appell fuq

il-piena inflitta kemm billi tqis iċ-ċirkostanzi kollha prevalenti li l-

Qorti tal-Ewwel Istanza setgħet kienet f'qagħda li tara, kif ukoll,

skont kif imsemmi fis-sentenza Butler tqis anke, possibilment, lil xi

cirkostanza sussegwenti ghas-sentenza ta' l-ewwel qorti.

Ikkunsidrat : -

F'dan il-każ, il-Prosekuzzjoni addebitat lill-appellanti b'26 episodju

ta' truffa mwetqa a detriment ta' persuni varji.

Il-Prosekuzzjoni

għażlet li tixli lill-appellanta b'dawn is-sensiela ta' reati bħala reat

kontinwat fit-termini tal-artikolu 18 tal-Kodiċi Kriminali, li jgħid :

Meta d-diversi atti magħmulin mill-ħati, ukoll jekk fi żminijiet l-istess dispożizzjoni tal-liġi, ujkunu ġew differenti, magħmula b'riżoluzzjoni waħda, dawn l-atti jitqiesubħala reat wieħed, imsejjaħ reat kontinwat, iżda l-piena tista' tiżdied minn grad sa żewġ gradi.

Din il-formula ġuridika ġiet definita b'dan il-mod minn din il-Qorti

diversament presjeduta fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija vs Lorenzo

Le Gros deċiża nhar it-30 t'Ottubru 2001 :

Ir-reat kontinwat huwa finzjoni legali krejata essenzjalment ghall- beneficcju ta' l-akkuzat b'piena indeterminata li tigi komminata biss bhala mizura esklussivament diskrezzjonali wara li jigu ppruvati bhala punibbli oltre kull dubju ragonevoli ir-reati individwali komponenti tieghu kif ukoll ippruvata l-ezistenza ta' rizoluzzjoni kriminuza wahda li tinkatena dawk ir-reati ma' xulxin.

Fir-reat kontinwat innifsu ma jikkonkorrux dawk l- elementi essenzjali sabiex jista' jinghad li huwa reat b'ezistenza awtonoma.

Invece huwa car li r-reat kontinwat, bhala finzjoni legali, huwa biss cirkostanza ta' fatt illi, meta tigi stabbilita, tinduci eccezzjoni ghall-

ta'

konkorrenza Anki kieku kellu jigi accettat li l-kontinwita' hija cirkostanza aggravanti, u li din ghandha tittiehed in konsiderazzjoni sabiex tigi ffissata l-piena applikabbli ghall-finijiet tal-preskrizzjoni, xorta wahda din il-Qorti ma tistax tasal ghall-konkluzzjoni li dik il-piena hija sostenibbli jekk is-singoli reati jkunu diga' jinsabu preskritti skond it-terminu ordinarju stabbilit ghalihom mill-Kodici.

Altrimenti, kull konkluzzjoni differenti twassal ghall-assurdita' legali li jigu maghqudin bil-kontinwita' reati li jkunu individwalment impunibbli ghaliex gia preskritti u fejn in-ness ta' l-istess rizoluzzjoni essenzjali ghar-reat kontinwat, ikun gie, ma' kull skadenza tal- preskrizzjoni ghar-reat individwali, irrevokabbilment miksur jew eliminat.

L-kontinwita' fir-reati tigi konsidrata bhala mitigazzjoni tal-piena li altrimenti tkun kumulattiva.

Ma tistax il-prosekuzzjoni tuza l-element tal- kontinwita' biex dak li altrimenti jkun preskritt takkwistah bhala ma huwiex fuq is-semplici bazi li minhabba l-kontinwita' l-piena applikabbli tista' u mhux necessarjament ghandha tigi awmentata bl-gradi li hemm imsemmi fl-art.

Inoltre, kif ġie deċiż fl-appell fl-ismijiet Il-Pulizija vs Salvu

Hartley, deċiża mill-Qorti Kriminali nhar is-6 ta' Marzu 1954, fil-

każ ta' diversi reati kontra l-patrimonju, għall-finijiet tal-valur

għandu jiġi meqjus il-valur ta' dak ir-reat li hu l-akbar fost il-valuri

l-oħra.

F'dan il-każ, il-piena imposta mill-Qorti tal-Maġistrati

kienet dik ta' tminn snin priġunerija.

Mill-artikoli tal-Liġi ċitati

mill-Qorti tal-Maġistrati fis-sentenza tagħha, din il-Qorti tifhem li

hija kunsidrat ir-reati ta' truffa imputati f'dan il-każ bħala

magħquda flimkien bħal reat wieħed u b'hekk applikat l-artikolu 18

tal-Kodiċi Kriminali.

Dan setgħa jġib żieda fil-piena bi grad jew

Jirriżulta wkoll li l-Qorti tal-Maġistrati sabet lill-appellanta

ħatja tar-reċidivita ai termini tal-artikoli 49 u 50 tal-Kodiċi Kriminali

u anke hawnhekk il-Qorti setgħet iżżid il-piena bi grad.

F'dan il-

każ jirriżulta li r-reati ta' truffa kommessi kienu jinvolvu lil ħafna

nies; iżda l-ammonti ta' flejjes defrawdati ma kienux għoljin ħafna

Meta wieħed iqis il-piena għar-reat ta' truffa li titnissel mill-artikolu

308 tal-Kodiċi Kriminali jirriżulta li, meta jittieħed il-minimu huwa

dak ta' sena priġunerija filwaqt li l-massimu huwa dak ta' seba' snin

priġunerija.

Meta wieħed iqis meqjus il-valur ta' dak ir-reat li hu l-

akbar fost il-valuri l-oħra, bl-applikazzjoni tal-artikolu 18 u 50 tal-

Kodiċi Kriminali għall-dan il-każ, il-pieni jistgħu jiżdiedu minn

minimu ta' sentejn sa massimu t'għoxrin sena.

għalhekk hija fil-parametri ta' dak li setgħet teroga l-Qorti.

Anke jekk, fl-aħjar ipoteżi għall-appellanta, wieħed kellu japplika l-

kejl tal-piena skont kif imsemmija fl-artikolu ġenerali 310 tal-Kodiċi

Kriminali, meqjus il-valur ta' dak ir-reat li hu l-akbar fost il-valuri l-

oħra, xorta jibqa' l-fatt li piena erogata kienet tibqa' fil-parametri ta'

dak li setgħet teroga l-Qorti tal-Maġistrati inkwantu l-minimu kien

ikun ta' tlettax il-xahar priġunerija filwaqt li l-massimu kien jitla'

għal disa' snin priġunerija.

F'dan il-każ għalkemm l-appellanta tgħid li hija kienet vitma tal-

użura, din ma ġietx sorretta minn xi provi oġġettivi.

L-addebitu tar-

reċidiva ġie ammess minnha u skont ġurisprudenza lokali, Qorti ta'

Ġustizzja Kriminali tista' tqis l-ammissjoni ta' l-addebitu tar-

reċidiva da parti tal-imputata bħala prova sal-grad rikjest mill-Liġi

biex l-istess imputat ikun jista' jiġi ritenut reċidiv mingħajr il-ħtieġa

ta' prova ulterjuri.1 Anke jekk wieħed kellu biss iqis il-fedina penali

tal-appellanta pero, din turi biċ-ċar li l-appellanti għandha diversi

kundanni għal reati kontra l-patrimonju u jidher li maż-żmien ftit li

xejn tgħalmet iżżomm lura milli tikkommetti reati oħra.

għalhekk jimmilita favur piena ta' priġunerija effettiva kif fil-fatt

ingħatat mill-Qorti tal-Maġistrati.

Mill-banda l-oħra f'dan il-każ, l-appellanti irreġistrat ammissjoni

bikrija mal-ewwel udjenza tant li l-Qorti tal-Maġistrati irrimarkat

dan fis-sentenza tagħha.

Jirriżulta wkoll mill-atti ta' din il-kawża li

hija kkoperat mal-Pulizija u l-Prosekuzzjoni għamlet stqarrija f'dan

is-sens kif ukoll li l-appellanti irrestitwiet xi ħlasijiet lura lil xi wħud

Din il-Qorti jidhrilha li fiċ-ċirkostanzi ta' dan il-każ

għandha tagħmel temperament moderat fil-piena.

Biss jibqa' l-fatt

li l-appellanta ammettiet ukoll li hija kkommettiet dawn ir-reati fil-

perjodu operattiv ta' sentenza ta' sentejn priġunerija sospiżi

mogħtija lilha mill-Qorti tal-Maġistrati presjeduta mill-Maġistrat

Dottor Miriam Shtewil, fis-26 ta' Novembru 2013.

ammettiet għal din l-imputazzjoni wkoll, anke jekk mill-atti ma

jirriżultax li ġiet eżebita kopja legali ta' dik is-sentenza, il-Qorti tal-

1 Ara f'dan is-sens is-sentenza deċiża minn din il-Qorti presjeduta mill-Imħallef Lawrence Hall fl- ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Doublet tad-9 ta' Lulju 2012 u s-sentenzi hemmhekk ċitati.

Dan apparti l-fatt li mill-fedina penali eżebita fl-atti jirriżulta wkoll li minbarra s-sentenza ta' sentejn priġunerija sospiża għal erba' snin l-appellanta kienet ukoll ġiet kundannata għal piena ta' tliet snin u nofs priġunerija b'sentenza definittiva datata 15 ta' Lulju 2013.

Għalkemm anke hawn, din il-Qorti kif komposta, dejjem tisħaq li l-Prosekuzjoni għandha teżebixxi kopja tas-sentenzi li minnhom tkun tista' tiġi verifikata r-reċidivita'.

Biss il-ġurisprudenza ma teħtieġx dan sine qua non.

Hemm sitwazzjonijiet fejn din il-verifika tkun meħtieġa għal-fini ta' meta l-ġudikabbli jkun skonta l-piena jew meta din tkun inħafritlu, minħabba li din il-prova mhux dejjem tirriżulta mill-atti.

Biss din il-prova tista' ssir ukoll minn dokumenti jew provi oħra u mhux neċessarjament mill-kopja tas-sentenza.

Maġistrati setgħet tieħu judicial notice tal-istess sentenza u b'hekk

iġġib fis-seħħ dak li l-appellanta stess ammettiet għalih.

Jibqa' l-fatt li għalkemm l-appellanta f'dan il-każ żbaljat bl-ikraħ, il-

piena komplessiva ta' tminn snin priġunerija f'dan il-każ kienet

piena li, meħud kont tal-kuntest kollu u taċ-ċirkostanzi partikolari

tal-każ, kienet waħda eċċessiva.

Din il-Qorti, wara li qieset kemm

il-Liġi kif ukoll il-ġurisprudenza prevalenti, inkluż dik Depares

aktar il-fuq imsemmija u każijiet oħra li segwewha, għalkemm il-

piena għandha tiżdied skont kif imsemmi bl-artikolu 18 tal-Kodiċi

Kriminali, li f'dan il-każ qed tiġi miżjuda bi grad, tqis mill-banda l-

oħra li għandha timponi l-iskajjel tal-piena l-aktar favorevoli għall-

ħatja.

Deċide

Li għall-motivi premessi, il-Qorti, qegħda tiddisponi minn dan l-appell

billi tilqa' in parte l-appell u filwaqt li :

(a) tikkonferma dik il-parti tas-sentenza fejn sabet lill-appellanta ħatja,

inkluż f'dik il-parti fejn ordnat id-dħul fis-seħħ tas-sentenza ta'

sentejn priġunerija sospiżi għal erba' snin;

(b) tħassarha f'dik il-parti fejn ikkundannat lill-appellanta għall-piena

ta' tminn snin priġunerija

u minflok :-

(c) tikkundannaha għall-piena

ta' ħames snin priġunerija,

għandhom jinkludu fiha wkoll dawk is-sentejn priġunerija li ġew

imdaħlin fis-seħħ.

(d) Inoltre tħassarha wkoll f'dik il-parti fejn ordnat il-konfiska tal-

flejjes eżebiti favur tal-Gvern ta' Malta u minflok tordna li dawn

jiġu restitwiti lil vitmi.

Imħallef


MALTA TRIBUNAL TA' REVIZJONI AMMINISTRATTIVA MAGISTRAT DR. CHARMAINE GALEA Illum 10 ta' Dicembru 2019 Rikors Numru 50/2019 Jonathan Alaoui Chrifi Degabriele Vs L-Awtorita` ta' l-Artijiet

It-Tribunal, Ra r-rikors promutur tar-rikorrent ipprezentat fis-6 ta' Gunju 2019 li permezz tieghu ppremetta s-segwenti: "Illi permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Timothy Schirò tad-disgha u ghoxrin (29) ta' Settembru tas-sena elfejn u sbatax (2017), kopja ta' liema qegħda tiġi hawn annessa u immarkata bħala "Dokument JA1", l-esponenti akkwista l-utile dominju temporanju taz-zmien li fadal tal-fond bin-numri tlett mija erbgha u ghoxrin (324) u tlett mija hamsa u ghoxrin (325), Triq Manwel Dimech, Il-Gżira.

Illi l-esponenti stabbilixxa r-residenza tieghu f'dan il-fond.

Illi meta ghalaq ic-cens temporanju l-esponenti talab, inkluz permezz ta' ittra datata dsatax (19) ta' Gunju 2018 u ittra ohra tas-sebgha u ghoxrin (27) ta' Dicembru elfejn u tmintax (2018), kopja ta' liema qegħdin jiġu hawn annessi u immarkati bħala "Dokument JA2" u "Dokument JA3", illi c-cens temporanju gravanti r-residenza tieghu 324 u 325, Triq Manwel Dimech, Il-Gżira jigi konvertit f'cens perpetwu ai termini tal-Artikolu 12(4) tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi in segwitu ghal korrispondenza skambjata mal-Awtorita` intimata, l-esponenti rċieva deċiżjoni ta' l-intimata Awtorità ta' l-Artijiet permezz ta' ittra datata nhar l-ghoxrin (20) ta' Mejju tas-sena elfejn u dsatax (2019), kopja ta' liema qegħda tiġi hawn annessa u immarkata bħala "Dokument JA4", li biha ġie infurmat illi t-talba tiegħu ma ġietx milqugħa "peress li jirrizulta li l-post huwa zghir wisq biex jista' jitqies residenzjali ghalhekk mhux applikabbli l-

Ghalhekk ma jistax jilqa' t-talba ghall-konverzjoni tac-cens temporanju ghal wiehed perpetwu."

Flimkien mal-ittra imsemmija tal-20 ta' Mejju 2019 l-esponenti gie mgharraf ukoll bid-dritt tieghu li jappella dina d-decizjoni quddiem dan it-Trinunal ai termini tal-Artikolu 57 tal-Kap.

Illi r-raġuni mogħtija mill-Awtorità ta' l-Artijiet, hawn intimata, hija waħda għal kollox zbaljata billi l-esponenti jokkupa l-fond in kwistjoni bhala residenza tieghu u ghalhekk jissodisfa r-rekwiziti kollha tal-artikolu 12 tal-Kap 158, u dana kif ser jigi ppruvat aħjar matul it-trattazzjoni ta' dan ir-rikors; Illi d-decizjoni tal-intimata Awtorità ta' l-Artijiet hija ukoll bi ksur tal-ligi, senjatament l- Artikolu 12(4) tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta, li jaghti d-dritt lill-esponenti jikkonverti c-cens temporanju ghal wiehed perpetwu, u huwa obbligu tal-intimata Awtorità ta' l-Artijiet li timxi skond il-ligi u ghalhekk li tikkonverti c-cens ghal wiehed perpetwu, kif fil-fatt taghmel l- Awtorita` f'kazijiet ta' din ix-xorta.

Illi apparti minn hekk, l-Awtorita` intimata ma ghandha ebda kompetenza sabiex tiddeciedi, kif fil-fatt ghamlet, jekk fond huwiex zghir wisq sabiex jitqies bhala wiehed residenzjali.

Din hija kompetenza tal-Awtorita` tal-Ippjanar li approvat illi l-fond mertu ta' dan ir-rikors jista' jintuza ghal skopijiet residenzjali kif fil-fatt gja giet infurmata l-Awtorita` intimata.

Għaldaqstant l-esponenti umilment jitlob illi dana l-Onorabbli Tribunal jogħġbu jħassar, jirrevoka u jannulla d-deċiżjoni hawn impunjata ta' l-Awtorità ta' l-Artijiet kontenuta fl-ittra fuq imsemmija datata nhar l-ghoxrin (20) ta' Mejju tas-sena elfejn u dsatax (2019), prevja d- dikjarazzjoni illi r-rikorrent ghandu d-dritt jikkonverti c-cens temporanju tal-fond bin-numri 324 u 325, Triq Manwel Dimech, Il-Gżira f'wiehed perpetwu, u dana taħt dawk il-provvedimenti kollha illi dana l-Onorabbli Tribunal jidhirlu xierqa u opportuni."

Ra r-risposta tal-Awtorita` intimata u tal-Ufficju Kongunt ipprezentata fid-19 ta' Gunju 2019 fejn eccepew is-segwenti:- "

Illi d-decizjoni mehuda mill-Bord tal-Gvernaturi hija wahda gusta u timmerita konferma

Illi l-Awtorita' ticcara li hija ghandha kull jedd skont il-ligi tevalwa jekk fond huwix idoneju bhala fond residenzjali.

Dan ghaliex fl-ewwel lok hija l-'bare owner' tal- imsemmi fond u fit-tieni lok hija ghandha setgha, jew ahjar l-obbligu skont il-ligi li tamministra bhala 'bonus paterfamilias' il-proprjeta' tal-Gvern.

Per konsegwenza kif jista' jkun l-Awtorita' ma tidholx f'dan, jekk l-applikant Jonathan Alaoui Chrifi Degabriele klien qed jaghmel rikjesta li l-Awtorita' tapplika l-Art.

12[4] tal-Kap.

158 li wiehed mill-pre- rekwisiti sabiex din id-disposizzjoni tal-ligi tigi applikata huwa appuntu li l-fond jaqa' taht id-definizzjoni ta' 'residenza'.

Din ghalhekk agixxiet fil-'vires' taghha u skont il- principji amministrattivi ben stabbiliti meta esercitat d-diskrezzjoni taghha u anzi tat spjegazzjoni ghad-decizjoni taghha permezz t'ittra mibghuta lill-Appellant datata 20/V/2019;

Illi jsegwi ghalhekk li t-Tribunal mhux ser jissostitwixxi b'decizjoni tieghu dak li iddecidiet korrettement l-Awtorita'.

Hawnhekk l-Awtorita' Appellata taghmel riferenza ghas-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili datata 12 t'April, 1999 fl-ismijiet; 'Debono

v. Awtorita' Dwar it-Trasport Pubbliku' li qalet li meta jkun hemm stharrig gudizzjarju "ma jfissirx li l-Qorti [f'dan il-kaz it-Tribunal] ser tesamina l-mertu tal-kaz quddiem l- Awtorita', imma jekk l-Awtorita' waslet ghad-decizjoni taghha abbazi ta' 'improper purpose' jew konsiderazzjonijiet irrilevanti."

Fil-kuntest jidhol l-element ta' dak li huwa "ragonevoli" ('reasonableness') u li ghandu jkun segwit minn awtorita' pubblika meta tiddeciedi jew tezercita d-diskrezzjoni taghha.

H.W.R Wade (Administrative Law") jikkumenta hekk –

Ikompli hekk –

Illi minn hawn johrog car illi l-Awtorita' Appellata applikat id-diskrezzjoni taghha fil- parametri tar-ragjonevolezza u ghall-konsiderazzjonijiet li huma rilevanti ghall-kaz li kellha quddiema u kellha kull jedd li twettaq dan u dana sabiex tipprocessa l- applikazzjoni ta' Jonathan Alaoui Chrifi Degabriele.

Ghalhekk ma jistax iregi l-argument imressaq mir- Appellant fir-Rikors tal-Appell tieghu li l-Awtorita' Intimata kellha biss tapplika l-Art.

Jemergi mill-istess disposizzjoni tal-ligi li sabiex din tigi applikata kemm rekwisiti li jridu jigu soddisfatti qabel ma' l-Awtorita' tapplika amministrattivament tali disposizzjoni u tiehu decizjoni.

Isegwi ghalhekk li l-Awtorita' kellha tidhol jekk il-fond in kwistjoni hux 'reisdenza' ai fini u effetti kollha tal-ligi.

Jirrizulta mill-atti esebiti mal- presenti Risposta li l-fond 'de quo' huwa ta' kejl ta' circa 37 metri kawri?

Kif jista' bid- dovut rispett dan jitqies bhala residenza?

Kif tista' l-Awtorita' Intimata ma tidholx f'dan il-mertu u ma taqdix dmirha sew li tara li dak li qed jigi mitlub lilha jaghmel sens kemm fattwali ghal min qed jiddikjara ta' lanqas li ser jghix f'dan l-imsemmi fond u kemm minn ottika legali?

Tkun qieghda anzi tinqis minn dmirha jekk ma twettaqx dan!

Illi ghalhekk bhala konkluzjoni jsewgi mis-suespost li l-Awtorita' Appellata agixxiet skont principji amministrattivi u issodisfatt il-principju tar-ragjonevolezza ghad- decizjoni taghha [Vide ukoll zewg sentenzi fl-ismijiet 'CCD Limited v. Awtorita' Dwar it-Trasport ta' Malta' - PAQC datata 17/6/2013 u tal-Qorti tal-Appell datata 18/7/2017].

L-Awtorita' kellha diskrezzjoni li hija ezercitat fil-limiti tar-ragjonevolezza u per konsegwenza dan it-Tribunal ghandu jkun soddisfatt li l-Awtorita' Appellata mxiet legalment korrett.

M'ghandu l-ebda bazi l-argument imressaq mill-Appellant li l- Awtorita' Intimata ma kelliex jedd jew il-'vires' li tidhol f'dan il-punt ghaliex da nil-punt kellha tidhol fih u dhalet fih l-Awtorita' tal-Ippjanar.

Din tal-ahhar m'hemmx dubbju li tkopri l-fond in kwistjoni bil-permess relattiv mill-aspett ta' ippjanar, pero' hija l- Awtorita' tal-Artijiet li tamministra l-proprjeta' tal-Gvern u li tiddieciedi jekk tapplikax l-Art.

12[4] tal-Kap.

L-istess argumenti t'hawn fuq japplikaw ghal kollox ghall-Ufficcju Kongunt li ghal xi

raguni jinsab Intimat ukoll fir-Rikors tal-Appell.

Ghaldaqstant l-Esponenti qed jitolbu li l-appell hekk kif imressaq jigi respint a spejjez interament tar-Rikorrent."

Sema' x-xhieda; Ra d-dokumenti kollha pprezentati; Sema' t-trattazzjoni tal-partijiet; Ra li r-rikors thalla ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidra: Illi r-rikorrent hassu aggravat b'decizjoni tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorita` ta' l-Artijiet datata 5 ta' April 2019 u komunikata lilu permezz ta' ittra datata 20 ta' Mejju 2019 li permezz taghha gie mgharraf illi t-talba tieghu biex jikkonverti

cens temporanju ghal wiehed perpetwu kienet qieghda tigi michuda peress li l- fond kien wiehed wisq zghir biex jista' jitqies bhala wiehed residenzjali.

Illi mill-atti jirrizulta illi fid-29 ta' Settembru 2017 ir-rikorrent akkwista l-utile dominium temporanju tal-fond 324/325, Triq Manwel Dimech, Il-Gżira suggett ghac-cens temporanju ta' tlieta u disghin centezmu (€0.93c) fis-sena pagabbli lill- Ufficcju Kongunt.1 Illi mill-provi jirrizulta illi qabel ma r-rikorrent xtara l-utile dominium in kwistjoni huwa kien ha parir minghand Nutar, liema Nutar da parti tieghu kien ikkomunika mal-Ufficju Kongunt fejn da parti tieghu dan l-Ufficju kkonferma li ladarba jaghlaq cens temporanju ta' dar ta' abitazzjoni okkupata minn cittadin Maltin, dan ikollu d-dritt li jikkonverti c-cens ghal wiehed perpetwu.

Dan gie konfermat permezz ta' email datata 11 ta' Awwissu 2017.2 Ir-rikorrent jispjega illi wara li akkwista c-cens temporanju huwa beda joqghod fil-fond in kwistjoni u mill-ewwel ikkomunika mal-Ufficju Kongunt biex issir il-konverzjoni tac-cens ghal wiehed perpetwu.

Jispjega illi kien ukoll irregolarizza xi affarijiet mal- Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Fl-14 ta' Novembru 2017 kiteb ittra ohra, pero` madankollu sat-18 ta' Gunju 2018, u cioe` l-gurnata li fiha ghalaq ic-cens temporanju huwa baqa' minghajr risposta minghand l-Ufficju Kongunt.

Ghalhekk fid-19 ta' Gunju 2018 huwa rega' kiteb lill-Ufficju Kongunt pero` xorta baqa' minghajr risposta.

Ghalhekk rega' kiteb ittra ohra fit-23 ta' Awwissu 2018 pero` ma rcieva l-ebda risposta.

Ittra ohra nkitbet mill-konsulent legali tar- rikorrent fis-27 ta' Dicembru 2018.

Fid-19 ta' Frar 2018 ir-rikorrent ircieva ittra biex jikkomunika mat-techinical officers tal-Awtorita` intimata, liema ufficjali accedew fuq il-post in kwisjtoni sabiex ikejjluh u jiehdu xi ritratti.

Peress li ghaddew xi xhur u ma' sema' xejn huwa mar ikellem lill-ufficjali tal-customer care fejn qalulu li r-residenza tieghu kienet se tinhareg b'tender peress li kienet zghira wisq bhala residenza, anke jekk l-Awtorita` ta' l-Ippjanar kienet diga irregolarizzat il-posizzjoni tieghu li l-post jista' jitqies bhala residenza.

Ir- rikorrent jispjega illi ghalkemm il-post in kwisjtoni fih 37 metru kwadru huwa jghix komdu fih.

L-istess issostni mart ir-rikorrent.

Ikkunsidra: Illi l-pern principali ta' dan l-appell huwa jekk il-fond in kwistjoni jikkwalifkawx

jew le bhala fond residenzjali.

Filwaqt li r-rikorrenti jishaq li hu jghix b'mod

normali fl-istess fond, l-Awtorita` intimata ssostni li dan il-fond ma jistghax

jikkwalifika bhala tali peress li hu zghir wisq biex wiehed jghix go fih.

ghalhekk li r-rikorrent ma jikkwalifkax biex japplika ghall-konverzjoni tac-cens

temporanju gravanti l-istess fond ghal wiehed perpetwu.

Illi siccome` t-talba tar-rikorrent hija wahda ai termini tal-artikolu 12 (4) u (6) tal-Kapitolu 158 ikun siewi li jigi ccitat l-istess artikolu u cioe`:- "(4) Meta tagħlaq enfitewsi temporanja ta' dar ta' abitazzjoni okkupata minn ċittadin ta' Malta bħala r-residenza ordinarja tiegħu fi żmien dak l-egħluq, li ma tkunx enfitewsi msemmija fis-subartikolu (2)(a) jew (b), l-enfitewta jkollu l-jedd jikkonverti l-enfitewsi f'waħda perpetwa taħt l-istess kondizzjonijiet ta' enfitewsi temporanja barra minn dawk li jkunu jirreferu għaż-żmien u għaċ-ċens.

Iċ-ċens li jkollu jitħallas b'effett mill-konversjoni tal-enfitewsi f'waħda perpetwa u sakemm jgħaddu ħmistax-il sena minn dik id-data jkun daqs sitt darbiet iċ-ċens li kien jitħallas minnufih qabel dik il-konversjoni, u wara dan għandu jiżdied kull ħmistax-il sena b'daqstant miċ-ċens kurrenti, li jkun ammont li ma jkunx iżjed minn dak iċ-ċens, li jirrappreżenta bi proporzjon miegħu ż-żieda fl-inflazzjoni minn meta l-imsemmi ċens ikun ġie stabbilit l-aħħar.

(6) Meta l-enfitewta jew min ikun qed jokkupa d-dar ikollu jedd jikkonverti enfitewsi temporanja f'waħda perpetwa taħt is-subartikolu (4) jew (5), dan jista' jitlob li jsir kuntratt nutarili f'dan is-sens, u l-padrun dirett jew il-proprjetarju għandu jilqa' dik it-talba."

Illi m'hemmx dubju f'mohh dan it-Tribunal illi r-rikorrent qieghed juza l- imsemmi fond bhala dar ta' abitazzjoni u ma tqajjem l-ebda dubju illi huwa cittadin Malti.

Kwindi il-prerekwiziti elenkati fil-ligi huma sodisfatti.

Minn qari tal-ligi ma jirrizultax illi din timponi x'qies ghandha tkun id-dar ta' abitazzjoni.

Fil-fatt, jirrizulta illi f'Gunju 2018 ir-rikorrent applika ghal "regularization of existing residence" mal-Awtorita` ta' l-Ippjanar, liema permess gie moghti, anke jekk wara li ttiehdet id-decizjoni appellata.

Kwindi min-naha ta' ppjanar ma hemm l-ebda diffikulta biex dan il-fond jitqies bhala wiehed residenzjali.

Illi fil-fehma ta' dan it-Tribunal ir-rikorrent pprova b'mod sodisfacjenti illi huwa qieghed jabita fl-imsemmi fond.

Dan huwa korroborat kemm mill-kontijiet ta' servizzi bhal dawl, televizjoni u internet u kif ukoll mir-Registri Elettorali esebiti minn fejn jirrizulta illi l-awturi tieghu kienu registrati fl-istess fond sa mill-inqas minn April 2006 sal-2011, filwaqt li r-rikorrent beda jidher bhala registrat fl- indirizz tal-fond in kwistjoni minn April 2018.

Illi fl-opinjoni ta' dan it-Tribunal, ghalkemm il-fond huwa zghir, ma jfissirx li mhuwiex abitabbli.

Illi dak li riedet

tezamina l-Awtorita` intimata biex tara jekk ir-rikorrent jikkwalifikax jew le biex

jikkonverti c-cens tieghu f'wiehed perpetwu huwa jekk il-fond in kwistjoni

iservix bhala dar ta' abitazzjoni u jekk ir-rikorrent kienx cittadin Malti.

Fil-fehma

umli ta' dan it-Tribunal, meta l-Awtorita` intimata hadet in konsiderazzjoni l-qies

tal-fond, hija hadet in konsiderazzjoni materji irrilevanti ghat-talba li kellha

Ghaldaqstant, in kwantu r-rikorrent irnexxielu jikkonvinci lil dan it-Tribunal li l- fond in kwisjtoni qieghed jintuza minnu bhala dar ta' abitazzjoni, jikkwalifikah biex jitlob lill-istess Awtorita` intimata, ai termini tal-artikolu 12 (6) tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta sabiex tersaq ghall-kuntratt tal-konverzjoni tac-cens f'wiehed perpetwu.

Ghal dawn ir-ragunijet it-Tribunal qieghed jannulla d-decizjoni appellata u jistieden lill-Awtorita` intimata terga' tikkonsidra mill-gdid it-talba tar-rikorrent fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq.

DECIDE Ghaldaqstant, it-Tribunal, ghar-ragunijiet hawn fuq moghtija qieghed jilqa' l- appell tar-rikorrent u jichad ir-risposta tal-Awtorita` intimata.

Bl-ispejjez kontra l-Awtorita` intimata. ____________________________ Magistrat Dr. Charmaine Abela Spearing President tat-Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva Diane Sciberras Vella Deputat Registratur


Kellhom fuqhom erba digits miktubin bil-gem marker fuq kull card li kellu f'idejh u jien qbadtlu l-cards hekk u ghidtlu stop what are you doing sir.

L- unika cards li hadtlu jiena hadtlu dak il-hin kienu cards li kienu f'idejh".

Kellhom fuqhom erba digits miktubin bil-gem marker fuq kull card li kellu f'idejh."103

Dan ir-reat [ta' approprijazzjoni indebita] jiddistingwi ruhu mir-reat ta' serq, ghax l-oggett li jkun, jigi moghti mill-agent volontarjament u mhux jittiehed kontra l-volonta` jew minghajr il-kunsens tad-detentur; u jiddistingwi ruhu ukoll mit-truffa ghax id-detentur tal-haga ma jigix ingannat permezz ta' raggiri jew artifizji biex jitlaq minn idejh dik il-haga favur l-agent.

In tema legali gie ritenut minn din il-Qorti fis-sentenza taghha tat-12 ta' Frar, 1999 fl-ismijiet Il- Pulizija v. Anthony Francis Khedhri li: "Fil-Ligi taghna biex ikun hemm it-truffa jew il-frodi innominata irid ikun gie perpetrat mill-agent xi forma ta' ingann jew qerq, liema ingann jew qerq ikun wassal lill-vittma sabiex taghmel jew tonqos milli taghmel xi haga li ggibilha telf patrimonjali bil-konsegwenti qligh ghall-agent (Il-Pulizija v. Emmanuele Micallef Tanti, App.

Krim., 20/6/97; ara wkoll Il- Pulizija v. Daniel Borg Galea, App.

Dan it-telf hafna drabi jkun jikkonsisti filli l-vittma, proprju ghax tkun giet ingannata, volontarjament taghti xi haga lill-agent (Il-Pulizija v. Carmel Borg Pellicano Pavlovic, App.

Jekk l-ingann jew qerq ikun jikkonsisti f' "raggiri o artifizi" – dak li fid-dottrina jissejjah ukoll mise en scene – ikun hemm it-truffa; jekk le, ikun hemm ir-reat minuri ta' frodi innominata (jew lukru frawdolent innominat) (ara, fost ohrajn, Il-Pulizija v. Carmelo Borg Pellicano Pavlovic, App.

XXXVII.iv.1127; ara wkoll Il-Pulizija v. Giuseppe Kingswell, App.

Kwantu ghall-kwistjoni mqajjma mill-appellanti u cioe` jekk il-"gidba semplici" – a differenza tal- artifizji u raggiri – tistax tammonta ossia twassal ghar-reat ta' frodi innominata, ir-risposta hija certament fl-affermattiv, basta li tali gidba tkun effettivament tammonta ghal "qerq", cioe` tkun intiza jew preordinata sabiex il-persuna l-ohra (il-vittma) taghmel jew tonqos milli taghmel xi haga li ggibilha telf patrimonjali bil-konsegwenti arrikkiment ghal min jghid dik il-gidba, u basta, s'intendi, li tkun effettivament waslet ghal dan it-telf minn naha u arrikkiment min-naha l-ohra. [sottolinejar tal-Qorti]

Biex jissussti ir-reat tal-frodi jew truffa gie ritenut kostantement fil-gurisprudenza u fis-sentenzi tal-qrati taghna illi iridu jinkonkorru diversi elementi.

Ibda biex irid ikun hemm ness bejn is-suggett attiv u is-suggett passiv tar-reat u cioe' bejn minn qieghed jikkometti ir-reat u il-vittma.

Hemm imbaghad l-element materjali ta' dana ir-reat u cioe' l'uzu ta' ingann jew raggieri li iwasslu lil vittma sabiex isofri it-telf patrimonjali.

Finalment huwa necessarju li ikun hemm l-element formali tar-reat konsistenti fid-dolo jew fl-intenzjoni tat-truffatur jew frodatur li jinganna u dana sabiex jikseb profitt jew vantagg ghalih innifsu.

Jekk xi wiehed jew iktar minn dawn lelementi huma nieqsa, allura ir-reat tat-truffa ma jistax jisussisti.

Illi f'sentenza moghtija mill-Qorti ta'l-Appelli Kriminali (per Saguna.

A. Agius) deciza fit-22 ta' Frar 1993, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Charles Patiniott, il-Qorti ghamlet esposizzjoni ferm preciza studjata u dettaljata ghar-rigward ta'l- elementi ta' dana ir-reat.

Il-Qorti bdiet sabiex esprimiet ruhha b'dan ilmod ghar-rigward ta' dana ir-reat: "Id-delitt tat-truffa huwa l-iprem fost il-kwalitajiet ta' serq inproprji u hu dak li fl-iskola u fil-legislazzjoni Rumana kien maghruf bhala steljolat u li jikkorrispondi ezattament ghat- truffa tal-Codice Sardo, ghal frodi tal-Kodici Toskan, ghal Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta) jew Estafa fil-kodici Spanjol, ghal Ħal Safi f'dak Portugiz, u ghal Esroquerie fil-Kodici Francis … Id- disposizzjonijiet tal-Kodici taghna li jikkontemplaw ir-reat ta' truffa kienu gew mehuda minn Sir Adriano Farrugia Cann mill-paragrafu 5 ta'l-artikolu 430 tal-Kodici delle Due Sicilie li hu identiku hlief ghal xi kelmiet insinjifikanti ghal Kodici Franciz (artikolu 405) avolja dan, il- Kodici delle Due Sicile, it-truffa kien sejhilha Frodi .....".

Skond gurisprudenza kostanti, lingredjenti ta'l-element materjali ta' dan id-delitt ta' truffa, huma dawn li gejjin.

Fl-ewwel lok bhala suggett attiv ta' dan id-delitt jista' ikun kulhadd.

Fit-tieni lok il-Legislatur, aktar mill-interess socjali tal-fiducja reciproka firrapport patrimonjali individwali, hawn qed jittutela l-interess pubbliku li jimpedixxi l-uzu ta'l-ingann u tar-raggieri li jinducu bniedem jiddisponi minn gid li fil-kors normali tan-negozju ma kienx jaghmel.

Fit-tielet lok hemm l-element materjali tat-truffa u jikkometti d-delitt tattruffa kull min: a. b'mezzi kontra l-ligi, jew b. billi jaghmel uzu minn ismijiet foloz jew c. ta' kwalifiki foloz jew d. billi jinqeda b'qerq iehor u

f. billi juri haga b'ohra sabiex igieghel titwemmen l-ezistenza ta' intraprizi foloz,

g. jew ta' hila

h. setgha fuq haddiehor jew

i. ta' krediti immaginarji jew

j. sabiex iqanqal tama jew biza dwar xi grajja kimerika, jaghmel qliegh bi hsara ta' haddiehor.

.… Hu necessarju biex ikun hemm ir-reat ta' truffa, li l-manuvri jridu jkunu ta' natura li

jimpressjonaw bniedem ta’ prudenza u sagacja ordinarja, li jridu jkunu frawdolenti u li hu

necessarju li jkunu impjegati biex jipperswadu bl-assistenza ta' fatti li qajmu sentimenti kif hemm indikat filligi. ...."

Dwar l-artifizzji intqal mill-Qorti illi "hemm bzonn biex ikun reat taht lartikolu 308 illi l-kliem jkun akkumpanjat minn apparat estern li jsahhah il-kelma stess fil-menti ta' l-iffrodat.

Ghar-reati ta' truffa komtemplat fl-artikolu 308 tal-Kodici kriminali, il-Qorti iccitata lill-Imhallef Guze Doepfmer fejn qal illi "kif jidher mid-dicitura partikolari deskrittiva adoperata, hemm bzonn li tirrizulta materjalita' specifika li sservi ta' supstrat ghall-verosimiljanza talfalsita prospettata bhala vera u b'hekk bhala mezz ta' qerq.

Ma huwiex bizzejjed ghal finijiet ta' dak l-artikolu affermazzjonijiet, luzingi, promessi, minghajr l-uzu ta' apparat estern li jirrivesti bi kredibilita' l- affermazzjonijiet menzjonjieri tal-frodatur.

Il-ligi taghti protezzjoni specjali kontra l-ingann li jkun jirrivesti dik ilforma tipika, kwazi tejatrali, li tissupera il-kawtela ordinarja kontra s-semplici u luzingi, u li taghti li dawk l-esterjorita ta' verita kif tirrendi l-idea l-espressjoni felici fid-dritt Franciz mise-en-scene." "....Kwantu jirrigwarda l-element formali, cioe' kwantu jirrigwarda d-dolo ta' dan ir-reat ta' truffa, jinghad illi jrid jkun hemm qabel xejn l-intenzjoni tal-frodatur li jipprokura b'ingann l-konsenja tal- flus jew oggett li jkun fi profit ingust tieghu.

Lingustizzja tal-profitt tohrog mill-artikolu 308 tal- Kodici Kriminali fejn il-kliem "bi hsara ta' haddiehor" ma jhallux dubbju dwar dan.

Jigifieri biex ikun hemm l-element intenzjonali tar-reat ta' truffa, hemm bzonn li s-suggett attiv tar-reat fil- mument talkonsumazzjoni tieghu ikun konxju ta'l-ingustizzja tal-profitt u b'dan il-mod il-legittima produttivita tal-profitt hija bizzejjed biex teskludi d-dolo."

Issa meta "ir-rinviju ghall-gudizzju jsir skond is-subartikolu (3) tal-Artikolu 370 (u allura wiehed qed jitkellem fuq ghall-anqas reat wiehed, fost dawk imputati, li huwa ta' kompetenza tal-Qorti Kriminali), in-nota ta' rinviju ghall-gudizzju tassumi rwol simili ghal dak ta' l-att ta' akkuza quddiem il-Qorti Kriminali.

Fin-nota ta' rinviju ghall-gudizzju skond l-Artikolu 370(3) ma jistghux jizdiedu reati li dwarhom ma tkunx saret il-kumpilazzjoni; l- Avukat Generali, naturalment, jista' jnaqqas reat jew reati u anke jzid skuzanti.

Illi bhal kif jaghmel meta jigi biex jirredigi l-att ta'l-akkuza, l-Avukat Generali wara li jifli l-atti tal- kumpilazzjoni irid jara liema huma dawk ir-reati li jistghu jigu imputati lill-persuna akkuzata fejn allura huwa jista' inaqqas reat jew reati minn dawk li kienu qed jigu investigati tul l-atti kumpilatorji.

Issa ghalkemm l-Avukat Generali ghar-reat mahsub fl-artikolu 198 tal-Kodici Kriminali cioe' dak ta'l-istupru, kif ukoll dak mahsub fl-artikolu 203, ma jindikax ic-cirkostanza aggravanti imsemmija ghall-ewwel reat fl-artikolu 202(b) u ghat-tieni reat imfisser fis-sub-inciz (1)(c) ghall-istess artikolu tal-ligi u cioe' l-fatt illi r-reati gew kommessi fuq il-persuna ta' dixxendenti taht l-eta ta' tmintax-il sena, l-Ewwel Qorti ghaddiet biex sabet htija ghal dawn ir-reati bic-cirkostanzi aggravvanti.

L- appellanti jilmenta allura illi b'hekk ir-reat gie rez iktar gravi minn dak indikat fin-nota ta' rinviju ghal gudizzju.

Jinsisti inoltre illi din ic-cirkostanza aggravanti kellha tohrog mill-provi ikkumpilati, haga li fil-fehma tieghu ma tirrizultax ippruvata, u gjaldarba l-Avukat Generali ma hassx il-htiega li jindika dan l-aggravvju allura kellu jkun evidenti ghall-Ewwel Qorti illi din il-prova ma saritx.

Illi l-artikolu 589 tal-Kodici Kriminali jitkellem dwar dak li ghandu ikun fiha l-att ta'l-akkuza meta fis-sub-inciz (b) li jikkontempla l-parti narrattiva ta'l-att ta'l-akkuza hemm dispost illi l-Avukat Generali "ghandu fisser il-fatt li jikkostitwixxi r-reat, bil-partikularitajiet li jkunu jistgħu jingħataw dwar iż-żmien u l-lok li fihom ikun sar il-fatt u dwar il-persuna li kontra tagħha r-reat ikun sar, flimkien maċ-ċirkostanzi kollha li, skont il-liġi u fil-fehma tal-Avukat Ġenerali, jistgħu jkabbru jew inaqqsu l-piena."

Ikompli s-sub-iniz (c) hekk meta jitkellem fuq il-part akkuzatorja ta'l-att ta'l-akkuza meta hemm dispost illi din tikkostitwixxi: "ġabra fil-qosor li fiha l-imputat jiġi akkużat tar-reat kif miġjub jew imfisser fil-liġi, u bit- talba sabiex jitmexxa kontra l-akkużat skont il-liġi, u sabiex l-istess akkużat jiġi ikkundannat għall-piena stabbilita mil-liġi (hawn jingħad l-artikolu tal-liġi li jikkontempla r-reat) jew għal kull piena oħra li skont il-liġi tista' tingħata skont kif jiġi iddikjarat ħati l- akkużat."

Mela allura ghalkemm fil-parti narrattiva ta'l-att ta'l-akkuza l-Avukat Generali ghandu jindika c- cirkostanzi kollha ta' fatt li jistghu jkabbru jew inaqqsu l-piena u allura jirrendu ir-reat iktar gravi, madanakollu imbaghad fil-parti akkuzatorja huwa bizzejjed illi jigi indikat l-artikoli tal-ligi li jikkontempla ir-reat.

Dan x'aktarx ghaliex huwa rimess ghal gudizzju tal-gurija popolari biex jiddeciedu jekk il-fatti esposti mill-Avukat Generali jirrizultawx ippruvati mill-evidenza li tingieb waqt il-guri, fejn imbaghad il-kwistjoni dwar il-piena li ghandha tigi erogata f'kaz ta' sejbien ta' htija ghal fatti kif decizi mill-gurati tigi, imhollija f'idejn l-Imhallef togat.

Ekwiperata n-nota ta' rinviju ghal gudizzju ma'l-att ta'l-akkuza allura huwa bil-wisq evidenti illi huwa bizzejjed illi l-Avukat Generali jindika l-artikoli tal-ligi li jikkontempla r-reat u dan kif hemm indikat b'mod specifiku fl-artikolu tal-ligi su-iccitat.

Issa huwa minnu illi n-nota ta' rinviju ghal gudizzju ma fijiex dik il-parti narrattiva bhalma fiha l-att ta'l-akkuza, izda l-indikazzjoni tal-fatti tal- kaz johorgu mill-imputazzjonijiet kif originarjament mfassla kontra l-imputat.

Illi fis-sentenza fl- ismijiet "Il-Pulizija vs Francesco sive Godwin Williams" deciza 18 ta' April 2012 minn din il-Qorti kif diversament ippresjeduta gie deciz illi: "Fin-nuqqas ta' indikazzjoni differenti mill-Avukat Generali, l-artikoli citati mill-Avukat Generali u l-akkuza originali jridu jigu ezaminati flimkien ghal dak li jirrigwarda l-fattispecji partikolari tal- kaz."

Dan ghaliex, kif inghad ghalkemm in-nota ta' rinviju ghal gudizzju hija imqabbla mal-att ta'l- akkuza, madanakollu fiha hija mankanti dik l-parti narrattiva bhalma hemm fl-att ta'l-akkuza li titkellem dwar il-fattispecje tal-kaz li abbazi taghhom huma imsejjsa ir-reati li jigu hemmhekk imputati.

Xejn ma kien josta lill-Ewwel Qorti allura stabbilit ir-reat, illi teroga dik il-piena li fil-fehma taghha kienet tapplika ghac-cirkostanzi partikolari tal-kaz kif imfissra fl-imputazzjonijiet.

Ghalhekk stabbilit illi l-appellanti kien qed jigi akkuzat bir-reati ta'l-istupru vjolenti u l-korruzzjoni tal- minorenni, kien jispetta lill-Ewwel Qorti sabiex misjuba l-htija ghal dawn ir-reati, meta tigi tqies il- piena li ghandha tigi erogata, tara jekk mill-fattispecje din kellhiex tizdied minhabba xi cirkostanza

Ghal dawn il-motivi ghalhekk dan l-ewwel aggravvju qed jigi michud.