QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 12 ta' Novembru, 2018

(C-17003) vs Avukat Dr. Mark A. Xiberras Blaut LL.D u l-Prokuratur Legali Gillian Borg Sciberras bhala kuraturi deputati sabiex jirrapprezentaw Banque Nationale de Developpement Agricole, socjetà estera registrata f'Mali fl-indirizz BP 2424, Zone ACI 2000, Bd Du Mali, ACI 2000, Ħal Tarxien, Mali bin-numru ta' registrazzjoni RCCM1554 u fil-verbal tas-seduta tal-5 ta' April 2017, il-Qorti ordnat li jigu estromessi l-kuraturi u awtorizzat lil Dr. Nicolai Fenech Montfort Welborn biex jassumi l-atti tal-kawza

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tal-bank attur FIMBank p.l.c. li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: Is-soċjetà intimata ("BNDA") ngħatat Uncommitted Letter of Credit Facility (il-"Facility") mill-Bank, oriġinarjament datata 30 ta' Jannar 2008 (kopja hawn annessa u mmarkata 'Dok.1').

Permezz ta' l-imsemmija Facility, il-Bank qabel li jikkonferma letters of credit maħruġa minn BNDA taħt dawk il-pattijiet u kundizzjonijiet stipulati.

Oriġinarjament l-ammont massimu stipulat fil-Facility kien ta' $2,800,000 (żewġ miljuni u tmien mitt elf Dollaru Amerikan), li però matul iż-żmien u wara li kien stabilixxa relazzjoni kummerċjali aktar soda ma' l-istess BNDA il-Bank kien aċċetta li jżid, tant illi fis-sena 2014 dan l-ammont kien żdied għal ħmistax il-miljun dollaru (US$15,000,000).

Fit-22 ta' Ġunju 2015, BNDA ħarġet irrevocable letter of credit numru OICDI 000000725 (kopja hawn annessa u mmarkata 'Dok.2') ("LOC") li ġiet ikkonfermata mill-Bank u dan ai termini tal-Facility imsemmija fl-ewwel paragrafu ta' dan ir-rikors ġuramentat kif emendata al finijiet tal-ammonti massimi applikabbli ta' €6,897,182.50 (sitt miljuni tmien mija u sebgħa u disgħin elf mija u tnejn u tmenin Ewro u ħamsin ċenteżmu) (l- "Ammont").

L-ammont

taħt

Fit-30 ta' Ġunju 2015 (kopja ta' l-ittra hawn annessa u mmarkata 'Dok.3'), il-beneficcjarja taħt l-LOC, Keytrade Africa SA, talbet lill-Bank rikorrenti is-segwenti:

Fl-istess data, l-Bank informa lil BNDA bis-segwenti (kopja ta' l- iswift message hawn anness bħala 'Dok.4'):

Fl-1 ta' Settembru 2015, wara li l-Bank rikorrenti kien ġja ħallas Il-Qrendi, BNDA talbet lill-Bank sabiex jikkanċella l-LOC (kopja ta' l-iswift message hawn annessa u mmarkata 'Dok.5').

Fit-2 ta' Settembru 2015, il-Bank irrisponda lil BNDA u nfurmaha li t-talba tagħha ma setgħetx tintlaqa', u dan għar- raġunijiet mogħtija fir-risposta tal-Bank (kopja ta' l-iswift message hawn annessa u mmarkata 'Dok.6').

Fit-8 ta' Settembru, BNDA imbagħad ikkonfermat lill-Bank li kienet ser tonora l-obbligi tagħha ai termini ta' l-LOC (kopja ta' l-email tat-8 ta' Settembru 2015 hawn annessa u mmarkata 'Dok.7).

Il-LOC immaturat u l-Ammont sar dovut lill-Bank fil-21 ta' Diċembru 2015 (kif jirriżulta mill-istess LOC hawn annessa bħala Dok.2).

Fis-7 ta' Jannar 2016, il-Bank informa lil BNDA li l-fondi fil-kont ta' BNDA kienu insuffiċjenti sabiex jitħallas Il-Qrendi u għalhekk talab lil BNDA sabiex immedjatament jiddepożita fil- kont mal-Bank ammont suffiċjenti għall-ħlas lura lill-istess Bank ta' l-Ammont (kopa ta' l-iswift message hawn annessa u

BNDA rrispondiet fit-13 ta' Jannar 2016 (kopja ta' l-iswift message hawn annessa u mmarkata 'Dok.9').

Fil-11 ta' Novembru 2016, il-Bank reġa' talab lil BNDA għall- ħlas ta' Il-Qrendi (kopa ta' l-iswift message hawn annessa u mmarkata 'Dok.10').

Is-soċjetà intimata rrispondiet fl-istess data (kopa ta' l-iswift message hawn annessa u mmarkata 'Dok.11').

Nonostante diversi interpellazzjonijiet għall-ħlas, is-soċjetà intimata baqgħet inadempjenti.

Fit-23 ta' Novembru 2016, il-Bank kiseb saisie conservatoire fuq il-flejjes tas-soċjetà intimata miżmuma f'kontijiet bankarji f'Pariġi, Franza (kopja tad-deċiżjoni hawn annessa u mmarkata 'Dok.12') in kawtela tal-pretensjonijiet tiegħu hawn dedotti fil- konfront ta' BNDA.

Illi sal-lum BNDA għadha inadempjenti.

Intalbet din il-Qorti sabiex: 1.

Tiddikjara lis-soċjetà intimata debitriċi ta' FIMBank p.l.c. fl-ammont ta' €6,897,182.50 (sitt miljuni tmien mija u sebgħa u disgħin elf mija u tnejn u tmenin Ewro u ħamsin ċenteżmu) flimkien ma' l-interessi sad-data tal-pagament effettiv;

lis-soċjetà

Tordna ta' €6,897,182.50 (sitt miljuni tmien mija u sebgħa u disgħin elf mija u tnejn u tmenin Ewro u ħamsin ċenteżmu) lil FIMBank p.l.c. flimkien ma' l-interessi sad-data tal- pagament effettiv.

tħallas

Bl-ispejjeż u bl-imgħax u b'riżerva għall-kwalunkwe azzjoni ulterjuri spettanti lis-soċjetà rikorrenti.

Rat id-dokumenti annessi.

Rat id-digriet tagħha tat-23 ta' Jannar 2017 li permezz tiegħu hatret lill-Avukat Dottor Mark A. Xiberras Blaut u lill-Prokuratur

jirrappreżentaw

jipprezentaw eccezzjonijiet

Legali Gillian Borg Sciberras bħala kuraturi deputati jirrappreżentaw Agricole.

Rat ir-risposta ġuramentata tal-Avukat Dottor Mark A. Xiberras Blaut u l-Prokuratur Legali Gillian Borg Sciberras bħala kuraturi lil Banque Nationale de deputati sabiex Developpement Agricole, li permezz tagħha eċċepew illi: L-esponenti gew nominati kuraturi deputati u ghadhom mhux edotti bil-fatti informazzjoni, tal-kaz u m'ghandhomx madanakollu l-esponenti qed jopponu ghat-talbiet attrici.

L-esponenti qed ulterjuri hekk kif jigu edotti.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat illi fl-udjenza tal-5 ta' April 2017 l-Avukat Dottor Nicolai Fenech Montfort Welborn ġie awtorizzat jassumi l-atti tal-kawża bħala mandatarju speċjali tal-bank intimat u b'hekk gew estromessi l-kuraturi.

Rat ir-risposta ulterjuri tal-bank intimat maħlufa mill-Avukat Dottor Nicolai Fenech Montfort Welborn bħala mandatarju tal-istess bank li permezz tagħha eċċepixxa illi: L-esponent huwa debitament awtorizzat jagħmel din ir-risposta u jikkonfermaha bil-ġurament għan-nom tal-bank esteru Banque Nationale de Developpement Agricole permezz ta' prokura mogħtija lilu fis-27 ta' Frar, 2017 u d-dikjarazzjonijiet minnu magħmula u kkonfermati f'din ir-risposta huma bbażati fuq fatti u ċirkostanzi hekk kif dedotti lilu mill-mandanti tiegħu.

Eċċezzjonijiet

Fl-isfond tal-fatti hawn taħt dikjarati u dawk li ser jirriżultaw

mit-trattazzjoni tal-kawża, l-eċċezzjonijiet illi qed jagħti l-bank

intimat tramite l-esponent nomine permezz ta' din ir-risposta

maħlufa huma s-segwenti:

in-nuqqas

ta' ġurisdizzjoni

Preliminarjament l- Onorabbli Qorti sabiex tisma' u tiddeċiedi l-kawża odjerna tenut illi l-bank intimat f'din il-kawża ma huwiex reġistrat, domiċiljat jew preżenti f'Malta u ma jinkradwaw ebda mill-elementi meħtieġa mill-artikolu 742 tal-Kodiċi dwar l-Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili illi jagħtu ġurisdizzjoni lil dina l-Onorabbli Qorti sabiex tisma u tiddeċiedi l-kawża fil-konfront tal-bank intimat.

ta' dina

Mingħajr preġudizzju u fil-mertu t-talbiet tal-bank rikorrent fil- konfront tal-bank intimat huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjez kontra l-bank rikorrent stante illi l-pagament taħt l-irrevocable letter of credit in kwistjoni sar f'ċirkostanzi evidentement frawdolenti fir-rigward tat-transazzjonijiet kummerċjali relattivi li l-bank rikorrent kien jaf jew imissu intebaħ bihom mid-dokumenti li fuqhom għadda biex jagħmel l-istess pagament u għaldaqstant għandu jassumi hu r-responsabbiltà u l-konsegwenzi tal-aġir irresponsabbli u negliġenti tiegħu u t-talbiet tal-bank rikorrent ma jistghux jiġu milqugħa għaliex il-frodi jannulla kull obligazzjoni (fraus omnia corrumpit).

Mingħajr preġudizzju wkoll u fi kwalunkwe kaz it-talbiet tal- bank rikorrent huma eċċessivi għaliex kif jaf il-bank rikorrent stess huwa ġja iddebita u approprja ruħu minn somom inġenti ta' flus mill-kontijiet bankarji illi għandu l-bank intimat mal- bank rikorrent stess għall-allegat rimbors tal-ħlas illi għamel taħt l-irrevocable letter of credit in kwistjoni.

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjez kontra l-bank rikorrenti u bl-inġunzjoni tiegħu u tar- rappreżentanti tiegħu għas-subizzjoni.

Risposta dwar Fatti Dikjarati Fir-rigward tal-fatti hekk kif dikjarati mill-kumpannija rikorrenti fir-rikors maħluf tagħha l-esponent nomine qed jagħmel is- segwenti dikjarazzjonijiet maħlufa ai termini ta' l-artikolu 158(3)(c) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Però huwa kontestat bħala nfondat fil-fatt u fid-dritt illi l- irrevocable letter of credit mertu tal-kawża odjerna li nħareġ fis-sena 2015, sitt snin wara l-imsemmi Uncommitted Letter of Credit Facility, kien maħruġ mill-bank rikorrent a tenur ta' l- istess ftehim jew illi huwa soġġett għall-istess ftehim.

Kif jirriżulta mill-LOC innifsu u kif ser jiġi pruvat waqt it- trattazzjoni tal-kawża u mid-dokumenti kollha relattivi u sussegwenti l- irrevocable letter of credit inħareġ ai termini tal- Uniform Customs and Practice for Documentary Credits, hekk imsejħa l-UCP Rules, u ma kienx u ma huwiex soġġett għal ebda ftehim ieħor.

Fi kwalunkwe kaz sta għal bank rikorrent illi jipprova illi l-irrevocable letter of credit inħareġ a tenur tal- ftehim imsemmi kif qed jallega.

Għaldaqstant ma japplikawx id-disposizzjonijiet ta' l-artikolu 10 ta' l-istess Uncommitted Letter of Credit Facility dwar il- ġurisdizzjoni ta' dina l-Onorabbli Qorti.

Il-fatti rilevanti illi wasslu għall-vertenza odjerna huma s- segwenti.

l-kumpannija estera Faso Djigui F'Ġunju tas-sena 2015 (Buyer/Applicant) jiftħilha intimat sabiex lill-bank talbet irrevocable letter of credit sabiex permezz tagħha tiggarantixxi ħlas għax-xiri ta' merkanzija konsistenti fi żewġ shipments ta' materjali primi ossia kommoditajiet u senjatament granular potash u prilled urea mingħand kumpannija domiċiljata fl- Isvizzera bl-isem Keytrade Africa S.A. (Seller/Beneficiary);

Il-bank intimat (bħala Issuing Bank) ħareġ l-istess irrevocable letter of credit fl-ammont ta' €6,897,183, kopja ta' liema hija annessa mar-rikors promotur bħala Dok 2.

Kif inhi l-użanza partikolarment f'transazzjonijiet illi jsiru bejn kummerċjanti jirriżulta mill- f'kontinenti differenti u kif irrevocable letter of credit stess il-ħlas kellu jsir tramite l-bank

rikorrent bħala Confirming Bank.

Il-bank rikorrent intrabat għalhekk illi jħallas fid-data ta' maturità ossia f'mija u tmenin (180) jum mid-data tal-irrevocable letter of credit lil Keytrade Africa S.A. fuq il-prezentazzjoni tad-dokumenti elenkati fl- istess irrevocable letter of credit (paragrafu 46A ta' l-istess).

Fost id-dokumenti meħtieġa fl-irrevocable letter of credit maħruġ mill-bank intimat kien hemm il-poloz ta' karigu (bills of lading) taż-żewġ konsenji ta' merkanzija in kwistjoni li kellhom ikunu ġirati favur l-istess bank intimat illi jagħtu għalhekk id- dritt lill-istess bank intimat illi jieħu pussess u jew titolu tal- merkanzija in kwistjoni f'kaz illi x-xerrej (Djigui Faso) ma jonorax l-obbligi ta' ħlas tiegħu lill-istess bank intimat fir- rigward tal-irrevocable letter of credit in kwistjoni.

Fis-26 ta' Ġunju, 2015 il-bank rikorrent ikkonferma illi qed jaċċetta li jidħol bħala Confirming Bank (Dok BNDA1).

Il-pagament lil Keytrade Africa S.A. mill-bank rikorrent kellu jsir fil-21 ta' Diċembru, 2015 skond l-irrevocable letter of credit stess (ara paragrafi 41A, 42C u 42A ta' l-istess) premess illi l- bank rikorrent jirċievi d-dokumenti kollha relattivi imsemmija fl-irrevocable letter of credit.

Fit-30 ta' Ġunju, 2015 l-istess bank rikorrent bagħat konferma illi kien irċieva d-dokumenti kollha meħtieġa fl-irrevocable letter of credit maħruġ mill-bank intimat li skond l-istess bank rikorrent kienu "fully complying" u illi għalhekk il-bank rikorrent kien ser jgħaddi biex jiddebita l-akkont tal-bank intimat għall- valur sħiħ tal- irrevocable letter of credit (Dok BNDA2) biex eventwalment jgħaddi biex iħallas lil Keytrade Africa S.A..

Fl- istess waqt il-bank rikorrent bagħat id-dokumenti li kien irċieva lill-bank intimat kif indikat fl-istess dokument.

Kif jidher mill-bills of lading preżentati minn Keytrade Africa S.A. lill-bank rikorrent sabiex dan jgħaddi biex jagħmel il-ħlas, dawn kienu dokumenti qodma.

Kif jidher mill-kopji tal-bills of lading in kwistjoni dawn kienu datati 18 ta' Novembru, 2014 (Dok BNDA 3) u 31 ta' Jannar, 2015 (Dok BNDA 4) rispettivament.

Filwaqt illi huwa aċċettat illi bank illi jaġixxi bħala confirming bank fir-rigward ta' irrevocable letter of credit

għandu responsabbiltà limitata u ma huwiex tenut li jidħol fil- mertu tat-transazzjonijiet kummerċjali relattivi, huwa għandu responsabbiltà jivverifika illi d-dokumenti meħtieġa sabiex isir il-ħlas ikunu verament "complying" kif ikkonferma l-bank stess.

Il-bank rikorrent induna illi kien hemm xi ħaġa mhux f'lokha fid-dokumenti preżentati u fil-fatt fit-30 ta' Ġunju, 2015 permezz ta' email lil Keytrade Africa S.A.1 (li kient ser tirċievi l- pagament direttament mingħand l-istess FIMBank) l-bank rikorrent talab spjegazzjoni dwar id-dati tal-bills of lading Dok BNDA4A).

Illi r-risposta irriżorja ta' Keytrade Africa S.A., mibgħuta biss 24-il minuta wara, kienet illi l-merkanzija kienet qed tinżamm fil-port fejn kellha ssir il-konsenja tal-merkanzija (port of discharge) sakemm l-ħlas mir-riċevitur (receiver).

Minkejja l-qerq evidenti l-bank rikorrent għaddha biex jikkonferma l-aċċettazzjoni tad-dokument u biex jagħmel il-ħlas (saħansitra b'mod prematur) abbażi l-istess dokumenti.

tirċievi

ta'

Irriżulta fil-fatt illi n-negozju in kwistjoni kien milqut b'mala fede jew frodi u fil-fatt iż-żewġ shipments in kwistjoni qatt ma ġew konsenjati lil Djigui Faso jew lill-bank intimat in kwantu detentur tal-bills of lading għaliex il-merkanzija kienet ġja inbiegħet lil terzi.

Malli l-bank intimat ġie infurmat b'dan kollu, fl-1 ta' Settembru, 2015, huwa kiteb minnufih lill-bank rikorrent u talbu sabiex jikkanċella minnufiħ l-irrevocable letter of credit (Dok BNDA5).

Fit-2 ta' Settembru, 2015 il-bank rikorrent irrisponda jgħid illi ma setax jikkanċella l-irrevocable letter of credit għaliex kien ġja għaddha l-ħlas lil Keytrade Africa S.A. (Dok BNDA6).

Fil- fatt fir-rikors promotur l-bank rikorrent jgħid (però ma jagħti ebda prova dokumentarja dwar l-istess) illi fil-1 ta' Settembru, 2015 dan kien ġja ħallas l-ammont lil-Keytrade Africa S.A. u dan minkejja illi l-irrevocable letter of credit kien ser jimmatura fil-21 ta' Diċembru, 2015.

1 Irid jingħad illi dan l-iskambju ta' korrispondenza bejn l-bank rikorrent u Keytrade Africa S.A. sar ad insaputa tal-bank intimat li sar jaf biss b'dan l-iskambju f'Novembru, 2016 fl- ambitu ta' proċeduri dwar rimedji kawtelatorji ġewwa Franza.

Fid-19 ta' Ottubru, 2015 Djigui Faso fetħet proċeduri b'urġenza ġewwa l-Qrati tal-Mali kontra l-bank intimat kif ukoll kontra l- bank rikorrent u kontra Keytrade Africa S.A. fejn hu talab illi l- Qorti timpedixxi l-ħlas taħt l-irrevocable letter of credit maħruġ mill-bank intimat peress illi n-negozju kien milqut bi frodi u uħud mid-dokumenti preżentati għall-aċċettazzjoni u ħlas taħt l-irrevocable letter of credit kienu foloz.

Il-bank rikorrent (FIMBank) kien parti f'dawk il-proċeduri u saħansitra ippreżenta risposta għar-rikors intavolat minn Djigui Faso.

Kif jirriżulta mid-deċiżjoni tal-Qorti tal-Kummerċ ta' Bamako, Mali fil-15 ta' Diċembru, 2015 (Dok BNDA7) kif konfermata mill-Qorti ta' l-Appell ta' Bamako, Mali fil-15 ta' April, 2016 (Dok BNDA8) irriżulta illi fil-fatt kien hemm frodi u uħud mid- dokumenti relattivi preżentati għall-ħlas taħt l-irrevocable letter of credit kienu "dummy documents" ossia dokumenti foloz u għalhekk ordnat li ma jsir ebda ħlas taħt l-irrevocable letter of credit.

L-istess Qrati osservaw illi abbażi tal-prinċipju fraus omnia corrumpit l-frodi tikkostitwixxi eċċezzjoni għall-awtonomija ta' l-obbligi tal-banek taħt documentary credits u illi l-Qrati jkollhom għalhekk l-awtorità jordnaw illi ma jsirx ħlas abbażi ta' l-istess.

Il-Qorti ta' l-Appell osservat ukoll illi meta ikun hemm data ta' maturità ta' irrevocable letter of credit (bħal f'dan il-kaz) il-ħlas għandu jkun meqjus illi sar fid-data ta' maturita sabiex f'kaz illi jirriżulta l-frodi wara l-presentazzjoni tad-dokumenti l-applikant ikollu mezz illi jwaqqaf il-ħlas; u illi jekk il-bank (inkluz confirming bank) ikun ħallas qabel (bħalma għamel il-bank rikorrent f'dan il-kaz) dan għandu jkun meqjus bħala advance payment u mhux eżekuzzjoni jew kwittanza tal- irrevocable letter of credit.

Fid-dawl ta' dan il-bank intimat talab lill-bank rikorrent illi dan ma għandux jiddebita l-kontijiet tal-bank intimat mall-bank rikorrent għar-rimbors ta' l-ammonti li tħallsu arbitrarjament mill-bank rikorrent taħt l-irrevocable letter of credit (Dok BNDA9).

Minkejja dan, il-bank rikorrent b'mod abitrarju għadda biex jiddebita l-kontijiet illi għandu l-bank intimat ma' l-istess bank rikorrent sabiex jitħallas għas-sommom illi għadda lil Keytrade Africa S.A. u għalhekk b'riżultat ta' l-aġir negliġenti tal-bank rikorrent, il-bank intimat jinsab f'sitwazzjoni fejn filwaqt illi huwa prekluz (minħabba d-deċiżjoni tal-Qrati ta' Mali) milli jitlob ħlas mingħand l-applikant għall-ħruġ tal-irrevocable letter of credit (ċioè mingħand Djigui Faso li fi kwalunkwe kaz ma għandhiex tħallas għal merkanzija li qatt ma ġiet konsenjata lilha) ittieħdulu sommom inġenti ta' flus mill-kontijiet tiegħu fir- rigward ta' l-istess irrevocable letter of credit u nqabdulu somom oħra nġenti ta' flus ġewwa Franza (fi proċeduri kawtelatorji li qed jiġu kontestati mill-bank intimat) biex b'hekk il-bank intimat huwa ġja tellief bla ħtija fil-kwistjoni kollha u issa qed jiffaċċja wkoll l-proċeduri odjerni.

Fil-frattemp ukoll il-bank rikorrent b'mod abitrarju u abbużiv għadda biex jiddebita l-kontijiet illi għandu l-bank intimat ma' l-istess bank rikorrent sabiex iħallas ukoll l-ispejjez tal-kawża odjerna u tal-proċeduri illi istitwixxa ġewwa Franza, liema proċeduri qed isiru għalhekk bil-flus tal-bank intimat stess.

Dan sar bil-pretest illi l-bank rikorrent għandu dritt juża l-flus tal-bank intimat b'dan il-mod a tenur tal-Uncommitted Letter of Credit Facility iffirmat f'Jannar tas-sena 2008; dan huwa kontestat anke għaliex dak il-ftehim ma japplikax fir-rigward tal-irrevocable letter of credit in kwistjoni kif intqal hawn fuq u kif ser jiġi pruvat waqt it-trattazzjoni tal-kawża.

Dwar dawn il-flus illi ġew debitati arbitrarjament mill-bank rikorrent mill-kontijiet tal-bank intimat qed jiġu riżervati id- drittijiet kollha spettanti lill-bank intimat għar-rifużjoni ta' l- istess.

Fil-frattemp u minkejja illi l-bank rikorrent assigura lill-bank rikorrent illi ser jikkopera miegħu biex tissolva s-sitwazzjoni, jidher illi l-bank rikorrent lanqas ma ndenja ruħu jieħu passi kontra Keytrade Africa S.A. (li l-istess bank kellu relazzjoni diretta magħha) dwar il-ħlas indebitu illi sar lil din il- kumpannija.

Fatti rilevanti ulterjuri u l-provi dwar l-istess ser jinġiebu waqt it-trattazzjoni tal-kawża.

Rat id-dokumenti annessi.

Semgħet ix-xhieda prodotti.

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet Rat li l-kawża tħalliet għas-sentenza dwar l-eċċezzjoni tal- ġurisdizzjoni sollevata mill-bank intimat.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Ikkunsidrat illi din hija kawża għall-ħlas taħt letter of credit ikkonfermata mill-bank attur.

Id-deċiżjoni tal-lum hija limitata ghall-eċċezzjoni preliminari tal-bank intimat li din il-Qorti m'għandhiex ġurisdizzjoni tisma' u tiddeċiedi l-kawża stante li l-istess bank mhuwiex, reġistrat, domiċiljat jew preżenti f"Malta u li lanqas ma jeżisti xi wieħed mill-elementi meħtieġa mill- artikolu 742(1) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta li jagħtu ġurisdizzjoni lil din il-Qorti tisma' u tiddeċiedi l-każ.

L-artikolu 742(1) tal-Kap.

12 jaqra hekk:

"(1) Bla ħsara ta' fejn il-liġi tiddisponi espressament xort'oħra, il-Qrati Ċivili ta' Malta mingħajr ebda distinzjoni jew privileġġ, għandhom ġurisdizzjoni biex jisimgħu u jiddeċiedu l-kawżi kollha li jirrigwardaw il-persuni hawn taħt imsemmija: (a) ċittadini ta' Malta, sakemm ma jkunux stabbilew id- domiċilju tagħhom band'oħra; (b) kull persuna, sakemm jew għandha d-domiċilju tagħha jew tkun toqgħod jew tkun qegħda Malta; (ċ) kull persuna, f'kawża dwar ħwejjeġ li qegħdin jew li jinsabu f'Malta;

f'pajjiż

(d) kull persuna li tkun ikkuntrattat obbligazzjoni f'Malta, iżda għall-kawżi biss li għandhom x'jaqsmu ma' dik l- obbligazzjoni u kemm-il darba dik il-persuna tkun tinsab Malta; (e) kull persuna illi, għalkemm ikkuntrattat li għandha ieħor, tkun obbligazzjoni tesegwixxi dik l-obbligazzjoni f'Malta, jew tkun ikkuntrattat obbligazzjoni illi bilfors għandu jkollha effett f'Malta, kemm-il darba, f'kull każ, dik il-persuna tkun tinsab Malta; (f) kull persuna, għal kull obbligazzjoni li tkun ikkuntrattat favur ċittadin ta' Malta jew persuna li tinsab Malta jew korp li jkollu personalità ġuridika distinta jew assoċjazzjoni ta' persuni inkorporati jew li jiffunzjonaw f'Malta, meta s- sentenza tista' tkun esegwita f'Malta; jew taċitu (g) kull persuna volontarjament qagħdet jew qablet li toqgħod għall- ġurisdizzjoni tal-qorti."

Da parti tiegħu, il-bank attur jinsisti li din il-Qorti għandha ġurisdizzjoni tisma' u tiddeċiedi l-kawża taħt il-paragrafi (f) u (g) tal-artikolu ċitat.

Dwar il-paragrafu (g), mhux kontestat illi l-partijiet daħlu fi ftehim datat 30 ta' Jannar 2008 li permezz tiegħu l-bank intimat ingħata mingħand il-bank attur Uncommitted Letter of Credit Facility.

Permezz ta' dan il-ftehim, il-Bank attur qabel li jikkonferma letters of credit maħruġa mill-intimat taħt il- pattijiet u kundizzjonijiet hemm stipulati.

Il-bank attur jibbaża l-argument tiegħu fuq il-fatt illi l-letter of credit mertu tal- kawża nħarġet taħt dan il-ftehim fejn klawsola 10 tgħid hekk:

il-ġurisdizzjoni

Min-naħa l-oħra, il-bank intimat jikkontendi li l-letter of credit in kwistjoni kienet waħda ad hoc u ma saritx ai termini tal- faċilità msemmija, u allura, li l-istipulazzjonijiet tal-ftehim, tal-Qrati Maltin, ma fosthom dik dwar japplikawx.

Għalhekk, skont il-bank intimat, huwa ma qagħadx u lanqas qabel li joqgħod għall-ġurisdizzjoni ta' dawn il-Qrati.

Huwa jressaq diversi argumenti in sostenn tat-teżi tiegħu.

Fl-ewwel lok, jargumenta li sabiex ikun hemm ksur tal-ftehim, l-ewwel irid jiġi pruvat li kien hemm ksur tal-obligazzjoni ta' ħlas taħt il-letter of credit.

L-intimat jikkontendi li ladarba, skont hu, il-letter of credit de quo hija milquta minn ċirkostanzi frawdolenti, mela f'dan l-istadju wieħed ma jistax jitkellem dwar ksur ta' obbligu ta' ħlas u lanqas jista' jiġi nvokat il- kuntratt tat-30 ta' Jannar 2008.

Din il-Qorti tqis li dan l-argument huwa mingħajr bażi legali jew fattwali.

Li kien hemm ksur tal-obbligazzjoni tal-ħlas ma hemm l-ebda dubju.

Isegwi għalhekk illi nuqqas ta' ħlas huwa proprju ksur tal-kuntratt.

Il-bank intimat ma jirribattix t-talbiet attriċi bid-difiża tal-ħlas u l-kwistjoni jekk l- intimat kellux dritt ma jħallasx minħabba dawn iċ-ċirkostanzi frawdolenti li jallega, hija xi ħaġa li kif sewwa jisottometti huwa stess, hija riżervata għall-mertu.

L-intimat imbagħad jargumenta li l-artikolu 10 tal-kuntratt ma japplikax għall-vertenza stante li l-letter of credit in kwistjoni ma nħarġitx taħt dan il-kuntratt.

In sostenn tat-teżi tiegħu, il- bank konvenut jargumenta li:

Ir-relazzjoni tal-partijiet tmur lura għal żmien qabel ma ġie ffirmat il-kuntratt;

Il-letter of credit in kwistjoni nħarġet aktar minn seba' snin wara li ġie ffirmat il-kuntratt;

Din il-letter of credit saret taħt kundizzjonijiet illi ma jirrispekkjawx il-kundizzjonijiet oriġinali tal-kuntratt; Il-letter of credit in kwistjoni tistipula li hija maħruġa ai termini for Customs tal-Uniform Documentary Credits.

Hija l-fehma konsiderata ta' din il-Qorti li l-ebda waħda minn dawn l-argumenti tal-bank intimat ma hija tajba.

Dan għaliex għall-Qorti huwa ċar illi l-intenzjoni tal-partijiet meta ffirmaw il- kuntratt tat-30 ta' Jannar 2008, kienet proprju li letters of credit li jikkonferma l-bank attur minn dakinhar 'il quddiem, fosthom dik mertu tal-kawża, ikunu regolati permezz tiegħu.

Il-fatt illi qabel ma ġie ffirmat dan il-ftehim il-bank attur kien ikkonferma numru ta' letters of credit tal-bank intimat ma jġibx il-kuntratt fix-xejn.

Għall-kuntrarju, tkompli tissaħħaħ it-teżi tal-bank attur li l-intenzjoni kienet li tiġi regolata relazzjoni kummerċjali eżistenti.

Lanqas ma jiswa l-fatt illi l-letter of credit in kwistjoni ġiet maħruġa seba' snin wara li ġie ffirmat il- kuntratt.

Dment li l-kuntratt ma ġiex terminat mill-partijiet, baqa' fis-seħħ u jorbot lill-partijiet.

Li din il-letter of credit ġiet konfermata mill-bank taħt ċertu kundizzjonijiet li kienu differenti minn dawk stipulati fil-kuntratt huwa minnu.

Madanakollu, il-kundizzjonijiet kollha li jsemmi l- bank intimat huma kollha kundizzjonijiet li ġew stipulati fil- kuntratt favur il-bank attur, u allura, xejn ma kien iżomm lill- istess bank milli jirrinunzja għalihom.

Huwa minnu wkoll li oriġinarjament l-ammont massimu stipulat skont din il-faċilità kien ta' $2,800,000, imma kif tispjega x- xhud Corinne Di Bartolo, maż-żmien, il-bank attur aċċetta li jżid dan l-ammont sa massimu ta' $15,000,000, kif fil-fatt seta' jagħmel skont il-ftehim stess li jipprovdi f'klawżola 2.1:

Finalment, u dwar l-asserzjoni tal-bank intimat illi l-letter of credit kienet maħruġa ai termini tal-Uniform Customs and

Practice for Documentary Credits, ma ġiex muri li dawn ir- regoli huma inkonsistenzi mal-ftehim iffirmat bejn il-partijiet, speċifikament li dawn jirregolaw il-ġurisdizzjoni f'każ ta' disputa.

Galadarba jezisti kuntratt, il-presunzjoni hija li l-letter of credit hija regolata minnu.

Kien jispetta lill-bank intimat li jġib prova xort'oħra.

Ma kienx meħtieġ illi f'kull letter of credit jiġi speċifikat li din qegħda ssir taħt il-kuntratt.

Huwa illoġiku l- argument tal-bank intimat li din il-Qorti għandha tinjora l- ftehim li jirregola il-faċilità, u tqis din il-letter of credit partikolari bħala waħda ad hoc, independenti mill-imsemmi ftehim.

Il-bank intimat donnu għandu spjegazzjoni għal kollox ħlief l-aktar mistoqsija pertinenti, u ċioè x'kien l-iskop wara l- ftehim jekk mhux illi tiġi regolata r-relazzjoni kummerċjali bejn il-partijiet emanenti mill-letters of credit maħruġa u kkonfermati.

Din il-Qorti jirriżultalha għalhekk illi għandha ġurisdizzjoni tisma u tiddeċiedi l-kawża a tenur tal-artikolu 742(1)(g) tal- Kap. 12.

Konsegwentment, mhuwiex meħtieġ illi l-Qorti teżamina jekk għandhiex ġurisdizzjoni wkoll taħt paragrafu (f).

Għalhekk u għal dawn ir-ragunijiet, din il-Qorti qegħda taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-ewwel eċċezzjoni tal-bank intimat u tordna l-prosegwiment tal-kawża fil-mertu.

L-ispejjeż riżervati għall-ġudizzju finali.


QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 12 ta' Novembru, 2018

Paul Mercieca u Noel Mercieca vs L-Awtorità tal-Artijiet

Il-Qorti: Rat ir-rikors ta' Paul Mercieca u Noel Mercieca li permezz tieghu, ghar-ragunijiet fih imfissra, ntalbet din il-Qorti zzomm lill- Awtorità tal-Artijiet milli: 1.

B'xi mod taghmel xi zvilupp, jew tibdil ta' uzu minn dak prezenti ta' fond agrikolu konsolidat, ta' xi art jew bini ezistenti, inkluz li jinfethu jew jigu ffurmati xi passaggi pubblici jew li jinghata xi access b'mod pubbliku fuq xi parti mill-proprjetà, bi ksur tal-ligijiet tal-ippjanar tal- izvilupp qabel ma jkun sar process pubbliku ta' ppjanar quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar kif jitolbu inter-alia l-Att dwar Ippjanar tal-Izvilupp (Kapitlu 552), id-Direttiva tal- UE dwar l-Environmental Impact Assessment, u l-Aarhus Convention, liema ligijiet, direttivi u/jew konvenzjonijiet

iharsu d-drittijet tar-Rikorrenti ghal partecipazzjoni fi process pubbliku f'materji ta' zvilupp li jaffettwaw lilhom, u dan minghajr pregudizzju ghad-drittijiet l-ohra tar- Rikorrenti inkluzi dawk imsemmija iktar 'l isfel; u

Taghti xi jedd, dritt, titolu, koncessjoni, encroachment, guardianship deed, jew xi forma ohra ta' dritt jew titolu lill-organizzazzjoni Ramblers Association of Malta (VO/0024) jew lil xi entità ohra fuq xi kmamar jew strutturi ezistenti, jew fuq xi parti mit-territorju, bi pregudizzju ghad-drittijet li r-Rikorrenti qed jipprotegu skond Artiklu 22(3) tal-Att dwar Artijiet tal-Gvern (Kapitlu 573) fil-kawza li r-Rikorrenti fethu fil-Prim'Awla tal-Qorti Civili kontra l-Awtorità intimata bin-numru 817/2018, bi pregudizzju ghad-dritt tar-Rikorrenti msemmi f'[1] hawn fuq, u/jew bi pregudizzju ulterjuri ghal jeddijiet taghhom fuq il-proprjetà ghal fini tal-provvedimenti legali dwar id- demanju pubbliku fil-Kodici Civili (Kapitlu 16) li tahthom il-proprjetà hija suggett ta' process pubbliku li ghaddej u li fih ir-Rikorrenti iddikjaraw l-interess taghhom; u

B'xi mod taghti xi dritt lill-pubbliku fuq xi parti mit- territorju hawn imsemmi qabel ma l-Awtorità intimata tkun ghalqet il-bqija tal-proprjetà, kif tirrizulta maghluqha llum fil-konfini taghha ma' toroq pubblici b'hitan tas- sejjieh, bi vjolazzjoni u pregudizzju lir-Rikorrenti fid-dritt tat-tgawdija pacifika tal-proprjetà fil-pussess taghhom of possessions) (peaceful specjalment fl-attività ekonomika taghhom, jekk l-Awtorità intimata tkun ser taghti xi dritt ta' passagg u/jew xi dhul u/jew xi spazju pubbliku jew xi jedd gdid lil terzi fuq xi parti tat-territorju wara li tkun ottjeniet permezz tal-izvilupp ghal dak l-iskop kif imsemmi f'[1] hawn fuq.

fil-privatezza,

sikurezza

B'xi mod tinterferixxi, jew milli tippermetti illi xi hadd iehor jinterferixxi, fuq xi parti tat-territorju hawn imsemmi u mal-pussess tieghu mir-Rikorrenti qabel ma jkunu decizi b'mod definittiv u ezawrit il-kawzi li r-Rikorrenti fethu kontra l-Awtorità intimata, inkluza l-kawza quddiem it- Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva, u milli b'xi mod

tinterferixxi, jew milli tippermetti illi xi hadd iehor jinterferixxi, ma' xi parti tat-territorju hawn imsemmi li ma tkunx suggetta ghal process ta' terminazzjoni ta' art skond il-ligi li ma jkunx kontestat mir-rikorrenti.

B'xi mod tibdel is-sustanza fil-materja u l-forma tal-bini ezistenti jew l-art, u cioè milli tibdel is-sustanza tat- territorju bhala razzett u proprjetà konsolidata agrikola, b'vjolazzjoni tal-obbligu principali impost mill-ligi tad- demanju pubbliku f'Kapitlu 16 fuq is-sid ta' proprjetà, biex ma jigix pregudikat il-process pubbliku li ghaddej dwar id- demanju pubbliku u li fih ir-Rikorrenti ghandhom interess.

Fuq it-territorju hawn imsemmi: The Lands of Wied Hazrun fil-limiti tar-Rabat Malta li jikkonsisti miz-zewg tenements li gejjin u kif indikati fuq il-pjanti hawn annessi u mmarkata Dok.

A u Dok.

Rat id-dokumenti annessi.

Rat ir-risposta tal-Awtorità tal-Artijiet li permezz taghha, ghar- ragunijiet premessi, sostniet li t-talba ghandha tigi michuda.

Ikkunsidrat illi l-Art.

873 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi testwalment kif gej:

"(1) L-iskop tal-mandat ta' inibizzjoni hu dak li jżomm persuna milli tagħmel kwalunkwe ħaġa li tkun li tista' tkun ta' preġudizzju għall-persuna li qed titlob il-mandat.

(2) Il-qorti m'ghandhiex toħroġ tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l- jeddijiet tar-rikorrent, u li dak ir-rikorrent prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet."

Il-gurisprudenza ta' dawn il-Qrati fil-kuntest hija ben stabbilita fis-sens illi:

"Tqis li bil-liġi, jeħtieġ li r-rikorrent juri żewġ ħwejjeġ biex ikun jistħoqqlu jikseb il-ħruġ ta' Mandat bħal dak.

L-ewwel ħaġa li jrid juri hi l-Mandat huwa meħtieġ biex jitħarsu l- jeddijiet pretiżi mir-rikorrent.

It-tieni ħaġa hi li rrikorrent ikun jidher li għandu, mad-daqqa t'għajn (prima facie) dawk il-jeddijiet.

Il-ħtieġa li jintwera li l-parti li titlob il-ħruġ ta' Mandat bħal dan ikollha prima facie l-jeddijiet pretiżi hija ħtieġa oġġettiva u mhux soġġettiva li tiddependi mid- diskrezzjoni tal-ġudikant1.

Tali jedd jew jidher mad-daqqa t'għajn jew, għall-finijiet ta' dan il-Mandat, ma jeżistix." – (Wellman et vs Ruscica et – 23 ta' Lulju 2018)

Kif sahqet din il-Qorti diversament presjeduta fid-digriet moghti fil-25 ta' Jannar 2005 fl-ismijiet Charles Fenech Magrin vs Saviour Borda Pace:

"Illi … l-Mandat ta' Inibizzjoni huwa mezz procedurali eccezzjonali u mhux normali ta' provediment legali.

Il- harsien li l-ligi timmira ghalih fit-talba tal-parti rikorrenti huwa dak li, minghajr il-hrug tal-Mandat, il-jedd li jista' jkollu jitnehha darba ghal dejjem u b'mod irrimedjabbli."

Jirrizulta illi r-rikorrenti odjern, flimkien ma' ohrajn, ghandhom bi qbiela minghand l-Awtorità intimata art maghrufa bhala The Lands of Wied Hazrun, fil-limiti tar-Rabat, Malta.

Din il-qbiela tkopri zewg tenements li jgibu Nru. 942120 u 954148 rispettivament.

F'Lulju ta' din is-sena, l-Awtorità intimata infurmat lir-rikorrenti u l-bdiewa l-ohra li giet terminata l-kirja ta' bicca minn dan ir- raba bil-kejl ta' madwar 1418m2.

Effettivament, jidher mad-daqqa t'ghajn illi l-art li giet terminata l-kirja taghha hija parti minn tenement 050940.

Din l-art iccarrat min-nofs l-imsemmi tenement.

Sussegwentement, ir-rikorrenti flimkien ma' Paul Mercieca, fethu proceduri fit-Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva a tenur tal- Kap. 563 tal-Ligijiet ta' Malta, liema proceduri ghadhom pendenti.

F'dawn ic-cirkostanzi, l-Qorti tqis li r-rikorrenti ssodisfaw id- dettami tal-ligi ghall-hrug ta' mandat ta' inbizzjoni.

Il-Qorti waslet ghal din il-konkluzjoni wara li qieset illi galadarba huwa inkontestat it-titolu ta' qbiela li jgawdu r-rikorrenti ma' ohrajn u li t-terminazzjoni tal-istess qbiela qeghda tigi kontestata skond il-ligi, l-Awtorità intimata ghandha tistenna l-ezitu tal-istess proceduri qabel tispossessa r-rikorrenti mill-hwejjeg li qed igawdu.

Ic-cittadin dejjem obbligat jistenna l-ezitu ta' proceduri gudizzjarji biex jottjeni dak li haqqu.

L-awtoritajiet tenuti jaghmlu l-istess.

L-Awtorità tal-Artijiet ukoll, f'dan il- process odjern, ghandha tistenna l-ezitu tal-proceduri mibdija regolarment skond il-ligi.

Il-Qorti kellha okkazjoni tiehu konjizzjoni tal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni precedenti bejn il- partijiet u tinnota li t-talbiet huma ben distinti u diversi u ghalhekk ma jistax jinghad li dan ta' llum huwa ripetizzjoni.

Ghaldaqstant tilqa' taqta' u definittivament it-talbiet ta' Paul Mercieca kif dedotta fir-rikors tat-12 ta' Ottubru 2018.

L-ispejjez jithallsu mill-Awtorità tal-Artijiet.

il-Qorti

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Simone Borg Camilleri B.A., LL.D., Mag.

Melit Micallef Fenech-Borg Giuliano vs Emanuel Saaidi

Illum 12 ta' Novembru, 2018

Il-Qorti; Rat l-imputazzjonijiet fil-konfront ta' Emanuel Saaidi bin Emanuel u Giovanna nee' Felice, detentur tal-karta ta' l-identita' numru 461700M, u cioe' illi: L-imputat akkuzat talli fil-21/10/2015 ghall-habta ta' 6.50 hrs gewwa Triq il-Qawra, Iż-Żebbuġ (Ghawdex), waqt li kien qed isuq il-vettura bin-numru ta' registrazzjoni KQZ 064:

B'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, nvolontarjament ikkaguna offizi ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Yodit Rizzo Dawson-Eyesus skond kif iccertifika Dr Jonathan Gherxi M.D. mill-M.D.H.

Il-Prosekuzzjoni titlob li jigi skwalifikat mill-licenzji kollha tieghu tas- sewqan.

Il-Qorti: Rat id-dokumenti ezebiti mill-Prosekuzzjoni.

Rat l-atti ta' l-inkjesta 487/2016 ezebit inkluzi r-rapporti tal-esperti kif jirrizultaw mill-istess process verbal ta' din l-inkjesta.

Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda kollha mismugha minn din il-Qorti hekk kif diversament ippreseduta.

Rat it-traskrizzjoni tat-trattazzjoni tal-partijiet.

Rat il-verbal fejn il-prosekuzzjoni u d-difza qablu li din il-kawza ghandha tigi differita ghas-sentenza.

Rat l-atti kollha; Ikkunsidrat: Illi din il-kawza tirrigwarda pedestrian li gie mtajjar mill-vettura misjuqa mill-imputat.

Kif jirrizulta mir-rapport tal-espert relattiv, l-imputat kien qieghed isuq fi triq bl-art taghha fi stat tajjeb ta' manutenzjoni, bl-street lights jahdmu, b' wisa' ta' zewg lanes bit-traffiku jimxi fiha f' zewg direzzjonijiet opposti, u fil-parti fejn sehh l-incident dritta.

Ma kien hemm xejn x' jostakola l-vizwali tas-sewwieqa.

Irrizulta li s-sewwieq ma lemahx lill-vittma qabel tajjarha.

Is-sewwieq ma rax dak li kellu jkun facilment vizibbli ghalih u ghalhekk ma kienx qieghed izomm a proper look-out.

Dan in-nuqqas jidher aktar lampanti billi l-pedestrian kienet addirittura qasmet kwazi l-wisa' kollu tat-triq.

"Il-Pulizija vs. Joseph Galea Gatt" - [10.8.1963] ) u li "min ma jarax dak li ragonevolment ghandu jara, ifisser li ma kienx qed izomm "a proper lookout" (Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. J.M. Abela Parnis" [17.6.1961] ).

("Newhaus vs. Bastion Insurance Co. Ltd." [1968])...… Illi l-vittma rrizulta li kienet wkoll negligenti meta ghazlet li ma taqsamx it-triq minn fuq wahda mill-pedestrian crossings li kien hemm.

Driver ghandu juza d-diligenza kollha biex jevita pedestrian li jaqsam it-triq, anki jekk il-pedestrian jaqsam negligentement u ghalhekk ghandu jigi

ritenut responsabbli jekk ikun naqas minn xi dmir tieghu b' mod li jkun pogga ruhu f' pozizzjoni li ma setax jevita l-investiment tal-pedestrian.

Il-kaz li fih driver jista' jkun ezentat mir-responsabbilita' hu dak biss fejn il-pedestrian b' xi att inaspettat u subitaneu jew xort' ohra b' xi ghemil tieghu ikun qieghed lid-driver f' pozizzjoni li anki bl-uzu tad-diligenza mehtiega dan ma setax assolutament jevita l-investiment."

"Il-pedestrian ghandu certament drittijiet fic- cirkolazzjoni tat-traffiku imma ghandu ukoll l- obbligi.

Jekk il-pedestrian ikun qieghed ruhu f' post fejn mhux suppost ikun, u driver li jkun qed isuq karozza b' mod regolari jsib ruhu f' pozizzjoini ta' emergenza subitanea minnhabba fih , dak id-driver ma ghandux jigi ritenut hati ta' sewqan perikoluz u tal-konsegwenzi li jista' (App.Krim.

il-pedestrian

"Huwa veru li anki l-pedestrian ghandu d- doveri tieghu fit-traffiku stradali imma biex id- driver ta' karozza li jinvesti pedestrian u jikkagunalu offizi fuq il-persuna tieghu jista' jiskolpa ruhu , jehtieg li jirrizulta li l-kawza unika u determinanti tal-investiment kienet tikkonsisti fil-komportament imprudenti tal- pedestrian li gie milqut u ma tistax tigi nvokata mid-driver tal-emergenza subitanea meta tirrikori l-kolpa tal-awtista li tkun impedietu milli jevita l-konsegwenzi tal- emergenza. vetturi ma ghandhomx jipprezumu normalita' perfetta ta' komportament tal-pedestrian imma ghandhom dejjem jivvalutaw tajjeb il-kontingenzi stradali w jirregolaw il-velocita' taghhom b' margini

Il-konducenti

ta'

ta' sikurezza."

Din il-Qorti tqis li hu risaput li fil-kamp penali kull sewwieq iwiegeb ghall-agir tieghu indipendentement minn dak li jaghmel haddiehor, dment li dak li jigri ma jkunx dovut unikament u eskluzivament ghallhtijiet da parti ta' haddiehor.

Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell fis- sentenza Il-Pulizija vs Baskal Genuis (Deciza 28.07.2017; Per S.T.O. Il- Prim Imhallef Dr. Silvio Pellicano) intqal:

"L-appellant in-negliġenza jinvoka wkoll kontributorja tal-vittma.

Hija ormai paċifika l- ġurisprudenza dwar tan-negliġenza kontributorja tal-vittma fuq ir-responsabilita' kriminali tal-imputat.

In-negliġenza da parti tal-vittma ma twassalx għal xi forma ta' kompensazzjoni tal-ħtjiet b'mod li l-ħtija tal- vittma tannulla l-ħtija tal-imputat.

Dan jista' jiġri fi proċeduri privati ċivili iżda ma hux ammissibbli fi proċeduri penali għalkemm in- negliġenza tista' tittieħed in konsiderazzjoni mill-ġudikant meta jiġi biex jikkalibra l-piena f'każ ta' sejbien ta' ħtija fl-imputat.104 In-negliġenza ta' ħaddieħor ma teskludix innegliġenza proprja sakemm ma tkunx deċiżiva in relazzjoni tas-suġġett għall-komportament passiv tar-reat il-ħtija tas-suġġett attiv tista' tiġi eskluża biss fil-każ li l-ħtija tas-suġġett passiv tkun tal-akkadut altrimenti jekk il-ħtija tal-vittma tkun biss konkorrenti u kontributorja, ir-responsabilita' kriminali tas-suġġett attiv tar-reat tibqa' l-istess, salva, f'sede kriminali, il-miżura tal-piena.

Fil- każ odjern irriżulta li n-negliġenza li seta' kien hemm da parti tal-vittma ma kienetx il-kawża esklusiva tal-akkadut u għalhekk l-imputat jibqa' responsabbli kriminalment għal dak l- akkadut.

l-unika kawża esklusiva

tal-inċident105 u ċioe',

B'danakollu li kien hemm negliġenza da parti tal-vittma irriżultat ukoll u għalhekk din il- Qorti ser tieħu dan in kunsiderazzjoni meta tiġi biex tikkunsidra l-aggravju tal-appellant dwar il-piena."

Fis-sistema penali tat-terz ma tezonerax lill-akkuzat mir-responsabbilta' kriminali sakemm ma tkunx il- kawza unika tas-sinistru "Il-Pulizija vs. P.Federici."

XXXVIII,iv.p.883) Minkejja dan, din il-Qorti sejra tqies dan il-fattur xhin tigi biex tikkunsidra l-piena li ghandha tigi nflitta.

Illi rrizulta li b' konsegwenza tal-incident, il-vittma soffriet griehi gravi u sahansitra ghal xi hin kienet fil-periklu tal-mewt.

Decide Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti wara li rat l-artikoli 30 u 226(1)(a) u (b) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta , issib lill-imputat hati tal-akkuza dedotta kontra tieghu u tikkundannah ghal multa ta' elf u mitejn Ewro (EUR 1,200) u ghal tlett (3) xhur sospensjoni tal-licenzji kollha tas- sewqan.

In oltre, il-Qorti tordna lill-hati jhallas l-ispejjez kollha li ghandhom x' jaqsmu mal-hatra ta' l-esperti skont l-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta, liema spejjez jammontaw ghas-somma ta' elf seba' mija u disgha u erbghin Ewro u erbatax-il centezmu (EUR 1,749.14c) li ghandhom jithallsu fi zmien tlett xhur mil-lum b' dan li jekk il-hati jonqos li jhallas dan l-ammont jew parti minnu fiz-zmien lilu preskritt, l-ammont jew il-bilanc jigi dovut minnufih u jigi konvertit fi prigunerija skont ir-rati applikabbli ai termini tal-ligi.


Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Simone Nomoko B.A., LL.D., Mag.

Melit Cachia EnriquezBaldacchino Kerr k/a KerrVella Ebejer vs Joseph Mary Wilkins

Illum 12 ta' Novembru, 2018

Il-Qorti; Rat l-imputazzjonijiet fil-konfront ta' Joseph Mary Wilkins, detentur tal- karta ta' l-identita' numru 268421M, u cioe' illi: L-imputat akkuzat talli fil-14/06/2017 ghall-habta ta' 7.40hrs fi Triq Fleur de Lys, B'Kara, saq il-vettura bin-numru ta' registrazzjoni BBJ 935:

B'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, nvolontarjament ikkaguna offizi ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Weaving Gafa’ skond kif iccertifika Dr Ryan Zammit Cordina M.D. mill- M.D.H.,

Talli waqt li kien qed isuq l-imsemmija vettura u riesaq lejn Pedestrian Crossing li tahdem bid-dawl naqas li jnaqqas il-velcoita' u jieqaf waqt li kien qed jixghel dawl ahmar; 3.

Saq vettura Nru BBJ 935 b' manjiera traskurata; 4.

Saq vettura Nru BBJ 935 b'manjiera perikoluza; 5.

Saq vettura Nru BBJ 935 b'manjiera bla kont;

Il-Prosekuzzjoni titlob li jigi skwalifikat mill-licenzji kollha tieghu tas- sewqan.

Il-Qorti: Rat id-dokumenti ezebiti mill-Prosekuzzjoni fosthom:-

1. il-Full Road Traffic Accident Report;

Affidavit ta' PS 3 Kevin Bouvet; 3.

Ic-certifikat mediku tal-parte civile mahrug minn Dr. Ryan Zammit Cordina fejn iccertifika li l-griehi sofferti mill-parte civile kienu ta' natura gravi;

Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda kollha mismugha minn din il-Qorti hekk kif diversament ippreseduta.

Semghet trattazzjoni tal-partijiet fejn gie indikat mid-difiza li f' verbal li jinsab nieqes mill-atti ta' dan il-process, l-imputat kien irregistra ammissjoni fir-rigward ta' l-ewwel tlett akkuzi.

Rat il-verbal fejn il-prosekuzzjoni u d-difza qablu li din il-kawza ghandha tigi differita ghas-sentenza.

Rat l-atti kollha; Ikkunsidrat: In vista ta' ammissjoni, fir-rigward ta' l-ewwel tlett imputazzjonijiet, din il-Qorti ma ghandhiex triq ohra ghajr li ssib lill-imputat hati ta' l-istess tlett imputazzjonijiet.

Fir-rigward tar-raba' u tal-hames imputazzjonijiet, din il-Qorti taghmel referenza ghas-segwenti gurisprudenza: Illi fis-sentenza Il-Pulizija vs Renald Khalfallah (Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali; Deciza 19.05.2014) kien deciz:

Il-Qorti fis-sentenza moghtija nhar is-sitta ta' Mejju, 1997 fl-ismijiet Il-Pulizija vs Alfred Sapiano, iddefiniet bl- aktar mod semplici w ezawrenti l-import tat- komunement terminu maghruf bl-ingliz bhala 'negligent driving'.

Dik il-Qorti sostniet jammonta ghall- li dan kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq ragjonevoli, prudenti,

'sewqan

kompetenti u ta' esperjenza.

Bhala regola l-ksur ta' regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non tal-Highway tad-disposizzjonijiet osservanza Code li jincidu fuq il-mod jew il-kwalita' ta' sewqan ta' dak li jkun jammonta ukoll ghal sewqan traskurat.

L-Imhallef Flores fis-sentenza moghtija nhar it- tmienja ta' Mejju, 1971 fl-ismijiet Il-Pulizija vs John Whitehead, ukoll ta definizzjoni ta' sewqan traskurat.

Huwa sostna li: "Ir-reat ta' sewqan traskurat huwa reat ta' perikolu u hu intiz biex jigu prevenuti disgrazzji fit-toroq bl-uzu ta' karozzi b'manjiera riskjuza minghajr ma tittiehed dik il-prekawzjoni li c- cirkostanzi regola fondamentali biex jigu evitati incidenti stradali.

Hija l-prudenza li timplika li ma jittiehdux riskji zejda bla bzonn."

jissugerixxu

tal-mument

"Sewqan (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq ragonevoli, prudenti, kompetenti u ta' esperjenza.

Bhala regola l-ksur tar-regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non- osservanza tal-Highway tad-disposizzjonijiet Code li jincidu fuq il-mod jew il-kwalita' ta' sewqan ta' dak li jkun jammonta ukoll ghal sewqan traskurat.

Sewqan bla kont [reckless driving] hu deskritt fis-subartikolu [2] tal-imsemmi Artikolu 15, bhala 'sewqan bi traskuragni kbira'.

Din it-tieni

Fl-istess sentenza gja citata (Il-Pulizija vs Alfred Sapiano) (Deciza 06.05.1997 per Onor. Imhallef Dr. Vincent Zammit Saliba Toledo), il-Qorti tal-Appell Kriminali enuncjat it-tifsiriet li ghandhom jinghataw lil kull tip ta' sewqan li jiddipartixxi minn sewqan proprju:

ta' s-sitwazzjoni

kont, ipotesi, tikkontempla ta' traskuragni tkun kbira, u tinkludi l-kazijiet 'fejn wiehed deliberatament jiehu riskji fis-sewqan li m'ghandhux jiehu minhabba l-probabbilita' ta' hsara li tista tirrizulta lil terzi, kif ukoll kazijiet fejn wiehed ikun indifferenti ghal tali riskji'.

Sewqan perikoluz [dangerous driving] jirrikjedi li fil-kaz partikolari, is-sewqan kien ta' perikolu ghal terzi jew ghall-proprjeta' taghhom.

Biex wiehed jiddeciedi jekk kien hemm dana l- perikolu, wiehed irid jara c-cirkostanzi kollha tal-kaz, inkluzi l-hin w il-lokalita' tal-incident u l-presenza o meno ta' traffiku iehor jew ta' nies ghaddejjin bir-rigel.

Naturalment, sewqan f'kaz partikolari jista' jaqa' taht tnejn jew aktar minn dawn it-tlett forom ta' sewqan, f'liema kaz, tal-ligi u d- japplikaw dottrina in materja ta' konkors ta' reati.

Ai finijiet ta' piena, il-legislatur pogga s-sewqan bla kont u s-sewqan perikoluz fl-istess keffa.

Ir-reat ta' sewqan traskurat hu kompriz u nvolut f'dak ta' sewqan bla kont u f'dawk ta' sewqan (vide Il-Pulizija vs Charlotte perikoluz."

Chamberlain, deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-hamsa u ghoxrin ta' Mejju, 1950) ......."

id-disposizzjonijiet

"Illi kif gie il-Qorti diversament preseduta, jekk sewqan hux (i) negligenti ; jew (ii) bla kont jew (iii) perikoluz hi kwistjoni ta' "Degree".

XLIV ; p. 933) u kif jidhru wara xulxin huma fl-iskala tas-serjeta' taghhom (App.

Il-Qorti tal-Appell Kriminali fid-decizjoni taghha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Robert Sapezhinsky (Dec 22.11.2007 per Onor Imhallef Dr. Joseph Silvio Spalding) ezaminat l-obbligi tas-sewwieq kif ukoll dawk tal-pedestrian:

Gie ukoll ritenut li biex jintegra ruhu ir-reat ta' sewqan perikoluz , hemm bzonn ta' certu grad ta' recklessness" (App.

Pul. vs. Joseph Dawson Seager , 20.4.1963). jew traskurat ifisser nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita is-sinistri stradali (App.

"Il-Pulizija vs. Manwel Bartolo Parnis" [9.3.1959] u "Il-Pulizija vs. Charles Welch " [14.3.1959] , (Kollez.

XLIII p. 1001 u p. 1016 rispettivament) Umbaghad fl-Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs.

XXXVII iv. p.1108) gie ritenut li ;- "sabiex ikun

hemm il-perikolu hemm bzonn li jkun hemm xi

haga aktar mis-semplici vjolazzjoni ta' normi

"Biex jintegra ruhu r-reat ta' sewqan perikoluz jehtieg mod ta' sewqan li juri certu grad ta' recklessness u nonkuranza tali li jigi krejat perikolu u mhux bizzejjed li fil-kaz partikolari kien hemm potenzjalita' ta' perikolu." (ara.

"Il-Pulizija vs. Charles Ali Farag" [5.3.1955] Vol.XXXIX, iv. p.978) Insomma kif gie ritenut fl-appelli kriminali ta' Bartolo Parnis u Welch fuq citati "kriterju facli bejn sewqan negligenti w sewqan perikoluz ma hux facli li jigi stabilit, kif lanqas wiehed ma jista' jaghti definizzjoni preciza ta' sewqan perikoluz.

Il-kwistjoni hija kollha wahda ta' "degree" u kull kaz ghandu l-fattispecji tieghu."

Illi skond ir-regolament 89 tar-Regolamenti tal- 1994 Dwar il-Vetturi bil-Mutur, "...meta triq tkun immarkata b' linji bojod paralleli jew b' sinjali ohra biex juru post ta' qsim ghall-uzu ta' nies bil-pass, il-vetturi kollha li jkunu qed jersqu lejn dak il-post ghandhom imexxu bil-mod u , jekk ikun hemm bzonn, ghandhom jieqfu, biex ihallu lin-nies bil-pass jaqsmu dak il-post ta' qsim, u ma ghandhom f' ebda kaz jaqsmu l- passagg ta' xi nies bil-pass li jkunu qed juzaw dak il-post ta' qsim."

Ikkonsidrat;

XXXVII , iv. p.1217) "ghandu jigi ezaminat x' kienet il-kawza prossima tal-habta." u "Sabiex ikun hemm responsabbilta' ghall-kollizzjoni jinhtieg li jkun hemm nexus fis-sens li l- vjolazzjoni tal- kollizzjoni."(Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. Suban Montaigue" "Il- vjolazzjoni tar-regolamenti stradali ghandhom indubbjament l-importanza taghhom imma ma humiex bizzejjed biex jistabilixxu l-htija tal- kollizzjoni."

(Appell Kriminali "Il-Pulizija vs. V. Pavia" (Kollez.

L-abbli difensur tal-appellant, ghalkemm mhux qed isemmiha espressament, donnu jidher li qed jinvoka d-difiza tas-"sudden emergency" ghax qed jallega li l-pedestrian qasmet meta d-dawl kien ahdar, haga li pero' lanqas qalha l- appellant lis- Surgent Gerada a tempo vergine.

Issa pero', kif gie ritenut minn din il-Qorti fl- Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. Capt.

A. Gera" [13.12.68] : "Driver ma jistax jissolleva b'success id-difiza tas-"sudden emrgency" meta l-emergenza jkun holoqha hu."

Gie ukoll ritenut li : "Driver ghandu juza d- diligenza kollha biex jevita pedestrian li jaqsam jaqsam it-triq, negligentement u ghalhekk ghandu jigi ritenut responsabbli jekk ikun naqas minn xi dmir tieghu b' mod li jkun pogga ruhu f' pozizzjoni li ma setax jevita l-investiment tal-pedestrian.

Il-kaz li fih driver jista' jkun ezentat mir- responsabbilita' hu dak biss fejn ilpedestrian b'

xi att inaspettat u subitaneu jew xort' ohra b' xi

pozizzjoni li anki bl-uzu tad-diligenza mehtiega

il-pedestrian

jekk

il-pedestrian

XXXVIII, p.iv. p.859) Mill-banda l-ohra gie ukoll ritenut li :- "Il-pedestrian ghandu certament drittijiet fic- cirkolazzjoni tat-traffiku imma ghandu ukoll l- obbligi.

Jekk il-pedestrian ikun qieghed ruhu f' post fejn mhux suppost ikun, u driver li jkun qed isuq karozza b' mod regolari jsib ruhu f' pozizzjoini ta' emergenza subitanea minnhabba fih , dak id-driver ma ghandux jigi ritenut hati ta' sewqan perikoluz u tal-konsegwenzi li jista' (App.Krim.

"Huwa veru li anki l-pedestrian ghandu d- doveri tieghu fit-traffiku stradali imma biex id- driver ta' karozza li jinvesti pedestrian u jikkagunalu offizi fuq il-persuna tieghu jista' jiskolpa ruhu , jehtieg li jirrizulta li l-kawza unika u determinanti tal-investiment kienet tikkonsisti fil-komportament imprudenti tal- pedestrian li gie milqut u ma tistax tigi nvokata mid-driver tal-emergenza subitanea meta tirrikori l-kolpa tal-awtista li tkun impedietu milli jevita l-konsegwenzi tal- emergenza. vetturi ma ghandhomx jipprezumu normalita' perfetta ta' komportament tal-pedestrian imma ghandhom dejjem jivvalutaw tajjeb il-kontingenzi stradali w jirregolaw il-velocita' taghhom b' margini (App.

Gie ukoll ritenut li "ghalkemm il-pedestrian

ghandu dritt li jkun fil-karreggjata biex jaqsam,

ta' sikurezza."

Il-konducenti

ta'

lill-konducent,

certament ghandu ukoll juza prudenza biex jaqsam.."

"Jekk il-pedestrian ikun negligenti pero', dan ma jassolvix lid-driver tal- car milli juza dak il-grad ta' 'reasonable care' li tinhtieg.

Dana kollu jinghid dejjem sakemm ma tkunx giet mill-pedestrian krejata lid-driver, bl- imprudenza subitanea imprevedibbli, li rrendiet impossibbli, jew mhux ragionevolment possibbli, azzjoni tempestiva (App.

F' sentenzi elaborati sitwazzjonijiet fejn din l-emergenza subitanea tavverra ruha ; eg. "meta jaqsam f' daqqa u jissorprendi jaghmel xi moviment insolitu u inaspettat" (App.

"Il- Pulizija vs. J. Thornton" Kollezz.

XLV p.iv. p.920) jinzel inaspettatament minn fuq il-bankina, jew li jaqsam jew jitfaccja ghall-gharrieda minn wara xi car iehor, jew li johrog minn xi kurva fit-triq, jew u (App. inaspettatament quddiem Krim.

"Il-Pulizija vs. Vella Coleiro Montilla Castillo" Kollez.

jikkonkorru is-segwenti kondizzjonijiet:-

ghall-gharrieda il-karozza.

Ikkonsidrat; Kif gja intqal, l-appellant kien qed javvicina "pedestrian crossing" minn fejn facilment seta jipprevedi li qed jew ser jaqsmu n-nies...… Illi gie ritenut mill-Qrati Taghna li "Hu dover ta' "driver to see what is in plain view".

Krim. - [10.8.1963] ) u li "min ma jarax dak li ragonevolment ghandu jara, ifisser li ma kienx qed izomm "a proper lookout" (Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. J.M. Bellissimo" [17.6.1961] ).

("Newhaus vs. Bastion Insurance Co. Ltd." [1968])...… Illi mbaghad, anki kieku l-pedestrian forsi ma esploratx sew it-triq qabel kompliet taqsam, dan ma jezonerax lis-sewwieq mill-obbligi tieghu.

Dan ghaliex - apparti mill-fatt li fuq il- pedestrian tinghata precedenza mill-awtista - f' sede kriminali kull sewwieq tieghu iwiegeb indipendentement minn dak jaghmel haddiehor, ammenoche' dak li jigri ma jkunx

dovut unikament u eskluzivament ghal xi tort da

parti tal-pedestrian f' dan il-kaz.

XXXVIII; iv. il- p.1131) u ohrajn.).

Fi kliem lis- "contributory negligence" ma sewwieq jekk ma tkunx il-kawza unika tas- vs. sinistru.

Umbaghad jekk stess kien hemm xi negligenza kontributorja da parti tal-pedestrian, .… dan serva ghall- seta' biss, ghal massimu, attenwazzjoni fil-piena u xejn aktar."

Ikkunsidrat: Fid-dawl tal-gurisprudenza enuncjata u mir-rizultanzi processwali l-Qorti ghandha waslet biex taghmel is-segwenti kunsiderazzjonijiet:

- Sewwieqa li jkun qed isuqu fi triq li fiha hemm pedestrian crossing li tahdem bid-dawl ghandhom l-obbligu li jnaqqsu l-veloċita u jobdu s-sinjali ta' l-istess pedestrian crossing.

Sewwieqa ghandhom juzaw aktar attenzjoni fejn ikun hemm dawl ghat-traffiku u ghandhom jobdu l-istess dawl ghat-traffiku.

Fejn sehh l-incident kien proprju fejn pedestrian crossing li tahdem bid-dawl waqt li s-sinjal tad-dawl kien ahmar u kien hemm il-parte civile qed taqsam.

- Din il-Qorti tinnota li speed jista' jkun eccessiv anke jekk ma jiskorriex il-limiti regolamentari ghal dik il-lokalita' izda jiskorri dawk dettati mill-prudenza u mill-fatturi ambjentali tal-mument (Il-Pulizija vs Haden Khalfallah Qorti tal-Appell Kriminali, Deciza 12.07.2007).

Il-griehi li soffriet il-parte civile gew ikkagunati meta din waqghet ghal wiccha fl-art mal-impatt mal-vettura misjuqa mill-imputat.

In fatti, l- imputat ammetta li huwa kien qed isuq, ra lil parte civile taqsam u

ghalkemm ghafas il-brake, huwa kkalkola hazin bil-konsegwenza li tajjar lill-istess parte civile.

- Jirrizulta mill-iskizz illi meta l-imputat ghafas il-brake tal-vettura misjuqa minnu, ghamel dan tardivament u f' distanza fejn kien wisq qrib tad-dawl tat-traffiku.

Ikkunsidrat Illi in kwantu ghal fini ta' piena, id-difiza ssottomettiet negligenza kontributorja da Parti tal-Vittma peress li din sostniet li hija ndunat li ttiehed brake u li l-vettura dehret li qed tisslowja fl-ispeed.

Din il-Qorti tqis li hu risaput li fil-kamp penali kull sewwieq iwiegeb ghall-agir tieghu indipendentement minn dak li jaghmel haddiehor, dment li dak li jigri ma jkunx dovut unikament u eskluzivament ghallhtijiet da parti ta' haddiehor.

Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell fis-sentenza Il-Pulizija vs Farrugia Camoin Spiteri Cappello (Deciza 28.07.2017; Per S.T.O. Il-Prim Imhallef Dr. Silvio Zammit Cordina) intqal:

"L-appellant in-negliġenza jinvoka wkoll kontributorja tal-vittma.

Hija ormai paċifika l- ġurisprudenza dwar tan-negliġenza kontributorja tal-vittma fuq ir-responsabilita' kriminali tal-imputat.

In-negliġenza da parti tal-vittma ma twassalx għal xi forma ta' kompensazzjoni tal-ħtjiet b'mod li l-ħtija tal- vittma tannulla l-ħtija tal-imputat.

Dan jista' jiġri fi proċeduri privati ċivili iżda ma hux ammissibbli fi proċeduri penali għalkemm in- negliġenza tista' tittieħed in konsiderazzjoni mill-ġudikant meta jiġi biex jikkalibra l-piena f'każ ta' sejbien ta' ħtija fl-imputat.104 In-negliġenza ta' ħaddieħor ma teskludix innegliġenza proprja sakemm ma in tkunx deċiżiva relazzjoni tas-suġġett għall-komportament passiv tar-reat il-ħtija tas-suġġett attiv tista' tiġi eskluża biss fil-każ li l-ħtija tas-suġġett passiv tal-akkadut tkun altrimenti jekk il-ħtija tal-vittma tkun biss

l-unika kawża esklusiva

tal-inċident105 u ċioe',

konkorrenti u kontributorja, ir-responsabilita' kriminali tas-suġġett attiv tar-reat tibqa' l-istess, salva, f'sede kriminali, il-miżura tal-piena.

Fil- każ odjern irriżulta li n-negliġenza li seta' kien hemm da parti tal-vittma ma kienetx il-kawża esklusiva tal-akkadut u għalhekk l-imputat jibqa' responsabbli kriminalment għal dak l- akkadut.

B'danakollu li kien hemm negliġenza da parti tal-vittma irriżultat ukoll u għalhekk din il- Qorti ser tieħu dan in kunsiderazzjoni meta tiġi biex tikkunsidra l-aggravju tal-appellant dwar il-piena."

tat-terz ma Fis-sistema penali tezonerax lill-akkuzat mir-responsabbilta' kriminali sakemm ma tkunx il- kawza unika tas-sinistru "Il-Pulizija vs. P.Podesta."

XXXVIII,iv.p.883) Ghal dak li ghandu x' jaqsam mal-fatti ta' dan il-kaz, huwa relevanti dak li jghid l-awtur Gibb fil-ktieb tieghu "Collisions on Land" (section 148):

F'dan il-kaz il-vittma lahqet qasmet bicca sew mit-triq qabel ma ntlaqtet mill-vettura fi triq li kienet imdawwla bid-dawl naturali ta' filghodu u ma kien hemm l-ebda raguni il-ghala l-imputat ma kellux jinduna bil-vittma li kienet qed taqsam it-triq.

In fatti, l-istess imputat ammetta li kien ra lil vittma taqsam izda kkalkola hazin.

Mill-provi rrizulta illi l-vittma qasmet meta beda jinstema' l-bleep tad- dawl tat-traffiku u cioe' meta d-dawl fir-rigward tal-pedestrians li jkunu qed jaqsmu t-triq ikun tal-kulur ahdar.

Per konsegwenza, mill-provi akkwiziti m'ghandu jkun hemm l-ebda dubbju tal-fatt li bhala rizultat tas-sewqan traskurat u perikoluz da parti tieghu, l-imputat ikkawza ferita ta' natura gravi fuq il-parte civile.

Inkwantu ghall-piena, tenut kont tac-cirkostanzi tal-kaz, din il-Qorti tqies li l-piena adegwata ghandha tkun il-multa u skwalifika tal-licenzja ai termini tal-artikolu 15(2) tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta.

Decide Ghal dawn il-mottivi, il-Qorti tqis li l-prosekuzzjoni rnexxiela tipprova sal-grad rikjest mill-ligi l-imputazzjonijiet kollha migjuba fil-konfront tal- imputat.

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet fuq esposti, wara li rat l-artikoli 226(1) (a) u (b) tal-kap 9; ir-regolament numru 125 tar-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (L.S. 65.11), ir-regolament 89 tal-avviz legali 128 ta' l-1994; l- artikoli 15(1)(a) u (2) tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta, issib lil Joseph Mary Wilkins hati ta' l-imputazzjonijiet kollha kollha migjuba kontra tieghu.

Tikkundannah fir-rigward ta' l-ewwel imputazzjoni ghal hlas ta' multa ta' elf u mitejn Ewro fir-rigward tat-tieni imputazzjoni ghal hlas ta' ammenda ta' hamsin Ewro (EUR 50); u fir- rigward tat-tielet, raba' u hames imputazzjonijiet hlas ta' multa ta' elf Ewro (EUR 1,000).

Inoltre` ai termini tal-artikolu 15(2) tal-Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta tiskwalifika lill- hati milli jkollu jew jikseb licenzja tas-sewqan ghal zmien tlett xhur mil-lum.


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Bħala Qorti ta` Ġudikatura Kriminali

Maġistrat Dottor Aaron M. Sacco Farag M.A. Law, LL.D. (melit)

Neli Padley

Rat l-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-imputata Rusanka Bland

Gits Agius, detentriċi tal-karta tal-identita' Bulgara 647397686 kif ukoll

Neli Padley, detentriċi tal-karta tal-Identita' Bulgara 644921278 u li ġew

mixlija talli bejn il-31 ta' Mejju 2018 u l- 5 ta' Ġunju 2018 ġewwa L-Imqabba

L-Imqabba b'diversi atti magħmulin f'ħinijiet differenti fil-gżejjer Maltin, u

jiksru l-istess dispozizzjoni tal-liġi, u liema atti ġew magħmula

b'riżoluzzjoni wahda, ai termini tal-artikolu 18 tal-Liġijiet ta' Malta:

Mill-ATM tal- fergħa tal-Bank BOV ġewwa it-Triq ir-Repubblika l-Belt,

f'diversi drabi ikkommettew serq ta' diversi flejjes, liema somma ta' flus

tammonta għal €500 billi għamlu użu illeċitu minn credit card liema serq hu

kwalifikat bil-valur ta' aktar minn mitejn u tnejn u tletin Ewro u erbgħa w

disgħin ċenteżmu (€232.94) iżda inqas minn elfejn, tliet mija u disgħa u

għoxrin ewro u sebgħa u tletin ċenteżmu (€2,329.37) għad-dannu ta' Maria

Purshouse u/jew persuni oħra;

Għamlu użu ta' kodici ta' dħul, password, isem l-utent, indirizz postali

elektroniku jew xi mezz ieħor ta' dħul jew informazzjoni ta' identifikazzjoni

ta' xi persuna oħra f'kompjuter, dan sar għad-detriment ta' Maria Purshouse u/jew

Ikkomettew serq ta' kartiera bi flus kontanti, diversi dokumenti u credit card

maħruġa mill-bank BNF għad-detriment ta' Maria Purshouse u/jew persuni oħra

liema serq huwa kkwalifikat bħala serq sempliċi;

Ikkomettew serq ta' kartiera bi flus kontanti u debit cards maħruga mill-bank

BNL għad-detriment ta' Lorena Patane’ u/jew persuni oħra liema serq huwa

kkwalifikat bħala serq semplici;

Bil-ħsieb li għamlu reat ta' serq permezz ta' karti ta' kreditu għad-detriment

ta' Lorena Patane’ u/jew entitajiet oħra urew dan il-ħsieb b'atti esterni u taw

bidu għall-esekuzzjoni ta' dan id-delitt, liema delitt ma kienx ġie esegwit

minħabba xi ħaġa aċċidentali w independenti mill-volonta' tagħhom u li

kieku seħħ kien ikun ikkwalifikat bħala serq sempliċi;

Ikkomettew serq ta' kartiera bi flus kontanti, diversi dokumenti u ġiżirana

għad-detriment ta' Joan Uengkla u/jew persuni oħra liema serq huwa kkwalifikat

bħala serq sempliċi;

Rat li matul is-seduta tal-12 ta' Novembru 2018 l-Uffiċjal Prosekutur

ikkonferma l-imputazzjonijiet bil-ġurament;

Illi matul

l-eżami magħmul għall-kull waħda mill-imputati

rispettivament ai termini tal-Artikolu 392(1)(b) tal-Kodiċi Kriminali, l-

stqarrew

inkondizzjonatament ħatja tal-

imputazzjonijiet

miġjuba kontrihom.

Il-Qorti wissiet

il-

konsegwenzi li jitnisslu mill-ammissjoni reġistrata minnhom, fis-sens illi

minħabba din l-ammissjoni il-Qorti tkun tista' tiddikjarhom ħatja tal-

imputazzjonijiet ammessi u tgħaddi biex tagħti sentenza kontra

tiegħhom li tkun tista' tinkludi l-piena ta' priġunerija jew pieni oħra

skont il-Liġi.

Illi wara li tagħthom żmien biżżejjed sabiex jiddeċiedu jekk hux ser

jerġgħu

lura mill-ammissjoni reġistrata minnhom,

l-imputati, fil-

preżenza tal-interpretu u wara li kkonferew mal-Avukat Difensur,

stqarru li huma kienu fehemu t-twissija li tagħthom il-Qorti u

ddeċiedew li jtennu kull waħda minnhom separtament li huma ħatja tal-

imputazzjonijiet miġjuba kontrihom.

Il-Qorti fliet id-dokumenti eżebiti u l-atti proċesswali, inkluż il-fedina

penali tal-imputati u semgħet lill-partijiet jittrattaw dwar il-piena.

Ikkunsidrat : -

Illi fid-dawl tal-ammissjoni inkondizzjonata tal-imputati, imtennija

minnhom wara d-debita twissija, din il-Qorti ma għandhiex alternattiva

għajr ħlief

lill-imputati ħatja tal-imputazzjonijiet miġjuba

kontrihom skont kif intqal aktar il-fuq.

li wara li rat l-Artikoli 261 (c), 267, 279 (a), 284 u 337C (1) (f) nonche 41

(1) (a) tal-Kodiċi Kriminali, il-Qorti qegħda ssib lil imputati Rusanka

Bland Gits Agius u Neli Padley, fuq l-ammissjoni inkondizzjonata

tagħhom stess mistqarra separatament, ħatja

tal-imputazzjonijiet

miġjuba kontra tagħhom u tikkundanna lil kull waħda minnhom

separatament għal perjodu ta' disa' (9) xhur priġunerija.

Inoltre, il-Qorti tastjeni milli tiehu kunjizzjoni fir-rigward tal-hlas tal-

ispejjez li għandhom x'jaqsmu mal-ħatra tal-esperti, inkwantu ma saru

ebda tali spejjeż.

Il-Qorti rat l-Artikolu 392A tal-Kodiċi Kriminali u tordna li l-atti ta' din

il-kawża flimkien ma din is-sentenza

jiġu mgħoddija lill-Avukat

Ġenerali skont il-Liġi.

Moghtija illum 12 ta` Novembru, 2016 fil-Qrati tal-Gustizzja, L-Imqabba.


Qorti tal-Appell

(Kompetenza Inferjuri)

12 ta' Novembru, 2018.

Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali (appellat)

Il-każ jikkonċerna deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta`

Soċjali li Doris Longhurst għandha tħallas lura s-somma ta' €7,401.34

indebitament imħallsa lilha f' Għajnuna għall-Mard.

Permezz ta' tal-4 ta' Settembru 2017, id-Direttur Ġenerali tas-Siġurta Soċjali

għarraf lil Doris Longhurst li kien irriżultalu li s-somma ta' €7,401.34 li hija kienet

tħallset mid-Dipartiment tas-Sigurta` Soċjali bħala Għajnuna għall-Mard fil-

perjodu bejn il-15/09/2012 u l-15/04/2016 kien tħallas indebitament peress li

kellha kapital li jeċċedi l-massimu li seta' kellha biex titħalla dak il-benefiċċju.

Ġie spjegat lilha li dan il-ħlas żejjed kien ser jitnaqqas bir-rata ta' 30% mill-

Għajnuna Medika (SKA) jew xi benefiċċji oħra li hija tista' tirċievi mid-

Permezz ta' ittra datata 11 ta' Settembru 2017 Doris Longhurst appellat quddiem

l-Arbitru minn dik id-deċiżjoni1.

Għalkemm ma kkontestatx id-deċiżjoni tal-

appellat in kwantu ddeċieda li għandha tirrifondi s-somma ta' €7,401.34,

ikkontestatha in kwantu ġie deċiż li tali ammont imħallas żejjed kellu jitnaqqas

bir-rata ta' 30% mill-benefiċċji li hija tirċievi mid-Dipartiment.

Spjegat illi f'

April 2016 hija sfat armla, u minn tali data id-dħul fix-xahar f'benefiċċji li

1 L-ittra tagħha waslet quddiem l-Umpire Board fit-12 ta' Settembru 2017 (Umpire No. 634/17).

tirċievi mid-Dipartiment (konsistenti f'pensjoni) hu ta' €572.

Spjegat li fil-

preżent qed jitnaqqsulha xi €30 fix-xahar minħabba li bi żvista sarrfet ċekk ta'

żewġha wara li ġie nieqes u għalhekk hija għandha f'idejha madwar €542.

Tilmenta li bit-tnaqqis bir-rata ta' 30% kif stabbilit mid-Direttur Ġenerali tas-

Sigurta` Soċjali sakemm tirrifondi s-somma kollha ta' €7,401.34, jiġi li ser

jibqagħlha f' idejha biss €392.

Għalhekk talbet lill-Arbitru sabiex bl-intervent

tiegħu jinstab xi "arranġament alternattiv" u hekk hija ma ssofrix tbatija żejda

"konsegwenza ta' nuqqas ġenwin da parti tagħha".

Fis-6 ta' April 2018 id-Direttur Ġenerali wieġeb għall-appell ta' Doris Longhurst

permezz ta' ittra indirizzata lis-Segretarja tal-Arbitru2.

Huwa spjega illi fl-14 ta'

Settembru 2012 hija kienet għamlet talba f'isem żewġha Gaetano Longhurst

għall-Għajnuna għal Mard u li sat-13 ta' April 2016 kienet benefiċjarja.

jgħid li minn investigazzjoni li għamel d-Dipartiment kien irriżulta li hija kienet

fil-pussess ta' riżorsi kapitali li l-valur tagħhom kienu jeċċedu s-somma ta'

€23,300, u li kien għalhekk li fl-4 ta' Settembru 2017 infurmaha li tirrifondi l-

ħlasijiet li saru in linea ta' Għajnuna għal Mard.

Aċċenna għall-fatt li l-appell

tagħha ma jqanqal l-ebda punt ta' liġi jew prinċipju ta' importanza u għalhekk

għandu jiġi miċħud.

Fid-deċiżjoni tiegħu tat-30 ta' Mejju 20183, l-Arbitru Dr Simon Oneill Muscat Zarb

qal li għalkemm it-talba tal-appellanti Doris Longhurst ma jqanqal l-ebda punt ta'

liġi, kien hemm prinċipju ta' importanza relatata mal-ekwita`, u dan wasslu

biex jikkonkludi li r-rata ta' 30% għandha tiġi mnaqqsa bin-nofs għal 15%.

Huwa ħa kont tal-fatt li l-overpayment kien sar fuq medda ta' erba' snin, u li

għalhekk id-Dipartiment dam mhux ħażin biex jieħu d-deċiżjoni fil-mertu.

Huwa ddeċieda hekk:

"Għaldaqstant l-arbitru, filwaqt li jikkonferma d-deċiżjoni tad-Direttur tal-4 ta' Settembru 2017, jordna li l-ħlas żejjed għandu jitnaqqas bir-rata ta' 15% u mhux bir-rata ta' 30% u dana mid-data ta' din id-deċiżjoni.

Id-deċiżjoni tal-Arbitru (stranament) tkompli hekk:

2 L-ittra tiegħu waslet quddiem l-Umpire Board fid-9 ta April 2018.

3 Deċizjoni tal-Arbitru Nru: 175/18.

Illi l-Appellanti kien ġie infurmat li fil-perjodu ta' bejn 13.08.2016 sa 18.08.2017 tħallas żejjed mid-Dipartiment is-somma ta' €4171.63 u li dan l-ammont kien ser jiġi mnaqqas bir-rata ta' 10% fil-ħlasijiet futuri.

Din id-deċiżjoni tad-DSS kienet riżultat tal-fatt illi l-appellanti permezz ta' kuntratt tat-8 ta' Jannar 2015 kien ċeda il-kumpanija fiż-żona industrijali tal-Marsa (MRA 019A) u s-sehem tiegħu finali kien introjtu ta' €75,000.

B' dan l-ammont l-appellanti naturalment qabeż il-limitu preskritt skont il-liġi.

L-appellanti spjega illi dan l-ammont ingħata minnu lit-tfal tiegħu billi huma jaħdmu miegħu u riedu jużawhom biex jiftħu negozju.

Fid-dawl ta' dan l-arbitru jiċħad l-appell u per konsegwenza d-deċiżjoni tad-DSS qed tiġi konfermata."

L-appellanti Doris Longhurst appellat mid-deċiżjoni tal-Arbitru permezz ta' rikors li

ppreżentat fit-3 ta' Lulju, 2018.

Hija talbet lil din il-qorti sabiex tħassar id-

deċiżjoni tal-Arbitru tat-30 ta' Mejju 2018 u konsegwentement tħassar u

tirrevoka d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali datata 4 ta'

Settembru 2017, taħt dawk id-direttivi li jogħġobha tagħti fiċ-ċirkostanzi kollha

tal-każ.

L-aggravji huma:

- Hija tispjega li fil-perjodu bejn il-15/09/2012 u l-15/04/2016 (il-perjodu li fih id-Dipartiment ħallas total ta' €7,401.34 in linea ta' Għajnuna għal Mard, u liema benefiċċju huwa imbagħad iddeċieda li għandu jiġi rifuż minħabba "Capital/Property exceeds") l-unika proprjeta` li kienet tippossjedi kienet biss id-dar fejn tabita.

Żiedet tgħid li barra tali proprjeta` hi u żewġha kellhom proprjeta` b' ċens temporanju, li fl-2014 kienu iddonaw lil binhom sakemm tali ċens jiskadi fl-2019.

Tilmenta li meta dehret quddiem l-Arbitru hija ma kinitx assistita u għalhekk ma setgħetx tispjega fid-dettall din il-lanjanza tagħha, "...tant hu hekk li l-arbitru fehem li l-ammont ma kienx qed jiġi kkontestat meta fil-fatt kien."

- Tilmenta wkoll li hija qatt ma kienet involuta fin-negożju li irrefera għalih l- Arbitru (u cioe` rigwardanti proprjeta` fiż-żona industrijali tal-Marsa) u ssostni li qatt ma kellha xi konnessjoni ma' xi kumpanija, u għalhekk l- Arbitru ma setax jikkonkludi li kellha tiġi "konfermata" d-deċiżjoni tad- Direttur.

Fil-25 ta' Lulju 2018 id-Direttur appellat ippreżenta t-tweġiba tal-appell fejn

fl-ewwel lok l-appell huwa frivolu u vessatorju għaliex it-talbiet tal-appell odjern u ta' dak ippreżentat quddiem l-Arbitru fil-11 ta' Settembru 2017 ma jikkombaċux; u fit-tieni lok, fir-rigward tat-tieni parti tad-deċiżjoni (li jidher li kienet ibbażata li kien inkontestabbilment eskluż mill-atti li kellu quddiemu l-Arbitru) l-appellanti kellha rimedju taħt l-Artikolu 110(a) tal-Kapitolu 318 tal-Liġijiet ta' Malta.

fatt materjali, u cioe`

fuq żball dwar

Għaldaqstant id-Direttur appellat isostni li l-appell ta' Doris Longhurst għandu jiġi

miċħud u s-sentenza relattiva għall-każ tagħha (fl-ismijiet Doris Longhurst vs

Direttur Ġenerali tas-Siġurta` Soċjali) mogħtija fit-30 ta' Mejju 2018 tiġi

kkonfermata.

Bl-ispejjeż.

Konsiderazzjoni:

Jibda' biex jingħad li d-deċiżjoni tal-Arbitru Numru 175/18 fl-ismijiet "Doris

Longhurst vs Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali" fiha żball evidenti, peress li

minbarra l-konsiderazzjonijiet u d-deċiżjoni dwar il-każ ta' Doris Longhurst, fiha

wkoll konsiderazzjonijiet u d-deċiżjoni relattivi għall-każ ta' persuna oħra.

Wara li l-Arbitru qies l-appell ta' Doris Longhurst fir-rigward tad-deċiżjoni tad-

Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali tal-4 ta' Settembru 2017, wara li qies ir-

risposta tal-istess Direttur, u wara li għamel id-debiti kunsiderazzjonijiet, huwa

laqa' l-appell tagħha.

Fil-fatt għalkemm l-Arbitru ikkonferma d-deċiżjoni

tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali in kwantu dan ordna li kellha

tirrifondi s-somma ta' €7,401.34 (fatt li ma kienx jifforma l-mertu tal-appell ta'

Doris Longhurst), varjaha in kwantu ordna li t-tnaqqis mensili mill-pensjoni

tagħha għandu jsir bir-rata ta' 15% (u b'hekk, proprju kif talbet l-attriċi stess,

l-Arbitru sab "arranġament alternattiv" għar-rata oriġinali ta' 30% stabbilit

mid-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali.)

Id-deċiżjoni tal-Arbitru għalhekk kellha tieqaf hemm, iżda fl-istess

deżiċjoni hemm tliet paragrafi oħra li m'għandhom x' jaqsmu xejn

mal-każ tal-appellanti Doris Longhurst.

Tali tliet paragrafi evidentement jirrigwardaw appell ta' bniedem ieħor minn

deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali fil-konfront tiegħu, li kellu

jirrifondi s-somma ta' €4,171.63 in linea ta' benefiċċju

imħallsa lilu

indebitament fil-perjodu bejn it-13/08/2016 u t-18/08/2017 minħabba li kien

irriżulta li kien għamel introjtu ta' €75,000 minn ċessjoni ta' kumpanija fiż-

żona industrijali tal-Marsa u allura kellu aktar mil-limitu preskritt mil-liġi sabiex

jikkwalifika għal tali benefiċċju.

Fl-aħħar paragrafu l-Arbitru iddikjara li kien

qed "jiċħad l-appell u per konsegwenza d-deċiżjoni tad-DSS qed tiġi

Id-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali stess fir-risposta tal-appell tiegħu

spjega li dawn it-tlett paragrafi huma meħuda minn deċiżjoni oħra tal-istess

Arbitru Dr Simon Micallef Muscat Zarb (Numru 176/18) fir-rigward tal-każ fl-

ismijiet "Francis Xavier Fiorentino vs Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali" u

adirittura huwa annetta kopja ta' tali deċiżjoni.

Għaldaqstant, minkejja l-imsemmija konfużjoni li tinsab fid-deċiżjoni tal-

Arbitru, huwa ampjament evidenti li l-appell ta' Doris Longhurst fil-fatt ġie

milqugħ, u li l-aħħar tliet paragrafi tad-deċiżjoni fil-fatt ma jirrigwardawx il-każ

tagħha.

Nonostante l-fatt li l-Arbitru laqa' l-appell ta' Doris Longhurst u sab

"arranġament alternattiv" għal dak stabbilit mid-Direttur Ġenerali tas-Sigurta`

Soċjali ta' kif hija kellha tirrifondi l-ammont ta' €7,401.34, hija intavolat l-

L-appell tagħha huwa bbażat fuq żewġ aggravji.

Fl-ewwel lok issostni li r-riżorsi tagħha tul il-perjodu in kwistjoni (15/09/2012

sa 15/04/2016) ma kinux jaqbżu l-limitu preskritt mil-liġi u li allura s-somma

ta' €7,401.34 ma ġietx imħallsa lilha indebitament.

Tilmenta li peress li

dakinhar li dehret quddiem l-Arbitru ma kinitx assistita, ma ġewx spjegati ċ-

ċirkostanzi ekonomiċi tagħha u li bħala konsegwenza ta' dan "l-Arbitru fehem

li l-ammont ma kienx qed jiġi kkontestat meta fil-verita` kien."

Il-qorti ma taqbilx.

L-appellanti għamlitha ċara sa mill-bidunett illi ma

kinitx qegħda tikkontesta d-deċiżjoni tad-Direttur

li għandha

tirrifondi l-ammont ta' €7,401.34.

Tant hu hekk li fl-ittra legali tal-11 ta'

Settembru 2017 talbet lill-Arbitru jintervjeni sempliċiment sabiex isib mod

"anqas sever" ta' kif kellhom jinġabru "l-flejjes imħallsa żejda" lilha; biex isib

"arranġament alternattiv" ta' kif kellu jsir il-ħlas lura, sabiex hija ma ssofrix

tbatija żejda "konsegwenza ta' nuqqas ġenwin da parti tagħha".

tal-ittra li biha pproponiet l-appell quddiem l-Arbitru ma kkontestat id-deċiżjoni

tal-appellat li għandha tħallas lura dik is-somma.

L-ilment tagħha kien li:

"Bil-pagamenti kif proposti fl-imsemmi dokumenti u ċioe' 30% ta' kull benefiċċju jfisser li s-Sinjura Bugeja ser jibqagħla f'idejha €392 li bl-ispejjeż rikorrenti għall- bżonnijiet kull xahar qajla wieħed jista' jimmaġina ħajja deċenti u xierqa.

Għaldaqstant, nitlob l-intervent tiegħek sabiex jinstab xi arranġament alternattiv sabiex is-sinjura Longhurst ma ssofrix tbatija żejda konsegwenza ta' nuqqas ġenwin da parti tagħha".

Ladarba ma kinitx qed tikkontesta l-ammont pretiż mid-Direttur Ġenerali tas-

Sigurta` Soċjali iżda biss il-mod kif kellha tirrifondi tali ammont, ma kienx il-

każ li jkun investigat quddiem l-Arbitru jekk il-kapital tagħha kien jeċċedi l-

limitu li tistabbilixxi l-liġi għal finijiet tal-għoti tal-benefiċċju tal-mard.

Għalhekk

ma jreġix l-argument tagħha li bħala konsegwenza tal-fatt li ma kinitx assistita

dakinhar li dehret quddiem l-Arbitru hija ma setgħetx tispjega fid-dettall iċ-

ċirkostanzi ekonomiċi tagħha; u wisq anqas ma treġi l-lanjanza tagħha li bħala

konsegwenza ta' dan kollu l-Arbitru fehem li l-ammont ta' €7,401.34 ma kienx

qed jiġi kkontestat minnha.

Mill-ittra legali datata 11 ta' Settembru 2017 li biha

appellat mid-deċiżjoni tal-appellat, hu ċar li l-uniku ilment tal-appellanti kienet

ir-rata li bih kellha tħallas lura s-somma ta' €7,401.34 u xejn iktar.

għalhekk korrett l-Arbitru li fid-deċiżjoni qal:

"Illi l-bażi tal-appell ma kienx dwar l-overpayment bħala tali iżda minħabba d-deċiżjoni ta' tnaqqis ta' 30% mill-għajnuna medika jew benefiċċji oħra li setgħet tirċievi l- appellanti mid-Dipartiment".

Bħala qorti ta' reviżjoni din il-qorti trid tiddeċiedi dwar dak li jkun iddeċieda l-

Arbitru, u mhux dwar materji li ma kinux parti mill-ilment li kellu jiddeċiedi

dwaru l-Arbitru.

Fit-tieni lok tgħid li tħossha aggravata in kwantu l-Arbitru kkonferma d-

deċiżjoni tad-Direttur.

Ovvjament qed tirreferi għal dik il-parti tad-deċiżjoni

tad-Direttur fejn ġie stabbilit li kellha tirrifondi l-ammont ta' €7,401.34 u mhux

dik il-parti dwar ir-rata ta' kif kellha tħallas lura tali ammont, li effettivament

tnaqqset mill-Arbitru.

Issa jiġi enfasizzat li l-Arbitru ikkonferma dik il-parti tad-

deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali fejn ġie stabbilit li kellha

tirrifondi l-ammont ta' €7,401.34 għas-sempliċi fatt li din ma ġietx ikkontestata

mill-appellanti, u mhux għax għamel xi eżerċizzju u rriżultalu li r-riżorsi tal-

appellanti kienu jeċċedu l-limitu preskritt mil-liġi.

(Kif fuq spjegat, ladarba la

hija qatt ma kkontestat l-ammont, ma kienx il-każ li tipprova li kellha riżorsi li

ma jeċċedux il-limitu preskritt mil-liġi, u fil-fatt ma ressqet l-ebda provi f' dan

ir-rigward.)

L-appellanti pero` issa qed tinqeda bl-aħħar tliet paragrafi tad-deċiżjoni tal-

Arbitru, li kif ingħad jinsabu fid-deċiżjoni tal-każ tagħha bi żball, biex

targumenta li l-Arbitru wasal għall-konklużjoni li r-riżorsi tagħha

kienu jeċċedu dak preskritt mil-liġi abbażi ta' fatti estranei għall-każ.

"Illi l-appellanti qatt ma kienet involuta f' negozju bħal dan.

Hija qatt ma kellha proprjeta` fil-Marsa u lanqas qatt ma kellha xi konnessjoni ma' xi kumpanija.

Illi għalhekk l-esponenti ma tistax tifhem kif l-Arbitru wasal għal din il- konklużjoni u ma seta' qatt b'mod raġonevoli jew legali jikkonferma d- deċiżjoni tad-Direttur."

Hu ovvju li l-appellanti qed tipprova tieħu vantaġġ mill-fatt li l-Arbitru, bi żball,

amalgama parti mid-deċiżjoni tal-każ ta' Francis Xavier Fiorentino mad-deċiżjoni

tal-każ tagħha.

Hija qed tapproprja l-konsiderazzjonjiet li għamel l-Arbitru fil-

każ ta' Francis Xavier Fiorentino (li, kuntrarjament għaliha, kien ikkontesta l-

ammont li ġie mitlub jirrifondi) għall-każ tagħha sabiex b'hekk targumenta li

tali konsiderazzjonijiet huma bbażati fuq fatti li fil-fatt ma jirriżultawx.4 Dan

mhuwiex korrett.

Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell ta' Doris Longhurst u tikkonferma d-

deċiżjoni tal-Arbitru Nru 175/18 fl-ismijiet "Doris Longhurst vs Direttur

Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali".

L-ispejjeż tal-appell għandhom jitħallsu mill-istess appellanti.

4 Anke jekk dan hu b'kontradizzjoni kbira għall-ewwel aggravju tagħha, fejn qalet li l-Arbitru fehem li l- ammont ma kienx in kontestazzjoni (u allura ma kienx il-każ li għamel xi konsiderazzjonijiet fir- rigward).