Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dottor Rachel Petroni B.A. LL.D.

Kumpilazzjoni Nru.: 1129/2011

Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI (I.D. 9237457M)

Illum, 11 ta' Dicembru 2018

Rat illi l-imputata MARTHA RAPISARDI, detentrici tal-karta ta' l-identita'

Nhar l-24 ta' Frar 2011 f'dawn il-Gzejjer quddiem il-Qorti Civili Sezzjoni

Familja, ghamlet dikjarazzjoni malafamanti u/jew ingurjuzi u/jew li

jnaqqsu l-unur tal-mitteni cioe' familja Leonard Bonavia;

U aktar tard, bil-hsieb li ttellef jew tnaqqas il-gieh ta' xi hadd, weggat bil-

kliem, b'gesti, b'kitba, b'disinji jew b'xi mod iehor lil Familja Leonard Bonavia;

Il-Qorti giet gentilment mitluba li f'kaz ta' htija tapplika garanzija fuq il-

Familja Leonard Bonavia skond Art.383, 384 u 385 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Rat il-kunsens moghti mill-Avukat Generali sabiex din il-kawza tigi trattata bil-procedura sommarja1;

Rat li din il-kawza giet assenjata lill-Qorti kif preseduta b'digriet moghti mis-

STO il-Prim'Imhallef datat 16 ta' Lulju 2018;

Rat li giet ezentata mill-Prosekuzzjoni, il-parte civile kif ukoll id-difiza milli

terga' tisma' hija stess ix-xhieda li diga` ddeponew quddiem il-Qorti

Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda li xehdu quddiem il-Qorti diversament

preseduta u rat il-provi, dokumenti u l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-parte civile u tad-difiza;

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza;

Ikkunsidrat;

Illi l-ewwel imputazzjoni li biha qed tigi mixlija l-imputata tirreferi ghal

dikjarazzjoni li hija ghamlet quddiem il-Qorti Civili Sezzjoni tal-Familja fl-24

ta' Frar 2011, liema dikjarazzjoni qed jigi allegat li hija malafamanti u/jew

ingurjuza u/jew li tnaqqas l-unur tal-familja Leonard Bonavia.

It-tieni imputazzjoni

taddebita lill-imputata r-reat tal-ingurja taht l-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta.

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

Minn ezami tal-atti, jirrizulta li l-allegata ingurja saret, skont il-parte civile,

permezz ta' rikors u z-zewg affidavits li gew ipprezentati mill-imputata

quddiem il-Qorti Civili [Sezzjoni tal-Familja] fil-kawza ta' separazzjoni bejn l-istess imputata u zewgha2, li fihom hija allegat li kien hemm okkazjoni meta

certu Christopher Leonard Bonavia hedded lil u hebb b'sikkina ghal uliedha - li jigu l-

kugini tal-imsemmi Christopher Leonard Bonavia - jew ghal xi hadd minnhom, meta l-

istess uliedha kienu qeghdin ghand in-nanna paterna taghhom.

ipprezentat mill-imputata fil-proceduri civili fuq imsemmija (Dok.

16) - liema rikors ma jirrizultax li gie kkonfermat bil-gurament tal-imputata -

huwa datat 12 ta' Frar 2007 filwaqt illi wiehed mill-affidavits taghha gie

pprezentat fl-14 ta' Novembru 2009 (Dok.

Ma jirrizultax

ghalkemm l-istess affidavit jindika li dan gie guramentat fl-24 ta' Frar 2011.

L-Ewwel Imputazzjoni

Il-Qorti tibda billi tosserva li ghalkemm fic-citazzjoni tal-kawza odjerna

hemm indikat li l-ewwel imputazzjoni hija bbazata fuq l-Artikolu 106(3) tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, effettivament id-dicitura uzata biex

imsemmi Artikolu 106(3) li testwalment jipprovdi s-segwenti:-

Kull min jagħmel affidavit falz, kemm jekk f'Malta kemm jekk barra minn

Malta, waqt li jkun jaf li dak l-affidavit ikun meħtieġ jew maħsub għal

proċeduri ċivili f 'Malta, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena msemmija fis-

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

Ghalkemm huwa risaput illi l-Qorti m'hijiex marbuta bl-indikazzjoni tal-

Artikoli tal-ligi indikati fic-citazzjoni, u galadarba l-imputazzjoni tkun giet

redatta sostanzjalment skont id-dicitura tal-artikolu relattiv li jikkontempla r-

reat addebitat, b'mod li ma jkun hemm ebda ekwivoku dwar in-natura tar-reat

li bih l-imputat ikun qed jigi mixli, tista' ssib htija taht artikolu tal-ligi

differenti minn dak indikat mill-prosekuzzjoni fic-citazzjoni.

inhuwa risaput, l-indikazzjoni tal-artikolu relevanti tal-ligi fic-citazzjoni

lanqas ma hija mandatorja.

Fi kwalsiasi kaz pero`, l-imputazzjoni kif redatta mkien ma fiha l-addebitu tal-

falz imsemmi fl-Artikolu 106(3) tal-Kapitolu 9, izda biss dak tal-malafama,

ingurja u/jew tnaqqis tal-unur tal-parte civile.

Huwa l-Artikolu 106 tal- Kapitolu 9 li jipprospetta r-reat tal-ispergur fi proceduri civili3, izda ghar-

ragunijiet premessi, il-Qorti hija prekluza milli ssib htija taht l-Artikolu 106(3)

Il-Qorti qieghda taghmel dawn l-osservazzjonijiet specifikatament minhabba

l-fatt li minn ezami tal-atti processwali, fosthom ir-rapport li sar mill-parte civile4 u x-xhieda ta' Raymond Karamatskos, huwa manifest li l-enfasi fix-xhieda

mressqa mill-parte civile huwa fuq il-falzita` tal-allegazzjonijiet li saru mill-

imputata dwar incident partikolari f'xi dikjarazzjonijiet bil-miktub li hija

pprezentat fl-atti tal-proceduri tas-separazzjoni personali bejnha u bejn

zewgha quddiem il-Qorti Civili Sezzjoni Familja.

Borg xehed li oltre ghal dikjarazzjonijiet inveritieri li saru mill-imputata

f'diversi atti pprezentati minnha fil-kawza msemmija, hija wkoll bidlet il-

verzjoni dwar incident li ddeskriviet fir-rikors taghha tat-12 ta' Frar 2007,

meta sussegwentement fl-affidavit li pprezentat fl-atti tal-istess kawza fl-14

5 Seduta 4 ta' Gunju 2013 u 13 ta' Novembru 2013.

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

ta' Novembru 2009 ghamlet dikjarazzjoni konfliggenti li tikkunstrasta mal-

ewwel verzjoni taghha dwar l-allegat incident, u regghet ghamlet dikjarazzjoni

b'allegazzjoni differenti u kontrastanti fl-affidavit ulterjuri taghha tal-24 ta'

il-fatt

jibqa'

imputazzjoni kif redatta ma

jikkonfigura bl-ebda mod ir-reat kontemplat taht l-Artikolu 106(3) tal-Kodici

Barra minn hekk, jigi osservat li baqghet ma saret ebda talba mill-

prosekuzzjoni jew mill-parte civile ghal korrezzjoni fl-akkuzi biex ma' dawn

tizdied akkuza dwar ir-reat prospettat taht l-Artikolu 106(3) tal-Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta.

F'dan il-kaz huwa evidenti li l-ewwel imputazzjoni xejn ma giet redatta

b'mod felici, u ghalkemm tista' tinftiehem li tirreferi ghad-delitt tal-ingurja taht l-Artikolu 252 illum abrogata6, dan jifforma appuntu l-mertu tat-tieni

imputazzjoni li sejra tigi trattata iktar 'il quddiem.

drabi mill-Qorti tal-Appell Kriminali, wahda mill-funzjonijiet tac-citazzjoni

hija li l-imputat ikun jaf biex qed jigi akkuzat sabiex ikun jista' jiddefendi ruhu sew7, u sabiex dan il-ghan jintlahaq, ic-citazzjoni ghandha tirriproduci

talanqas sostanzjalment il-kliem tal-ligi, haga li ma saritx f'din l-ewwel

imputazzjoni.

Huwa minnu li hemm ukoll ir-reat kontravvenzjonali tal-ingurja taht l- Artikolu 339(e) tal-Kapitolu 98, izda l-Qorti mill-ewwel tosserva li dan ir-reat

ma jinkwadrax fil-fattispecje ta' dan il-kaz.

Dan ghaliex huwa assodat fil-

6 Bis-sahha tal-Att XI tal-2018, Artikolu 25(e), ir-reat tal-ingurja u r-reat tal-libell kontemplati fl-Artikoli 252 sa 256 tal-istess Kapitolu 9, gew abrogati.

7 Ara fost ohrajn, Il-Birgu vs. Joseph Psaila Raji, deciza fl-25 ta' Lulju 1994 u Il-Pulizija vs Charles Roberts, deciza fil-5 ta' Mejju 1994, mill-Qorti tal-Appell Kriminali.

(1) "Huwa ħati ta' kontravvenzjoni kontra l-persuna, kull min:- … … … (e) jagħmel lil ħaddieħor inġurji jew theddid mhux imsemmijin band'oħra f'dan il-Kodiċi, jew jekk ikun ipprovokat, jinġurja b'mod li joħroġ barra mil- limiti tal-provokazzjoni."

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

gurisprudenza tal-Qrati taghna illi r-reat kontravvenzjonali tal-ingurja taht l-

Artikolu 339(1)(e) huwa identifikabbli f'insulti li jibqghu bejn l-agent u l-

persuna li lilha jigu indirizzati, minghajr ma dawn jigu komunikati lil terza

persuna, mentri fil-kaz odjern, id-dikjarazzjonijiet saru bil-miktub u gew

ipprezentati fl-atti ta' kawza quddiem il-Qorti Civili u kwindi, kienu

accessibbli lil terzi persuni.

Kif ritenut in propositu mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza fl-ismijiet

Il-Pulizija vs. Joseph Miruzzi deciz fit-30 ta' April 2001:-

"Biex ikun hemm ir-reat ta' ingurja skond l-Artikolu 252, il-kliem (jew gesti, kitba, ecc., skond il-kaz) ingurjuzi jridu jkunu gew komunikati, direttament jew indirettament, lil terza persuna – imqar terza persuna wahda – ghax b'hekk biss jista' jitwettaq il-hsieb li jkollu l-agent li jtellef jew inaqqas il-gieh tal-persuna ingurjata ('with the object of destroying or damaging the reputation of any person', fit-test Ingliz).

Kliem, gesti, kitba jew disinji ingurjuzi li jigu ndirizzati mill-agent lill-persuna li jkun qed joffendi izda li jibqghu bejniethom it-tnejn huma puniti bhala kontrravvenzjoni skond il- paragrafu (e) ta' l-Artikolu 339(1) tal-Kodici Kriminali."

Ikkunsidrat ulterjorment;

Ghall-kompletezza, il-Qorti tqis li ghandha zzid tghid illi anke kieku llum

setghet jew ghandha tinsab htija fl-imputata, mil-lat sostantiv, taht l-Artikolu

339(e) tal-Kapitolu 9 ghall-ingurja lilha addebitata, jigi osservat li bhala

kontravvenzjoni, ir-reat tal-ingurja taht l-Artikolu 339(e) igorr perijodu

preskrittiv ta' tliet xhur a tenur tal-Artikolu 688(f) tal-Kapitolu 9.

F'dan il-

kaz, mill-atti

tikkoncerna

dikjarazzjonijiet maghmula mill-imputata fit-12 ta' Frar 2007, fl-14 ta'

Novembru 2009 u fl-24 ta' Frar 2011, ic-citazzjoni tal-kawza giet ipprezentata

fl-10 ta' Ottubru 2011.

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

Konformament, billi jirrizulta li dawn il-proceduri gew istitwiti ferm iktar

minn tliet xhur wara d-dikjarazzjonijiet allegatament malafamanti u ingurjuzi,

il-Qorti ma tistax hlief tqis bhala preskritta kull azzjoni taht l-Artikolu

339(1)(e) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ghalhekk, filwaqt

il-kontravvenzjoni

339(1)(e) tal-Kapitolu 9 ma jirrizultax li hija applikabbli f'dan il-kaz u fi

kwalunkwe kaz il-proceduri huma kolpiti bil-preskrizzjoni, l-applikazzjoni o

tieni imputazzjoni billi huwa evidenti li din tal-ahhar giet tabilhaqq imsejsa

fuq id-delitt tal-ingurja ai termini tal-istess Artikolu 252 tal-Kapitolu 9.

il-Qorti ma

imputazzjoni.

It-Tieni Imputazzjoni

Il-Qorti tibda billi taghmel is-segwenti osservazzjonijiet preliminari fir-

rigward tat-tieni imputazzjoni li, evidentement, taddebita lill-imputata r-reat

kontemplat fl-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9.

istitwiti kontra l-imputata f'Ottubru tas-sena 2011, kif diga` nghad id-delitt tal-ingurja gie abrogat b'effett tal-Att XI tal-20189.

Huwa minnu li l-kwistjoni

tat-tnehhija tar-reat taht l-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9 u l-effett li din l-

abrogazzjoni jista' jkollu fuq il-proceduri rigward it-tieni imputazzjoni, ma

giet imqanqla la mill-prosekuzzjoni u l-parte civile u lanqas mid-difiza, izda l-

9 Artikolu 25: Emendi konsegwenzjali għall-Kodiċi Kriminali.

"Il-Kodiċi Kriminali għandu jiġi emendat kif ġej:- … … … (e) l-artikoli 252, 253, 254, 255 u 256 tiegħu għandhom jitħassru u t-titolu tas-Subtitolu X tat-Titolu VIII tat-Taqsima II tal-Ewwel Ktieb tiegħu għandu jiġi sostitwit bil-kliem "FUQ ILKXIF TA' INFORMAZZJONI RIĊEVUTA B'SIGRIET"".

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

Qorti tifhem li dan l-izvilupp legislattiv ma jistax ma jinghatax id-debitu qies

fil-kunsiderazzjonijiet taghha dwar it-tieni imputazzjoni.

Ikkunsidrat;

Illi bla dubju, filwaqt li llum meta l-Qorti waslet biex taghti l-gudizzju taghha

f'din il-kawza, ir-reat partikolari rravvizat fl-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9 ma

ghadux jezisti, dan kien ghadu fis-sehh fiz-zmien meta saru d-dikjarazzjonijiet

allegatament ingurjuzi mill-imputata (id-data msemmija fic-citazzjoni hija l-

24 ta' Frar 2011).

Jigi osservat li mid-dispozizzjonijiet tal-imsemmi Att XI

tal-2018 mhuwiex immedjatament evidenti jekk dawk il-proceduri kriminali

dwar ir-reat kontra d-dispozizzjonijiet imhassra tal-imsemmi Artikolu 252, li

kienu ghadhom pendenti fiz-zmien tad-dhul fis-sehh tal-istess Att fit-18 ta'

Mejju 2018, ghandhomx jitkomplew daqslikieku r-reat ghadu fis-sehh.

Ghaldaqstant, il-Qorti tqis li ghandha tistharreg u tiddetermina jekk, ghad li r-

reat in kwistjoni ma ghadux jezistu fiz-zmien tal-gudizzju, tistax xorta wahda

tinsab htija abbazi tal-Artikolu 252.

Ikkunsidrat;

tal-Artikolu 25(e) tal-Att XI tal-2018, minghajr ma saret ebda rizerva jew

saving clause li tikkjarifika l-pozizzjoni legali dwar il-procedimenti pendenti

taht il-ligi mhassra fiz-zmien tad-dhul fis-sehh tal-Att imsemmi, u minghajr

ukoll ma r-reat kontemplat fl-imsemmi Artikolu gie traspost espressament

f'dispozizzjoni ekwivalenti fil-Kapitolu 579 introdott bis-sahha tal-istess Att

XI tal-2018, jew fil-Kapitolu 9.

Din il-pozizzjoni tikkuntrasta ma' dik postulata mill-Artikolu 33 tal-Att XI

tal-2018, in kwantu ghall-abrogazzjoni tal-Kapitolu 248 tal-Ligijiet ta' Malta

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

(l-Att dwar l-Istampa), li jipprovdi espressament li t-thassir tal-Att dwar l-

Istampa huwa minghajr hsara ghad-dispozizzjonijiet sussegwenti tal-istess

Artikolu, kif ukoll minghajr pregudizzju ghal dak kollu li sar jew naqas milli

jsir taht l-istess Att.

Fil-fatt, riferibbilment ghat-thassir tal-Att dwar l-Istampa,

is-subartikolu (2) tal-Artikolu 33 tal-Att XI tal-2018 jipprovdi espressament

hekk:-

"Minkejja d-dispożizzjonijiet l-oħra ta' dan l-Att, l-Att imħassar, kif fis-seħħ

qabel ma jiġi mħassar permezz ta' dan l-Att, għandu jkompli japplika fir-

rigward ta' kawżi pendenti fil-qorti fiż-żmien li jitħassar:"

Il-Qorti tosserva ulterjorment illi b'effett tal-imsemmi Artikolu 33(4) tal-Att

XI tal-2018, il-kawzi kriminali li kienu pendenti taht il-ligi tal-istampa (l-

imsemmi Kapitolu 248) qabel l-introduzzjoni tal-Att XI 2018, kellhom jieqfu

bid-dhul fis-sehh tal-imsemmi Att:-

"(4) Kwalunkwe proċeduri kriminali istitwiti taħt l-Att imħassar qabel id-dħul

fis-seħħ ta' dan l-Att u li, mad-dħul fis-seħħ ta' dan l-Att, ikunu għadhom

għaddejjin quddiem xi qorti, għandhom jieqfu."

Ikkunsidrat;

Il-Qorti tqis li meta l-legislatur, fl-abrogazzjoni tal-libelli kriminali taht il-

Kapitolu 248 u t-thassir tar-referenza li kien hemm fl-Artikolu 256 tal-

Kapitolu 9 ghall-istess libelli kriminali, hassar ukoll bl-istess daqqa ta' pinna

l-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9, dan x'aktarx sar b'lapsus ghaliex iz-zewg reati

huma ferm distinti in kwantu l-kondotta li taghti lok ghar-reat.

Fil-fatt, il-

libell, li jikkoncerna materjal stampat, evidentement thassar bil-ghan li jigi

assigurat li l-liberta` tal-espressjoni tal-istampa ma tigix iktar imxekkla bit-

theddida ta' responsabbilita` kriminali u l-pieni ta' natura kriminali li din

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

Mizmum ferm il-premess, il-Qorti tifhem il-htiega tat-

tnehhija b'mod assolut tar-responsabbilita` kriminali ghal-libelli kriminali

mibdija taht l-Att dwar l-Istampa li kienu ghadhom pendenti fiz-zmien tad-

dhul fis-sehh tal-Att XI tal-2018 u t-twaqqif b'effett immedjat tal-proceduri

kriminali pendenti, izda ma tifhimx il-htiega li jitnehha wkoll id-delitt tal-

ingurja mhux bil-mezz stampat.

fil-kaz

tal-Att dwar

l-Istampa,

dispozizzjoni specifika dwar it-twaqqif tal-proceduri kriminali ta' libell

istitwiti taht dik il-ligi u li kienu ghadhom pendenti fid-data tad-dhul fis-sehh

tal-Att XI tal-2018, kienet tabilhaqq mehtiega minhabba l-generalita` tal-

Artikolu 33(2) dwar l-applikazzjoni kontinwata tal-Att dwar l-Istampa ghall-

kawzi pendenti fil-qorti fiz-zmien li jithassar, u kwindi sabiex issir distinzjoni

bejn il-proceduri civili (li kellhom jitkomplew u jkomplu jigu regolati bl-istess

Kapitolu 248) u dawk kriminali mibdija taht l-imsemmi Att (li kellhom jieqfu

Huwa evidenti li r-ratio legis tal-Att XI tal-2018 huwa appuntu de-

kriminalizzazzjoni assoluta tad-delitt tal-libell taht il-Ligi tal-iStampa li ghalih

kien jaghmel referenza wkoll l-Artikolu 256 tal-Kapitolu 9, u l-konsegwenti

twaqqif tal-proceduri kriminali, izda mhux dawk civili, pendenti fid-data tad-

dhul fis-sehh tal-Att.

Ghalkemm wiehed jista' jifhem li l-korollarju

necessarju tal-istipolazzjoni fl-Artikolu 33(4) tal-Att XI tal-2018 illi l-kawzi

dwar libell kriminali taht il-ligi tal-istampa ma ghandhomx jitkomplew, huwa

illi ma ghandhomx jitkomplew lanqas l-proceduri kriminali tal-ingurja

mibdijin taht il-Kodici Kriminali meta d-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 252

kienu ghadhom fis-sehh, il-Qorti ma taqbilx li din hija l-pozizzjoni legali

10 Rapport Finali tal-Kummissjoni ghal Riforma Holistika fil-Qasam tal-Gustizzja – Nov. 2013

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

Tqis illi l-Att XI tal-2018 huwa car u t-twaqqif tal-proceduri a tenur tal-

Artikolu 33(4) jolqot espressament u limitatament dawk il-proceduri kriminali

istitwiti taht l-Att dwar l-Istampa.

Ubi lex voluti dixit u l-Qorti tifhem li kieku

l-legislatur ried li l-proceduri kriminali dwar ingurja taht l-Artikolu 252 tal-

Kapitolu 9 ghandhom jieqfu wkoll bl-istess mod bhal libelli kriminali, kieku

tad-dispozizzjoni fuq

imsemmija ghall-proceduri

kriminali istitwiti taht l-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9.

Barra minn hekk, jigi osservat illi minkejja l-abrogazzjoni tad-delitt tal-

ingurja, ir-reat kontravvenzjonali tal-ingurja taht l-istess Kapitolu 9, ma giex

imhassar bl-introduzzjoni tal-Att XI tal-2018 u baqa' mhux mittiefes.

jidher ebda hsieb razzjonali wara l-abrogazzjoni tad-delitt izda mhux tal-

kontravvenzjoni, specjalment meta wiehed iqis li l-kondotta li twassal ghal

entrambi reati, ossia l-ingurja, hija analoga u d-distinzjoni bejn iz-zewg reati

tinsab fl-element formali tar-reat, cioe` t-tnaqqis tal-gieh tal-persuna ingurjata

(fil-kaz tad-delitt taht l-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9).

Kif inhu risaput, sabiex

jissussisti r-reat tal-ingurja taht l-Artikolu 252, jehtieg li l-insult jigi

komunikat mhux biss lill-persuna ingurjata, izda wkoll lil terza persuna jew

il-konkluzjoni hija msahha ulterjorment bl-applikazzjoni

dispozizzjonijiet tal-Artikolu 12 tal-Att dwar l-Interpetazzjoni (Kapitolu 249

tal-Ligijiet ta' Malta), li qeghdin hemm appuntu biex jipprovdu ghal dawk il-

kazijiet fejn il-ligi ma tkunx ipprovdiet espressament, inter alia, dwar l-

applikazzjoni kontinwata ta' reat abrogat.

L-Artikolu 12 tal-Kapitolu 249

jipprovdi illi meta xi Att mghoddi wara l-bidu fis-sehh tal-Att dwar l-

Interpretazzjoni jhassar xi ligi ohra, diment li ma jidhirx hsieb kuntrarju, it-

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

"(a) jerġa jġib fis-seħħ xi ħaġa li ma tkunx fis-seħħ jew li ma tkunx teżisti fiż-

żmien li fih iseħħ it-tħassir;

(b) jolqot it-tħaddim ta' xi liġi qabel ma kienet hekk imħassra jew xi ħaġa

magħmula jew li tħalliet issir taħt xi liġi hekk imħassra;

(c) jolqot xi dritt, privileġġ jew responsabbilita' miksuba taħt xi leġislazzjoni

hekk imħassra

(d) jolqot xi penali, konfiska jew piena li wieħed seta jeħel dwar xi reat li jkun

sar kontra xi liġi hekk imħassra, jew xi responsabbilita' għal xi penali,

jolqot kull stħarriġ, proċedimenti

jew rimedju dwar xi

obbligazzjoni, responsabbilta', penali, konfiska, jew piena kif intqal qabel;

u kull stħarriġ, proċedimenti legali, jew rimedju bħal dawk jistgħu jinbdew,

jitkomplew, jew jiġu nforzati, u kull penali, konfiska jew piena bħal dawk

jistgħu jiġu imposti, bħallikieku l-Att li jħassar ma jkunx għadda."

Il-Qorti hija tal-fehma illi r-regola generali enuncjata fl-imsemmi Artikolu 12,

ma hijiex eskluza semplicement ghaliex il-ligi abrogattiva ma pprovdietx

espressament saving clause jew dispozizzjoni transitorja ohra, u tqis li dan in-

nuqqas ut sic ma jissodisfax il-kriterji mehtiega biex tinwera l-"hsieb

kuntrarju" li jrid l-imsemmi Artikolu 12 biex jeskludi l-applikazzjoni tad-

dispozizzjonijiet tieghu.

Kieku n-nuqqas ta' saving clause kellu jinftiehem

f'kull kaz bhala l-"hsieb kuntrarju" mfisser fl-Artikolu 12 tal-Att dwar l-

Interpretazzjoni, tal-imsemmi Artikolu11.

tad-dispozizzjonijiet

ukoll gew applikati d-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 12 tal-Kapitolu 249 f'kaz

fejn ir-reat in kwistjoni gie abrogat fil-mori tal-proceduri kriminali minghajr

ma saret ebda dispozizzjoni transitorja biex tirregola l-pozizzjoni legali.

11 Ara wkoll in propositu, Il-Pulizija vs Frans Blenheim, Qorti tal-Appell Kriminali, deciza 7 ta' Frar 2014.

12 Deciza 31 ta' Lulju 2014.

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

Konformament, u fl-assjem ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, il-Qorti tislet il-

konkluzjoni li ghall-finijiet tal-Artikolu 12 tal-Att dwar l-Interpretazzjoni ma

jidhirx il-hsieb li t-thassir ut sic tal-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9 ghandu jolqot

l-applikabbilita` kontinwata ta' dawk il-procedimenti legali pendenti dwar ir-

reat ta' ingurja taht l-Artikolu 252 hekk imhassar.

Fi kliem iehor, il-proceduri

pendenti dwar ir-reat ta' ingurja regolat bid-dispozizzjonijiet tal-Artikoli 252

tal-Kapitolu 9 fiz-zmien tad-dhul fis-sehh tal-Att XI tal-2018, ma ghandhomx

jitqiesu li ghandhom ukoll jieqfu b'effett immedjat bl-istess mod bhall-

proceduri pendenti dwar libelli kriminali.

Ghaldaqstant, ratione temporis, bl-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tal-

Artikolu 12(1)(d) u (e) tal-Kapitolu 249, l-Artikolu 252 ghadu japplika ghall-

fini tal-gudizzju f'din il-kawza.

Ikkunsidrat;

Fl-istess waqt pero`, il-Qorti tqis li f'dan l-isfond ma tistax twarrab lanqas l-

applikazzjoni tal-principju tad-dritt penali nullum crimen, nulla poena sine

Dan, wara kollox, huwa principju sancit mill-Artikolu 39(8) tal-

Kostituzzjoni ta' Malta u mill-Artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar id- Drittijiet u Libertajiet Fondamentali tal-Bniedem13 li jipprovdu rispettivament

39(8): "Hadd ma ghandu jitqies li jkun hati ta' reat kriminali minhabba f'xi

att jew ommissjoni li, fil-hin meta jkun sar, ma jkunx jikkostitwixxi reat bhal

dak, u ebda piena ma ghandha tigi mposta ghal xi reat kriminali li tkun aktar

13 Kapitolu 319 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

severa fi grad jew xorta mill-oghla piena li setghet tigi mposta ghal dak ir-

reat fiz-zmien meta jkun gie maghmul."

7(1): "Hadd ma ghandu jitqies li jkun hati ta' reat kriminali minhabba f'xi att

jew ommissjoni li ma kienux jikkostitwixxu reat kriminali skond ligi nazzjonali

jew internazzjonali fil-hin meta jkun sar.

Lanqas ma ghandha tinghata piena

akbar minn dik li kienet applikabbli fiz-zmien meta r-reat kriminali jkun sar"14

Illi dan il-principju isib il-fondament tieghu fil-hsieb li hija permezz tal-ligi

biss li jista' jigi mfassal dak li jikkostitwixxi reat u il-piena ghat-twettiq tal-

istess, tant illi l-korollarju ta' dan il-principju jinsab fil-jedd li persuna

akkuzata b'reat ma tigix imposta fuqu piena aktar harxa mill-oghla piena li setghet tigi imposta fuqu fiz-zmien meta ikun gie kommess ir-reat15.

Konformament, filwaqt li kif stabbilit, l-Artikolu 252 ghandu jkompli japplika

bis-sahha tal-Artikolu 12 tal-Kapitolu 249, biex jirregola l-proceduri odjerni

meta l-Qorti tigi biex taghti l-gudizzju taghha, ghandu jinghad ukoll li billi l-

ligi u l-gurisprudenza taghna in materja ta' non-retroattivita` tad-dritt penali

sostantiv hija cara, il-Qorti hija marbuta bis-sahha ta' dan il-principju li f'kaz

ta' htija taht l-istess Artikolu 252, tiddetermina jekk hemmx piena aktar

favorevoli vigenti fil-ligi ghall-istess reat u f'kaz affermattiv, tapplika l-iktar piena favorevoli ghall-imputata16.

M'hemm l-ebda dubju illi r-reat tal-ingurja kontemplat fl-imsemmi Artikolu

339(1)(e), ghadu in vigore u, irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk illum

14 Is-subartikolu (2) tal-imsemmi Artikolu 7 jipprovdi ghal eccezzjoni li mhix relevanti ghall-kaz in dizamina.

15 Ara: Il-Pulizija vs Daniel Unus Camilleri, deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali, deciza 22 ta' Settembru 2016.

16 In propositu, l-Artikolu 27 tal-Kodici Kriminali jipprovdi hekk:- "Jekk il-piena stabbilita mil-liġi li tkun isseħħ fiż-żmien tal-kawża u dik li kienet isseħħ fiż-żmien li sar ir-reat ma jkunux xorta waħda, għandha tingħata l- piena l-anqas gravi."

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

wara l-abrogazzjoni tal-Artikolu 252 dan ir-reat ghandux jigbor fih ukoll id-

delitt li kien kontemplat fl-Artikolu 252, huwa evidenti li l-piena skont l-

Artikolu 339(1)(e) hija wahda kontravvenzjonali u kwindi ferm inferjuri

ghall-piena li kien igorr id-delitt taht l-Artikolu 252.

Konformament, f'kaz ta' htija u bl-applikazzjoni tal-principju nullum crimen,

nulla poena, sine lege, il-Qorti tista' tikkunsidra biss il-piena inferjuri skont l-

Ikkunsidrat;

Izda qabel tibda taghmel il-konsiderazzjonijiet dwar il-htija o meno tal-

imputata ghar-reat taht l-Artikolu 252 a tenur tat-tieni imputazzjoni, il-Qorti

ma tistax ma taghmilx is-segwenti osservazzjonijiet dwar l-elementi tad-delitt

tal-ingurja taht l-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9.

Ikkunsidrat;

Dan ir-reat, kif inhuwa risaput, ma huwiex ikkoncernat b'materjal stampat

ghaliex l-ingurja li ssir permezz ta' materjal stampat ghall-fini tad-definizzjoni

moghtija mill-Kapitolu 248 hija,

regolata bid-

dispozizzjonijiet tal-Att dwar l-Istampa - skont kif del resto kien jipprovdi l-

Artikolu 256 tal-Kapitolu 9:-

"Fil-kazijiet

ta'

li ssir bil-mezz

jgħoddu d-

disposizzjonijiet tal-Att dwar l-Istampa."

Illi kif diga` accennat, ir-reat tal-ingurja taht l-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta huwa distint mil-libell in kwantu dan tal-ahhar jezisti meta l-

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

ingurja ssir permezz ta' materjal stampat li jigi ppublikat17.

tal-Qrati taghna konsistentement irritenew li ghall-fini tar-reat ta' ingurja kif

kien jezisti taht l-Artikolu 252, kienet mehtiega l-prova li l-ingurja kienet

intiza biex twaqqa' l-gieh tal-persuna ingurjata billi l-insulti jigu komunikati

direttament jew indirettament lil terzi persuni.

intiza biex tnaqqas l-unur jew il-gieh tal-persuna ingurjata, tkun stampata u

pubblikata, din titqies bhala libell ghall-finijiet tal-Att dwar l-Istampa.

Illi fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Anton F. Blenheim, moghtija fl-10 ta'

Lulju 2006, il-Qorti tal-Appell Kriminali qalet hekk:-

"Issa, din il-Qorti, minghajr ezitazzjoni, taqbel ma' l- appellant li ingurja jew malafama permezz ta' stampat, bhalma huwa ktieb li jigi ppublikat, ma taqax u ma tistax tigi punita taht l-Artikolu 252(1) (jew addirittura taht l- Artikolu 252(3)) tal-Kodici Kriminali.

L-Artikolu 256 huwa car fil-portata tieghu u dejjem gie interpretat mill- Qrati ta' Gustizzja Kriminali li, meta l-ingurja ssir bil-mezz ta' l-istampa (b'mod li l-ingurja jew il-malafama tkun allura tammonta ghal dak li komunement jissejjah libell), hi applikabbli il-Ligi dwar l-Istampa u huma applikabbli d-disposizzjonijiet tal-Kap.

Illi, kif diga' nghad, il-kawza odjerna tirrigwarda allegazzjonijiet li saru

permezz ta' atti gudizzjarji ossia kontenuti f'rikors u zewg affidavits,

ipprezentati fl-atti ta' kawza civili quddiem il-Qorti Civili [Sezzjoni tal-

Huwa ghalhekk evidenti li l-allegata malafama jew ingurja f'dan il-

kaz saret b'mezz stampat u ghalhekk isegwi li l-ewwel akkuza kellha tigi

akkampata fuq id-dispozizzjonijiet tal-Att dwar l-Istampa (Kapitolu 248 tal-

Ligijiet ta' Malta).

Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Joseph Attard Cassar, datata 22 ta' Settembru 201018, gie ritenut hekk in propositu:-

17 Ara Artikolu 2 tal-Att dwar l-Istampa.

18 Qorti tal-Appell Kriminali.

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs BORG SILLATO RAPISARDI

"Din il-Qorti, bhalma ghamlet l-ewwel Qorti, sejra tirreferi ghas-sentenza fl- ismijiet Il-Pulizija v. Joseph Devenish et. deciza fl-20 ta' Jannar 1997 minn din il-Qorti diversament presjeduta (Vol.

F'dak il-kaz, l- imputazzjoni migjuba kontra l-kwerelati ghal malafama kienet taht il- provvedimenti tal-Press Act.

Hemm il-kwerelati kienu qeghdin jargumentaw illi l-ittra mertu tal-kaz ma kinitx intiza ghac-cirkolazzjoni ossia sabiex jigi mxandar u ghalhekk kienu japplikaw id-disposizzjonijiet tal-Kodici Kriminali.

Din il-Qorti ma laqghetx dan l-argument u qalet hekk: "Fil-fehma tal-Qorti, meta l-legislatur qed jitkellem dwar 'stampat b'tipi tipografici" ('printed in typographical characters', fit-test Ingliz) l-enfasi mhix fuq il-process tipografiku izda fuq ir-rizultat li wiehed jara stampat quddiemu, jigifieri li jara r-rizultat bhalma jhallu t-tipi li jintuzaw fil-process tipografiku.

Jekk il-process ikunx dak tipografiku klassiku ('composing type and printing from it', Collins English Dictionary, 'v. typography'), jew process jew sistema, sia mekkanika kif ukoll elettronika jew kombinazzjoni tat-tnejn, li taghti rizultat finali simili ghal dak tipografiku (bhal, per ezempju, phototypesetting, l-uzu ta' typewriter, l-uzu ta' printer tal-kompjuter, diversi forom ta' offset printing) hu rrelevanti.

Kif inghad, l-ittra in kwistjoni (a fol.

3 tal-process) jidher li giet stampata bil- kompjuter b'tipi tipografici u ghalhekk tikkwalifika bhala 'stampat' ghall- finijiet tal-Kap.

Ghal din il-konkluzjoni jidher ukoll li waslet ghaliha l-Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-sentenza taghha tas-7 ta' Mejju, 1991, fil-kawza fl-ismijiet Dr. Joseph M. Rotin vs. Joseph Camilleri Kelly u li ghaliha ghamlet referenza ukoll l-Ewwel Qorti fis-sentenza appellata.

Jekk, mill-banda l-ohra, ittra saret bit- typewriter, din ukoll tammonta ghal kitba stampata b'tipi tipografici (ara f'dan is-sens ukoll, ghalkemm taht l-allura Kap. 117, is-sentenza tal-Qorti Kriminali li kienet allura tisma' appelli minn sentenzi tal- Qorti tal- fl-ismijiet Tabib Dottor Henry ta' Marzu, 1961 Magistrati) LaRosa et al vs. Publio De Brincat);

Kwantu ghar-rekwizit tal-pubblikazzjoni, l-imsemmi Artikolu 2 tal-Kap.

jiddefinixxi pubblikazzjoni bhala li tfisser: 'Kull att li bih kull stampat jigi jew

jista' jigi kkomunikat jew imgharraf lil xi persuna jew li bih kliem jew

L-appellanti jikkontendu li l-ittra kienet 'komunikazzjoni ufficjali ta' natura

privata' mibghuta minnhom lill-kap tal-tal-Gvern u li ma kinitx ghall-finijiet

ta' jekk hemmx 'pubblikazzjoni' fis-sens tal-Kap.

Stampat jigi ppubblikat

anke jekk jigi kkomunikat jew imgharraf lil persuna wahda.

Ghalhekk fetahx l-

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.

Nru: 1129/2011 Il-Pulizija (Spettur Carlos Giardino Mifsud) vs MARTHA RAPISARDI

ittra l-Prim Ministru personalment jew xi membru tas-segretarjat tieghu hi wkoll konsiderazzjoni rrelevanti galadarba l-fatti malafamanti ma kinux qed jigu attribwiti lill-Prim Ministru".

Ikkunsidrat;

Fuq l-iskorta ta' dan l-insenjament pacifiku, il-Qorti tqis illi fil-kaz odjern,

billi l-allegata ingurja evidentement saret permezz ta' kliem stampat li huwa

manifestament accessibbli lil terzi persuni u gie effettivament ikkomunikat li

terzi persuni, l-atti allegatament ingurjuzi koncernati jinkwadraw ruhhom car

u tond fl-ambitu tad-definizzjoni ta' "pubblikazzjoni" u "stampat" imfissra fl-

Artikolu 2 tal-Kapitolu 248.

Konsegwentement, kellhom japplikaw, u l-

proceduri odjerni kellhom jigu istitwiti taht, id-dispozizzjonijiet tal-Kapitolu

248 tal-Ligijiet ta' Malta u mhux il-Kapitolu 9, b'mod li d-dispozizzjonijiet

tal-Artikolu 252 tal-Kapitolu 9 m'humiex applikabbli ghall-fattispecje ta' dan

il-kaz u l-Qorti ma tistax ghalhekk issib htija fl-imputata ghall-imputazzjoni

Maghdud dan, u fi kwalsiasi kaz, b'effett tal-Artikolu 33(4) tal-Att XI tal-

2018, il-proceduri kriminali istitwiti u pendenti taht l-imsemmi Att dwar l-

Istampa, ma setghux jitkomplew u ghandhom jieqfu.

Daqstant kellhom jieqfu

wkoll dawn il-proceduri anke kieku gew istitwiti korrettement taht il-Kapitolu

248 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti ma ssibx lill-imputata hatja tal-imputazzjonijiet

migjuba kontriha u qieghda konsegwentement tilliberha minn kull htija u

Illum, 11 ta' Dicembru 2018.


Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Donatella M. Gracie Blaut LL.D., Mag.

Illum, 11 ta' Dicembru, 2018

Il- Pulizija (Spettur Yvonne Borg Johnson) -vs- Philip Cristiano, detentur tal-karta tal-identita' numru 194912M

Kumpilazzjoni Nru. 1224/2013 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Philip Cristiano u ċioè talli:

Nhar l-04 ta' Ottubru 2013, għall-ħabta tal-għaxra ta' filgħodu, ġewwa Floriana, Malta, talab, irċieva jew aċċetta xi offerta jew wegħda ta' xi vantaġġ mhux xieraq għalih innifsu jew għal xi ħadd ieħor bil-għan li jeserċita xi influwenza mhux xierqa fuq il-mod kif tiddeċieda persuna oħra;

Talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, talab, ircieva jew accetta xi offerta jew weghda ta' xi vantagg mhux xieraq ghalih innifsu jew ghal xi hadd iehor bil-ghan li jezercta xi influwenza mhux xierqa bhalma hemm imsemmi fl-artikolu 121A(1) tal- Kapitolu 9;

Talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, wieghed, ta jew offra, sew b'mod dirett sew indirett, xi vantagg mhux xieraq lil persuna ohra li jasserrixxi jew jikkonferma li huwa ikunu kapaci li jaghmel xi influwenza mhux xierqa fuq il-mod kif tiddeciedi persuna

li hemm imsemmija fl-artikoli precedenti, that is-Sub-Titolu IV tal-Kapitolu 9 u ta' xi persuna ohra, sabiex igieghel lil dik il-persuna ohra tezercita dik l-influwenza, sew jekk dak il-vantagg mhux xieraq ikun ghal dik il-persuna ohra jew ghal xi hadd iehor.

F'każ ta' htija l-Qorti ġiet mitluba, li wara li tinforma ruħha minn fatti speċifiċi, u tkun għal kollox konvinta li l-propjeta' inkwistjoni tkun inkisbet minn attivita' kriminali, din il-propjeta' tiġi konfiskata, u ċioe' l-ammont ta' elf ewro (€1000).

Rat illi waqt l-udjenza tas-26 ta' Novembru, 2018, l-imputat ammetta l- imputazzjonijiet kollha migjuba kontra tieghu.

Illi din il-Qorti osservat dak li jiddisponi l-Artikolu 453(1) tal-Kapitolu IX, Ligijiet ta' Malta, moqri flimkien mal-Artikolu 392A(1) tal-istess Kapitolu, u cioe' wara li l-imputat wiegeb li hu hati ghall-akkuzi migjuba fil-konfront tieghu, din il-Qorti wissietu b'mod l-aktar solenni fuq il- konsegwenzi legali ta' dik it-twegiba u nghata zmien xieraq sabiex jekk irid jerga lura minnha.

Semghet is-sottomissjonijiet maghmula mill-prosekuzzjoni u mid-difiza dwar il-piena.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Ikkunsidrat: Illi qabel xejn irid jinghad illi ghalkemm din il-kawza tirrigwarda reati li allegatament sehhew fl-2013, l-istess kawza giet mismugha minn din il- Qorti, kif diversament presjeduta, u l-ewwel udjenza quddiem din il- Qorti, kif preseduta, giet mizmuma fit-2 ta' Dicembru, 2015.

Illi ghalkemm l-imputat rregistra ammissjoni ghall-imputazzjonijiet kollha addebitati lilu, il-fatti specie ta' dan il-kaz jinkwadraw biss fl- ahhar imputazzjoni u cioe` dik ravvizata bl-artikolu 121A(2) tal-Kodici Kriminali.

Illi ser issir riferenza ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Saveria sive Saverin Wubbels fejn il-Qorti tal-Magistrati ghamlet ezami funditus dwar ir-reat ravvizat bl-artikolu 115 tal-Kodici Kriminali: 1

Illi minn ezami ta'l-artikolu 115 tal-Kodici Kriminali li jikkontempla r-reat ta' korruzzjoni jirrizulta illi l-elementi bazici li jridu jigu ippruvati huma essenzjalment erba' u cioe`: 1. in-natura ufficjali jew pubblika ta'l-impieg tal-persuna ikkoncernata.2 2. li dik il-persuna irceviet jew accettat flus, jew xi rigal, jew weghda jew offerta u dawn ma ikunux dovuti skond il-ligi.3 3. li dana jkun in konnessjoni ma'l-istess kariga jew impieg.

4. li l-iskop ikun illi l-persuna taghmel jew ma taghmilx id-dmir tieghu/taghha.4 Illi b'rabta ma' din id-disposizzjoni tal-ligi, l-Avukat Generali iccita wkoll l-artikolu 120, fejn titqies bhala komplici il-persuna li tikkorrompi l-ufficjal pubbliku.

Illi ghalhekk l-ewwel element essenzjali ghal kummissjoni ta' dana ir-reat huwa n-natura ufficjali jew pubblika ta'limpieg tal-persuna li qed tigi korrota.

Illi l-artikolu 92 imbaghad jiddisponi testwalment illi: "Taht il-frazi generali 'ufficjal pubbliku' jidhlu mhux biss l-awtoritajiet kostitwiti, civili u militari, izda wkoll dawk il-persuni kollha li huma mahtura skond il-ligi sabiex jamministraw xi parti tas-setgha ezekuttiva tal- Gvern, jew biex jezegwixxu xi dmir iehor pubbliku impost mil-ligi, sew gudizzjarju kemm amministrattiv kif ukoll tax-xorta l-wahda u l-ohra."

Issa mill-provi prodotti jirrizulta li l-imputat kien biss project manager.

Ma giex pruvat mqarr remotament li hrug ta' permessi biex wiehed jarma fuq il-Monti ta' Haz-Zebbug, kien jaqa' fil-mansjonijiet tal-kariga jew impjieg tieghu!

1 Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, Deciza 30.06.2010 per Onor. Magistrat Dr. Edwina Stilon.

2 Vide ukoll Il-Pulizija vs Joseph Chetcuti Saydon (Appell, Deciza 19 ta' Lulju, 1982).

3 Vide ukoll Il-Pulizija vs Lawrence sive Lorry Cossai et (Appell, Deciza 25 ta' Lulju, 1986) 4 Vide ukoll Il-Pulizija v. Alfred Falzon Farrugia (Appell, Deciza 2 ta' Mejju 1985)

Aktar minn hekk, l-akkuzi kif addebitati ma jaghmlu ebda riferenza ghall-fatt li Gatt kien 'ufficjal jew impjegat pubbliku' ghalkemm hu cjar li l-ewwel reat hu dak prospettat bl-artikolu 115 tal-Kodici Kriminali, dak tal-korruzzjoni.

Issir riferenza ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Andre Quattromani:5 Minn dawn il-fatti jemergi allura illi l-ammissjoni ta'l-appellanti hija konfliggenti mal-provi l-ohra li hemm fl-atti, senjalatament l-istqarrija tieghu stess ghaliex minn din ta'l-ahhar jirrizulta illi huwa ikkometta r- reati addebitati lilu mhux f'Awwissu, izda f'Settembru 2013 u kwindi huwa ammetta ghall-fatti li ma kenux gew kommessi minnu ghal ta'l-anqas mhux fid-data indikata fl-akkuza, izda xahar wara.

Illi d- dottrina fir-rigward tal-valur probatorju ta'l-ammissjoni maghmula mill-persuna akkuzata tghallimna illi: "Dwar l-effett ta' ammissjoni fuq l-appell tal-persuna misjuba hatja din il-Qorti (jew ahjar, il-Qorti Kriminali li allura kienet tisma' l-appelli mid-decizjonijiet tal-Qorti tal-Magistrati tal-Pulizija Gudizzjarja) diga` kellha l-opportunita` li tippronunzja ruhha fis-sentenza tagha tas-27 ta' Ottubru, 1962 fil-kawza fl- ismijiet Il-Pulizija vs George Chetouti Pirrone Spiteri Jones (Kollez.

F'dik is-sentenza gie ritenut, mill-kompjant Sharpe Vella Lethridge, fuq l-iskorta ta' gurisprudenza kemm Ingliza kif ukoll lokali, li fuq ammissjoni ta' l-imputat Qorti ma tistax hlief tghaddi ghall-kundanna tieghu ammenokke` ma jirrizultax li l-imputat ma jkunx fehem in-natura ta' l-imputazzjoni jew li ma kinitx l-intenzjoni tieghu li jammetti li hu hati ta' dik l-imputazzjoni jew li fuq il-fatti minnu ammessi l-Qorti ma setghetx skond il-ligi, tikkundannah, cjoe` ssibu hati ta' reat.6 "(sottolinjar tal-Qorti) Illi fil-kaz in dizamina ma jistax jinghad illi l-appellanti qieghed jallega illi huwa ma fehemx in-natura ta'l- akkuzi migjuba fil-konfront tieghu, jew inkella li ma kenitx l-inetnzjoni tieghu li jammetti, izda jirrizulta mill-atti illi abbazi tal-fatti tal-kaz kif esposti, l-Ewwel Qorti ma setatx issib htija ghal tali akkuzi billi ma kenux jissussistu fid-data indikata fl-akkuza.

Issa l-kodici penali taghna jimponi l-obbligu fuq il-Qorti Kriminali taht l-artikolu 436(3)(c) li ghandha taghmel dak kollu li m'huwiex projbit jew mhux ordnat mill- ligi taht piena ta' nullita, kull meta l-Qorti fid-diskrezzjoni taghha jidhirliha li hu hekk mehtieg ghat-tikxif tal-verita.'

Illi l-appellanti allura ghandu ragun u din il-Qorti ma tistax taghlaq ghajnejha ghal dan in- nuqqas procedurali daqslikieku ma kienx jezisti u dan ghaliex is-sentenza impunjata tirrifletti fatti li mhumiex sostanzjati bil-provi li hemm fl-atti, ghalkemm l-appellanti ammetta ghalihom.

Kwindi din il- Qorti ma ghandhiex trqi ohra hlief li tghaddi sabiex tannulla id-decizjoni appellata u dan billi tirrizulta decizjoni hazina fuq il-mertu u dan kif previst fl-artikolu 428(5) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi fis-sentenza moghtija mill-istess Qorti fl-ismijiet Il-Pulizija vs

Minn dawn il-fatti jemergi allura illi l-ammissjoni ta'l-appellanti ma tirriflettiex l-fatti li jemergu mill-provi li

hemm fl-atti, ....

5 Deciza 19 ta' Novembru 2015; Qorti tal-Appell Kriminali per Onor. Imhallef Dr. Edwina Stilon; Appell numru 385/2015.

6 Il-Pulizija vs Martin Borg Camilleri 20/01/1995 (Vol.LXXIX.v.1538) 7 Deciza 26 t'Ottubru, 2017 per Onor. Imhallef Dr. Edwina Stilon; Appell numru.99/2017.

Allura dan iwassal ghal konkluzjoni illi minn ezami tal-atti u abbazi tal-fatti tal-kaz kif esposti, l-Ewwel Qorti ma setatx issib htija ghall-ewwel imputazzjoni billi r-reat qatt ma seta' jirrizulta.

Issa l-kodici penali taghna jimponi l-obbligu fuq il-Qorti Kriminali taht l-artikolu 436(3)(c) li ghandha taghmel dak kollu li m'huwiex projbit jew mhux ordnat mill-ligi taht piena ta' nullita, kull meta l-Qorti fid-diskrezzjoni taghha jidhirliha li hu hekk mehtieg ghat-tikxif tal-verita.'

Mhux biss izda l-artikolu 392(A)(3) jimponi fuq il-Qorti illi: "..… meta jkun hemm raġuni tajba biex wieħed jiddubita jekk ir-reat kienx ġie tassew magħmul, jew jekk l-akkużat hux ħati tar-reat, il-qorti għandha, għalkemm l-akkużat ikun stqarr li hu ħati, tordna li l- proċeduri jkomplu jitmexxew 'l quddiem, bħallikieku l-akkużat ma weġibx li hu hati."

Illi l-appellanti allura ghandu ragun u din il-Qorti ma tistax taghlaq ghajnejha ghal dan in-nuqqas daqslikieku ma kienx jezisti u dan ghaliex is-sentenza impunjata tirrifletti fatti li mhumiex sostanzjati bil- provi li hemm fl-atti, ghalkemm l-appellanti ammetta ghalihom..… Illi ghalkemm l-artikolu 436(3) tal-Kodici Kriminali mhux wiehed mill- artikoli rezi applikabbli specifikatament ghall-Qrati tal-Magistrati bl- artikolu 525 tal-Kodici, mhemmx dubbju li din il-Qorti tkun qed tonoqs serjament mid-doveri taghha jekk issib persuna hatja ta' fatti li ma jirrizultawx mill-provi prodotti anzi fejn l-istess provi joffru fatti konfliggenti.

Illi fid-dawl tar-rizultanzi processwali u fuq dan l-insenjament, l- imputat qed jigi liberat minn kwalunkwe htija u piena fuq l-ewwel zewg akkuzi migjuba fil-konfront tieghu u cioe` dawk ravvizati bl-artikoli 115 u 121A(1) tal-Kodici Kriminali minkejja l-ammissjoni tieghu ghall- akkuzo kollha.

Illi qed tinstab htija biss fuq it-tielet akkuza.

Illi dwar il-piena l-Qorti hadet in konsiderazzjoni tan-natura serja tar- reati li jinsab akkuzat bihom l-imputat, tal-ammissjoni tieghu w tal- fedina penali tieghu li ma tohloq ebda preokkupazzjoni ghall-Qorti.

Ittiehed konsiderazzjoni wkoll tac-cirkostanzi kollha l-ohra tal-kaz partikolarment tar-rakkomandazzjonijiet maghmula mill-Ufficjal tal-

Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti wara li rat l-artikolu 121A(2) tal-

Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta, filwaqt li tillibera lill-imputat mill-

ewwel u mit-tieni imputazzjonijiet, issib lill-imputat hati tat-tielet

imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu, u b'applikazzjoni tal-artikolu

11 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta tpoggi lil Philip Cristiano taht ordni ta' taħt Ordni ta' Servizz fil-Komunita`.

F'din l-Ordni ta' Servizz fil-Komunita` huwa mehtieġ li l-hati jaghmel xoghol bla hlas jew xoghol bla hlas u tahriġ, kif rakkommandat fir- rapport rilaxxjat mill-istess Ufficjal tal-Probation u dan ghall-perijodu ta' mija u tmenin siegha (180) kif qed jigi speċifikat fl-ordni.

Ai termini tas-sub inciz (4) ta' l-Artikolu 11 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti qed tispjega lill-hati bi kliem li jiftiehem sew l-effett tal- ordni u li jekk il-hati jonqos li jikkonforma ruhu maghha jew jaghmel xi reat iehor, il-hati jkun jista' jinghata sentenza għar-reat oriġinali.

Il-ħati qiegħed jiddikjara li jaqbel ma tali ordni.

A tenur tas-sub inciz (5) ta' l-Artikolu 11 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti qed tordna li tinghata kopja ta' l-Ordni ta' Servizz fil- Komunita' lill-hati, lid-Direttur tal-Ufficju tal-Probation u Parole, lill- Ufficcjal tas-Servizz tal-Komunita` assenjat ghall-kaz mid-Direttur u lill- agenziji u l-awtoritajiet responsabbli ghas-sorveljanza ta' l-Ordni tas- Servizz tal-Komunita`.

Ai termini tal-artikolu 23B tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta tordna li l- ammont ta' elf ewro (€1,000) l-ammont tar-rikavat, jigi konfiskat favur il- Gvern jew fin-nuqqas li tigi konfiskata tali somma, ghandha tigi konfiskata dik il-proprjetà li jkollha l-valur tagħha jikkorrispondi għall- valur ta €1,000.

Finalment bl-applikazzjoni ta' l-artikolu 533 tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta qeghda tordna lill-hati jhallas l-ammont ta' €339.42 rapprezentanti spejjez peritali.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


FIL-QORTI CIVILI

(SEZZJONI TAL-FAMILJA)

L-ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tlieta 11 ta' Dicembru, 2018

is-segwenti:-

Rat ir-rikors tar-rikorrent pprezentat fil-31 ta' Mejju, 2018 li permezz tieghu ppremetta u talab

Illi l-partijiet izzewwgu fl-24 ta' Mejju, 2015.

Illi minn dan iz-zwieg ma twieldux tfal.

Illi r-rikorrenti u l-intimata huma legalment separati permezz ta' kuntratt ta'

separazzjoni datat 19 ta' Mejju, 2017, fl-atti tan-Nutar Dr. Keith Caruana Turner (Dok.A) b'

liema kuntratt l-intimata rrivertiet ghall-kunjom xbubitha C.

Illi meta zzewwgu r-rikorrenti ragel kellu hamsin sena u l-intimata mara kellha hamsa

Wara biss tlett gimghat ta' gherusija l-intimata pproponiet li l-partijiet

jizzewwgu.

Wara sentejn il-partijiet izzewwgu u wara sena li zzewwgu sseparaw.

L-

intimata kienet diga' mizzewwga qabel u kellha tifel.

Ma kienx hemm qbil dwar il-fatt

li jkollhom tfal.

L-intimata riedet tkun vicin ommha u xtaqet sahansitra tghix maghha.

L-intimata riedet sigurta' aktar minn zwieg fejn il-partijiet jibnu familja.

Illi l-kunsens tal-intimata ghal dan iz-zwieg kien vizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni

ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewwga jew fuq id-drittijiet u dmirijiet essenzjali taghha,

jew b'anomalija psikologika serja li ghamlitha mpossibbli ghaliha li taqdi l-

obbligazzjonijiet essenzjali taz-zwieg (Art.19 (1d)).

Illi l-kunsens ta' xi wahda mill-partijiet ikun inkiseb bl-eskluzjoni posittiva taz-zwieg

innifsu, jew ta' xi wiehed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-hajja mizzewwga, jew

tad-dritt ghall-att taz-zwieg (Art.19(1f)).

Illi ghalhekk iz-zwieg bejn il-partijiet huwa null u invalidu fil-ligi.

Illi ghalhekk qieghda ssir din il-kawza.

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet hawn premessi r-rikorrenti jitlob lil dina l-Onorabbli

Tiddeciedi u tiddikjara li z-zwieg bejn il-partijiet iccelebrat fl-24 ta' April, 1994 huwa null

u invalidu ghall-finijiet u effetti kollha tal-ligi u dan ai termini tal-Artikolu 19(1d) u/jew l-

Artikolu 19 (1f) tal-Kapitolu 255 tal-Ligijiet ta' Malta;

Tordna li ssir l-annotazzjoni opportuna fl-Att taz-Zwieg relattiv.

Bl-ispejjes kontra l-intimata li tibqa' minn issa ngunta in subizzjoni.

Rat ir-risposta guramentata tal-intimata fejn eccepiet illi:-

1.Illi mhuwiex kontestat illi l-partijiet kienu zzewwgu fl-24 ta' Mejju, 2015.

Illi lanqas ma huwa kontestat illi minn dan iz-zwieg ma twieldu ebda ulied u li l-kontendenti

llum huma separati legalment permezz ta' kuntratt ta' separazzjoni konsenswali fl-atti tan-

Illi mhuwiex kontestat lanqas illi meta zzewwgu, l-eccipjenti kellha 45 sena filwaqt li l-

Illi hija kontestata pero' l-ewwel parti tar-raba' premessa attrici fejn jigi illi ma kienx hemm

qbil dwar il-fatt li jkollhom tfal u dana stante illi l-kontendenti kienu qablu bejniethom minn

qabel iz-zwieg illi jeskludu l-ulied miz-zwieg, tenut kont tal-eta' taghhom.

Illi hija kontestata t-tieni parti tar-raba' premessa attrici fejn jigi allegat l-esponenti riedet

tkun iktar vicin t'ommha u li aktar milli zwieg hija kienet riedet sigurta'.

L-esponenti tirrileva

illi huwa minnu illi hija kellha l-ghazla illi wara z-zwieg il-kontendenti jmorru jirrisjedu ma'

ommha, pero' hija ghazlet illi ma tihux din l-opportunita'.

Apparti minn hekk, l-esponenti

riedet iz-zwieg mal-intimat zewgha biex flimkien huma jkunu koppja b'impenn lejn xulxin.

Illi kien fil-fatt l-intimat illi ried iz-zwieg mal-esponenti sabiex ikollu min jdur bih stante illi

Illi kien il-kunsens tal-intimat A ghal dan iz-zwieg illi kien ivvizzjat b'difett serju ta'

diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewwga, jew fuq id-drittijiet u dmirijiet essenzjali

taghhom, jew b'anomalija psikologika serja li ghamlitha impossibbli ghalih li jaqdi l-

obbligazzjonijiet essenzjali taz-zwieg.

8.Illi hemm qbil dwar is-sitt premessa tar-rikors guramentat fl-ismijiet premessi u cioe' illi l-

kunsens ta' xi wahda mill-partijiet ikun inkiseb bl-eskluzzjoni ta' wiehed jew aktar mill-

elementi essenzjali tal-hajja mizzewwga, jew tad-dritt ghall-att taz-zwieg u l-esponenti isostni

illi dawn kienu imputabbli ghall-intimat zewgha.

9.Illi l-esponenti ma tikkontestax is-seba' premessa tar-rikors promotur fil-kawza fl-ismijiet

premessi, u cioe' illi z-zwieg bejn il-partijiet huwa null u invalidu fil-ligi.

10.Illi l-esponenti taqbel mat-talbiet attrici, illi z-zwieg huwa null ai termini tal-Artikolu 19

(1d) u/jew Artikolu 19 (1f) tal-Kap 255 tal-Ligiijiet ta' Malta, ghall-ragunijiet imputabbli ghall-

Illi l-esponenti lanqas ma toggezzjona ghat-tieni talba attrici.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjes kontra r-rikorrenti A li minn issa huwa ngunt in subizzjoni.

Mill-provi prodotti mir-rikorrent jidher illi l-koppja kienet izzewwget fl-24 ta' Mejju, 2015 u

dan meta r-rikorrent kellu 50 sena, filwaqt illi l-intimata kellha 44 sena.

Ighid li wara hames

gimghat gherusija, l-intimata kienet ipproponiet li jizzewwgu u fi zmien sentejn gie ccelebrat

iz-zwieg, li ma damx aktar minn sena.

Ir-rikorrent jispjega illu hu kien halla lill-intimata tikkonvincih biz-zwieg u dana peress li kien

ihoss il-pressjoni u sens ta' dover biex jikkuntentaha.

Kien anke pjuttost jithassarha peress li l-

Ighid li ghalhekk ma kellux kapacita' mentali li jiddeciedi

Pero' r-rikorrent jammetti ukoll, li minkejja li l-intimata kienet taghmillu hafna pressjoni biex

jizzewwgu, fl-istess waqt kien serrah mohhu, peress li kellu 50 sena u ma riedx jqatta' l-bqija

ta' hajtu wahdu.

Izda wara ntebah li din id-decizjoni kienet wahda zbaljata ghaliex tard fil-

gurnata nduna li z-zwieg huwa mibni fuq l-imhabba u mhux bhala skuza biex persuna sserrah

Ir-rikorrent jistqarr li dakinhar tat-tieg ma kienux ikkonsumawh u jghid li ma tantx kien

ikollhom relazzjoni intimi bejniethom u jekk kien ikun hemm, kien ihoss li kienu sfurzati.

Kienet dejjem l-intimata li kienet tiehu l-inizjattiva u dan ghaliex xtaqet tibni familja, izda r-

rikorrenti jammetti li kien ghamilha cara sa minn qabel iz-zwieg li ma riedx tfal.

Ir-rikorrent jirrakkonta ukoll li l-intimata ghandha tifel maggorenni li twieled minn relazzjoni

precedenti u qabel ma zzewwgu dan kien joqghod ma' missieru, izda meta zzewwgu kien mar

joqghod maghhom, pero' ma kienx kuntent b'din is-sitwazzjoni u meta ffacca l-intimata b'dan

spjegatlu li ma kinitx disposta li tkecci lill-binha.

Ir-rikorrent jispjega kif id-dizgwid bejniethom zdied meta l-intimata riedet iggib lill-ommha

tghix maghhom ukoll u hu rrifjuta, minhabba li xtaq li jkollu l-privatezza tieghu.

jiggieldu ta' sikwit bil-kbir u dan minhabba, ighid ir-rikorrent, li l-intimata ma kinitx tara l-

obbligazzjonijiet matrimonjali.

Fl-ahhar ir-rikorrent ighid li ma hassx li kien hemm imhabba kif ghandu jkun hemm bejn

koppja, aktar kien hemm rispett reciproku, ghaliex kienu kumpanija ghal xulxin.

Rat ix-xhieda tal-intimata li spjegat li kienet iltaqghet mar-rikorrent fit-3 ta' Awwissu, 2012

Dak iz-zmien hi kellha 41 sena, filwaqt li r-rikorrent kellu 48 sena.

L-

intimata xehdet ukoll li qabel kienet mizzewwga ma' D fis-sena 1993 u minn dan iz-zwieg

kellhom tifel E. Kienet telqet mid-dar matrimonjali fl-2002 u kienet ottjeniet is-separazzjoni u

L-intimata tixhed ukoll li r-rikorrent kellu diversi relazzjonijiet intimi ma' nisa ohra kemm

Maltin kif ukoll barranin, pero' qatt ma kien izzewweg.

Kien qalilha li meta kellu ghoxrin (20)

Waqt l-gherusija, l-intimata tispjega illi kienu jiltaqghu xi darbtejn jew tlieta fil-gimgha u

generalment kienet tinzel hi minn Haz-Zabbar, ghax ir-rikorrent kien joqghod In-Nadur u kien

jilmenta li ma kienx isib parkegg jew minhabba li kien ibati minn fibromyalgia.

Eventwalment,

tghid li dan il-hrug waqaf peress li aktar bdew ighaddu hin ghand omm ir-rikorrent jaraw it-

televizjoni.

Ir-rikorrent kien xtara post ftit qabel ma bdew l-gherusija taghhom u kien waqqa'

l-bini, flimkien ma' terz u kienu bnew erbgha appartamenti u tnejn kienu tar-rikorrent.

lesta u kompla dawn l-appartamenti, l-intimata tghid li kienet selfitu cirka hamsa u erbghin elef

Dwar ir-rikorrent, l-intimata tghid li kien inkonsistenti bhala persuna.

Gieli kien jitlobha titilqu

ghax kien kiber u kien ibati mill-fibromyalgia u gieli kien jitlobha biex jikkoabitaw.

L-intimata

tispjega li l-fatt li r-rikorrent kien ibati mill-fibromyalgia ma kienx iddejjaqha, izda kienet

kontra l-koabitazzjoni.

Tghid li kien ir-rikorrent li kien talabha biex jizzewwgu f'Dicembru, 2014, bil-kundizzjoni li

jmur ighix magghom binha E u r-rikorrent ried igib il-kelb mieghu, kif ukoll ried kundizzjoni

li seta' jikkomunika ma' huh li kien ighix barra minn Malta bl-iskype.

Tul l-gherusija, tghid li r-rikorrent ma tantx kien jingwalha mal-familjari taghha, tant hu hekk

li d-darbtejn li ltaqghu kien argumenta ma' huha F.

L-intimata tkompli tirrelata dwar iz-zwieg taghhom li gie ccelebrat fl-24 ta' Mejju, 2015 u

tghid li mill-ewwel beda l-inkwiet bejniethom.

L-aktar kien minhabba l-kelb tar-rikorrent li

kien igorru l-hin kollu mieghu u l-intimata kienet titqazzu peress li kien xih u marid.

L-

argumenti l-iehor kien ikun minhabba bin l-intimata li kien mar ighix maghhom u r-rikorrent

u E ma kienux jaqblu.

Imbaghad kien hemm problemi, peress li r-rikorrent ma kienx jiehu gost li l-intimata kienet

tmur regolarment biex tara lill-ommha u lin-nanna materna f'Haz-Zabbar.

u tilmenta li meta mietet in-nanna u t-tifla tan-neputija fi zmien jumejn ma kienx akkumpanjaha

ghall-funerali u lanqas kien ta farag ghaliha.

L-intimata tkompli tispjega kif il-hajja matrimonjali saret insopportabbli ghaliex minkejja li

kienet tiehu hsieb l-appartament, isajjar u ddur bir-rikorrent, qatt ma kien grat u minflok kien

ighajjarha.

Kienet tohrog l-ispejjes tal-hajja kollha hi u tghid li anke sesswalment, ir-rikorrent

ma kienx ifittixha, apparti li dejjem kien hemm il-kelb tieghu rieqed bejniethom.

Tghid li kien

juri aktar affezzjoni lejn ommu u l-kelb.

L-intimata tispjega kif kienet konvinta li A qatt ma ried jizzewweg u kien hares lejn iz-zwieg

bhala konvenjenza biex ikollu xi hadd biex jiehu hsiebu u bhala kumpanija, izda tghid iz-zwieg

taghhom kien nieqes minn kull affezzjoni u mhabba.

2015 ir-rikorrent ried separazzjoni ghax hass li z-zwieg ma kienx ighodd ghalih.

ifittex avventuri ma' nisa ohra u fil-fatt kien irregistra fuq dating websites.

L-intimata tispjega

kif hi riedet taghti ftit aktar cans, biex forsi jirnexxu, izda ma kienx hemm triq ohra u sa

Dicembru, 2015, kienu diga' tkellmu mal-avukati rispettivi taghhom biex jibdew il-proceduri

ta' separazzjoni.

Sa Frar, 2017, kienu ftehmu konsenswalment fuq il-kundizzjonjijiet ta'

separazzjoni u fil-fatt kienu ffirmaw il-kuntratt fid-19 ta' Mejju, 2017.

Kontradittorjeta' fit-Talbiet Attrici.

Qabel xejn, peress illi r-rikorrent ibbaza t-talba tieghu ghan-nullita` taz-zwieg sew fuq is-

subinciz (1)(d) kif ukoll fuq is-subinciz (1)(f) tal-Artikolu 19 tal-Kap.

255, ghandu jinghad illi

diversi drabi gie dikjarat mill-Qrati taghna illi kawza dwar annullament ta' zwieg imsejsa fuq

is-subinciz (1)(f) u fl-istess waqt ukoll fuq is-subinciz (1)(d), ghandha titqies li tikkontjeni

talbiet kontradittorji.

Ghalkemm ma jidhirx li tali kontradizzjoni twassal ghan-nullita' tal-att,

pero` min-natura taghhom dawn iz-zewg kawzali flimkien inevitabbilment idghajfu lil xulxin.

Dwar l-inkompatibilita' bejn dawn iz-zewg sub-incizi intqal hekk fis-sentenza Kenneth Portelli Cassola

vs Louise Portelli Cassola 1Deciza mill-Qorti tal-Appell fil-11 ta' Novembru 2011:-

"Ghar-rigward tal-kompatibilita` tas-sub-artikoli (d) u (f) imsemmija, din il-Qorti, ghal

ennesima darba, tirribadixxi li talba bazata fuq dawn iz-zewg kawzali ma tistax, teknikament,

Fil-kawza Rubei v. Duan, deciza minn din il-Qorti fit-3 ta' Dicembru 2010, kien

1 Deciza mill-Qorti tal-Appell fil-11 ta' Novembru, 2011

Il-Qorti ser titratta iz-zewg kawzali izda naturalment fl-isfond tal-gurisprudenza nostrana fir-

rigward ta' kawzali kontradittorji bhal fil-kaz odjern.

d) jekk il-kunsens ta' xi wahda mill-partijiet ikun vizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta'

gudizzju fuq il-hajja mizzewga, jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali taghha, jew

b'anomalija psikologika serja li taghmilha impossibbli ghal dik il-parti li taqdi l-

obbligazzjonijiet essenzjali taz-zwieg;

Ikkunsidrat;

Gie diversi drabi ritenut li d-decizjoni li wiehed jizzewweg tirrikjedi qabel xejn li wiehed

jaghmel apprezzament ta' xi tfisser li wiehed jghix hajja mizzewga, bid-drittijiet u l-obbligi li

tali decizjoni ggib maghha.

Ghalhekk huwa imperattiv li biex jigu stabbiliti x'inhuma d-

drittijiet u l-obbligi ta' koppja mizzewga, wiehed ihares lejn il-ligi civili kif regolat permezz

Il-Kodici Civili fl-Artikolu 2 intestat Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet tar-Ragel u l-Mara Lejn

Xulxin jelenka l-jeddijiet u d-dmirijiet li jitnisslu miz-zwieg:-

(1) Il-ligi tippromwovi l-ghaqda u l-istabbilita' tal-familja.

(2) Il-mizzewgin ghandhom jeddijiet indaqs u jerfghu responsabbilitajiet indaqs matul iz-zwieg

Ghandhom id-dmir li jkunu fidili lejn xulxin u li jieqfu ma' xulxin kemm moralment

kif ukoll materjalment.

Il-partijiet fiz-zwieg ghandhom l-obbligu, kull wahda minnhom skond il-mezzi u l-hila

taghhom, li jahdmu kemm jekk fid-dar kif ukoll barra mid-dar kif jinhtiegu l-interessi tal-

familja, li jmantnu lil xulxin u li jikkontribwixxu ghall-htigijiet tal-familja.

Ikkunsidrat;

fissret illi sabiex jirrendi l-kunsens moghti ghaz-zwieg invalidu ai termini tas-subinciz (1)(d)

"fil-mument ta' l-ghoti tal-kunsens matrimonjali, parti jew ohra tkun priva b'mod sostanzjali

ossia gravi, minn dik il-fakolta' kritiko estimattiva jew kritko valutativa dwar l-oggett tal-

kunsens taz-zwieg, jew minn dik il-maturita' affettiva li hija presuppost ghal ghazla libera dwar

l-imsemmi oggett." [sottolinejar ta' din il-Qorti]

Il-gurisprudenza fir-rigward ta' difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju hija konkordi fis-sens

illi d-difett li wiehed jevalwa, jifhem u jassumi d-drittijiet u dmirijiet essenzjali taz-zwieg, jew

li japprezza u jifhem x'ifisser iz-zwieg u l-hajja mizzewga, irid ikun wiehed gravi, tant illi

m'huwiex kwalunkwe stat ta' immaturita` fil-mument li jinghata l-kunsens reciproku, iwassal

ghall-annullament taz-zwieg minhabba nuqqas ta' discretio judicii.

Fis-sentenza Mario Santoni vs Maris Santoni, deciza mill-Qorti tal-Appell fil-15 ta' Novembru

"Biex ikun hemm in-nuqqas jew difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju jrid ikun hemm l-

inkapacita' psikika jew kostituzzjonali (mhux necessarjament anomalija psikologika fis-sens

mediku) li wieħed jagħraf u jirrifletti jew li jiddeciedi liberament (jigifieri mingħajr impulsi

nterni li jkunu neħħew il-liberta' ta' l-għażla tal-persuna li tkun) fuq l-oggett tal-kunsens

Ikkunsidrat;

2 Deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fl-20 ta' Ottubru, 2000

In-nuqqas tad-discretio judicii huwa tabilhaqq kuncett guridiku li ghandu affinita` inerenti mal-

kapacita` ta' wahda mill-partijiet jew entrambi l-partijiet fiz-zwieg, li taghti kunsens liberu u

In propositu, fis-sentenza Charles Farrugia Azzopardi v. Matilde

Ellul Martin, inghatat spjegazzjoni dettaljata tal-kuncett ta' discretio judicii li huwa rikjest biex

tikkonvalida l-kunsens matrimonjali:-

"Il-kuncett tad-discretio judicii ma jirrikjediex maturita' shiha u perfetta fuq dak kollu li

jirrikjedi z-zwieg, izda konoxxenza shiha ta' dak kollu li jkunu dehlin ghalih il-partijiet u cioe`

ghall-obbligi u d-drittijiet konjugali kemm fil-prezent kif ukoll fil-futur.

Inoltre l-partijiet irid

ikollhom dik il-maturita' affettiva u cioe` dak kollu li ghandu x'jaqsam ma' l-emozzjonijiet u s-

sentimenti taghhom fil-konfront ta' xulxin.

Jekk xi wahda minn dawn l-elementi hija b'xi mod

nieqsa, allura hemm difett tad-diskrezzjoni tal-gudizzju kif rikjest mill-ligi. … Il-partijiet irid

ikollhom dik il-maturita' li taghmilhom kapaci jirriflettu fuq l-obbligi, id-drittijiet u r-

responsabbilitajiet li ggib maghha l-hajja mizzewga u jkunu ghalhekk kapaci jerfghu u jwettqu

l-istess matul il-hajja matrimonjali taghhom."

Huwa rilevanti jigi senjalat ukoll li jinsab imfisser fil-gurisprudenza nostrana4 illi

b'immaturita` affettiva wiehed ma jifhimx sempliciment nuqqas ta' affett lejn il-parti l-ohra

jew nuqqas ta' gibda lejha jew nuqqas ta' imhabba.

Lanqas il-fatt li parti fiz-zwieg ma tkunx

fehmet sufficjentement jew ma tkunx hasbet jew irriflettiet bizzejjed fuq il-hajja mizzewga, ma

jitqiesx necessarjament bhala difett ta' diskrezzjoni ta' gudizzju ghaliex f'kull kaz, id-difett

riskontrat irid ikun wiehed serju u gravi u mhux ibbazat fuq incident uniku.

Ikkunsidrat;

Ir-rikorrent kellu hamsin (50) sena meta zzewweg mal-intimata, li kellha erbgha u erbghin (44)

sena u kienu ltaqghu tramite hbieb komuni.

Huwa fatt stabbilit illi l-intimata diga' kienet

izzewwget darb'ohra u kellha tifel, filwaqt li ghar-rikorrent kienet biss l-ewwel esperjenza

Jispikka l-fatt li l-gherusija ma tantx damet ghax fi zmien sentejn kienu zzewwgu.

johrogx car mill-provi minn ried jizzewweg.

Ir-rikorrent jinsisti li kienet l-intimata li kienet

3 Deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-2 ta' Ottubru, 2003 4 Ara r-rassenja tal-gurisprudenza in materja li tinsab fis-sentenza Simon Azzopardi Lautier vs. Romina Azzopardi Lautier supra.

taghmillu pressjoni, filwaqt li l-intimata tghid li ghalkemm kien hemm mumenti fejn ir-

rikorrent kien indeciz dwar ir-relazzjoni minhabba li kien ibati mill-fibromyalgia, kien hemm

drabi ohra fejn ried jikkoabita, izda kienet irrifjutat u mbaghad tghid li kien ir-rikorrent li kien

ippropona li jizzewwgu.

L-istess indecizjoni setghet kienet riflessjoni tar-rikorrent li ma kienx

lest ghall-hajja mizzewwga.

Hija ukoll haga ta' barra minn hawn, kif bla ezitazzjoni u b'mod konsistenti, il-kontendenti

jamettu li biex izzewwgu kienu poggew kundizzjonijiet rispettivament, ir-rikorrent ried li jgib

il-kelb tieghu fid-dar matrimonjali u li jkun jista' juza' l-Iskype biex jikkomunika ma' huh li

kien ighix barra minn Malta.

Ir-rikorrent ighid li kien ghamilha cara li ma riedx familja u l-

intimata fir-risposta taghha tghid li kienet taqbel u dan tenut kont tal-eta' taghhom.

kundizzjoni ghaz-zwieg tal-intimata kienet li minn naha taghha riedet igib lit-tifel taghha li

kellu tmintax-il sena, ighix maghhom.

Dawn il-kondizzjonijiet imposti fuq il-kunsens taz-zwieg huma kollha ingredjenti li juru li kien

hemm nuqqas ta' konsapevolezza u xjenza tal-hajja mizzewwga, partikolarment da parti tar-

Din il-Qorti ssibha difficli biex tifhem x'impatt seta' kellu fuq id-decizjoni tieghu

jekk jizzewwigx lill-intimata jew le, jekk jikkomunikax ma' huh li jghix barra minn Malta!

L-indecizjonijiet ikompli jispikkaw fir-rikorrent, ftit wara li zzewwgu ried separazzjoni, tul is-

sena li kienu mizzewwgin, kienet l-intimata li kienet thallas ghall-ispejjes tal-hajja, ir-

relazzjonijiet intimi kienu rarissimi u l-istess rikorrenti jametti li meta kien hemm "konna qed

Ir-rikorrent kien ukoll ighozz hafna lill-kelb tieghu, tant li l-intimata

tilmenta li kien dejjem rieqed bejniethom u kien kontinwament igorru kullimkien, qisu xi skuza

biex jevita lill-intimata.

Kien hemm nuqqas ta' rispett ukoll lejn il-familjari tal-intimata, tant li lanqas kien attenda l-

Jametti ukoll li rrifjuta li l-intimata ggib lill-ommha tghix maghhom,

apparti l-fatt li kien hemm problemi ma' binha E, ghax ma kienx jaqbel mieghu.

Dawn l-aspetti tal-hajja matrimonjali jitfghu dubbji serji fuq id-discretio gudicii tar-rikorrent,

jitfghu dell fuq il-kapacita'di intendere e volere tieghu, ta' x'ínhuma verament id-drittijiet u

obbligazzjoniet tieghu bhala ragel mizzewweg.

Biex jigi ppruvat in-nullita' taz-zwieg taht id-

disposizzjoni Artikolu 19 (1)(d) ir-rikorrent jehtieg li jkollu nuqqas ta' konoxxenza shiha ta'

dak kollu li jkun diehel ghalih u cioe' x'ifisser zwieg u x'inhuma l-obbligi u d-drittijiet

konjugali kemm fil-prezent kif ukoll fil-futur.

Ghalhekk id-difett irid ikun wiehed sever u gravi.

Is-severita' u l-gravita' giet ippruvata mill-intimata stess, li pproduciet dokumenti li juru r-

reklamar tar-rikorrent fuq id-dating websites, fiz-zmien meta kienu mizzewwgin.

Fi kliem ir-

rikorrent stess, kien jikkunsidra lill-intimata bhala "habiba tieghi, persuna li ha zzommli

kumpanija ghall-kumplament ta' hajti."

"konvenjenza" ghax ir-rikorrent ma ried xejn minnha, ghajr kumpanija.

Fi kliem ir-rikorrent stess:-

"Kont inhoss certu biza' illi ha nqatta l-kumplament ta' hajti wahdi u bl-iskuza taz-zwieg, din

il-problema kienet ha tissolva.

Dan il-motiv kien wiehed zbaljat u ndunajt tard wisq illi z-zwieg

huwa mibni fuq imhabba u mhux fuq pretensjonijiet sabiex persuna iserrah mohha."

Mill-provi prodotti jirrizulta zwieg li gie ccelebrat mir-rikorrent meta kellu nieqes il- fakolta'

kritiko-estimattiva jew kritiko-valutativa dwar l-oggett tal-kunsens taz-zwieg.

mezz biex ikollu kumpanija, mezz biex xi hadd jiehu hsiebu u jhallaslu l-ispejjes u dan

minghajr gratitudni u rispetti reciproci.

Ghab-bazi ta' dan, iz-zwieg ghandu jigi ddikjarat null

u bla effett ai termini tal-Artikoli 19 (1) (d).

f) jekk il-kunsens ta' xi wahda mill-partijiet ikun inkiseb bl-eskluzjoni pozittiva taz-zwieg

innifsu, jew ta xi wiehed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-hajja mizzewga.

Huwa relevanti fil-konsiderazzjoni dwar in-nullita` o meno taz-zwieg bejn il-partijiet taht il-

kappa tal-Artikolu 19(1) (f), il-fatt illi kif stabbilit, il-partijiet ma kienux neqsin mid-discretio

judicii sabiex jidhlu ghal rabta matrimonjali validu u pjuttost kellhom il-konoxxenza mehtiega

tal-obbligi u drittijiet konjugali li kienu dehlin ghalihom.

wiehed mill-elementi essenzjali tieghu, irid ikun evalwa u fehem proprju x'inhuma dawn l-

"Meta wiehed jitkellem dwar l-eskluzjoni taz-zwieg jew wiehed mill-elementi essenzjali tieghu,

wiehed irid jifli jekk il-kontendenti jew wiehed (jew wahda) minnhom, allavolja hu kapaci

jaghti l-kunsens validu taz-zwieg, pero` bl-att tieghu hu qabel u fil-hajja mizzewga, jew bl-

ommissjoni tieghu, eskluda a priori z-zwieg......hu jew hi eskludew xi wahda jew aktar mill-

elementi essenzjali tal-hajja mizzewga." [sottolinejar ta' din il-Qorti]

Gie ulterjorment ritenut fis-sentenza Al Saliba Gazzano vs Mary Lia illi:-

"… wiehed jinnota li taht l-artikolu 19 (1) (f) trid issir distinzjoni cara bejn zwieg li jfalli

minhabba cirkostanzi li jirrizultaw waqt iz-zwieg, u zwieg li jfalli ghax wiehed mill-partijiet

minn qabel ma' ta l-kunsens tieghu, kien gja mentalment dispost li ma jottemperax ruhu ma' xi

wahda jew aktar mill-obbligi matrimonjali.

Fl-ewwel ipotesi hemm ir-ragunijiet li jaghtu lok

ghas-separazzjoni u fit-tieni ipotesi hemm l-estremi tal-annullament taz-zwieg".

Illi l-gurisprudenza in materja hija konkordanti illi sabiex tigi milqugha talba ghal dikjarazzjoni

ta' nullita' taz-zwieg taht l-Artikolu 19(1)(f), irid jigi necessarjament ippruvat ukoll li xi

wiehed mill-partijiet eskluda z-zwieg innifsu jew wiehed mill-elementi necessarji taz-zwieg,

kif ukoll li xi wiehed mill-partijiet huwa hati ta' simulazzjoni tal-kunsens tieghu jew taghha.

Skond kif ritenut fis-sentenza recenti Simon Azzopardi Lautier vs. Romina Spiteri Pace Bardon, sabiex zwieg jigi

kkunsidrat null ai termini ta' dan is-subinciz, irid jirrizulta ppruvat li entrambi l-partijiet jew xi

hadd mill-partijiet tkun hadet decizjoni li ghalkemm ser tippartecipa fic-cerimonja taz-zwieg,

hija tkun qieghda teskludi xi wiehed mill-elementi essenzjali taz-zwieg.

li esternament tidher li qed taghti l-kunsens ghar-rabta matrimonjali, dik il-parti tkun fl-istess

hin u minn qabel ma tat il-kunsens taghha, diga` mentalment eskludiet a priori d-dispozizzjoni

taghha li tottempera ruhha ma' xi wahda jew aktar mill-obbligi matrimonjali.

Fl-istess vena, gie ritenut hekk fis-sentenza fl-ismijiet Charles Farrugia Azzopardi vs Matilde Sofia Delicata:-

5 Prim'Awla tal-Qorti Civili deciza 28 ta' April, 2002 6 Deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-5 ta' Gunju, 2002 7 104/2010, deciza minn dina l-Qorti kif presduta fl-10 ta' Dicembru, 2014 u kkonfermata mill-Qorti tal-Appell fis-16 ta' Frar, 2016.

8 Deciza 2 ta' Ottubru, 2003 mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili

"Tezisti simulazzjoni parzjali meta persuna teskludi biss wahda jew aktar mill-elementi

essenzjali rikjesti biex jigi stabbilit iz-zwieg bhal per ezempju, l-eskluzjoni tal-prokreazzjoni u

trobbija ta' l-ulied, jew l-eskluzjoni ta' l-obbligu tal-fedelta` lejn il-parti l-ohra".

Terga' ssir referenza f'dan l-istadju ghas-sentenza fuq citata fl-ismijiet Charles Farrugia Azzopardi vs

"… rigward x'inhuma l-obbligazzjonijiet essenzjali taz-zwieg, dawn huma dawk l-elementi li

dejjem gew ritenuti bhala l-obbligazzjonijiet tal-hajja mizzewga u cioe` dik ta' unjoni

permanenti, esklussiva u irrevokabbli, diretta ghal komunjoni ta' hajja u l-prokreazzjoni u t-

trobbija ta' l-ulied."

Il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-kawza Abdel Caruana Scovino vs. Dr. Yana Sciberras Mc Cormick Sheth et

noe.9, elenkat l-elementi essenzjali taz-zwieg bhala li jikkonsistu fil-"komunjoni tal-hajja

konjugali, l-indissolubilita' tar-rabta taz-zwieg, id-dritt ghall-fedelta' u d-dritt ghall-

prokreazzjoni ta' l-ulied"10 L-istess elementi gew ikkonfermati wkoll fil-kawza Slater vs.

Seager u fis-sentenza Megally vs. Megally.

Ikkunsidrat:-

It-talba ghall-annullament taht l-Artikolu 19 (1)(f) tal-Kap.

255 tal-Ligijiet ta' Malta tirreferi

ghall-simulazzjoni parzjali u cioe' parti, fil-mument li suppost qed taghti l-kunsens taghha, il-

parti tkun eskludiet iz-zwieg, kif ukoll wiehed jew aktar obbligi essenzjali taz-zwieg, u cioe'

unjoni permanenti, eskluzziva u irrevokabbli, diretta lejn il-gid komuni, bl-iskop li jkun hemm

prokreazzjoni.

Kif diga' gie ribadit hawn fuq, iz-zewg disposizzjonijiet li fuqhom ir-rikorrent qed jitlob in-

nullita' taz-zwieg tieghu mal-intimata ma jistghux jigu applikati flimkien u dan stante li jekk

9 Prim'Awla tal-Qorti Civili, deciza 14 ta' Lulju, 1994 10 Citata mill-Qorti tal-Appell fil-kawza 237/14 11 Prim'Awla tal-Qorti Civili deciza 30 ta' Jannar, 1991

il-kunsens tar-rikorrent kien ivvizjat peress li kien qed ibati minn discretio judicii, zgur li ma

setax kellu kunsens vizjat minhabba simulazzjoni taz-zwieg innifsu jew ta' xi wiehed jew aktar

mill-obbligi essenzjali taz-zwieg.

Ghalhekk, il-Qorti thoss li ikun kompitu inutli li tanalizza l-

fatti fid-dawl tal-Artikolu 19(1) (f) tal-Kap.255 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi l-kawza, billi tilqa' t-talbiet attrici u tiddikjara

z-zwieg null ai termini tal-Artikolu 19 (1)(d) tal-Kapitolu 255 tal-Ligijiet ta'Malta, filwaqt li

tordna li ssir l-annottazzjoni fl-istess certifikat taz-zwieg.

Bl-ispejjes ghar-rikorrent.


Numru fuq il-Lista: 22

TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR ĠUDIKATUR DR. ANNA MALLIA Seduta tal-11 ta' Dicembru, 2018

Triq l-Alwetta,

MarsaskalaAvviz tat-Talba prezentat mis-socjeta' attrici fis-17 ta' April, 2018 li permezz tieghu

talbet li l-konvenut jigi ordnat ihallas lis-socjeta' attrici s-somma ta' seba' mija u sebghin

ewro u tlieta u tletin centezmu (€770.33c) in konnessjoni ma' servizzi migbura fil-kont

Sema' lir-rapprezentant tas-socjeta' attrici tikkonferma bil-gurament li l-ammont ghadu

Sema' lill-konvenut jammetti t-talba bil-gurament tieghu u talab sabiex ihallas

b'pagamenti ta' tletin ewro (€30) fix-xahar minhabba li huwa vittma ta' uzura.

Għaldaqstant, peress li t-talba tas-soċjeta` attriċi tirriżulta sodisfaċentement ippruvata,

it-Tribunal jilqa` t-talba attriċi u konsegwentement jikkundanna lil konvenut ihallas lis-

(€770.33c) bl-imghax legali mil-lum sad-data tal-effettiv pagament.

L-ispejjeż inkluzi dawk tal-ittra ufficjali numru 2104/15 a karigu tal-konvenut.

It-Tribunal jissollecita' lis-socjeta' attrici sabiex tilqa' t-talba tal-konvenut sabiex ihallas

l-ammont dovut b'pagamenti mensili ta' tletin ewro (€30) fix-xahar.