Kumpilazzjoni numru: 711/2018

QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI MAGISTRAT DR. ABELA PENZA-ANN FARRUGIA LL.D.

Illum l-Erbgha 12 ta' Dicembru, 2018

(Spettur Stacy Rosso)

Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra:

Manolito Falzon Tabone ta' 38 sena iben Emanuel Falzon Tabone u Maria Dolores xebba Mifsud Soler, imwieled

gewwa Santa Luċija nhar il-11 ta' Ottubru, 1980 u residenti gewwa fond numru 5, Mirka, Triq

il-Buttar, Il-Belt Valletta, u detentur tal-karta tal-identita' bin-numru 529805(M).

Billi akkuzat talli:

Nhar it-08 ta' Novembru, 2018, bejn in-12:30 u s-2:30 ta' wara nofsinhar, gewwa fond

numru 5, Mirka, Triq il-Buttar, Il-Belt Valletta:

Kumpilazzjoni numru: 711/2018

Hebb fuq il-persuna tas-siehba tieghu Dorianne Vitale li tghix fl-istess residenza

mieghu, u kkagunalha griehi ta' natura hafifa hekk skond ma' gie ccertifikat minn Dr.

No. 3695) mic-Centru tas-Sahha tal-Floriana;

U aktar talli fl-istess data u anke fil-gimghat/xhur ta' qabel, bl-imgieba tieghu

ikkaguna lil haddiehor lis-siehba tieghu Dorianne Vitale biza' li ser tintuza vjolenza

kontriha jew kontra l-proprjeta' taghha jew kontra l-persuna jew il-proprjeta' ta' xi

hadd mill-axxendenti, dixxendenti, ahwa subien jew bniet jew xi persuna msemmija

fl-artikolu 221(1) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta;

U aktar talli kkommetta reat li ghalih hemm piena ta' prigunerija waqt il-perjodu

operattiv ta' sentenza sospiza moghtija lilu mill-Qorti tal-Magistrati ta' Malta

(Magistrat Dr. Ian Bezzina LL.D.) nhar it-08 ta' Marzu, 2017, liema sentenza saret

definittiva u ma tistax tigi mibdula.

Il-Qorti giet mitluba wkoll li f'kaz ta' htija tqis lill-imputat bhala li sar recediv ai termini tal-

Artikoli 49 u 50 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta wara li kien misjub hati ta' diversi

sentenzi moghtija lilu mill-Qrati ta' Malta, liema sentenzi saru definittivi u ma jistghux jigu

Il-Qorti giet ukoll gentilment mitluba, bl-iskop li tipprovdi ghas-sigurta' ta' Dorianne Vitale

jew ghaz-zamma tal-ordni pubbliku jew ghall-iskop tal-protezzjoni tal-persuna msemmija

minn fastidju jew imgieba ohra li tikkaguna biza ta' vjolenza, tohrog ordni ta' protezzjoni

kontra l-akkuzat skond l-Artikolu 412C tal-Kapitolu 9 u f'kaz ta' htija, il-Qorti hija mitluba

biex tipprovdi ghas-sigurta' tal-persuna offiza ai termini tal-Artikoli 382A, 383, 384, 385 u

412D tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat il-kunsens tal-Avukat Generali sabiex din il-kawza tigi ttrattata bil-procedura sommarja u

rat li l-imputat iddikjara li ma kellux oggezzjoni li din il-kawza tigi hekk ttrattata u deciza.

Semghet ix-xhieda, rat l-atti kollha tal-kaz u d-dokumenti ezebiti.

Kumpilazzjoni numru: 711/2018

Fis-seduta tat-28 ta' Novembru 2018, l-Ufficjal Prosekutur iddikjarat li m'ghandhiex aktar

provi u li d-difiza iddikjarat li m'ghandhiex provi x'tipproduci, u lanqas ghandha kontro-

ezamijiet x'taghmel, u l-partijiet qablu l-kawza tista' tithalla ghas-sentenza.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Fit-tieni seduta f'dawn il-proceduri, u cioe dik tal-14 ta' Novembru 2018, Dottor Amadeus

Omrani ghall-parte civile Dorianne Vitale iddikjara li l-parte civile qed tirrinunzja ghal dak

kollu li hu rinunzjabbli u inoltre, stante li hemm il-possibilita illi l-istess parte lesa tista'

tinkrimina lilha nnifisha fil-mument li hija taghti id-deposizzjoni taghha, qieghda taghzel li

Rigward din ir-rinunzja tal-parte civile, jigi relevat li l-imputazzjonijiet kollha dedotti kontra

l-imputat huma prosegwibbli mill-Pulizija ex officio, hlief ghal-ewwel imputazzjoni ta' ferita

hafifa, li normalment tehtieg il-kwerela tal-parti leza.

(1)(a) u 202(h)(i) tal-Kodici Kriminali, anki f'kazijiet ta' allegata ferita hafifa, il-Pulizija

tista' tmexxi ex officio minghajr il-kwerela tal-parti leza, meta l-offiza allegatament issir fuq

il-persuna ta' koabitant bhal fil-kaz odjern.

Inoltre, l-Artikolu 543 tal-Kodici Kriminali jippreskrivi illi: "Il-pulizija tista' taġixxi, ukoll

mingħajr il-kwerela privata, f'kull wieħed mill-każijiet li ġejjin:

(e) fil-każ ta' xi reat li jinvolvi vjolenza domestika:

Iżda għall-finijiet ta' dan il-paragrafu "vjolenza domestika" għandu jkollha l-istess tifsira

mogħtija lilha bl-artikolu 2 tal-Att dwar il-Vjolenza abbazi tal-Generu u l-Vjolenza

L-Artikolu 2 tal-Att dwar il-Vjolenza abbazi tal-Generu u l-Vjolenza Domestika (Kapitolu

581 tal-Ligijiet ta' Malta) jghid illi: ""vjolenza domestika" tfisser kull att jew ommissjoni li

tinvolvi l-użu ta' vjolenza verbali, fiżika, sesswali, psikoloġika jew ekonomika li tirriżulta fi

ħsara jew tbatija fiżika u, jew morali, inkluż it-theddid ta' dak l-att jew ommissjoni, … … li

sseħħ fi ħdan familja jew unità domestika,".

Kumpilazzjoni numru: 711/2018

Min-naha l-ohra, l-istess Artikolu 2 tal-Att jghid ukoll illi ""familja jew unità domestika"

(a) konjuġi, imsieħba f'unjoni ċivili jew koabitanti attwali jew passati;

Il-Qorti tosserva li l-parte civile ma ghamlitx talba ai termini tal-proviso tal-Artikolu 543(e)

tal-Kodici Kriminali sabiex din il-Qorti twaqqaf il-proċeduri kontra l-imputat.

Fid-dawl ta' dawn id-disposizzjonijiet tal-ligi, ir-rinunzja tal-parte civile ma jistghax ikollha

effett fuq dawn il-proceduri kriminali.

F'din il-kumpilazzjoni xehdu biss l-Ufficjal Prosekutur l-Ispettur Stacy Rosso u PS 1236

L-Ispettur Rosso xehdet li PS 1236 Joseph Russell kien infurmaha li Dorianne Vitale flimkien

mas-social worker Sarah Borg Muscat kienu ghamlu rapport u li wara li nqala' argument bejn

Spiteri u l-imputat, li huwa l-koabitant taghha, fuq xi flus li Vitale gibdet mill-bank, u li

Vitale beda jsawwat u jaghti bil-ponn lil Spiteri f'rasha.

Allegatament l-imputat kien qal

ukoll quddiem it-tfal taghhom, wiehed ta' ghaxar (10) snin u l-iehor ta' hmistax (15)-il sena

rispettivament, illi jekk Spiteri kienet ser terga' tmur lura d-dar kien se joqtolha.

Hija ezebiet

l-istqarrija li rrilaxxa l-imputat kif ukoll certifikat rilaxxat mit-tabib Dr Lara Matvienko Calleja.

L-Ufficjal Prosekutur xehdet li kien sar assessment tal-parte civile mill-Agenzija Appogg,

pero b'digriet ta' din il-Qorti tal-14 ta' Novembru 2018, dan id-digriet gie dikjarat

Artikolu 598(1) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta, rez applikabbli ghal dawn il-proceduri

rredigew dan ir-rapport hadu l-informazzjoni taghhom minn dak li qaltilhom l-istess parte

civile, meta l-istess parte civile diga ddikjarat fis-seduta precedenti u anki f'din is-seduta, li

mhix bi hsiebha tixhed kontra l-koabitant taghha, anke ghaliex bix-xhieda taghha tista'

Ghall-istess raguni, din il-Qorti cahdet it-talba tal-Prosekuzzjoni li jixhdu z-

zewg social workers li irredigew dan ir-rapport, stante li x-xhieda taghhom taqa' fil-

kategorija ta' hearsay evidence ghar-raguni fuq moghtija.

Inoltre, din il-Qorti kienet tal-

opinjoni li dan ma huwiex kaz fejn ghandha tezercita d-diskrezzjoni taghha taht l-Artikolu

Kumpilazzjoni numru: 711/2018

599 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta, u dan stante li l-parte civile ghazlet li ma tixhidx

f'dawn il-proceduri, u f'dawn ic-cirkostanzi dak kollu li ntqal lis-social workers mill-parte

civili, mhux ser ikun possibbli li jigi verifikat u/jew ikkontrollat.

PS 1236 Joseph Russell esebixxa r-rapport tal-Pulizija.

Mir-rapport tal-Pulizija jirrizulta illi nhar it-8 ta' Novembru 2018, ghal habta tal-4.50 a.m.,

tal-Hamrun, u Spiteri allegat illi aktar kmieni dak in-nhar stess waqt li kienet id-dar taghha u

tal-imputat, li jigi missier it-tfal taghhom, l-imputat kien talabha il-flus, u hi ma riditx

Il-kwerelanta qalet li l-imputat beda jaghtiha bil-ponn go rasha, u billi beda jibki t-

tifel iz-zghir, harget il-barra mid-dar.

Billi xi nofs siegha wara it-tifel beda jibki ghax ried

imur jorqod, hija kienet irritornat lura d-dar, u l-imputat rega' beda jsawwatha.

l-imputat kien qal lil zewg uliedhom li jekk ommhom tmur lura d-dar kien se joqtolhom.

Spiteri allegat ukoll li l-imputat ghandu l-vizzju tax-xorb u madwar darba fix-xahar jixrob u

jsir aggressiv u jsawwatha, u gieli anke heddiha b'armi.

Qalet ukoll li dan l-abbuz kien ilu

Qalet li fil-passat ghamlet tlett xhur tghix ghand ommha, izda irritornat lura mal-

Fl-istqarrija tieghu, l-imputat qal li dak in-nhar, it-tilwima bejniethom inqalghet ghaliex

Spiteri kienet gibdet €300 Euro bil-cashlink mill-kont tal-bank personali tieghu, minghajr

permess tieghu, u li kien ta' €400 mill-flus li jaqla' mill-hanut biex thallas id-dejn tad-dar li

kellhom mal-bank, u dan hija ma ghamlitux.

Ghall-ewwel Spiteri innegat li gibdet xi flus,

pero eventwalment ammettiet u qaltlu li t-tlett mitt Euro (€300.00) kienu ghand ohtha, u ma

taghtux sodisfazzjon x'ghamlet bl-erba' mitt Euro (€400.00) l-ohra.

hu beda jaghtiha bil-ponn go rasha, jew b'xi mod sawwatha jew kien aggressiv maghha.

gie mistqosi biex jispjega t-tbengil li gie ccertifikat mit-tabib, huwa wiegeb li ma jafx u li sa

l-ahhar li rahha hu, hija ma kelliex tbengil.

Qal ukoll li hi gieli jkollha grif f'idejha u tghidlu

L-imputat cahad ukoll li kien qal lill-uliedhom li jekk ommhom, cioe

l-parte civile, kienet ser tmur id-dar, kien ser joqtolhom.

Dwar incidenti simili fil-passat, l-

imputat qal li kellhom argument is-sena l-ohra meta qabadha ma ragel iehor, u li

Hu cahad li xi darba hedded lill-parte

civile bil-mewt u li kellu l-problema tax-xorb.

Kumpilazzjoni numru: 711/2018

Dr. Lara Matvienko Calleja mic-Centru tas-Sahha tal-Furjana iccertifika illi Dorianne Vitale kienet qed

issofri minn griehi ta' natura hafifa, dment li ma jinqalghux kumplikazzjonijiet, konsistenti:

1. tbengil fir-ras fuq in-naha ta' wara u fuq in-naha tal-lemin tar-ras;

Is-social workers tal-Agenzija Appogg tkellmu mal-parte civile, u wara li ghamlu risk

assessment irrizulta li hija high risk.

Il-parte civile irrinunzjat ghall-kwerela li kienet ghamlet, u uriet ix-xewqa taghha li ma

Inoltre, hija invokat ukoll id-dritt taghha li ma

tixhidx biex ma tinkriminax ruhha, liema dritt mhux biss hu protett mill-Artikolu 643 tal-

Kodici Kriminali, izda hu wkoll dritt fundamentali taghha, sancit taht il-Kostituzzjoni u tal-

Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem.

F'dawn ic-cirkostanzi, din il-Qorti

certament ma tistax tezercita d-diskrezzjoni taghha ai termini tal-Artikolu 633 tal-Kodici

Kriminali biex tordnalha tixhed.

Fin-nuqqas tax-xhieda tal-parte civile, il-provi prodotti mill-Prosekuzzjoni kontra l-imputat –

setghu jikkorroboraw ix-xhieda tal-parte civile, kieku din xehdet, pero li wahedhom

certament mhux bizzejjed biex jindikaw htija.

Huwa vera li mill-provi ma tirrizulta l-ebda raguni ghalfejn kien hemm it-tbengil, li r-

riskontrat Dottor Lara Testa fuq ir-ras tal-parte civile, pero fl-istqarrija tieghu, l-imputat

cahad kategorikament li hu kien ta' bil-ponn fuq rasha jew sawwatha mod iehor.

F'dan l-istat tal-provi, certament ma jistghax jinghad li l-Prosekuzzjoni irnexxielha tipprova

l-imputazzjonijiet dedotti kontra l-imputat sal-grad rikjest fil-kamp kriminali.

Kumpilazzjoni numru: 711/2018

Konkluzjoni

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti issib lill-imputat mhux hati tal-imputazzjonijiet dedotti

kontra tieghu, u qed tilliberah minnhom.


Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA

Seduta tat-12 ta' Diċembru, 2018

Rikors Maħluf Numru 784/2015 LM

jgħid kif ġej:

Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat fl-14 t'Awwissu, 2015, mill-attur John Luke

De Lucca (ID 270972M) (minn issa 'l quddiem "l-attur"), u maħluf minnu stess li

Illi nhar it-12 ta' Ġunju, tas-sena elfejn u tlettax (2013), ir-rikorrenti John Luke De Lucca, kien involut f'inċident li seħħ waqt logħba tal-waterpolo fil-Pixxina Nazzjonali, ġewwa Tal-Qroqq;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Illi fl-imsemmi inċident waqt li kienet qiegħda tintlagħab logħba mill-Ewwel Diviżjoni tal-Kampjonat tas-Sajf tas-sena elfejn u tlettax (2013) tal-waterpolo fil- Pixxina Nazzjonali ġewwa Tal-Qroqq bejn Il-Fgura United WPC u Il-Marsa, ir- rikorrenti bħala player ta' Il-Marsa fit-tieni sessjoni tal-partita waqt li kien qed jagħmel drive lejn il-lasti difiża minn Il-Fgura, l-intimat li kien qed jilgħab għat- tim avversarju Il-Fgura United WPC volontarjament ta daqqa lir-rikorrenti ġo wiċċu;

Illi sussegwentement għal dan intavolati proċeduri dixxiplinarji b'referenza għall-istess inċident fil-konfront tal-intimat min-naħa tal- Aquatic Sports Association of Malta fejn l-intimat kien ġie misjub ħati ta' kuntatt eċċessiv u vjolenti fil-konfront tar-rikorrenti;

l-inċident kienu ġew

Illi konsegwenza ta' dan l-inċident, ir-rikorrenti korra gravament peress li ġarrab ġrieħi ta' natura gravi fin-naħa tax-xedaq ta' ħalqu u minħabba l-istess inċident ir-rikorrent kien qiegħed ibati minn diżabilità permanenti;

Illi fil-fatt l-ispeċjalista James Mennie iċċertifika illi r-rikorrenti qiegħed isofri minn diżabilità permanenti ta' ħmistax fil-mija (15%) liema kopja taċ-ċertifikat qiegħda tiġi hawn esebita, annessa u mmarkata bħala 'Dok.

Illi għalhekk ir-rikorrenti ġarrab lucrum cessans, kaġun tal-fatt li, bħala effett dirett tal-inċident, sofra debilità permanenti, riskontrata u aċċertata;

Illi konsegwenza ta' dan l-inċident, ir-rikorrenti inkorra wkoll danni emerġenti (damnum emergens) li jinkludu spejjeż, fosthom, iżda mhux limitatament għal diversi konsulti ma' tobba, professuri u esperti mediċi, kif ukoll spejjeż ta' mediċinali, u telf ieħor kif ser jirriżulta aħjar waqt it-trattazzjoni tal-kawża;

Illi minħabba l-ġrieħi li ġarrab fil-parti tax-xedaq ta' ħalqu r-rikorrenti kellu jagħmel diversi interventi kirurġiċi u għadu jbati sal-ġurnata tal-lum;

Illi dan l-inċident seħħ unikament tort tal-intimat Ryan Grima Sciberras u dan minħabba kuntatt eċċessiv u vjolenti f'logħba tal-waterpolo da parti tiegħu fil-konfront tar- rikorrenti;

Illi għalhekk għall-istess inċident u għall-ħlas tad-danni konsegwenzjali, huwa

unikament responsabbli l-intimat;

Illi l-intimat Ryan Grima Sciberras għalkemm debitament interpellat anke permezz ta' ittra uffiċjali enumerata 4144/2014 datata ħdax (11) ta' Diċembru tas-sena elfejn u erbatax (2014) sabiex jersaq għal-likwidazzjoni u ħlas ta' danni konsegwenza tal-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

imsemmi inċident versu r-rikorrent, baqa' inadempjenti u għalhekk kellhom jiġu intavolati dawn il-proċeduri;

Għaldaqstant l-esponenti umilment jitlob li din l-Onorabbli Qorti jogħġobha:

TIDDIKJARA illi fit-tnax (12) ta' Ġunju tas-sena elfejn u tlettax (2013), ir-rikorrenti John Luke De Lucca safa midrub f'inċident li seħħ waqt logħba tal-waterpolo fil- Pixxina Nazzjonali, ġewwa Tal-Qroqq peress illi waqt li l-esponenti kien qed jagħmel drive lejn il-lasti tad-difiża minn Il-Fgura, l-intimat Ryan Grima Sciberras li kien qed jilgħab għat-tim avversarju volontarjament ta daqqa lir-rikorrenti ġo wiċċu u dan fit-tieni sessjoni u TIDDIKJARA illi dan l-inċident seħħ unikament, konsegwenza tal-aġir vjolenti u eċċessiv tal-intimat Ryan Grima Sciberras;

TIDDIKJARA illi konsegwenza ta' dan l-inċident u tal-aġir vjolenti u eċċessiv tal- intimat Ryan Grima Sciberras, ir-rikorrenti sofra danni, inkorra diversi spejjeż, u anke qed ibati minn diżabilità permanenti;

TILLIKWIDA d-danni hekk sofferti minn l-istess rikorrenti;

TORDNA lill-intimat Ryan Grima Sciberras sabiex iħallas lir-RIKORRENTI dik is-somma hekk

Bl-ispejjeż, inkluż dawk tal-ittri uffiċjali, u bl-imgħaxijiet.

L-intimat minn issa inġunt in subizzjoni.

Rat ir-Risposta Maħlufa tal-konvenut Ryan Grima Sciberras (ID numru 70293M) (minn

issa 'l quddiem "il-konvenut"), li ġiet ippreżentata fis-27 ta' Novembru, 2015,

u maħlufa minnu stess, li biha eċċepixxa:

Illi t-talbiet rikorrenti huma infondati fil-fatt u fid-dritt u bħala tali għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra r-rikorrent billi assolutament mhux minnu illi l-esponent intimat volontarjament ta daqqa f'wiċċ ir-rikorrent waqt logħba waterpolo, li seħħet fit-12 ta' Ġunju, 2013 fil-Pixxina Nazzjonali, Il-Munxar, kif assolutament mhux minnu li l-esponent intimat aġixxa b'mod vjolenti u eċċessiv fil-konfront tar-rikorrent fl-istess logħba u għalhekk l-intimat esponent mhux u ma jistax ikun responsabbli għad-danni li r-rikorrent qiegħed jippretendi u għad-diżabilità permanenti li qiegħed jgħid li qiegħed ibati;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Illi subordinament u mingħajr preġudizzju għas-suespost, fi kwalunkwe każ ir- rikorrent irid jipprova d-danni li qiegħed jippretendi u d-diżabilità permanenti li qiegħed jgħid li qed ibati;

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri skont il-Liġi.

Illi rigward il-fatti kif esposti fir-rikors maħluf tar-rikorrent (ir-"Rikors"):

(a) M'hemmx kontestazzjoni dwar il-fatt allegat fl-ewwel paragrafu tar-Rikors illi nhar it-tnax (12) ta' Ġunju tas-sena elfejn u tlettax (2013), ir-rikorrent John Luke De Lucca kien involut f'inċident li seħħ waqt logħba tal-waterpolo fil-Pixxina Nazzjonali, ġewwa tal-Qroqq;

(b) Rigward il-fatti fit-tieni paragrafu tar-Rikors, l-intimat jaqbel illi l-imsemmi inċident seħħ waqt li r-rikorrent, li kien qiegħed jilgħab għal Il-Marsa, kien qed jagħmel drive lejn il-lasta tad-difiża mill-intimat esponent li kien qiegħed jilgħab għal Il-Fgura United WPC, iżda assolutament mhux minnu illi l-esponent intimat 'volontarjament ta daqqa lir-rikorrent ġo wiċċu';

(c) Il-fatti fit-tielet paragrafu tar-Rikors mhumiex kontestati iżda għandu jiġi rilevat ukoll illi fl-ebda waqt, mill-provi prodotti u mix-xhieda tal-persuni preżenti waqt is- smigħ tal-proċeduri dixxiplinarji, ma rriżulta jew issemma l-fatt illi l-esponent intimat volontarjament ta daqqa ġo wiċċ ir-rikorrenti kif qiegħed issa jiġi allegat f'din il-kawża.

Huwa magħruf illi fil-waterpolo ikun hemm kuntatt fiżiku dirett mal- avversarju tant li jissejjaħ proprjament 'a high-contact sport'.

F'dawn iċ-ċirkostanzi mhix ħaġa ta' barra minn hawn li wieħed jintlaqat iżda dan huwa kompletament divers minn wieħed li volontarjament jagħti daqqa ġo wiċċ ħaddieħor;

(d) Dwar il-proċeduri dixxiplinarji hawn fuq riferiti li jiġi rilevat ukoll illi l-intimat esponenti ingħata l-piena minima ta' sena sospensjoni mil-logħob tal-waterpolo u mhux talli l-Bord iddeċieda li jinfliġġi l-piena minima iżda wara xahrejn li l- esponenti kien sospiż, l-Aquatic Sports Association (ASA) iddeċidiet li huwa seta' jerġa' jibda jilgħab wara xahrejn biss;

(e) Dwar il-ħames paragrafu tar-Rikors, jiġi rilevat illi l-ispeċjalista Mr. James Mennie, jiddikjara li 'Mr. De Lucca was involved in a sports accident'.

Preżumibbilment wara inċident tal-gravità li qiegħed jimplika r-rikorrent, huwa immedjatament irrikorra għand tabib jew tobba.

Iżda r-rikorrenti la annetta ċertifikati tat-tobba li rawh f'dak il-ħin, la ta ħjiel ta' min rah u min għamel id-dijanjosi u lanqas annetta ritratti u x-rays tal-ġrieħi li qed jgħid li sofra.

Kull ma ta huwa 'rapport' mediku minn speċjalista li rah l-għada tal-inċident li rrapportalu l-istess rikorrent;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

(f) L-esponent intimat jiċħad li volontarjament ta daqqa lir-rikorrent f'wiċċu u li għamel kuntatt eċċessiv u vjolenti fuq l-istess rikorrent u għalhekk jikkontesta s- sitt u s-seba' paragrafi tar-Rikors;

(g) Dwar it-tmien premessa, l-esponent intimat jikkontesta l-allegazzjoni li r-rikorrent ġarrab ġrieħi li qiegħed jallega li ġarrab u għadu jbati sal-ġurnata tal-lum għaliex kif ser jiġi ampjament ippruvat waqt is-smigħ tal-kawża, ir-rikorrent mhux talli mhux minnu li għadu jbati sal-lum iżda wara ftit jiem mill-inċident mar 'training' fil-pixxina, lagħab waterpolo, u tant ġab lilu nnifsu ħażin li ġie rrapportat lill-ASA.

Tant mhux minnu dak li qiegħed jallega r-Rikorrent, illi fil-logħba in kwistjoni, ir- Rikorrent kompla jilgħab, jgħum u jkompli jiddefendi l-attakk sa ma ddeċieda jirtira;

(h) L-intimat esponent jiċħad dak li hemm allegat fid-disa' premessa tar-Rikors li dan l-inċident seħħ unikament tort tiegħu kif ser jiġi muri u ppruvat permezz ta' filmat tal-logħba fil-ħin ta' dak li l-istess Rikorrent qiegħed isejjaħlu 'inċident';

(i) L-esponent jikkontesta l-għaxar paragrafu tar-Rikors billi jtenni illi hu mhux u ma jistax ikun responsabbli għal ebda danni konsegwenzjali peress illi volontarjament ma ta ebda daqqa ġo wiċċ ir-Rikorrent u ma għamel ebda kuntatt eċċessiv u vjolenti fuq l-istess Rikorrent;

(j) Dwar l-aħħar paragrafu tar-Rikors, l-intimat esponent qiegħed jannetti t-tweġiba tiegħu għall-ittra uffiċjali tar-rikorrent li ġiet intavolata fit-28 ta' Jannar, 2015 fejn ġie mtenni illi l-allegazzjonijiet min-naħa tar-rikorrent kienu infondati fil-fatt u fid- dritt stante li l-istess intimat ma kienx responsabbli għall-inċident li seħħ fit-12 ta' Ġunju, 2013.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti.

Semgħet ix-xhieda prodotti mill-partijiet.

Rat il-verbal tal-udjenza tal-21 ta' Ġunju, 2018, fejn il-partijiet ingħataw il-

fakultà li jippreżentaw noti ta' sottomissjonijiet u fejn il-kawża tħalliet għal-

lum għas-sentenza.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Il-kwistjoni bejn il-partijiet

L-azzjoni odjerna hija essenzjalment waħda għal-likwidazzjoni u ħlas ta' danni

li l-attur allegatament sofra konsegwenza ta' inċident li seħħ waqt logħba tal-

kampjonat tal-ewwel diviżjoni tal-waterpolo, li fiha l-partijiet involuti fil-kawża

kienu qegħdin jilagħbu ma' timijiet avversarji għal xulxin.

Jidher li waqt il-

logħba l-partijiet ġew f'kuntatt ma' xulxin, tant li l-konvenut ma jiċħadx li

huwa laqat lill-attur f'wiċċu, għalkemm jiċħad li għamel dan b'mod volontarju

u intenzjonat.

Konsegwenza tal-fatt li ndarab f'wiċċu, l-attur kellu jieqaf mil-

logħba ftit tal-mumenti wara li kien hemm il-kuntatt bejn il-partijiet, sabiex

jirċievi assistenza medika.

L-għada li seħħ dan l-inċident, l-attur kien jeħtieġ li

jsirlu intervent kirurġiku.

Wara dan l-inċident l-attur baqa' jsofri minn nuqqas

ta' sensazzjoni fil-parti tax-xofftejn affettwati bid-daqqa, liema ħsara ġiet

ikklassifikata bħala irreparabbli wara li għadda ċertu żmien minn meta seħħ l-

inċident.

Il-konvenut min-naħa tiegħu jeċċepixxi li mhux minnu li hu aġixxa

b'mod vjolenti u eċċessiv, u konsegwentement m'għandux jiġi kkundannat

għall-ħlas tad-danni sofferti mill-attur.

Provi u riżultanzi

Flimkien mar-rikors maħluf tiegħu, l-attur ippreżenta kopja ta' ċertifikat

rilaxxjat minn Mr James Muscat Bason, li kkonstata li l-attur kien involut f'inċident fit-

12 ta' Ġunju, 2013 waqt logħba tal-waterpolo, u li konsegwenza ta' dan l-

6 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Ix-xhud qal li wara li l-attur ġie

eżaminat l-Isptar dakinhar stess li seħħ l-inċident, dan ġie riferut lid-

Dipartiment tad-Dentistrija fejn sarlu t-trattament meħtieġ sabiex jiddewwa l-

L-għada tal-inċident, l-attur ġie eżaminat minn Mr James Mennie, li

rreferieh għal intervent kirurġiku li sarlu fl-Isptar Saint James.

Fiċ-ċertifikat

tiegħu Mr Mennie kkonstata li hu baqa' jsegwi l-progress tal-attur wara l-

lip", u kkonkluda li l-attur qiegħed isofri minn debilità permanenti ta' ħmistax

fil-mija (15%).

Ġiet esebita wkoll kopja tal-ittra uffiċjali2 mibgħuta lill-konvenut, li permezz

tagħha l-attur interpella lill-konvenut sabiex jersaq għal-likwidazzjoni u l-ħlas

Il-konvenut esebixxa kopja tar-risposta għall-ittra

uffiċjali tal-attur3, fejn irrespinġa l-pretensjonijiet kollha tal-attur bħala

infondati fil-fatt u fid-dritt.

L-attur fl-affidavit tiegħu4 qal li huwa kien ilu jilgħab l-waterpolo sa minn età

żgħira, u li eventwalment beda jilgħab b'mod professjonali.

Qal illi hu lagħab

kemm mat-tim nazzjonali Malti, kif ukoll ma' tim ġewwa s-Slovakkja, kif ukoll

mat-timijiet lokali tan-Neptunes u Il-Marsa.

L-attur kompla jgħid li hu kien

ilu jaf lill-konvenut għal diversi snin minħabba li kien hemm żmien meta kienu

jagħmlu taħriġ flimkien.

L-attur kompla jgħid li dakinhar tal-inċident, kienet

qiegħda tintlagħab logħba waterpolo ġewwa l-pixxina nazzjonali f'Tal-Qroqq

bejn Valletta United WPC u Il-Belt Valletta, bħala parti mill-kampjonat tal-

Qal illi l-logħba

8 tal-proċess.

24 tal-proċess.

33 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

kienet qiegħda tintlagħab b'mod normali, meta fid-daqqa u l-ħin hu ħassu

qiegħed jaqla' daqqa fuq wiċċu waqt li t-tim tiegħu kien qiegħed jirbaħ tnejn

b'xejn, u hu kien għadu kemm skorja t-tieni gowl għat-tim tiegħu.

L-attur

spjega li fil-mument meta hu qala' d-daqqa, it-tim tiegħu kien qiegħed fl-

attakk, fil-parti tal-pitch difiża mill-avversarji, u l-player tat-tim ta' Il-Marsa

li kien qiegħed fin-nofs tal-azzjoni, bl-aħjar ċans li jiskorja, kien qiegħed jiġi

mmarkat minn żewġ plejers ta' Il-Fgura WPC, wieħed minnhom il-konvenut.

Qal li hu xtaq jelimina lil wieħed minn dawn il-persuni mill-pożizzjoni li kienu

fiha, u li kif qorob viċin il-konvenut, dan tah daqqa fuq ix-xedaq, b'mod

volontarju u intenzjonat.

Qal ukoll li wara li tah id-daqqa, Ryan Grima Sciberras mar fid-

direzzjoni opposta u ma baqax isegwi l-azzjoni li kien beda.

L-attur spjega kif wara d-daqqa hu beda jintilef minn sensih, tant li fittex li

jgħum lejn il-ħabel biex ikun jista' jżomm miegħu, minħabba li beda jistordi.

Qal illi ftit tal-ħin wara kien hemm supporters li bdew jgħajtu li hu kellu d-

demm ma' wiċċu, u konsegwenza ta' dan waqfet il-logħba.

L-attur qal illi kif

tela' mill-baħar, issejħet l-ambulanza li ħaditu l-Isptar fejn ġie stabbilit li kellu

ksur u li kien hemm il-ħtieġa li jiġi operat.

Imma l-operazzjoni ma setgħetx issir

dakinhar stess minħabba li l-kirurgu on duty ma setax jgħaqqad tim li seta'

jassistih waqt l-operazzjoni dak il-ħin, u għalhekk sarlu trattament li kellu jgħin

biex il-ksur jagħqad, iżda ġie infurmat li l-intervent kirurġiku kellu jistenna fuq

waiting list għalih.

Kien għalhekk li hu ġie riferut għand Mr James Mennie ta'

Saint James Clinic tar-Rabat, li operah hu stess fl-Isptar Saint James ġewwa

Il-kirurgu Mennie dam isegwi lill-attur għal diversi xhur wara li

operah, u kien hu li kkonstata li l-attur kellu debilità permanenti ta' ħmistax

fil-mija (15%) konsegwenza ta' dan l-inċident.

L-attur qal ukoll li fis-snin kollha

li fihom hu kien jilgħab il-waterpolo, hu qatt ma sofra inċident simili għal dan, Paġna 8 minn 37

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

u li din id-daqqa li qala' kienet waħda volontarja u intenzjonata.

esebixxa pen drive li turi filmat tal-logħba li fiha seħħ l-inċident inkwistjoni, bl-

azzjoni fejn hu qala' d-daqqa tidher.

L-attur ikkonkluda x-xhieda tiegħu billi qal

li l-ASA kienet ħadet proċeduri dixxiplinarji fil-konfront tal-konvenut, tant li

dan ġie mmultat is-somma ta' mitejn u tlieta u tletin Euro (€233), u sospiż mil-

logħob għal perijodu ta' sena, liema pieni ġew ikkonfermati mill-Bord tal-

Appelli tal-ASA.

Ġiet esebita wkoll kopja ta' immaġni tal-X-ray li turi l-ksur li l-

attur sofra fix-xedaq, liema immaġni ġġib id-data tat-12 ta' Ġunju, 2013.5 L-

attur esebixxa wkoll kopji ta' rċevuti rilaxxjati mill-Isptar Saint James wara l-

intervent li sarlu.6

F'rapport mediku datat 17 ta' Ġunju, 20137, proprju erbat ijiem wara li sar l-

intervent fuq l-attur, il-kirurgu dentali Mr James Mennie kkonstata li l-korriment

li sofra l-attur kien wieħed gravi, u li kien hemm il-ħtieġa ta' stennija ta' bejn

tlieta u sitt xhur sabiex jiġi stabbilit jekk kienx hemm diżabilità permanenti

għan-nervituri fil-parti tax-xellug tal-wiċċ.8 F'rapport sussegwenti tat-23 ta'

Mejju, 2014, Mr James Mennie kkonstata illi,

L-attur esebixxa wkoll kopja tad-deċiżjoni tal-ASA tas-27 ta' Ġunju, 20139, fejn

ġie deċiż mill-Kummissarju tad-Dixxiplina tal-istess Assoċjazzjoni li l-konvenut

Ryan Grima Sciberras kien ħati li kkaġuna ferita gravi għad-dannu tal-player John De Lucca

36 tal-proċess.

37, 39 u 40 tal-proċess.

44 tal-proċess.

46 tal-proċess.

Paġna 9 minn 37

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

skont Taqsima B tal-Artikolu 2(i) (a) tal-kodiċi tad-dixxiplina u għalhekk

immulta lil Ryan Grima Sciberras is-somma ta' mitejn u tlieta u tletin Euro (€233), kif

ukoll issospendieh għal perijodu ta' sena minn kull attività tal-ASA.

Ġiet

esebita wkoll kopja tad-deċiżjoni tal-Bord tal-Appelli tal-ASA li kkonferma l-

multa oriġinali mogħtija mill-Kummissarju tad-Dixxiplina, u dan wara li ġie

kkunsidrat illi:

Fl-udjenza tal-15 ta' Marzu, 2016 xehed Pierre Kamel El Din, li qal li hu jaħdem bħala

fiżjoterapista u kowċ tal-waterpolo.

Qal ukoll li l-attur kien plejer tal-

waterpolo, filwaqt li l-konvenut hu plejer attiv.

Ix-xhud qal li dakinhar li seħħ l-

inċident fit-12 ta' Ġunju, 2013 hu kien qiegħed isegwi l-logħba inkwistjoni

bħala kowċ ta' Il-Marsa.

Qal ukoll li fil-mument tal-inċident, Il-Marsa

kienu fl-attakk filwaqt li l-Belt kienu qed jagħmlu 'żona', fejn plejer jagħmel

'żona' fuq iċ-ċentru.

Ix-xhud qal li hu ra l-filmati tal-mod kif seħħ l-inċident,

minn fejn seta' jinnota li l-attur kien qiegħed fuq position 2 fis-semi-circle,

filwaqt li l-konvenut kien qiegħed jagħmel double fuq iċ-ċentru.

Ix-xhud spjega

li 'double' ifisser li l-konvenut qagħad f'pożizzjoni tali biex ma jħallix lill-plejers

50 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

ta' Il-Marsa jersqu

iċ-ċentru, u t-tattika adoperata mit-tim ta'

Il-Marsa kienet li jitneħħa d-'double'.

Kien għalhekk, spjega x-xhud, li l-attur

beda jaqsam bl-għawm min-naħa għal oħra.

Ix-xhud spjega l-mod kif seħħ l-

inċident b'dan il-mod:

"Kif John minn position 2 telaq jgħum kien hemm Ryan bil-pożizzjoni vertikali jagħmel il-block u kif eżatt wasal ħdejn Ryan dar sideways u jien rajt lil John jogħla six inches, issossa ruħu u waqaf eżatt f'dik il-pożizzjoni.

Ryan minn double mar jgħum, jekk il-lasta qiegħda hawnhekk, xi metru u nofs lejn din in- naħa ...".

Ix-xhud kompla jgħid li l-attur tela' mill-ilma u hekk kif tela' qallu li l-konvenut

kien tah daqqa "għalxejn".

Ix-xhud qal ukoll li hekk kif l-attur fetaħ ħalqu, hu

induna li kellu parti minn snienu tax-xellug qegħdin fin-nofs, u li dak il-ħin qal

lill-attur biex imur l-Isptar.

Ix-xhud qal li dak il-ħin hu kompla jsegwi l-logħba u

li wara hu bħala kowċ, flimkien mal-kumitat tat-tim, marru l-Isptar sabiex

jaraw x'kien sar mill-attur.

Ix-xhud ikkonferma li hu tela' jixhed fil-proċeduri li

ttieħdu mill-ASA.

Fl-udjenza tal-15 ta' Ġunju, 2016 xehed Dr Simon Mennie Wilson bħala

viċi president tal-ASA11, li esebixxa kopja tar-rapport tal-kumitat eżekuttiv tal-

ASA fir-rigward tal-inċident mertu ta' din il-kawża12, flimkien ma' kopja tal-

minuti13 li nżammu mill-kummissarju tad-dixxiplina waqt is-smigħ li nżamm fis-

27 ta' Ġunju, 2013.

Ix-xhud spjega li wara l-logħba inkwistjoni, l-kumitat

eżekuttiv tal-ASA irċieva l-ilmenti tar-referees u tal-plejers u tat-timijiet

konċernati.

Ix-xhud ikkonferma li ntwerew ukoll filmati tal-logħba, u ġew

ippreżentati ċertifikati mediċi għall-konsiderazzjoni tagħhom, u kien in vista

62 tal-proċess.

72 tal-proċess.

73 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

ta' dan li ġie deċiż li għandhom jinbdew proċeduri dixxiplinarji fil-konfront tal-

Ix-xhud qal li l-kumitat eżekuttiv qabel fuq il-ħatra ta' kummissarju

tad-dixxiplina, li kien Ivan Maniscalco u li kien ikkonkluda li l-konvenut kien

responsabbli għall-inċident u ġiet imposta fuqu multa u sena sospensjoni mil-

logħob.

Ix-xhud qal li l-konvenut appella minn din id-deċiżjoni, iżda din ġiet

ikkonfermata mill-bord tal-appell tal-ASA.

Ix-xhud ikkonferma li hu l-ewwel

darba li ġie a konjizzjoni ta' dan l-inċident kien wara li nbdew il-proċeduri

dixxiplinarji dwar l-ilment li kien sar.

Ix-xhud qal li l-ewwel darba li segwa kif

kien seħħ l-inċident kien meta ra l-filmat fuq il-laptop tal-president Joe

Fava Cassar Sciriha, u seta' jikkonstata, minn dak li ra, li f'mument minnhom waqt

il-logħba, il-partijiet dehru viċin ħafna ta' xulxin.

"Jekk niftakar sew kien hemm a double marking fuq is-centre u l-intenzjoni tas-Sur Licari hija li jiddrajvja li hija mossa li jgħum 'il quddiem lejn id-double marker tas-centre sabiex jiġbed double marking miegħu u s-centre jiġi meħlus u jista' jitqassam il-ballun lilu.

Qabel ma bdiet dik il-mossa kien hemm is-Sur Mock qribu u għamel mossa biex jimxi mas-Sur Licari u f'dik il-mossa deher jagħti daqqa ta' sieq.

Dak li rajt jien.

Dawn huma split seconds … però f'dak li rajna u stajna nikkonstataw mill-video li kien pjuttost ċar ħalli nkunu ċari.

Deher li s-Sur Mock inqala' minn mas-Sur Licari jiġifieri nqala' billi uża saqajh u hija mossa normali biex ngħid hekk u spiss issir però hemm mod u manjiera kif issir.

Din dehret li kienet daqsxejn spinta biex ngħid hekk.

In kwantu ma kienx hemm għalfejn daqshekk guffaġni għaliha u milli jidher, minn dak li stajna naraw u minn dak li rriżulta wara … Wara rriżulta li dik il-mossa laqtet lis-Sur Licari f'geddumu."

Ix-xhud qal li minn dak li setgħu jaraw, l-attur intlaqat bl-irkoppa tal-konvenut,

u li immedjatament wara r-referees waqqfu l-logħba minħabba li indunaw li

Ix-xhud qal li hu seta' jikkonferma b'ċertezza li l-unika

parti tal-ġisem li intużat mill-konvenut biex laqat lill-attur kienet l-irkoppa.

ukoll li viċin il-partijiet dak il-ħin ma kien hemm ħadd aktar mill-players.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

xhud ġie mistoqsi wkoll dwar jekk il-partijiet kinux involuti f'inċidenti oħra, u

qal li l-attur kien involut f'inċidenti dixxiplinarji oħra, għalkemm ma setax

jikkummenta dwar il-gravità tagħhom.

Ix-xhud qal li kull atleta jiġi rreġistrat

bħala membru tal-Assoċjazzjoni mill-club tiegħu.

Ix-xhud qal li jidhirlu li s-

sospensjoni ta' sena li sofra l-konvenut ġiet imnaqsa, għalkemm ma kienx jaf

ir-raġuni għaliex seħħ dan.

Dr Simon Mennie Wilson kompla jixhed fl-udjenza tal-4 ta' Ottubru,

201614, u qal li hu għamel verifiki interni sabiex jara kif il-president tal-

Assoċjazzjoni kif ġie fil-pussess tal-filmat tal-logħba.

ġibed dan il-filmat, iżda qal li kien miġbud b'mod tajjeb, tant li l-inċident deher

ċar fih.

Qal ukoll li l-filmat wera l-azzjonijiet kollha.

Ix-xhud ġie muri l-filmat

esebit in atti u kkonferma li hu l-istess filmat li abbażi tiegħu kien ġie deċiż li

għandhom jittieħdu passi dixxiplinarji mill-kumitat eżekuttiv tal-ASA.

ikkonferma wkoll li r-referees ma indunawx li kien hemm injury, tant li ma

waqqfux il-logħba u m'għamlu l-ebda rapport dwar dan l-inċident.

ikkonferma wkoll li ħadd ma tkeċċa waqt il-logħba.

Ix-xhud qal li kien hemm

diversi dokumenti u rapporti dixxiplinarji fil-konfront taż-żewġ plejers indikati,

u kien għalhekk li nħatar kumitat tad-dixxiplina.15 Ix-xhud qal ukoll li kienet

saret laqgħa interna tal-kumitat eżekuttiv fejn ġie deċiż li għandhom jittieħdu

proċeduri dixxiplinarji fil-konfront tal-konvenut.

Ix-xhud ikkonferma wkoll li

ma kien sar l-ebda ilment formali u li d-deċiżjoni biex jittieħdu passi

dixxiplinarji kienet ittieħdet mill-kumitat eżekuttiv tal-ASA.

Ix-xhud tenna li l-

president kien ra l-azzjoni fejn seħħ l-inċident fuq Facebook, tellagħha kumitat

u wara li saret investigazzjoni u ġew ippreżentati d-dokumenti, ittieħdet id-

79 tal-proċess.

15 Kopja tad-dokumentazzjoni fir-rigward tal-partijiet, esebita a fol.

90 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

deċiżjoni li għandhom jittieħdu passi dixxiplinarji fil-konfront tal-konvenut.

xhud qal li l-konvenut kienet tnaqqsitlu s-sospensjoni minħabba li dik is-sena

kien hemm elezzjoni għall-president tal-Assoċjazzjoni, u hekk kif dan ġie elett,

kien ta amnestija lill-players li kienu sospiżi.16

Fl-udjenza tal-4 ta' Ottubru, 2016 xehed Duncan Dalipi, li kkonferma li hu

kien jaf lill-partijiet minħabba li hu wkoll kien plejer tal-waterpolo, u filwaqt li

l-attur kien jilgħab fl-istess tim miegħu, il-konvenut kien jilgħab ma' tim

avversarju.

Ix-xhud qal li hu kien ra l-inċident mertu ta' dawn il-proċeduri

jseħħ quddiemu, u li kien ra lill-konvenut jagħti daqqa ta' sieq lill-attur.

xhud qal li filwaqt li fil-logħba tal-waterpolo huwa normali li jkun hemm

imbuttar, mhux normali li l-players jagħtu ċertu daqqiet lil xulxin.

wara l-inċident hu ra lill-attur mal-ħabel, waqfet il-logħba, u l-attur kellu

jittieħed l-Isptar bl-ambulanza anki minħabba li kellu ħalqu mimli demm.

xhud qal li dakinhar tal-inċident il-logħba tkompliet b'ċerta tensjoni.

Waqt il-

kontroeżami x-xhud ikkonferma li hekk kif l-attur qala' d-daqqa hu mill-ewwel

mar mal-ħabel, u li hekk kif seħħet l-azzjoni li kien imiss fil-logħob, liema

azzjoni ddum għoxrin sekonda, il-logħba twaqqfet mit-tim li kien qiegħed

jilgħab miegħu l-attur.

Ix-xhud qal li l-attur kellu bżonn l-għajnuna biex jitla'

mill-ilma u li hu kien wieħed mill-persuni li marru jgħinuh biex jitla'.

ikkonferma li waqt il-ħin tal-inċident hu kien fl-art, fuq il-bank tas-sostituti, u li

bejnu u bejn l-attur kien hemm l-istess distanza bejn wieħed u ieħor li kien

hemm mir-referee.

Ix-xhud madanakollu qal li waqt il-logħba għajnejh ma

kinux fuq ir-referee iżda fuq il-ballun.

Waqt id-depożizzjoni tiegħu x-xhud

93 tal-proċess.

Paġna 14 minn 37

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

ippreżenta sketch ta' fejn kienu qegħdin l-attur u l-konvenut u fejn kien hu.18

Ix-xhud ikkonferma wkoll li hekk kif indunaw li seħħ l-inċident inkwistjoni, hu u

sħabu pprotestaw mar-referee.

Ix-xhud qal li d-daqqa li l-konvenut ta lill-attur

bilfors bis-sieq kien tahielu minħabba li l-konvenut kellu idejh barra.

ikkonferma wkoll li hu ra l-irkoppa tal-konvenut togħla u lill-attur jaqla' daqqa

fuq wiċċu.

Hu qal ukoll li wara li seħħ dan l-inċident, il-konvenut ħa l-ballun u

baqa' jilgħab il-logħba.

Fl-udjenza tal-20 ta' Jannar 2017 xehed Mr James Bugelli, li kkonferma li l-

attur kien pazjent tiegħu.

Ix-xhud qal li l-attur mar fil-klinika tiegħu wara

inċident li kellu waqt logħba tal-waterpolo, fejn wara li ttieħdu l-X-rays

neċessarji rriżulta li għandu frattura fix-xedaq ta' taħt, fil-parti tax-xellug.

xhud qal li din il-frattura kienet riżultat ta' blunt trauma u li din ġrat minħabba

li l-attur qala' daqqa b'xi ħaġa.

Ix-xhud qal li hu seta' jikkonstata x'tip ta' ġrieħi

kellu l-attur minħabba l-eżami radjografiku li għamillu, u kompla jgħid hekk:

"Frattura hija dejjem kunsidrata bħala ta' natura gravi u ovvjament hemmhekk kien hemm ukoll fix-xedaq ta' taħt hemm in-nerf li jagħti sensazzjoni lix-xoffa u peress li l-frattura kienet misplaced, imċaqalqa mhux ħażin, dak kien l-akbar concern li jkun hemm problema.

Infatti hu ġie fl- ewwel eżami, waħda mill-affarijiet li nagħmlu f'dawn it-tip ta' frattura hija li naraw is-sensazzjoni tax-xoffa u dak il-ħin ma kellux.

Iġifieri n-nerf kien b'xi mod damaged, li hija kompatibbli ma' dik it-tip ta' frattura."

Ix-xhud ikkonferma li l-attur għadu jbati minn diżabilità permanenti kawża tal-

inċident, li hu kklassifika fil-grad ta' ħmistax fil-mija (15%).

Ikkonferma wkoll li

l-attur baqa' jmur għal visti fil-klinika tiegħu b'mod regolari.

difensur tal-attur, ippreżenta żewġ kampjuni, wieħed minnhom id-darsa tal-

110 tal-proċess.

118 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

għaqal li nqalgħet waqt l-operazzjoni minħabba li l-parti dgħajfa tal-frattura

kienet għaddejja mid-darsa tal-għaqal, u kontenitur bit-titanium plates li

ntużaw biex ġie kkurat l-attur.

Ix-xhud qal li l-ewwel darba li ra lill-attur kien

wara l-inċident inkwistjoni, u li dak il-ħin l-attur kien akkumpanjat minn xi

ħadd mill-club tiegħu stess.

Ix-xhud ikkonferma li l-intervent fuq l-attur sar fit-

13 ta' Ġunju 2013 stess filgħaxija, u dan għaliex fratturi fil-parti t'isfel tax-

jiġu operati fl-istess ġurnata sabiex

jiġu evitati

kumplikazzjonijiet.

Ix-xhud qal li l-attur kien infurmah li hu kien mar id-

Dipartiment tad-Dentistrija tal-Isptar Mater Dei, iżda għal xi raġuni dan ma

ġiex operat dakinhar stess, għalkemm sarlu xi tip ta' trattament biex jgħin ix-

xedaq jagħqad.

Ix-xhud madanakollu kkonferma li biex jinkisbu l-aħjar riżultati,

ikun aħjar li intervent fuq il-ħalq isir fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa mill-

inċident.

Hu kompla jgħid li l-frattura li kellu l-attur kienet waħda 'kumplikata'

minħabba li hi esposta għall-estern u hi għaddejja mid-darsa tal-għaqal, bir-

riskju ta' osteomyelitis, jew infezzjoni tal-għadma, apparti li fil-punt fejn kien

hemm il-korriment hemm għaddejjin għadd ta' nervituri.

Qal ukoll li l-frattura

kienet waħda displaced, u li wara l-intervent hu kien ra lill-attur għadd ta'

drabi sabiex jiġi aċċertat li l-frattura għaqdet b'mod tajjeb u li ma kienx hemm

kumplikazzjonijiet.

Kompla jgħid li sa ftit qabel li huwa kien qed jixhed, huwa

kien għadu jsegwi lill-attur rigward il-korriment li kellu, minħabba li dan baqa'

jistaqsi jistax jagħmel xi ħaġa biex il-problema tan-nerf tissewwa, u x-xhud

ikkonferma li wara t-trapass ta' għadd ta' xhur, ma kien hemm xejn aktar

x'jista' jsir minħabba li d-debilità kienet waħda ta' natura permanenti.

Minkejja dan, hu baqa' jsegwi lill-attur b'mod regolari sabiex jara kienx hemm

infiltration minn nervituri oħrajn.20 Ix-xhud qal li ħsara fin-nervituri ma tistax

20 Fi kliem ix-xhud, "[w]ara sitt xhur fiżjoloġikament jekk in-nerf ma rkuprax huwa rari ħafna li jirkupra.

Issa jien ktibt anke fl-ewwel rapport li jien inħobb nagħti aktar minn sitt xhur biex nara jekk kienx hemm xi żviluppi u bqajna nassessjawwith

Paġna 16 minn 37

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

titranġa, u li meta xi ħadd jipprova jirranġa tali ħsara, jkun qiegħed jikkawża

aktar ħsara milli ġid.

Fl-udjenza tal-24 ta' Frar, 2017 xehed il-konvenut Ryan Ciappara, li qal li fiż-

żmien li fih seħħ l-inċident hu kellu tnejn u għoxrin sena.

Qal illi l-waterpolo

beda jilagħbu bħala passatemp, u meta għalaq it-tmintax-il sena beda

jipprattika dan l-isport fuq livell professjonali.

Il-konvenut qal li dakinhar li

seħħ l-inċident kienet qiegħda tintlagħab logħba tal-kampjonat li ntilfet mit-

tim li jilgħab miegħu hu.

Qal ukoll li l-inċident seħħ waqt it-tielet sessjoni tal-

logħba.

Il-konvenut qal li l-istruzzjonijiet li hu kellu mingħand il-kowċ tiegħu

kienu li hu għandu jibqa' fejn hu xħin jara lill-avversarju jagħmel id-drive.

konvenut kompla jixhed li xħin ra lill-attur qiegħed jagħmel id-drive, hu baqa'

fejn kien iżda ta daqqa b'saqajh biex imur fuq il-player ta' maġenbu.

hekk kif ta spinta biex imur fuq it-team mate tiegħu22, laqat lill-attur, u li dan

Ix-xhud qal li l-waterpolo huwa sports ta' kuntatt, u li fil-ħin li

fih hu laqat lill-attur f'ħalqu, hu ħass li kien laqtu bi spallejh.

Hu qal li dak il-ħin

Qal ukoll li hekk kif mar fuq il-player l-ieħor, ta daqqa

b'saqajh u dak il-ħin kien hemm il-kuntatt.

Hu spjega d-dinamika tal-inċident

b'dan il-mod:

"Waqt li hu beda jiddrajvja għan-nofs, minn nofs għal position five tal- kantuniera, jiena sa dak il-ħin meta ħa jibda jagħmel id-drive kont quddiemu.

Imma meta mort l-opposite direction jiena biex nagħmel il-push, hu John kien diġà qiegħed in-naħa tar-right jiena.

Allura, bil-push, sar il-contact."

two-point discrimination ngħidulha jiġifieri nagħmlu pin pricks biex naraw jekk hemmx żviluppi and we map it u ma kienx hemm.

Rajtu sitt xhur, sena, sena u nofs, sentejn, sa Diċembru li għadda." 21 A fol.

138 tal-proċess 22 Fl-udjenza tal-11 ta' April, 2017 ġie ċċarat li l-konvenut ried imur fuq it-team mate tal-attur, mit-tim ta' Il-Marsa, li jiġi l-avversarju tiegħu.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Il-konvenut qal li inċident bħal dak mertu tal-kawża huwa meqjus bħala

'normali' li jiġri minħabba fit-tip ta' kuntatt li jrid ikun hemm bejn il-plejers.

konvenut qal li konsegwenza ta' dan l-inċident hu kien sospiż mil-logħob għal

sena, u li kien ġie stabbilit li l-kondotta tiegħu waqt il-logħba kienet waħda

Il-konvenut ikkonferma li hu laqat lill-attur bl-irkoppa, għalkemm

ċaħad li hu b'xi mod ixxuttja lill-attur b'mod intenzjonat.

Il-kontroeżami tal-konvenut sar fl-udjenza tal-11 ta' April, 201723, fejn hu ċċara

li fil-ħin li l-attur kien qiegħed jiġi attakkat, hu niżel 'l isfel, lejn in-naħa li kien

fiha l-konvenut.

Qal ukoll li l-istruzzjonijiet li hu kellu mingħand il-kowċ kienu

biex jibqa' fejn hu, u hu hekk għamel, filwaqt li l-attur beda miexi fid-direzzjoni

tiegħu, messu ftit waqt li kien qiegħed isegwi plejer ieħor, daru, u kien dak il-

ħin li l-konvenut ta push biex jibqa' fl-istess pożizzjoni fejn kien qabel.

Hu ċċara

li l-push tah fuq id-direzzjoni tax-xellug, u spjega li, "push ikun qisu … tagħti

b'saqajk it-tnejn, tagħti spinta biex tmur fid-direzzjoni fejn tixtieq tmur ...".

Il-konvenut spjega li fil-ħin li hu ta l-push, l-attur kien qiegħed jgħum warajh, u

hu ħass li l-kuntatt aktarx sar b'irkopptejh.

Hu qal ukoll li hu ma ġralu xejn bil-

kuntatt, l-azzjoni kompliet, iżda wara l-attur ħareġ mill-pitch.

waqt il-logħba tal-waterpolo hu kellu ħafna inċidenti anki minħabba li dan hu

meqjus bħala 'a high-contact sports', fosthom daqqa ta' minkeb f'għajnejh,

qasma f'għajnejh, ksur f'imnieħru u daqqiet li wasslu għal tbenġil viżibbli.

li meta jiġru dawn l-affarijiet hu joħroġ mill-pitch u jfittex l-assistenza.

jgħid li fil-ħin tal-inċident, hu ma kienx qiegħed iħares lejn l-attur u li moħħu

kien fil-ballun u fil-logħba.

Qal li meta ta l-push, l-attur inzerta fid-direzzjoni

tal-push tiegħu.

Għad-domandi tal-Qorti, il-konvenut ikkonferma li minkejja li 23 A fol.

145 tal-proċess.

Paġna 18 minn 37

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

dan hu sports ta' kuntatt, hemm numru ta' regoli li jridu jiġu osservati u hemm

imġiba li hi pprojbita.

Il-konvenut qal li minkejja li l-kuntatt mal-attur aktarx li

sar bl-irkoppa, hu ma kellu l-ebda ġrieħi f'saqajh u għalhekk ma setax

jistabbilixxi b'ċertezza b'liema parti tas-sieq kien laqat lill-attur.

Il-konvenut qal

li dak il-ħin li seħħ l-impatt hu ma indunax li kien weġġa' lill-attur, u sar jaf li l-

attur weġġa' waqt ir-raba' sessjoni tal-logħba.

Il-konvenut ikkonkluda billi qal

li minkejja li waqt il-logħba tal-waterpolo normalment ikun hemm żewġ

referees, l-ebda wieħed minnhom ma saffar biex iwaqqaf il-logħob minħabba

Permezz ta' nota tad-19 ta' Ġunju, 2017, l-attur esebixxa kopja taċ-ċertifikat

tat-twelid tiegħu24, kif ukoll prospett tal-ispejjeż inkorsi minnu b'konsegwenza

f'xi irregolarità.

ta' dan l-inċident.25

Fl-udjenza tas-7 ta' April 2017 xehed Ronnie Goggi, li kien ir-referee fil-

logħba inkwistjoni bejn Il-Marsa u Il-Fgura WPC.

Ix-xhud ikkonferma li l-

partijiet fil-kawża kienu avversarji ta' xulxin dakinhar, u li l-inċident seħħ waqt

azzjoni magħrufa bħala li 'tkisser iż-żona'.

Qal li l-konvenut "iddrajvja biex

ikisser iż-żona" u dak il-ħin sema' lill-attur jgħidlu li kien weġġgħu u li kien ser

ipattihielu.

Qal ukoll li dak il-ħin hu talab lill-partijiet jinfirdu minn ma' xulxin, u

ħalla

l-logħob għaddej, tant

li Il-Marsa baqgħu jattakkaw.

Madanakollu wara ftit sekondi sema' l-għajjat tan-nies li bdew jgħidulu biex

iwaqqaf il-logħba.

Qal li kif dar ra lill-attur miexi fuq l-art bid-demm ħiereġ

minn ħalqu.

Qal li hu l-inċident ma rahx iseħħ, għaliex kieku kien japplika r-

regoli 21/17 tal-brutalità li tirrikjedi li l-player li jkun għamel l-azzjoni jitkeċċa l-

174 tal-proċess.

175 et seq. tal-proċess.

189 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

logħba kollha, filwaqt li t-tim li jkollu plejer imweġġa' jingħata erba' minuti bi

player iżjed.

Ix-xhud ikkonferma li xħin sema' lill-attur jgħajjat "x'daqqa tajtni",

għajnejh kienu fuq il-partijiet, imma minkejja dan hu xorta ma rax l-inċident

iseħħ.

Qal li l-logħba waqfet madwar għoxrin sekonda wara li hu sema' lil

Licari jgħid li qala' daqqa.

Ix-xhud qal li la hu u lanqas ir-referee l-ieħor ma raw

xejn, u dan minħabba li l-azzjoni kienet taħt l-ilma, u li kieku hu ra xi ħaġa kien

japplika r-regola tal-brutalità.

Ix-xhud qal li ma setax jiftakar ras l-attur fejn

kienet fil-ħin tal-inċident.

Ix-xhud spjega li minkejja li fil-logħba tal-waterpolo,

wieħed mir-referees ikun defending referee u l-ieħor ikun attacking referee,

madanakollu huma t-tnejn ugwali, u jkunu qegħdin iħarsu lejn l-istess azzjoni.

Spjega wkoll li bir-regola tal-brutalità, il-player li jkun għamel il-foul jitkeċċa

għal-logħba kollha, filwaqt li t-tim l-ieħor jieħu penalty.

Qal li foul normalment

idum għoxrin sekonda, u l-player jerġa' jidħol fil-logħba, filwaqt li meta

tapplika r-regola tal-brutalità minħabba li jkun hemm xi ħaġa intenzjonata,

bħal tixjir tas-saqajn, daqqiet ta' ponn u daqqiet oħra, hemmhekk il-player

jitkeċċa għalkollox mil-logħba.

Qal ukoll li meta jkun hemm foul language

waqt il-logħob, normalment il-plejer jiġi sostitwit.

Ix-xhud ikkonferma li waqt

il-logħba mertu ta' din il-kawża, l-attur kien tela' mill-ilma u ġie sostitwit.

Fl-udjenza tas-7 ta' April, 2017 xehed Peter Sutherns, li wkoll kien referee

waqt il-logħba inkwistjoni, għalkemm dan min-naħa tiegħu qal li hu kien in-

naħa l-oħra tal-pitch u li ma jafx x'ġara minħabba li l-inċident seħħ fin-nofs tar-

referee l-ieħor.

Ix-xhud qal li madanakollu jekk hu jara xi ħaġa li mhix f'lokha

fin-nofs tar-referee l-ieħor, hu xorta jattira l-attenzjoni billi jsaffar.

li hu la ra l-inċident u lanqas sema' xi diskors bejn il-players dak il-ħin, u li sar

201 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

jaf x'ġara wara l-logħba.

Ix-xhud qal li hu ma semax nies jagħjtu waqt il-logħba

u lanqas ma kien ra l-video wara l-logħba.

Fl-udjenza tat-23 ta' Ottubru, 2017 xehed Anthony Scheiber, kowċ tat-tim ta'

Il-Fgura United WPC, li qal li dakinhar li seħħ l-inċident hu kien preżenti għal-

logħba.

Ippreċiża li fil-ħin li seħħ l-inċident hu kien bilwieqfa wara l-catwalk,

f'distanza ta' madwar għaxar metri minn fejn kienet għaddejja l-azzjoni.

xhud qal li wara li l-attur kellu l-inċident u tela' mill-baħar, dan mar fuqu u

qallu "ara x'għamilli", għalkemm ix-xhud ma setax jiftakar jekk dak il-ħin l-

attur semmiex lil xi ħadd.

Qal li l-logħba tkompliet u li hu jaf li l-attur ittieħed

fejn kellu jittieħed u li minn dak il-ħin ma rahx aktar, għalkemm wara l-logħba

hu mar l-Isptar biex jara l-attur kif kien baqa'.

Waqt il-kontroeżami tax-xhud,

dan ikkonferma li għal xi raġuni l-attur kien waqaf mid-drive li kien qed

jagħmel.

Qal ukoll li meta l-attur ħareġ mill-ilma dan kellu d-demm, iżda sa

dak il-ħin hu kien għadu ma jafx l-attur xi ġralu.

Ix-xhud qal li dakinhar li seħħ l-

inċident, il-plejer tiegħu ma kienx ġie punit taħt ir-regoli tal-brutalità, u l-

logħba tkompliet b'mod normali, għalkemm ikkonferma li sussegwentement

ittieħdu passi dixxiplinarji fil-konfront tal-konvenut, li hu plejer tat-tim tiegħu.

Ix-xhud ikkonferma li waqt logħba bħal din ikun hemm kuntatt il-ħin kollu, u li

hu kien sema' li l-attur kellu x-xedaq fratturat mingħand it-tabib li eżamina lill-

attur l-Isptar u mingħand il-kowċ tiegħu.

Ix-xhud ma setax jiftakar jekk wara

dan l-inċident l-attur għamilx żmien ma jilgħabx.

Fl-udjenza tat-22 ta' Novembru, 2017 xehed Aldo Gialanze, team manager tal-

Valletta United WPC, li kkonferma li huwa kien preżenti waqt il-logħba li

matulha seħħ l-inċident mertu ta' din il-kawża, u li dak il-ħin hu kien 28 A fol.

211 tal-proċess.

230 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

bilqiegħda fuq il-bank tas-sostituti fin-naħa ta' fejn ġrat l-azzjoni.

hu jiftakar li seħħ inċident minħabba li hu kien wieħed mill-persuni li marru

jassistu lill-attur li kellu wiċċu bid-demm.

Qal li dak il-ħin l-attur kellu l-pussess

tal-ballun, u li l-konvenut kien irtirat, qiegħed jagħmel iż-żona.

hu ma setax jgħid kif seħħ l-inċident minħabba li dak il-ħin kellu għajnejh fuq

il-ballun u ma jafx x'ġara.

Ix-xhud ikkonferma li fil-mumenti ta' wara l-inċident,

il-logħba tkompliet, iżda wara ftit hu ra lill-attur ħiereġ mill-ilma bid-demm

ma' wiċċu.

Qal ukoll li fil-ħin tal-inċident hu ra li l-partijiet kienu f'distanza ta'

madwar żewġ metri bogħod minn xulxin.

Mistoqsi in kontroeżami x-xhud ikkonferma li fil-ħin li fih seħħ l-inċident, it-tim

li kien qiegħed jilgħab miegħu l-attur kien fl-attakk, filwaqt li l-konvenut kien

qiegħed ikopri lill-attur, billi jakkumpanjah minn distanza.

Ix-xhud ikkonferma

li hu ra lill-attur on the sideline bid-demm ma' wiċċu, u qam minn postu biex

jassistih, għalkemm xħin ra d-demm għajjat lill-kowċ tat-tim tal-attur biex imur

Ix-xhud qal ukoll li hu warrab hekk kif waslu l-paramediċi u l-kowċ

tat-tim tal-attur.

Ix-xhud qal li l-attur reġa' lagħab fil-logħba li kien imiss li

tintlagħab bejn l-istess timijiet, madwar tliet ġimgħat wara li seħħ l-inċident.

Fl-udjenza tat-22 ta' Novembru, 2017 xehed Ranier Scerri30, plejer mat-tim

tal-Valletta WPC, li xehed li fil-ħin li tal-inċident hu kien wiċċu lejn l-attakkant

ta' Il-Marsa wara li mmarkah.

Qal li dak il-ħin it-tim ta' Il-Marsa kienu fl-

attakk, filwaqt li t-tim Belti kien qiegħed jiddefendi.

Qal ukoll li hu u l-

konvenut kienu f'distanza ta' żewġ metri bogħod minn xulxin u li l-attur

għadda minn nofshom.

Hu kompla jgħid illi,

240 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

"[k]if qasam is-Sur De Lucca l-azzjoni tilfuh għax il-ballun mar barra mingħalija jekk mhux sejjer żball.

Jien tlaqt bil-ħarba nattakkaw, il-ballun ġie għandi u skurjajna u r-referee talab il-ballun.

Għidtlu, 'X'ġara ref?' u qalli, 'Weġġa' xi ħadd'.

Ħarist lura u rajt lil John De Lucca mal-lane."

Ix-xhud ikkonferma li l-attur kellu d-demm ma' ħalqu, għalkemm qal li hu ma

rax l-inċident iseħħ minħabba li kien qiegħed attent għall-player li mmarka.

Qal ukoll li ftit wara t-tim ta' Il-Fgura skorja, u kien hemmhekk li r-referee

talab il-ballun u waqqaf il-logħob minħabba li kien weġġa' plejer.

ikkonferma li l-attur ħareġ mil-logħba u l-logħba tkompliet billi l-attur ġie

Ix-xhud qal li ma jiftakarx jekk l-attur lagħabx fil-logħba ta' wara

kontra Il-Fgura WPC, għalkemm ikkonferma li kien hemm logħob ieħor f'dak l-

istaġun li ntlagħab mill-attur.

Lix-xhud sarlu riferiment għall-mument li fih l-

attur għadda minn bejnu u l-konvenut u għall-mistoqsija jekk rax lill-attur

jintlaqat f'xi ħin, ix-xhud wieġeb li hu ma setax jara minħabba li kien wiċċu

wara l-player.

Qal li hu induna li kien weġġa' player iżda ma kienx jaf kif.

xhud qal ukoll li minkejja li hu kien ra l-filmat tal-logħba li xxerred fuq

YouTube, hu ma rax daqqiet fil-filmat.

Fl-istess udjenza xehed Ryan Mifsud Attard, goalkeeper tat-tim ta' Il-Fgura WPC,

li qal li fil-ħin tal-inċident it-tim tiegħu kien qiegħed jiddefendi, u li dak il-ħin

hu kien fil-lasta.

Ix-xhud ikkonferma li dak il-ħin il-partijiet kienu fl-ilma, bit-tim

tal-Belt jiddefendi ż-żona biex jidħol fiċ-ċentru.

Qal li dak il-ħin il-konvenut

kien fiż-żona, filwaqt li l-attur kien il-player fuq barra, qiegħed jattakka bil-

ballun f'idejh, qassam fuq il-lemin tiegħu u 'ddrajvja'.

Qal iżda li wara dik il-

manuvra, hu baqa' jsegwi l-ballun.

Qal li l-aħħar li segwa lill-partijiet, dawn

kienu f'distanza ta' madwar żewġ metri bogħod minn xulxin, u li wara l-azzjoni 31 A fol.

253 tal-proċess.

Paġna 23 minn 37

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

tal-attur, il-ballun spiċċa għandu, hu qassam, it-tim tal-Belt skorja, u wara li

kien hemm dan l-iskor, ir-referee waqqaf il-logħba, talab il-ballun, u kulma jaf

hu li ra lill-attur idur u jżomm ħalqu.

Ix-xhud qal li hu ma rax lill-attur jintlaqat

minn xi ħadd, għalkemm ikkonferma li l-attur waqaf jilgħab.

f'logħba oħra li ntlagħbet xi ħmistax wara, l-attur reġa' kien qiegħed jilgħab.

Mistoqsi jafx jekk ġietx ambulanza waqt il-logħba, ix-xhud wieġeb li ladarba

kompliet il-logħba, hu kien moħħu fil-logħob.

Fl-udjenza tal-15 ta' Jannar, 2018 xehed Charles Hazouri, li hu membru tal-

kumitat ta' Il-Fgura United WPC, membru fil-kunsill tal-ASA u team manager

Qal li dakinhar li seħħ l-inċident mertu ta' din il-kawża, hu kien

preżenti qiegħed isegwi l-logħba, u kien qiegħed ħdejn l-istands, f'nofs il-pitch.

Ix-xhud qal li dak il-ħin l-azzjoni kienet fuq il-lasta ta' Il-Fgura, u f'ħin minnhom

il-ballun intrebaħ mid-difiża ta' Il-Fgura, attakkaw, u ftit wara ra player tat-tim

ta' Il-Marsa, li kien l-attur, jgħum lejn il-ħabel.

Ix-xhud qal li l-konvenut kien

lejn in-naħa ta' Il-Marsa, u wara ftit mumenti mill-attakk tat-tim Belti

kienet waqfet il-logħba.

Ix-xhud ikkonferma li l-attur lagħab logħob ieħor fl-

istess staġun, inkluż logħba kontra l-istess tim Belti madwar tliet ġimgħat wara

li seħħ l-inċident.

Ix-xhud qal li waqt il-finali tan-knockout, l-attur kien tkeċċa

f'nofs il-logħba.

Mistoqsi in kontroeżami, ix-xhud qal li hu ma ra xejn waqt l-

azzjoni li seta' jindika li l-attur kien ġralu xi ħaġa, għalkemm wara ftit mumenti

mill-azzjoni tal-Belt, ir-referee waqqaf il-logħob.

Ix-xhud ikkonferma li dakinhar

l-attur kien waqaf jilgħab.

260 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Fl-istess udjenza xehed Dr Jean Sanchez, li fiż-żmien tal-inċident kien

segretarju ġenerali tal-Valletta United Waterpolo Club, it-tim li jilgħab miegħu

l-konvenut.

il-proċeduri dixxiplinarji

li ttieħdu, hu

rrappreżenta lill-club u lill-konvenut.

Ix-xhud qal li l-kumitat eżekuttiv tal-ASA

għamel rapport minħabba li ħass li abbażi ta' filmat li kien ġie ppreżentat lilu

minn Il-Marsa ASC, li hu t-tim li jilgħab miegħu l-attur, kien hemm biżżejjed

evidenza biex jinbdew proċeduri quddiem il-kunsill tal-ASA.

Ix-xhud qal li l-

filmat kien inġibed b'mod dilettantesk, u abbażi tiegħu l-ASA kienet tal-fehma

li kellha tibda proċeduri fil-konfront tal-konvenut.

Ix-xhud qal ukoll li mill-

match incident report li ħejjew ir-referees tal-partita, dan l-inċident ma

rriżultax.

Ix-xhud qal li l-kunsill tal-ASA ddeċieda li l-każ għandu jitressaq

quddiem il-kummissarju tad-dixxiplina, u l-każ instema' fit-23 ta' Ġunju, 2013,

fejn il-partijiet għamlu s-sottomissjonijiet tagħhom u wara ġie deċiż il-każ.

xhud qal li l-ASA ibbażat il-każ tagħha fuq dan il-filmat, u kien għalhekk li ġie

deċiż li l-konvenut għamel brutality fuq l-attur, tant li kkawżalu ġrieħi gravi.

xhud qal li hemm kodiċi tad-dixxiplina li jirregola dan, u li l-akkużi saru abbażi

ta' taqsima B, Artikolu 2(1) u Artikolu 2(4).

Ix-xhud qal li l-pieni marbuta mal-

offiża ta' brutality jinkludu sospensjoni għal numru ta' logħbiet, filwaqt li min

jinstab ħati ta' ġrieħi gravi jista' jeħel sospensjoni għal għadd ta' snin, u multi

finanzjarji.

Ix-xhud qal li l-kumitat eżekuttiv tal-ASA ħalla l-każ f'idejn il-

kummissarju tad-dixxiplina

li ddeċieda

l-konvenut kellu

jeħel sena

sospensjoni u multa ta' mitejn u tlieta u tletin Euro (€233), li hi l-minimu.

xhud ikkonferma li kien sar appell fejn ġiet ikkonfermata d-deċiżjoni tal-

kummissarju tad-dixxiplina dwar il-pieni imposti fuq il-konvenut.

l-club kien intavola l-appell minħabba li kien tal-fehma li l-każ inkwistjoni kien

267 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 25 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

nieqes mill-element tal-intenzjonalità da parti tal-konvenut.

din il-logħba tintlagħab parti minnha taħt l-ilma, u li mill-filmat ma jirriżultax

ippruvat li kien hemm l-element tal-intenzjonalità, anzi fil-fehma tal-club dak li

ġara kien xi ħaġa li tiġri spiss fil-logħob.

Ix-xhud ikkonferma li l-konvenut ma

skontax il-piena kollha, u li kien ingħata amnestija kif ġie rielett il-president

Għad-domandi li sarulu in kontroeżami, ix-xhud ikkonferma li huma

bħala club qatt ma ċaħdu li kien hemm inċident fejn Ryan Grima Sciberras laqat lil John

De Lucca, u l-argument tal-club kien ibbażat fuq in-nuqqas ta' intenzjonalità tal-

Ix-xhud ikkonferma li fil-fatt anki l-konvenut ammetta li f'mument

minnhom kien 'laqat' lill-attur.

Ix-xhud esebixxa wkoll il-match incident report

li sar mir-referees tal-logħba34, bl-inċidenti tekniċi li seħħew matul il-logħba.

Permezz ta' nota ppreżentata fil-15 ta' Jannar, 2018, il-konvenut ippreżenta

kopja tal-kodiċi tad-dixxiplina35 li ntuża mill-kumitat eżekuttiv tal-ASA sabiex

jirregola l-każ dixxiplinarju inkwistjoni.

L-espert mediku maħtur mill-Qorti f'din il-kawża sabiex jeżamina lill-attur u

jirrelata dwar in-natura tal-ġrieħi sofferti minnu, Mr Alexander Omran,

ippreżenta r-rapport tiegħu datat l-4 ta' Frar, 201836, u dan wara li kien invista

lill-attur fit-2 ta' Frar, 2018.

L-espert mediku seta' jikkonstata li l-attur kellu

nuqqas ta' sensazzjoni fix-xoffa t'isfel tax-xellug:

276 tal-proċess.

287 tal-proċess.

311 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 26 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

L-espert mediku Mr Alexander Omran ikkonstata li l-attur ma kellu l-ebda tibdil

fis-sintomi li ppreżenta ruħu bihom, u għalhekk ikkonkluda li dan kien qiegħed

Fil-parti konklussiva tar-rapport tiegħu l-

espert mediku stqarr li n-nuqqas ta' sensazzjoni fil-parti t'isfel tax-xoffa tal-

attur hija kkawżata minn trawma u ksur tal-mandible li affettwat in-nervituri

ta' dik il-parti tal-wiċċ.

Qal li din it-tip ta' ħsara hi kompatibbli ma' xi ħadd li

jkun qala' daqqa vjolenti, u l-fatt li dan is-sintomu ppersista għal tul ta' żmien

ifisser li l-ħsara li saret fuq dik il-parti tal-wiċċ ma tistax titranġa.

L-espert

mediku kkonkluda r-rapport tiegħu billi qal illi:

Il-kontroeżami tal-attur sar fl-udjenza tat-18 ta' April, 201837, fejn intalab

jispeċifika meta kienet id-data li fiha waqaf jilgħab il-waterpolo.

L-attur qal li

hu waqaf fl-istess sena li weġġa', għalkemm hu lagħab il-logħob li kien fadal

għal dak l-istaġun minħabba li kien ilu sena jitħarreġ għalih.

L-attur ċaħad li

334 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 27 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

kien hemm xi żmien meta hu u l-konvenut kellhom xi diżgwid bejniethom.

L-

attur qal li eżatt wara li tah id-daqqa, il-konvenut telaq 'l hemm u ma baqax

isegwi l-azzjoni mibdija.

L-attur ikkonferma li meta ttieħed l-Isptar hu ma setax

jiġi operat minħabba li l-kirurgu li seta' joperah ma kellux biżżejjed riżorsi

umani sabiex jassistuh biex jagħmel operazzjoni bħal dik, u kien għalhekk li

ngħata l-parir li ma jistenniex minħabba li l-għadam seta' jagħqad ħażin.

L-

attur qal ukoll li hu qatt ma kellu xi theddid dirett mill-konvenut li kien ser

imur għalih jew iweġġgħu.

Il-konvenut għamel sensiela ta' domandi in eskussjoni tal-espert mediku, li

ġew ippreżentati permezz ta' nota tad-9 ta' Mejju, 2018.38 Fir-risposti tiegħu l-

espert mediku Mr Alexander Omran wieġeb39 li hu ma kienx talab lill-attur

jgħidlu x'impjieg kellu.

Ix-xhud qal li l-ilment ewlieni tal-attur kien li huwa tilef

is-sensazzjoni li kellu fil-parti t'isfel tax-xoffa.

Qal ukoll li l-infezzjoni li l-attur

kellu fit-titanium plate setgħet kienet riżultat ta' diversi fatturi.

huwa possibbli li ksur bħal dak li sofra l-attur jimmanifesta ruħu minn episodju

trawmatiku wieħed, u mhux neċessarjament wara li jkun hemm sensiela ta'

trawmiet fuq il-parti affettwata.

Ix-xhud qal ukoll li hija sfortuna li jkun hemm

ċirkostanzi li minħabba fihom l-Isptar Mater Dei ma jkunx jista' joffri l-kura

meħtieġa mill-pazjent fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa.

Qal li f'dan il-każ

minkejja li l-attur ingħata trattament adegwat biex jittaffew is-sintomi li kien

qiegħed iħoss, jidher li l-attur għażel li jfittex trattament privat ladarba

ddeċieda li ma kellux jistenna aktar li jingħata t-trattament li kellu bżonn mill-

Isptar pubbliku.

348 tal-proċess.

352 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 28 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Konsiderazzjonijiet legali

Il-Qorti kkonsidrat il-provi miġjuba quddiemha sabiex fehmet aħjar id-

dinamika ta' kif seħħ l-inċident inkwistjoni.

Tibda biex tirrileva li f'kawża ċivili,

fejn it-talba tal-attur hija sabiex il-konvenut jiġi dikjarat li huwa responsabbli

għall-inċident mertu tal-kawża, u għall-eventwali likwidazzjoni u l-ħlas tal-

konsegwenzjali danni, il-Qorti ċertament ma tidħolx fil-kwistjoni tal-intenzjoni

li kellu jew ma kellux il-konvenut.

Madanakollu l-Qorti trid tagħmel eżerċizzju

ta' evalwazzjoni tal-provi miġjuba quddiemha sabiex fuq il-bażi tal-bilanċ ta'

probabbilitajiet tiddetermina jekk il-konvenut jistax jinżamm responsabbli

għall-inċident li jkun ikkawża, partikolarment fejn tiġi kkaġunata debilità

permanenti fuq il-'vittma' tal-inċident.

Il-Qorti tqis kif Mr James Mennie, kirurgu ortodontiku, ikkonkluda li l-attur

mhu ser jirkupra s-sensazzjoni li tilef min-nervituri ta' xufftejh.

l-azzjoni tal-konvenut kienet waħda volontarja u intenzjonata, iżda l-Qorti

diġà għamlitha ċara li fi kwistjonijiet ta' din ix-xorta, huma immaterjali

x'setgħet kienet l-intenzjoni tal-konvenut għall-finijiet tal-evalwazzjoni li trid

issir mill-Qorti meta tiġi biex tippronunzja ruħha dwar ir-responsabbilità o

Il-Qorti rat l-inkartament tal-proċeduri tal-kummissarju tad-dixxiplina maħtur

mill-ASA, fejn il-konvenut instab ħati li kkaġuna dannu gravi lill-attur, u

konsegwenza ta' dan ingħata piena ta' sena sospensjoni mil-logħob u multa.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 29 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

aċċertament ta' dan il-fatt li l-konvenut instab ħati mill-kummissarju tad-

dixxiplina tal-ASA u ġie punit.

Il-konvenut fl-ebda punt ma ċaħad li hu ried

jagħmel kuntatt mal-attur, u lanqas ma ċaħad li kien hu li weġġgħu meta laqtu

b'saqajh, għalkemm ċaħad li hu għamel dan b'mod intenzjonat.

Il-Qorti kkonsidrat ukoll ix-xhieda ta' Dr Simon Mennie Wilson, li qal li mill-

filmat tal-inċident jidher ċar li l-konvenut f'ħin minnhom ta spinta billi uża

saqajh, liema spinta ma kinitx manuvra li s-soltu ssir f'dan it-tip ta' sport, tant

li x-xhud qal kienx hemm għalfejn daqshekk guffaġni għaliha".

Cassar ikkonferma li minkejja li l-waterpolo hu sports ta' kuntatt, mhux

normali li f'din id-dixxiplina sportiva ikun hemm ċertu daqqiet.

xhieda li kkonfermaw li d-dinamika tal-inċident kienet tinvolvi daqqa bis-sieq

min-naħa tal-konvenut, xi ħaġa li wasslet biex l-attur isofri blunt trauma kif

ikkonferma Mr James Mennie li opera lill-attur.

Il-fatt li l-attur sofra daqqa

vjolenti kien ikkonfermat ukoll mill-espert mediku maħtur mill-Qorti Mr

Alexander Omran, li stabbilixxa li l-ħsara li sofra l-attur hi kompatibbli ma' xi

ħadd li sofra "daqqa vjolenti", li ssarrfet f'sitwazzjoni fejn l-attur tilef is-

sensazzjoni f'parti minn xofftu, bil-konsegwenzi kollha li dan in-nuqqas iġib

miegħu, kif spjegaw tajjeb l-esperti mediċi.

Quddiem dan kollu, il-Qorti hi tal-fehma li l-konvenut għandu jinżamm

responsabbli għall-ħsara sofferta mill-attur b'konsegwenza tal-inċident mertu

Il-prinċipju bażilari li jirregola din il-materja huwa dak fl-artikolu

1031 tal-Kodiċi Ċivili, li jistabbilixxi li "[k]ull wieħed iwieġeb għall-ħsara li tiġri

bi ħtija tiegħu."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 30 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Il-konvenut fl-ebda ħin ma ċaħad li kien hu li 'laqat' lill-attur, u anki jekk dan

sar mingħajr ħsieb li jweġġa' jew li jikkawża ħsara irreparabbli lill-attur, xorta

waħda l-konvenut għandu jwieġeb għall-ħsara li ġrat konsegwenza ta'

għemilu.

Huwa ċar kemm minn dak li rriżulta mill-provi kif ukoll mill-

evalwazzjoni li għamlet il-Qorti, li l-konvenut ma mexiex mal-prinċipji ta' good

sportsmanship meta b'ċerta guffaġni ta spinta biex jagħmel push fuq l-attur, u

anki jekk il-ħsieb tiegħu ma kienx li jweġġgħu, l-azzjoni tiegħu kienet waħda

goffa talment li wasslet għall-konsegwenza li l-attur kellu jittieħed l-Isptar u

jiġi operat fi ftit sigħat sabiex jiġi evitat dannu akbar.

Ċertament li dan l-aġir

hu sintomatiku ta' imġiba negliġenti u nuqqas ta' ħarsien tar-regoli tal-logħba,

li kif wieħed jista' japprezza, jista' jkollu konsegwenzi irriversibbli għall-

persuna li tisfa mweġġa'.

Anki jekk l-isport inkwistjoni huwa wieħed li jinvolvi

ċertu kuntatt bejn il-players, madanakollu mhuwa xejn normali li waqt logħba

tal-waterpolo player jispiċċa l-Isptar fejn jiġi operat.

Dan seħħ biss minħabba

nuqqas ta' diliġenza, ta' prudenza u ta' ħsieb min-naħa tal-konvenut, li bil-

ħsieb li jirnexxi fl-azzjoni li kien għaddej biha waqt il-logħba, ma kkunsidrax id-

dannu li seta' jikkawża lil ħaddieħor.

Min-naħa tagħhom il-Qrati Taljani jirritjenu illi:

L-fattur determinanti għall-finijiet ta' sejbien ta' responsabbiltà o meno tal-

konvenut għall-akkadut mhijiex l-intenzjoni tal-konvenut li jweġġa' lill-attur,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 31 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

imma jekk il-konvenut konxjament ikunx aġixxa b'mod goff u vjolenti tali li

jqiegħed fil-periklu s-sigurtà u l-inkolumità tal-avversarju tiegħu.

Hekk stabbilita l-kwistjoni tar-responsabbilità, il-Qorti sejra tgħaddi biex

tillikwida d-danni sofferti mill-attur, kemm dawk li huma danni materjali

(damnum emergens), kif ukoll it-telf ta' qligħ futur (lucrum cessans) li jista'

jsofri l-attur konsegwenza tad-debilità permanenti sofferta minnu.

L-attur ippreżenta prospett b'għadd ta' irċevuti għal spejjeż li hu inkorra

b'konsegwenza ta' dan l-inċident, flimkien ma' elenku ta' spejjeż li hu jgħid li

inkorra iżda li mhumiex sostnuti b'irċevuti jew b'xi tip ta' prova oħra, bħalma

hi l-pretensjoni għall-ħlas ta' €526 rappreżentanti telf ta' perijodu ta' ġimgħa

xogħol li l-attur jallega li sofra.

Nuqqas ewlieni ieħor fil-provi miġjuba min-

naħa tal-attur, huwa dak dwar id-dħul tiegħu, kemm mil-logħob professjonali

tal-waterpolo, li hu jallega li kellu jwaqqaf b'konsegwenza ta' dan l-inċident,

kif ukoll ir-rimunerazzjoni li hu jirċievi b'rabta mal-impjieg fiss tiegħu.

Għalhekk il-Qorti ser ikollha tuża l-kejl li normalment jintuża fin-nuqqas ta'

prova dwar id-dħul, iġifieri il-kejl tal-paga minima nazzjonali.

Kwantu għal spejjeż marbuta ma' dawn il-proċeduri legali, dawn mhumiex

spejjeż li l-Qrati tagħna normalment jillikwidaw f'kawżi ta' din ix-xorta, u d-

deċiżjoni dwar min għandu jagħmel tajjeb għall-ispejjeż legali ta' dawn il-

proċeduri tingħata permezz ta' kap separat fil-parti deċiżiva tas-sentenza.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 32 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

L-attur ippreżenta rċevuti għall-konsulti li hu kellu ma' Mr James Mennie fis-17

ta' Ġunju, 2013 u fil-5 t'Awwissu, 201341, konsulta ma' Dr Monique Elwerfelly,

konsulta ma' Dr Analise Welborn, u l-appuntamenti li kellu ġewwa l-Isptar

Saint James44, għal total ta' erbat elef, sitt mija u sebgħa u sebgħin Euro u

dsatax-il ċenteżmu (€4,677.19).

L-artikolu 1045 (1) tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi illi:

"Il-ħsara li persuna responsabbli għandha twieġeb għaliha, skont id-dispożizzjonijiet ta' qabel, hija t-telf effettiv li l-għamil tagħha jkun ġab direttament lill-parti li tbati l- ħsara, l-ispejjeż li din il-parti setgħet kellha tagħmel minħabba l-ħsara, it-telf tal-paga jew qligħ ieħor attwali, u t-telf ta' qligħ li tbati 'l quddiem minħabba inkapaċità għal dejjem, total jew parzjali, li dak l-għamil seta' jġib."

F'sentenza mogħtija minn din il-Qorti diversament preseduta fit-18 ta' Frar,

2013, fl-ismijiet Emmeline Flynn vs. Antione Price, il-Qorti qalet:

"Għalhekk il-Qorti għandha l-obbligu li teżamina t-telf ta' qligħ futur minħabba l-inkapaċità, it-telf ta' paga jew qligħ ieħor attwali li jinkorri fih id-danneġġjat; u dak it-telf ta' qligħ futur, ossia lucrum cessans, li d-danneġġjat ikun prekluż li jużufruwixxi minnu minħabba l-event sinistru kawża tal-għemil dirett tad- danneġġjant."

legali tagħna

il-kwantifikazzjoni tad-danni hija dejjem fid-

diskrezzjoni tal-ġudikant, u għalkemm hi regolata minn ċerti prinċipji, dawn

mhumiex assoluti.

F'deċiżjoni mogħtija minn din

il-Qorti diversament

178 tal-proċess.

179 tal-proċess.

179 tal-proċess.

180 et seq. tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 33 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

presjeduta fis-27 ta' April, 2005, fl-ismijiet Paul Nelson vs. Malta Sloan,

ġie stabbilit illi:

"Id-determinazzjoni tal-kwantum tar-riżarċiment hi ċertament fis-sistema legali tagħna spirata mir-regola stabbilita fl-artikolu 1045 tal-Kodiċi Ċivili.

Fir-rigward tal-lucrum cessans dan jinvolvi telf ta' qliegħ futur minħabba l-inkapaċità.

Il-liġi imbagħad tħalli fid-diskrezzjoni tal-Qorti biex, valjati ċ-ċirkostanzi tal-każ, ix- xorta u grad ta' inkapaċità, u l-kondizzjoni tal-parti danneġġjata tistabbilixxi s- somma riżarċitorja.

Innegabilment, però, il-metodu ta' din il-valutazzjoni tad- dannu lill-persuna minn dejjem ikkostitwiet il-problema l-aktar spinuża, kif hekk jirriżulta minn sempliċi raffront tad-diversi deċiżjonijiet in materja."

F'dan il-każ jirriżulta li l-attur waqaf jilgħab il-waterpolo wara li kellu l-inċident

inkwistjoni, għalkemm ma nġabet l-ebda prova jekk l-attur kellux dħul mil-

logħob professjonali, u lanqas ma nġabet prova dwar meta hu waqaf mil-

logħob tal-waterpolo.

Lanqas mhu ċar jekk il-waqfien tal-attur mil-logħob

kellux konsegwenzi oħra, bħal telf ta' sponsorships u dħul ieħor li l-attur seta'

kellu b'rabta mal-prattika ta' dan l-isport fuq livell professjonali, stante li ma

nġabet l-ebda prova dwar dan.

Mhux ċar lanqas jekk l-attur kellux impjieg fiż-

żmien li fih seħħ l-inċident, u kemm kien l-introjtu minn dan l-impjieg, stante li

ma nġabet l-ebda prova fir-rigward.

In vista ta' dawn in-nuqqasijiet, il-Qorti

m'għandha l-ebda triq oħra ħlief li tadotta bħala kejl ta' paga bażika, il-paga

minima nazzjonali għas-sena li fiha seħħ l-inċident bħala r-riga li abbażi tagħha

ser jinħadem it-telf ta' qligħ futur soffert mill-attur.

Jirriżulta, mil-leġiżlazzjoni

sussidjarja 452.71 li fis-sena 2012, il-paga minima nazzjonali kienet ta'

€158.11 fil-ġimgħa, li jfisser dħul ta' €8,221.72 fis-sena.

Dan l-ammont irid jiġi

aġġustat u jogħla abbażi tal-għoli tal-ħajja45 għall-perijodu kollu tal-multiplier,

45 F'sentenza mogħtija minn din il-Qorti kif diversament preseduta fid-19.05.2000 fl-ismijiet Joseph Mennie vs. Charles Mallia Zarb pro et noe, il-Qorti stabbiliet illi, "Meta d-danni jirrappreżentaw kumpens għal telf futur, il-Qorti trid tieħu in konsiderazzjoni l-effetti li l-inflazzjoni jkollha fuq l-introjtu perċepit fid-data tal-inċident proġettat fuq firxa ta' snin magħżula bħala l-multiplier."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 34 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

sabiex b'hekk is-salarju bażiku li ser tkun qiegħda taħdem fuqu l-Qorti huwa

Huwa dan l-ammont ta' salarju

bażiku li l-Qorti ser tieħu għall-finijiet tal-komputazzjoni li trid tagħmel.

Il-multiplier huwa fattur pjuttost diskrezzjonali, għalkemm bħala regola huwa

ġeneralment aċċettat li għal persuna fl-età ta' sebgħa u tletin (37) sena, li hija

l-età li kellu l-attur fiż-żmien li fih seħħ l-inċident, il-multiplier adottat ikun ta'

F'sentenza fl-ismijiet John u Laura konjugi Green vs. Edward u Lydia

konjugi Pesa, il-Qorti qalet:

"Hawnhekk għandna fattur pjuttost diskrezzjonali.

Il-metodu ta' likwidazzjoni tad-danni kien għal żmien twil ibbażat fuq il-prinċipji enunċjati fil-kawża Spiteri Colombo vs Agius deċiża mill-Qorti tal-Appell Ċivili Superjuri fit-22 ta' Settembru, 1967.

F'dik il-kawża intqal li fid-determinazzjoni tal-multiplier wieħed irid jieħu in kunsiderazzjoni ċ-'chances and changes of life', b'mod li dan il-multiplier ma jwassalx lid-danneġġjat li jieħu kumpens daqs li kieku baqa' jaħdem sad-data li jirtira, iżda l-figura tiġi mnaqqsa biex b'hekk ikun ittieħed kunsiderazzjoni l-fatt li l-persuna danneġġjata setgħet, fil-kors normali tal-ħajja tagħha, ma waslitx qawwija u sħiħa sal-età tal-pensjoni. … Hawn għalhekk naraw element diskrezzjonali li qed jingħata lill-ġudikant.

Il-liġi ma tridx li l-kumpens ikun biss riżultat ta' eżerċizzju matematiku – għalkemm tali eżerċizzju jkun wieħed siewi u jwassal għal ċerta uniformità fil-likwidazzjoni tad-danni kif effettivament ġara wara s-sentenza ta' Spiteri Colombo vs Agius, b'danakollu l-ġudikant għandu jżomm quddiem għajnejh aspett aktar wiesa' tal- problema u fl-ammont li finalment jakkorda bħala danni għat-telf futur – dawk li fil-gergo huma magħrufa bħala 'lucrum cessans' jipprova jimprimi sens ta' ġustizzja billi mhux biss iħares lejn l-interessi tad-danneġġjat iżda billi wkoll jittieħed in konsiderazzjoni dak li kkawża d-dannu."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 35 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

Il-Qorti tqis li multiplier ta' 23 huwa wieħed ġust meta wieħed iqis il-working

life expectancy tal-attur, u tenut kont ukoll il-fatt li persuna fl-età tal-attur hi

mistennija li taħdem almenu sal-età ta' 65 sena sabiex tilħaq l-età tal-irtirar.

Fil-każ odjern, ġie stabbilit mill-espert mediku maħtur mill-Qorti Mr Alexander

Omran, li l-grad ta' diżabilità permanenti sofferta mill-attur hija ta' erbgħa fil-

mija (4%), u l-Qorti ma tara li hemm l-ebda raġuni valida li għaliha għandha

tiddipartixxi minn din ir-rata hekk stabbilita, partikolarment in vista tal-fatt li l-

espert maħtur mill-Qorti hu l-aħħar espert mediku li eżamina lill-attur b'rabta

mad-debilità permanenti sofferta minnu, u għalhekk l-analiżi tiegħu hi l-aktar

waħda akkurata u realistika.

L-evoluzzjoni ġuriprudenzjali f'kawżi ta' din ix-xorta wassal għal żvilupp ieħor

importanti, dak li jsir tnaqqis ta' 20% minħabba li l-ħlas tal-kumpens qiegħed

F'kawżi li jdumu biex jinqatgħu, mill-

imsemmija 20% il-Qorti normalment tnaqqas 2% għal kull sena li kawża ddum

biex tinqata' f'każijiet fejn ikunu għaddew aktar minn tliet snin bejn id-data

meta tiġi ppreżentata ċ-ċitazzjoni u s-sentenza.

Madanakollu f'dan il-każ il-

Qorti ma tarax li hemm lok għal tali tnaqqis.

Il-kawża nfetħet fis-sena 2015, u

ser tinqata' ftit aktar minn tliet snin wara li kien hemm l-ewwel udjenza.

jistax jintqal li kien hemm xi delungar da parti ta' xi ħadd jew ieħor mill-

partijiet sabiex il-proċeduri jitwalu bla bżonn.

Is-salarju medju ta' €9,129.40 x multiplier ta' 23, x 4% diżabilità permanenti

sofferta mill-attur, iwasslu għal ċifra ta' €8,399.04, li meta ridotta b'20% (lump

sum payment), tiġi €6,719.24.

Dan huwa l-lucrum cessans likwidat mill-Qorti,

li meta magħdud mas-somma ta' €4,677.19 rappreżentanti d-damnum

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 36 minn 37

Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM

emergens soffert mill-attur, jiġi stabbilit li l-ammont totali li għandu jitħallas

mill-konvenut lill-attur in linea ta' danni jammonta għal ħdax-il elf, tliet mija u

sitta u disgħin Euro u tlieta u erbgħin ċenteżmu (€11,396.43).

Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u

tiddeċiedi din il-kawża kif ġej:

Tiċħad l-eċċezzjonijiet tal-konvenut;

Tilqa' t-talbiet tal-attur, u tiddikjara li l-inċident mertu tal-kawża

seħħ tort u ħtija tal-konvenut;

Tillikwida d-danni sofferti mill-attur fis-somma ta' ħdax-il elf, tliet

mija u sitta u disgħin Euro u tlieta u erbgħin ċenteżmu

Konsegwentement tikkundanna lill-konvenut iħallas lill-attur is-

somma hekk likwidata in linea ta' danni.

Bl-ispejjeż u bl-imgħaxijiet legali mid-data tas-sentenza sad-data tal-ħlas

effettiv, kontra l-konvenut.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 37 minn 37

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments