TRIBUNAL TA' REVIŻJONI AMMINISTRATTIVA MAĠISTRAT DOTTOR SIMONE GRECH B.A. LL.D. MAG.

George Kirpalani vs Awtorita' tal-Artijiet

It-Tribunal, Ra r-rikors ta' George Kirpalani ta' l-1 ta' Ġunju 2020 li permezz tiegħu ppremetta: "Illi r-rikorrenti George Kirpalani talab lill-Awtorita' tal-Artijiet sabiex jokkupa area ta' zewg kaxxi li jigu ezatt faccata tal-hanut tieghu bl-isem 'Odyssey Bar and Restaurant' fi Triq il-Port f' Marsalforn, Zebbug, Ghawdex; Illi din it-talba saret wara li gie approvat il-Master Plan ghal Marsalforn mill-Awtorita' tal- Ippjanar fl-applikazzjoni numru PA 4263/16 u f' dan l-istess Master Plan gew approvati numri ta' kaxxi biex fihom jitpoggew imwejjed u siggijiet ghar-restaurants li joperaw fi Triq il- Port jew ahjar dik li hi maghrufa bhala 'Il-Menqa' f' Marsalforn; Illi r-rikorrenti ghamel talba ghal zewg kaxxi ta' tlett metri (3m) b' sitt metri (6m) u liema zewg kaxxi jigu ezattament faccata tal-istabiliment tieghu hawn fuq indikat;

Paġna 1 minn 7

Illi wahda minn dawn it-talbiet tar-rikorrenti giet rifjutata u dan minkejja li din il-kaxxa tigi faccata tal-isabiliment tieghu u giet moghtija lill-terzi; tal-Artijiet kellha n-numru rifjutata mill-Awtorita' Illi din GLA12B/2019/0121 u r-rikorrenti gie infurmat b' dan permezz ta' ittra bla data li waslet ghand r-rikorrenti fl-ghoxrin (20) ta' Mejju tas-sena elfejn u ghoxrin (2020) u li kopja taghha qed tigi annessa ma dan ir-rikors bhala Dokument 'A'; Illi f' din l-ittra r-raguni tar-rifjut kienet li din l-area diga giet moghtija lill-terzi persuni; Illi r-rikorrenti kien ghamel diversi oggezzjonijiet dwar dan mal-Awtorita' intimata fosthom illi t-terz li applika ghal din il-kaxxa kien ghamel dikjarazzjoni falza lill-Awtorita' meta indika li din l-kaxxa (area) tigi faccata tal-isabiliment tieghu meta fil-fatt dan mhux minnu, u minkejja dawn l-oggezzjonijiet r-rikorrenti qatt ma nghata widen u l-Awtorita' baqghet ghaddejja billi ghaddiet il-kaxxa lill-terzi u rrifjutat l-applikazzjoni tar-rikorrenti; Illi t-terz li gie allokat din I-kaxxa mill-Awtorita' intimata a skapitu tar-rikorrenti ghandu numru ta' kaxxi ohra allokati lilu u hemm ukoll izjed spazju fejn jista' jinghata kaxxi ohra mentri r-rikorrenti dan huwa l-uniku cans li ghandu biex ikollu spazju adegwat u proporzjonat ghall-istabiliment tieghu fuq barra fejn ipoggi imwejjed u siggijiet fejn ikun jista' jservi lill-klijenti; Illi r-rikorrenti George Kirpalani hassu aggravat minn din id-decizjoni u ghalhekk qed jirrikorri quddiem dan l-Onorabbli Tribunal biex jappella u joggezzjoni minn din id-decizjoni ai termini tal-Artiklu 57 tal-Kap 563 tal-Ligijiet ta' Malta (Att dwar l-Awtorita' tal-Artijiet); Ghaldaqstant r-rikorrenti jitlob umilment illi dan l-Onorabbli Bord jiddeciedi li: 1)

Id-decizjoni tal-Artijiet GLA12B/2019/1021 sottomessa mir-rikorrenti ghandha tigi riveduta u revokata;

l-applikazzjoni

tal-Awtorita'

2) Konsegwentament tordna li l-Awtorita' intimata tirtira l-permess li nghata lill-terzi fuq l-kaxxa (area) li tigi ezatt faccata tal-istabiliment tar-rikorrenti u dan peress li dan inghata fuq premessi foloz u bid-detriment ghad-drittijiet tar-rikorrenti;

3) Konsegwentament tordna li din il-kaxxa soggett tal-applikazzjoni tar-rikorrenti GLA12B/2019/1021 tigi assenjata lilu taht dawk il-kundizzjonijiet normali li timponi l-Awtorita' f' kazijiet simili."

Ra r-risposta ta' l-Awtorita' ta' l-Artijiet ppreżentata fis-17 ta' Ġunju 2020 fejn ġie eċċepiet li: (1) Illi in linea preliminari, dan il-proċess quddiem dan it-Tribunal ma jistax jintuża sabiex jiġu attakkati permessi li diġa ngħataw lil terzi mill-Awtorita' tal-Artijiet

Paġna 2 minn 7

f'applikazzjonijiet oħra li m'ghandhomx x'jaqsmu mal-applikazzjoni mertu ta' dan ir-rikors.

Id-deċizjoni tal-Awtorita' fil-konfront tat-terz hija res inter alios acta u r- rikorrent m'għandu l-ebda dritt ta' appell minn dik id-deċiżjoni.

Per konsegwenza r- rikors tar-rikorrent huwa wieħed monk u għandu jiġi miċħud bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrent;

(2) Illi fil-mertu t-talbiet tar-rikorrent huma infondati fid-dritt u fil-fatt u għandhom jiġu

miċħuda mit-Tribunal bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrent;

(3) Illi ai termini tal-artikolu 7(2)(c) tal-Kap.

563 l-Awtorita' tal-Artijiet għandha l- obbligu li "tamministra bl-akbar mod assolut sabiex isir l-aħjar użu tal-art kollha tal- Gvern ta' Malta u kull art li tifforma parti mill-isfera pubblika."

Għalhekk l- Awtorita' mhix obbligata li għall-fini ta' kunsiderazzjoni ta' encroachments tagħti xi dritt ta' preferenza lil sidien li jkollhom n-negozju tagħhom maġenb jew faċċata tal- ħanut tagħhom, kif sewwasew qiegħed jippretendi r-rikorrent.

Kull applikazzjoni li tiġi sottomessa lill-Awtorita' titqies skont il-mertu tagħha.

Fil-każ in eżami, l-Awtorita' mxiet mad-dettami kollha id- dokumentazzjoni kollha li ġiet imressqa quddiemha u d-deċiżjoni ħaditha abbażi tal- informazzjoni kollha li ġiet provduta lilha u fid-dawl ta' permessi li kienu diġa' nħarġu minn Awtoritajiet oħra;

tal-policies viġġenti u eżaminat

tal-liġi u

(4) Illi mingħajr preġudizzju għall-premess, id-deċiżjoni tal-Awtorita' tal-Artijiet sabiex tirrifjuta l-applikazzjoni tar-rikorrent kienet wkoll ibbażata fuq permess li kien ingħata lil terzi mill-Awtorita' tal-Ippjanar bir-riferenza numru PA 6549/18.

Kif sejjer jirriżulta waqt is-smiegħ ta' dan ir-rikors, applikazzjoni għall-encroachment tiġi kunsidrata jekk jkun hemm wkoll il-permessi meħtieġa mill-Awtorita' tal-Ippjanar;

(5) Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt.

Bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrent.

Sema' x-xhieda; Ra d-dokumenti kollha ppreżentati; Ra n-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet; Ra li r-rikors tħalla għal-lum għas-sentenza.

Ikkunsidra Illi l-kwistjoni kollha fil-każ odjern hija waħda ċara ħafna.

Ir-rikorrenti talab lill- awtorita' intimata sabiex jokkupa area ta' żewġ kaxxi li jiġu eżatt faċċata tal-ħanut

Paġna 3 minn 7

il-Port

It-talba tar-rikorrenti li ġiet aċċettata ġiet eżebita bħala Dok GS 2 ma' l-affidavit tar-rikorrenti George Kirpalani.

Mill-provi prodotti, jirriżulta illi l-kaxxa li r-rikorrenti ma ngħatax awtorizazzjoni biex jokkupa kienet ġia' mogħtija lil terzi persuni.

Mill-inkartament eżebit u anke mix-xhieda prodotta, jirriżulta li din il-kaxxa partikolari ġiet murija li tiġi faċċata ta' l-istabbiliment ta' dan it-terz, mentri fir-realta' u kif anke ġie ppruvat waqt is-smigħ ta' din il-kawża, din il-kaxxa partikolari tiġi faċċata ta' l-istabbiliment tar-rikorrenti odjern.

Irriżulta wkoll li l-istess rikorrenti odjern kien għamel varji oġġezzjonijiet ma' l- awtorita' ta' l-intimata iżda minkejja dan, xorta waħda din il-kaxxa għaddiet lil dan it-terz mentri t-talba tar-rikorrenti fir-rigward ta' din l-istess kaxxa ġiet rifjutata.

Illi t-Tribunal jirrileva illi ai termini tal-artikolu 7 (2) (c) tal-Kapitolu 563 tal-Liġijiet ta' Malta (Att Dwar l-Awtorita` Tal-Artijiet), l-Awtorita` intimata għandha l- funzjoni li "tamministra bl-akbar mod assolut sabiex isir l-ahjar uzu tal-art kollha tal-Gvern ta' Malta u kull art li tifforma parti mill-isfera pubblika bħall-perimetru tal-kosta, ix-xtut, portijiet, mollijiet, puntuni, portbeaches, postijiet ta' nżul, irmiġġi, kanali, akwadotti, lagi, spieri naturali, irdum, widien, pjazez pubbliċi, toroq, sqaqien, korsiji, rotot ta' aċċess għall-postijiet pubbliċi oħra inkluż dawk li jwasslu għall-perimetru tal-kosta, boskijiet, parki, żoni ta' importanza ekoloġika jew ambjentali u s-siti ta' importanza kulturali, soċjali, jew storiċi."

Dak li qiegħed jiġi impunjat huwa jekk l-Awtorita` intimata użatx b'mod raġjonevoli u ġust dik id-diskrezzjoni mħollija f'idejha biex waslet għall- allokazzjoni ta' dawn il-kaxxex bejn id-diversi stabbilimenti.

Ir-rikorrent jisħaq illi l-kalkoli magħmula mill-Awtorita` intimata huma żbaljati u ma jagħmlux ġustizzja peress li din il-kaxxa in eżami ngħatat lil terz minħabba ta' dikjarazzjoni falza li saret u li l-Awtorita' intimata minkejja li ġiet infurmata b'tali dikjarazzjoni falza, kompliet għaddejja bil-proċess biex din il-kaxxa tingħata lil dan

Mill-banda l-oħra, l-Awtorita' intimata ssostni li f'dan il-każ peress li hemm

triq taqsam, il-kaxxex in kwistjoni setgħu jiġu assenjati rrispettivament fejn hu

sitwat l-istabbiliment u għalhekk bħalma ġara fi Strada Merkanti ġewwa Ta' Kerċem, jistgħu jingħataw mwejjed anke quddiem stabbilimenti oħra li ma jkunux

jiġu preċiżament faċċata tal-istabbiliment li jkun qed jagħmel it-talba.

Irriżulta wkoll mill-provi li l-istess terz kien ġie mogħti ħames kaxxex b' kollox.

Meta ġie mistoqsi minn dan it-Tribunal dwar xi linji gwidi ġew adottati biex jiġu

Paġna 4 minn 7

kkunsidrati dawn l-applikazzjonijiet, b'referenza ukoll għal din l-applikazzjoni ta' terz, ix-xhud sostna li ġie kkunsidrat min applika l-ewwel.

Mistoqsi iżda x' inhuma l-linji gwidi applikabbli, dan ix-xhud spjega li ma kienx hemm u li sempliċiment it- talba tar-rikorrenti odjern ġiet miċħuda sempliċiment għax dik il-kaxxa kienet ġia' ngħatat lil terz.

Illi t-Tribunal huwa tal-fehma illi l-Awtorita` intimata ma kinitx raġjonevoli u ġusta meta ġiet biex tieħu d-deċiżjoni dwar it-talba ta' l-applikant.

Kien ferm important li tagħti piż lil kontenut ta' l-applikazzjoni u tagħmel verfiki anke fir-rigward tal- kontenut tad-diversi ittri li ġew mibgħuta mir-rikorrenti lill-istess awtorita' intimata.

Kien l-oneru tagħha wkoll li ġialadarba l-Awtorita` intimata tikkunsidra li tikkoncedi encroachments dan trid tagħmlu b'mod li fejn hemm lok ta' diversi interessi trid iżżomm bilanċ bejn kulħadd.

Dan iktar u iktar meta mill-inkartament eżebit minn Kenneth Fauzza bħala Dok CS1 jirriżulta li fost oħrajn, in-no objection da parti tal-Malta Tourism Authority fir-rigward tat-talba għal 5 kaxxex (inkluża dik il-waħda mertu ta' din il-proċedura odjerna) saret minħabba li "...which sites fall across the street, directly in front of Hotel Calypso".

(Vide email mibgħuta minn Christine Sari in rappreżentanza tal-Malta Tourism Authority fl-14 ta' Frar 2017).

L-argument imressaq mill-Awtorita' li r-rikorrenti lanqas ma għamel applikazzjoni mal-Awtorita' ta' l-Ippjanar, hija waħda infondata minħabba li jirriżulta li l-formula ta' GLA12 għandha tiġi sottomessa qabel kwalunkwe applikazzjoni mal-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Dan jirriżulta wkoll mid-dokument li ġie eżebit minn Kenneth Fauzza bħala Dok CS1 u li jirrigwarda encroachments fit-termini ta' l-Artiklu 31(g)(H) tal- Kap 573 tal-Liġijiet ta' Malta.

Magħdud dan kollu, dan it-Tribunal iqis li d-deċiżjoni appellata għandha tiġi riveduta, fis-sens li jistieden lill-Awtorita' intimata terġa' tagħmel eżerċizzju fejn tqis mill-ġdid il-permess li ngħata lil terzi fuq din il-kaxxa mertu ta' din il- proċedura, anke fid-dawl tal-fatt li din il-kaxxa tiġi faċċata ta' l-istess stabbiliment tar-rikorrenti odjern u mhux faċċata ta' l-istabbiliment tat-terz, kif ukoll tqis mill- ġdid t-talba tar-rikorrenti odjern, liema talba ġiet rifjutata.

Dan li ser jordna t- Tribunal jaqa' fil-kompetenza ta' l-istess tribunal.

In fatti, fost oħrajn fis-sentenza mogħtija minn dan it-Tribunal hekk kif diversament ippresedut, deċiża fit-22 ta' Jannar 2019 fl-ismijiet John Bartolo Seychell vs Awtorita' ta' l-Artijiet u li ġiet ikkonfermata

mill-Qorti ta' l-Appell fil-5 ta' Lulju 2019 it-Tribunal kien tal-fehma illi d-deċiżjoni

appellata kellha tiġi riveduta, fis-sens illi stieden lill-Awtorita` intimata terġa'

tagħmel eżerċizzju fejn tieħu l-kejl intern ta’ kull stabbiliment li huwa okkupat

minn imwejjed u siġġijiet, anke jekk ikun il-każ fil-presenza tal-Periti tal-partijiet

konċernati, u l-Pjazza terġa’ tiġi riallokata skont l-internal area okkupata mill-

imwejjed u siġġijiet ta’ kull stabbiliment b’dana illi għandu jkun hemm bilanċ bejn

kemm stabbiliment għandu mwejjed u siġġijiet ġewwa u dak li jista’ jiġi allokat lilu

fuq barra.

Għalkemm il-mertu mhuwiex bħal dak li għandu quddiemu dan it-

Paġna 5 minn 7

Tribunal, it-Tribunal iqis li f'dan il-każ, huwa għandu jistieden lill-Awtorita' sabiex terġa' tagħmel eżerċizzju mill-ġdid fejn jerġa' jiġi meqjus l-permess li ngħata lil terz, biex b'hekk jittieħdu in konsiderazzjoni ċ-ċirkostanzi kollha, inkluż li din il-kaxxa ma tinstabx faċċata ta' l-istabbiliment tat-terz.

B'dan li qed jiġi ordnat, it-Tribunal jagħmilha ċara li huwa mhux qed jipprova jissostitwixxi d-diskrezzjoni spettanti lil Awtorita' intimata, jew li b' xi mod qiegħed jindaħal fuq x' policies jew linji gwidi kellhom jittieħdu mill-Awtorita' intimata sabiex tiġi allokata din il-kaxxa.

Iżda sempliċiment in vista ta' dak li rriżulta waqt is-smigħ tal-provi u ċioe' li din il-kaxxa mhijiex faċċata ta' dan l-istabbiliment ta' terz iżda faċċata ta' l-istabbiliment tar-rikorrenti odjern, l-Awtorita' ta' l-Artijiet għandha tieħu in konsiderazzjoni dan il-punt u terġa' tevalwa mill-ġdid it-talba tar- rikorrenti u kif ukoll il-permess li tat lil terzi fir-rigward ta' din il-kaxxa fid-dawl taċ-ċirkostanzi kollha attwali.

It-Tribunal ifakkar li n-natura nnifisha ta' encroachment ma tippermettix li wieħed ikollu xi aspettattiva leġittima li tali encroachment se jibqa' mhux mittiefes in eternum.

In oltre u in parentesi, it-Tribunal jagħmilha ċara wkoll li fil-kunsiderazzjonijiet tiegħu u fl-għoti ta' din id-deċiżjoni, huwa ma daħalx u ma kkunsidrax kwistjonijiet jew allegazzjonijiet ta' diskriminazzjoni stante li din hija materja li t-Tribunal m'għandux kompetenza dwarha (Vide sentenza mogħtija fil-15 ta' Ġunju 2020 Rikors Numru 104/2019 fl-ismijiet Joseph Micallef Bremec vs L-Awtorita' tal-Artijiet).

Semmai hija ta' kompetenza tal-Qrati ordinarji a tenur tal-artikolu 469A tal- Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta jew tal-Kostituzzjoni ta' Malta jew il-Kapitolu 319 tal-Liġijiet ta' Malta.

Għaldaqstant it-Tribunal se jirrevoka d-deċiżjoni appellata u jistieden lill-Awtorita` intimata tagħmel eżerċizzju fit-termini hawn fuq enunċjati u ċioe li jistieden lill- Awtorita' intimata terġa’ tagħmel eżerċizzju fejn tqis mill-gdid il-permess li ngħata lil terzi fuq din il-kaxxa mertu ta’ din il-proċedura, anke fid-dawl tal-fatt li din il- kaxxa tiġi faċċata ta’ l-istess stabbiliment tar-rikorrenti odjern u mhux faċċata ta’ l- istabbiliment tat-terz, kif ukoll tqis mill-ġdid t-talba tar-rikorrenti odjern.

Fl- opinjoni ta’ dan it-Tribunal tali eżerċizzju għandu jwassal għal deċiżjoni raġjonevoli fiċ-ċirkostanzi.

Għaldaqstant it-Tribunal qiegħed jiddikjara d-deċiżjoni appellata u ċioe’ d-

deċiżjoni

l-applikazzjoni

GLA12B/2019/1021 sottomessa mir-rikorrenti George Kirpalani bħala waħda nulla

għall-effetti kollha tal-liġi.

l-Awtorita'

l-Artijiet

ta'

ta'

Paġna 6 minn 7

DECIDE Għaldaqstant it-Tribunal, għar-raġunijiet hawn fuq enunċjati, qiegħed jirrevoka għall-effetti kollha tal-liġi d-deċiżjoni appellata (Dok A eżebita mar-rikors ta' appell) filwaqt li jiċħad ir-risposta tal-Awtorita` intimata.

Dwar it-tieni u t-tielet talba tar-rikorrenti, dan it-Tribunal qiegħed biss jistieden lill-Awtorita' intimata terġa' tagħmel eżerċizzju fejn tqis mill-ġdid il-permess li ngħata lil terzi fuq din il- kaxxa mertu ta' din il-proċedura, anke fid-dawl tal-fatt li din il-kaxxa tiġi faċċata ta' l-istess stabbiliment tar-rikorrenti odjern u mhux faċċata ta' l-istabbiliment tat-terz, kif ukoll tqis mill-ġdid t-talba tar-rikorrenti odjern.

Bl-ispejjeż kontra l-Awtorita` intimata.

(ft) Maġistrat Dr. Simone Corrieri Dela President tat-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva

D/Reġistratur

Vera Massaro-Reġistratur 11.12.2020 – Trib4.2020 – George Kirpalani vs Awtorita tal-Artijiet 2399

Paġna 7 minn 7


Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs SANTORO STAPLES

QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Kumpilazzjoni Nru.: 723/2018

Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) -vs- OMISSIS u SANTORO STAPLES (I.D. 91664M)

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Rat illi l-imputati SANTORO STAPLES detentur tal-karta ta' l-identita'

91664M, u OMISSIS, tressqu quddiemha akkuzati talli:-

Nhar l-Erbgħa 11 ta' Ġunju 2014 għall-ħabta tas-14:00, ħin ta' Malta, kif ukoll

fil-ħinjiet u fix-xhur ta' qabel, bħala kompliċi ta' xulxin assocjaw ruhhom

f'Malta jew barra minn Malta, jew/u fl-ibħra tas-sajd kif imfissra fil-Kapitolu

425 tal-Liġijiet ta' Malta u kif ukoll lil hinn minnhom u f'ibħra oħra, u f'Malta

dwar imġieba illegali fir-rigward tal-bastiment Marie de Lourdes II bin-numru

ta' reġistrazzjoni MFA7115 fir-Reġistru tal-Bastimenti tas-Sajd miżmum mid-

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

Dipartiment tas-Sajd u l-Akkwakultura u obbligi relatati miegħu u s-sajdiet

tiegħu, sabiex jitwettaq delitt.

Lil Darren O'Dea waħdu:

Talli xjentement ghen jew assista lil Omissis sabiex nhar 1-Erbgha 11 ta'

Gunju 2014 ghall-habta tas-14:00, hin ta' Malta, kif ukoll fil-hinjiet qabel

naqas milli jinnotifika bid-dhul lura fil-port tal-bastiment tas-sajd imsemmi

kif preskritt fil-Permess tas-sajd specjali ghall-konz tal-pixxispad -2014

taht il-kundizzjoni 6 tal-imsemmi permess u dan bi ksur tal-artikolu 12 tal-

Kapitolu 425 tal-Ligijiet ta' Malta u kif ukoll tar-restrizzjoni jew l-obbligu

taht 1-Artikolu 80 tar-Regolament ta' Implimentazzjoni tal-Kummissjoni

(UE) Nru 404/2011 tat-8 ta' April 2011 li jwassal ghall-ksur tar-regolamenti

3 u 4 tal-L.S. 425.08 u Ii ghall-fini ta' pieni jikkostwixxi real ta' xorta gravi

taht 1-imsemmi regolament 4 tal-L.S. 425.08; ("Multa ta' hames darbiet il-

valur tal-prodotti tas-sajd li jkunu inkisbu permezz tar-reat" taht ir-

regolament 4(2) tal-L.S. 425.08 + multa minn minimu ta' €2,329.37 u

massimu ta' €23,293.73 taht 1-artikolu 12(3) tal-Kap.

Talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi xjentament ghen jew assista lil

Omissis sabiex qabad, zamm abbord u beda jew prova jhott l-art tonn

minghajr awtorizzazzjoni valida u minghajr dokumentazzjoni preciza,

kompleta u validata u dan f'ammonti li jeccedu l-massimu konsentit ghall-

qabdiet incidentali, bi ksur tar-restrizzjoni jew l-obbligu taht l-Artikolu 11

tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 302/2009 tas-6 ta' April 2009 u

possibbilment tal-artikoli tal-istess Regolament kif imsemmija fl-Artikolu

11 tieghu liema ksur iwassal ghall-ksur tar-regolamenti 3 u 4 tal-L.S.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs SANTORO STAPLES

425.08 u li ghall-fini ta' pieni jikkostwixxi reat ta' xorta gravi taht l-

imsemmi regolament 4 tal-L.S. 425.08; ("Multa ta' hames darbiet il-valur

tal-prodotti tas-sajd li jkunu inkisbu permezz tar-reat" taht ir-regolament

4(2) tal-L.S. 425.08)

Akkuzat ukoll talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi xjentament ghen jew

assista lil Kenely sabiex qabad, zamm abbord, prova jhott l-art u prova

minimu bi ksur tar-restrizzjoni jew l-obbligu taht il-paragrafu 8 tar-

regolamenti 3 u 4 tal-L.S. 425.08 u li ghall-fini ta' piena jikkostwixxi reat ta'

xorta gravi taht l-imsemmi regolament 4 tal-L.S. 425.08; ("Multa ta' hames

darbiet il-valur tal-prodotti tas-sajd li jkunu inkisbu permezz tar-reat" taht

ir-regolament 4(2) tal-L.S. 425.08);

Il-Qorti hija ukoll mitluba sabiex f'kaz ta' htija, barra milli tapplika l-piena

skond il-ligi, tordna lill-imputati Darren O'Dea u Kenely, ihallas l-ispejjez li

ghandhom x'jaqsmu mal-hatra ta' l-esperti skond 1-Artikolu 533 tal-Kap.

ukoll il-kost u l-ispejjez relattivi ghall-procedimenti skond l-artikolu 31(4) tal-

Kapitolu 425 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti hija mitluba li minnbarra il-piena skond il-ligi, tordna il-konfiska

registrazzjoni MFA7115 li serva jew li kien mahsub li jservi sabiex isir id-delitt,

u dan bi ksur tal artikolu 23 tal-Kapitlu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, kif ukoll tordna

l-konfiska favur il-Gvem ta' Malta tar-rikavat li gie mir-reat u dan ai terminu

tal-artikolu 23B tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti hija mitluba ukoll li f'kaz ta' htija jigu applikati d-disposizzjonijiet

tal artikolu 30, subartikolu 2 u tal-artikolu 35 fl-interita' tieghu tal-Kapitolu 425

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs SANTORO DEBONO

tal-Ligijiet ta' Malta u dan fir-rigward tal-garanziji dovuti u taz-zamma jew il-

konfiska tal-bastiment tas sajd, kif ukoll dawk id-disposizzjonijiet l-ohra

applikabbli skond il-ligi fir-rispett ta' kull konfiska u/jew ghoti ta' garanzija u

dan dejjem skond dawk il-provvedimenti li l-Onorabbli Qorti jidrilha opportuni.

Rat il-kunsens moghti mill-Avukat Generali a tenur tal-Artikoli 370(4) tal-Kap.

9, sabiex dan il-kaz jigi trattat bil-procedura sommarja1;

Rat illi din il-kawza giet assenjata lill-Qorti kif preseduta permezz ta' digriet ta'

assenjazzjoni moghtija mis-S.T.O il-Prim'Imhallef datat 5 ta' Ottubru 2018;

Rat illi fis-seduta tat-18 ta' Ottubru 2018, il-Prosekuzzjoni ezentatha mil-htiega

li terga' tisma' x-xhieda li diga` xehdu fil-kawza;

Rat illi d-difiza tal-imputat odjern ukoll, waqt is-seduta tal-14 ta' Marzu 2019,

ezentatha mil-htiega li terga' tisma' x-xhieda li kienu xehdu quddiem il-Qorti

Rat id-digriet moghti mill-Qorti diversament preseduta fit-13 ta' Awwissu 2014

li permezz tieghu il-bastiment Maria Lourdes II bin-numru ta' registrazzjoni

kundizzjonijiet elenkati fl-istess digriet, fosthom illi l-istess bastiment ma jigix

trasferit lil terzi pendenti l-ezitu tal-proceduri odjerni;

Rat id-digriet taghha tat-18 ta' Ottubru 2018 li permezz tieghu ordnat illi l-

fil-konfront

separatament mill-proceduri fil-konfront il-ko-imputat Kenely, u illi b'hekk

jinghata gudizzju separat fil-konfront ta' kull wiehed miz-zewg imputati;

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

Rat id-digriet taghha tas-7 ta' Ottubru 2019 fejn ipprovdiet dwar it-talba li

ghamel l-imputat Darren O'Dea fl-udjenza tat-3 ta' Ottubru 2019 sabiex hija

tindika l-pozizzjoni li sejra tiehu fir-rigward tal-istqarrija rilaxxata mill-imputat

waqt l-interrogazzjoni tieghu mil-Pulizija fid-19 ta' Gunju 2014;

Rat it-traskrizzjonijiet tad-depozizzjonijiet tax-xhieda li xehdu quddiem il-Qorti

Rat il-provi u d-dokumenti kollha esebiti;

Rat l-atti kollha;

Rat illi fis-seduta tal-15 ta' Ottubru 2020 il-Prosekuzzjoni u d-difiza qabli li ma

ghandhomx oggezzjoni li l-Qorti kif preseduta tiddeciedi hija stess din il-kawza

contra l-imputat u dan minkejja illi kienet hija stess li fit-28 ta' Jannar 2020

ippronunzjat is-sentenza kontra Omissis li kien il-ko-akkuzat f'dawn l-istess

proceduri qabel giet ordnata s-separazzjoni tal-gudizzju permezz tad-digriet tat-

18 ta' Ottubru 2018;

Semghet it-trattazzjoni orali tal-Prosekuzzjoni kif ukoll tad-difiza waqt is-

seduta tal-15 ta' Ottubru 2020;

Rat illi l-kawza giet imhollija ghal-lum ghas-sentenza;

Ikkunsidrat;

Illi ghandu jigi rilevat li mad-diversi dokumenti esebiti mill-Prosekuzzjoni fl-

atti ta' din il-kawza, giet ipprezentata wkoll l-istqarrija rilaxxjata mill-imputat

Din l-istqarrija giet rilaxxata fid-19 ta' Gunju 2014.

hija tal-fehma li qabel xejn ghandha taghmel xi osservazzjonijiet dwar l-

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

prova f'dawn il-proceduri.

Huwa immedjatament ovvju li din l-istqarrija giet rilaxxata fi zmien meta l-

imputat, allura suspettat, ma kellux dritt ghal assistenza legali waqt l-

interrogazzjoni mill-Pulizija.

Effettivament f'dan il-kaz l-istqarrija ttiehdet

minghand l-imputat minghajr ma nghatalu d-dritt li jaghzel li jkollu l-assistenza

ta' avukat waqt l-interrogazzjoni, ghaliex il-ligi dak iz-zmien ma kienetx

tippermetti illi suspettat ikollu assistenza legali waqt li jigi interrogat, izda

kienet tippermetti biss illi suspettat jithalla jikkonsulta ma' avukat qabel ma jigi

F'Gunju tas-sena 2014, meta ttiehdet l-istqarrija tal-imputat, u

sakemm gie promulgat l-Att LI tal-2016 li gie fis-sehh f'Novembru 2016, id-

dritt ta' assistenza legali kien ristrett ghal siegha qabel l-interrogazzjoni u

b'hekk, kien jeskludi l-jedd tal-presenza tal-avukat waqt l-istess interrogazzjoni.

Il-gurisprudenza recenti tal-Qorti Kostituzzjonali fosthom is-sentenzi fl-ismijiet

Generali et3, kif affermata fil-provvediment moghti mill-Qorti tal-Appell

Kriminali fis-7 ta' Jannar 2020 fil-kawza Il-Pulizija vs Carmel Howe et u

wkoll fis-sentenza taghha fl-ismijiet Repubblika ta' Malta vs Timothy Joseph

Tait, ilkoll moghtija fuq l-iskorta ta' diversi decizjonijiet tal-Qorti Ewropeja

dwar id-Drittijiet tal-Bniedem5, pacifikatament tirritjeni li r-regola hi li l-

Artikolu 6(1) abbinat mal-Artikolu 6(3)(c) tal-Kapitolu 319 tal-Ligijiet ta'

Malta jitlob li jkun hemm dritt ghall-assistenza legali f'kull stadju tal-

investigazzjoni tal-Pulizija, sakemm ma jigix ippruvat li hemm ragunijiet

impellenti ghaliex dan id-dritt ghandu jigi ristrett.

2 Deciza fis-27 ta' Novembru 2017.

3 Deciza fil-5 ta' Ottubru 2018.

4 21 ta' Lulju 2020.

5 Il-Qorti Ewopeja.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

Fis-sentenza taghha tal-14 Dicembru 2018, il-Qorti Kostituzzjonali qalet hekk

tal-istqarrija

tal-akkużat Ħal Balzan

"… il-qorti xorta hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l-proċess kriminali jitħalla ladarba din, jitkompla bil-produzzjoni għallinqas f'parti minnha, ittieħdet mingħajr ma Ħal Balzan kellu l-għajnuna ta' avukat.

Għalhekk, għalkemm għadu ma seħħ ebda ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, fiċ-ċirkostanzi huwa għaqli illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda użu mill-istqarrija fil-proċess kriminali sabiex, meta l-proċess kriminali jintemm, ma jkunx tniġġes b'irregolarità – dik li jkun sar użu minn stqarrija li ttieħdet mingħajr ma l-interrogat kellu l-għajnuna ta' avukat – li tista' twassal għal konsegwenzi bħal tħassir tal-proċess kollu."6

Fil-kaz odjern, fejn l-istqarrija tal-imputat ittiehdet fi zmien meta d-dritt tas-

suspettat li jkollu assistenza legali waqt l-interrogazzjoni, kien ghadu ma dahalx

fis-sehh, jirrizulta illi s-salvagwardji necessarji kontra l-periklu li ssehh lezjoni

tad-dritt ghal smigh xieraq tal-persuna akkuzata, kienu mankanti.

din il-Qorti, anke wara li rat l-insenjament l-iktar recenti tal-Qorti Ewropeja fil-

kaz ta' Farrugia v. Malta, ma taqbilx illi r-rimedju f'sitwazzjonijiet bhal dawn

ghandu jkun it-tnehhija ta l-istqarrija mill-atti, anke ghaliex in-nuqqas ta'

assistenza legali waqt l-interrogazzjoni ma jnaqqasx mill-ammissibbilita`

bhala prova, tal-istess stqarrija u lanqas iwassal awtomatikament ghal

lezjoni tad-dritt ghal smigh xieraq taht l-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni.

Jinghad illi sabiex jigi ravvizat ksur ta' dan il-jedd, il-proceduri jridu jitqiesu

fit-totalita` taghhom bil-process kriminali ikun intemm b'dikjarazzjoni ta'

Mizmum ferm dak kollu premess, din il-Qorti filwaqt li terga' taghmel

referenza ghad-digriet taghha tas-7 ta' Ottubru 2019, taqbel illi ghall-fini tad-

determinazzjoni tal-htija o meno ta' reat kriminali, kemm jista' jkun ghandu jigi

evitat li jsir uzu minn jew referenza ghal dikjarazzjonijiet inkriminanti

7 Ara decizjoni tal-Qorti Ewropeja fil-kaz ta' Gialanze’ vs. Malta, App.

34373/13, deciza 2 ta' April 2015, u Tyrone ‘Apap Mangion v. Malta, deciza 5 ta' Jannar 2016.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

maghmula mis-suspettat waqt xi interrogazzjoni mill-Pulizija, bhala prova

kontrih innifsu fil-proceduri penali, fejn dawn id-dikjarazzjonijiet ikunu saru

minghajr ma kien hemm ragunijiet impellenti sabiex jigi ristrett il-jedd ghal

assistenza legali waqt l-interrogazzjoni u minghajr ma kienu fis-sehh is-

salvagwardji kollha kontra r-riskju ta' intralc tad-dritt ghal smigh xieraq.

magis, fejn ma tezisti l-ebda prova ohra fl-atti li tikkorrobora dik il-prova.

dan ma jfissirx illi kull haga ohra li jkun intqal mis-suspettat waqt l-

interrogazzjoni ghandha tigi skartata b'mod assolut fil-proceduri kriminali li

jkunu eventwalment ittiehdu kontra l-istess persuna, purche` kollox jitqies bi

skrutinju strett.

Il-Qorti tqis illi dikjarazzjonijiet inkriminanti li setghu saru minn persuna

suspettata minghajr ma kienet assistita legalment, qatt ma ghandhom jifformaw

il-bazi ghas-sejbien ta' htija jekk irid jigi assigurat li l-process kollu ma

jitqieghedx f'riskju li jithassar minhabba xi possibbilita` ta' lezjoni tad-dritt tal-

Il-Qorti tqis illi huwa doveruz fuqha illi tassigura li

l-persuna mixlija quddiemha b'reat kriminali, jinghata smigh xieraq u dan billi,

fost ohrajn, ma taghtix piz lil evidenza li t-tehid taghha jista' jippregudika dan

id-dritt ghaliex ikollha l-effett li topera ingustament kontra l-imputat jew effett

negattiv fuq il-fairness tal-proceduri.

Ghaldaqstant, sabiex jigi evitat li l-proceduri odjerni jistghu jigu kompromessi

b'xi forma ta' irregolarita`, il-Qorti meta tigi biex tqis il-gabra tal-provi

akkwiziti f'dawn il-proceduri, sejra tiehu qies tal-istqarrija in kwistjoni

biss jekk u safejn id-dikjarazzjonijiet maghmula mill-imputat waqt l-

interrogazzjoni kienu intizi specifikatament ghall-gustifikazzjoni u difiza

tal-ghemil tieghu, jekk ikun il-kaz.

Ikkunsidrat;

Il-Qorti fliet l-atti u x-xhieda.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs SANTORO STAPLES

Dan huwa kaz dwar allegat ksur ta' diversi obbligi dwar sajd naxxenti mill-

Kapitolu 425 tal-Ligijiet ta' Malta, cioe` l-Att dwar il-Konservazzjoni u l-

Amministrazzjoni tas-Sajd, kif ukoll taht il-Legislazzjoni Sussidjarja 425.088 u

xi konvenzjonijiet internazzjonali dwar sajd fil-bahar li jinsabu elenkati fl-istess

legislazzjoni sussidjarja.

Mill-provi jirrizulta illi l-imputat, flimkien ma'

Omissis, huwa wiehed miz-zewg diretturi u azzjonisti fis-socjeta` Maria de

Lourdes Company Limited9, liema kumpannija hija s-sid licenzjat tal-bastiment

Dan il-bastiment kellu permess tas-

sajd specjali ghall-konz tal-pixxispad11.

Minn ezami tal-provi li huma relevanti ghall-akkuzi dedotti kontra l-imputat

odjern, jirrizulta illi fil-11 ta' Gunju 2014 il-bastiment Maria de Lourdes II

dahal fil-Port il-Kbir wara sajda ta' diversi granet.

Il-kaptan registrat tal-

bastiment li kien fuq il-bastiment waqt din is-sajda, huwa l-ko-imputat Omissis.

Minn spezzjoni li saret fuq l-istess bastiment mill-ufficjali tad-Dipartiment tas-

Sajd wara li dan ormeggja gewwa l-port fis-sit maghrif bhala tas-Siment, instab

pixxispad f'kwantitajiet ikbar minn dawk dikjarati fuq il-log book tal-kaptan,

liema qabda kienet tinkludi wkoll pixxispad ta' daqs inqas mill-minimu.

Fuq il-

bastiment instabet ukoll qabda sostanzjali ta' tonn meta l-bastiment ma kienx

licenzjat biex jistad ghat-tonn.

Ikkunsidrat;

Illi l-Qorti tibda biex tosserva li m'hemm l-ebda prova fl-atti li l-imputat Darren

O'Dea kien fuq il-bastiment waqt is-sajda mertu tal-kawza fejn gew riskontrati

ta' ksur

tal-kundizzjonijiet

tal-licenzja

Huwa inkontestat illi l-imputat odjern ma kienx fuq il-bastiment

8 Ordni dwar l-Infurzar ta' Konvenzjonijiet dwar Sajd fuq il-Baħar 9 Xhieda Dr. Amanda Gravina, 22 ta' Ottubru 2014.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

meta dan dahal lura fil-port fil-11 ta' Gunju 2014 jew iktar qabel dakinhar u ma

ngiebet l-ebda prova kwalsiasi dwar xi kuntatt li sar bejn iz-zewg imputati fil-

granet u x-xhur ta' qabel din id-data.

Kwantu specifiktament ghall-eventi tal-11 ta' Gunju 2014, mill-provi ma

II meta dan dahal lura fil-port, jew li huwa kien prezenti meta l-qabda tal-hut

beda jinhatt jew beda jipprova jinhatt mill-bastiment.

Ix-xhieda tal-

Prosekuzzjoni li ghamlu accenn ghall-imputat Darren O'Dea fit-testimonjanza

taghhom, ilkoll xehdu illi huwa ma kien prezenti fl-ebda hin la fuq il-bastiment

u lanqas ix-xatt12.

Kemm hu hekk, minkejja n-numru ta' xiehda li xehdu f'din

il-kawza, l-uniku involviment tal-imputat fil-fatti ta' dan il-kaz oltre ghall-

partecipazzjoni tieghu fis-socjeta` li ghandha l-proprjeta` tal-bastiment in

kwistjoni, jirrizulta mill-istqarrija tieghu stess13, u minn dak li stqarr il-

kaptan tal-bastiment, ko-imputat, waqt l-interrogazzjoni tieghu mill-

Pulizija u fit-testimonjanza tieghu quddiem il-Qorti.

Il-ko-imputat Kenely fl-istqarrija tieghu, ribadita fix-xhieda tieghu quddiem il-

Qorti14, iddikjara illi huwa kien cempel lill-imputat meta l-bastiment kien diehel

lura lejn il-port u dan tal-ahhar staqsih f'liema port kien behsiebu jidhol.

Omissis qal li ma kienx cert jekk setax jidhol fil-port ta' Kappara, San Ġwann izda staqsa

lill-imputat biex jibghat trakk biex jinhatt il-hut.

Qal ukoll li l-imputat kien

stasqih x'hut kien qabad u ghalkemm qallu li kien qabad pixxispad u tonn, fil-

pront il-linja nqatghet ghaliex it-telefon cellulari tieghu kien spicca bla batterija.

Ikkunsidrat;

13 Il-Qorti diga` decidiet li sejra tiskarta dikjarazzjonijiet inkriminanti li saru mill-imputat fl-istqarrija tieghu.

14 Xhieda tas-26 ta' Mejju 2016.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

Il-Qorti tibda biex tosserva illi l-principju fondamentali tal-procedura kriminali

illi dak li jghid l-akkuzat fil-konfront ta' ko-akkuzat iehor, ma jistax jitqies bi

pregudizzju jew favur il-persuna l-ohra li wkoll tinsab akkuzata bl-istess reat.

Fi kliem iehor, dak li jghid akkuzat jghodd biss fil-konfront tieghu.

Dan il-

principju huwa rispekkjat fid-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 660 tal-Kap.

jipprovdu li konfessjoni ma taghmilx prova hlief kontra min jaghmilha u mhix

ta' pregudizzju ghal ebda persuna ohra.

In propositu tax-xhieda ta' persuni li huwa ko-akkuzati, huwa principju ben

stabbilit fil-gurisprudenza taghna li dak li jghid ko-akkuzat ma jista' la

jibbenefika u lanqas jippregudika ko-akkuzat iehor15.

"… hu ovvju li ladarba l-appellanti u Serra Abela Camilleri kienu ko-imputati u akkuzati bl-istess reat, mhux biss l-istqarriji taghhom rispettivi ma setghux jaghmlu prova kontra l-ko-imputat/a imma lanqas ix-xhieda li taw quddiem l-Ewwel Qorti ma setghu jitqiesu bhala prova fil-konfront tal-ko-imputat jew ko- imputata l-ohra.

Ghalhekk hawn non si tratta tal-htiega o meno ta' korroborazzjoni kif donnha induciet lil Qorti biex tghid zbaljatament id-difiza tal-appellanti fit-trattazzjoni taghha – zball tad-difiza wkoll ripetut fir-rikors tal-appell – imma ta' prova li ma tistax tittiehed in konsiderazzjoni mill-Qorti, ghax dak li jixhed ko-imputat ma jiswiex bi prova la favur u lanqas kontra ko- imputat iehor"16.

L-applikazzjoni ta' dan il-principju legali ghall-fatti ta' dan il-kaz ifisser li l-

Qorti tista' tqis dak li jghid kull wiehed mill-imputati quddiemha, bhala prova

fil-konfront

tieghu biss mhux

fil-konfront

Konformement ma' dan, il-verzjoni ta' Omissis fix-xhieda tieghu quddiem il-

Qorti, galadarba hija l-verzjoni mistqarra mill-ko akkuzat meta hu u l-imputat

odjern kienu ghadhom ko-akkuzati quddiem din il-Qorti, ma tghoddx u ma

taghmel l-ebda prova fil-konfront tal-imputat odjern u ma tistax tkun ta'

pregudizzju ghalih.

L-istess japplika ghad-dikjarazzjonijiet li ghamel l-istess

15 Il-Pulizija vs Austin Joseph Dafter et, deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-7 ta' April 1992.

16 Il-Pulizija vs Saada Espinosa Rodriguez et, deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-16 ta' Novembru 2006.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

Omissis fl-istqarrijiet17 li huwa kien irrilaxxa lill-Pulizija waqt li kien interrogat,

quddiem il-Qorti u l-stqarrijiet maghmulin minn dak l-istess xhud waqt li kien

qed jigi interrogat mill-Pulizija waqt l-investigazzjonijiet dwar ir-reat18.

Dan stabbilit, il-Qorti tosserva illi l-unika verzjoni li tibqa' fl-atti dwar l-

involviment tal-imputat fil-fatti li taw lok ghall-akkuzi odjerni, hi dik mistqarra

mill-imputat innifsu waqt li kien qed jigi interrogat mill-Pulizija.

decidiet, fuq l-iskorta tal-gurisprudenza l-iktar recenti tal-Qorti Ewropea, illi

wahedha, din l-istqarrija ma tistax tkun l-unika bazi ghas-sejbien ta' htija tal-

Konsegwentement, m'hijiex sejra tistrieh fuq l-verzjoni li ta l-imputat

lill-Pulizija dwar l-involviment tieghu fil-kaz, meta kien arrestat u jigi interrogat

minghajr ma kellu, dak iz-zmien, il-jedd li jkun assisit mill-avukati tieghu waqt

l-interrogazzjoni

seta' ghamel dikjarazzjonijiet

dikjarazzjonijiet

jimpingu sostanzjalment

fuq

il-pozizzjoni

Multo magis meta dawn id-dikjarazzjonijiet jikkostitwixxu l-unika

prova fl-atti processwali dwar l-involviment tal-imputat fil-fatti li taw lok ghall-

akkuzi dedotti kontrih, minghajr dawn id-dikjarazzjonijiet jinsabu korroborati

minn provi ammissibbli ohrajn prodotti mill-Prosekuzzjoni li jwasslu b'mod

awtonomu ghal xi konkluzjoni dwar il-htija tal-istess imputat20.

Ikkunsidrat;

48A tal-Kap.

Illi primarjament l-imputat jinsab mixli bir-reat ta' assocjazzjoni taht l-Artikolu

17 Fis-17 ta' Gunju 2014 u fit-18 ta' Gunju 2014.

18 Hlief ghall-fini ta' determinazzjoni dwar kredibbilita` tax-xhud.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs SANTORO STAPLES

(1) Kull min f'Malta jassoċja ruħu ma' xi persuna jew persuni f'Malta jew barra minn Malta bil-għan li jagħmel delitt f'Malta li għalih hemm il-piena ta' priġunerija, ikun ħati tar-reat ta' assoċjazzjoni biex jagħmel dak ir-reat.

(2) L-assoċjazzjoni msemmija fis-subartikolu (1) tibda teżisti mill-waqt li fih xi sura ta' azzjoni tkun li tkun tiġi ppjanata jew miftiehma bejn dawk il-persuni.

Fl-ordinament guridiku taghna, ir-reat ta' assocjazzjoni huwa reat fih innifsu li

huwa msawwar minn tliet elementi kostituttivi li jehtieg li jigu ppruvati

kumulattivament: a) ftehim bejn tnejn jew aktar min nies; b) l-intenzjoni li jsir

ir-reat; c) u pjan ta' azzjoni miftiehem.

Skont gurisprudenza pacifika, biex dan

ir-reat jitwettaq irid jintwera li l-assocjazzjoni tkun saret bil-ghan li jitwettaq

delitt f'Malta li ghalih hemm il-piena ta' prigunerija.

Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Fabio

Mc Elhatton, moghtija fit-12 ta' Mejju 2015, intqal hekk fir-rigward:-

Jiġi fl-ewwel lok osservat illi sabiex jiġi applikat l-imsemmi artikolu 48A, irid jiġi determinat liem'hu r-reat li tiegħu l-prosekuzzjoni tkun qed tallega li tiegħu l-assoċjati jkunu ppjanaw jew ftehmu biex iwettqu.

Għalhekk ir-reat ta' assoċjazzjoni jrid jiġi abbinat ma' tali reat."

Fil-kaz in dizamina, l-ghan tal-assocjazzjoni li gie akkuzat bih l-imputat

flimkien ma' Omissis huwa dak sabiex jitwettaq delitt f'Malta jew barra minn

Malta jew fl-ibhra tas-sajd jew ibhra ohra konsistenti f'imgieba illegali

kommess fil-11 ta' Gunju 2014 dwar il-bastiment Marie Bruno Davison bin-

numru tal-licenzja MFA4889, u obbligi relatati mieghu jew sajdiet tieghu.

Dawn id-delitti mbaghad gew imfissra ulterjorment fl-akkuzi sussegwenti

dedotti kontra l-istess imputat, cioe` (i) komplicita` fil-ksur tal-obbligu li s-

sajjied ghandu jinforma lid-Dipartiment tas-Sajd u Akkwakultura li diehel lura,

erba' sighat qabel ma jidhol fil-port, (ii) komplicita` fil-qabda, zamma abbord u

hatt fuq l-art, ta' tonn minghajr awtorizzazzjoni valida u f'ammonti li jeccedu l-

massimu konsentit ghal qabdiet incidentali, kif ukoll (iii) komplicita` fil-qabda,

zamma abbord, hatt fuq l-art, garr jew hazna ta' pixxispad taht id-daqs minimu.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

Huwa pacifiku fl-insenjament gurisprudenzjali dwar dan ir-reat illi mhux

relevanti jekk dak il-ftehim tpoggiex fil-prattika u filwaqt illi l-intenzjoni

wahedha mhijiex bizzejjed, jenhtieg li l-persuni li ser jiehdu parti fl-

assocjazzjoni jkunu ftehmu dwar il-mezzi, ikunu xi jkunu, biex jagixxu, u

m'hemmx bzonn li huma jew xi persuna ohra ghamlu xi atti.

Fis-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-5 ta' Frar 2018, fl-

indipendentement mir-reat

"Ir-reat ravvizat fl-artikolu 48A tal-Kodici Kriminali, dak tal-assocjazzjoni bl- ghan ta' kommissjoni ta' delitt, huwa differenti minn dak tal-attentant ta' reat ex artikolu 41 u tal-organizazzjoni kriminuza ex artikolu 83A tal-Kodici Kriminali u l-elementi li jikkostitwuhom.

Ir-reat in dizamina, li huwa wiehed mill-atti preparatorji ghar-rejat konsmat jew l-attentat tieghu u li ghalhekk jista' l- konkorrenza ta' tlett elementi: il-ftehim bejn tnejn min nies jew aktar; l- intenzjoni li jsir ir-reat (specifikat u mhux wiehed generiku li ghalih hemm il- piena ta' prigunerija); u pjan ta' azzjoni miftiehem.

Is-sejbien ta' htija o meno jirraviza ezercizzju xejn facli li, in mankanza ta' xi forma diretta tal-ezistenza ta' ftehim, jirrikjedi interpretazzjoni ta' kull cirkostanza u partikolarita' li tista' twassal ghall-konkorrenza ta' dawn it-tlett elementi b'mod partikolari ghaliex ma hemmx dik il-presunzjoni feroci ghall-ezistenza tieghu bhala per ezempju fir-reat kontemplat fl-artikolu 287 tal-Kapitolu 9, dak tal-pussess mhux gustifikat ta' flus jew oggetti ohra minn persuna kkundannata ghal serq jew ricettazzjoni."

jirrikjedi

Illi applikati l-konsiderazzjonijiet diga` maghmulin fir-rigward tal-evidenza

migjuba f'din il-kawza fil-konfront tal-imputat, ghall-prova dwar ir-reat ta'

assocjazzjoni, il-Qorti hija sodisfatta li ma hemm ebda prova fl-atti li tista'

twassal ghal sejbien ta' htija fil-konfront tieghu ghar-reat ta' assocjazzjoni.

bhala prova kontra l-imputat odjern, il-Qorti xorta wahda ma tistax tirravviza xi

wiehed mill-elementi essenzjali ghar-reat ta' assocjazzjoni, wisq anqas il-

konkorrenza ta' dawn l-elementi.

Kemm hu hekk, fl-aghar xenarju ghall-

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN DEBONO

kontrih, it-telefonata li huwa rcieva minghand l-istess Omissis ma tista' twassal

ghal ebda partecipazzjoni kwalsiasi fir-reati li jinsab mixli bihom fil-kaz in

Kif gia` nghad, kull ma jirrizulta mill-provi hu li l-imputat ircieva

telefonata minghand il-kaptan qabel il-bastiment dahal fil-port.

Dan ifisser,

necessarjament illi l-unika prova li tezisti dwar xi ftehim li ntlahaq bejn l-

imputat u l-kaptan rigward il-qabdiet illegali tat-tonn u pixxispad, tikkonsisti

f'telefonata li saret wara li kienu diga` saru l-qabdiet illegali.

F'kull kaz, f'din it-telefonata l-imputat staqsa x'hut kien inqabad u l-kaptan

wiegbu li nqabad pixxispad u tonn: ma sar ebda diskors dwar in-notifika li

kellha ssir lill-awtoritajiet tal-port dwar id-dhul tal-basitment fil-port u lanqas

dwar il-hatt ta' hut li nqabad illegalment.

Ma jirrizultax lanqas, minn din ix-

xhieda, li l-imputat odjern ta xi ordni lill-ko imputat, ossia l-kaptan tal-

bastiment, dwar dak li kellu jsir mill-qabda tal-hut fuq il-bastiment u ma

jirrizultax lanqas li l-imputat odjern kien infurmat specifikatament dwar il-

kwantitajiet ta' pixxispad li nqabad u li kien ser jigi dikjarat, jew dwar il-

kwantita` ta' tonn li nqabad.

Jirrizulta biss illi l-imputat kellu jibghat trakk biex jiltaqa' mal-bastiment.

il-fatt fih innifsu m'huwiex illegali, galadarba ma saritx il-prova li l-imputat

kien infurmat li nqabad pixxispad taht id-daqs minimu jew illi l-qabda tat-tonn

kienet teccedi dak li skont il-ligi setghet titqies bhala qabda incidentali.

Ghaldaqstant, dawn il-fatti ma jikkostitwixxux prova tal-intenzjoni li jitwettaq

delitt jew bhala pjan ta' azzjoni.

Konsegwentement, billi hija mankanti l-prova dwar il-konkorrenza tal-elementi

kostituttivi tar-reat ta' assocjazzjoni, ma tistax tinstab htija fl-imputat.

Ikkunsidrat;

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

Imbaghad, fl-ewwel akkuza dedotta fic-citazzjoni kontra l-imputat Darren

O'Dea wahdu, l-imputat jinsab akkuzat b'komplicita` fil-kommissjoni tar-reati

taht l-Artikolu 12 tal-Kapitolu 425 tal-Ligijiet ta' Malta21, kif ukoll taht ir-

regolamenti 3 u 4 tal-Legislazzjoni Sussidjarja 425.08, cioe` l-Ordni dwar l-

Infurzar ta' Konvenzjonijiet dwar Sajd fuq il-Baħar.

Il-ksur addebitat lill-

imputat f'dan il-kaz hu li huwa ghen jew assista lil Omissis fil-ksur tal-

kundizzjoni bin-numru 6 tal-Permess tas-sajd specjali ghall-konz tal-pixxispad

tas-sena 201422, li jistipola illi s-sajjied ghandu jinforma lid-Dipartiment tas-

Sajd u Akkwakultura li diehel lura, erba' sighat qabel ma jidhol fil-port23.

Imbaghad, permezz tat-tieni imputazzjoni migjuba kontra l-imputat odjern

wahdu, huwa jinsab mixli b'komplicita` fil-kommissjoni tar-reat konsistenti fil-

ksur ta' xi restrizzjoni jew obbligu dwar is-sajd fil-baħar f'xi waħda mill-

konvenzjonijiet li għaliha japplika l-Ordni, f'dan il-kaz il-ksur tal-Artikolu 11

tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Numru 302/2009 tas-6 ta' April 200924, u cioe`

li ghen jew assista lil Omissis sabiex qabad, zamm abbord u beda jipprova jhott

l-art tonn minghajr awtorizzazzjoni valida u dan f'ammonti li jeccedu l-

massimu konsentit ghal qabdiet incidentali.

It-tielet imputazzjoni dedotta kontra l-imputat wahdu, hija l-ksur tal-obbligu

jew restrizzjoni

tar-Recommendation

21 Att dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd 22 Esebit in atti a fol.

Dan il-permess specjali 23 Dan il-ksur, jekk ippruvat, jikkostitwixxi ir-reat ravvizat fl-imsemmi Artikolu 12(3) tal-Ligi principali kif ukoll ir- reat ravvizat fir-regolamenti 3 u 4 tal-Legislazzjoni Sussidjarja 425.08 li entrambi jipprospettaw bhala reat il- ksur ta' xi wahda mill-kundizzjonijiet preskritti fil-licenzja ossia permess tas-sajd.

Dan ifisser illi kull ksur iwassal ukoll ghal ksur tar-regolament 3 tal-L.S. 425.08.

25 2011-03 - ara Skeda tal-L.S. 425.08.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

konsistenti fil-fatt illi l-imputat ghen lil Kenely sabiex qabad, zamm abbord,

ipprova jhott l-art u jgorr u jahzen pixxispad taht id-daqs minimu.

Ikkunsidrat;

Il-Qorti wara li rat l-atti u l-provi, hija tal-fehma li f'dan il-kaz, Omissis il-

kaptan registrat tal-bastiment Maria Lourdes II, naqas milli jgharraf lill-

awtoritajiet tal-port erba' sighat qabel id-dhul tal-bastiment fil-port u naqas

ukoll milli jaghmel id-dikjarazzjoni mehtiega mil-ligi dwar qabda ta' blue fin

tuna li saret mill-istess bastiment.

Hija konvinta wkoll illi kwantu ghall-qabda

ta' pixxispad, id-dikjarazzjoni li saret mill-istess kaptan fil-gurnal originali li

nstab fuq il-bastiment, kienet ta' qabda f'ammont inqas minn dak li

effettivament gie kostatat mill-ufficjali tad-Dipartiment tas-Sajd waqt spezzjoni

li saret fuq l-istess bastiment fil-11 ta' Gunju 2014.

Effettivament, mill-ispezzjoni

li saret fil-bastiment minn ufficjali

Dipartiment tas-Sajd fil-11 ta' Gunju 2014 (Dok.

RC1), jirrizulta illi l-qabda ta'

blue fin tuna li nstabet fuq il-bastiment kienet tikkonsisti f'24 huta ta' piz

komplessiv ta' 2,205 kilogramm, filwaqt illi kif inghad, jirrizulta illi l-kaptan

ma ddikjara ebda qabda kwalsiasi ta' tonn.

Jirrizulta wkoll illi li l-bastiment in

kwistjoni lanqas kien licenzjat biex jistad ghat-tonn26 u minhabba l-kwantita`

tal-qabda, huwa eskluz illi din setghet kienet xi qabda incidentali.

Ir-rizultanzi tal-istess spezzjoni juru wkoll illi l-qabda ta' pixxispad kienet

tikkonsisti f'45 huta ta' piz komplessiv ta' 631 kilogramm27; madanakollu, il-

qabda li giet dikjarata mill-imputat kif jirrizulta mil-logbook esebit a fol.

kienet ta' 30 pixxispad ta' piz totali ta' 466 kilogramm.

58; xhieda ta' Clayton Kabar (23 ta' Ottubru 2014) u Dok.

27 Ara wkoll Dok.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

Mill-provi jirrizulta wkoll28 illi l-hut kollu, pixxispad u tonn li nstab fuq il-

bastiment waqt l-ispezzjoni li saret fil-11 ta' Gunju 2014, gie konfiskat mid-

Direttur tas-Sajd u sussegwentement mibjugh bl-irkant tramite l-irkantatur

Ernest Gatt fil-Pixkerija ta' Malta bejn it-12 ta' Gunju 2014 u t-13 ta' Gunju

2014 ghall-prezz totali ta' €13,215.2329.

Ikkunsidrat;

Kif inghad, l-imputat qed jigi akkuzat li xjentement ghen jew assista lil Omissis,

il-kaptan tal-bastiment, fil-kommissjoni tar-reati dedotti fit-tliet imputazzjonijiet

fuq imsemmija.

Dan ifisser li qed jigi mixli b'komplicita` a tenur tal-paragrafu

(d) tal-Artikolu 42 tal-Kodici Kriminali.

Dan jistipola li persuna titqies bhala

komplici f'delitt jekk hija:-

(d) għad li ma tkunx waħda mill-persuni msemmija fil-paragrafi (a), (b) u (ċ),

b'xi mod li jkun, xjentement, tkun għenet jew assistiet lill-awtur jew lill-awturi

tad delitt fl-atti li bihom id-delitt ikun ġie ippreparat jew ikkunsmat.

Kif imfisser mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija

"Issa l-figura tal-komplici hija ta "dak li ghalkemm ma jippartecipax materjalment fis-serqa … jaghmel xi haga, bi ftehim maghhom, jigifieri jkun hemm il-ftehim minn qabel maghhom, biex jghinhom jew fil-preparazzjoni tas-serqa, jew fit-twettiq tas-serqa, anke min ikun qieghed jghinhom fit-twettiq tas-serqa per ezempju billi joqghod ghassa barra. .… Jew inkella, dejjem bi ftehim maghhom, jew fil-preparazzjoni jew fit-twettiq tas-serqa, jew jghinhom, pero` dejjem bi ftehim minn qabel maghhom, biex wara s-serqa jaharbu, jew biex ma jinqabdux jew biex jiddisponu mir-refurtiva.

L-importanti huwa naturalment li jkun hemm il-ftehim minn qabel. … Ma hux necessarju illi l-

RC1 u Dok.

29 Minn dan il-prezz gie mnaqqas l-ammont ta' €832.56 rapprezentanti dritt tal-irkantatur: bilanc ta' €12,382.67.

30 31 ta' Mejju 2017.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs DARREN STAPLES

komplici jkun prezenti fuq ix-xena tad-delitt basta li jkun offra dik l-ghajnuna bi ftehim minn qabel."

Dan kollu jfisser illi, ghad li fl-atti hemm bizzejjed provi li gew kommessi d-

delitti li jissemmew fit-tliet akkuzi dedotti kontra l-imputat wahdu, sabiex l-

imputat innifsu jinsab hati taghhom bhala komplici, jehtieg li jigi ppruvat li

huwa ftiehem minn qabel u xjentement, li jassisti jew jghin lill-awtur fl-atti

li bihom gie preparat jew konsmat l-istess delitti.

Izda gia` gie stabbilit li l-provi fl-atti kontra l-imputat jikkonsistu biss fl-

istqarrija tieghu li qed tigi skartata ghar-ragunijiet gia` mfissra iktar qabel, u fix-

xhieda u dikjarazzjonijiet mistqarra mill-kaptan tal-bastiment, Omissis, il-ko-

Kif rajna, meta Omissis xehed dwar l-involviment

tal-imputat fil-fatti li taw lok ghall-akkuzi kontrih, huwa xehed bhala ko-

Ghalhekk, Omissis ma kienx xhud kompetenti favur jew kontra l-

imputat ghaliex dak iz-zmien meta xehed fil-kawza, il-kaz fil-konfront tieghu

Stabbilit dan, il-Qorti hija tal-fehma illi x-

xhieda ta' Omissis, galadarba nghatat f'waqt meta hu u l-imputat odjern

kienu ghadhom ko-akkuzati quddiem din il-Qorti u Omissis ma regax

xehed fil-kawza kontra l-imputat odjern wara li s-sentenza fil-konfront

tieghu nghatat fit-28 ta' Frar 2020, ma tistax titqies bhala x-xhieda ta'

komplici u tittiehed bi prova kontra l-imputat.

Il-Qorti tal-Appell Kriminali kellha opportunita` tfisser id-differenza bejn ix-

xhieda ta' komplici u x-xhieda ta' ko-akkuzat anke b'referenza ghal diversi

sentenzi ohra moghtija mill-Qrati taghna.

Dik il-Qorti qalet hekk dwar dawn iz-

"...: ir-regola (kontenuta fl-Art.

639(3) imsemmi) li tirrikjedi korroborazzjoni meta x-xhud wahdani kontra l-akkuzat ikun il-komplici, u r-regola l-ohra li l- ko-akkuzat ma hux xhud kompetenti favur jew kontra l-ko-akkuzat l-iehor jew il- ko-akkuzati l-ohra.

Din l-ahhar regola hi desunta a contrario sensu minn dak li jipprovdi l-paragrafu (b) ta' l-Artikolu 636 tal-Kodici Kriminali, u giet

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs SANTORO STAPLES

kostantement applikata mill-qrati taghna, fis-sens li l-koakkuzat isir xhud kompetenti fir-rigward ta' ko-akkuzat iehor biss wara li l-kaz fil-konfront tieghu jkun gie definittivament deciz.

F'kull kaz izda, fl-assenza totali ta' provi jew xhieda ohra indipendenti

mressqin mill-Prosekuzzjoni in sostenn tal-akkuza li l-imputat xjentement ghen

jew assista lil Omissis fir-reati kommessi minnu li jinsab mixli bihom, ir-

rizultanzi mix-xhieda ta' Omissis – anke kieku kienet xhieda ammissibbli u

b'valur probatorju kontra l-imputat - ma jistghu qatt iwasslu ghal sejbien ta'

htija ta' komplicita` fir-reati taht l-ewwel tliet akkuzi dedotti kontra l-imputat

Hu minnu li l-prezenza tal-imputat fuq ix-xena tad-delitt m'hijiex mehtiega biex

tigi ravvizata fih l-istatus ta' komplici skont il-ligi, izda lanqas jista' l-fatt li

huwa ppruvat li l-imputat huwa azzjonist u direttur flimkien mal-awtur fis-

li ghandha l-proprjeta` tal-bastiment

illegalitajiet addebitati lill-imputat, ifisser li kien hemm ftehim minn qabel

bejnu u bejn l-awtur.

Inoltre, ghall-istess ragunijiet li din il-Qorti diga` fissret iktar kmieni b'rabta

mar-reat ta' assocjazzjoni, it-telefonata msemmija minn Omissis u l-kontenut

taghha, kif ukoll il-fatt li l-imputat seta' baghat trakk sabiex jilqa' l-bastiment u

l-qabda ta' hut li nstab fuqu, bl-ebda tigbid tal-immaginazzjoni jistghu jservu

materjali ghall-preparazzjoni jew twettiq tad-delitti, meta ma hemm ebda prova

kwalsiasi, wisq inqas prova fil-grad li tehtieg il-ligi fil-kamp kriminali, li huwa

kien jaf minn qabel li l-qabda ta' hut kien fiha xi illegalitajiet jew illi l-kaptan,

bhala l-awtur tar-reati, ma kienx ottempera jew ma kienx sejjer jottempera ruhu

mal-obbligi tieghu skont il-ligijiet tas-sajd.

31 Il-Pulizija vs Jeremy Borg Millo et, deciza 23 ta' Mejju 2001.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Nru: 723/18 Il-Pulizija (Spettur Jurgen D'Agostino) vs SANTORO STAPLES

Psaila Raji, fin-nuqqas assolut ta' provi li huma ammissibbli u sufficjenti, il-

Qorti ma tistax issib lill-imputat hati ta' komplicita` kif addebitat lilu fl-

imputazzjonijiet l-ohrajn migjuba kontrih wahdu.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti ma ssibx lil SANTORO STAPLES hati ta' ebda

wahda mill-imputazzjonijiet dedotti kontrih, u tilliberah minn kull htija u

Tichad ukoll it-talbiet l-ohra kollha maghmula mill-Prosekuzzjoni fic-

Citazzjoni fil-konfront ta' SANTORO STAPLES.

Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Yana Meli Savona Cilia Pisani LL.D.

Seduta tat-12 ta' Lulju 2021 Kollizjoni

Il-Pulizija (Spettur ) vs Claudette Chircop Zahra

Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputata, Claudette Sutherns, bint Nazzareno Sansone u Eugenia nèe Vella mwielda fit-13 ta' Lulju 1981 u toqgħod 81, 'Paradise', Flt 2, Triq Wignacourt, Is-Swatar, L-Imsida, detentrici tal- karta tal-identità bin-numru 165569M, talli fis-26 ta' Ottubru 2020 għall- ħabta ta' l-erbgha u ghoxrin minuta ta' wara nofs inhar (16:20) fi Triq Wignacourt, Is-Swatar, L-Imsida, kantuniera ma' Triq Dun Gaetano Mannarino, Is-Swatar, L-Imsida, soqt vettura b'numru ta' reġistrazzjoni DOR920:

Naqset li tieħu l-prekawzjonijiet meħtieġa meta kont ħierġa fuq triq

prinċipali;

U aktar meta b'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tħaris tar-regolamenti tat- traffiku, involuntarjament ikkaġunat offiżi ta' natura gravi fuq il-

persuna ta' Glenn Calleja Amaira skond kif iċċertifika Dr Daniel Hannaford M.D minn M.D.H.

Din il-Qorti ntalbet li l-Intimata tiġi skwalifikat/a mill-liċenzji kollha tas- sewqan kif ukoll li f'każ ta' ħtija minbarra li tifliġġi l-piena skond il-Liġi, tnaqqas il-punti mill-liċenzja tas-sewqan hekk kif stabilit mill-L.S65.18 Art 36B u fil-L.S 65.18 Sitt Skeda.

Rat l-atti kollha tal-kaz u cioè l-Full Road Traffic Accident Report 8/R/4151/2020, id-dikjarazzjonijiet mahlufa ta' P.S. 3 Kevin Laferla u tat- Tabib Dr Daniel Hannaford.

Semghet lix-xhieda prodotti mill-Prosekuzzjoni u d-Difiza, cioè Glen Calleja Amaira, Amy Sutherns u l-Intimata Claudette Sutherns w ezaminat l-atti kollha tal-kawza.

Fis-seduta tat-12 ta' Lulju 2021 saru d-dikjarazzjonijiet kemm mill- Prosekuzzjoni kif ukoll mid-Difiza li ma kellhomx aktar provi x'jipproducu.

IKKUNSIDRAT: Dan il-kaz jitratta dwar incident tat-traffiku li sehh nhar is-26 ta' Ottubru 2020 ghall-habta ta' l-erbgha u ghoxrin minuta ta' wara nofsinhar fl- inkrocju li hemm bejn Triq Dun Gejtano Mannarino, Triq Filippu Borg u Triq Wignacourt, Is-Swatar, L-Imsida.

Kienu nvoluti vettura tal-marka Daihatsu Terios bin-numru ta' registrazzjoni DOR920 misjuqa mill-Imputata, Claudette Sutherns, u mutur tal-marka WK Bikes Moto 125 bin-numru ta' registrazzjoni CCF 206.

L-ufficjali tal-Pulizija li nvestigaw il-kaz kienu ħadu l-istqarrijiet a tempo vergine minghand is-sewwieqa nvoluti fl- incident.

Glen Calleja Amaira stqarr li huwa kien qieghed isuq il-mutur tieghu bin-numru tar-registrazzjoni CCF 206 fi Triq Dun Gajtanu Mannarino, Is-Swatar, L-Imsida fid-direzzjoni mill-Msida lejn Is-Swatar, L-Imsida fejn jinsab il-hanut tal- McDonald's. Huwa qal li "Ġara li f'hin minnhom, qadet u harget vettura minn naħa tax-xellug tieghi biex taqsam ghal faccata bil-konsegwenza li għalqitli t-triq.

F'dawk l-istanti, jien ipprivajt nevita l-impatt billi nidħol 'il ġewwa iżda xorta spiċċajt biex ħbatt man-naħa tal-lemin ta' wara ta' dik il-vettura fejn konsegwentament spiċċajt tirt minn fuq il-mutur u waqajt

Huwa kkonferma din il-verzjoni meta xehed quddiem din il-Qorti.

Claudette Sutherns stqarret li hija kienet qieghda ssuq il-vettura taghha li

għandha n-numru

tar-registrazzjoni DOR 920 fi Triq Wignacourt,

Is-Swatar, L-Imsida sejra fid-direzzjoni lejn Triq Filippu Borg.

Hija qalet li "X'hin

wasalt biex naqsam Triq Dun Gejtanu Mannarino, jien waqft.

Hemmhek jien iċċekjajt jekk kinux ġejjin vetturi minn fuq ix-xellug tiegħi fejn rajt li ma kienux ġejjin filwaqt li minn fuq il-lemin tiegħi, kien ġej vann abjad li però ċedieli biex noħroġ.

Għalhekk jien bdejt ħierga biex naqsam għal faccata fejn x'ħin kont diġà qsamt, ġie mutur li qabeż minn barra dak il- vann li kien ċedieli w baqa' dieħel fuq in-naħa tal-lemin ta' wara tal- vettura tieghi."

Bint l-Intimata tat l-istqarrija taghha wkoll.

L-omm u l- bint kienu kkonfermaw dawn il-verżjonijiet tagħhom meta xehdu quddiem din il-Qorti.

Fid-dikjarazzjoni maħlufa tiegħu, PS 3 Kevin Laferla filwaqt li xehed l- investigazzjoni tal-inċident u l-verżjonijiet dwar l-inċident li ħa meta mar fuq il-post tal-incident, osserva li kien hemm daqqa fuq in-naħa tal-lemin ta' wara tal-vettura tal-Intimata.

L-istqarrija tas-sewwieq tal-mutur kien hadha l-għada tal-inċident mingħandu peress li kien ġie rikoverat l-isptar Mater Dei.

Huwa qal ukoll li l-istess sewwieq kien ġie eżaminat minn Dr Daniel Hannaford u dan tal-ahhar kien iċċertifikah li kien qiegħed isofri minn ġrieħi ta' natura gravi.

It-Tabib Daniel Hannaford għamel stqarrija maħlufa li hija mmarkata bħala Dokument ittra A (Dok A) in atti, fejn iċċcertifika lil Glen Calleja Amaira li kien ġarrab ġrieħi ta' natura gravi, salv kumplikazzjonijiet.

IKKUNSIDRAT, Din il-Qorti eżaminat bir-reqqa l-iskizz anness mar-rapport tal-inċident.

Minn dan l-iskizz deher ċar li l-impatt sar fuq il-karreġġjata korretta tal- mutur jiġifieri li l-mutur fl-ebda mument ma jidher li kien qieghed on the wrong side tat-triq.

Hu permess li l-muturi jsuqu u jimxi paralell ma' vetturi oħra jekk jibqgħu fl-istess karreġġjata.

Mix-xiehda rriżulta wkoll li vann kien ċeda d-dritta tieghu favur il-vettura tal-Intimata; iżda jiġri dan u vettura ċċedi lill-oħra, din tal-aħħar meta tkun trid toħroġ minn side road, triq tkun żgura li m'hemmx vetturi oħra inkluż mutur li jinzerta jkun qieghed jokkupa l-istess karreġġjata.

Mill-provi rriżulta li l-Intimata qabdet u ħarget meta s-sewwieq tal-vann ċedielha iżda ma ħarsietx biex

tara kienx hemm vetturi / muturi oħra fl-istess karreġġjata, qabdet u ħarget

u seħħet il-kollizjoni de quo.

Minn eżami bir-reqqa ta' dak kollu li ġgie pprezentat lilha, din il-Qorti ma

tarax li l-Intimata ħandha tinstab ħatja ta' traskuraġni izda hi konvinta li l-

inċident ġara żgur b'nuqqas ta' ħsieb u għalhekk l-Intimata qiegħda tinstab ħatja ta' dan in-nuqqas ta' ħsieb fis-sewqan taghha.

Decide: Ghal dawn il-motivi, ghalhekk, wara li rat l-Artikolu 226 (1) (b) u r- Regolament 76 tal-Legislazzjoni Sussidjarja 65.11, din il-Qorti qieghda tiddikjara lill-Imputata ħatja tal-akkuzi kollha migjuba kontra tagħha u għalhekk qiegħda tikkundanna tħallas multa ta' hames mitt Euro (€500) u sospenssjoni tal-liċcenji kollha tas-sewqan għal perijodu ta' tmient (8) ijiem.


Ċitazzjoni Nru.: 2116/2000 MH

Illum, 12 ta' Lulju, 2021

QORTI ĊIVILI – PRIM'AWLA

Joseph Azzopardi Camilleri (K.I. 885578M) u b'digriet tas-16 ta' Ġunju 2017 l-atti ġew

trasfużi f'isem Dr Lynn Ticehurst (K.I. 531811M) u bintha Chase Montagno Bozzone horsman-ċitazzjoni tal-attur tad-29 ta' Settembru 2000 permezz ta' liema ġie

Peress illi l-konvenut ghandu jhallas lill-attur somma ta' disgha u sittin elf, tmien

mija u hamsa u sebghin liri maltin (Lm 69,875) rappresentanti l-valur ta' mija u

wiehed u erbghin (140) kambjala ffirmati u accettati mill-konvenut hawn annessi

u markati min JC20 sa JC91 li lkoll maturaw ghal hlas.

Peress illi l-konvenut gie interpellat ghal hlas ta' dawn il-kambjali li maturaw

Peress illi dan l-ammont huwa cert, likwidu u dovut u l-konvenut m'ghandux

eccezzjonijiet x'jghati ghat-talba attrici;

Jghid il-konvenut ghar-ragunijiet premessi prevja kwalsiasi dikjarazzjoni

necessarja u opportuna ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex:

Tghaddi biex taqta u tiddeciedi bid-dispensa tas-smigh tal-kawza ai

termini tal-Artikoli 167-171 tal-Kodici tal-Organizazzjoni u Procedura

Tiddikjara illi l-kambjali li kopja vera taghhom hija hawn annessa bhala

dokument mmarkati minn JC20 sa JC91, maturaw ghal hlas mill-konvenut

Tikkundannah ihallas l-ammont komplessiv ta' disgha u sittin elf, hames

mija u hamsa u sebghin lira maltin(LM 69,875) rapprezentanti l-valur ta'

mija u wiehed u erbghin kambjala ffirmati u accettati mill-konvenut hawn

annessi u markati minn JC20 sa JC91 u li lkoll jammontaw ghal hlas kif

fuq inghad flimkien mal-imghaxijiet legali dekoribblimid-data tal-maturita

relattiva ta' kull kambjala rispettiva sal-pagament effettiv

Bl-ispejjez u l-konvenut ngunt ghas-subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda u d-dokumenti annessi maċ-ċitazzjoni.

Rat illi waqt l-ewwel seduta tat-12 ta' Diċembru 20001 deher il-konvenut li talab

lil din il-Qorti diversament preseduta sabiex jitħalla jikkontesta l-kawża li ġiet

istitwita bil-proċedura tal-giljottina.

L-attur oppona għal din it-talba.

Rat illi b'sentenza datata 22 ta' Ġunju 20012 l-Qorti laqgħet it-talba tal-

konvenut u awtorizzatu jressaq in-Nota tal-Eċċezzjonijiet tiegħu.

Rat in-Nota tal-Eċċezzjonijiet tal-konvenut tas-27 ta' Ġunju 20013 permezz

ta' liema ressaq is-segwenti eċċezzjonijiet –

Illi fl-ewwel lok huwa eccepit illi l-kambjali originali –allura mhux kopji

awtentikati tal-istess - ghandhom jigu ppresentati mill-attur u ghandhom

jifformaw parti mill-atti ta' din l-kawza biex tigi skansata l-possibilita' illi tali

kambjali jigu girati favur it-terzi matul il-pendenza ta' din il-kawza u jkunu b'dan

il-mod jikkostitwixxu kreditu favur tali terzi kontra l-eccipjent.

Illi l-kambjali meritu tal-kawza huma nulli billi ma humiex korrettament

Illi l-kambjali meritu tal-kawza huma nulli billi l-imsemmija kambjali gew

accettati seww mill-eccipjent u kif ukoll mill-attur, b' mod illi l-identita' korretta

tal-accettant tal-kambjali ma tirrizultax formalment u inekwivokament mill-istess

Illi bi ftehim bejn il-kontendenti, l-imsemmija kambjali gew kostitwiti bhala

garanzija ghall-ezekuzzjoni mill-eccipjent ta' certi obbligazzjonijiet favur l-attur

illi jew gew gja ezegwiti minnhu jew altrimenti ma baqghux ezegwibbli minhabba

Illi ghalhekk l-imsemmija ma

ghadhomx jikkostitwixxi titolu ta' hlas u t-talba odjerna tal-attur ghall-hlas tal-

imsemmija kambjali bi ksur ta' ftehim car f' sens kuntrarju, huwa fih innifisu

L-eccipjent istitwixxa kawza fl-ismijiet inversi (citazzjoni numru

2809/00JRM) sabiex jigi dikjarat illi l-import ta' numru ta' kambjali accettati

mill-eccipjent, komprizi dawk meritu ta' din il-kawza, ma humiex pagabbli u li l-

imsemmija kambjali ghandhom jigu ritornati mill-attur odjern (konvenut fil-

Jigi rilevat illi skond il-gurisprudenza prevalenti

f'tali cirkostanzi, dina l-Onorabbli Qorti ghandha tissoprassjedi sakemm l-ezitu

tal-kawza hekk istitwita mill-eccipjent jkun maghruf.

Altrimenti t-talbiet attrici

ghall-hlas tal-kambjali jigu michuda f'din l-istanza.

Illi l-imsemmija kambjali gew accettati mill-eccipjent u konsenjati lill-attur

bhala konsiderazzjoni tat-trasferiment ta' gid mill-attur lill-istess eccipjent

kompriz l-ihsma tas-socjeta' illi allura kienet topera lis-stazzjoni Live FM.

gid ma giex assenjat in toto lill-eccipjent u dak effettivament assenjat lill-

eccipjent gie eventwalment ritornat lill-attur.

Ghalhekk huwa manifestament

doluz illi l-attur jittenta jikseb il-hlas ta' korrispettiv illi ma huiex dovut, propju

ghaliex dak illi ghalih gie stipulat tali korrispettiv baqa' fil-pussess tal-istess

Salvi eccezzjonijiet ohra.

Rat illi l-kawża odjerna hija konnessa ma' u qed tinstema' kontestwalment mal-

proċeduri Ċit Nru 970/00 fl-ismijiet Joseph Azzopardi Camilleri vs Joseph Toscano u l-

proċeduri Ċit Nru 2325/00 fl-ismijiet Joseph Toscano et vs Joseph Azzopardi Camilleri et.

Rat il-provi mressqa f'dawn it-tlett kawżi u s-sottomissjonijiet li saru dwarhom.

Rat li dawn il-proċeduri tħallew kollha għall-lum għas-sentenza.

Rat l-atti kollha tagħhom.

Ikkunsidrat:

Fil-kawża odjerna l-attur qed jitlob lill-Qorti tikkundanna lill-konvenut għall-

ħlas tal-ammont ta' €162,764.96 (Lm69,875.00) rappreżentanti l-valur ta' mija u

wieħed u erbgħin kambjala ffirmati u accettati mill-istess konvenut u li lkoll

immaturaw għall-ħlas.

Dan flimkien mal-imgħaxijiet legali mid-data tal-

maturita' relattiva sad-data tal-pagament effettiv.

Fil-kawża Ċit Nru 970/00 l-attur qed jitlob lill-Qorti tikkundanna lill-konvenut

għall-ħlas tal-ammont ta' €49,499.18 (Lm21,250.00) rappreżentanti l-valur ta'

erbgħin kambjala ffirmati u accettati mill-istess konvenut u li lkoll immaturaw

għall-ħlas.

Dan flimkien mal-imgħaxijiet legali mid-data tal-maturita' relattiva

sad-data tal-pagament effettiv.

Minn naħa tiegħu, Joseph Toscano, konvenut fiż-żewġ kawżi irrespinġa tali

pretensjonijiet bħala nfondati fil-fatt u fid-dritt.

Dan peress li fil-fehma tiegħu l-

imsemmija kambjala ma kinux għadhom jikkostitwixxu titolu ta' ħlas kif intiż

oriġinarjament iżda ġew kostitwiti bħala garanzija għall-eżekuzzjoni mill-istess

konvenut ta' ċerti obbligazzjonijiet.

Sussegwentement, l-istess Joseph Toscano u s-soċjeta' Kiss Live FM Ltd

intavolaw l-proċeduri kontra Joseph Azzopardi Camilleri u Grima Communications Ltd (Ċit

Nru 2325/00) permezz ta' liema talbu lill-Qorti tiddikjara li l-kambjali kollha

aċċettati minn Toscano ma għadhomx jikkostitwixxu titolu ta' ħlas favur Joseph

Azzopardi Camilleri et iżda biss garanzija ta' twettieq u l-eżekuzzjoni tal-obbligi gravanti lil

Toscano skont il-ftehim tat-2 t'April 1996.

Joseph Toscano et talbu wkoll lill-

Qorti sabiex tillikwida l-obbligi residwali naxxenti mill-ftehim appena msemmi

u gravanti lil Toscano et li għadhom ma ġewx esegwiti minnhom u okkorrendo

wara li tagħmel dan il-Qorti tawtorizza lil Joseph Azzopardi Camilleri et sabiex iżommu bħala

garanzija kontra l-eventwali inadempjenza ta' Toscano f'tali obbligi, dawk il-

kambjali li jiġu appożitament identifikati minn din l-istess Qorti.

B'effett ta' din

l-aħħar talba, Joseph Toscano et talab lill-Qorti tordna lil Azzopardi Camilleri et sabiex

jirritornawlu l-kambjali hekk aċċettati mill-istess Toscano u li għadhom fil-

pussess ta' Azzopardi Camilleri et u li dawn ma jiġux awtorizzati mill-Qorti li jżommu fil-

pussess tagħhom b'effett tat-talba preċedenti.

Toscano et talbu wkoll lill-Qorti

tinibixxi lill-konvenuti f'dik il-kawża milli jagħmlu użu mill-kambjali mħollija

fil-pussess tagħhom minn din il-Qorti bħala pretensjoni ta' ħlas jew altrimenti

milli jaġġirawhom favur terzi ħlief skont il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Qorti.

Għal din il-kawża kontrih Joseph Azzopardi Camilleri et irribatta fost oħrajn li kien Toscano

stess li aċċetta dawn il-kambjala għal konsiderazzjoni ta' ftehim ġdid li sar fit-2

Inoltre, talba għal ordni ġudizzjarja għar-ritorn tal-kambjalijiet hija

inammissibbli għaliex hija kontradittorja għat-talba l-oħra li saret biex il-

konvenuti jiġu awtorizzati jżommu uħud mill-kambjaliet bħala garanzija kontra

l-eventwali inadempjenza ta' l-attur4.

Fl-atti tal-kawża Ċit Nru 2325/00 il-konvenut Joseph Azzopardi Camilleri et ressaq kontro-

talba5 permezz ta' liema talab lill-Qorti tiddikjara li l-attur rikonvenzjonat huwa

responsabbli għal danni tat-telf ta' dħul sofferti mill-konvenut Joseph Azzopardi Camilleri meta

l-attur ma riedx jew ma setax ikompli jħaddem il-kuntratt tat-2 ta' Frar 1995; għal

dawk il-pagamenti mensili li kienu dovuti u li sal-mument tar-rexissjoni tal-

kuntratt kienu għadhom ma ġewx onorati mill-attur; id-danni kollha li l-attur lis-

soċjeta' konvenuta waqt li kien qiegħed jamministra hu; u danni għal ħsara u serq

ta' apparat tal-kumpanija minn nies li kienu jgawdu l-fiduċja tiegħu waqt li kien

qiegħed imexxi l-kumpaniji hu.

L-atturi ressqu l-eċċezzjonijiet tagħhom għat-talbiet rikonvenzjonali tal-

konvenuti fejn qajmu l-preskrizzjoni tal-azzjoni għall-ħlas tad-danni u fil-mertu

ċaħdu li huwa kien ikkawża d-danni allegati.

Anzi huma saħqu li kwalunkwe

danni talvolta sofferti mill-konvenuti kienu kawżati minnhom stess kemm

direttament kif ukoll għax poġġew lill-atturi fl-impossibilita' li jieħdu dawk il-

miżuri meħtieġa sabiex id-danni eventwalment sofferti jiġu prevenuti6.

B. EĊĊEZZJONIJIET PRELIMINARI

Kemm fil-kawża odjerna (u b'mod identiku anke fil-kawża Ċit Nru 970/00)

tressqu xi eċċezzjonijiet ta' natura preliminari li għandhom għalhekk jiġu trattati

u deċiżi qabel kull kunsiderazzjoni oħra.

Fl-ewwel eċċezzjoni preliminari tiegħu l-konvenut jargumenta li għandhom jiġu

preżentati l-kambjali oriġinali mill-attur sabiex jiffurmaw parti mill-atti tal-

proċeduri sabiex tiġi skansata l-possibilita' li tali kambjali jiġu ġirati favur terzi

matul il-pendenza tal-kawża u jkunu b'dan il-mod jikkostitwixxu kreditu favur

tali terzi kontrih.

Il-Qorti tqis li din l-eċċezzjoni hija nfondata fil-fatt u fid-dritt.

Il-liġi ma tesiġix il-preżentata tal-oriġinal tal-kambjala b'mod obbligatorju fl-atti

tal-proċeduri fil-Qrati.

Inoltre jirriżulta - u ma nġibitx prova kuntrarja għal dan –

li l-kambjala in kwistjoni jinsabu għand l-attur.

hekk -

Dwar il-possibilta' sollovata mill-konvenut li dawn il-kambjala jistgħu jiġu ġirati

favur terzi bil-konsegwenza li dawn l-istess terzi jakkwistaw l-Qorti tirreferi għall

artikolu 194 tal-Kodiċi tal-Kummerċ (Kap 13 tal-Liġijiet ta' Malta) li jipprovdi

"Bla ħsara tal-każ imsemmi fl-artikoli 201 u 202, id-debitur mhux obbligat

iħallas il-kambjala ħlief kontra l-kunsinna tagħha bl-irċevuta kif imiss."

Dan ifisser li l-ħlas tal-kambjala jista' jsir darba biss ladarba skont il-liġi mal-ħlas

tal-kambjala d-debitur għandu l-jedd li jirċievi l-kunsinna tal-kambjala.

l-preokkupazzjoni avvanzata mill-konvenut dwar pretensjonijiet ta' terzi marbuta

mal-kambjala mertu ta' dawn il-proċeduri ma treġix.

Issir referenza għall-każ Michael Angelo Farrugia Drakard vs Joseph Agius Simler deċiż

fid-29 ta' Jannar 2010 fejn ingħad hekk -

"Biex wieħed imexxi azzjoni bażata fuq kambjala, mhux meħtieġ sine qua non li

l-oriġinal tal-kambjala tiġi esebita fl-atti tal-kawża; l-importanti hu li l-Qorti

tkun sodisfatta li l-kambjala teżisti u tkun f'idejn l-attur......

Il-biża li qajjem il-konvenut fis-sens li, mill-atti ma kienx jirriżulta jekk il-

kambjala ġietx ġirata, u allura jekk jiġi kkundannat iħallas fuq dawn l-atti, jista'

jiġi mitlub jerġa'jħallas mit-terz li favur tiegħu setgħet jew tista' tiġi ġġirata l-

kambjala, hija legalment bla bażi, għax debitur fuq kambjala għandu dritt jinsisti

li mal-ħlas, jingħata lura l-kambjala (Artikolu 194 tal-Kodiċi tal-Kummerċ) u

allura l-liġi stess tipprovdi li l-ħlas fuq kambjala jsir darba biss u

lill-portatur tal-istess; il-liġi fil-fatt trid li min jitlob ħlas ta' kambjala ried

jippreżenta l-istess."

L-eċċezzjoni għalhekk sejra tiġi miċħuda.

Fit-tieni u t-tielet eċċezzjoni preliminari tiegħu l-konvenut jissolleva n-nullita

tal-kambjali mertu tal-kawża għaliex fil-fehma tiegħu dawn mhumhiex

korrettement datati kif ukoll għax ġew aċċettati sew mill-konvenut odjern kif

ukoll mill-attur b'mod li l-identita' korretta tal-aċċettant ma tirriżultax

formalment u inekwivokabilment mill-istess kambjala.

Anke dawn l-eċċezzjonijiet jirriżultaw infondati fil-fat u fid-dritt.

Fl-ewwel lok il-konvenut ma ressaq ebda prova li turi b'liema mod dawn il-

kambjala mhumhiex datati kif suppost, u fit-tieni lok l-aċċettazzjoni tal-kambjala

tirriżulta ampjament mill-kambjali nfushom.

Di piu' huwa ironiku u saħansitra

kontradittorju kif il-konvenut ressaq dawn iż-żewġ eċċezzonijiet marbuta mal-

allegata nullita' tal-kambjala meta mbagħad huwa stess, fil-kawża Ċit Nru

2325/00 intavola proċeduri u avanza pretensjonijiet proprju fuq dawn l-istess

It-tieni u t-tielet eċċezzjoni preliminari sejrin għalhekk jiġu miċħuda.

Ċ.

Fuq ammissjoni tiegħu stess l-attur kien ippropona l-kawża bħala sempliċiment

actio cambiaria fejn allura talab lill-Qorti li wara li teżamina l-eżistenza tal-

kambjala mertu tal-proċeduri tordna l-infurzar tagħhom permezz tal-ħlas dovut.

Fl-ewwel lok u dwar il-prinċipji ġenerali in materja ingħad hekk fil-każ Michael

Attard Ltd vs Raymond Hazouri et deċiż 7 ta' Mejju 2018 -

"Dwar l-eċċezzjonijiet li jistgħu jingħataw f'kawża ta' din ix-xorta, l-artikolu 198

tal-Kodiċi tal-Kummerċ jaqra hekk:

"(1) L-eċċezzjonijiet li huma personali għall-pussessur tal kambjala ma jistgħux

idewmu l-ħlas tagħha, jekk ma jkunux likwidi u li jistgħu jinqatgħu malajr fil-

kawża li tkun miexja.

(2) Jekk dawn l-eċċezzjonijiet ikunu jinħtieġu eżami fit-tul, is-smigħ tagħhom isir

f'kawża għaliha, u, sadanittant, il-kundanna għall-ħlas tal-kambjala, bil-

garanzija jew mingħajrha, skont ma jidhrilha l-qorti, m'għandhiex tkun

L-artikolu sussegwenti jiddisponi hekk:

"Ma tistax issir oppożizzjoni għall-ħlas ta' kambjala ħlief fil każ ta' telf tal-

kambjala jew ta' falliment tal-pussessur."

Fil-ġurisprudenza tal-Qrati tagħna nsibu żewġ linji ta' ħsieb dwar dawn l-

artikoli tal-liġi.

Fil-każ ta' Guillaumier Industries Ltd vs Victor Zammit inguanez et mifsud grech minn din il-Qorti

diversament presjeduta fl-4 ta' Diċembru 1998, intqal hekk dwar l-actio

"Illi a bazi ta' dan l-Artikolu ġie deċiz li l-iskop tal-ligi huwa carissimu.

Il-kawża

proposta a bażi ta' kambjala għandha tiġi mill-Qorti trattata bl-akbar ċelerita

Il-Kambjala hija proprju l-istrument kummerċjali nventat biex

appuntu jassigura din il-ħeffa u l-għaġla fiċ-ċirkontrazzjoni tal-krediti u d-dejn u

sabiex tirrispetta u kemm jista jkun tiggarantixxi li l-proċessi kummerċjali jkunu

animati mill istess esiġenzi.

Biex tassigura din iċ-ċelerita, l-liġi tiffrena l-eċċezzjonijiet li jistgħu jingħataw

kontra l-posessur tal-kambjala biex dawn ma jittardjawx il-kanonizazzjoni ta'

import ta' kambjala.

Tammetti eċċezzjonijiet biex meta dawn ikun ta' faċli

soluzzjoni " (Qorti tal-Kummerc per Imh.

Dan isir peress li skond kif gie affermat fis-sentenza "Charles kelly noe vs Joseph

Healey kelly noe" (Qorti tal-Kummerċ deċiża nhar il-15 ta' Novembru 1993 per

"Appena kambjala tiġi ammessa, tiġi krejata obligazzjoni ad hoc, għal kollox

indipendenti u separata minn kwalunkwe obbligazzjoni li setgħet ipprecedietha.

Għalhekk f'kawza bhal din, l-eċċezzjonijiet ammissibli huma ġeneralment limitati

għall-kambjala nnifisha u bħala regola m'ghandhomx

jiġu permessi

eċċezzjonijiet li jikkoncernaw obligazzjonijiet preċedenti."

Fin-noti tiegħu, il-Professur Tas-Sliema jispjega li:

Fid-deċiżjoni tagħha fl-ismijiet Adrian Chesworth noe vs Marco Abdilla Cunningham tad-9 ta'

Frar 2001, il-Qorti tal-Appell qalet hekk:

"Issa filwaqt li hu minnu illi "l-eċċezzjonijiet personali huma opponibbli għall-

possessur tal-kambjali li qed jitlob il-ħlas tagħha u jistgħu jirrigwardaw tant l-

oriġini tal-obbligazzjoni kemm l-eżerċizzju tagħha" (Vol XXX pIII p499), u dan

a vantagg tal-konvenut kjamat biex jonora l-kambjala, kellu jkun ovvju li l-oġġett

tal-azzjoni kambjarja ma setax u ma għandux ikun konfuż mal-oġġett li kien

jifforma l-obbligazzjoni naxxenti minn negozju u li ta lok għal ħruġ tagħa.

Il-liġi

stess proprju bl-insistenza fuq l-awtonomija ta' l-azzjoni kambjarja u bil-

limitazzjoni tal-eċċezzjonijiet li setgħu jingħataw għaliha, kif ukoll bl-insistenza

fuq l-ispeditezza fid-determinazzjoni tal-azzjoni, kienet tiddistingwi u ssalva n-

negozju oriġinali li jibqa' soġġett għal verifika u kontestazzjoni, anke wara li tkun

ġiet onorata l-kambjala b'konsegwenza tal-eżekuzzjoni tas-sentenza fuqha

mogħtija."

Fil-każ fl-ismijiet Integrated Electronics Limited vs Goldkraft Limited deċiża

mill-Qorti tal-Appell Inferjuri fil-25 ta' Frar 2004 intqal hekk:

"Issa skond il-prattika kostanti ta' dawn il-Qrati l-hlas tal kambjali li tkun

aċċettata u skaduta tiġi dejjem ordnata meta l-eċċezzjonijiet ikunu tali li jeħtieġu

indagini twila, salvi l-kawteli li l-Qorti jidrilha opportuni, kompriż li tirriżerva l-

eċċezzjonijiet għal kawża separata.

Jibqa' pero` vitali l-Art 198 (2) tal-Kodiċi

tal-Kummerċ

l-kundanna għall-ħlas

tal-kambjala, bil-garanzija

mingħajrha, m'għandhiex tkun imdewma.

Jirriżulta mill-Artikolu 199 tal-Kodiċi tal-Kummerċ illi l-liġi tikkonsenti in via

eċċezzjonali l-opposizzjoni għall-ħlas tal-kambjala fil-każ ta' telf tal-kambjala

jew ta' falliment tal-possessur.

Il-ġurisprudenza mbagħad weriet ukoll illi l-Qorti

għandha d-dover tinvesti eċċezzjonjijiet li jolqtu l-eżistenza tal-kambjali stess.

partikolari dawk rigwardanti l-kunsens ta' l-aċċettant, ad exemplum, id-dolo

Kummerċ, 8 ta' Ottubru 1974).

Eċċezzjonijiet oħra ammessi li jinstemgħu u jiġu

trattati fl- istess ġudizzju tal-azzjoni kambjarja huma l-uzura (Vol XXIX pIII

p319) u anke l-kompensazzjoni (Vol XXX pII p499), basta li din tkun tista' tigi

Bugeja et, deċiża fit-28 ta' Marzu 2008:

"Indiskutibilment, l-azzjoni kambjarja tiddependi esklissivament mill-pussess

tal-kambjali jew kambjalijiet u hi għalhekk diretta biex iġġib in ġudizzju d-dritt

inkorporat fil-kambjali nnifisha in forza ta' l-awtonomija tagħha.

Isegwi li r-

raġuni tat-talba b' din l-azzjoni tirrigwarda pretiza bażata fuq il-vinkolu

emerġenti mill-kuntest, letterali u astratt, tal-kambjali fejn l-oġġett immedjat

tagħha hu dak tal-ħlas ta' l-import tal-kambjali.

Hu dan li jiddistingwiha mill-

azzjoni ordinarja in kwantu f' din ta' l-aħħar l-oġġett ta' l-azzjoni hu identifikat

b' riferiment għar-rapport negozjali interkorrenti bejn il-partijiet.

Veru li dan l-

istess negozju sottostanti hu kollegat mal-kambjali emessa imma dan, se mai,

jagħti lok għall-ġudizzju in via ordinarja bid-dixxiplina tipika ta' din l-azzjoni."

Madankollu, kif diġa' ġie espress mill-Qorti tal-Appell fis-sentenza tagħha tal-31

ta' Jannar 2003 fil-kawża odjerna, il-vertenza bejn il-partijiet ma setgħetx titqies

sempliċistika daqs kemm ta x'jifhem l-attur fiċ-ċitazzjoni tant li, kif ingħad, l-atti

ġew rimandati quddiem din il-Qorti diversament preseduta sabiex il-konvenut

jingħata l-opportunita' li jressaq l-eċċezzjonijiet tiegħu.

Ta' l-istess ħsieb kienet din il-Qorti diversament preseduta fil-proċeduri konnessi

Ċit Nru 2116/00 fejn fis-sentenza tagħha tat-22 ta' Ġunju 2001.

Mill-atti tat-tlett kawżi konnessi jirriżulta li permezz ta' żewġ skritturi datati 2

ta' Frar 1995 ("Agreement" 7 u "side letter" 8) il-kontendenti qablu li Azzopardi Camilleri

jgħaddi lil Toscano l-assi u d-djun tal-istazzjon tar-radju Live FM u l-ġestjoni

tiegħu, kif ukoll l-ishma kollha ta' Grima Communications Company Ltd.

veru l-ħlas u kundizzjonijiet oħra hemm msemmija.

Dan il-ftehim kellu jkopri

sitt snin bejn it-2 ta' Frar 1995 u t-3 ta' Frar 2001.

B'rabta ma' dan il-ftehim u l-ammonti stipulati fihom, il-partijiet iffirmaw numru

ta' kambjala li ġew aċċettati mill-konvenut a favur l-attur.

Is-somma totali tal-

kambjali kienet ta' Lm123,000 (€286,512.93).

Madankollu ftit aktar minn sena wara, u ċioe' fis-16 ta' Marzu 1996, il-konvenut

kiteb lill-attur9 fejn iddikjara li huwa ma kienx f'qagħda li jkompli jħaddem il-

ftehim ta' bejniethom milħuq fit-2 ta' Frar 1995.

Huwa talab għalhekk li tali

ftehim jiġi xolt b'effett immedjat.

Biex jagħmel tajjeb għall-perjodu meta l-attiv

u l-passiv tal-istazzjon tar-radju kien isejjaħ lilu u bħala garanzija għall-

pagamenti dovuti sa tmiem il-ftehim huwa ħalla għad-dispożizzjoni tal-istess

attur il-kambjali li kien tah mal-kuntratt.

7 Proċess Nru 2116/00 fol 96 et seq 8 Proċess Nru 2116/00 fol 98 et seq 9 Proċess Nru 2325/00 fol 86

B'ittra datata 26 ta' Marzu 199610 l-attur, f'isem Grima Communications

Company Ltd aċċetta din it-talba u għalhekk iddikjara li l-ftehim tat-2 ta' Frar

1995 kellu jiġi meqjus terminat fis-26 ta' Marzu 1996.

L-attur infurmah ukoll li

'l quddiem, meta l-accountants ikunu ħadmu l-accounts li hemm neqsin u jkunu

vverifikaw l-inventarju, huwa kien ser jibgħat lill-avukat tal-konvenut lista ta'

pagamenti li kellhom isiru mill-istess konvenut bejn it-2 ta' Frar 1995 u dakinhar,

u li huma dovuti, kif ukoll lista ta' proprjeta' tal-kumpanija li tirriżulta nieqsa.

Fit-2 t'April 199611 il-partijiet iffirmaw ftehim li fih elenkaw il-pendenzi li

rriżultaw wara x-xoljiment tal-ftehim tat-2 ta' Frar 1995.

Dan il-ftehim infatti

kien intiż li jkopri l-perjodu mit-2 ta' Frar 1995 sal-31 ta' Marzu 1996.

klawsola 9 sar qbil ukoll li l-kambjala kellhom jinżammu, presumibilment mill-

attur u l-kumpanija tiegħu, sakemm ikun hemm settlement sħiħ ta' dawn il-

Din il-klawsola tgħid hekk –

Il-pussess u t-tmexxija tal-istazzjon tar-radju reġgħu għaddew għand l-attur u l-

kumpanija tiegħu.

Fil-fehma tal-Qorti huwa kruċjali għar-riżoluzzjoni tat-tlett vertenzi quddiemha

li qabel xejn tiġi determinata l-portata tal-ftehim li sar bejn il-partijiet fit-2 ta'

Dan peress li l-effetti ta' tali ftehim jimpinġu direttament fuq il-

pożizzjonijiet meħuda mill-kontedenti fit-tlett kawżi u ċioe' minn naħa waħda l-

bażi tal-azzjoni attriċi li tinsisti li tirċievi l-ħlas tal-import tal-kambjali kif indikat

fiċ-ċitazzjoni u minn naħa l-oħra d-difiża tal-konvenut li jinsisti li l-azzjoni kif

proposta mill-attur ma tistax tirnexxi peress li in vista tal-ftehim tal-1996 l-għan

10 Proċess Nru 2116/00 fol 115 11 Proċess Nru 2116/00 fol 100

msemmija.

tal-kambjala tbiddel u flok titolu ta' ħlas saru jservu bħala garanzija għal

kwalunkwe inadempjenza tal-obbligi assunti mill-istess konvenut fl-iskrittura

In linea ta' prinċipji ġenerali ingħad hekk fil-każ Golden Bun Manufacturing

Co. Ltd vs Korporazzjoni Maltija għall-Intrapriża et deċiż fis-26 ta'

"Dritt Il-Qorti ser tenunzja xi prinċipji legali applikabbli li f'materja kontrattwali jagħmel li l-ftehim hu liġi għall-partijiet kontraenti (Art.

992(1) Kodiċi Ċivili; ara "Carmelo Millo noe vs Fr. S. Cachia et noe" (A.K. deċiża fis-16 ta' Lulju 1973); Il-prinċipju kardinali li jirregola l-istatut tal-kuntratti jibqa' dejjem dak li l- vinkolu kontrattwali għandu jigi rispettat u li hi l-volonta` tal-kontraenti kif espressa fil-konvenzjoni li kellha tipprevali u trid tiġi osservata.

("Gloria mart Jonathan Xuereb k/a StJames-Boyde et vs L-Arkitett u Nġineer Ċivili Anthony Miceli Bilardo" – App Ċiv.

Deċiża fil-5 ta' Ottubru 1998).

L-applikazzjoni ta' din id-dispożizzjoni, minkejja l-konsegwenzi iebsa li jistgħu jinsiltu minnha fil-prattika, ġejja mir-rispett li jrid jingħata lill-prinċipju li ftehim validu bejn il-partijiet għandu s-saħħa ta' liġi bejniethom (pacta sunt servanda), u l-ebda Qorti m'għandha tindaħal fi ftehim bħal dan diment li dak il- ftehim ma jkunx milqut b'xi difett li jġibu ma jiswiex.

Madankollu, llum huwa aċċettat li l-applikazzjoni tar-regola minsuġa f'Kap 16 trid tiġi nterpretata wkoll fid-dawl ta' prinċipju ieħor ewlieni tad-dritt jiġifieri li l-kuntratti jiġu esegwiti in bona fede.

L-Artikolu 993 tal-Kap 16 jiddisponi:

"Il-kuntratti għandhom jigu esegwiti bil-bona fidi, u jobbligaw mhux biss għal dak li jingħad fihom, iżda wkoll għall-konsegwenzi kollha li ġġib magħha l- obbligazzjoni skont ix-xorta taghha, bl-ekwita`, bl-uzu jew bil-ligi".

Fil-kawża, Mark Montagno Bozzone et Vs Joseph Shawky et – Qorti Appell moghti fis- sena 2011, il-Qorti kkwotat is-sentenza tal-Qorti ta' l-Appell fejn qalet li: ".....il-prinċipju jibqa' l-istess, ċjoe` dak tal-liberta` kuntrattwali bil-korollarju tiegħu li l-eċċezzjonijiet għal dik il-liberta` m'għandhomx jiġu estiżi li hemm mil- limiti tal-liġi li tistabilixxi l-eċċezzjoni.....Il-Kodiċi Ċivili li jagħti lill-kuntratti l-aqwa magħmulin liġi, ċjoe` l-liġi tal-partijiet, il-mezz u l-miżura tal-indipendenza personali tagħhom fil-kamp kontrattwali, u li ma jistgħux jiġu mħassra ħlief bil-kunsens ta' xulxin jew għal raġunijiet magħrufin fil-liġi."

Dwar dan il-ftehim tal-1996 Joseph Azzopardi Camilleri xehed hekk12 -

is-saħħa

tal-liġi

il-liġi

"U kitibli, talabni biex nieħu lura l-istazzjon u qalli, wara li jiena wwornjajtu

serjament fuq id-danni u hu aċċetta, aċċetta, qal illi riedni nieħu lura l-istazzjon,

u bil-kambjal li kelli f'idi kien se jħallihomli hemmhekk biex jagħmlu tajjeb għall-

ispejjeż, għal dak li kellu jħallas u ma ħallasx, għall-ħsarat li setgħu saru, għal

xi serq li kien hemm, u l-affarijet li ma jirriżultawx direttament mit-

transazzjonijiet kummerċjali."

Dwar dan l-istess ftehim il-konvenut Joseph Toscano xehed li13 -

Skont il-ftehim, Azzopardi Camilleri żamm fil-pussess tiegħu d-diversi kambjali illi jiena

kont tajtu biex inħallas għall-akkwist tal-istazzjon u għas-servizzi tiegħu ta'

Biss huwa ċar mill-istess skrittura illi l-imsemmija kambjali baqgħu

fil-pussess tiegħu mhux bħala titolu ta' ħlas iżda biss biex jiġi żgurat illi jiena

nwettaq dak kollu illi jiena kont assumejt fl-istess skrittura."

12 Proċess Nru 2116/00 fol 154 13 Proċess Nru 970/00 fol 107

Xehed ukoll Dr Joseph Beeston Pace li fl-epoka kien jippatroċina lil Joseph Toscano u

kien anke nvolva ruħu f'dan il-ftehim imsemmi.

"....għall-ħabta ta' Marzu tal-1996, jien kont assumejt il-patroċinju ta' Joe

Toscano, f'kawża kriminali li kellu quddiem il-Qorti tal-Maġistrati.

nippatroċinah, kien għadu kemm ġie revokat il-ħelsien mill-arrest tiegħu, u kien

rekoverat il-ħabs.....Dak iż-żmien li jien bdejt nippatroċinja lil Joe Toscano, kien

qed jiġġestixxi ir-radio magħruf bl-isem ta' Live FM, u dan b'mandat mingħand

Joe Azzopardi Camilleri li kien id-Direttur ta' Grima Communications li kienet tmexxi l-Live

Ix-Xewkija diffikultajiet li kien qed ikollu, Joe Toscano ħass li ma setax

ikompli jonora l-ftehim li kellu ma' Grima Communications...negozjati mas-Sur

Azzopardi Camilleri, biex Joe Toscano jinħall mill-ftehim li kellu.

il-ħabs, in-negozjati kont immexihom jien, u kont għamilt fil-perjodu niġri minn

Għall-Kafe' f'Paceville għal fejn kien ikun hemm Joe Azzopardi Camilleri, għall-ħabs fejn ken

Bin-negozjati, is-Sur Joseph Toscano kien kiteb ittra

lis-Sur Joe Azzopardi Camilleri datata 16 ta' Marzu 1996....u li minnha, Joe Toscano kiteb

lis-Sur Azzopardi Camilleri li kien ser jinħall mill-ftehim.

Meta saret dik l-ittra, imbagħad sar

il-ftehim li hu esebit a fol 12 tal-proċess.

Dan id-dokument a fol 12 iżjed milli

huwa ftehim, huwa agreement fuqhiex il-partijiet qablu.

Jekk niftakar sew, kien

fadal outstanding issue li m'għandux x'jaqsam mal-Live FM, imma mal-bejgħ

tal-"Għall-Kafe'", stabbiliment f'Paceville.

Is-Sur Toscano kien għadda wkoll

kambjali lil Joe Azzopardi Camilleri, to secure l-obbligazzjonijiet li assuma skont dan il-ftehim.

Niftakar li l-Bills of exchange ma ħarġux dakinhar li sar il-ftehim.

Dawk il-

kambjaliet kienu jeżistu qabel.

Imma kif jidher mill-ittra tas-16 ta' Marzu 1996,

is-Sur Joe Toscano, kien aċċetta li dawn il-kambjaliet jibqgħu a dispożizzjoni

tas-Sur Joe Azzopardi Camilleri biex jagħmlu tajjeb għall-obbligazzjonijiet li kien qed jassumi

s-Sur Toscano fuq dan il-ftehim.

A fol 13 u 14 tal-proċess, hemm żewġ listi.

14 Proċess 2325/00 a fol 88 et seq

Waħda ntestata Grima Communications, u l-oħra ntestata Mr Toscano.

il-listi jindikaw l-obbligazzjonijiet li assumew fuqhom il-partijiet wara li sar dan

il-ftehim.

Dawk l-affarijiet li huma llistjati taħt Grima Communications, huma l-

obbligazzjonijiet li assuma Joseph Azzopardi Camilleri, u li kwindi ma kellux x'jaqsam

magħhom Joe Toscano.

Filwaqt li l-lista li hemm taħt l-isem ta' Mr Toscano,

huma l-obbligazzjonijiet li assuma Mr Toscano u li jibqa' jħallas hu nonostante

t-terminazzjoni

tiegħu ma' Grima Communications.

obbligazzjonijiet oħra li kien qed jassumi ai termini tal-ftehim li jinsab a fol 12

tal-proċess.

Għalxiex kienu nħarġu l-kambjali oriġinarjament, ma nafx għax ma

kontx involut, dak iż-żminijiet.

Naf li kienu jeżistu dawk il-kambjali maħruġin

minn Joe Toscano a favur Joe Azzopardi Camilleri, pero' għaliex u f'liema kuntest inħarġu

Il-kambjali, kif għedt kienu qegħdin iservu biex jagħmlu tajjeb għall-

obbligazzjonijiet li assuma Joe Toscano fuq dan il-ftehim.....Għalhekk jekk is-

Sur Joe Toscano jonora l-ftehim li assuma b'din l-iskrittura, il-kambjali ma

jibqgħux eliġibbli għax dawk kienu bħala garanzija ta' dan il-ftehim, u għalhekk

għall-fini ta' dan il-ftehim, dawk il-kambjali ma setgħux jibqgħu esegwibbli.

kambjali kienu żgur jiggarantixu l-obbligazzjonijiet naxxenti minn dan il-ftehim.

Jekk kienu jservu bħala garanzija għal xi obbligazzjonijiet oħra, ma nafx.

nista' ngħid fuq dan il-ftehim, huwa li l-kambjali, Joe Azzopardi Camilleri kellu jżommhom

bħala garanzija għall-pagament li assuma Joe Toscano, fuq dan il-ftehim.

Għalhekk jekk Joe Toscano jkun sodisfatt b'dan il-ftehim, sakemm huwa

knċernat dan il-ftehim, il-kambjali ma jibqgħux esegwibbli."

Il-Qorti wara li rat il-provi u l-atti hija tal-fehma li huwa minnu li oriġinarjament

u ċioe' bil-ftehim iffirmat fit-2 ta' Frar 1995, il-kambjali in kwistjoni kienu ntiżi

li jservu bħala titolu ta' ħlas abbinati mal-ammonti pagabbli li kienu qablu

dwarhom il-partijiet fil-ftehim imsemmi.

Dan f'ċirkustanza fejn il-ġestjoni tal-

istazzjon Live FM kienet għaddiet mill-attur lill-konvenut.

kellhom iservu bħala korrispettiv ta' ħlas għat-trasferiment li sar bejn l-attur u l-

konvenut b'dak l-istess ftehim.

Madankollu jirriżulta wkoll li in vista' tal-iżviluppi li wasslu għall-ftehim li

għamlu l-partijiet fl-1996, l-iskop ta' dawn il-kambjala tbiddel b'mod li huma

bdew iservu bħala garanzija li magħha kien hemm marbuta l-ottempranza mal-

obbligi li aċċetta li jwettaq il-konvenut fil-kawża.

Jingħad ukoll li l-ġestjoni tal-

istazzjon Live FM kienet reġgħet għaddiet għand l-attur u allura l-

korrispettiv ta' dak li aċċetta l-konvenut permezz tal-kambjala reġa' lura

għand l-attur.

Dan kollu jwassal lill-Qorti biex tieħu konjizzjoni tar-raba' u l-ħames eċċezzjoni

tal-konvenut.

Ġjaladarba ġie stabbilit illi l-kambjala mertu tal-kawża odjerna

iservu ormai ta' garanzija għall-eżekuzzjoni ta' obbligazzjonijiet assunti mill-

konvenut bil-ftehim tal-1996, l-azzjoni kif impustata mill-attur ma tistax tirnexxi.

Il-Qorti hawn tfakkar li hija trid tiddeċiedi l-każ biss skont il-parametri tal-kawża

kif delineati minn dak mitlub fiċ-ċitazzjoni.

Kif inghad fil-kaz Health Services Group Ltd vs Id-Direttur tal-Kuntratti et deciz fit-28 t'April 201715 - "Kif qalet din il-Qorti fil-kawża Micallef v. Mizzi, deċiża fil-24 ta' Frar, 2012:

"Huwa prinċipju magħruf illi fl-għoti tas-sentenza l-Imħallef ċivili għandu joqgħod rigorożament fil-limiti tal-kontestazzjoni.

Fuq kollox huwa għandu joqgħod strettament għat-termini tal-kawżali u tat-talba kif miġjuba fiċ- ċitazzjoni....ma huwiex leċitu li l-kawża tiġi maqtugħa fuq kawżali differenti minn dik espressa fiċ-ċitazzjoni.

Kawżali kif espressa fiċ-ċitazzjoni ma tistax tinbidel tul it-trattazzjoni tal-kawża u l-Qorti għandha toqgħod u tkun konformi mat- termini tad-domandi kif espressi fiċ-ċitazzjoni.

Li kieku dan ma jsirx, is-sentenza mogħtija tkun extra petita".

Fid-dawl tas-suespost il-Qorti tqis li huwa wkoll doluż l-aġir tal-attur fil-kawża odjerna li, nonostante l-konsapevolezza li bis-saħħa tal-ftehim tal-1996 il- kambjali ma kinux għadhom jikkostitwixxu titolu ta' ħlas, huwa xorta ntavola l- kawża odjerna fejn addirittura ddikjara li l-ammont tal-ħlas tal-kambjala kien ċert, likwidu u dovut u talab li l-kawża tinqata' bil-proċedura tal-giljottina.

Naturalment l-eżekuzzjoni o meno tal-obbligazzjonijiet assunti mill-konvenut odjern u l-effetti konsegwenzjali fuq l-import tal-kambjala involuti huma mertu tal-kawża konnessa 2325/00 u dawn l-aspetti għandhom jiġu trattati u deċiżi f'dawk il-proċeduri.

Għalhekk, safejn kompatibbli ma' dak li appena ngħad, ir-raba' u l-ħames eċċezzjoni tal-konvenut sejrin jintlaqgħu.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi -

Tiċħad l-ewwel tlett eċċezzjonijiet tal-konvenut filwaqt li tilqa' l-bqija tal-

eċċezzjonijiet tiegħu safejn kompatibbli ma' dak deċiż fis-sentenza;

Tiċħad it-talbiet tal-attur;

L-ispejjeż għandhom ikunu a karigu tal-attur ħlief għall-ewwel tlett

eċċezzjonijiet li ġew miċħuda u li għandu jagħmel tajjeb għalihom il-

Onor. Dr. Miriam Diaddetta LL.D. Alkout Almagour Victor Tanti Cassar Dep.

Reġ.