IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Montfort Dall M.A. (Law), LL.D. (melit)

Illum it-12 ta' Novembru 2019 Appell numru 423 tal-2017

Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) nhar it-18 ta' Ottubru 2017 fil-konfront ta' Andrea

MULA DEBONO, karta tal-identità bin-numru 2164G fejn ġie mixli:

Talli bħala persuna reġistrata mal-Kummissarju tat-Taxxi, skond l-Att ta' l-1998 dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Att Nru. XXIII ta' l-1998) u regolamenti magħmula bis-saħħa ta' l-istess Att, waqt spezzjoni ta' sorpriża li seħħet fit-13 ta' Ġunju 2016 ġewwa Pulled Meat li jinsab f'South Street, L-Imsida rriżulta li jew hu jew impjegati tiegħu jew xi persuna oħra li kienet qed taġixxi għan-nom tiegħu, offra li jipprovdi servizz lil persuna oħra u/jew espona għall-bejgħ oġġetti waqt li kienet sprovvista minn cash register fiskali u/jew kotba tar-riċevuti fiskali kif maħruġa jew approvati mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni u dan bi ksur tal-partiti 1, 2, 3, u 10 tat-

Tlettax-il Skeda ta' l-Att ta' l-1998 dwar Taxxa fuq il-Valur Spiteri Lofaro (Att Nru. XXIII ta' l-1998) u l-artikoli 51 u 77 (o), 81 u 82 ta' l-istess Att.

Permezz tas-sentenza aktar 'il fuq imsemmija, il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, wara li rat

l-imputazzjoni miġjuba kontra l-appellant, stqarret is-segwenti:

tiġi adoperata

imma minflok kienet qed

Semgħet il-provi u t-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat Illi mill-provi prodotti jirriżulta li fil-ġurnata li saret l-ispezzjoni fl- istabbiliment Pulled Meat la kien hemm cash register fiskali u lanqas kotba tal-irċevuti, sistema komputeriżżata għall-ħruġ tal-irċevuti; din is-sistema, sa dakinhar kienet għadha ma ġietx approvata mill-Kummissarju tat-Taxxi.

Dawn il-fatti mhux kontestati u jirriżultaw ampjament.

Illi l-imputat qed jibbaża d-difiża tiegħu fuq il-fatt li, wara spezzjoni li kienet saret f'nofs Mejju 2016, huma kienu applikaw għall-eżenzjoni fl- aħħar ta' Mejju 2016 u din inħarġet fl-24 ta' Ġunju 2016.

L-imputat qed jallega li d-dipartiment dam wisq biex ħareġ l-eżenzjoni u li fi kwalunkwe każ għal raġunijiet finanzjarji u kummerċjali, ma setgħux jieqfu joperaw sakemm tinħareġ l-eżenzjoni.

Illi l-Kapitolu 406 huwa ċar u jesiġi l-użu ta' cash register fiskali; ħadd ma jista' jadopera sistema alternattiva mingħajr l-approvazzjoni, mogħtija a priori, tal-Kummissarju tat-Taxxi.

Dan ifisser li l-imputat messu aċċerta ruħu li qabel ma jibda jopera jkun in regola mar-rekwiżiti tal-Kapitolu 406.

Jekk għal raġunijiet finanzjarji u/jew kummerċjali ma setax jistenna biex jibda jopera seta' jagħmel hekk impunement billi, sakemm jottjeni l- approvazzjoni tal-Kummissarju għall-użu ta' sistema komputeriżżata, juża cash register fiskali.

Kien għal dawn il-motivi li wara li rat l-artikoli 51, 77(o), u 82 kif

ukoll il-partiti 1, 2, 3 u 10 tat-Tlettax-il Skeda tal-Kapitolu 406 tal-

Liġijiet ta' Malta, sabet lill-imputat ħati tal-imputazzjoni miġjuba

kontra tiegħu u kkundannatu multa ta' tmien mitt Ewro (€800).

Illi minn din is-sentenza Andrea MULA DEBONO interpona appell

permezz ta' rikors datat 30 ta' Ottubru 2017 fejn talab li s-sentenza

hawn fuq imsemmija tiġi mħassra wara li saħaq is-segwenti: -

Illi l-esponenti huwa aggravat bid-deċiżjoni meħuda stante illi huwa ma kellux jinstab ħati tal-akkużi miġjuba kontra tiegħu meta effettivament huwa kien ottempra ruħu mal-liġi meta daħħal l-applikazzjoni mal- Kummissarju stess sabiex jingħata l-eżenzjoni in kwistjoni, u kien biss id- dewmien eseġerat daparti tad-dipartiment li wassal sabiex tkunx iffinaliżżata l-eżenzjoni fil-ġurnata li fih saret l-ispezzjoni. li kienu qegħdin illi 2.

Illi mhuwiex ġust u ekwu effettivament jistennew li d-dipartiment in kwistjoni jiffinaliżża l-proċess sabiex jagħti l-eżenzjoni li ħareġ ftit jiem wara l-ispezzjoni in kwistjoni, jiġi penaliżżat sempliċiment minħabba d-dewmien tad-dipartiment.

Illi effettivament huwa improponobbli kif l-esponenti jiġi akkużat talli ma ottemperax ruħu mal-liġi tal-VAT meta effettivament in-nuqqas ta' ottemperanza tiegħu kien kagun tal-istess Kummissarju, li ma ħarigx l- eżenjoni fi zmien raġonevoli.

Illi ta' min wieħed jirrimarka illi l-esponenti ma ġiex akkużat talli evada t-taxxa, stante li t-taxxa ġiet imħallsa minnu fl-intier tagħha fil-ħin imma sempliċiment l-eżenzjoni għas-sistema elettronika tiegħu, meta l-applikazzjoni għal din l-eżenzjoni kienet f'idejn l-istess dipartiment li spiċċa akkużah oltre sena wara.

Illi effettivament dak li kellu jagħmel l-esponenti sar, meta huwa ppreżenta l-applikazzjoni tiegħu, u għalhekk mhux talli l-esponenti kien fl-impossibilità li jkun konformi mal-liġi pendenti l-applikazzjoni, ġjaladarba l-approvazzjoni fi żmien adegwat tal-applikazzjoni ma kienx jiddependi minnu, imma saħansittra l-istess dipartiment li kien qiegħed jipproċessa tali applikazzjoni, pendenti l-istess applikazzjoni spiċċa akkuża lill-esponenti li ma kellux dak li d-dipartiment stess beda jipproċessa.

Illi wieħed ma jistax jippretendi illi l-esponenti jagħmel xhur magħluq

b'danni finanzjarju enormi, unikament sabiex jistenna lill-Kummissarju

tat-Taxxi jlesti l-ipproċessar tal-applikazzjoni magħmula, imma semmai l-

ipproċessar tal-applikazzjoni jiffriża l-inadempjiment mal-liġi.

fl-ispezzjoni ma kellux

Ikkunsidrat : -

Illi għal dak li jirrigwarda l-fattispeċi ta' dan il-każ jirriżulta illi

nhar it-13 ta' Ġunju 2016, l-ispetturi mid-Dipartiment tal-VAT

għamlu spezzjoni fil-ħanut Grech Costa Colombo sitwat fl-indirizz 84, South

Street, L-Imsida, fejn hemmhekk kien hemm l-impjegat Michael

Pace Ross l-istabbiliment huwa reġistrat fuq isem l-appellant u

ħuħ Rafel Woolley.

Matul din l-ispezzjoni ġie nnutat illi l-ħanut

kellu sistema komputerizzata għall-ħruġ ta' riċevuti, u meta l-

ispetturi talbu lil Briffa Said sabiex joħorġilhom riċevuta fiskali minn

din is-sistema, nnutaw illi din ma kinitx konformi mal-liġi peress

illi ma kienx hemm exemption number u lanqas ma kien indikat in-

numru tal-VAT fuqha.

In oltre rriżulta illi ma kien hemm l-ebda sistema oħra fil-ħanut li

kienet intiża għall-provvista ta' riċevuti fiskali, senjatament cash

register u/jew kotba tar-riċevuti tal-VAT skond kif inhu rikjest

mill-liġi.

L-ispetturi nfurmaw lil Briffa Said bin-nuqqasijiet fis-

sistema tagħhom u da parti tiegħu nforma lill-imgħallmin tiegħu

dwar dan, li skond dak li ddeponew ħadu l-miżuri meħtieġa sabiex

jikkonformaw ma dak mitlub minnhom.

In vista tan-nuqqasijiet

matul l-ispezzjoni in kwistjoni inħarġu l-akkużi relattivi fil-

konfront tal-appellant Andrea Woolley kif ukoll kontra ħuħ Rafel

Woolley li jinstab ugwalment mixli fi proċeduri separati.

Ikkunsidrat: -

Illi f'dan il-każ l-appell

jistrieħ fuq l-apprezzament tal-fatti

magħmula mill-Qorti tal-Maġistrati.

B'mod partikolari f'appelli ta'

dan il-ġeneru, huwa importanti li jiġi ċċarat x'inhuma l-funzjonijiet

ta' din il-Qorti tal-Appell Kriminali, li f'dan il-każ tisma' appelli

minn sentenzi mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati.

Dawn il-

funzjonijiet ġew spjegati f'diversi sentenzi, fosthom fis-sentenza Ir-

Repubblika ta' Malta vs Emanuel Woodhead deċiża mill-Qorti tal-

Appell Kriminali (Sede Superjuri)1 fejn intqal:-

Ara wkoll Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Migneco, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Godfrey Sammut Spiteri u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Lanigan 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Lawrence Sherwood sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Mustafa Ali Cezek; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Cini Custo, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Ivan Gil, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Civelli, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Cini, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Tonsi, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Tomasuolo, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Lamb, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs Seifeddine Mohamed Megally et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Gove! et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon kyte, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Griscti, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Woodhead, 31 ta' Mejju 1991.

Fil-kawża Ir-Repubblika ta' Malta vs. Domenic Migneco ġie mistqarr li :

Kif gie ritenut diversi drabi, hawn qieghdin fil-kamp ta' l- apprezzament tal-fatti, apprezzament li l-ligi tirrizerva fl- ewwel lok lill-gurati fil-kors tal-guri, u li din il-Qorti ma tiddisturbahx, anke jekk ma tkunx necessarjament taqbel mija fil-mija mieghu, jekk il-gurati setghu legittimament u ragonevolment jaslu ghall-verdett li jkunu waslu ghalih.

Jigifieri l-funzjoni ta' din il-Qorti ma tirrizolvix ruhha f'ezercizzju ta' x'konkluzjoni kienet tasal ghaliha hi kieku kellha tevalwa l-provi migbura fi prim'istanza, imma li tara jekk il-verdett milhuq mill-gurija li tkun giet "properly directed", u nkwadrat fil-provi prodotti, setax jigi ragonevolment u legittimament milhuq minnhom.

Jekk il- verdett taghhom huwa regolari f'dan is-sens, din il-Qorti ma tiddisturbahx (ara per ezempju Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Sammut Spiteri u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Lanigan decizi minn din il-Qorti fl-24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Sherwood sive Axiak deciza minn din il-Qorti fit-23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Cezek deciza minn din il-Qorti fil-5 ta' Lulju 2002, ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Cini Custo deciza minn din il-Qorti fis-7 ta' Marzu 2000, u r-Repubblika ta' Malta v. Ivan Gil deciza minn din il-Qorti fl-1 ta' Dicembru 1994).

jekk

il-Qorti ma

tasal ghall-konkluzjoni

kif dejjem gie ritenut huwa principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il- Qorti li hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill- ewwel Qorti il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha.

Fi kliem fl- apprezzament taghmel tal-provi ezercitata mill-ewwel Qorti apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l- ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha.

Jekk, izda, din il-Qorti tasal ghall- konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment jew legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni.

id-diskrezzjoni izda

tirrimpjazzax

B'hekk anke jekk din il-Qorti tistħarreġ ix-xiehda li tkun tressqet

quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, ir-rwol ta' din il-Qorti jibqa' dak ta'

reviżjoni tad-deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati.

Fil-kors

ordinarju tal-funzjoni tagħha, ma ssirx Qorti ta' ritrattazzjoni, ċjoe li

terġa tisma' l-każ u tiddeċiedi l-każ mill-ġdid.

Id-deċiżjoni jekk l-

imputat ikunx ħati jew le qabel xejn teħodha l-Qorti tal-Maġistrati li

għandha d-dover li tanalizza l-provi u l-argumenti legali u tasal

għall-konklużjonijiet tagħha wara li tkun qieset kollox.2

Din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell Kriminali twettaq id-dmir ta'

reviżjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati billi tara jekk u safejn,

il-Qorti tal-Maġistrati, bis-saħħa tal-provi li jkunu ġew miġjuba mill-

partijiet u tal-argumenti legali dibattuti quddiemha, setgħetx

legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni milħuqa

minnha fis-sentenza tagħha.

Huwa minħabba f'hekk u biex tilħaq

dan l-għan li din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell tagħmel l-

apprezzament tagħha tal-provi prodotti quddiem dik il-Qorti.

2 u dan sakemm ma jkunx hemm raġunijiet eċċezzjonali entro l-parametri ta' dak li jipprovdi l-artikolu 428(3)(5) tal-Kodiċi Kriminali li din il-Qorti tkun tista' tiddeċiedi hi l-meritu tal-kawża.

Bosta drabi l-fatti li joħorġu mill-provi mhux dejjem ikunu jaqblu

Anzi ġieli jkun hemm xiehda li jgħidu bil-maqlub ta'

Għalhekk din il-Qorti trid tara jekk, u safejn, b'dawk il-provi

li kellha quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati setgħetx tasal għall-

konklużjonijiet tagħha kif jidhru fis-sentenza b'mod tajjeb u skont il-

Liġi.

Jekk din il-Qorti tara li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal għall-

konklużjonijiet li waslet għalihom skont il-provi u l-argumenti legali

li kellha quddiemha, allura din il-Qorti ma tibdilx il-konklużjonijiet

milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati u dan għaliex jekk il-Qorti tal-

Maġistrati tkun għamlet xogħolha tajjeb, din il-Qorti ma tistax

taqbad u tibdlilha s-sentenza jekk ma jkunx hemm raġuni valida.

Jekk mill-banda l-oħra din il-Qorti tara li, mill-provi li nġiebu jew

mill-argumenti legali imresqin quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati

tkun żbaljat fl-apprezzament tal-provi jew fl-interpretazzjoni tal-

argumenti legali imresqin quddiemha, b'mod li allura din il-Qorti

tqis ma jkunx sigur u sodisfaċenti li tistrieħ fuq dawk il-

konklużjonijiet, allura din il-Qorti imbagħad għandha s-setgħa u d-

dmir li tibdel dik is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati, jew

dawk il-partijiet minnha li jirriżultaw li jkunu żbaljati jew li ma

jirriflettux il-Liġi.3

3 Ara wkoll, fost oħrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs. Rida Salem Spiteri Bailey Micallef k/a Micallef Cini, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Paul Mercieca Hounsell, 19 ta' Gunju 2008; Ir- Repubblika ta' Malta vs. Etienne Nikolic, 14 ta' Dicembru 2004; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Domenic Migneco, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Godfrey Sammut Spiteri u Ir-Repubblika ta' Malta vs. Caruana Gatt sive Lino Lanigan, 24 ta' April 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Lawrence Sherwood sive Axiak, 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Mustafa Ali Cezek, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Thomas sive Tommy Cini Custo, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Ivan Gil, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs. George Civelli, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs. Andrew George Cini, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs. Anthony

Colombo. oltre, għal dak li jirrigwarda l-kredibbilta' tax-xhieda, l-artikolu

638 tal-Kodiċi Kriminali jagħmilha ċara li filwaqt li huwa fid-dover

tal-Prosekuzzjoni li ġġib il-provi kollha u l-aħjar prova possibbli

sabiex il-grad tal-prova tal-Prosekuzzjoni jintlaħaq b'suċċess, is-

subartikolu (2) tal-istess artikolu jippostula li xhud wieħed waħdu

jekk emnut huwa suffiċjenti.

Dan ukoll ġie kkonfermat minn

ġurisprudenza nostrana kopjuża

il-prinċipju ġie

Illi wkoll relevanti ai fini tat-test tal-kredibbilta huwa l-artikolu 637

tal-Kodiċi Kriminali li jistipula li għal dak li jirrigwarda xhieda ta'

eta' minuri, xhieda tal-imputat kif ukoll ix-xhieda ta' persuni li

huma klassifikati taħt l-artikolu 636 tal-Kodiċi Kriminali, fosthom

persuni li jkollhom interess fil-kwistjoni li fuqha tkun meħtieġa x-

xhieda tagħhom, jew fir-riżultat tal-kawża : -

id-deċiżjoni (dwar il-kredibbilta tagħhom) titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xhieda għandiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xhieda tiegħu, u jekk ix-xhieda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal-każ.

Tonsi, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs. Maurice Tomasuolo, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs. Saviour Lamb, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs. Seifeddine Mohamed Megally et, 21 ta' Ottubru 1996; Il- Pulizija vs. Raymond Gove! et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs. Simon kyte, 15 ta' Lulju 1996; Il- Pulizija vs. Carmel sive Chalmer Griscti, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs. Anthony Woodhead, 31 ta' Mejju 1991.

4 Ara fost oħrajn l-appelli kriminali sede inferjuri fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Hajar ppreseduta mill-imħallef Joseph Calafato Aufieri u datata s-6 ta' Novembru 2002; Il-Pulizija vs Antoine Lamb ippreseduta mill-Imħallef Patrick Fenech Pomroy u deċiża fis-16 ta' Marzu 2001; Il-Pulizija vs Carmel Puli. ippreseduta mill-Imħallef David Omran u d'souza fid-9 ta' Novembru 2011; Ara wkoll Ir-Repubblika ta' Malta vs Martin Lepre deċiża mill-Qorti tal-Appell Sede Superjuri u ppreseduta mill-Imħallfin Joseph Chiao, David Omran u Joseph R. Spagnol Bonnici u datata 24 ta' Settembru 2004.

Skond il-ġurisprudenza nostrana jekk il-Qorti tal-Maġistrati tonqos

milli tagħmel dan l-ezerċizzju fir-rigward ta' xhieda ta' ċertu

portata jew li permezz tat-testimonjanza tagħhom ikollhom pern

fuq is-sentenza finali, tista tirriżulta n-nullita' tal-proċeduri, li tista'

titqajjem anki ex officio mill-Qorti stess u dan partikolarment meta l-

każ ikun jistrieħ fuq il-kredibbilta' o meno tax-xhieda.

ieħor jekk il-Qorti tkun qed tibbaża s-sentenza tagħha fuq in-nuqqas

ta' kredibbilta' o meno ta' xhud jew xhieda partikolari, dik il-Qorti

ma tkunx tista tasal għal tali konkluzjoni b'mod sodisfaċċenti

mingħajr l-ewwel ma tkun semgħet dawn ix-xhieda partikolari

In oltre kif gie ritenut mil-Qorti fl-Appell Kriminali fis-sentenza fl-

ismijiet Il-Pulizija vs. Joseph Tartaglia,6

mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghall- liberazzjoni tal-persuna akkuzata.

Imma l- Qorti, f' kaz ta' konflitt fil-provi, trid tevalwa l-provi skond il-kriterji enuncjati fl-artikolu 637 tal-Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzzjoni dwar lil min trid temmen u f' hix ser temmnu jew ma temmnux'.

Ikkunsidrat : -

kif ġej:

Illi l-appellant jinstab mixli taħt il-Kapitolu 406 tal-Liġijiet ta' Malta

Kull persuna li tagħmel xi provvista, ħlief għal provvista eżenti bla kreditu jew ħlief għal provvista li dwarha hija meħtieġa li tinħareġ fattura

5 Ara is-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Joseph Tonsi deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar id-9 ta' Settembru 1999 ippreseduta mill-imhallef Vincent Saunders.

6 Deċiza fid-9 ta' Lulju 2003 mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri ippreseduta mill-Imħallef Joe Calafato Aufieri.

ta' taxxa skont l-artikolu 50, għandha tipprovdi lill-persuna li lilha ssir il- provvista fattura, riċevuta jew dokument ieħor li għandu jinħareġ fil-forma u b'dak il-mod u għandu jkun fih dawk il-partikolaritajiet kif murija fit- Tlettax-il Skeda.

Il-partijiet l-aktar rilevanti għal dan il-każ huma s-segwenti :

jikkonforma mal-

F'din l-Iskeda, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma tkunx teħtieġ mod ieħor:– "cash register fiskali" tfisser cash register li ħtiġietspeċifikati fil-partita 13 ta' din san ġwann-Iskeda; "fiscal taxi meter" tfisser meter li jkun jikkonforma mal-ħtiġiet speċifikati fil- partita 14 ta' din St Peter's, Ħaż-Żabbar; "riċevuta fiskali" tfisser riċevuta jew fattura maħruġa f'għamla provduta jewapprovata bil-miktub mill-Kummissarju jew li tkun maħruġa b'mod kif jista' jkunapprovat mill-Kummissarju u li jkun fiha t-tagħrif u d-dettalji kollha meħtieġa, jewriċevuta maħruġa permezz ta' cash register fiskali, jew riċevuta maħruġa permezzta' fiscal taxi meter.

In oltre it-tieni parti tirregola l-obbligu tal-ħruġ tar-riċevuta.

Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet l-oħra ta' din l-Iskeda, kull persuna li tagħmel provvista ħlief għal provvista eżenti bla kreditu għandha, ħlief meta tenħtieġ li toħroġ fattura ta' taxxa għar-rigward ta' dik il-provvista, toħroġ riċevuta fiskali skont din l-Iskeda għall-kumpens lilha mħallas għal dik il-provvista, u dik ir-riċevuta fiskali għandha, sakemm ma tkunx inħarġet qabel ikun sar il-ħlas, tinħareġ u tingħata lill-persuna li tkun għamlet il-ħlas jew lill-persuna li tkun irċeviet il-provvista minnufih wara li jkun sar il-ħlas, sal-limitu ta' dak il-ħlas: Iżda dwar provvista li għaliha ma jsir ebda ħlas iżda li titqies li tkunmagħmula bi ħlas skont it-Tieni Skeda li tinsab ma' dan l-Att, ir- riċevuta fiskaligħandha tinħareġ fid-data li fiha ssir dik il-provvista.

Hemm ukoll imsemmi meta riċevuta għandha tinħareġ minn cash

(1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-partiti 4, 5, 6 u 7 ta' din l-Iskeda, riċevuta fiskali li tinħareġ minn persuna li tkun bejjiegħa bl-imnut jew li n- negozju tagħha jinkludi provvisti ta' ikel imsemmija fil-partita 2 tat- Taqsima Ħamsa tal-Ħames Skeda li tinsab ma' dan l-Att għandha tinħareġ permezz ta' cash register fiskali:

iżda għar-rigward ta' xi provvista li ssir minn dik il-persuna f'xi żmien li matulu hija ma tkunx tista' għal raġuni valida, toħroġ riċevuta fiskali permezz ta' cash register fiskali, hija għandha toħroġ riċevuta fiskali f'għamla li tiġi provduta mill-Kummissarju: Iżda, għal fini ta' dan il-paragrafu, bejjiegħ bl-imnut ma jinkludix persuna involuta fit-tqassim ta' oġġetti ordnati minn qabel.

(3) Għall-għanijiet tal-paragrafi (1) u (2) ta' din il-partita, dan li ġej magħandux jitqies bħala raġuni valida: (a) li wieħed ma jkollux cash register fiskali jew taxi meter fiskali; (b) li wieħed ma jkollux il-kartolerija jew materjal ieħor meħtieġ biexjitħaddem il-cash register fiskali jew taxi meter fiskali; (ċ) difetti fit-tħaddim ta' cash register fiskali jew taxi meter fiskali ħlief meta jkunu ttieħdu miżuri ta' malajr u raġonevoli biex dawk id-difetti jkunu jistgħu jitranġaw.

Bejgħ li jsir bieb b'bieb ta' gass, ħalib jew ħobż

Finalment l-għaxar parti tal-iskeda titratta l-konteġġi li jridu

jinżammu minn min ikun qed jagħmel użu minn għamla ta'

riċevuta fiskali skond kif awtorizzat mill-Kummissarju kif ukoll ir-

riperkussjonijiet fin-nuqqas ta' tali konteġġi :

(1) Kull persuna li tiġi provduta b'għamla ta' riċevuti fiskali mill- Kummissarju għandha tagħti kont ta' kull għamla bħal dik billi żżomm għandha utkun tista' tipproduċi meta l-Kummissarju hekk jeħtieġ, kull għamla mhux użata, ubilli żżomm kopja waħda u tipproduċi lill- Kummissarju l-kopja l-oħra ta' kullriċevuta maħruġa fuq tali għamla u ta' kull għamla mħassra.

(2) Il-kopji ta' kull għamla użata jew imħassra ta' riċevuti fiskali provduti mill-Kummissarju għandhom jingħataw lill-Kummissarju kemm jista' jkun malajr wara lil-ktejjeb jew għamla oħra ta' legar li fiha jkunu ġew provduti r-riċevuti fiskali jkununħlew jew f'dik id-data l-oħra li l-Kummissarju jista' jeħtieġ.

(3) Kull persuna li toħroġ riċevuti fiskali f'għamla approvata mill- Kummissarjujew li jkunu maħruġa b'mod kif jista' jkun approvat mill- Kummissarju, għandhatagħti kont għal dawk l-irċevuti kollha b'dak il- mod li jiġi mitlub mill-Kummissarjuu għal dan il-għan il-Kummissarju jista' jagħti dawk id-direzzjonijiet dwar l-ipproċessar, reġistrar u ħażna u t- tagħrif li għandu jingħata fihom, kif jidhirlu xieraq.

(4) Kull persuna li tonqos milli tagħti kont għal riċevuta fiskali bil- modpreskritt f'din il-partita għandha titqies, kemm-il darba ma tinġiebx prova kontrarja,li tkun naqset lil tagħti kont għal provvista taxxabbli.

In oltre l-artikolu 77 jirregola l-piena applikabbli għal-diversi ksur

taħt dan l-att fosthom dak pertinenti għal dan il-każ fejn jirriżulta

Kull persuna li – (o) tipprovdi jew toffri li tipprovdi lil persuna oħra u, jew tesponi għall- bejgħ oġġetti, waqt li tkun sprovvista, fil-lok fejn tipprovdi jew toffri li tipprovdi lil persuna oħra u, jew tesponi għall-bejgħ oġġetti, minn cash register fiskali jew kotba tar-riċevuta fiskali kif maħruġa jew approvati mill- Kummissarju; tkun ħatja ta' reat u teħel, meta tinstab ħatja – (ii) multa ta' mhux inqas minn seba' mitt euro (€700) u mhux iżjed minn tliet elef u ħames mitt euro (€3,500) u, b'żieda ma' dan, għal kull reat kif hawn fuq imsemmi fil-paragrafi kollha, ħlief għall-paragrafu (p), fejn ikun hemm taxxa litammonta għal aktar minn mitt euro (€100) ipperikolata, multaaddizzjonali ta' darbtejn it- taxxa perikolata, jew priġunerija għalżmien ta' mhux iżjed minn sitt xhur, jew dawk il-multi upriġunerija flimkien:Iżda l-multa għal darbtejn it-taxxa perikolata fl-ebda każma tkun anqas minn elf euro (€1,000).Barra minn dan, fuq talba tal-prosekuzzjoni, il-qortigħandha tordna lill-ħati biex josserva l-liġi f'perjodu ta' żmien lijkun suffiċjenti għal dak il-għan iżda f'kull każ li ma jeċċedixxahar, u fin-nuqqas, il-ħati jeħel il-ħlas ta' multa oħra ta' ħames euro(€5) għal kull ġurnata li jkompli dak in-nuqqas wara li jiskadi l-perjodu ffissat mill-Qorti.

Finalment l-akkuża miġjuba ssib ukoll referenza għall-artikolu 81 li

jittratta il-pieni għar-reati ġenerali kommessi taħt dan l-att jew taħt

ir-Regolamenti li jaqgħu taħt l-istess att filwaqt illi l-artikolu 82

jindirizza r-responsabbilta' vikarja in konnessjoni ma dawn it-tip ta'

offiżi.

Il-ħruġ ta' riċevuti mill-appellant, fin-natura tan-negozju tiegħu,

huwa obbligatorju u jrid dejjem isegwi d-dettami ta' dan l-Att.

eċċezzjoni għar-regola prinċipali dwar kif għandhom jinħarġu l-

irċevuti jridu dejjem trid tkun bir-rikonoxximent u approvazzjoni

tal-Kummissarju tat-Taxxi.

Ikkunsidrat:

Illi l-fatti l-aktar saljenti ta' dan il-każ mhumiex qed jiġu kkontestati

Matul l-ispezzjoni instabet li kienet qed titħaddem

sistema komputerizzata fejn l-irċevuti maħruġin minnha ma

setgħux jitqiesu bħala riċevuti fiskali, minħabba n-nuqqas ta' ċerta

informazzjoni essenzjali fuqhom.

Il-lanjanza tal-appellant titratta l-

fatt illi huwa u ħuh kienu diġa ħadu l-passi sabiex jiġu in regola

wara li kienu ġew aċċennati dawn in-nuqqasijiet fi spezzjoni

preċedenti u fejn, madankollu, d-Dipartiment tal-VAT kien għadu

ma approvax l-applikazzjoni għall-eżenzjoni mitluba minnhom.

Kif ikkonferma l-appellant stess (u anke mill-impjegat tiegħu

Michael Briffa Said), wara li kienet saret din it-talba f'data li pero

baqgħet impreċiżata, huma baqgħu joperaw, minkejja li l-ħanut ma

kellux sistema oħra li tipprovdi riċevuti fiskali.

L-appellant jisħaq

illi m'għandux jeħel hu tan-nuqqas u tat-tardivita' tad-Dipartiment

fl-ipproċessar u finalizazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu, li skond hu

saret fi żmien 24 siegħa minn mindu ġew infurmati bin-nuqqasijiet

tagħhom.

Illi l-korrispondenza eżebita mill-appellant u li saret għan-nom

tagħhom, tinkludi ittra ta' SG Solutions Limited datata 24 ta' Mejju

Biha, id-Dipartiment tal-VAT qed jiġi nfurmat dwar l-

installazzjoni tas-sistema komputerizzata fil-ħanut in kwistjoni u

kif ukoll li ma kienx hemm disponibbilita' ta' 'fiscal printers' fis-suq

Din minnha n-nifisha mhix talba għal eżenzjoni.

Ġiet preżentata wkoll audit certification iffirmata minn Christienne

Puli., Awditur, li pero jirriżulta li din iċ-ċertifikazzjoni ma ġġib

ebda data fuqha.

L-unika indikazzjoni li l-Qorti tal-Maġistrati

setgħet ikollha kienet li din l-ittra ġiet miktuba wara l-24 ta' Mejju

2016 minħabba li tagħmel riferenza għall-ittra mibgħuta minn SG

Solutions Limited imsemmija aktar il-fuq.

Biss minn din iċ-

ċertifikazzjoni ma kienx possibbli għall-Qorti tal-Maġistrati tasal

għal konklużjoni dwar meta din inkitbet u intbagħatet.

A fol 23 hemm imbagħad ittra datata 24 ta' Ġunju 2016, mibgħuta

mid-Dipartiment tal-VAT lill-appellant fejn ġie infurmat li t-talba

tiegħu għall-ħruġ ta' riċevuti ġenerati minn kompjuter kienet ġiet

milqugħa.

F'din l-ittra għalkemm hemm riferenza għal Audit

Certificate of Compliance maħruġ lill-appellant, ma ssir ebda riferenza

għal xi data meta din saret u l-anqas issir riferenza għal xi data meta

r-Request to issue Computer Generated Receipts ġiet magħmula.

Qorti tal-Maġistrati ma kellhiex evidenza biżżejjed b'saħħitha biex

setgħet tikkonkludi fuq bażi ta' probabbilita oġġettiva li t-talba

għall-ħruġ ta' riċevuti komputerizzati saret qabel l-aħħar spezzjoni

li saret fid-data inkriminata.

L-argument tal-appellant li kien tort

tad-Dipartiment li huwa kien baqa' mingħajr l-eżenzjoni minħabba

d-dewmien eżaġerat tad-Dipartiment ma ġiex pruvat fuq livell ta'

probabbilita'.

Minn dan kollu l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tikkonkludi li f'xi

żmien, l-appellant kien ħa l-miżuri meħtieġa biex jiġi konformi mal-

liġi.

Pero ma kienx hemm prova meta huwa għamel dan.

Minkejja

dan iżda, hu baqa jopera l-ħanut tiegħu mingħajr ma kien fil-

pussess ta' sistema oħra flok dik komputerizzata li toħroġ riċevuti

skond il-liġi.

Mill-banda l-oħra pero ġie soddisfaċentement pruvat lill-Qorti tal-

Maġistrati li l-appellant kien ipproċeda bin-negozju tiegħu anke

qabel ma huwa kien ħa l-miżuri biex ikun legalment konformi mal-

Liġi.

Mill-mod kif il-Liġi hija miktuba u mħadma, l-appellant ma

setgħax ikun ġustifikat għal dawn in-nuqqasijiet tiegħu.

Għalkemm mill-lat kummerċjali l-appellant kellu l-urġenza li jiftaħ

għan-negozjoni, mill-banda l-oħra mill-lat fiskali u legali huwa ma

setgħax jopera jekk ma kienx f'qagħda li jwettaq l-obbligi legali

kollha tiegħu.

Lanqas ma huwa ġustifikabbli li l-appellant jgħid li

ma kienx infurmat dwar dak li kellu jagħmel qabel dawn l-

ispezzjonijiet sabiex ikun in regola, peress illi l-injoranza tal-liġi qatt

ma tista tiqiex bħala skuża.

Fuq dawn il-provi, il-Qorti tal-Maġistrati setgħet legalment u

raġonevolment issib ħtija fl-appellant għall-imputazzjoni miġjuba

kontra tiegħu.

Ikkunsidrat : -

Illi kwantu għal dak li għandu x'jaqsam mal-piena imposta din il-

Qorti rat li l-Qorti tal-Maġistrati imponiet piena li kienet fil-

parametri li tipprovdi l-Liġi, in kwantu kienet mitt euro għola mill-

minimu assolut previst mill-Liġi.

Meta l-Qorti tal-Maġistrati

imponiet din il-piena hija ma kkommettiet ebda żball fil-prinċipju

jew inkella imponiet piena li kienet eċċessiva jew manifestament

eċċessiva.

Konsegwentement din il-Qorti ma tistax tvarja d-

diskrezzjoni tal-Qorti tal-Maġistrati li imponiet piena pekunjarja li

kienet kważi l-minimum li setgħet timponi fiċ-ċirkostanzi tal-każ

stante li din kienet tvarja bejn multa ta' mhux inqas minn seba' mitt

euro (€700) u mhux iżjed minn tliet elef u ħames mitt euro (€3,500).

Għal dawn il-motivi din il-Qorti, tiċħad l-appell u tikkonferma sentenza

Deċide

Aaron M. Montfort Dall

Betts


QORTI CIVILI PRIM AWLA ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar t-Tlieta tnax (12) ta' Novembru 2019 Rikors Numru 907/19 FDP Fl-ismijiet Dr James Cortis Gauci Johnston (ID 66119M) bħala mandatarju specjali tas-socjeta' estera Liberty International Aktiengesellschaft Vs John's Group Limited (C-11392) u Raymond Parry (ID 610449M)

Rat ir-rikors datat 23 ta' Settembru 2019, li permezz tieghu r-rikorrenti nomine

talab is-segwenti:

Illi s-socjeta' attrici hija socjeta' estera registrata gewwa Brock involuta fl-industrija tat-turizmu.

L-attrici tikkontrolla l-grupp hekk imsejjah Liberty International Tourism Group li da parti taghha topera fis-settur tat-Turizmu madwar id-dinja b'numru ta' rapprezentanzi f'diversi pajjizi;

Illi fis-sena 2010, l-attrici waslet fi ftehim mas-socjeta' konvenuta sabiex flimkien jinkorporaw kumpanija gewwa Malta, bl-isem ta' Liberty International Malta Limited, li minnha joperaw minn u gewwa Malta.

L- attrici obbligat ruhha li tghaddi l-informazzjoni relatati man-negozju u

prattici taghha gewwa tali kumpannija u li tippermetti lill-kumpanija tuza l-infrastruttura tal-attrici;

Illi 1-partijiet ftehmu wkoll li l-kumpanija kienet ser tippartecipa fl- ispejjez komuni tal-Liberty International Tourism Group u li ghalhekk kellha thallas lill-attrici;

Illi l-partijiet kienu firmatarji ta' Shareholders'Agreement datat it-23 ta' Settembru, 2010 (hawn anness u mmarkat bhala "Dok LB1'1) u permezz tieghu ta' "Liberty International Malta Limited'' u di fatti din giet inkorporata fit-22 ta' Ottubru 2010 b'numru ta' registrazzjoni ta' C-50958;

il-kumpanija bl-isem

jinkorporaw

Illi 51% tal-ishma fi hdan Liberty International Malta Limited kienu mizmuma mill-attrici filwaqt li s-socjeta' konvenuta kellha 49% tal-ishma;

Illi fl-4 ta' Settembru tas-sena 2018 l-attrici u l-konvenuta John's Group Limited iffirmaw "Cancellation of Agreement and Transfer of Shares, (hawn anness u mmarkat bhala "Dok LB2") li permezz tieghu qablu li jitterminaw is-Shareholders' Agreement b'dana illi l-ishma tal-konvenuta John's Group Limited fi hdan is-socjeta' Liberty International Malta Limited jigu trasferiti lill-attrici u l-istess attrici takkwista tali ishma biex b'hekk l-attrici saret l-unika azzjonista tas-socjeta' Liberty International Malta Limited;

Illi f'Settembru tas-sena 2018 gew trasferiti l-ishma kollha tal-konvenuta lill-attrici u di fatti s-socjeta' Liberty International Malta Limited saret kumpanija b'azzjonist wiehed;

Illi fid-data tal-'Cancellation of Agreement and Transfer of Shares' jirrizulta li l-konvenuta John's Group Limited, kellha debiti versu l-attrici rapprezentanti hlasijiet pendenti fl ammont ta' mitt elf Ewro (€100,000) u di fatti l-konvenuta John's Group Limited stess irrikonoxxiet tali bilanc fil- Cancellation of Agreement and Transfer of Shares fi klawsola numru 8 intestata 'Payments' tal-istess ftehim;

Illi permezz tal-imsemmija klawsola 8, il-konvenuta John's Group Limited obbligat ruhha li thallas lill-attrici is-somma ta' mitt elef Ewro (€100,000.00) fuq zewg pagamenti.

L-ewwel pagament fl-ammont ta' hamsin elf (€50,000) kellu jsir sal-10 ta' April tas-sena 2019 u t-tieni pagament fl-ammont ta' hamsin elf (€50,000) sat-18 ta' Gunju tas-sena 2019;

Illi permezz ta' l-imsemmi ftehim, il-konvenut Raymond Parry kien iggarantixxa personalment u in solidum ma' l-imsemmija socjeta' konvenuta, l-obbligi kollha minnha assunti in virtu tal-ftehim de quo, inkluz ghalhekk l-obbligu tal-hlasijiet u oltre kif dovuti in virtu tal- Klawsola Numru 8 fuq imsemmija;

Illi nonostante t-termini cari kristall u maqbula bejn il-partijiet kollha, tali

Illi l-attrici interpellat lill-konvenuti John's Group Limited u lil Raymond Parry bhala garanti, sabiex jonoraw it-termini u obbligazzjonijiet esposti fil-ftehim permezz tal-intavolar ta' ittra ufficjali bin-numru 1997/19 (annessa u mmarkata bhala "Dok LB3", pero' l-konvenuti baqghu inadempjenti;

Illi l-ammont dovut ta' mitt elf Ewro (€100,000) huwa cert, likwidu u dovut, u fil-fehma tal-attrici, l-konvenuti ma ghandhom ebda eccezzjoni x'jissollevaw kontra t-talba u l-pagament tal-istess;

il-proceduri huma applikabbli d- dispozizzjonijiet ghad-dispensa mis-smiegh tal-kawza a tenur ta' l-Artikoli 167 et seq tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili;

Illi dawn il-fatti huma maghrufa personalment mill-attrici.

Ghaldaqstant, l-konvenuti, prevja kwalsiasi dikjarazzjoni necessarja u opportuna u ghar- ragunijiet premessi, ghaliex m'ghandhiex dina l-Onorabbli Qorti:

Tiddeciedi din il-kawza bid-dispensa tas-smiegh ai termini ta' l-

artikoli 167 et sequitur tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta;

Tiddikjara li l-konvenuti, in solidum bejniethom huma debituri tas- socjeta' attrici fis-somma ta' mitt elf Ewro (€ 100,000) a tenur tal- Klawsola Numru 8 tal-Cancellation of Agreement and Transfer of Shares;

Tikkundanna lill-konvenuti, jew min minnhom, in solidum bejniethom sabiex ihallsu lis-socjeta' attrici s-somma ta' mitt elf Ewro (€ 100,000) a tenur tal-Klawsola Numru 8 tal-Cancellation of Agreement and Transfer of Shares;

Bl-ispejjez, inkluz l-ispejjez tal-ittra ufficjali (1997/2019) u bl-imghax dekorribli skont il-ligi kontra l-intimata li r-rapprezantanti u/jew ufficjali taghhom huma minn issa ingunti in subizzjoni

Rat illi fil-15 ta' Ottubru 2019, deher l-intimat Raymond Parry u gharraf lill- Qorti illi kien qieghed jikkontesta t-talbiet kif dedotti u gie awtorizzat jipprezenta eċċezzjonijiet sas-seduta ta' wara.

Rat illi fl-1 ta' Novembru 2019, l-intimati ipprezentaw nota illi bihom ammettew

it-talbiet fil-kawża kif dedotti. (fol 33)

Rat illi, in vista ta' tali ammissjoni, is-socjeta' rikorrenti talbet lill-Qorti sabiex

DECIDE: Il-Qorti; Wara illi rat l-atti kollha processwali, Wara illi rat l-ammissjoni tas-socjeta' intimata John Group Limited u ta' l-intimat Raymond Parry illi saret fl-1 ta' Novembru 2019.

Tilqa' t-talbiet tar-rikorrenti nomine kif dedotti, u ghalhekk; Tiddikjara li l-konvenuti, in solidum bejniethom, huma debituri tas-socjeta' attrici fis-somma ta' mitt elf Ewro (€ 100,000) a tenur tal-Klawsola Numru 8 tal-Cancellation of Agreement and Transfer of Shares;

Tikkundanna lill-konvenuti, in solidum bejniethom, sabiex iħallsu lis-socjeta' attrici s- somma ta' mitt elf Ewro (€ 100,000) a tenur tal-Klawsola Numru 8 tal-Cancellation of Agreement and Transfer of Shares; Bl-ispejjez, inkluz l-ispejjez tal-ittra ufficjali (1997/2019) u bl-imghax dekorribli skont il-ligi kontra l-intimati in solidum bejniethom.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Baxter Schembri Appell numru: 9/2017 Miriam George Copperstone u Shirley Ferris (appellati) Vs GlobalCapital Financial Management Ltd (C 30053) (appellanti) 12 ta' Novembru, 2019.

Dan hu każ ieħor ta' investiment li sar minn retail clients fil-prodott Lifemark

S.A. Secure Income Bond tramite l-parir u servizz li ngħataw mis-soċjeta

Is-somma li ġiet investita kienet £10,389.

Fis-17 ta' Awissu, 2016 l-attriċi George Copperstone ippreżentat ilment quddiem l-

Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji fejn ilmentat li kienu ingħataw parir minn ċertu

John Shaw sabiex l-investiment li kellhom f'Barclays Sterling Bond Fund

jittrasferuh għal-Lifemark.

B'deċiżjoni tas-26 ta' Jannar, 2017 l-Arbitru iddeċieda:-

"Għal dawn il-motivi l-Arbitru qed jiddeċiedi dan il-każ billi jiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-provditur tas-servizz finanzjarju u jilqa' t-talbiet tal-ilmentaturi, fis-sens, li jordna lill-Global Capital Financial Management Ltd.

Tħallas lill-ilmentaturi in solidum bejniethom is-somma ta' tmint elef, mitejn u tmien Liri Sterlini (£8,208.37), li tirrapreżenta s-somma investita ta' £10,389 u li minnha għandha titnaqqas is-somma ta' £2,180.63, flus rikavati mill-ilmentaturi.

Peress li l-ilmentaturi għandhom jitpoġġew bejn, wieħed u ieħor, fl-istess sitwazzjoni ta' meta investew fil-prodott odjern; filwaqt li l-Arbitru jqies il-profil tal-ilmentaturi, u għalhekk jikkunsidra fejn setgħu investew il-kapital, u x'seta' jrendi, qed jikkonċedi imgħax ta' ħamsa fil-mija fis-sena fuq is-somma ta' £8,208.37, bir-rata ta' ħamsa fil- mija fis-sena mid-data tal-investiment sad-data tal-effettiv pagament.

L-ispejjeż tal-każ għandhom jiġu sopportati mill-provditur tas-servizz".

Il-konvenuta appellat u l-aggravji huma:-

L-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji applika ħażin il-Liġi dwar il-preskrizzjoni u qies b'mod ugwalment żbaljat meta t-termini jibdew jiddekorru, b'dan li l-azzjoni odjerna, kellha tiġi dikjara li hi preskritta, u għadaqstant l-esponenti tiġi liberata mill-osservanza tal-ġudizzju; 2.

L-Arbitru Għas-Servizzi Finanzjarji naqas milli jqis il-5 eċċezzjoni tal-esponenti u ċjoe l-effett tal-kriżi finanzjarja dinjija li faqgħet ftit ġranet wara li l-investiment ġie akkwistat, li dan effettivament jikkostitwixxi casus; 3.

Irrispettivament minn kwalunkwe ksur regolatorju li seta' ġie ravviżat, l-Arbitru naqas milli jindaga x'kien in-ness kawżali għat-telf ilmentat mill-ilmentatur, u jekk tali telf effettivament seħħx minħabba tort imputabbli lill-esponenti; 4.

Illi, fil-meritu, il-konklużjoni tal-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji, hija, bir-rispett kollu lejh, ibbażata fuq apprezzament ħażin tal-fatti u l-provi li inġiebu quddiemu u x'aktarx anke extra petita; 5.

Huwa ċara li d-deliberazzjonijiet tal-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji inkludew apprezzament ta' dokumenti li l-esponenti kienet talbet l-isfilz tagħhom mill-istadju bikri tal-każ, fir-risposta tagħha, u dan kien ta' preġudizzju għas-smiegħ u d-deċide ta' dan il-każ; 6.

Illi l-imgħax ma kellux jibda jiddekorri minn meta ngħata s-servizz, ċioe' allura mit- 12 ta' Diċembru, 2008".

L-atturi wieġbu u taw ir-raġunijiet għalfejn il-qorti għandha tiċħad l-appell.

Il-fatti l-iktar rilevanti huma:

Fl-14 ta' Novembru, 2008 l-attriċi u żewġha kellhom laqgħa għand il-

konvenuta u ingħataw il-parir sabiex l-investiment li kellhom fil-Barclays

Investment Fund jittrasferuh fil-Lifemark SA – Secure Income Bond

L-investiment fil-Lifemark sar fit-12 ta' Diċembru, 2008 bil-prezz ta'

Fid-dokument KYC individuals, hemm stampat li l-klijenti huma

L-investiment kien għall-perjodu ta' 5 snin u jimmatura fid-19 ta'

Diċembru, 2013.

Il-flus tal-investituri kienu investiti f'bond listed fil-

Luxembourg Stock Exchange u l-assi kienu parti flus kontanti u parti

poloz ta' assikurazzjoni fuq il-ħajja ta' anzjani fl-Istati Uniti.

B'ittra datata 24 ta' April, 2009 il-konvenuta bagħtet avviż lill-konjuġi

Fenech Russell li fil-31 ta' Marzu, 2009 l-investiment tagħhom kellu valur

ta' £9,568.27.

L-investiment kien tilef 8% tal-valur oriġinali tiegħu.

Tagħrif li baqa' jingħata matul is-sena 2010.

B'ittra datata 27 ta' Awissu, 2010 il-konvenuta infurmat lir-raġel tal-

lil KPMG Advisory S.a.r.l bħala

amministratur proviżorju ta' Lifemark S.A. għall-perjodu ieħor ta' sitt

Fl-ittra jissemma li l-kumpannija kellha liquidity issues u kien hemm

problemi sabiex tipprokura funding for Lifemark.

Minn dak li fehmet il-

qorti, jidher li l-ordni oriġinali li biha KPMG Advisory S.a.r.l inħatret bħala

amministratur proviżorju ta' Lifemark SA, ingħatat fi Frar 2010 (ara

Mill-atti ma jirriżultax jekk dak iż-żmien il-konvenuta

infurmatx lill-attriċi u żewġha b'dak l-iżvilupp.

B'ittra datata 3 ta' Marzu, 2011 il-konvenuta infurmat lir-raġel tal-attriċi

il-poteri

ta' KPMG S.a.r.l bħala

amministratur proviżorju għall-perjodu ta' tlett xhur oħra.

B'ittra datata 15 ta' April, 2011 il-konvenuta infurmat lir-raġel tal-attriċi

li b'efett mill-10 ta' April, 2011 kienu ġew sospiżi l-pagamenti fuq il-

Bonds tal-prodott Lifemark.

Għarrfitu wkoll li l-Issuer tal-prodott kien

għadu qiegħed jipprova jagħmel pjan ta' ristrutturar u eventwalment

iħabbar u jispjega fid-dettall il-pjan.

garanzija li dak il-pjan isir.

B'ittra datata 18 ta' Mejju, 2011 mibgħuta lir-raġel tal-attriċi, il-

Financier (CSSF) f'Lussemburgu kienet ġedded il-poteri ta' KPMG

Advisory S.a.r.l bħala amministratur proviżorju ta' Lifemark S.A. għall-

perjodu ieħor ta' sitt xhur.

Reynold George Copperstone miet fis-sena 2011.

B'ittra datata l-1 ta' Novembru, 2012 il-konvenuta infurmat lill-klijent li

Zolfo Cooper LLP bħala aġent kienet ser tillikwida s-Secured Property

1 Ir-regolatur fil-Lussemburgu.

relatatat ma' dak il-prodott.

Infurmatu wkoll li din il-miżura kienet ser

tittieħed għall-benefiċċju tal-bondholders.

Fis-16 ta' Mejju, 2014 l-atturi ippreżentaw protest ġudizzjarju kontra l-

konvenuta u fih ilmentaw li kienu sofrew danni, konsistenti f'telf ta'

kapital u qligħ, b'riżultat tal-parir finanzjarju li ngħataw sabiex jinvestu

Bejn Frar 2014 u Jannar 2016 l-atturi irċevew pagamenti mingħand il-

konvenuta ta' parti mill-kapital.

Fl-aħħar ittra il-konvenuta infurmat lir-

raġel tal-attriċi li kien ġie mqassam madwar 16.1% tan-nominal value

tal-bonds u li ma kienx hemm iktar ġid x'jitqassam.

B'kollox irkupraw

L-ewwel aggravju jitratta l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni.

It-Tribunal iddeċieda

li għall-każ in eżami tapplika l-preskrizzjoni estintiva ta' ħames snin (artikolu

2156(f) tal-Kodiċi Ċivili).

B'riferenza għall-argumenti tal-konvenuta li japplika l-artikolu 2153 tal-Kodiċi

Ċivili, din il-qorti diġa kellha l-opportunita' li tikkunsidra u tiddeċiedi dwar dan

l-argument f'sentenzi li nghataw fil-21 ta' Ottubru, 2019 li fihom kienet involuta

l-istess konvenuta.

Ir-relazzjoni bejn il-kontendenti hi ta' natura kuntrattwali.

L-Artikolu 2153 japplika għad-delitti u kważi delitti u għalhekk ma japplikax

għall-każ in eżami.

Bħala parti f'kuntratt, il-konvenuta kellha obbligi xi twettaq.

L-inadempjenza ta' dawk l-obbligi twassal għall-jedd tal-parti l-oħra li tfittex

għad-danni.

Hekk ukoll il-qorti ma taqbilx mar-raġunament tal-konvenuta li japplika l-

artikolu 1222 tal-Kodiċi Ċivili.

L-argument tal-konvenuta hu li, ".… t-talba tal-

ilmentaturi appellati, bil-premessa li kellhom l-assigurazzjoni li dan kien

investiment mingħajr riskji, hija mod edukat biex l-ilmentaturi appellati jgħidu

li ġew imqarrqa minn min biegħilhom il-prodott, u proprju fil-kuntest li

effettivament, dan l-investiment mar il-baħar".

Dik id-disposizzjoni tikkonċerna

r-rexxissjoni ta' kuntratt.

L-atturi m'humiex jitolbu għar-rexxissjoni ta' kuntratt

iżda sabiex jingħataw kumpens taħt il-Kap.

555 għall-parir ħażin li ngħata meta

L-Artikolu 2137 tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi li:-

Bla ħsara ta' dispożizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata; mingħajr ma jittieħed qies tal- istat jew tal-kondizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss.

Fid-deċiżjoni l-Arbitru qal:

"Dan huwa argument li ma jistax jirnexxi għaliex mhux tenut li investitur, l-għada li jixtri prodott, imur jagħmel att ġudizzjarju biex jinterrompi preskrizzjnoi meta ma jafx kif ser imur il-prodott.

Anzi, l-konsumatur jidħol f'investiment bit-tama li jmur tajjeb u ma jkollu bżonn jieħu l-ebda passi".

Il-qorti ma taqbilx mat-teżi tal-konvenuta.

Hekk kif sar l-investiment l-atturi ma

setgħux jieħdu passi kontra l-konvenuta għall-kapital għaliex sa dak iż-żmien

Investiment li sar bil-għan li jrendi qliegħ.

L-azzjoni li tissemma fl-artikolu 2137 hi fost'oħrajn għal dawk il-krediti li

jissemmew fl-artikolu 2156(f) tal-Kodiċi Ċivili.

Kreditu li fid-data li nxtara l-

investiment ma kienx jeżisti favur l-atturi.

Permezz tat-tieni aggravju il-konvenuta ilmentat li l-Arbitru naqas milli jqies

il-kriżi finanzjarja li qalet li bdiet fil-15 ta' Settembru, 2008 bil-falliment tal-

L-attriċi u żewġha għamlu l-investiment fit-12 ta' Diċembru,

Għalhekk il-konvenuta kienet taf b'dak li kien għaddej fid-dinja

finanzjarja.

Dan apparti li m'hemmx prova li dak li ġara lil dan l-investiment kien

riżultat tal-kriżi finanzjarja.

Irrispettivament jekk il-falliment tal-prodott kien b'riżultat tal-kriżi finanzjarja,

jibqa' l-fatt li t-Tribunal ikkonkluda li l-konvenuta ma kellhiex tagħti parir lill-

attriċi u lil żewġha sabiex jinvestu f'dak il-prodott.

Il-konvenuta ma tistax taħrab

mir-responsabbilta billi tipprova tistaħba wara l-kriżi finanzjarja.

Inoltre', fin-nota ta' sottomissjonijiet il-konvenuta qalet li l-prodott in kwistjoni

".… ma kienx espost direttament għar-riskju tas-swieq tal-azzjonijiet liema

swieq huma aktar volatili, partikolarment fi żmien ta' kriżijiet ekonomiċi u

finanzjarji mondjali".

Raġunament li jikkontradiċi d-dikjarazzjoni tal-konvenuta

li dak li ġara kien minħabba l-kriżi finanzjarja mondjali.

Fit-tielet aggravju l-konvenuta tilmenta li l-Arbitru naqas milli jindaga x'kien

in-ness kawżali għat-telf ilmentat mill-ilmentatur, u jekk it-telf kienx minħabba

tort imputabbli lilha.

Il-qorti ma taqbilx.

L-obbligu tal-konvenuta bħala financial

advisor kien li tħares l-interessi tal-klijenta tagħha.

tagħha.

L-attriċi u żewġha riedu investiment li kellu small risk.

kull dritt li jistrieħu fuq parir li ngħataw mill-konvenuta, irrispettivament jekk xi

ħadd minnhom qarax il-brochure u fehemu.

Jibqa' fatt li l-konjuġi Fenech

Russell ingħataw parir sabiex jinvestu f'prodott li fih hemm inċertezza u li wassal

sabiex tilfu l-parti l-kbira tal-kapital li investew.

Qabel il-Lifemark il-konvenuti

kienu diġa' investew fil-Barclays Sterling Bond Fund u tilfu parti sostanzjali mill-

Suppost dan l-investiment sar sabiex ma jibqgħux jitilfu.

żmien qasir il-prodott li fih investew mar il-baħar.

L-attriċi spjegat kif:

"Il-GlobalCapital kienu nfurmawna li l-investiment tal-Barclays Sterling Bond Fund kien sejjer lura u s-Sur John Shaw ssuġġerilna ninvestu ġo Secure Income Bond Fund.

Jien u żewġi konna għidna lis-Sur Shaw biex niġbdu kollolx lura, pero' s-Sur Shaw qalilna li aħjar ninvestu f'dan il-Fund, Secure Income Bond, pero' qalilna li ridna nżidu magħhom biex nilħqu l-£10,000 għax ma stajniex ninvestu b'inqas.

Assigurana li dan il-fond kien ibbażat fuq ħafna entitajiet, u qalilna li jekk tfalli xi waħda, l-oħra tagħmel tajjeb għaliha.

Is-sur Shaw qalilna li mhemmx riskju għaliex jekk xi ħaġa ma tmurx tajjeb, kien hemm fallback tajjeb għaliha".

Shaw baqa' ma xehedx fil-kawża.

It-telf li sofriet l-attriċi hi l-aqwa prova li l-

parir li ngħataw ma kienx tajjeb għaċ-ċirkostanzi u bżonnijiet tagħhom.

Bir-raba' aggravju l-konvenuta ilmentat dwar l-apprezzament tal-provi li

għamel l-Arbitru.

M'hemmx prova li Ronald George Copperstone u l-attriċi kellhom

investimenti oħrajn bħall-Lifemark SA.

Fiż-żmien li nxtara l-prodott, il-konjuġi

George Copperstone kienu żewġ pensjonanti.

Ir-raġel kellu diġa 80 sena.

Għall-qorti

hu evidenti li kienu jinvestu xi ħaġa tal-flus sabiex ikollhom ftit iktar qligħ mal-

pensjoni.

Fil-fatt infurmaw lill-konvenuta li, "I am relatively cautious but don't

It-tip ta' investiment li pproponiet il-konvenuta ma kienx

wieħed ta' small risk.

Min tahom il-parir suppost kien jaf li l-prodott li offra ma

kienx addattat għal dak li riedu Fenech Copperstone.

M'huwiex biżżejjed għall-

konvenuta li tirreferi għan-note file li l-attriċi u żewġha iffirmaw waqt il-laqgħa

li saret fl-14 ta' Novembru, 2008.

Dokument li l-konvenuta lanqas biss kellha d-

diċenża li tagħti kopja tiegħu lill-klijenti tagħha u fiha saħansitra inkludiet

Fid-dokument hemm dikjarazzjoni oħra li taqra:

Brochure li hu mimli kliem tekniku u jekk ma tkunx

midħla sew tad-dinja finanzjarja m'intix ser tifhem il-kontenut.

ffirmat l-attriċi u żewġha hi standard form, miktub b'tipi irqaq li l-klijent jintalab

jiffirma f'laqgħa qasira li fih l-interess tiegħu hu li jingħata parir kif jista' jkollu

qligħ sodisfaċenti mill-kapital li jkollu x'jinvesti.

Lanqas ma huwa biżżejjed li

wieħed jirreferi għall-dikjarazzjonijiet bħala li l-passat m'huwiex garanzija tal-

futur, jew li l-klijent jista' jirċievi inqas mill-ammont li rċieva u li l-valur tal-

investiment u l-qliegh jistgħu jinżlu.

Kliem li ma jindirizzax ir-riskji tal-

L-uffiċjal tal-konvenuta li ta l-parir kien jaf li l-konjuġi Fenech Copperstone:

Il-qligħ prinċipali tagħhom kien mill-pensjoni;

Kellhom ftit investimenti, u fir-rigward tal-Barclays Sterling Bond Fund

kienu diġa tilfu parti mill-investiment (ara dokument a fol.

Riedu investimenti li fih ikollhom a small risk;

Il-konvenuta m'offrietx spjegazzjoni kif il-prodott Lifemark SA hu investiment

li jikkwalifika bħala small risk.

Hu veru li fil-brochure tal-prodott hemm dikjarat

Pero' b'daqshekk ma jfissirx li l-prodott hu small risk.

Min jirreklama l-prodott

ovvjament ser jiddeskrivi l-prodott bl-aħjar mod li jħajjar lin-nies li jixtruh.

L-istess konvenuta ma qalet xejn li jista' jikkonvinċi lil din il-qorti li l-Arbitru kien

żbaljat fir-raġunament tiegħu dwar il-prodott, meta qal:

"Dan il-prodott, fost'affarijiet oħra, falla għaliex l-analiżi tal-aspettativa tal-ħajja/mewt tal-life assured ma kinitx korretta.

Aktar ma wieħed idum ħaj, aktar irid idum iħallas premium biex il-polza tibqa' ħajja inkellha titlef il-valur.

Dan joħloq problema ta' likwidita' biex tkompli ssostni finanzjarjament il-mudell kompost minn diversi poloz ta' assikurazzjoni fuq il-ħajja.

Dan kien riskju li ħafna ma tawx każu.

Imma kien fil-fatt aspett importanti ħafna.

Minħabba l-avvanzi fil-mediċina, ħafna nies jibqgħu jgħixu għal żmien itwal, u b'hekk, il-premium irid idum jitħallas għal numru ta' snin aktar.

Jekk l-analisti u nies professjonali li kellhom esperjenza biex janalizzaw dawn il-prodotti ma waslux għal dan, allura lanqas wieħed jistenna li retail investor, bħalma kienu l- ilmentatriċi u żewġha, kellhom ikunu f'qagħda li jagħmlu dan.

Apparti l-fatt ukoll li l-isem SECURE INCOME BOND jagħti lill-investitur bla esperjenza x'jifhem li l-investiment huwa wieħed sikur u bla riskji jew riskji baxxi u limitati.

Jekk wieħed iħares Jekk wiehed ihares lejn il-brochure tipiku tal-SIB jara li mal- ewwel faccata, bi prominenza kbira, hemm rati tajba ta' dhul (Annual Income Over 5 Years), ritratt kbir ta' lighthouse (simbolu tas-serhan il-mohh) u b'indikazzjoni ta' x'inhuma l- beneficcji u l-kwalità tal-prodott: 'Aims to provide return of capital after 5 years: Bond invests in cash and assets by institutions rated 'A' or better by Standard and Poor's or equivalent; Quarterly income option available'.

Ghalkemm fl-istess brochure jissemma li jista' jkun hemm xi riskju ghall-kapital, u jista' jkun hemm xi tnaqqis fl-ahhar, jew jekk tigbed l-investiment qabel, però l-enfasi qieghda fuq il-beneficcji li kien joffri dan il-prodott.

Il-prodott kellu riskji – il-kapital ma kienx garantit, u kif kien se jmur kien pjuttost ibbazat fuq il-performance ta' prodotti ohra simili ta' dak iz-zmien, apparti l- mudelli matematici u l-assumptions li jigu ma' dawn il-mudelli.

Fid-difiża tiegħu, il-provditur isostni li l-falliment tal-prodott ma kienx minħabba li l-prodott ma ħadimx kif ippjanat, imma minħabba ċirkostanzi oħra li hu qatt ma kien jistenna li jantiċipa.

Din id-difiża kienet tkun ġustifikata li kieku dan il-prodott inbiegħ lill-investituri li setgħu jifhmu l-kumplikazzjonijiet tiegħu, u minn jeddhom riedu jirriskjaw.

Ċertament li, dak iż-żmien li nbiegħ l-SIB, ma kienx investiment b'riskju baxx.

Anzi, kien investiment f'kategorija ta' riskju medju għal riskju għoli.

Dan mhux qed jingħad wara li falla imma għaliex in-natura tal-prodott – li jinvesti f'bonds li jinvestu f'poloz tal-assikurazzjoni fuq il-ħajja – u l-istruttura innifisha tal-investiment kienu jagħlu l-SIB partikolari imqabbel ma' prodotti oħra ta' investiment bħal, per eżempju, prodott ta' investiment li jinvestu f'bonds fuq borża.

Kien mistenni li l-provditur kellu jagħmel analiżi oġġettiva tal-prodott li kien se jbiegħ għax, wara kollox, dak kien fid-dmir li jagħmel in the best interst of the client.

L-investituri ma kinux f'qagħda li jagħmlu din l-analiżi huma, u kien mistenni li din l-analiżi ssir mill-provditur.

Ir-riskji li hemm f'paġna 14 ma setgħu qatt jiġu apprezzati minn investitur retail.

Dawn it-tip ta' investimenti huma Asset-Backe Securitiess u huma kumplessi u ta' riskju għoli.

Meta kienu qed jinterpretaw il-Direttiva MIFID, li ġiet applikabbli mill-1 ta' Novembru 2007, kemm l-MFSA kif ukoll l-awtoritajiet regolatorji Ewropej, iddeskrivew dawn il-prodotti bħala prodotti ta' riskju għoli u li huma prodotti kumplessi u li ma kinux igħoddu għal kwalunkwe investitur.

L-Istandard License Conditions (SLC), maħruġin mill-MFSA, jistabbilixxu x'inhu u

x'mhux prodott kumpless.

Prodott isir kumpless jekk, fost'affarijiet oħra, ma

jagħtix liberta lill-investitur jiddisponi jew jifdi l-prodott sknot prezzijiet li huma

aċċessibbli pubblikament, jew jekk il-karatteristiċi tal-prodott ma jistgħux jiġu

mifhuma b'mod faċli mill-investitur retail, u b'hekk, ma jkunx f'qagħda li jagħmel

deċiżjoni infurmata meta jiġi biex jinvesti.

Għar-raġunijiet mogħtija aktar 'il fuq, il-prodott Keydata Lifemark SIB għandu

jitqies bħala prodott kumpless".

Gialadarba prodott jitqies li huwa kumpless, allura l-provditur li jkun qed jagixxi

f'advisory capacity, bhal f'dan il-kaz, irid jaghmel dak li jissejjah suitability test

fuq l-ilmentatur li, fost affarijiet ohra, jinkludu: l-eta`, l-impjieg jew in-nuqqas

tieghu, il-livell ta' edukazzjoni, l-esperjenza fl-investimenti, jekk qattx dahal qabel

M'hemmx dubju li l-konvenuti ma kellhomx l-esperjenza u l-għarfien li jifhmu r-

riskji ta' dak it-tip ta' prodott, li l-parti l-kbira tiegħu kien jikkonsisti f'poloz ta'

assikurazzjoni fuq il-ħajja ta' persuni ta' 65 sena jew iktar fl-Istati Uniti.

varji li kienu jinkludu dak li l-maturity date ta' polza ta' assikurazzjoni tiddependi

minn kemm persuna ddum ħajja.

Iktar ma jgħixu n-nies, iktar irid jitħallas

premium fuq il-poloz.

Dan ovvjament ikollu impatt fuq il-qligħ tal-investiment u

Il-konvenuta ilmentat li l-Arbitru ma qiesx dak li nkiteb fin-nota ta'

sottomissjonijiet dwar il-prodott Lifemark, ".… minn fejn, fuq analiżi u verifika

tal-prodott, kien jirriżulta li ma kienx wieħed ta' riskju għoli dak iż-żmien li ħareġ

il-prodott".

L-argumenti li għamlet il-konvenuta f'sezzjoni 'D' tan-nota ta'

sottomissjonijiet (Informazzjoni rigward il-prodott Lifemark S.A. Secure Income

Bond) sabiex tikkonvinċi lill-Arbitru li dak it-tip ta' investiment ma kienx high

risk, m'humiex konvinċenti.

L-argumenti prinċipali li għamlet m'għandhom

x'jaqsmu xejn mar-riskju ta' dak it-tip ta' investiment.

Il-konvenuta ma qalet

xejn dwar ir-riskju relatat ma' poloz ta' assikurazzjoni fuq il-ħajja li fih kien

jinvesti l-prodott.

Hemm kien qiegħed ir-riskju tal-prodott Lifemark, li 70% tal-

assi tiegħu kien fil-poloz li għandu suq sekondarju limitat.

Hekk per eżempju

jekk it-Traded Life Policy Investment ikollu bżonn il-flus, il-poloz jistgħu

jinbiegħu b'valur inqas.

Dan ovvjament ikollu impatt negattiv fuq il-valur tal-

Kienet il-konvenuta li identifikat il-prodott Lifemark bħala investiment tajjeb

għal diversi retail clients.

Pero' meta tqies ir-riskji li hemm fis-suq tal-poloz ta'

assikurazzjoni fuq il-ħajja, il-konvenuta ma ġġustifikatx id-deċiżjoni li ħadet

meta l-attriċi u żewġha għamlu ċara li jaċċettaw 'small risk'.

Inoltre' l-qorti tosserva li jista' forsi jkun li l-prodott in kwistjoni kien qiegħed

jingħad kummenti pożittivi.

Pero' f'kull każ il-konvenuta kellha d-dmir li tagħmel

stħarriġ indipendenti li jkun jidentifika r-riskji tal-prodott meta tirrakkomandah

lill-klijenti tagħha.

M'hemmx prova li l-konvenuta għamlet dak l-eżerċizzju.

Wara li l-qorti qieset il-provi kollha m'għandha l-ebda dubju li fil-meritu l-Arbitru

ddeċieda skont dak li hu xieraq u ġust, ekwu u raġonevoli (artikolu 19 tal-

għall-każ in eżami.

Fil-ħames aggravju il-konvenuta tilmenta li l-Arbitru ikkunsidra dokumenti li

kienet talbet l-isfilz tagħhom fil-bidu tal-proċediment, u kien ta' preġudizzju

Is-sit hu dwar l-imgħax li l-Arbitru kkundanna lill-konvenuta tħallas lill-atturi,

ċjoe' 5% fuq is-somma ta' £8,208.37 "bir-rata ta' ħamsa fil-mija fis-sena mid-

data tal-investiment sad-data tal-effettiv pagament".

Il-konvenuta lmentat li l-

Arbitru għamel riferenza għal sentenza tal-Prim'Awla fl-ismijiet Evelyn

Boyce Cuthbert et vs Global Capital Financial Management Ltd tal-11 ta' Lulju,

2016 li minnha sar appell.

Tgħid x'tgħid il-konvenuta l-Arbitru kellu dritt jirreferi

għas-sentenza tal-Prim'Awla, irrispettivament hijiex res judicata jew għadx

hemm appell pendenti, ġialadarba kien jaqbel mar-raġunament ta' dik il-qorti

13 tad-deċiżjoni tal-Arbitru).

Is-sitt aggravju jitratta l-imgħax.

L-Arbitru kkundanna lill-konvenuta tħallas

imgħax ta' 5% fuq is-somma ta' £8,208.37, "… bir-rata ta' ħamsa fil-mija fis-

sena mid-data tal-investiment sad-data tal-effettiv pagament".

Ir-raġunament

tal-konvenuta hu li l-imgħax ma kellux ikun dovut mid-data tal-investiment.

Osservat li l-ewwel sejħa li saret, "bi pretensjoni likwidata seħħet b'dawn il-

proċeduri, intavolati fis-17 ta' Awissu, 2016.

Il-protest ġudizzjarju eżebit mill-

ilmentaturi appellati tas-16 ta' Mejju 2014 ma jikkontjeni ebda pretensjoni

likwidata, iżda jżommu l-esponenti responsabbli f'dolo, mora e culpa".

Il-qorti terġa tagħmel riferenza għal dak li jipprovdi l-artikolu 19 tal-Att dwar l-

Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji (Kap. 555).

L-Arbitru jiddeċiedi skont dak li fil-

fehma tiegħu hu "ġust, ekwu u raġonevoli fiċ-ċirkostanzi partikolari u merti

sostantivi tal-każ".

L-Arbitru kkonkluda li dan kien każ ta' misselling u li l-atturi

kellhom jedd li jingħataw kumpens għan-nuqqasijiet tal-konvenuta.

qiegħed jagħmel tajjeb għat-telf fil-kapital li sofrew l-atturi b'riżultat tal-parir

finanzjarju ħażin li ngħataw u li wassal biex investew flushom fi prodott li ma

kienx tajjeb għalihom.

Huma ngħataw il-kumpens għat-telf ta' kapital li sofrew

flimkien mar-rata ta' imgħax ta' 5% mid-data li sar l-investiment.

Deċiżjoni li

fiha l-qorti ma ssib xejn li jmur kontra dak li jipprovdi l-artikolu 26(3)(iv) tal-

Kap. 555 u meħuda skont dak li hu, "ġust, ekwu u raġonevoli fiċ-ċirkostanzi

partikolari u merti sostantivi tal-każ".

Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell bl-ispejjeż kollha kontra l-appellanti.