FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar il-Gimgha, 11 ta' Dicembru, 2020

Ra l-avviz fl-ismijiet premessi pprezentat fil-24 ta' Lulju, 2019 permezz ta' liema l-

atturi talbu li t-Tribunal jordna lill-konvenuti ihallsu s-sooma ta' €2678 ghal hsarat li

sofrew fis-saqaf tal-garaxx taghhom li jinsab 62, Triq Zejtun, Ħal Luqa u fl-ispare parts li

kienu go fih kawza ta' perkolazzjoni tal-ilma mill-fond sovrastanti li huwa proprjeta` tal-

Bl-ispejjez u l-imghax legali kontra l-konvenuti ingunti in subizzjoni.

ispejjez.

Ra r-risposta tal-konvenuti datata 9 ta' Settembru, 2019 permezz ta' liema l-intimati

Illi t-talba attrici hija infondata fil-fatt u fid-dritt u ghandha tigi michuda bl-

Mhux minnu li l-eccipjenti ghandhom ihallsu xi ammonti, in linea ta' danni lill-

atturi u dan kif ser jigi ppruvat ahjar fil-kors ta' din il-kawza.

Sabiex jippreservaw relazzjoni tajba mal-atturi girien taghhom, l-eccepjenti

offrewlhom hlas shih u immedjat tas-somma shiha reklamata minnhom in linea

ta' rifuzjoni ta' spejjez li l-atturi qalu li nkorrew biex sewwew il-hsarat fis-saqaf

irrifjutaw dan

ddepozitawh kontra l-atturi permezz ta' cedola fir-Registru tal-Qorti kompetenti

(Cedola numru 429/2019) prezentata fit-18 ta' Frar, 2019)

Lanqas ma huwa minnu li l-eccipjenti jahtu ghal xi hsara f'possedimenti li l-

atturi kienu jzommu f'dan il-garaxx.

F'kull kaz ma jirrikorrux l-element mehtiega sabiex tirrikorri r-responsabilta`

akwiljana tal-eccipjenti fil-konfront tal-atturi, u dan kif ser jigi ppruvat ahjar fil-

kors ta' din il-kawza.

Salvi eccezzjonijiet ulterjuri.

Sema' x-xhieda tal-Perit Robert Decesare Attard Kingswell u ta' Joseph Treeby u ra d-dokumenti

ezebiti waqt is-seduta tat-3 ta' Dicembru, 2019.

Sema' x-xhieda tal-Perit Robert Decesare Attard Kingswell u ta' Joseph Treeby in kontro-ezami

waqt is-seduta tat-3 ta' Marzu, 2020.

Ra n-nota tal-attur datata 10 ta' Lulju, 2020 bl-affidavit tieghu anness.

Ra n-nota tal-konvenuti datata 10 ta' Settembru, 2020 b'annessi l-affidavits ta'

Sema' x-xhieda tal-attur in kontro-ezami waqt is-seduta tat-2 t'Ottubru, 2020.

Ra n-nota tal-konvenuti datata 14 t'Ottubru, 2020 b'annessi l-affidavits tal-istess

konvenut u b'dokumenti annessi.

tad-9 ta' Novembru, 2020.

Sema' t-trattazzjoni tad-difensuri tal-partijiet.

Ra li l-kawza giet differita ghas-sentenza ghas-seduta tal-lum.

Ha konjizzjoni tac-cirkostanzi kollha tal-kaz.

Ikkunsidra

Illi tali kawza tirrigwardja talba ghall-kumpens ta' hsarat sofferti mill-atturi fil-proprjeta`

taghhom konsegwenti ghall-perkolazzjoni ta' ilma mill-fond sovrastanti appartenenti lill-

Il-konvenuti, da parti taghhom, wiegbu ghall-istess billi eccepew illi huma ma

jahtux ghall-hsarat lamentati, ma jirrikorrux l-elementi mehtiega ghar-responsabilita`

akwiljana da parti tal-istess konvenuti u li fi kwalunkwe kaz huma offrew u ghaddew

sabiex jiddepozitaw fir-Registru tal-Qorti il-hlas shih li, fil-fehma taghhom, kien dovut

minnhom f'tali rigward.

Illi mill-provi prodotti irrizulta kjarament li l-hsara mitluba mill-atturi hija rizultat ta'

perkolazzjoni ta' ilma mill-fond tal-konvenuti ghall-garaxx tal-atturi fejn, oltre l-hsara

strutturali ikkawzata, sofrew ukoll hsara xi parts tal-attur li kienu qed jigu mahzuna fl-

Dwar il-kawza tal-perkolazzjoni tal-ilma il-provi huma univoci.

istess konvenut li f'dan ir-rigward jammetti illi : « jiena mort lura d-dar biex nara nsibx

niezel mit-tank tal-bejt u mort lura nittawwal fil-garaxx tal-attur biex nara kienx ghadu

L-ilma pero` kien waqaf, allura ikkonkludejt li l-hsara kienet f'xi pajp mit-

tank ta' fuq il-bejt ghal gol-kamra tal-banju.

Minkejja dan, fil-kamra tal-banju ma kien

hemm ebda sinjal ta' tixrib jew ta' hriug ta' ilma, Jien cempilt mill-ewwel lill-plumber

tieghi, certu Stephen Depares Scerri, u spjegajtlu x'kien gara, u qalli li kien ser jigi jaghmel ix-

xoghol l-ghada stess » (affidavit tal-konvenut – enfazi mizjuda).

Xehed ukoll il-plumber

inkarigat mill-istess konvenuti sabiex isewwi l-hsara fil-proprjeta` taghhom li f'dan ir-

rigward stqarr : « Biex nipprova nnaqqas il-hsara ghand Mario, bdejt inkisser mill-faccata

l-ohra tal-kantun, li tigi go kamra ohra fid-dar ta' Mario.

U hemmhekk sibt pajp qed

Il-pajp kien tal-Acorn, pero` kif kien isir fiz-zmien meta saret il-kamra tal-banju –

xi 15-il sena ilu – ma kienx hemm elbow u l-pajp stess kien imdawwar fil-kantuniera.

Filfatt, il-pajp ittaqqab minn fejn kien idur. (...)

kollox.» (affidavit ta' Stephen Depares Scerri – enfazi mizjuda) oltre l-persuna li l-ewwel

intebhet bl-ilma li kien hiereg mill-garaxx tal-attur, certa Pauline Giles, u li minnufih

ghazlet li tinforma lill-konvenut peress li « l-garaxx mhux fit-triq taghhom ».

il-perit tekniku inkarigat mill-attur li jikkonferma li l-kagun tal-hsara rizultanti fil-garaxx

tal-attur kienet rizultat dirett tal-perkolazzjoni tal-ilma mill-fond tal-konvenuti :

20 u mmarkat bhala

Illi f'dan ir-rigward jinsab deciz mill-Qrati Taghna li jinkombi fuq il-proprjetarju tal-fond

li jiehu dawk il-mizuri kollha necessarji li jsiru minn kull bonus paterfamilias u dana sabiex

jassigura ruhu li mhux biss ma ssirx hsara lill-proprjeta` tieghu stess imma wkoll li l-ebda

aspett tal-proprjeta` tieghu ma tirreka hsara lil terzi.

Dan ukoll gie ritenut applikabbli fir-

rigward ta' hsara naxxenti minn perkolazzjoni tal-ilma naxxenti minn pajp fejn gie allegat

li sid il-fond li fih kien jinsab tali pajp ma seta' jaghmel xejn da parti tieghu sabiex

jipprevjeni l-hsara rizultanti :

« Il-prova tal-fatt tal-manutenzjoni xierqa tieghu kienet inkombenti fuq il-

Fid-deposizzjoni tieghu, skematikament riportata a fol 66,

il-konvenut jghid li hu jiehu hsieb hafna l-fond pero` ma kienx jiftakar meta kien

l-ahhar darba li nbidel il-pipe.

Issa anke ghal min hu profan l-indikazzjonijiet

huma (anke minn ezami tal-pipe esebit fol 86) li jew il-pipe ma kienx installat

sew jew ma saru l-ebda kontrolli dwaru minn zmien ghal zmien biex jigi accertat

l-istat u l-kondizzjoni tieghu.

Kontrolli dawn li kienu necessarji li jsiru minn

kull 'bonus paterfamilias' sid ta' fond biex jilqa' ghal kull hsara possibbli mhux

biss lil hwejgu izda fuq kollox dawk tat-terzi.

Mir-

rizultanzi processwali anke fuq il-kriterju l-aktar baxx tal-probabilita`, hekk

ritenut sufficcjenti f'kawza civili ghad-danni, din il-Qorti, bl-invers tat-

Tribunal, hi sodisfatta minn ness prossimu bejn kawza u effett biex tkun tista'

takkolla r-responsabilita` fuq il-konvenut appellat."

Qorti tal-Appell (Inferjuri) fit-23 ta' Gunju,

Konsegwentement ghas-surreferit it-Tribunal isib li f'dan il-kaz ukoll, ghalkemm ma jidher

li kien hemm ebda rizultat manifest u vizwali ta' tali perkolazzjoni fil-proprjeta` tal-

konvenut, il-konvenut xorta wahda ghandu jigi ritenut responsabbli ghal tali perkolazzjoni

ta' ilma naxxenti mill-proprjeta` tieghu.

Huwa minnu li l-ilma kien derivat minn pajp

mghoddi fil-hajt fil-proprjeta` tal-konvenut.

Jista' jkun minnu wkoll li, kif stqarr il-

plumber, fiz-zmien illi fih gie mghoddi tali pajp ix-xoghol kien sfortunatament isir (ukoll)

b'dan il-mod u kwindi, kif xehed l-istess Seychell permezz tal-affidavit tieghu, « din it-tip

ta' hsara niltaqa' maghha hafna drabi, partikolarment fuq xoghol li sar fiz-zmien li saret

il-kamra tal-banju ta' Zammit ».

Madanakollu dan m'huwiex sufficjenti sabiex jeskludi l-

htija tal-konvenut ghall-akkadut.

Fil-kaz odjern ukoll kien jinkombi fuq il-konvenut li

jaghmel dak kollu fil-poter tieghu sabiex jevita l-hsara mhux biss lill-proprjeta` tieghu

imma wkoll lill-proprjeta` sottostanti ghalih, inkluz allura li jwettaq il-manutenzjoni kollha

necessarja relattiva ghall-utilitajiet tieghu multo magis jekk dawn kienu ilhom stallati

diversi snin skont uzanzi llum ritenuti qodma.

Irrizulta mill-provi li din ma kenitx l-ewwel

okkazzjoni li l-partijiet kellhom xi jghidu minhabba perkolazzjoni ta' ilma jew materjal

dejjem provenjenti mill-proprjeta` tal-konvenuti ghal-dik tal-atturi.

mod li bih il-pajpijiet jidhru li gew mghoddija mill-proprjeta` tal-konvenut, kellhom ikunu

sufficjenti sabiex jallarmaw lill-konvenuti biex iwettqu da parti taghhom il-kontrolli kollha

Jidher li l-konvenuti stess huma konsapevoli tar-responsabilita` taghhom tenut kont li huma

offraw il-hlas ta' somma ghas-saldu lill-atturi u, wara li dawn irrifjutawha, ghaddew sabiex

jiddepozitaw is-somma ta' €753.10 rapprezentanti l-hsara li ghaliha, skont huma, huma

ghandu jigi ritenut responsabbli (ara f'dan is-sens kopja tac-cedola ezebita fol.

65 tal-

Illi jirrizulta car li l-konvenuti qeghdin ukoll jikkontestaw in-ness kawzali bejn il-hsara

sofferta mill-atturi fir-rigward ta' parts ta' vetturi li kienu jinsabu stivati fil-garaxx

taghhom meta dahal l-ilma u l-perkolazzjoni ta' ilma mill-proprjeta` tal-istess konvenuti.

F'dan ir-rigward il-konvenut xehed, permezz tal-affidavit tieghu, li « (z)gur li l-ilma li

lahaq hareg fil-garaxx matul lejl wiehed – ghax l-ghada filghodu ghalaqt is-supply u waqaf

l-ilma – ma seta' bl-ebda mod ikkawza l-hsara fil-parts li qed jippretendu kumpens taghha

Illi ghandu jinghad illi, fir-rigward tal-mod illi bih it-Tribunal odjern ghandu jifli u jevalwa

l-provi kollha migjuba quddiemu, l-art.

9(2)(b) tal-Att dwar it-Tribunal ghal Talbiet

Zghar jipprovdi kjarament li t-Tribunal:

"għandu jitgħarraf b'kull mod li jista' jidhirlu xieraq u ma jkunx marbut bil-

prattika dwar l-aħjar prova jew dwar xiehda fuq kliem ħaddieħor jekk ikun

sodisfatt lix-xiehda li jkollu quddiemu tkun biżżejjed veritiera li biha jista' jasal

biex jaqtal-każ li jkun qed jittratta".

Illi, tenut kont tas-surreferit, it-Tribunal ghandu jifli l-provi prodotti proprju fil-kuntest ta'

dak li jinsab in kontestazzjoni bejn il-partijiet.

F'dan ir-rigward jinsab b'mod partikulari

kontestat mill-konvenut li hemm nieqes il-prova tan-ness kawzali bejn l-event dannuz u l-

hsara mertu tat-talba odjerna u dana ghaliex ghandu jigi ritenut inverosimili jekk mhux

impossibbli li l-oggetti mahzuna fil-garage tal-atturi jispiccaw danneggjati kawza tas-sadid

kif jidhru fir-ritratti ezebiti mis-surveyor u dana bhala kawza ta' skular ta' ilma fuq medda

ta' lejl wiehed.

It-Tribunal ma jistax ma jinnutax li, lilhinn mill-opinjoni persunali ta' parti

jew ohra f'dawn il-proceduri u lilhinn ukoll minn dak li parti jew ohra tista' tqis verosimili

jew possibbli, ghandha tinghata d-debita importanza lill-esperti teknici li xehdu f'dawn il-

proceduri senjatament lis-surveyor li kwantifika il-valur tal-parts li l-hsara taghhom qed

tigi kkontestata.

F'dan ir-rigward huwa xehed b'mod car hafna quddiem it-Tribunal:

"Qed nigi mistoqsi kemm idum biex ikun hemm dak li qed jigi deskritt bhala

sadid jew corrosion fir-rigward ta' dawn il-parts li r-ritratti tahhom jinsabu

annessi mar-rapport tieghi nghid li dan jiddependi mill-materjal li jkun.

Jekk

ikollok materjal tal-isteel nghid li x'aktarx illi dan lanqas biss ikun … ikun

hemm stainless steel lanqas biss ikun imsaddad pero' fil-kas ta' materjal bhal

ma huwa l-mild steel il-corosion u l-oxygenisation tieghu tista ssehh kwazi

minnufih ezatt kif dan imiss mal-ilma.

Nghid li filfatt dan il-mild steel jintuza

f'vetturi antiki, nghid li f'dan ir-rigward fil-fatt dan kien il-materjal li kien qed

jigi wzat fir-rigward ta' vettura partikolari qed nghid li din il-vettura bejn

wiehed u iehor kienet ilha kostruwietha madwar hamsin sena. (...)

Qed nigi mistoqsi kemm idum sabiex jitrabba s-sadid li jidher fir-ritratt nghid

Din it-tip ta' molla jiena nikkunsidraha b'mod

ghaldaqstant dak li xhedt qabel japplika wkoll fir-rigward ta' din il-molla.

Nghid li dan it-tip ta' sadid tarah wara ftit granet, nghid li jista jkun li wara

gimgha jitrabba s-sadid li jidher fir-ritratt." (enfazi mizjuda)

It-Tribunal ma jsib ebda raguni li tista' twassal sabiex tali xhieda tigi skartata.

jinghad li x-xhud zamm ferm mal-posizzjoni tieghu tul ix-xhieda kollha tieghu anke in

kontro-ezami serrat imwettaq mid-difensur legali tal-konvenuti.

Fuq kollox is-surveyor

Treeby huwa l-uniku espert fil-materja li xehed f'dawn il-proceduri u x-xhieda tieghu

baqghet qatt ma giet kontraddetta minn ebda persuna jew espert iehor inkarigat minn parti

jew minn ohra f'dan ir-rigward.

Fil-fatt il-konvenuti ma ressqux ebda prova teknika li tista'

sservi sabiex timmina l-verzjoni moghtija mis-surveyor Treeby.

Ghaldaqstant qajla jistghu

l-istess konvenuti jippruvaw igiddbu tali verzjoni abbazi ta' meri supposizzjonijiet da parti

taghhom, multo magis, meta x-xhieda tas-surveyor Treeby hija intiza sabiex proprju teskludi

tali supposizzjonijiet.

Illi huwa minnu wkoll li s-surveyor jistqarr ukoll li huwa ma rax il-parts qabel il-jum illi

fih rahom bil-hsara u li ma jeskludix li certu hsara irrizultat minn umdita` jew min-nuqqas

ta' uzu.

Madanakollu, mill-provi prodotti irrizulta kjarament li, ghalkemm il-parts kienu

ilhom mixtrija, il-kundizzjoni taghhom kienet perfetta (f'dan is-sens il-verzjoni mhux

kontraddetta tal-attur in kontro-ezami waqt is-seduta tat-2 t'Ottubru, 2020) qabel l-incident

mertu tal-azzjoni odjerna.

Ghalkemm tali parts kienu jinsabu mal-art, l-art tal-garaxx tal-

konvenuti hija mghottija bil-madum tac-ceramika u l-parts kienu merfughin mill-art

permezz ta' pellets (xhieda tal-konvenut waqt is-seduta tad-9 ta' Novembru, 2020) jew

almenu kartun (skont ix-xhieda tal-attur moghtija waqt is-seduta tat-2 t'Ottubru, 2020).

Illi sar ukoll tentattiv da parti tal-konvenuti li jippruvaw jirreferu ghall-possibilita` li l-

hsara sehhet f'incident anterjuri ghal dak mertu tal-kawza fejn jidher li kien skula, dik id-

darba, xi drenagg fil-proprjeta` tal-atturi.

Madanakollu l-atturi wiegbu ghal din l-

allegazzjoni wkoll billi fissru li l-hsara fil-parts hija necessarjament konsegwenti ghall-

incident mertu tal-kawza odjerna u dana ghaliex "id-drenagg hareg minn quddiem u mhux

minn wara u kwindi l-materjal li skula, skula minn post differenti" (ara f'dan is-sens ix-

xhieda moghtija mill-attur waqt is-seduta tat-2 t'Ottubru, 2020).

Hekk ukoll, lanqas jistghu

il-konvenuti ragjonevolament jikkontendu li huma m'ghandhomx jigu kkundannati ihallsu

ghall-hsara reklamata mill-atturi ghaliex dawn messhom ma haznux il-parts mertu tal-

kawza fil-proprjeta` taghhom (skont ix-xhieda tal-konvenut in kontro-ezami: "jekk tassew

dawn l-oggetti li gew imhassrin huma ta' valur, dawk l-oggetti suppost tqieghdu x'imkien

iehor u mhux thallew hemmhekk fil-garaxx iktar u iktar jekk thallew mal-art" – xhieda tal-

konvenut moghtija in kontro-ezami fid-9 ta' Novembru, 2020).

Id-dritt ta' proprjeta` fih

innifsu jikkomprendi id-dritt tal-proprjetarju li juza liberament il-fond tieghu (kjarament

entro l-limiti tal-obbligi legali tieghu) u kwindi l-attur kien fil-liberta` kollha li jutilizza il-

garaxx tieghu ukoll billi jahzen fih il-parts relattivi ghad-delizzju tieghu tal-karozzi anke

ghaliex b'tali agir da parti tieghu ma kien qed jilledi ebda dritt ta' terzi.

Jekk, min-naha l-

ohram kien hemm obbligu, certament li dan kien dak li jinkombi fuq il-konvenuti illi

jwiegbu ghall-hsara li torigina mill-proprjeta` taghhom anke jekk mhux volontarjament

ikkawzata minnhom u certament mhux li l-atturi jigu prekluzi milli jutilizzaw il-proprjeta`

taghhom kif koncess lilhom mill-ligi fil-biza' li l-konvenut inadempjenti jikkawzalhom

hsara fil-proprjeta` taghhom.

Illi tenut kont tas-surreferit it-Tribunal isib li l-atturi irnexxielhom jippruvaw it-talba

taghhom almenu fuq bilanc ta' probabiltajiet u dana limitatament fis-sens li l-hsara mertu

tal-azzjoni odjerna hija tassew almenu naxxenti mill-perkolazzjoni tal-ilma li sehhet mill-

fond tal-konvenuti.

Illi lilhinn mis-surreferit pero` jinkombi wkoll fuq it-Tribunal l-obbligu li jiddetermina jekk

hemmx lok ta' kontributorjeta` da parti tal-atturi ghall-hsara lamentata minnhom tenut kont

ukoll l-obbligu li jinkobi fuqhom dawk l-atti kollha ragjonevoli intizi sabiex

jimminimizzaw kemm jista' jkun id-dannu rekat lilhom.

Is-surveyor acceda fuq il-post fil-

20 ta' Dicembru, 2018 (f'dan is-sens ir-rapport redatt minnu bl-istess datat u ezebit bhala

24 tal-process) wara li sehh l-incident mertu tal-kawza meta, skont kif

dikjarat mill-attur stess, il-parts baqghu mhux ixxuttati ("Fuq mistoqsija tat-Tribunal

nghid li jiena lanqas ma xxuttajthom jew missejthom b'xi mod dawn il-parts." xhieda

tal-attur in kontro-ezami waqt is-seduta tat-2 t'Ottubru, 2020).

F'dan ir-rigward it-Tribunal

isib li tenut kont il-mghoddija taz-zmien bejn id-data tal-incident u l-data li fiha s-surveyor

spezzjona l-parts mertu tal-kawza, kien certament jinkombi fuq l-istess attur, li jaghmel

dak kollu fil-poter tieghu sabiex jara li jimminimizza d-dannu u jara li d-dannu rekat ma

jkomplix jikber.

Huwa car li, skont ix-xhieda tal-istess surveyor Cortis, il-hsara fil-mild

steel kawzata mill-ilma li nizel ghal fuq tali parts u li jwassal ghal corrosion pressokke`

immedjata, certament li tkompli tigi aggravata jekk ma jsirx dak kollu mehtieg sabiex l-

umdita` kkawzata minn tali tixrib tigi kemm jista' jkun eliminate minnufih.

Ma jidhirx li l-

ixxuttar ta' tali parts kien jinvolvi xi piz sproporzjonat fuq l-attur; anzi dan kien proprju l-

minimu li wiehed kien jistenna sabiex tigi evitata hsara ulterjuri.

attur li f'dan ir-rigward jistqarr li l-parts hallihom imxarrbin zgur sakemm rahom is-

surveyor Cortis sitt ijiem wara li dahal l-ilma ghandu minghand il-konvenuti (f'dan is-sens

ir-rapport tal-Pulizija ezebit a fol.

29 jirreferi ghad-data tal-14 ta' Dicembru, 2018 bhala d-

tas-surveyor Treeby kif hawn fuq diga` riportata, tali nuqqas da parti tal-atturi certament li

kkontribwixxa ghall-hsara riskontrata mill-istess surveyor madwar sitt ijiem wara li sehh

Illi, tenut kont tas-surreferit, it-Tribunal ikollu tabilfors isib li l-atturi ikkontribwew ghall-

hsara lamentata minnhom stess proprju bin-nuqqas taghhom li jixxottaw il-parts imxarrbin

bil-konsegwenza li dawn thallew ikomplu jissaddu.

Tenut kont tal-fatt li, skont is-surveyor

Cortis tali sadid jirrizulta f'certu kazi minnufih kif il-mild steel imiss mal-ilma u f'kazijiet

ohrajn ftit granet wara li l-istess hadid imiss u jibqa' espost ghall-ilma (xhieda ta' Cortis in

kontro-ezami waqt is-seduta tat-3 ta' Marzu, 2020), it-Tribunal qieghed jiddetermina, avut

rigward ghall-prospett tad-danni ezebit mill-istess atturi u wkoll ghar-rapport u ghax-

xhieda tas-surveyor Cortis li l-partijiet jahtu f'ishma ugwali ghall-hsara riskontrati fl-istess

Konsegwentement ghas-surreferit, it-Tribunal ser jikkundanna lill-konvenuti sabiex ihallsu

lill-atturi l-ispejjez kollha naxxenti mid-danni strutturali sofferti mill-garaxx taghhom

bhala konsegwenza tal-perkolazzjoni tal-ilma u l-ispejjez peritali oltre nofs l-ispejjez

relatati mill-parts msaddin u nofs l-ispejjez tas-surveyor appuntat f'tali rigward.

Skont il-

prospett ezebit mill-atturi stess il-konvenuti (Dok.

19 tal-process) huma kwindi

tenuti jhallsu s-somma ta' €620, €85 rapprezentanti spejjez peritali, nofs €1783 u €35 (nofs

€70 imhallsa lis-surveyor Treeby) ghas-somma globali ta' €1631.50

Ghaldaqstant it-Tribunal qieghed jaqta' u jiddeciedi dan il-kaz billi filwaqt li jilqa'

limitatament it-tielet eccezzjoni tal-konvenuti sakemm kompatibbli mas-surreferit, jichad

il-bqija tal-eccezzjonijiet tal-konvenuti, isib li l-konvenuti jahtu ghall-hsarat strutturali u

ghal nofs il-hsara relattiva ghall-parts mertu tal-kawza, konsegwentement jilqa' l-

limitatament u sakemm kompatibbli mas-surreferit it-talba attrici u kwindi jikkundanna

lill-konvenuti jhallsu lill-atturi s-somma ta' elf, sitt mija u wiehed u tletin euro u hamsin

centezmi (€1631.50) in rapprezentanza ta' kumpens ta' danni inkorsi mill-istess atturi

ikkagunati mill-konvenuti bl-imghax legali fuq is-somma hekk likwidata mid-data tas-

sentenza u bl-ispejjez jigu spartiti in kwantu ghal terz (1/3) mill-atturi u in kwantu ghal

zewg terzi (2/3) mill-konvenuti.


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) MAGISTRAT DR. CHARMAINE GALEA Illum 11 ta' Dicembru 2020 Rikors numru 232/2019 Fl-Atti tal-Ittra Ufficjali 1902/19 Auto Sales Limited (C491) Vs Retrams Limited (C81153)

ta' Ottubru 2019

Il-Qorti, Rat ir-rikors ta' Retrams Limited (aktar 'l isfel «is-socjeta rikorrenti ») fejn fil-15 ipprezentat ippremettiet is-segwenti :- « Illi s-soċjeta' rikorrenti xtrat mingħand Auto Sales Limited 15-il karozza Renault Twizy għall-prezz ta' €9,600 għal kull karozza u dan permezz ta' 15-il kuntratt ta' bejgħ individwali.

Kopja ta' wieħed mill-kuntratti hawn anness u mmarkata Dok A. Illi inħarġet kambjali waħda għall-prezz globali ta' Disgħa u Erbgħin elf ewro (€49,000) iffirmata mir-rapprezentant tas-soċjeta' rikorrenti Lydon Buttigieg Scicluna.

Kopja tal-kambjala annessa u mmarkata bħala Dok B; Illi s-soċjeta rikorrenti diġa ħallset lis-soċjeta' Auto Sales Limited is-somma ta' €39,400 mill-imsemmija kambjala, u dan anke kif ikkonfermat mis-soċjeta' Auto Sales Limited fl-ittra uffiċċjali 1902/2019, annessa u mmarkata Dok C; Illi Auto Sales Limited (C491) permezz tal-ittra uffiċċjali 1902/2019 bdiet il- proċess sabiex taħt il-provvedimenti tal-Art.

253(e) tal-Kap.

liema kambjala ġiet

tirrendi il-bilanċ pendenti ta' €9,600 fuq il-kambjala hawn annessa bħala titolu eżekuttiv; Illi s-soċjeta' esponenti qed tintavola dan ir-rkors ai termini tal-proviso tal- istess Art.

253(e) tal-Kap 12 li jipprovdi illi "illi l-qorti kompetenti skont il- valur tal-kambjala jew promissory note tista', b'digriet li ma jkunx appellabbli, tissospendi l-eżekuzzjoni ta' dik il-kambjala.… minħabba illi l-firma fuq dik il-kambjala jew promissory note ma tkunx tagħha jew tal-mandatarju tagħha jew fejn dik il-persuna tressaq raġunijiet oħra gravi u validi biex topponi dik l- eżekuzzjoni".

Illi fil-każ in ezami, Auto Sales Limited ma onorawx il-ftehim bejn il-partijiet u ingannaw lis-socjeta' rikorrenti.

Dana seħħ peress li Auto Sales Limited ma onoratx l-obbligu assunt minnha li skatta mal-bejgħ tal-karozzi Renault u dan peress li l-karozzi ma setgħux jiġu assikurati biex jinstaqu fit-toroq ta' Malta.

Ir-rikorrenti sabu diffikultajiet kbar f'dan ir-rigward u kellhom jagħmlu xaharejn ma joperawx minħabba din ir-raġuni, għaliex ma setgħux jikru l- karozzi mingħajr ma jkunu koperti b' polza ta' assikurazzjoni.

In oltre, waħda mill-karozzi kellha difetti li ma instabitx raġuni għalhom u damet għand Auto Sales Limited għal sitt xhur sħaħ minn wara id-data tax-xiri mingħajr ma ingħata ebda forma ta' kumpens għal dan.

Illi l-vetturi kienu ukoll suġġetti ta' diversi difetti oħra, fosthom li il-handbrakes kienu jeħlu u konsegwenza ta' hekk il-karozzi ma jkunux jistgħu jinstaqu.

Illi in oltre dan kollu, għalkemm is-Soċjeta intimata kienet obbligata tipprovdi għal servizz ta' towing, dan repetutament ma kienx ikun disponibbli u s-soċjeta rikorrenti kienet tagħmlu a spejjeż tagħha.

Illi dan ikkawza dannu lir-rikorrent li huwa ċert u likwidu b' valur totali ta sittax-il elf, tlett mija u sebgħin ewro (€ 16,370), li jinkludu telf ta' profitt fuq karozza waħda kif ukoll polza ta' assikurazjoni u spazju ta' parkeġġ imħallsa għal xejn għal sitt xhur sħaħ valur ta' tmint elef, mija u disgħa u erbgħin ewro (€8149), tlett elef u erbgħa u għoxrin ewro (€3024) imħallsa għas-servizz ta' towing bejn is-sena 2019 u 2019 u erba' mitt ewro (€400) f'rifużjonijiet li kellhom jagħtu lill-klijenti fl-istess sinin, kif ukoll circa erba t'elef u tmien mitt ewro (€4800) telf ta' profitti fl-2019 hekk kif 3 karozzi għamlu tlett xhur għand

is-soċjeta' intimata.

Illi ta' dan kollu, ir-rikorrenti ma ingħata ebda kumpens;

Illi l-liġi ma tipprovdix definizjoni ta' raġunijiet gravi u validi għaliex l-

eżekuzzjoni tal-kambjala għandha tiġi sospiża u għaldaqstant din hija

diskrezzjoni assoluta tal-qorti sabiex tiddetermina tali raġunijiet.

Illi l-fatti kif esposti f'dan ir-rikors, u li se jiġu ppruvati waqt is-smiegħ,

jikkostitwixxu raġunijiet gravi u validi, suffiċjenti sabiex il-bilanċ pendenti ta'

€9,600 mill-kambjala in kwistjoni jiġi sospiż milli jiġi dikjarat titolu eżekuttiv.

jista'

jqanqal

eċċezzjonijiet personali,

Illi huwa prinċipju stabbilit fil-ġurisprudenza nostrana illi kambjala tottjeni biss ħajja bħala obligazzjoni separata mill-obligazzjoni prinċipali meta tiġi girata favur terzi.

Illi l-kambjala in kwistjoni ma ġietx ġirata favur terzi u għalhekk tippermeti għal-eċċezjonijiet personali fil-kontront tal-intimat.

Illi fil-kawza fl-ismijiet Emanuel Dimech Pullicino vs Francis Bugeja Brewer, datata 21 ta' Ottubru 2016, il-Prim Awla tal-Qorti Civili pprovdiet illi "...meta l-kambjala ma tiġix iġġirata favur terzi, ma tiġix miftuma mill-obbligazzjoni oriġinali u allura din (eċċezjonijjiet personali) tal-aħħar tkun tista' tiġi meħuda in kunsiderazzjoni".

Fl-istess kawza l-Onorabbli Prim Awla tal-Qorti Civili tagħmel referenza għas- sentenza repetutament ċitata mill-Qrati tagħna ta' Edgar Mc Keon nomine vs Henry Damanin", deċiża mill-Qorti tal-Kummerċ fil-21 ta' Novembru 1940 li tgħid illi "meta l-kambjala ma tkunx ġiet negozjata u tibqa' f'idejn il-kreditur oriġinali, bħall- kompensazzjoni, il-pagament, jew il-maħfra totali jew parzjali tal-ammont kambjarju" Illi f'Emanuel Dimech Pullicino vs Francis Bugeja Brewer, il-Prim Awla tal-Qorti Civili pprovdiet ukoll illi l-Indaġni tal-Qorti tal-Proċedura Odjerna għandu jkun biss wieħed prima facie u l-qorti m'għandiex tidħol fid-dettal tal-vertenzi allegati hekk kif ir-rikorrent ikun qed jitlob biss l-opportunita' li jiddefendi l-każ tiegħu fl-azzjoni stipulata mill-Kodiċi Kummerċjali u ċioe' l-Azzjoni kambjarja.

Għaldaqstant l-esponent jitlob bir-rispett lil din l-Onor.

Qorti sabiex ai termini tal-proviso tal-Artikolu 253(e) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta jogħġobha tissospendi l-eżekuzzjoni tal-kambjala u dan prevja kull dikjarazzjoni li dina l- Onorabbli Qorti tħoss bħala neċessarja."

Rat ir-risposta tas-socjeta` Auto Sales Limited (aktar 'l isfel « is-socjeta` intimata ») ipprezentata fit-18 ta' Novembru 2019 li permezz taghha esponiet is-segwenti :- "1.

It-talba tas-socjeta' konvenuta ghandha tigi michuda stante li r-ragunijiet

li taghti s-socjeta' konvenuta sabiex issejjes it-talba taghha (i) mhumiex relatati

mal-firma fuq il-kambjali; u (ii) mhumiex ragunijiet gravi u validi bizzejjed kif

jesigi l-artikolu 253(e) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta.

Skont il-procedura ai termini tal-artikolu 253(e) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta'

Malta, oppozizzjoni ghall-ezekuzzjoni ta' kambjali tista' ssir biss jekk (i) il-

firma fuq il-kambjali m'hijiex ta' min accettahom jew (ii) fejn hemm ragunijiet

gravi u validi bizzejjed.

Is-socjeta' konvenuta ma ressqet ebda difiza dwar ir-rekwiziti formali tal-

kambjata in kwistjoni, wisq anqas dwar il-firma tar-rapprezentant tas-socjeta'

Anzi, huwa car li s-socjeta' konvenuta accettat din il-kambjala peress illi diga' ghamlet hlas konsiderevoli ta' €39,400 u fadal biss €9,600 x'jithallas, kif ammess fir-rikors taghha stess.

Is-socjeta' konvenuta ssostni fir-rikors taghha li r-ragunijiet gravi u validi huma li (i) s-socjeta' konvenuta sabet diffikultajiet biex tohrog polza ta' assigurazzjoni fuq vetturi li xtrat mis-socjeta' rikorrenti; (ii) li wahda minn dawn il-vetturi kienet kolpita bid-difetti u li din inzammet ghand ir-rikorrenti ghal sitt xhur shah minghajr ma nghata kumpens; (iii) difetti ohra fil-vetturi bhal handbrakes li wehlu; (iv) servizz ta' towing li allegatament ma kienx inghata.

Il-konsiderazzjonijiet tal-Qrati taghna dejjem kienu tali li ragunijiet gravi u serji ma jistghux ikunu aktar ampji mir-ragunijiet ikkontemplati mil-ligi specjali (il-Kodici tal-Kummerc Kap. 13 tal-Ligijiet ta' Malta) biex izommu kambjala milli tithallas.

Fil-fatt, u dan jinghad minghajr pregudizzju ghall-ghemil mis-socjeta' rikorrenti ta' sottomissjonijiet ulterjuri f'waqthom, fil-kawza citata mis-socjeta' konvenuta, il-Qorti spjegat x'jista' jikkostitwixxi raguni gravi u serja fil- kuntest tal-artikolu 253 (e) tal-Kap.

Minkejja dan, il-Qorti f'dik il-kawza kienet laqghet it-talba ghas-sospensjoni wara li kkunsidrat il-provi, fuq bazi prima facie, wara li l-partijiet ma kinux qablu dwar l-ammont li kien thallas, li certament mhuwiex il-kaz hawnhekk.

Kif ser jigi spjegat f'aktar dettall waqt it-trattazzjoni ta' din il-kawza, is- socjeta' konvenuta m'ghandhiex ragunijiet validi u serji kif mitlub taht l- artikolu 253(e) tal-Kap.

12 stante li kellha rimedji ohrajn ex lege sabiex (fl- interess taghha) tevita l-procedura mibdija mis-socjeta' esponenti u liema rimedji l-istess socjeta' konvenuta ghazlet li ma taghmilx uzu minnhom.

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet suesposti, is-socjeta' esponenti titlob bir-rispett lil din l-Onorabbli Qorti sabiex tichad it-talba tas-socjeta' konvenuta fl-intier taghha u tirrendi l-porzjon tal-kambjata li ma thallax mill-istess socjeta' konvenuta esegwibbli."

Rat l-affidavit ta' Lydon Buttigieg Scicluna ;

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet; Rat illi l-kawza giet imhollija ghal-lum ghal digriet.

l-ezekuzzjoni

Ikkunsidrat : Illi l-mertu fis-semplicita` tieghu huwa illi s-socjeta` rikorrenti xtrat numru ta' vetturi minghand is-socjeta` intimata versu l- perezz ta' disgha u erbghin elf ewro (€49,000).

Rigward dan il-bejgh inharget kambjala wahda.

Peress li kien fadal bilanc x'jithallas, is-socjeta` intimata pprocediet ai termini tal- artikolu 253 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta sabiex tirrendi l-bilanc pendenti bhala titolu ezekuttiv.

Illi min-naha taghha, s-socjeta` rikorrenti intavolat dawn il- tal-imsemmija proceduri biex kambjala ai termini tal-proviso tal-artikolu 253 (e) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta.

L-imsemmi proviso jistipula illi : "B'dan iżda illi l-qorti kompetenti skont il-valur tal-kambjala jew promissory note tista', b'digriet li ma jkunx appellabbli, tissospendi l-eżekuzzjoni ta' dik il- kambjala jew promissory note kollha jew f'parti minnha u sew suġġett għal garanzija kif ukoll mingħajrha, fuq rikors tal-persuna li tkun qed topponi l-eżekuzzjoni ta' dik il-kambjala jew promissory note kif fuq imsemmi, u li għandu jsir fi żmien għoxrin jum min-notifika tal-ittra uffiċjali li tintbagħat biex tirrendi l-istess kambjala jew promissory note esegwibbli, minħabba illi l-firma fuq dik il-kambjala jew promissory note ma tkunx tagħha jew tal- mandatarju tagħha jew fejn dik il-persuna tressaq raġunijiet oħra gravi u validi biex topponi dik l-eżekuzzjoni u f'dak il-każ biex persuna tesiġi l-ħlas ta' dik il- kambjala jew promissory note tkun trid tipproċedi b'kawża skont id- dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Kummerċ."

Illi mir-rikors promutur jirrizulta illi s-socjeta` rikorrenti qieghda tissottometti illi hemm ragunijiet gravi u validi sabiex din il-Qorti tordna s-sospensjoni tal-ezekuzzjoni tal- kambjala de quo.

Illi dwar "ir-ragunijiet gravi u validi", il-Qrati tagħna elaboraw il-prinċipji li ġejjin:

il-liġi ma tgħidx x'inhuma tali raġunijiet gravi u validi.

Il-leġislatur ħallihom għad-diskrezzjoni tal- qrati biex jaraw huma, l-każ partikolari li jitressaq quddiemhom, x'tista' tkun ir-raġuni tajba u gravi li

twassalhom jordnaw it-twaqqif tal-eżekuzzjoni ta' kambjala jew promissory note.1 "Ċertament li r-raġuni valida m'għandhiex tkun waħda frivola għax kif tgħid l-istess liġi, ħlief l-każ tal- firma r-raġuni trid tkun gravi u valida u dan jagħmilha ċara li persuna ma tistax kapriċċjożament topponi tali eżekuzzjoni";2

(ii) din il-proċedura li ddaħħlet fis-sena 2004 fil-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili f'dan ir-rigward kienet maħsuba biex tagħti rimedju lil min ikun intalab li jħallas kambjala jew promissory note maħruġa skont il-Kodiċi tal-Kummerċ u jkun hemm raġuni tajba biex iżomm l-eżekuttività tagħha jew il-ħlas mitlub.

Min-naħa l- oħra, wieħed irid iżomm f'moħħu li din il-proċedura tirreferi għal titoli eżekuttivi u t-tifsira għall- eċċezzjoni kontra l-eżekuttività tal-istess titoli ma tridx tkun waħda wiesgħa li ġġib x-xejn l-effetti ta' titoli bħal dawn.

Huwa għalhekk li l-liġi ssemmi raġunijiet "gravi u validi" biex twaqqaf l-eżekuttività tagħhom, fejn dan jitħalla jsir;

(iii) dawn ir-raġunijiet gravi u validi ma jistgħux ikunu usa mir-raġunijiet maħsubin mil-liġi speċjali – il- odiċi tal- ummerċ – biex iżommu milli kambjala titħallas.

"Il-Qorti hija tal-fehma li tali raġunijiet gravi ma jistgħux ikunu usa mir-raġunijiet maħsubin mil-liġi speċjali – il-Kodiċi tal-Kummerċ – biex iżommu milli kambjala titħallas.

Lanqas ma hija tal- fehma li fi proċedura bħal tal-lum, il-Qorti tistħarreġ il-mertu ta' xi kwistjoni li tolqot is-siwi tal-kambjala nnifisha jew tal-obbligazzjoni li fiha titnissel, liema stħarriġ jidher li jmissu jsir f'kawża li tressaq speċifikament għal dan il-għan.

Kulma trid il-liġi f'din il-proċedura hu li l-Qorti tara jekk hemmx l- raġunijiet

serji biżżejjed biex

1 Vide s-sentenza moghtija minn din il-Qorti diversament preseduta fis-16.12.200 l-kawża - ismijiet Henry Manduca vs. Publishers Enterprises Group (PEG) Ltd.

2 Vide Giovanni Simiana vs. Ronald Camoin – Prim'Awla de iża l-05.02.2008.

esekuzzjoni tal-kambjala tkun."3

illi minhabba

Illi r-raguni li taghti s-socjeta` rikorrenti ghat-talba taghha ghas-sospensjoni hija illi s-socjeta` intimata ma onoratx il- ftehim peress li l-vetturi mixtrija minghanda ma setghux jigu assikurati biex jinstaqu f'Malta, liema diffikulta` giet sorvolata biss wara xaharejn.

Di piu`, is-socjeta` rikorrenti tissottometti illi l-vetturi kellhom diversi difetti, filwaqt li s-socjeta` intimata, ghalkemm obbligata tipprovdi servizz ta' towing, ripetutament ma pprovdietx l-istess servizz bir-rizultat li s- socjeta` rikorrenti kienet taghmlu a spejjez taghha.

Is-socjeta` rikorrenti tissottometti l-agir tas-socjeta` intimata hija sofriet danni fl-ammont ta' sittax-il elf, tliet mija u sebghin ewro (€16,370).

Ghaldaqstant is-socjeta` rikorrenti tishaq li dan kollu jammonta ghal "ragunijiet gravi u validi" li abbazi taghhom din il-Qorti ghandha d-diskrezzjoni li tissospendi l-ezekuzzjoni tal-kambjala de quo.

Ikkunsidrat: Illi fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha, is-socjeta` intimata, tishaq illi r-ragunijiet imressqa mis-socjeta` rikorrenti ghala ma onoratx il-kambjala huma kollha skuzi sabiex ma thallasx.

Hija tishaq ukoll illi tant m'humiex ragunijiet gravi u validi illi s-socjeta` rikorrenti ma ressqet l-ebda azzjoni sabiex tikkawtela l-pretensjonijiet taghha.

Illi wara li din il-Qorti hadet in konsiderazzjoni r-ragunijiet imressqa mis-socjeta` rikorrenti, u kif ukoll is-sottomissjonijet finali tas-socjeta` intimata, tqis illi ghalkemm sa issa is-socjeta` rikorrenti ma ressqitx xi kawza appozita biex tholl il-bejgh de quo, ir-ragunijiet imsemmija minnha ghala qieghda topponi ghall-ezekuzzjoni tal-kambjala de quo, meta mehudin flimkien jaghtu lok sabiex din il-Qorti tikkonkludi li huma ragunijiet gravi u validi ghal tali sospensjoni.

Illi din il-Qorti mhux se tidhol fil-mertu tal-vertenza li jista' jkun hemm bejn il- partijiet, ghaliex din trid tigi ezaminata semmai f'azzjoni

3 Sentenza mogħtija mill-Prim'Awla (JRM), fis-07.

2008 fl-ismijiet Gaffarena Holdings Limited vs. Seaborg Co. Limited.

appozita, pero` prima facie hija tal-opinjoni illi s-socjeta` rikorrenti ghandha ragunijiet li ghalihom tista' titlob ghas- sospensjoni tal-ezekuzzjoni tal-kambjala in kwistjoni.

Dan naturalment qieghed jinghad minghajr ebda pregudizzju ghall-mertu li kif diga inghad irid jigi indagat fil-kawza vera u proprja.

DECIDE Ghal dawn il-motivi, il-Qorti qieghda, ai termini tal-artikolu 253 (e) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta, tissosspendi l- ezekuzzjoni tal-kambjala ghall-bilanc pendenti ta' disat elef u sitt mitt ewro (€9600) kif imsemmija fl-ittra ufficjali numru 1902/2019 ipprezentata fis-17 ta' Settembru 2019 u esebita a fol.

12 tal-process.

L-ispejjez ta' din il-procedura jibqghu bla taxxa bejn il- partijiet. ______________________ Dr. Charmaine Freddi Zahra Preca

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) MAGISTRAT DR. CHARMAINE FERANDO Illum 11 ta' Dicembru 2020.

Il-Qorti, Rat ir-Rikors tal-attur ipprezentat fid-19 ta' Novembru 2019 fejn talab lil din il-Qorti sabiex tikkundanna lill- konvenut ihallsu s-somma ta' erbatax-il elf, mija u tmienja u ħamsin Ewro u ħamsa u sebgħin ċenteżmu (€14,158.75) rappreżentanti bilanċ minn somma akbar dovut minnu għal diversi konsenji ta' konkos, servizzi u charges.

Rat in-Nota ta' Riduzzjoni pprezentata fit-3 ta' Lulju 2020 li permezz taghha l-attur irriduca l-ammont mitlub ghal sebat elef, hames mija u tmenin ewro u sebgha u disghin centezmu (€7580.97) stante pagament akkont fil-mori.

Rat li l-konvenut debitament notifikat b'dawn il-proceduri fit-3 ta' Novembru 2020, baqa' ma deherx quddiem din il- Qorti u lanqas ma pprezentat ebda risposta.

Rat l-atti kollha.

Rat illi fis-seduta tal-4 ta' Dicembru 2020 il-konvenut imsejjah diversi drabi ma deherx u ghalhekk il-Qorti lill-attur, fuq talba tieghu stess, sabiex awtorizzat jipprezenta kapitolu ghas-subizzjoni tal-konvenut, liema kapitolu gie pprezentat seduta stante u gie approvat mill- Qorti.

Rat illi fil-kapitolu ghas-subizzjoni tal-konvenut, l-attur talab lill-konvenut jikkonferma li hu debitur tieghu fis- somma u ghar-ragunijiet indikati fl-Avviz.

Rat illi l-kawza thalliet ghas-subizzjoni tal-konvenut ghas- seduta tal-lum stess.

Rat illi fis-seduta tal-lum il-konvenut ma deherx ghas- subizzjoni tieghu sabiex iwiegeb ghad-domanda tal-attur.

Ikkunsidrat : Illi l-Qorti tirrileva illi l-kapitolu hu fatt processwali li jgib mieghu effetti espressament previsti u determinati mill-ligi taht il-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' tali Malta disposizzjonijiet huwa dezunt illi l-kapitolu hu mezz dirett biex jipprovoka konfessjoni gudizzjali f'min lilu jigi deferit ta' fatt sfavorevoli ghall-kapitolat u ta' vantagg ghall-parti li pprezentatu.

Il-Qorti taghmel referenza ghad-decizjoni fl-ismijiet Anthony Ransley Brownrigg v. Samwel Raji,1 illi "din ic-cirkustanza hi hafna rilevanti ghaliex tfisser illi bin- nuqqas tal-konvenut appellat li jidher biex jikkontesta l- kapitolu, saret prova posittiva li l-ammont rekalmat mill- attur kien dovut lilu ghal ragunijet minnu pretizi u dana bl-ammissjoni – anke jekk negattiva fis-sens ta' non kontestazzjoni – ta' l-istess konvenut."

[ara Artikoli 698(2) u 702(3)].

1 Appell Inferjuri, 28 ta' April 1998

il-gurisprudenza,

Ħaż-Żabbar, ghalkemm huwa veru li l-kapitoli, meta s- subent ma jkunx wiegeb ghalihom u ma jkunx iggustifika l-omissjoni tieghu li jikkontesta l-kawza formalment, ghandhom jitqiesu bhala konfessjoni, dana ma jfissirx li min hu tenut jiggudika huwa obbligat joqghod dejjem fuq dik il-prezunta konfessjoni.

Is-subizzjoni hija mezz ta' prova, u ghandha tigi ezaminata u evalwata flimkien mal- provi l-ohra kollha tal-kawza, b'mod illi, jekk il-kapitoli ma jkunux kombacanti mal-provi l-ohra tal-kawza, u l- gudikant jidhrilu li ghandu jaghti prevalenza lil dawk il- provi l-konfessjoni prezunta derivanti mis- subizzjoni ghandha ccedi quddiem dawk il-provi l-ohra.

F'dan is-sens ara d-decizjoni fl-ismijiet Tabib Dr. Antonio Mifsud Cini et v. Francesco Clinch et.2 In tema, kemm id- duttrina issoktaw jaffermaw, u jikkawtelaw ukoll, illi tali prova wehida mhux necessarjament u bilfors ghandha tiddemostra l-fondatezza tal-pretensjoni tal-parti attrici in kwantu dak l-istat migjub in essere bil-kapitolu ma ghandux ifisser li qed jintroduci derogi ghall-principju tal-piz tal-provi.

Illi ghaldaqstant, apparti l-imsemmi kapitolu, il-Qorti hadet konjizzjoni tax-xhieda tal-attur li kkonferma bil- gurament illi l-ammont mitlub fil-kawza, kif ridott, ghadu dovut.

Wara li l-Qorti hadet konjizzjoni ta' dan kollu, jirrizulta li t-talba tal-attur hija wahda fondata u li ma tressqet l-ebda prova li b'xi mod turi li dak li intqal minnu ma ghandux mis-sewwa.

DECIDE Ghaldaqstant, il-Qorti qieghda taqta u tiddeciedi billi tilqa' t-talba tal-attur u konsegwentement tikkundanna lill-

konvenut ihallas lill-attur is-somma ta' sebat elef, hames

(€7580.97) bl-imghaxijiet legali kif mitlub sad-data tal-hlas

2 Prim'Awla, 28 ta' Gunju, 1952

L-ispejjez kollha ta' dawn il-proceduri, inkluzi dawk marbuta mal-ittra ufficjali Numru 957/2019 u tal-mandat ta' sekwestru kawtelatorju pprezentat kontestwalment mal-Avviz, a kariku tal-konvenut. ___________________ Dr. Charmaine O'Dea Busuttil ___________ Diane O'Callaghan k/a Cogzell Deputat Registratur


Kump nru: 467/20 Il-Pulizija (Spettur Stacy Zammit Saliba Toledo) vs MALCOLM MICALLEF TRIGONA

QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Kumpilazzjoni Nru.: 467/2020

IL-PULIZIJA (Spettur Stacy Zammit Saliba Toledo) -vs- MALCOLM MICALLEF TRIGONA (ID: 877916M)

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Rat illi l-imputat MALCOLM MICALLEF TRIGONA detentur tal-karta tal-identita` numru

877916M tressaq quddiemha akkuzat talli matul il-jum tat-13 ta' Settembru

2020 kemm gewwa l-fond 202, Triq il-Vittorja, Ħal Ghaxaq kif ukoll gewwa Triq

Farsons, u anke talli nhar is-16 ta' Settembru 2020 ghall-habta tad-9:00hrs

gewwa Triq Farsons u/jew f'dawn il-gzejjer :-

Insulenta, hedded jew ingurja bi kliem jew b'mod iehor lill-eks siehba

U aktar talli fl-istess dati, hin, lok u cirkostanzi kiser volontarjament il-bon

ordni jew il-paci pubblika b'ghajjat u storbju;

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

U aktar talli fl-istess dati, hin lok u cirkostanzi msemmijin, bl-imgieba

tieghu ikkaguna lill-eks siehba tieghu Sharmiane Wubbels Cassar biza' li ser tintuza

vjolenza kontriha jew kontra l-propjeta' taghha jew kontra l-persuna jew il-

propjeta' ta xi hadd mill-axxendenti, dixxendenti, ahwa subien jew bniet

jew xi persuna msemmija fl-Artikolu 222(1) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta'

U aktar talli fl-istess dati, hin, lok u cirkostanzi gab ruhu b'mod li ta fastidju

lill-eks siehba tieghu Sharmiane Wubbels Cassar b'mod li kien jaf jew messu kien jaf li

dan kien ta fastidju ghal din il-persuna;

U aktar talli fl-istess dati, hin, lok u cirkostanzi ikkaguna segwiment tal-eks

siehba tieghu Sharmaine Wubbels Cassar bil-mohbi;

U aktar talli fl-istess dati, lok u hin u cirkostanzi msemmija fl-akkuzi ta'

qabel din, bhala ufficjal pubbliku jew impjegat pubbliku sar hati ta' reati li

kellu josserva biex ma jsirux jew li minhabba l-kariga tieghu kellu d-dmir li

jimpedixxi li jsiru.

Il-Qorti giet mitluba li f'kaz ta' htija tqis lill-imputat bhala li sar recediv ai

termini tal-Artikoli 49 u 50 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta wara li kien

misjub hati ta' diversi sentenzi moghtija lilu mill-Qrati ta' Malta, liema sentenzi

saru definittivi u ma jistawx jigu mibdula.

Il-Qorti giet ukoll gentilment mitluba, bl-iskop li tipprovdi ghas-sigurta ta'

Sharmaine Wubbels Cassar jew ghaz-zamma tal-ordni pubbliku jew ghall-iskop ta'

protezzjoni tal-persuna msemmija minn fastidju jew imgieba ohra li tikkaguna

biza' ta' vjolenza, tohrog ordni ta' protezzjoni kontra l-akkuzat skont l-Artikolu

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Kump nru: 467/20 Il-Pulizija (Spettur Stacy Zammit Saliba Toledo) vs HARNEY MICALLEF TRIGONA

412 C tal-Kapitolu 9 u f'kaz ta' htija, il-Qorti giet mitluba biex tipprovdi ghas-

sigurta' tal-persuna offiza.

Il-Qorti giet mitluba ukoll sabiex fil-kaz ta' htija, barra milli tapplika l-piena

skond il-Ligi, tordna lill-imputat ihallas l-ispejjez li ghandhom x' jaqsmu mal-

Rat illi fl-udjenza tas-17 ta' Settembru 2020 meta tressaq quddiem il-Qorti u sar

l-ezami tieghu, l-imputat wiegeb li mhux hati tal-imputazzjonijiet migjuba

Rat ukoll l-Ordni ta' Protezzjoni mahruga fis-17 ta' Settembru 2020 fil-konfront

tal-imputat u dan ai termini tal-Artikolu 412C tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Malta, ghall-protezzjoni ta' Sharmaine Wubbels Cassar;

Rat illi waqt l-istess seduta tas-17 ta' Settembru 2020, gie ordnat divjet tal-

pubblikazzjoni tal-isem tal-imputat;

Rat ir-rikors tal-Avukat Generali tat-22 ta' Settembru 2020 fejn talab illi

tithassar l-ordni ta' divjet fuq il-pubblikazzjoni tal-isem tal-imputat u rat ir-

risposta tal-imputat ipprezentata fil-5 ta' Ottubru 2020;

Rat illi waqt is-seduta tal-15 ta' Ottubru 2020, Sharmaine Wubbels Cassar giet ammessa

bhala parti offiza fil-proceduri odjerni, u l-partijiet iddikjaraw li jaqblu li dan il-

kaz ghandu jitqies u jigi trattat bhala wiehed ta' vjolenza domestika a tenur tal-

Kapitolu 581 tal-Ligijiet ta' Malta;

Semghet ix-xhieda ta' Sharmaine Wubbels Cassar waqt l-udjenza tal-15 ta' Ottubru 2020,

fejn hija registrat ukoll is-segwenti dikjarazzjoni quddiemha:-

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Kump nru: 467/20 Il-Pulizija (Spettur Stacy Zammit Saliba Toledo) vs MALCOLM DIMECH

"… illi hija tixtieq twaqqaf il-proceduri kwantu dawn jirrigwardaw akkuzi ta' vjolenza domestika u dan stante illi l-partijiet irrizolvew id-differenza ta' bejniethom u ma ghad hemm l-ebda kuntatt bejniethom."

Rat illi in vista ta' din id-dikjarazzjoni, kif ukoll wara li semghet lil Sharmaine

Wubbels Cassar tixhed bil-gurament, hija ordnat it-twaqqif tal-proceduri odjerni fejn

ghandhom x'jaqsmu ma' akkuzi li jinvolvu vjolenza domestika a tenur tal-

Artikolu 543(e) tal-Kap.

9 u cioe` l-proceduri kwantu ghall-ewwel, it-tielet, ir-

raba' u l-hames akkuzi.

Fl-istess waqt ordnat li l-proceduri jitkomplew biss fir-

rigward tat-tieni imputazzjoni migjuba kontra l-imputat u l-aggravji addebitati.

Rat il-provi u d-dokumenti kollha esebiti fl-atti;

Rat l-atti kollha tal-proceduri;

Rat illi waqt is-seduta tal-1 ta' Dicembru 2020 id-difiza ddikjarat li ma ghandha

l-ebda kontro-ezamijiet x'taghmel jew provi xi tressaq;

Semghet it-trattazzjoni finali waqt l-istess udjenza tal-1 ta' Dicembru 2020;

Rat illi l-kawza giet differita ghal-lum ghas-sentenza fuq it-tieni imputazzjoni u

l-addebitu tar-recidiva u l-aggravanti taht l-Artikolu 141 tal-Kap.

Ikkunsidrat;

L-unika imputazzjoni li tinsab taht l-iskrutinju tal-Qorti f'dawn il-proceduri

wara l-waqfien tal-proceduri fir-rigward tal-akkuzi dwar vjolenza domestika,

hija t-tieni imputazzjoni li taddebita lill-imputat ir-reat kontravvenzjonali taht l-

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Artikolu 338(dd) tal-Kap.

9 u l-addebiti tar-recidiva u l-aggravju taht l-Artikolu

141 tal-Kap.

9, u dan wara illi l-proceduri twaqqfu fuq talba tal-allegata vittma.

Illi l-partijiet qablu li dan il-kaz huwa wiehed ta' vjolenza domestika.

rat id-definizzjoni ta' "vjolenza domestika" skont kif imfisser fil-Kap.

581 tal-

Ligijiet ta' Malta u tosserva illi dan it-terminu jkopri kull att jew ommissjoni li

tinvolvi l-użu ta' kull xorta ta' vjolenza li tirriżulta fi ħsara jew tbatija fiżika u,

jew morali, inkluż it-theddid ta' dak l-att li sseħħ fi ħdan familja jew unità

Ghall-fini tal-Kapitolu 581, "vittma" tfisser:-

"… kwalunkwe persuna fiżika li hi soġġetta għal forom ta' vjolenza … u l- membri tal-familja ta' kwalunkwe persuna li l-mewt tagħha kienet ikkawżata direttament minn tali vjolenza u li jkunu sofrew ħsara b'riżultat tal-mewt ta' dik il-persuna kif ukoll minuri li jkunu xhieda ta' forom ta' vjolenza ...;" [emfasi tal-Qorti]

Huwa manifest illi l-imputazzjoni in dizamina, cioe` t-tieni imputazzjoni, ma

taddebitax reat li jinvolvi l-vjolenza domestika ghaliex ir-reita` tissussisti

irrispettivament minn jekk kienx hemm vittma ta' dawn ir-reati fit-termini

imfissrin mill-Kap.

Fil-fehma tal-Qorti, fil-kaz tar-reat kontravvenzjonali

taht l-Artikolu 338(d) tal-Kap.

9 huwa vittma l-ordni pubbliku in generali u

mhux Sharmaine Wubbels Cassar jew persuna ohra fizika u ghaldaqstant, ma jirrizultax illi

hemm "vittma" ghall-finijiet tal-Kap.

Ikkunsidrat;

Il-Qorti semghet ix-xhieda u rat il-provi kollha mressqin mill-Prosekuzzjoni

f'din il-kawza, u rat ukoll l-istqarrija tal-imputat li giet esebita fl-atti u tosserva

illi kwantu ghar-reat taht l-Artikolu 338(d) tal-Kap.

9, huwa minnu li Sharmaine

Wubbels Cassar ma xehditx u ma kkonfermatx bil-gurament il-verzjoni li tat lill-Pulizija

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

dwar dak li sehh fit-13 ta' Settembru 2020 meta l-imputat allegatament beda

jghajjat, jghajjarha u jheddidha gewwa Cheval Snack Bar u lanqas xehdet dwar

dak li sehh fis-16 ta' Settembru 2020 fil-vicinanzi tal-istess stabbiliment meta

allegatament, l-imputat rega' ghajjarha.

Madanakollu, billi tressqu provi

ohrajn mill-Prosekuzzjoni, in-nuqqas wahdu tax-xhieda tal-kwerelant, ma

jfissirx li ma tistax tinstab htija ghal dan ir-reat li wara kollox, huwa wiehed li

In tema tal-kontravvenzjoni prospettata mill-Artikolu 338(dd) tal-Kap.

9, il-

Qorti sejra taghmel referenza ghall-insenjament rapportat mill-Qorti tal-Appell

Kriminali fis-sentenza minnha moghtija fil-5 ta' Mejju 20051 fejn trattat b'mod

ezawrjenti l-elementi li jehtiegu li jigu ppruvati sabiex tista' tinstab htija ghal

dan ir-reat kontravvenzjonali:-

"Illi kif gie ritenut minn din il-Qorti fl-Appell Kriminali: "Il-Pulizija vs. Alfred Psaila" [5.5.1995] ir-reat kontemplat fl-artikolu 338 (dd) tal-Kodici Kriminali javverra ruhu meta jkun hemm dak li fil-"common law" Ingliza kien jissejjah "a breach of the peace" .

Bhala regola jkun hemm din il-kontravvenzjoni meta jkun hemm ghemil volontarju li minnu nnifsu jew minnhabba c-cirkostanzi li fihom dak l-ghemil isehh, inissel imqar minimu ta' inkwiet jew thassib f'mohh persuna (li ma tkunx l-akkuzat jew l-imputat) dwar l-inkolumita' fizika ta' persuna jew dwar l-inkolumita' ta' proprjeta', kemm b' rizultat dirett ta' dak l- ghemil jew minnhabba l-possibilita' ta' reazzjoni ghal dak l-ghemil.

ritenut li din l-ekwiparazzjoni ta' dan ir-reat mal-kuncett Ingliz ta' "breach of

minnu fl-10 ta' Gunju, 1890, fl-ismijiet: "Ispettore Raffaele Reynolds. v. Paolo

De Donno et." kien qal hekk :-

1 Il-Pulizija vs. Noel Tickle.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

(Kollez.

Fl-istess sentenza ta' Paul Lauri-Lucente gew citati b'approvazzjoni Kitcher Dato u Sheldon li, fil-ktieb taghhom "Scots Criminal Law" (Edin.

"Naturalment huwa kwazi impossibbli li wiehed jiddeciedi aprioristikament x' jammonta jew x' ma jammontax f' kull kaz ghar-reat ta' ksur volontarju tal- buon ordni u l-kwiet tal-pubbliku.

Imbaghad fis-sentenza taghha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Claudio Haj Moussa,

deciza fis-6 ta' Jannar 2012, l-istess Qorti tal-Appell Kriminali riteniet hekk:-

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

"Il-kuncett Ingliż ta' 'breach of the peace' li, kif ingħad, il-Qrati tagħna jidher li fil-massima segwew, ġie spjegat mill-Professur A.T.H. Dato fil-ktieb tiegħu 'Offences Against Public Order' (Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), Spagnol Bonnici & Joslin, 1987) hekk:

Fir-rigward, l-imputat irrilaxxa stqarrija fis-16 ta' Settembru 2020, liema

stqarrija giet esebita fl-atti (Dok.

SA4)2 u kif jirrizulta mill-imsemmija stqarrija,

l-imputat cahad illi huwa huwa kien ghajjar lil Sharmaine Wubbels Cassar u li kien

heddidha li ser jaghtiha tliet tiri meta kienet gewwa l-istabbiliment Cheval

L-imputat stqarr hekk meta gie mistoqsi jghid ghaliex dahal fl-

imsemmi stabbiliment: "Biex nurih lil min kienn hemm wara l-bar li jiena naf li

Fil-fatt, hu kien hemm fil-hanut, naf li qieghda mieghu, certu

Il-Qorti semghet ukoll ix-xhieda tal-imsemmi Mark De Donno waqt is-seduta tad-

19 ta' Novembru 2020 u tqis illi x-xhud kien mhux biss evaziv izda wkoll ferm

Tosserva illi l-verzjoni ta' dan ix-xhud fid-depozizzjoni tieghu

tikkuntrasta wkoll b'mod manifest max-xhieda ta' PS710 Reuben Berger li

xehed3 li Mark De Donno qallu li kien sema' dak kollu li ntqal waqt l-incident li

sehh bejn l-imputat u Sharmaine Wubbels Cassar fil-hanut Cheval Betts Crosson.

3 Xhieda tal-15 ta' Ottubru 2020.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Quddiem il-Qorti, izda, ix-xhud Mark De Donno qal li huwa kien mal-bieb ta'

barra tal-istabbiliment Cheval Betts Bar meta l-imputat dahal bil-herra fil-

hanut u qal ukoll li fil-hanut dak il-hin kien hemm biss Sharmaine Wubbels Cassar

flimkien ma' xi erba' nisa ohra u ma kien hemm hadd iktar fil-hanut.

ghalkemm sema' xi storbju gej minn gol-hanut, ma setax jisma' l-kliem li ntqal

peress li huwa kien qieghed barra icempel dak il-hin.

wara li inizzjalment qal li ma semax storbju u ghajjat gej mill-hanut, iktar tard

waqt id-depozizzjoni tieghu stqarr li effettivament huwa kien sema' xi storbju u

ghajjat.

Qal ukoll li ma setax jikkonferma b'certezza li ma kienx hemm ragel

iehor fil-hanut dak il-hin u ma eskludiex li effettivament kienet xi persuna ohra

u mhux l-imputat li kien instema' jghajjat.

Ikkonferma wkoll li kienet

Sharmaine Wubbels Cassar li qaltlu sussegwentement, wara li l-imputat kien telaq minn

fuq il-post, li huwa kien heddidha li ser jaghtiha "tliet tiri".

F'dan il-kwadru ta' fatti, il-Qorti ftit tista' taghti affidabbilita` jew piz lill-

verzjoni ta' dan ix-xhud dwar dak li sehh fit-13 ta' Settembru 2020, hlief ghall-

fatt illi sehh incident gewwa l-hanut Cheval Betts Crosson - li evidentement

huwa post miftuh ghall-pubbliku - fejn kien hemm, fost persuni ohrajn,

Sharmaine Wubbels Cassar u l-imputat, u minn barra nstema' storbju u ghajjat.

F'kull kaz, anke jekk, ghal mument, il-Qorti kellha tkun konvinta li kien l-

imputat li kien qed jghajjat gol-hanut, ma ngiebu l-ebda provi li juru li dan l-

episodju jew l-ghajjat u storbju li qed jigu addebitati lill-imputat, nisslu jew

setghu jnisslu certu grad ta' inkwiet jew thassib f'mohh Sharmaine Wubbels Cassar

jew f'mohh l-uniku xhud iehor li xehed quddiem il-Qorti, dwar l-

inkolumita' fizika taghhom jew dwar l-inkolumita' tal-proprjeta` taghhom

b' rizultat dirett ta' dak l-ghemil.

Minkejja li, kif rajna mill-gurisprudenza fuq citata, m'huwiex rikjest sabiex tigi

ravvizata htija ghar-reat taht l-Artikolu 338(dd) tal-Kap.

9, illi tingieb prova illi

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

l-agir tal-imputat ikun attwalment nissel l-allarm f'persuna ohra dwar l-

inkolumita` fizika taghha jew inkolumita` tal-proprjeta` taghha, ghaliex il-fatt

illi dak l-agir huwa fih innifsu kapaci inissel dan it-thassib, jew x'aktarx li

jnissel dak it-thassib, huwa sufficjenti sabiex tigi stabbilita reita`, fil-kaz in

dizamina x-xhieda ta' Mark De Donno u tal-ufficjal tal-Pulizija li rcieva r-rapport

ta' Sharmaine Wubbels Cassar m'hijiex, fil-fehma tal-Qorti, bizzejjed sabiex jigi ppruvat l-

element materjali tal-allarm jew thassib, liema element huwa rikjest sine qua

non sabiex tinsab htija ghal dan ir-reat.

mhijiex ammissibbli bhala prova ta' dak li l-imputat qal lil Sharmaine Wubbels Cassar jew

ta' kif hassitha l-istess persuna b'rizultat ta' dak l-agir fil-konfront taghha.

Ghaldaqstant, mizmum ferm dak kollu fuq premess, il-Qorti tqis illi r-reat taht l-

Artikolu 338(dd) tal-Kap.

9 li gie addebitat fit-tieni imputazzjoni, ma giex

ippruvat sodisfacjentement u konsegwentement ma tistax tinstab htija fl-

Illi l-Prosekuzzjoni f'dan il-kaz talbet lill-Qorti sabiex f'kaz ta' htija, tqis lill-

imputat bhala recidiv ai termini tal-Artikoli 49 u 50 tal-Kap.

stabbilit, mhux qed tinstab htija ghall-unika imputazzjoni mertu ta' dawn il-

F'kull kaz izda, il-Qorti ma tistax tosserva li hija gurisprudenza pacifika4 illi

jekk ma tigix esebita jew prodotta fl-atti kopja ufficjali tas-sentenza li tissemma

fl-akkuza jew fil-fedina penali, allura wiehed ma jistax jghid li saret l-ahjar

prova dwar jekk verament l-imputat kienx precedentement ikkommetta xi reat

iehor li tieghu gie misjub hati.

4 Il-Pulizija vs Jason James Thorpe, Qorti tal-Appell Kriminali, deciza 5 ta' Novembru 2001.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Ikkunsidrat;

l-fedina penali tal-imputat, huwa risaput5 li din m'hijiex bizzejjed ghall-prova

tal-imputazzjoni tar-recidiva.

Ghall-bqija, ma giet esebita l-ebda sentenza minn

fost dawk imsemmijin fil-fedina penali li permezz taghhom l-imputat nstab hati

li wettaq reati kriminali u ghaldaqstant il-Qorti, anke f'kaz ta' sejbien ta' htija

ghat-tieni imputazzjoni, ma setghet qatt issib htija fl-imputat ghall-addebitu tar-

Ikkunsidrat;

Illi galadarba l-imputat m'huwiex qed jinsab hati tal-uniku reat li baqa' mixli

bih wara l-waqfien tal-proceduri ai termini tal-Artikolu 543(e) tal-Kap.

9, il-

kwistjoni dwar jekk huwiex ufficjal pubbliku o meno ghall-fini tal-aggravanti

fil-piena taht l-Artikolu 141 tal-Kodici Kriminali, ukoll ma ghadhiex relevanti.

Ikkunsidrat ulterjorment;

Illi fir-rigward tar-rikors tal-Avukat Generali tat-22 ta' Settembru 2020 ghat-

thassir tal-ordni moghtija minn din il-Qorti diversament preseduta ghad-divjet

tal-pubblikazzjoni tal-isem tal-imputat, din il-Qorti, in vista tal-fatt illi l-imputat

m'huwiex qed jinsab hati ta' ebda wahda mir-reati li gie mixli bihom f'dawn il-

proceduri, anke minhabba l-ordni ta' waqfien tal-proceduri taht l-Artikolu

543(e) tal-Kap.

9, tqis illi din l-ordni ma ghadhiex iktar mehtiega.

kif sewwa osserva l-Avukat Generali, ma jirrizultax mill-atti li nghatat xi

raguni, wisq inqas wahda valida, ghal dan id-divjet li, fil-fehma tal-Qorti,

ghandu jigi ordnat u impost biss f'kazijiet fejn tigi riskontrata b'mod konkret

il-htiega ta' protezzjoni tal-imputat jew tal-allegat vittma tar-reat

minhabba xi pregudizzju jew potenzjal ta' pregudizzju li l-pubblicita` ta'

5 Il-Pulizija vs Joseph Buttigieg Vella, deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-24 ta' Frar 2003.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Ghal dawn il-motivi il-Qorti wara li tastjeni milli tiehu konjizzjoni tal-

ewwel, it-tielet, ir-raba' u l-hames imputazzjonijiet wara li l-proceduri

dwarhom gew imwaqqfin b'ordni moghtija fil-15 ta' Ottubru 2020 ai

termini tal-Artikolu 543(e) tal-Kapitolu 9, ma ssibx lil HARNEY

MICALLEF TRIGONA hati tat-tieni imputazzjoni u tal-addebiti tar-recidiva u l-

aggravanti taht l-Artikolu 141 tal-istess Kapitolu 9, u konsegwentement

tilliberah minn kull htija u piena relattiva.

Tilqa' t-talba tal-Avukat Generali fir-rikors tieghu tat-22 ta' Settembru

2020 u thassar l-ordni ghad-divjet tal-pubblikazzjoni ta' isem l-imputat kif

moghtija fis-17 ta' Settembru 2020.

Tordna wkoll ir-revoka tal-Ordni ta' Protezzjoni mahruga fis-17 ta'

Settembru 2020 fil-konfront ta' MALCOLM MICALLEF TRIGONA.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020


FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar il-Gimgha, 11 ta' Dicembru, 2020

Ra l-avviz fl-ismijiet premessi pprezentat fis-26 t' Ottubru, 2017 permezz ta'

liema l-attur talab li t-Tribunal jordna lill-konvenuti ihallsuh is-somma ta' erbat elef,

hames mija u sitta u sebghin euro (€4576) rapprezentanti bilanc dovut mill-istess

konvenuti lill-attur ghax-xoghol imwettaq, provvista u tqeghid ta' materjal gewwa l-

proprjeta` taghhom u kif ukoll ghall-materjal iehor li kien maqtugh u ghadu mhux

imqieghed bl-ispejjez u bl-imghax kummercjali kontra l-istess konvenuti.

Ra r-risposta tal-konvenuti datata 15 ta' Novembru, 2017 permezz ta' liema l-l-

Illi preliminarjament ghaliex ghaddew tmintax-il xahar u fuqhom hekk skont

id-data li ta r-rikorrenti stess u cioe` s-16 ta' Marzu, 2016 u ghalhekk it-talba

tieghu hija preskritta taht l-art.

Illi l-konvenuti qatt ma ffirmat kuntratt mal-attur u ghalhekk, jekk hemm xi

ammont dovut, huwa ammont ferm inqas minn dak pretiz mill-attur

Illi l-ammont mitlub mhuwiex dovut stante li x-xoghol ma sarx skont is-

sengha u l-arti, tant illi l-konvenuti fil-fatt garrbu danni peress illi kellhom

jigu inkarigati terzi sabiex jaghmlu xoghol rimedjali fuq il-post

Illi ghalhekk il-konvenuti prezentaw ukoll kontro-talba kontestwali ghad-

danni hekk sofferti.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Ra l-kontro-talba kontestwali tal-konvenuti li permezz taghha talbu, ghar-

ragunijiet hemmhekk moghtija u prevja dikjarazzjoni ta' responsabilita` ghad-danni

sofferti, li dan it-Tribunal jikkundanna lill-atturi ihallsu lilhom danni likwidati f'somma

Ra d-dokumenti annessi mal-istess risposta u kontro-talba.

Ra l-ittra legali datata 16 ta' Marzu, 2016 li giet prezentat mill-attur b'referenza

ghall-ewwel eccezzjoni tal-preskrizzjoni eccepita mill-konvenuti waqt is-seduta tad-9

ta' Jannar, 2018.

Ra r-risposta ghall-kontro-talba li permezz taghha l-attur eccepixxa :

Illi huwa ma naqas minn ebda obbligazzjoni jew struzzjoni li giet moghtija

lilu u wettaq l-appalt kif jitolbu r-regoli tal-arti u s-sengha

Illi ebda dannu ma gie ikkawzat ghaliex l-attur agixxa dejjem skont l-

istruzzjonijiet moghtija lilu u skont kif jitolbu r-regoli tal-arti u s-sengha

Illi l-attur m'ghandux jaghmel tajjeb ghall-modifikazzjonijiet li l-konvenuti

qabbdu lil terzi jwettqu fuq il-proprjeta` taghhom

Illi l-konvenuti jridu jgibu prova tad-dannu reklamat minnhom

Illi kien hemm difett mhux fl-appalt tal-attur izda fil-kostruzzjoni tal-pool

Illi t-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt

Salv eccezzjonijiet ulterjuri

Bl-ispejjez.

Sema' x-xhieda tal-attur waqt is-seduta tad-29 ta' Jannar, 2018 u wkoll waqt is-

seduta tas-26 t'April, 2018 u ra wkoll id-dokumenti ezebiti minnu.

Sema' wkoll ix-xhieda tal-Perit Randolph Murphy waqt is-seduta tas-26 t'April,

Sema' x-xhieda ta' Hefny Padovani waqt is-seduta tal-25 ta' Mejju, 2018.

Sema' x-xhieda ta' Charlie Croker waqt is-seduta tal-1 t'Ottubru, 2018.

Ra d-dokumenti ossija ritratti ezebiti mill-attur permezz tan-nota tieghu datata

15 ta' Frar, 2019.

ta' Marzu, 2019.

Sema' x-xhieda tal-Perit Chris Abdilla u ta' Michael Azzopardi Galdes Giappone waqt is-seduta tal-25

Ra n-nota tal-attur datat 8 ta' Mejju, 2019 li permezz taghha ezebixxa l-kont

Sema' x-xhieda ta' Mario Batakis waqt is-seduta tal-14 ta' Gunju, 2019 meta l-

attur iddikjara li m'ghandux aktar provi x'jipproduci.

Sema' x-xhieda tal-konvenut waqt is-seduti tal-11 t'Ottubru, 2019 u wkoll waqt

is-seduta tat-18 ta' Novembru, 2019 u ra d-dokumenti ezebiti minnu f'tali seduti.

Sema' x-xhieda ta' Louis Azzopardi Galdes Giappone, tal-Engineer Victor Herries u tal-Perit Sandro

Verzin waqt is-seduta tal-15 ta' Jannar, 2020.

Ra n-nota tal-konvenuti datat 25 ta' Gunju, 2020 li permezz taghha ezebew

Sema' x-xhieda tal-attur in kontro-ezami waqt is-seduta tal-25 ta' Settembru,

2020 u ra d-dokumenti ezebit minnu ossija kont limitat ghall-parti vertikali tal-pool.

Sema' l-kontro-ezami tal-konvenut waqt is-seduta tas-16 t'Ottubru, 2020.

Ra n-nota ta' sottomissjonijiet tal-istess konvenut.

Ra li l-kawza giet differita ghas-sentenza ghas-seduta tal-lum.

Ha konjizzjoni tac-cirkostanzi kollha tal-kaz.

Ikkunsidra

Illi permezz ta' din il-kawza l-attur qieghed jitlob il-hlas ta' bilanc li huwa jippretendi

li huwa dovut lilu ghal xoghol ikkommissjonat lilu mill-konvenuti u liema appalt gie

terminat minnhom minghajr raguni valida skont il-ligi.

Il-konvenuti, filwaqt li jwiegbu

ghal tali talbiet, billi eccepew il-preskrizzjoni ta' tali talba taht l-art.

2148(a) tal-Kodici

Civili u wkoll li l-ammont reklamat mhux dovut ghaliex ix-xoghol ma sarx skont is-

sengha u l-arti tant illi l-istess konvenuti sofrew danni billi inkarigaw lil terzi sabiex

jaghmlu xoghol rimedjali, ressqu wkoll kontro-talba li, permezz taghha, talbu il-hlas

tad-danni sofferti minnhom li kienu qed jigu limitati ghas-somma ta' hamest elef euro

Da parti tieghu, l-attur rikonvenzjonat eccepixxa, fost ohrajn, li huwa wettaq

ix-xoghol skont l-arti u s-sengha u skont l-istruzzjonijiet moghtija lilu u li fi kwalunkwe

kaz ma kkawza ebda danni lill-konvenuti u m'ghandux jigi ritenut responsabbli sabiex

ihallas huwa ghal terzi inkarigati sabiex jaghmlu modifikazzjonijiet fil-proprjeta` tal-

istess konvenuti.

Illi mill-provi prodotti irrizulta kjarament li r-relazzjoni guridika bejn il-partijiet hija

dik naxxenti minn appalt li permezz tieghu il-konvenut inkariga lill-attur sabiex

jissupplixxi u jistalla slabs ta' lava bhala coping ghall-pool tieghu.

F'dan ir-rigward

huwa l-istess konvenut li jammetti li "jiena kont gejt inkarigat mill-intimat sabiex fir-

rigward tar-residenza (tieghu) fejn kien hemm diga` pool stallata jiena din il-pool

niksiha permezz tal-lava.

Il-materjal kellu

jigi supplit minni wkoll" (xhieda moghtija waqt is-seduta tad-29 ta' Jannar, 2018).

materja legali jinghad li, ai fini tal-konkluzjoni tal-kuntratt t'appalt, m'hijiex

necessarjament mehtiega il-forma skritta (ara f'dan is-sens dak deciz mill-Onor.

Prim'Awla tal-Qorti Civili permezz tas-sentenza taghha datata 29 ta' Mejju, 2003 fl-

ismijiet Victor Debono Stanmore v. Mark Sanjic b'referenza ghall-art.

1233(1) tal-Kodici

Konsegwentement it-tieni eccezzjoni tal-konvenuti timmerita li tigi michuda,

dana anke ai fini ta'dak li ser jigi deciz hawn taht fir-rigward tal-eccezzjoni preliminary

tal-preskrizzjoni.

Illi fir-rigward tal-eccezzjoni tal-preskrizzjoni jehtieg li jigi determinat fl-ewwel lok

jekk l-artikolu citat mill-konvenuti (ossija l-art.

2148(a) tal-Kodici Civili) huwiex dak

F'dan ir-rigward it-Tribunal jaghmel referenza ghal dak

li jinsab ukoll deciz mill-Onor.

Prim'Awla tal-Qorti Civili fid-29 ta' Mejju, 2003

permezz tas-sentenza fl-ismijiet Victor Debono Stanmore v. Mark Sanjic (hawn fuq diga` citata;

oltre dak similment deciz mill-istess Onorabbli Qorti permezz tad-decizjoni datata 30

t'Ottubru, 2003 permezz tas-sentenza fl-ismijiet Stencil Pave (Malta) Limited v.

Kunsill Lokali Naxxar) minn fejn jirrizulta kjarament li t-terminu preskrittiv u l-

artikolu relevanti m'huwiex dak citat mill-konvenuti.

jichad ukoll l-ewwel eccezzjoni tal-preskrizzjoni kif sollevata mill-konvenuti.

Illi ulterjorment hija l-ligi stess li espressament tirregola r-rimedji disponibbli lill-

partijiet rispettivi avut rigward ghar-raguni li twassal ghat-terminazzjoni tal-appalt.

F'dan ir-rigward l-art.

1640 tal-Kodici Civili (Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta) jipprovdi

testwalment illi:

xogħol ikun diġà beda.

(1) Min jagħti x-xogħol jista' jħoll, meta jrid, il-kuntratt,għalkemm ix-

(2) Jekk ma jkunx hemm raġuni valida biex iħoll il-kuntratt, min jagħti x-

xogħol għandu jħallas biss lill-appaltatur l-ispejjeż kollha u x-xogħol kollu

tiegħu flimkien ma' somma li tiġi meqjusa mill-qorti, skont iċ-ċirkostanzi,

iżda mhux iżjed mill-qliegħ li l-appaltatur seta' jagħmel b'dak l-appalt.

(3) Jekk ikun hemm raġuni valida biex iħoll il-kuntratt, min jagħti x-xogħol

għandu jħallas biss lill-appaltatur somma li ma tkunx iżjed mill-ispejjeż tal-

appaltatur u l-valur tax-xogħol, wara lijittieħed qies tal-utilità ta' dawk l-

ispejjeż u dak ix-xogħol lil min ikun ta x-xogħol kif ukoll id-danni li dan ikun

(4) Kull somma mogħtija bil-quddiem lill-appaltatur qabel mal-kuntratt ikun

inħall għandha tiġi applikata għal dak dovut skont is-subartikolu (2) jew (3)

u l-appaltatur għandu jrodd lil min ikun tax-xogħol kull eċċess li jirriżulta.

(5) Il-kuntratt jinħall immedjatament malli min ikun ta x-xogħol jinforma

lill-appaltatur, b'kull mezz li jkun, bid-deċiżjoni tiegħu li jħoll il-kuntratt, u

dan bla ħtieġa ta' ebda awtorità jew konferma mill-qorti."

Illi ghaldaqstant huwa proprju fid-dawl tas-surreferit illi t-talba attrici u l-kontro-talba

tal-konvenut ghandhom jigu mistharrga u decizi.

Jehtieg allura li qabelxejn jigi

determinat jekk il-konvenut kienx gustifikat li jittermina l-appalt kif evidentement

ghamel permezz tal-ittra legali datata 16 ta' Marzu, 2016 (a fol.

13 tal-process).

ir-rigward iz-zewg partijiet ressqu diversi xhieda, l-attur sabiex da parti tieghu jipprova

jiccertifika l-bonta` tal-prestazzjoni lavorattiva tieghu u l-konvenut, sabiex min-naha

tieghu, jipprova jiggustifika l-ghazla tieghu li jittermina l-appalt.

Il-konvenut fisser kjarament li l-pool hija karatterizzati minn aspetti funzjonali u wkoll

estetici liema funzjonijiet huwa jikkontendi li gew mgharrfin lill-attur li kellu kwindi

jiehu hsieb li, fl-istallar tal-materjal supplit minnu, isegwi il-livell ta' precizzjoni

mehtieg sabiex irendi tali aspetti (kemm funzjonali u estetici) fil-prattika:

"Qed nispjega lit-Tribunal illi d-disinn estetiku li kellha din il-pool kien fis-

sens illi l-gholi taghha mill-gnub taghha ma kellux ivarja aktar minn ftit

millimetri minn xulxin, anzi nghid mhux aktar minn millimetru jew tnejn u

dana peress illi l-ilma kellu jitla l'fuq u jesporgi l-barra minn din il-pool

Huwa mill-aspett estetiku u mill-aspett

funzjonali kien hemm bzonn ukoll li l-pool ma tkunx kif qed niddeskrivi jiena

'tilted' fis-sens illi kien hemm il-gutters u l-gutters kellhom ikunu hemmhekk

sabiex iservu il-purpose taghhom li kienet illi jiehdu l-ilma u jigbru l-ilma

Nghid illi dan l-aspett kien gie diskuss mal-

attur u hu kien konxju ta' dan u hu assigurani li ma kien ser ikun hemm

ebda diffikulta sabiex jespleta dan l-inkarigu moghti lilu. (...).

Fuq

mistoqsija tat-Tribunal nikkonferma bil-gurament tieghi illi jiena kont

espressament kellimt lil attur u nfurmajtu dwar dak li jiena xhedt dwaru u

cioe` li d-dizlivell bejn genb u iehor tal-pool ma kellux jaqbez millimetru

jew tnejn ghaliex inkella kien se jkun hemm il-problemi li jiena wkoll xhedt

dwarhom." (f'dan is-sens ix-xhieda moghtija mill-konvenut waqt is-seduta

tal-11 t'Ottubru, 2019).

Ghalkemm l-attur ikkontenda li kien il-quality surveyor li l-ewwel ghamel referenza

ghal "certu friction fir-rigward tas-slabs tal-lava, dan ifisser li s-slabs tal-lava kienu

qeghdin jibbendjaw" (f'dan is-sens ix-xhieda tieghu waqt is-seduta tad-29 ta' Jannar,

2018), huwa l-istess attur li jammetti li, meta gie riskontrat bil-problematika tan-nuqqas

ta' precizjoni fit-tqeghid tal-islabs, huwa ghadda sabiex jirrettifika tali xoghol billi

jaghmel xogholijiet rimedjali (u li, skont hu, kellhom ikunu sufficjenti sabiex isolvu l-

Ghat-Tribunal tali agir da parti tal-attur huwa indikattiv tal-fatt illi hu kien

ben a konoxxenza tal-htiega li x-xoghol tieghu ikun karatterizzat mill-precizjoni teknika

rikjesta u mfissra mill-konvenut, tenut kont ukoll in-natura partikulari tal-pool li l-istess

Huwa fuq kollox l-istess attur li jikkonferma li, kif inghad, kien il-

"indikali li kien qed jara certu friction fir-rigward tas-slabs tal-lava, dan

ifisser li s-slabs tal-lava kienu qeghdin jibbendjaw.

Huwa qalli li din hija

kwistjoni ta' millimetri tant illi bilkemm seta' jiddetektja bl-apparat tieghu u

fil-fatt taghni l-go-ahead biex jiena nibqa' ghaddej bix-xogholijiet. (...)

Nghid li wara li tani l-go-ahead jiena bqajt ghaddej bix-xoghol skont

struzzjonijiet moghtija lili. (...)

Nghid li meta gejna biex nixgheluha konna

prezenti jiena, il-lavrant tieghi u l-intimat illi hekk kif xeghelna l-pool u l-

pool bdiet tferra pero` ma bdietx tferra bl-istess mod minn kull naha.

hemm fil-fatt partijiet fejn lanqas bdiet tferra.

L-intimat kien talabni

x'konna ser naghmlu u jiena kont infurmajtu li ser niehu hsiebha.

li fil-fatt jiena hekk ghamilt u ergajt mort fuq il-post, ghamilt ir-

riparazzjonijiet li kien hemm bzonn f'dan ir-rigward u tlabt li nergaw

niltaqghu hallu nergaw nippruvaw il-pool." (xhieda moghtija mill-attur

waqt is-seduta tad-29 ta' Jannar, 2018).

Ghat-Tribunal din ix-xhieda hija ampjament indikattiva tal-fatt li l-attur kien ampjament

a konoxxenza tal-livell tal-precizjoni mehtiega mix-xoghol tieghu u fil-fatt accetta li

jibqa' ghaddej bix-xoghol sabiex dan jigi konformi mal-livell ta' precizjoni li l-

konvenut kien qed jezigi sabiex il-pool tisssodisfa proprju l-aspetti funzjonali u estetici

F'dan ir-rigward jinsab deciz li, wara li jaccetta x-xoghol, l-

appaltatur ma jistax jipprova jehles mill-obbligu tieghu li jiggarantixxi l-bonta` tax-

xoghol tieghu in linea ma' dak rikjest u accettat minnu stess, billi jikkontendi li agixxa

skont l-istruzzjonijiet ta' min tah ix-xoghol jew tar-rapprezentanti tieghu:

"Bosta drabi gie ribadit mill-Qrati illi l-appaltatur ghandu jezegwixxi x-

xoghol lilu kommess fis-sens li huwa ghandu l-obbligu wkoll li jara li dan ix-

xoghol ikun sejjer issir utilment u mhux b' mod li 'l quddiem juri difetti.

kaz bhal dan hu ghandu mill-ewwel ma jaghmilx ix-xoghol jew ikollu jwiegeb

ghad-difetti li jigu ' quddiem" izda galadarba huwa accetta li jahdem ix-

xoghol dejjem jibqa' obbligat u responsabbli li jaghti lill-appaltant opera

sodisfacenti u spondet peritiam artis u hu obbligat jirrezisti kwalunkwe

intromissjoni tal-kommittent; u ghalhekk mhux legalment validu l-argument

li x-xoghol ma sarx sewwa ghax hu ghamlu kif riedu l-kommittent.[PA Benny

shaw [1958] Vol.XXIX.II.1003; App Kum.

Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-28 t'April, 2004)

Konsegwenti ghas-surreferit huwa car li l-attur ma jistax ragjonevolment jipprova jehles

mill-obbligi tieghu skont il-ligi li jiggarantixxi l-bonta` u l-utilita`tax-xoghol tieghu billi

jirreferi ghal aspetti ohrajn, bhad-disinn tal-pool jew id-disinn tal-gutter jew ukoll ir-rih

li jahkem dik iz-zona, li kellhom ilkoll ikunu ben evidenti ghalih meta gie biex iwettaq

ix-xoghol tieghu u li kien naturalment tenut li jikkunsidra debitament fix-xoghol tieghu

jekk tassew ried illi jwettaq xoghol tajjeb u skont l-arti u s-sengha.

Illi jehtieg li jigi determinat ukoll jekk, anke wara x-xogholijiet riparatorji li wettaq l-

attur kif imfisser minnu stess permezz tax-xhieda tieghu, ix-xoghol tieghu baqa' xorta

wahda mhux karatterizzat mil-livell ta' precizjoni mehtieg u accettat minnu.

istadju l-attur joffri zewg gustifikazzjonijiet differenti ghall-problema riskontrata fix-

xoghol tieghu, wahda hija li fit-tieni okkazzjoni illi fiha kellu jigi pruvat ix-xoghol

tieghu il-livell tal-ilma lanqas lahaq ix-xifer tal-pool u kwindi, mill-aspett legali, il-

bonta` tal-prestazzjoni tieghu ma setax jigi ikkonfermat ("Jiena bdejt ninduna li l-ilma

beda jibqa' fl-istess livell.

Dak il-hin il-perit tieghi kien staqsieni jekk kienx ghad fadal

sabiex il-pool tibda tferra, jiena kont ghidtlu li suppost sa issa l-pool diga bdiet tferra,

kien f'dak il-mument li jiena ndirizzajt lil intimat u allegajt li hu kien miss xi lever u

waqqaf il-flow tal-ilma.

Hu min-naha tieghu hu qalli li m'ahniex tfal zghar u mhux ser

naghmlu dawn l-affarijiet.

F'dan l-istadju l-avukat tieghi ndirizza lill-intimat u staqsieh

jekk dan kienx il-full power tal-pool u l-intimat wiegeb illi iva.

Kien f'dan l-istadju li

ahna ddeterminajna li kien hemm problema fir-rigward tal-power tal-pool.

Qabel il-

problema kienet li l-pool kienet qed tferra hafna ilma lil hinn mill-gutter u mhux li ma

kinitx qed tilhaq il-livell sax-xifer sabiex tkun tista tferra l-ilma.

Nghid li minhabba

f'hekk ma lhaqniex ftehim u ghalhekk kelli nipprocedi permezz ta' din il-kawza." -

xhieda moghtija mill-attur waqt is-seduta tad-29 ta' Jannar, 2018 konfermata wkoll

mill-Perit tieghu Randolph shaw permezz tax-xhieda tieghu waqt is-seduta tas-26

Waqt l-istess xhieda, l-attur stqarr ukoll: "Nghid li ghaldaqstant jiena

stajt nasal ghal konkluzzjoni li kien hemm xi problema fis-sens illi l-ilma kien qed

jintrefa lejn naha wahda biss iktar minn parti ohra.

Nghid li dan huwa kagun tal-fatt

illi seta' illi peress li qeghda fuq zona fuq barra jista jkun li dan huwa determinat minn

fattur partikolari li huwa r-rih.

Nghid li ghalkemm jiena kont involut fir-rigward ix-

xoghol tal-pool il-parti tal-gutter jiena sibtu hemmhekk u ma kienx parti minn dak li

gejt appuntat sabiex naghmel, fil-fatt l-istess intimat lili kien staqsieni dwar x'nahseb

dwar dan il-gutter u jiena ma stajtx naghtih twegiba peress li ma nhoss illi din hija fil-

kompetenza tieghi." (xhieda moghtija waqt is-seduta tas-26 t'April, 2018)

Min-naha tieghu il-Perit Sandro Verzin, appuntat mill-konvenut, xehed illi:

"Qed nigi mistoqsi x'kien l-irwol tieghi fir-rigward tal-pool mertu tal-kawza

nghid li dak iz-zmien jiena kont nahdem fl-ufficcju tal-Perit Chris Abdilla u

kont jiena li ddisinjajt din il-pool, kont gejt ukoll ikkuntatjat fir-rigward tal-

kwistjoni relattiva ghal din il-kawza.

Nghid li l-problema kienet li l-ilma ma

kienx qed ifur bl-istess mod minn kull naha tal-pool.

Eventwalment kien

hemm effett sinikattiv.

Nghid li in vista ta' din il-kwistjoni konna qabbadna

surveyor sabiex jiehu l-kejl ta' diversi punti tal-istess pool u nghid li dan

iddetermina li kien hemm dizlivell".

Riskontrat b'dawn il-verzjonijiet differenti it-Tribunal isib li s-soluzzjoni ghall-vertenza

trid tabilfors tinsab fir-rapport redatt mill-Land Surveyor Louis Azzopardi Galdes Giappone fejn dan kejjel

ix-xoghol tal-attur u xehed:

"Qed nigi mistoqsi jekk jiena stajtx niddetermina x'kienet il-kagun ta' din

il-kwistjoni u nghid li jiena ddeterminajt li meta tqieghed dan l-irham dan

ma tqieghedx b'invell kif fil-fatt iddeterminajt jiena li kien hemm dak id-

dizlivell u fil-fatt kien dan li qed iwassal ghal din il-kwistjoni.

mistoqsi sabiex nghid jekk jiena nistax nasal ghal konkluzzjoni dwar

x'wassal ghal dan id-dizlivell nghid li fil-fehma tieghi dan twassal

minhabba l-fatt li min ghamel il-kejl ma wtilizzax l-istrument mehtieg ghal

dan it-tip t'ezercizzju.

Nghid li jiena ma kontx prezenti meta sar dan il-kejl

pero' nista nghid wasalt ghal din il-konkluzzjoni li bilfors meta gie biex

jittiehed il-kejl ma giex utilizzat strument li kien sofistikat bizzejjed li jista'

jkejjel kif ghamilt jiena sa nofs millimetru wkoll diskrepanza.

Fil-fatt nghid

li meta tqabbad layer sussegwenti u cioe' persuna ohra gie wtilizzat l-

istrument li kelli jiena sabiex sar il-kejl u fil-fatt ix-xoghol sar tajjeb."

(xhieda moghtija waqt is-seduta tal-15 ta' Jannar, 2020 – enfazi mizjuda)

Meta xehed quddiem it-Tribunal l-istess surveyor ikkonferma li tali diskrepanza

millimetrika hija sufficjenti sabiex twassal ghall-problematika li l-pool ma tibdiex

tferra' l-ilma bl-istess mod mill-gnub kollha:

"Fuq mistoqsija tat-Tribunal nghid li jekk taqbez it-two jew three

millimeters din hija kwistjoni li iva setghet tinqala' u cioe' l-ilma ma jibqax

ghaddej bl-istess mod ugwali minn kull naha fil-fatt hekk irrizultali jiena

meta hadt il-kejl fl-ewwel xoghol." (xhieda moghtija wkoll waqt is-seduta

tal-15 ta' Jannar, 2020 – enfazi mizjuda).

Konsegwentement ghal dan huwa car li hawn non si tratta ta' kwistjoni de minimis li

ma taffettwax il-bonta` tax-xoghol prestat fl-essenza tieghu imma ta' aspett li

effettivament jirrendi x-xoghol wiehed essenzjalment difettuz u mhux konformi mal-

kummissjoni moghtija.

F'dan ir-rigward, kif diga` gie nutat, l-istess Attard fisser kif tali

problematika setghet facilment tigi evitata bl-utilizzar ta' strument appozitu li seta'

jipprovdi ghall-kejl in linea mal-precizjoni mehtiega ghal xoghol tajjeb.

L-istess Attard

fisser ukoll kif, riskontrat bir-rapport tieghu li kien jikxef kjarament id-diffett fix-xoghol

126 u 127 tal-process), dan tal-ahhar minflok irreaggixxa billi

ddefenda l-bonta` tax-xoghol tieghu, ukoll jekk kien hemm bzonn permezz ta' esperti

teknici appuntati ghal dan l-iskop minnu, pretenda li l-istess Azzopardi Galdes Giappone ivarja arbitrarjament

ir-rizultanzi tieghu.

F'dan ir-rigward Azzopardi Galdes Giappone kompla jixhed fis-sens illi:

"Nghid li wkoll f'dik l-okkazzjoni meta jiena mort fil-karozza bl-istrument

lest biex nitlaq l'hemm gie warajja Marco Woodhead nghid li f'dik l-okkazzjoni

beda jheddidni, qalli wkoll li jekk jiena ma nirtirax ir-rapport kien ser ikun

Qabad ukoll l-istrument b'idejh u beda jsabbat bil-ponn fuq il-

karozza u dak il-hin jiena gejt kostrett incempel lill-Pulizija."

Ghat-Tribunal tali reazzjoni da parti tal-attur hija ghal darb'ohra indikattiva ta' persuna

li kienet taf li x-xoghol taghha ma kienx konformi mal-obbligi ta' precizjoni assunti

minnha u kwindi pretenda li forzatament ivarja ir-rizultanzi li kienu qed jippruvaw

kjarament tali nuqqas ta' precizjoni anke wara x-xogholijiet li suppost kellhom ikunu

riparatorji da parti tieghu.

Illi ai fini kompletezza jehtieg li jigi mtenni li l-attur ma jistax ragjonevolment

jippretendi li jitfa' t-tort ghan-nuqqas ta' precizjoni fix-xoghol tieghu ghad-disinn tal-

gutter madwar il-pool jew ghar-rih fiz-zona fejn tinsab il-pool.

Huwa kien jaf jew kellu

jkun jaf, kemm bin-natura tal-gutter li kien hemm fil-post u kif ukoll bil-mod illi bih ir-

rih seta' jaffettwa l-moviment tal-ilma fil-pool, u kwindi, multo magis kellu jew

minnufih jirrifjuta li jaccetta x-xoghol jew, jekk jaccettah, jara li x-xoghol tieghu jilhaq

il-livell ta' precizjoni mehtieg minnu sabiex – in linea ma' dak mehtieg minnu mil-ligi

– ikun jista' jiccertifika u jiggarantixxi l-bonta` tax-xoghol tieghu u b'hekk jissodisfa l-

obbligi legali posti fuqu.

Logikament ukoll l-attur ma jistax iwahhal fir-rih jew fid-

disinn tal-gutter jekk qabelxejn l-ilma li kien qed jipperkola mal-gnub tal-pool ma kienx

ugwali u uniformi proprju bhala effett tax-xoghol impreciz imwettaq minnu.

Logikament, kwalunkwe difett fil-gutter jew kwalunkwe effett tar-rih ikun jista' jigi

determinat una volta jigi assigurat li l-ilma qieghed jitferra jew jista' jitferra b'mod

uniformi minn fuq il-wicc tal-pool biex b'hekk jigi, fl-ewwel lok, eskluz kull element

ta' xoghol hazin fit-tqeghid tal-lava mal-wicc tal-pool minn fejn irid jinzel l-ilma.

Madanakollu f'dan il-kaz tali fattur ma setax jigi assigurat proprju ghaliex, kif

determinat b'mod konklussiv minn Azzopardi Galdes Giappone, kien hemm diskrepanzi fl-gholi tal-gnub tal-

pool bhala rizultat tax-xoghol imwettaq mill-attur u tali diskrepanzi, anke jekk

millimetrici, kien qed ikollhom effett car fuq il-funzjonalita` u l-estetika tal-pool.

Illi konsegwentement ghas-surreferit huwa car li l-konvenut kien gustifikat li jittermina

1640 tal-Kodici Civili, dan ma jfissirx

illi l-attur assolutament m'huwa intitolat ghal ebda pagament ghax-xoghol prestat

minnu imma biss li, in linea ma' dak espressament post mill-art.

1640(3) tal-Kodici

Civili "min jagħti x-xogħol għandu jħallas biss lill-appaltatur somma li ma tkunx iżjed

mill-ispejjeż tal-appaltatur u l-valur tax-xogħol, wara li jittieħed qies tal-utilità ta'

dawk l-ispejjeż u dak ix-xogħol lil min ikun ta x-xogħol kif ukoll id-danni li dan ikun

F'dan ir-rigward irrizulta kjarament mill-provi prodotti illi l-konvenut zamm l-

islabs stallati mal-gnub tal-pool imma kellu jaqla' l-islabs imwahhlin mal-wicc tal-pool

sabiex ix-xoghol isir bil-precizjoni millimetrika mehtiega sabiex il-pool isservi l-aspetti

funzjonali u estetici taghha.

F'dan ir-rigward it-Tribunal talab illi l-attur jindika proprju

l-prezz tal-islabs vertikali li ghadu stallat fis-sit u f'dan ir-rigward l-attur ressaq in-nota

li permezz taghha ikkantifika dan l-ammont fis-somma ta' €2312.80.

Il-konvenut

inizjalment ammetta li lill-attur huwa ma kien hallsu xejn (f'dan is-sens xhieda moghitja

minnu waqt is-seduta tal-11 t'Ottubru, 2019) imma mbaghad prova jvarja din l-istqarrija

tieghu billi jikkontendi li jista' jkun li xi parti mid-depozitu imhallas minnu inizjalment

lil Attard Brothers ghall-kummissjoni tax-xoghol seta' mar ghand l-attur (xhieda

moghtija waqt is-seduta tat-18 ta' Novembru, 2019).

It-Tribunal isib li ma saret ebda

prova konkreta ta' dan u li anzi huwa l-istess konvenut li f'dan ir-rigward jikkonferma

li huwa kien ghazel li jqabbad lill-attur direttament u li kwindi, legalment, il-

kummissjoni moghtija minnu lill-attur fir-rigward tal-pool mertu tal-kawza ghandha

necessarjament tigi kkunsidrata bhala indipendenti mill-kummissjoni originali moghtija

lil Attard Brothers fir-rigward tal-villa tieghu.

L-attur ukoll jikkonferma bil-gurament

tieghu li huwa ma thallas xejn ghax-xoghol kollu tieghu.

Huwa car allura li, ai fini tal-

1640(4) tal-Kodici Civili ma jistax jinghad li l-attur thallas xi somma bil-quddiem

mill-konvenut ghax-xoghol tieghu.

Tenut kont tas-surreferit it-Tribunal jemmen li, in

linea ma' dak espressament post mill-art.

1640(3) hawn fuq citat, l-attur huwa intitolat

illi jigi mhallas fir-rigward tal-slabs stallati minnu vertikalment mal-gnub tal-pool u li

baqghu hemmhekk stallati b'utilita` evidenti ghall-istess konvenut.

Fir-rigward tal-kontro-talba ghandu jinghad li kwalunkwe danni rizultanti favur il-

konvenuti ghandhom ukoll jigu mnaqqsin mis-somma spettanti lill-attur ghax-xoghol

tieghu, dana wkoll in linea ma' dak provdut taht l-art.

1640 (3) hawn fuq citat.

Hekk

ukoll jinsab deciz:

"Effettivament, it-tutela akkordata mil-ligi lill-kommittent tinkwadra ruhha

fl-ambitu ta' dik ir-responsabilita` kontrattwali normattiva minhabba

Li jfisser li l-kommittent jista' jopta li jagixxi gudizzjarjament

jew bl-ezekuzzjoni specifika ta' l-appalt jew bl-azzjoni li twassal ghar-

rizoluzzjoni tal-kuntratt (Art 1069 (1) tal-Kodici Civili).

Fil-kaz il-wiehed jew

l-iehor il-kommittent ikollu d-dritt jirreklama d-danni (Art 1069 (2)) Qorti ta'

deciza fis-6 ta' Ottubru 2004.

Illi l-konvenut ressaq prospett tad-danni u ddikjara li, minkejja li dawn jissuperaw il-

kompetentenza ratione valoris ta' dan it-Tribunal huwa kien qed jillimita t-talba tieghu

ghas-somma massima ta' hamest elef euro (€5000).

Tali prosett jinkludi spejjez ta'

natura peritali mhallsa mill-konvenut lill-Perit Sandro Verzin fis-somma ta' mitejn

euro (€200) u lill-Engineer Victor Herries ammontanti ghall mitt euro (€100).

Dawn l-

ammonti allegatament imhallsin mill-konvenuti baqghu mhux konfermati permezz tad-

debiti ricevuti u lanqas ma jinsabu konfermati li gew imhallsin bhala konsegwenza

diretta tal-inadempiment tal-attur - kwindi ma jistghux jigu akkolti.

Il-konvenut jitlob

ukoll is-somma ta' €325.68 rapprezentanti hlas li sar lil ARC International Surveyors

Limited ghall-hrug tal-livelli – ammont dan li jinsab pruvat tramite Dok.

risposta u kontro-talba tal-konvenut a fol.

16 u Dok.

152 tal-process

- u s-somma ta' elf u disa' mitt euro (€1900) li sar lil Michele Pace Carabez ghal xoghol

riparatorju ossija tnehhija tax-xoghol maghmul mill-attur u tqeghid mill-gdid tal-

materjal – liema ammont jinsab ukoll konfermat kemm minn Dok.

risposta u kif ukoll mir-ricevuti ta' hlas ezebiti bhala Dok.

155 tal-process).

It-Tribunal huwa tal-fehma li dawn l-ammonti gew pruvati

u gew sopportati mill-konvenut intortament konsegwentement ghan-nuqqas tal-attur li

jikkompleta l-appalt moghti lilu u accettat minnu b'mod tajjeb minghajr difetti

essenzjali.

Kwindi l-attur ser jigi kkundannata ihallas dawn l-ammonti lill-konvenut

ammontanti komplessivament ghas-somma ta' €2225.68 in linea ta' danni.

Oltre s-surreferit il-konvenut qieghed jitlob ukoll li l-attur ihallsu s-somma ta' sitt elef

u hames mija rapprezentanti hlas li sar lil Charles Croker ghall-fornitura ta' materjal

F'dan ir-rigward il-konvenut annetta mal-prospett ricevuta iffirmata mill-istess

151 tal-process) oltre li rrefera ghall-quotes annessi mal-kontro-talba tieghu

I u Dok.

J. It-Tribunal jinnota li Dok.

J hija kostitwita minn skambju ta'

emails bejn Axiaq u l-konvenut li permezz tieghu jidher li kienu qed jaqblu fuq xi skont

fil-prezz tenut kont il-fatturi li jinsabu indikati mill-istess Axiaq permezz tal-email

tieghu datata 27 ta' Gunju, 2016.

Minn hawn diga` jirrizulta li kien hemm xoghol

ulterjuri maghmul minn Axiaq li mhux necessarjament jahti ghalih l-attur.

I annessa mar-risposta u l-kontro-talba, ossija l-quote

mahruga minn Axiaq, jirrizulta kjarament li s-somma effettivament kwotata ghall-

coping tal-pool hija dik ta' €2613.55 filwaqt li s-somom rimanenti jirrigwardjaw it-tarag

Huwa kwindi car li, fl-ewwel lok, il-konvenut ma jistax ragjonevolment

jippretendi li l-attur ihallas floku il-prezz shih tax-xoghol kollu rimanenti prestat lilu

minn terzi appuntati minnu flok l-attur, multo magis jekk tali somom jirrigwardjaw

aspetti ta' xoghol iehor mhux marbutin max-xoghol riparatorju fuq il-pool.

iehor, l-ispejjez relatati mat-tarag u l-landing xorta wahda kienu ser jigu sopportati mill-

konvenut anke kieku l-attur ittermina l-appalt tieghu u allura dawn ma jistghux jigu

kkunsidrati bhala danni sofferti minnu u li ghalihom jahti l-attur.

rigward tas-somma surreferita indikata bhala dovuta fir-rigward tal-coping il-konvenut

baqa' ma pruvax kif tali somma ghandha tigi ritenuta dovuta lilu mill-attur in linea ta'

Anke jekk jigi koncess li tali somma thallset minnu sabiex isir il-coping tal-pool

tali somma ma tistax ragjonevolment tigi ritenuta dannu li huwa sofra bhala

konsegwenza tal-inadempjenza tal-konvenut imma semplicement prezz imhallas minnu

ghal xoghol prestat minn terzi in sostituzzjoni tal-attur.

Fi kliem iehor, allura, hawn

ukoll huwa hallas lil terzi prezz li kien ikun spettanti lill-attur li kieku dan wettaq ix-

xoghol tieghu b'mod tajjeb u l-appalt ma giex terminat.

Konsegwentement tali somma

ma tistax tinkwadra ruhha bhala dannu tenut kont li ma tikkostitwixxix xoghol

riparatorju li gie rez necessarju minhabba x-xoghol hazin imwettaq mill-attur.

Illi konsegwentement ghas-surreferit it-Tribunal ser jghaddi sabiex jilqa' l-kontro-talba

limitatament ghas-somma msemmija ta' €2225.68.

Illi jekk wiehed inaqqas is-somma ta' €2225.68 mis-somma ta' €2312.80, jigi li l-attu

huwa debitur tal-konvenut fis-somma bilancjali ta' sebgha u tmenin euro u tnax-il

Ghaldaqstant it-Tribunal qieghed jaqta' u jiddeciedi dan il-kaz billi, filwaqt li jichad l-

ewwel eccezzjoni preliminari tal-preskrizzjoni sollevata mill-konvenuti, jichad ukoll it-

tieni u t-tielet eccezzjonijiet sollevati minnhom u jilqaghhom ghall-bqija sakemm

kompatibbli mas-surreferit, u jastjeni milli jiehu konjizzjoni ulterjuri tal-bqija tal-

eccezzjonijiet; fir-rigward tal-kontro-talba jichad l-ewwel u t-tieni eccezzjonijiet, jilqa'

it-tielet eccezzjoni sakemm kompatibbli mas-surreferit, jichad ukoll il-bqija tal-

eccezzjonijiet ghall-istess kontro-talba, jilqa' l-kontro-talba limitatament fis-somma

imsemmija ta' elfejn, mitejn u hamsa u ghoxrin euro u tmienja u sittin centezmi

(€2225.68), jilqa' wkoll it-talba fis-somma imsemmija ta' elfejn, tlett mija u tnax-il euro

u tmenin centezmi (€2312.80) u kwindi jikkundanna lill-konvenuti ihallsu lill-attur is-

somma bilancjali ta' sebgha u tmenin euro u hdax-il centezmu (€87.11) bl-imghaxijiet

mid-data tas-sentenza u bl-ispejjez jigu spartiti nofs bin-nofs bejn il-partijiet.