Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Consuelo Scerri Pace Meli, LL.D., Dip Matr., (Can)

Il-Pulizja Vs Edward Farrugia Cross

Illum 12 ta' Dicembru, 2018, Il-Qorti,

identita Maltija 259796M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala

Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli:

Fil-31 ta' Dicembru, 2015 ghal-habta ta' 11:30 a.m. fi Triq in-Naxxar, Santa Venera waqt li

kien qed isuq il-mutur bin-numru tar-registrazzjoni DOX 001;

U b' nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b' nuqqas ta' hila fl-art jew

professjoni jew b' nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, habat ma

vettura nru KTH 211 u nvolontarjament ikkaguna hsarat ghad-dannu ta'

Kif ukoll saq l-imsemmi mutur b' manjiera traskurata;

U aktar naqas li jzomm fuq in-naha tax-xellug tat-triq.

ll-Prosekuzzjoni titlob li jigi skwalifikat mill-licenzji kollha tieghu tas-sewqan.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

ta' nhar is-27 ta' Frar, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikolu 328 tal-Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta, l-Artikolu 15(1)(a)(2) tal-Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta u l-MVR

75 LS 65.11, ma sabitx lill-imputat Edward Farrugia Cross hati tat-tielet (3) u tar-raba' (4)

imputazzjoni fil-konfront tieghu, ssibu hati ta' l-ewwel (1), it-tieni (2) u l-hames (5)

imputazzjoni, ikkundannatu multa komplessiva ta' mitejn Ewro (€200) u skwalifikat

lill-hati Edward Farrugia Cross minn kull licenzja tas-sewqan ghal perjodu ta' tmint (8)

ijiem li jibdew min-nofs il-lejl tal-lum.

Rat ir-rikors tal-appell tal-appellant Edward Farrugia Cross, prezentat fir-registru ta' din l-

Onorabbli Qorti nhar il-5 ta' Marzu, 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti sabiex

tvarja s-sentenza moghtija mill-Ewwel Qorti in kwantu din sabet lill-esponent hati ta'

l-ewwel, tieni u hames akkuza u in kwantu gie kkundannat ihallas multa ta' mitejn

Ewro (€200) u gie skwalifikat minn kull liéenzja tas-sewqan ghal perjodu ta' tmint (8)

ijiem billi ma ssibux hekk hati ta' tali akkuzi u konsegwentement tilliberah mill-

imputazzjonijiet kollha li tressqu fil-konfront tieghu u tirrevoka l-ordni ta' hlas tal-

multa ta' mitejn Ewro (€200) u tirrevoka l-iskwallfika minn kull licenzja tas-sewqan

ghal perjodu ta' tmint (8) ijiem stipolati fis-sentenza appellata, filwaqt li tikkonferma

l-istess sentenza in kwantu din illiberat lill-esponent mit-tielet u raba' akkuza biex b'

hekk l-esponent jigi liberat mill-imputazzjonijiet kollha li tressqu fil-konfront tieghu.

Rat l-aggravji tal-appellant Edward Farrugia Cross li huma cari u manifesti u jikkonsistu

Rat l-atti kollha tal-kaz.

fis-segwenti:

L-ewwel aggravju

Illi permezz ta' dan l-ewwel aggravju qed jinghad fl-ewwel lok illi l-Ewwel Qorti

ghamlet apprezzament zbaljat tal-provi bil-konsegwenza illi din sabet htija fil-

konfront tieghu meta din il-htija ma kellhiex tinstab u ma setghetx ragjonevolment

Illi qabel xejn jigi enfasizzat li permezz ta' dan l-aggravju, l-esponent qed jikkontesta

n-nuqqas ta' apprezzament ta' fatti sostanzjali li kellhom jitqiesu li kienu tassew

relevanti in konnessjoni ma' dik li kellha mbaghad anki tkun l-applikazzjoni tal-ligi

relattiva u konsiderazzjonijiet gurisprudenzjali relevanti ghall-istess fatti li kellhom

jigi kkonsidrati izda li ma gewx u li kellhom jinghataw piz li pero' ma inghatawx kif

Illi ghalkemm matul is-smiegh ta' dawn il-proceduri, xehdu fost ohrajn l-esponent

kif ukoll Keith Valletta li taw il-verzjoni rispettiva taghhom fejn it-tnejn li huma taw r-

ragunijiet ghalfejn kienu qed isostnu li ma kellhomx jitqiesu responsabbli ghall-

incident li sehh, bit-tnejn li huma jimputaw htija fil-konfront ta' xulxin, ghandu

jirrizulta li l-prova ta' cctv footage kif ukoll diversi punti li rrizultaw mix-xhieda li

inghatat kemm minn Keith Valletta kif ukoll mix-xufier tal-bus li ssemmiet aktar kmieni

kellhom iwasslu ghall-konkluzjoni li l-esponent ma kellux jitqies li kien hati ta l-

akkuzi li tressqu fil-konfront tieghu u li konsegwentement u l-htija ghall-istess

incident kellha tkun imputabbli ghal Keith Valletta — li minflok gie liberat mill-akkuzi

kollha li tressqu kontrih — fatt li jispjega ghalfejn mizjud ma' dan l-appell, l-

esponent talab sabiex titlob ikun hemm appell ukoll mis-Sentenza li inghatat fil-

Illi fir-rigward ta' dawk il-fatti ta' relevanza li ma gewx ikkonsidrati mill-Ewwel

Qorti u li wasslu ghal applikazzjoni konsegwenzjali hazin tal-ligi u tal-prinôipji

solitament applikabbli f' kazijiet simili, issir referenza ghas-segwenti:

Illi matul is-smiegh ta' dawn il-proceduri kellu jirrizulta li ghalkemm ix-xufier

tal-bus hawn fuq indikata, pruvat tixhet it-tort ghall-incident fuq l-esponent,

ghandu jirrizulta li l-istess xufier kellha effettivament ragunijiet ulterjuri

ghalfejn pruvat tixhet it-tort fuq l-esponent, u dan primarjament stante li fuq

ammissjoni ta' l-istess xhud, kienet hi li kienet ittawlet ghal Keith Valletta (u

konsegwentement indikatlu) biex johrog mis-side road (pg 5, 6 u 11 ta' l-istess

xhieda) meta din ammettiet ukoll li ma kinitx rat lill-esponent gej minn

warajha bil-mutur.

B' hekk din kellha kull interess li tixhet it-tort fuq l-

esponent biex tezimi ruhha minn dik li setghat titqies bhala nuqqas taghha li

lill-esponent gej mill-genb taghha.

L-istess xufier ukoll pruvat tallega li t-triq ma kinitx wiesa' bizzejjed biex

tippermetti lill-esponent jibqa' fuq l-istess karreggjata taghha waqt li hi kienet

wieqfa filwaqt li ma jkunx qabez in-nofs tat-triq mentri l-iskizz li sar fir-

rigward tat-triq in kwistjoni jindika li din kellha wisa' ta' 8.2m li hi wisa' li

tikkonferma li nofs it-triq kellha wisa' ta' circa 4.lm u li b' hekk tippermetti li

mutur jibqa' fuq l-istess karreggjata ta' lejn kien hemm tal-linja li bejn wiehed

u iehor ghandha wisa' ta' 2.54m kif jirrizulta mir-referenza ghad-dettalji li

jinsabu ndikati fuq is-sit elettroniku ta' buses li gew introdotti Malta kif hawn

Illi fis-sentenza moghtija mill-Ewwel Qorti, gie kkonsidrat erronjament Li l-

esponent kien ghamel manuvra ta' overtaking u mhux filtering meta huwa

ma baqax wara l-karozza tal-linja meta din waqfet

F' dan ir-rigward pero' jigi puntwalizzat Li anki minn harsa lejn il-filmat ta'

cctv, il-manuvra li kien ghamel l-esponent ma setghat qatt titqies li kienet

ekwivalenti ghal overtaking ghaliex il-karozza tal-linja mhux biss kienet

wieqfa fil-mument li hu ghadda minn hdejha izda kienet sahansitra tefghet fil-

genb tant li ghandu jirrizulta car mill-filmat li din kienet kwazi gie bi dritt il-

bankina fuq in-naha tax-xellug ta' l-istess bus.

Illi b' hekk kellu jitqies li l-esponent kien ghamel manuvra korretta ta' filtering

meta huwa baqa' ghaddej u ma waqaft wara l-karozza tal-linja proprju

Illi bir-rispett kollu ghandu jitqies li l-Ewwel Qorti kienet tkun korretta fil-

konkluzjoni dwar overtaking li kieku l-esponent ghadda lill-karozza tal-linja

waqt li din kienet ghadha miexja jew li kieku din kienet qed tostakola l-

karreggjata kollha izda ghandu jirrizulta li dan ma kienx il-kaz.

Illi ghalkemm it-triq in kwistjoni ma kellhiex linji li

karreggjati, ghandu pero jirrizulta li bejn iz-zewg karreggjati, lejn in-naha tan-

nofs tat-triq, it-tarmac jidher li kien aktar skur u li l-esponent kien ghadda

mill-mutur tieghu fuq in-naha tal-karreggjata tieghu meta ghadda minn mal-

karozza tal-linja tant li ghadda fuq in-naha ta' gewwa tal-parti fejn hemm it-

Kien ikun biss li kieku l-esponent kien fuq in-naha esterna

tat-tarmac skur li kien ikun jista' jitqies li kien kiser fuq in-naha l-ohra tat-triq

izda dan ma kienx il-kaz.

Illi dan kollu jwassal fl-ewwel lok ghall-konkluzjoni li l-hames akkuza li nstab

hati ghaliha u cioe' li naqas milli jzomm fuq in-naha tax-xellug tat-triq ma

kellhiex tirrizulta ghaliex effettivament huwa ghandu jirrizulta li kien baqa'

jsuq fuq il-karreggjata tajba tat-triq.

Illi pero' l-iskop ta' dan l-ilment mhux biss dak li jelimina l-htija fir-rigward

tal-hames imputazzjoni izda li jwassal ghall-konkluzjoni li l-Qorti kienet

inkorretta fil-konkluzjoni taghha li l-esponent kien hati ta' l-akkuzi l-ohra li

Illi min-naha l-ohra l-Ewwel Qorti kkonkludiet li l-esponent messu baqa' wara

l-karozza tal-linja meta din waqfet u dan minkejja li mill-filmat ta' cctv kellu

jirrizulta li din il-bus mhux biss kienet waqfet izda kienet tefghat fil-genb u b'

mod inklinat, b' mod li ppermettiet lill-esponent sabiex jibqa' ghaddej minn

Illi l-konsegwenza ta' din l-osservazzjoni kellha tkun ukoll li effettivament

kellu jkun Keith Valletta li kellu jitqies li meta kiser ghal fuq il-main road huwa

kiser b' mod traskurat u inkorrett u dan ghaliex kiser b' mod li qata' angolu

kwazi b' mod dritt minflok b' mod angolat u li kien propju ghalhekk li dan

ghadha lanqas biss waslet ghal fuq il-karregjata opposta - proprju ghaliex

kiser l-angolu hazin u baqa' hiereg b' mod kontinwu flok ta' l-inqas waqaf

bi dritt il-karozza tal-linja flok baqa' hiereg oltre!

Illi kellu jirrizulta li kieku Keith Valletta dar ghal fuq it-triq principali b' mod

korrett u ma baqax hiereg oltre l-karozza tal-linja, dan kien ikollu viswal ahjar

biex jara lill-esponent gej u kien ikollu cans illi jieqaf u jhalli lill-esponent

Illi ghandu jirrizulta wkoll li l-istess xufier tal-bus ikkonfermat ukoll li

effettivament mid-direzzjoni opposta ma kien gej ebda traffiku peress li kien

hemm red lights aktar ' il quddiem — raguni li tispjega ghalfejn l-esponent,

meta ra lill-bus titfa' fil-genb, ghazel jibqa' ghaddej, mhux biss ghaliex kellu

bizzejjed spazju li jghaddi fl-istess karregjata tal-bus izda anki ghaliex minn

faccata ma kien gej ebda traffiku - fatt pero' li l-Ewwel Qorti ma tatu ebda

konsiderazzjoni in konnessjoni ma' dik li kellha titqies ir-raguni ghalfejn l-

esponent kellu jitqies li kien korrett fic-cirkostanzi li jibqa' jsuq minn ma

genb il-bus u mhux jieqaf warajha - kemm proprju ghaliex din effetivament

Illi effettivament irrizulta li Keith Valletta fix-xhieda moghtija minnu kkonferma li

hu kien baqa' hiereg mis-side road ghal fuq il-main road minkejja li l-karozza

tal-linja li kienet waqfet fil-main road kienet qed tostakolalu l-vizwal tal-istess

triq minn fejn kien gej bil-mutur l-esponent.

Jikkonferma fuq mistoqsija li

saritlu f' pagna 3 tax-xhieda moghtija minnu fit-30 ta' Marzu 2017, li baqa'

hiereg ghall-main road wara li x-xufier tal-linja kienet ghamlitlu sinjal biex

johrog minkejja li minhabba l-istess bus, huwa ma seta jara xejn aktar biha fir-

rigward ta' kwalsiasi traffiku li seta kien gej mill-istess naha tal-bus.

Fil-fatt fl-

istess xhieda jirrizulta s-segwenti:

Issa, meta inti, minn fuq l-istop sign, jigifieri mill-mument li inti

ddecidejt li taghmel manuvra biex tobrog, kemm stajt tara mid-

direzzjoni ta' minn fejn kienu gejjin il-karozzi?

In-naha d-direzzjoni li kont tiela' jiena jigifleri?

Fejn kont sejjer.

Dawk gejjin, jigifieri tal-linja, kemm stajt tara vetturi

wara tal-linja?

Kemm kellek vizwal?

Kellek vizwal ta' kemm metri?

Xhud: Wara tal-linja ma kellix.

Ma kontx qed nara, ghax tal-linja kienet

Illi b' hekk irrizulta li l-istess Keith Valletta baqa' hiereg ghal fuq it-triq principali

minkejja li ma kienx qed jara x' gej mid-direzzjoni ta' l-istess bus.

Illi fil-fatt kienet is-sentenza appellata innifisha li effettivament ikkoncediet

fir-4 pagna tas-sentenza moghtija illi:

"Il-Qorti tifhem li Keith Valletta hu u hiereg ftit li xejn seta' jkollu vizwali cara ta' vetturi

li setghu kienu qeghdin jaqbzu lil tal-linja u dan peress li tal-linja hija karozza

Haga ta' l-iskantament pero' minkejja dan kollu l-istess Qorti kkonkludiet b'

mod tassew kontradittorju li l-istess Keith Valletta ma kien hati ta' ebda nuqqas

meta dan baqa' hiereg ghal fuq it-triq principali minkejja li kellu l-viswal

mghotti bil-bus imsemmija — u dan kontra l-linja kostani ta' gurisprudenza li

anki ligijiet li effettivament jixhtu l-oneru principali dwar il-kawtela li

ghandha tigi esercitata f' kazijiet simili fuq min ikun hiereg mis-side road, kif

anki ser jigi spjegat aktar tard fit-tieni aggravju.

Minn ta' lanqas wiehed ghaldaqstant kien jistenna li l-Ewwel Qorti tikkastiga

n-nuqqas ta' Keith Valletta li baqa' hiereg b' mod traskurat ghal fuq it-triq

Keith Valletta li baqa' hiereg minkejja li ma kellux viswal tajjeb tan-naha tal-lemin

tat-triq fuq in-naha tieghu hu u hiereg mis-side road.

Illi tenut kant ta' dak li kkonsidrat l-istess Qorti, kellu effettivament jitqies li l-

prudenza kienet titlob li Keith Valletta fic-cirkorstanzi ma messux baqa' hiereg

ghat-triq principali ladarba kellu l-viswal mghotti b' tal-Linja.

Kellu jitqies ukoll Li l-istess Keith Valletta kien hati wkoll talli naqas milli jesercita

l-prudenza necessarja huwa u hiereg mis-side road.

Dan qed jinghad ghaliex anki jirrizulta mis-cctv footage, meta dan ghazel li

johrog ghal fuq it-triq principali, dan effettivament baqa' hiereg mis-side

road f' moviment wiehed minflok hareg bil-mod il-mod, billi jimxi ftit u

jieqaf, jimxi ftit iehor u jieqaf u b' mod kawtel biex ikun jista' jara x' kien

gej anki min-naha tad-direzzjoni fejn kienet stazzjonata l-bus hawn fuq

imsemmija.

Illi pero' minkejja dak li jirrizulta mis-cctv footage imsemmi, u minkejja l-

enfasi li saret dwar dan il-punt meta l-istess Qorti rat il-filmat in awla, is-

sentenza appellata ma tat ebda konsiderazzjoni ghall-fatt li Keith Valletta baqa'

hiereg b' mod traskurat — mentri effetivament kellu jirrizulta li kien

proprju ghalhekk li Keith Valletta baqa' diehel fl-esponent - cioe ghaliex huwa

kien baqa' hiereg mis-side road fil-ghama u minghajr ma hareg bil-mod il-

mod izda b' manuvra wahda kontinwa — fatt li jirrizulta car mill-filmat ta'

cctv li ghalih issir referenza.

Irrizulta wkoll li Keith Valletta effettivament lanqas ghafas il-break qabel ma l-

vettura tieghu laqtet il-mutur misjuq mill-esponent tant li din baqghat

sahansitra timxi ' il quddiem ghal xi metri sahansitra wara l-impatt ma' l-

esponent qabel ma din waqfet — fatt iehor li s-sentenza appellata injurat

minkejja li dan jikkonferma kemm l-istess xufier, kuntrarjament ghal dak

li kkonkludiet l-Ewwel Qorti ma esercita ebda proper look out hu u hiereg

tant li lanqas biss ra lill-esponent gej u baqa' miexi anki wara li laqtu!

Minflok dan kollu l-Qorti kkummentat biss fuq dik li skond il-fehma taghha

kienet li velocita' li deher li kien gej bih l-esponent fuq il-mutur tieghu li skont

il-Qorti kienet aktar minn 27 km/hr ndikati mill-esponent fix-xhieda tieghu —

pero' wiehed isaqsi minn fejn il-Qorti kkonkludiet dan kollu meta minn harsa

lejn il-mod kif kien gej bil-mutur l-esponent qabel ma dahlet il-vettura ta'

Keith Valletta go fih ma jidhirx li kien gej b' xi heffa esagerata? (fatt li jispjega

ghaliex l-incident ma kellux konsegwenzi fatali ghall-esponent li minflok

sofra ksur f' saqajh proprju ghaliex l-impatt kien principalment fuq saqajh

Illi effettivament anki semplici kalkolu approssimattiv bazat fuq kakolu ta'

kopertura ta' distanza ta' circa disgha metri (tul tal-karozza tal-linja kif

jirrizulta mid-dettalji provduti mis-sit elettroniku ndikat aktar kmieni2) li

skond il-filmat ta' cctv gew koperti mill-esponent bil-mutur f' circa sekonda u

nofs, jwasslu ghal kalkolu ta' cirka 21 Km/hour (meta wiehed jikkalkula (9

360 metri fil-

minuta u 21,600 metru fis-siegha jew 21.6 km/hr — altru minn velocita aktar

minn dik li fis-sentenza giet rappurtata li gie indikata mill-esponent fix-xhieda

Illi dwar dan kollu gie ghaldaqstant sottomess li l-esponent ma kellux jinstab

hati ta' ebda nuqqas in konnessjoni ma' dan l-incident u li b' hekk kellu jigi

liberat minn kull akkuza li tressqet fil-konfront tieghu anki sempliciment a

bazi ta' apprezzament aktar akkurat tal-provi u tal-fatti li rrizultaw.

Illi pero' dan l-appell ma jieqafx hawn u dan proprju ghaliex in-nuqqasijiet

imputabbli ghall-Ewwel Qorti kif hawn fuq indikati wasslu wkoll ghall-

konsegwenza li l-Ewwel Qorti naqset ukoll milli taghmel applikazzjoni

korretta ta' dawk il-ligijiet u principji gurisprudenzjali li kellhom jitqiesu

applikabbli u

li kellhom mhux biss

lill-esponent minn kull

responsabilita' ghall-akkadut izda kellhom ukoll iwasslu ghall-konkluzjoni li

l-htija ghall-incident kellha titqies li kienet imputabbli ghal Keith Valletta biss— b'

hekk ukoll l-insistenza li jsir appell ukoll fil-konfront tas-sentenza li inghatat

fil-konfront ta' din li persuna li gie liberata mill-akkuzi kollha li tressqu

Illi dan l-aggravju sejjer ghaldaqstant jelenka l-punti legali u gurisprudenzjali li l-

Ewwel Qorti naqset multi tapplika minkejja l-applikabilita' li relevanza ta' l-istess

Fir-rigward ta' ligijiet li kellhom jitqiesu applikabbli fil-konfront tal-mod kif

hareg bil-vettura tieghu Keith Valletta u li kellhom jitqiesu li kienu ghaldaqstant

in-nuqqasijiet imputabbli lill-istess sewwieq (bil-konsegwenza li l-esponent

jigi liberat mill-akkuzi mressqin kontrieh in vista tal-htija tas-sewwieq l-iehor),

issir referenza ghas-segwenti fir-rigward ta' dak li tipprovdi l-Legislazzjoni

sussidjarja 65.11 imsejjha Regolamenti dwar il-vetturi bil-mutur:

(a) Id-dritt tas-sewqan hi favur min ikun ghaddej mit-triq principali — kif

konfermat mill-Ewwel parti ta' l-artikolu 76 ta' din il-Ligi sussidjarja:

Triq principali hi dik li t-traffiku kollu li jkun ghaddej minnha jkollu d-dritta

ghas-sewqan u t-traffiku fit-toroq kollha li jaghtu ghaliha ghandhorn jaghmlu

l-wisa' lil dak tat-triq principali...,

U minn parti mill-artikolu 82 (1) li jipprovdi li:

Id-driver ta' vettura li jkun gej minn triq sekondarja ghal triq principali

ghandu jhalli jghaddi t-traffiku tat-triq principali.

Illi ghalkemm dan l-istess artikolu jkompli jghid illi kull sewwieq ta'

kull vettura sew fi triq principali sew f' wahda sekondarja ghandu

joqghod attent il-hin kollu u ghandu jiehu l-prekawzjonijiet kollha

mehtiega f' kull kantuniera, ghandu pero' jirrizulta li l-oneru principali

kellu jitqies li kien dak tas-sewwieq Keith Valletta tenut kont li dan kien

hiereg hu minn side-street ghal fuq triq principali.

(b) Ksur ta' l-obbligu ta' Keith Valletta li jikser ghal fuq it-triq principali bil-mod.

F' dan ir-rigward ghandu jirrizulta li s-sentenza appellata injorat l-obbligi

legali ta' min ikun hiereg minn side-road u dan ir-rigward issir referenza

ghall-artikolu 71 ta' l-istess legislazzjoni sussidjarja li jipprovdi:

Kull min ikun isuq vettura ghandu, qabel ma jilwi kantuniera jew qabel ma

jersaq lejn salib it-toroq, imexxi bil-mod u jaghmel sinjal biex juri ghal liema

naha bi hsiebu jigbed. (enfasi mizjuda)

Illi l-artikolu su citat ghaldaqstant jaghmilha cara li min jilwi kantuniera jrid

joqghod attent bil-mod kif ikun hiereg mentri kif spjegat fil-paragrafi numri 3,

5, 6 u 7 taht l-ewwel aggravju, in-nuqqasijiet imputabbli ghas-sewwieq Keith

Valletta f' dan ir-rigward kienu numerevoli u konsiderevoli — izda l-Ewwel Qorti

inspjegabilment injorat dan kollu bhal li kieku meta kienet qed tosserva l-

filmat ta' cctv ma harsitx lejn il-mod kif instaqet il-vettura misjuqa minn Keith

Valletta, il-mod kif din harget mis-side road, b' moviment wiehed flok hareg ftit

(c) Illi in konnessjoni ma' dak hawn fuq spjegat ghandu jirrizulta li l-Ewwel Qorti

kkonsidrat ukoll erronjament li Keith Valletta ma kien hati ta' ebda nuqqas ta'

proper lookout mentri l-gurisprudenza dwar dan il-punt tikkonferma li l-

istess sewwieq kien hati ta' nuqqasijiet ta' osservanza ta' dawk li kellhom

jitqiesu li kienu l-obbligi magguri tieghu bhala sewwieq li kien hiereg minn

hawn taht:

F' dan ir-rigward issir referenza ghas-sentenza moghtija mill-Prim Awla tal-

Qorti Civili fis-7 t' Ottubru 2015 fl-ismijiet Kevin Yalcin vs David Magri (310/2007

JPG) li saret sahansitra referenza ghaliha fit-trattazzjoni quddiem l-Ewwel

Qorti b' mod partikolari ghal dak li qed kkwotat minnha minn f' pg 8 sa 12

Dwar il-kuncett ta' proper look-out saret referenza ghal dak li gie addottat

Issa f' dan il-kaz irrizulta li Keith Valletta qatt ma kellu veduta tat-triq kollha

specjalment fuq in-naha ta' minn fejn kien gej l-esponent minhabba li kien

hemm il-vista tat-triq ostakolata mill-karozza tal-linja;

B' hekk kellu jitqies li kien ukoll hati ta' dak indikat fl-istess paragrafu

sussegwenti f' pg 8 ta' l-istess sentenza fejn din irreferiet ghan-nuqqas:

"bi vjolazzjoni cara tar-Regola fondomentali li tiggverna s-sewqan, dik cioe' illi min

isuq kellu jkun f' kull hin konxju ta' dak li kien qed jigri madwaru fit-triq, b' mod li

jkun f' posizzjoni li tempestivament jirreagixxi ghal kull eventwalita"

L-istess ghandu jinghad ghal Keith Valletta li qatt ma seta' jitqies li kien jaf dak li

kien qed jigri madwaru ladarba tal-linja ostakolatlu l-vista u ladarba hu baqa'

B' referenza ghal dan l-ahhar kumment fil-fatt l-istess sentenza ghamlet

referenza ghall-oneru ta' min ikun gej minn side-street kif kien gej Keith Valletta

Ir-Reg.

76 tar-Regolamenti tal-1994 dwar il-Vetturi bil-Mutur (AL.

128 tal-1994

"triq principali hi dik li t-traffiku kollu li jkun ghaddej minnha jkollu d-dritta ghas-

sewqan u t-traffiku fit-toroq kollha li jaghtu ghaliha ghandhom jaghmlu l-wisa' lil dak

fejn indikat illi:

Artikolu 75 tal-Highway Code, jghid li Stop means Stop.

Fil-manwal Driving

tirritieni illi;

Fl-Appell Civili Houghton vs Attard Demanuele deciz fis-27 ta' Lulju, 1981, dik l-Qorti ziedet

"il-grad ta' diligenza, prudenza u attenzjoni li l-utent ta' triq sekondarja obligat li

jezercita huwa li jcedi ghat-traffiku ghaddej fit-triq principali li jesplora tajjeb it-triq u

sahansitra jieqaf biex u sakemm jaccerta ruhu li jista' johrog bla hsara."

U dak konsidrat b' referenza ghal sentenza ohra kwotata fl-istess sentenza fl-

ismijiet Jeffrey Mombartz vs Carmel Abdilla Castillo deciza fit-13 ta' Lulju, 2010 fejn

...il-fatt centrali huwa li l-konvenut bhala utent tat-triq sekondarja, qabad u hareg fin-

nofs tat-triq principali meta din it-triq ma kinietx libera mit-traffiku.

Illi dawn kollha kellhom jitqiesu li kienu konsiderazzjonijiet applikabbli kollha

kemm huma vis-a-vis s-sewwieq Keith Valletta u li kellhom iwasslu ghall-konkluzjoni li

kellu jkun hu li jitqies responsabbli ghall-incident mertu ta' dawn il-proceduri u li

konsegwentement l-esponent ma kienx hati ta' l-imputazzjonijiet li tressqu fil-

konfront tieghu peress li l-incident gie kkawzat minhabba n-nuqqasijiet imputabbli

lill-istess Keith Valletta — konsiderazzjonijiet pero' li l-Ewwel Qorti ma ghamlet ebda

accenn ghalihom fis-sentenza moghtija minnha - b' hekk din il-parti ta' dan l-

Illi dan kollu kellu wkoll iwassal ghall-konkluzjoni li l-esponent ma kien hati ta'

ebda traskuragni jew nuqqas ta' hila fl-art jew professjoni u lanqas ma kien hati ta'

nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku.

Daqstant iehor ma kellux jirrizulta li l- 14

esponent kien qed isuq l-imsemmi mutur b' manjiera traskurata jew li ma kienx qed

izomm fuq il-linja tal-karreggjata tieghu, kif diga' spjegat.

Ikkunsidrat;

Illi in breve nhar il-wiehed u tletin (31) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015)

ghal habta tal-hdax u nofs (11:30hrs) fi Triq in-Naxxar, San Lawrenz sehh incident bejn

il-vettura misjuqa mill-parte civile Keith Valletta bin-numru ta' registrazzjoni KTH211 u l-

appellant Edward Farrugia Cross li kien qieghed isuq mutur bin-numru ta' registrazzjoni

Illi Keith Valletta kien wieqaf fit-triq sekondarja mas-sinjal li jindika 'stop' izda wara li

sewwieqa ta' karozza tal-linja li waqfet fit-triq principali kantuniera mat-triq

sekondarja li fiha kien Keith Valletta taghtu l-'go ahead' sabiex jipprocedi u hekk kif Keith

Valletta saq il'fuq ghat-triq principali sehh l-impatt mal-mutur misjuq mill-appellant li

kien qiehed jinstaq fil-gemb, tul tal-linja.

Gew sofferti hsarat fuq il-mutur u l-vettura

filwaqt li l-appellant sofra griehi gravi.

konfront taz-zewg sewwieqa.

Quddiem l-Ewwel Qorti xehdet WPS 301 L. Vella permezz tal-procedura tal-

Gie prezentat full road traffic accident report u skizz.

Il-prosekuzzjoni esebit

Xehed minn jeddu l-imputat

Edward Farrugia Cross li prezenta Case Summary mahruga mill-isptar Mater Dei u sett ta'

ritratti a fol 47 sa 52 u stampa ta' mutur a fol 53.

Giet prezentata kopja ta' sentenza moghtija

mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili nhar is-7 ta' Ottubru, 2015 fl-ismijiet 'Kevin Yalcin

Gew prezentati numru ta' ritratti ta' screenshots tal-filmat immarkati bhala Dok KL1

3 L-istills li jidhru a fol 54 u 55 huma lkoll immarkati bhala Dok EZ3.

Illi l-ewwel aggravju tal-appellant jirrigwarda l-apprezzament zbaljat tal-provi

maghmul mill-Ewwel Qorti bil-konsegwenza li l-Ewwel Qorti sabet htija fil-konfront

tieghu meta din il-htija ma kelliex tinstab u ma setghetx ragonevolment tinstab.

irritenew il-Qrati ta' Malta, din il-Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-

provi maghmul mill-Ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzjoni li dik il-Qorti setghet

ragonevolment u legalment tasal ghal konkluzjoni li waslet ghaliha.

Illi kif

ikkunsidrat fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt.

'Issa hu principju ormaj stabilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti (kemm fil-kaz ta' appelli

minn sentenzi tal-Qorti tal-Magistrati kif ukoll fil-kaz ta' appelli minn verdetti w sentenzi

tal-Qorti Kriminali) li din il- Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul

mill-Ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzzjoni li dik il-Qorti setghet ragonevolment u

legalment tasal ghall-konkluzzjoni li waslet ghaliha.

Fi kliem iehor, din il-Qorti ma

tirrimpjazzax id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi ezercitata mill-Ewwel Qorti, izda

taghmel apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l-Ewwel Qorti kienetx

ragjonevoli fil-konkluzzjoni taghha.

Jekk izda din il-Qorti tasal ghall-konkluzzjoni li l-Ewwel

Qorti fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment tasal ghall-konkluzzjoni li

waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura mpellenti, sabiex din il-

Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni w konkluzzjoni (ara f'dan is- sens "inter alia" l-Appelli

Kriminali : "Il-Pulizija vs. Raymond Gil et.6" ; "Ir-Republika ta' Malta vs. George

Gaunt 7" ; "Il-Pulizija vs. Carmel sive Chalmer Sweidan"; "Il-Pulizija vs. Anthony

(Emfazi mizjuda u dati tas-sentenzi citati jinsabu fin-noti ta'

qiegh il-pagna)

Il-Qorti kompliet tikkunsidra:

'Illi appropozitu , din il-Qorti tirriferi ghal dak li nghad minn LORD CHIEF JUSTICE

WIDGERY fil-kawza "R. v. Cooper"10 (in konnessjoni mal-artikolu tal-ligi Ingliza s. 2 (1)

(a) tal-Criminal Appeal Act, 1968) (Dettalji dwar din il-kawza kif citata is-sentenza

citata jinstabu aktar l-isfel fin-noti ta' qiegh il-pagna):-

5 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-12 ta' Frar, 2009 (Appell numru 273/2008) 6 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-12 ta' Mejju, 1994; 7 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-14 ta' Frar 1989; 8 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-31 ta' Mejju 1991; 9 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-31 ta' Mejju 1991; 10 [1969] 1 QB 276

(Ara wkoll BLACKSTONE'S CRIMINAL PRACTICE11).

(Referenza tinsab aktar l-isfel fin-noti ta' qiegh il-pagna)

L-istess Qorti fl-istess sentenza12 kompliet tikkunsidra li:

'Illi fl-appell kriminali fil-kawza fl-ismijiet : "Ir-Republika ta' Malta vs. Ivan Zahra"13,

inghad illi :-

"Fi kliem iehor , l-ezercizzju ta' din il-Qorti fil-kaz prezenti u f'kull kaz iehor fejn l-appell

ikun bazat fuq apprezzament tal-provi , huwa li tezamina l-provi dedotti f' dan il-kaz , tara

jekk , anki jekk kien hemm versjonijiet kontradittorji – kif normalment ikun hemm – xi wahda

minnhom setghetx liberament u serenament tigi emmnuta minghajr ma jigi vjolat il-

principju li d-dubju ghandu jmur favur l-akkuzat , u jekk tali versjoni setghet tigi emmnuta

w evidentement giet emmnuta .… , il-funzjoni , anzi d-dover ta' din il-Qorti huwa li

tirrispetta dik id-diskrezzjoni u dak l- apprezzament".

(Dettalji dwar din il-kawza kif

citatati fis-sentenza citata jinsabu aktar l-isfel fin-noti ta' qiegħ il-paġna)

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant jissottometti li matul is-smiegh ta' dawn il-proceduri kellu jirrizulta li

ghalkemm ix-xufier tal-karozza tal-linja pruvat tixhet it-tort ghall-incident fuq l-

appellant, ghandu jirrizulta li l-istess xufier kellha effettivament ragunijiet ulterjuri

ghalfejn pruvat tixhet it-tort fuq l-esponent u dan primarjament stante li fuq

ammissjoni tax-xhud, kienet hi li ttawlet ghal Keith Valletta u konsegwentement

indikatlu biex johrog mis-side road meta din ammettiet ukoll li ma kinitx rat lill-

esponent gej minn warajha bil-mutur u ghalhekk din kellha kull interess li tixhet it-

11 (1991) , p. 1392 12 Fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt.

J. Agius) Vs Guzeppi Bilocca' deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-12 ta' Frar, 2009 (Appell Kriminali Numru: 273/2008) 13 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-1 ta' Dicembru 1994;

tort fuq l-appellant biex tezimi ruhha minn dik li setghet titqies in-nuqqas taghha li

tindika lil Keith Valletta biex dan johrog ghat-triq principali meta hija ma kinitx rat lill-

Illi din il-Qorti tibda billi taghmel referenza ghax-xhieda ta' Josianne Buttigieg Vella ta' nhar

id-dsatax (19) ta' Lulju tas-sena elfejn u sittax (2016) fejn xehdet li 'Jien kont għaddej

bil-bus għax kont xogħol, u ġejja minn Ħal Ghaxaq sejra direzzjoni lejn il-Belt.

Jiġifieri hawnhek hawn il-mitħna u rajt il-lights weqfin.

Ħdejn il-mitħna eżatt

hawnhekk hawn side street u waqaft biex ma nagħlaqx it-triq peress li rajt it-traffiku wieqaf.

Sadanitant qieghda wieqfa jien, minn din in-naħa ma kien ġej xejn.'

Spjegat li 'Jien waqaft

ghax kien hemm it-traffiku biex ma nagħlaqx it-triq, kien hawn karozza hamra hawnhekk

wieqfa, ittawwal in-naħa l-oħra ma kien ġej ħadd, din in-naħa ma kien ġej ħadd, f'daqqa

waħda kif gie biex dar, mutur.'

Tghid li tal-karozza l-hamra hareg bil-mod izda tal-

mutur jigifieri l-appellant gie bis-sahha, tghid dan peress li kienet ghada kif

Tghid ukoll li tal-mutur kien 'wrong side'.

Min-naha l-ohra l-appellant fl-appell tieghu jissottometti li skont l-iskizz it-triq in

kwistjoni kellha wisa' ta' 8.2m li hi wisa' li tikkonferma li nofs it-triq kellha wisa' ta'

circa 4.1m u li b'hekk tippermetti li mutur jibqa' fuq l-istess karreggjata ta' fejn kien

hemm tal-linja li bejn wiehed u iehor jghid li ghandha wiesa ta' 2.54m li jghid li

jirrizulta mir-referenza ghad-dettalji li jinsabu ndikati fuq is-sit elettroniku li huwa

jaghmel referenza ghalih fl-appell tieghu ta' buses li gew introdotti Malta.

Din il-Qorti tibda' biex tikkunsidra li ghalkemm skont l-iskizz prezentat a fol 12

jirrizulta li kif jissottometti l-appellant it-triq hija ta' wiesa ta' 8.2m, ma ngabet l-ebda

prova quddiem l-Ewwel Qorti ta' kemm hi wiesa il-karozza tal-linja u ghalhekk l-

appellant ma setghax fi stadju ta' appell jressaq prova gdida ossia billi jaghmel

referenza ghal sit elettroniku meta dawk il-provi ma kienux quddiem l-Ewwel Qorti.

Madankollu fl-ewwel lok, din il-Qorti tikkunsidra li karozza tal-linja hija aktar

wiesgha u gholja minn vetturi ohra u fit-tieni lok, l-Ewwel Qorti setghet tiddeciedi

fuq dak li ngib quddiemha, ossia xhieda, filmat tac-CCTV, ritratti u screenshots tal-

Din il-Qorti sejra aktar il'quddiem f'din is-sentenza tikkunsidra jekk

mill-provi esebiti jirrizultax jekk l-appellant kienx qieghed ghaddej fuq il-karreggjata

fid-direzzjoni li kien qieghed isuq fiha jew dik opposta.

Ikkunsidrat;

Illi meta xehed l-appellant Edward Farrugia Cross fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-

sena elfejn u sbatax (2017) spjega li 'Kont ghaddej bil-mutur, fis-sens kont qed nislowja

Ghaddejt minn magembu u ezatti x'hin wasalt magemb il-kabina,

nara x-xufiera tghajjat.'

Xehed li kien qieghda jaghmel 'filtering', jghid li kien hemm

traffiku wieqaf ghax kien hemm traffic lights homor.

Xehed li quddiem il-karozza tal-

Linja kien hemm traffiku wieqaf.

gara l-impatt, qabel ma gara l-impatt, rajt il-karozzi weqfin.

Fil-fatt kont qed 'nislowja'.'

Jikkonferma wkoll li kien jaf li hemm side street.

Mistoqsi 'Kont taf li qed taqla'?

taqla' minn wara tal-linja taf.'

Wiegeb 'Li qed naqla' tal-linja naf.'

Mistoqsi 'U li qed taqla'

fil-vicinanza ta' side street, taf ukoll.

Naqblu?' wiegeb 'Imma s-side street kelha tkun

maghluqa b'tal-linja.'

Mistoqsi 'Jigifieri meta qbiztha rajtha li kienet ilha wieqfa, jew waqfet

u qbiztha mill-ewwel?' wiegeb 'Le, tal-linja kienet wiqfa diga' x'hin jien kont gej minn

Jiena komplejt bil-mod, filtering, sakemm nigi ghal mat-traffic lights, biex umbghad

Jghid li kien qieghed jaghmel 'Careful filtering' u li kien

ghaddej b'sebgha u ghoxrin (27) kilometru fis-siegha.

Illi mill-filmat jirrizulta li ma kienx hemm traffiku wieqaf qabel ma sehh l-incident.

In oltre, din il-Qorti taqbel mal-Ewwel Qorti fejn ikkunsidrat li 'Meta wiehed jezamina

l-filmat li gie ezebit jidher li x-xufier tal-linja vera waqfet biex ma tostakolax it-traffiku li gej

mis-side road li minnha hareg Keith Valletta, fil-fat jidher Keith Valletta jigbed ghal-lemin biex

jikkwartja u jdur lejn id-direzzjoni ta' Bubaqra, Iż-Żurrieq u hemmhekk jigi Edward Farrugia Cross bil-

konsegwenza li jkun hemm impatt f'nofs it-triq.

F'dik it-triq ma' hemmx linji tat-triq izda

Edward Farrugia Cross kien ghaddej pjuttost lejn in-nofs, u dan ladabra kien qieghed jaqbez karozza

tal-linja li hija karozza pjuttost wiesgha.'

Din il-Qorti izda tosserva li kif ikkunsidrat mill-filmat, fit-triq in kwistjoni ma

hemmx linja li tiddividi karrreggjata mill-ohra u l-angolu tal-kamera skont il-filmat

prezentat jaghti x'jifhem li l-appellant kien ghaddej aktar lejn in-nofs tat-triq.

Josianne Buttigieg Vella fix-xhieda taghha quddiem l-Ewwel Qorti moghtija fid-dsatax (19)

ta' Lulju tas-sena elfejn u sittax (2016) b'referenza ghas-sewwieq tal-mutur, ossia l-

appellant li kien ghaddej 'wrong side' fejn mistoqsija in kontro-ezami 'Issa t-triq fuq in-

naħa tal-lemin tiegħek, jiġifieri minn fejn hemm il-lane l-oħra, naqblu li kien hemm, għax it-

triq hija pjuttost wiesgħa f'dik il-biċċa, naqblu li kien hemm spazju biżżejjed kemm biex

għaddi l-mutur u l-karozza li ġejja...' wiegbet 'Ma tantx.

Jien bil-bus kont mhux b'karozza.'

Biss pero', din il-Qorti mill-filmat li gie prezentant tasal ghal konkluzjoni fuq bazi ta'

minghajr dubju dettat mir-raguni kif mistenni minnha fil-kamp penali li l-appellant

kien ghaddej fuq il-karreggata l-opposta u li allura naqas milli jzomm fuq in-naha

L-appellant jissottometti li ghalkemm ma hemmx linji li jaqsmu z-zewg karreggjati,

'għandu pero jirrizulta li bejn iz-zewġ karreġġjati, lejn in-naħa tan-nofs tat-triq, it-tarmac

jidher li kien aktar skur u u li l-esponent kien ghadda mill-mutur tiegħu fuq in-naħa tla-

karreġġjata tiegħu meta għadda minn mal-karozza tal-linja tant li għadda fuq in-naħa ta'

ġewwa tal-parti fejn hemm it-tarmac aktar skur.Kien ikun biss li kieku l-esponent kien fuq in-

naħa esterna tat-tarmac skur li kien ikun jista' jitqies li kien kiser fuq in-naħa l-oħra tat-triq

izda dan ma kienx il-kaz.'

Din il-Qorti fliet il-filmat pprezentat u nnutat li f'xi waqtiet jidhru anke ftit qabel ma

sehh l-incident, vetturi gejjin mid-direzzjoni opposta li kienu ghaddejjin fuq l-istess

parti tat-triq jew kwazi l-istess punt fejn ftit tal-mument wara kien ghaddej il-mutur,

pero' ma tistax tikkonkludi b'certezza morali li l-appellant ma kienx ghaddej mill-

karreggata tad-direzzjoni li kien sejjer fiha.

Ghalhekk abbazi tal-principju in dubio

pro reo sejra tirriforma s-sentenza billi tirrevoka dik il-parti fejn sabet htija tal-hames

(5) akkuza u sejra konsegwentement tillibera lill-appellant mill-hames (5) akkuza.

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant jissottometti li l-Ewwel Qorti erronjament ikkunsidrat li l-appellant

kien ghamel manuvra ta' overtaking u mhux filtering meta huwa ma baqax wara l-

karozza tal-linja meta din waqfet.

Illi l-appellant jissottometti li l-manuvra li ghamel

l-appellant ma setghetx titqies bhala ekwivalenti ghal overtaking ghax il-karozza tal-

linja mhux biss kienet wieqfa fil-mument li hu ghadda minn hdejha izda kienet

sahansitra tefghet fil-genb tant li kienet kwazi giet bi dritt il-bankina.

L-appellant jissottometti li kellu jitqies li qieghed jaghmel manuvra korretta ta'

filtering meta huwa baqa' ghaddej u ma waqafx wara l-karozza tal-linja proprju

Jissottometti li l-Ewwel Qorti kienet tkun

korretta fil-konkluzjoni dwar overtaking li kieku l-appellant ghadda lil karozza tal-

linja waqt li din kienet miexja jew kieku kienet qed tostakola l-karreggjata kollha.

Illi fil-filmat jirrizulta li tal-linja kienet ghadha kif waqfet mal-gemb tat-triq ftit tas-

sekondi qabel ma deher il-mutur u sehh l-impatt.

Ma jirrizultax li kien hemm traffiku

wieqaf u ghalhekk ma jirrizultax dak li kien qieghed jaghmel l-appellant kien

Lanqas ma jirrizulta li l-appellant naqqas l-ispeed jew li kien ghaddej

b'kawtela u dan tenut kont tal-fatt li kien jaf li hemm side street tant li l-appellant

Edward Farrugia Cross

jghid li din is-side street kellha tkun maghluqa b'tal-linja,

evidentement din ma kinitx u ghalhekk l-appellant ikkalkula erronjament.

osservat l-Ewwel Qorti il-fatt li ma hemmx sinjal ta' 'no overtaking' ma jfissirx li tista'

taqbad u taqbez.

Dak li jirrizulta car huwa li t-triq in kwistjoni hija maghmulha minn

zewg karreggjati, wahda fuq kull naha fejn ma hemm l-ebda sinjal li jiddividi

karreggata minn ohra biss pero' f'kull karreggata huwa mistenni li tghaddi vettura

wahda u ghalhekk la darba kien hemm karozza tal-linja u l-appellant li ghadda ma

gemba, fil-fehma ta' din il-Qorti dan huwa klassifikat bhala overtaking anke jekk il-

karozza tal-linja kienet ghada kif waqfet.

Kif tajjeb osservat l-Ewwel Qorti 'Il-punt kollu ta' din il-kawza hu jekk ix-xufier tal-

mutur Edward Farrugia Cross, kellux id-dritt li jaqla' lil tal-linja f'dik ic-cirkostanza u jekk il-

manuvra tieghu f'dik ic-cirkostanza dak in-nhar kenitx wahda ta' filtering jew overtaking.

L-

ufficcjal prosekutur jghid li fit-triq ma kienx hemm sinjali ta' no overtaking.

IL-Qorti ma

taqbilx ma' dan l-argument, l-overtaking ma jistax isir kif gie gie, u cioe' ladarba m'ghandekx

sinjal ta' no overtaking allura tista' taqbad u taqbez il-karozzi bl-addocc, fis-sewqan u fit-triq

dejjem irid ikollok il-proper look out u kull sewwieq irid jara li l-manuvra li se jaghmel hija

wahda sigura kemm ghalih innifsu u kemm ghal haddiehor.'

Din il-Qorti taqbel ukoll mal-

Ewwel Qorti fejn ikkunsidrat li 'Huwa car li Edward Farrugia Cross ma kienx qed jezercita

Huwa ra li tal-linja kienet wiefqa u imissu waqaf warajha jew

maghha ezatt mhux baqa' gej.'

In oltre, kien l-appellant stess fejn minkejja f'xi waqtiet fix-xhieda tieghu jghid li dak

li kien qieghed jaghmel kien 'filtering', jghid ukoll 'Li qed naqla' tal-linja naf.' u li

'Imma s-side street kellha tkun maghluqa b'tal-linja.' u ghalhekk jikkonferma li kien

qieghed jaqla' lil karozza tal-linja izda li haseb li s-side street kienet maghluqa b'tal-

linja, meta evidentement din ma kinitx.

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant jissottometti wkoll li l-Ewwel Qorti kkonkludiet li l-appellant messu

baqa' wara l-karozza tal-linja meta din waqfet u dan minkejja li mill-filmat ta' cctv

kellu jirrizulta li din il-karozza tal-linja mhux biss kienet waqfet izda kienet tefghat

fil-genb u b'mod inklinat, b'mod li ppermetiet lill-esponent sabiex jibqa' ghaddej

Din il-Qorti

taqbel mal-Ewwel Qorti f'dan ir-rigward u dan specjalment minhabba l-fatt li kien

In oltre, l-appellant ma kellux jibqa' ghaddej ma

gemb tal-karozza tal-linja li kienet ghada kif waqfet u li ghalhekk certament li ma

setghax jiddetermina x'kienet ir-raguni li l-karozza tal-linja kienet wieqfa.

L-appellant jghid li kien is-sewwieq l-iehor Keith Valletta li kellu jitqies li meta kiser ghal

fuq il-main road huwa kiser b'mod traskurat u inkorrett u dan ghaliex skont l-

appellant is-sewwieq l-iehor qata' angolu kwazi b'mod dritt minflokk b'mod angolat

u li kien ghalhekk li spicca dahal fuq l-appellant head on meta l-vettura tieghu ma

kinitx ghada waslet ghal fuq il-karreggjata opposta proprju ghax kiser l-angolu hazin

u baqa' hiereg b'mod kontinwu flokk waqaf bi dritt il-karozza tal-linja flokk baqa'

Dwar l-angolu li bih il-vettura l-hamra daret, din il-Qorti la darba l-filmat juri

perspettiva wahda ma tistax tiddetermina jekk dak li l-appellant qieghed jikkontendi

ossia li Keith Valletta kiser angolu hazin huwiex il-kaz.

Din il-Qorti biss pero' kif sejra

tikkunsidra aktar il-quddiem issib li s-sewwieq tal-karozza l-hamra ossia Keith Valletta

kien traskurat fis-sewqan tieghu meta strah fuq 'go ahead' moghti mis-sewwieqa tal-

karozza tal-linja meta ma kellux vizwali ta' x'kien hemm ma gemb jew wara l-

karozza tal-linja.

Din it-traskuragni hija anke kkonfermata mal-fatt li meta hareg

minn din it-triq sekondarja huwa ma lemahx il-mutur u lemhu biss mal-impatt.

Ikkunsidrat;

L-appellant jissottometti wkoll 'Illi għandu jirrizulta wkoll li l-istess xufier tal-bus

ikkonfermat ukoll li effettivament mid-direzzjoni opposta ma kien ġej ebda traffiku peress li

kien hemm red lights aktar 'il quddiem - raġuni li tispjega għalfejn l-esponent, meta ra lill-

bus titfa' fil-ġenb, għażel jibqa' għaddej, mhux biss għaliex kellu bizzejjed spazju li jgħaddi fl-

istess karreġjata tal-bus izda anki għaliex minn faċċata ma kien gej ebda traffiku'.

L-

appellant jghid li dan il-fatt ma giex ikkunsidrat mill-Qorti.

Jghid li kien proprju

ghax tal-linja tefghet mal-gemb u minn faccata ma kien gej ebda traffiku li kien

korrett fic-cirkostanzi li jibqa' jsuq minn ma gemb il-bus u mhux jieqaf warajha.

Wiehed setgha jakkolja dan l-argument li kieku t-triq kienet aktar wiesgha u f'kaz li

ma kienx hemm side street daqstant vicin u li kieku l-appellant accerta ruhu li l-

karozza tal-linja kienet wieqfa u li ma kienx hemm perikli u allura mhux li wieqfa

biex iccedi lil vettura li kienet fuq it-triq sekondarja.

L-appellant kellu jkun kawt fis-

sewqan tieghu u kellu ghalhekk jieqaf wara tal-linja jew hdejha u mhux jibqa'

ghaddej bl-istess velocita.

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant jissottometti wkoll li Keith Valletta fix-xhieda tieghu kkonferma li baqa'

hiereg mis-side road ghal fuq il-main road minkejja li l-karozza tal-linja li kienet waqfet

fit-triq principali kienet qed tostakolalu l-vizwal tal-istess triq minn fejn kien gej bil-

Illi meta xehed Keith Valletta fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u sbatax

(2017) in kontroezami spjega wkoll li 'Harist lejn tal-linja, ix-xufiera tal-linja, u bhal

speci x'hin 'acknoweledgjatni' biex nghaddi, cedietli, waqfitli biex nohrog, bdejt il-manuvra

biex nikser il'fuq.'

Jghid li aghfas il-brake x'hin hass id-daqqa ghax ma rahx.

'bbrekjajt x'hin ovvjament kien l-impatt.

Jigifieri ma bqajtx ghaddej ovvjament.'

kif ma rax il-mutur, jghid 'Ghax ma kienx ghaddej bi speed baxx.

U ovvjament kien hemm

il-kabina tal-linja tax-xufiera.'

Mistoqsi dwar il-vizwal, wiegeb li 'Wara tal-linja ma

Ma kontx qed nara, ghax tal-linja kienet twila.'

Din il-Qorti tqis illi la darba Keith Valletta ma kellux vizwal u anke jekk l-ebda vettura

jew f'dan il-kaz mutur ma kellha taqbez tal-linja, Keith Valletta kellu

prekawzjonijiet kollha inkluz illi ma jiehux ir-riskju li johrog minn quddiem il-

karozza tal-linja b'fiducja ghamja f'din it-terza persuna ossia s-sewwieqa tal-linja

meta huwa ma setghax jara b'ghajnejh dak li kien hemm ma gemb jew wara l-

karozza tal-linja li kienet tinstab fit-triq principali kantuniera mat-triq sekondarja li

minnha ried johrog.

In oltre, minkejja li jirrizulta li Keith Valletta ma qabadx u qasam

minn fuq is-sinjal 'stop', anzi baqa' jistenna sakemm waqfet il-karozza tal-linja u

taghtu l-'go ahead', huwa kellu jkun ferm kawt bil-mod ta' kif jimmanuvra ghat-triq

principali mhux biss tal-mument ta' meta jista' jipprocedi mill-istop izda anke tal-

mod ta' kif ghandu jimmanuvra meta qieghed jaqsam ghal karreggata l-aktar 'il

Ghalkemm din il-Qorti mhijiex tghid li vetturi jew f'dan il-kaz mutur saq

b'mod korrett meta ma stenniex wara l-karozza tal-linja, vetturi li johorgu minn side

street kellhom jahsbu ghall-eventwalita ta' nuqqas da parti ta' vetturi jew f'dan il-kaz

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant jissottometti wkoll li Keith Valletta lanqas ghafas il-break qabel mal-

vettura tieghu laqtet il-mutur misjuq mill-appellant tant li baqghet timxi il' quddiem

Keith Valletta fis-seduta ta' nhar it-tletin (30) ta'

Marzu tas-sena elfejn u sbatax (2017) mistoqsi in kontro-ezami:

'Avukat: Fil-mument illi inti rajt il-karozza l-ohra, il-mutur l-iehor gej, ghamilt xi break

Hawn, ibbrejkjajt?

Xhud: Brejkjajt x'hin hassejt id-daqqa bazikament ghax ma rajtux.

Avukat: Jekk nghidlek li fil-fatt il-karozza wara l-impatt ma waqfitx mal-impatt imma

baqghet miexja iktar il'quddiem tiftakar?

Il-karozza bl-ADSL ukoll.

Avukat: Issa, u li fil-fatt baqghet miexja ghaliex inti bbrejkajt wara li sar l-impatt?

Xhud: Pero' jiena bbrejkjajt x'hin ovvjament kien l-impatt.

Jigifieri ma bqajtx ghaddej

ovvjament.

miexi tul ta' karozza.

Ara taqbilx mieghi,

tikkonferma li wara li sehh l-impatt, bqajt miexi bejn wiehed u iehor tul ta' karozza?

Bqajt

Jien ovvjament kif ghidt, x'hin rajtu bhal speci nhsadt u r-reaction time

ovvjament sakemm tibbrejkja u tieqaf il-karozza, jkun hemm certu tul.'

Ghalkemm din il-Qorti tifhem li bil-hasda Keith Valletta u bejn meta ghafas il-brake ghal

meta waqfet il-karozza kien hemm distanza qasira, din il-Qorti hija tal-fehma li Keith

lemah lil mutur f'mument aktar kmieni.

jissottometti kalkolu

approssimattiv tal-velocita' li l-appellant kien ghaddej biha ma gemb il-karozza tal-

linja bbazat fuq it-tul tal-karozza tal-linja, tul skont l-appellant mehud minn fuq sit

elettroniku u li ma ngabx quddiem l-Ewwel Qorti fejn ikkalkula li ghaddiet sekonda

u nofs biex l-appellant ghadda t-tul tal-karozza tal-linja u li ghalhekk skont l-

appellant iwaslu ghal 21.6km fis-siegha.

Din il-Qorti tikkunsidra li setgha jkun biss espert li jasal ghal velocita' li kien ghaddej

biha l-appellant u ghalhekk la l-appellant u hadd iehor ma setgha jasal ghal velocita'

li l-appellant kien ghaddej biha u dan anke in vista li ma ngabitx prova quddiem l- 25

Ewwel Qorti tat-tul tal-Karozza tal-Linja.

Ghalhekk is-sottomissjoni tal-appellant li

skont kalkoli maghmulha minnu meta ha t-tul tal-karozza tal-linja abbazi ta' dettalji

provduti fuq sit elettroniku u mhux abbazi fuq provi migjuba quddiem l-Ewwel

Qorti tmur lil hinn minn dak li kellha quddiemha l-Ewwel Qorti.

Minkejja li l-

Ewwel Qorti kkunsidrat li l-appellant kien ghaddej b'velocita ta' aktar minn sebgha u

ghoxrin (27) kilometru fis-siegha li huwa xehed, l-appellant ma nstabx hati ta'

velocita' eccessiva tant li lanqas gie akkuzat b'tali imputazzjoni, bhal kif lanqas Keith

Valletta ma jirrizulta li saq minn fuq l-istop sign b'velocita' eccessiva.

F'dak il-kaz, il-

konsegwenzi kienu jkunu hafna aktar serji.

Fil-kamp penali, kull sewwieq iwiegeb

ghall-agir tieghu indipendentement tal-agir tas-sewwieq l-iehor, sakemm ir-

responsabbilta' ma tkunx unikament tas-sewwieq l-iehor.

ikkunsidrat jirrizulta li hemm nuqqas ossia traskuragni fis-sewqan taz-zewg

sewwieqa.

Din il-Qorti qieghda tilqa' dan l-aggravju limitatament abbazi tal-kunsiderazzjonijiet

maghmulha minn din il-Qorti.

Ikkunsidrat;

Illi t-tieni aggravju jirrigwarda punti legali u gurisprudenzjali li l-Ewwel Qorti

naqset milli tapplika minkejja l-applikabilita' u relevanza tal-istess punti.

L-appellant ghamel referenza ghar-regolamenti 76 u 82(1) li l-appellant isejhilhom

artikoli tal-Legislazzjoni susidjajra 65.11 imsejjha 'Regolamenti dwar il-vetturi bil-

Liema regolamenti jaqraw kif isegwi:

Triq prinċipali hi dik li t-traffiku kollu li jkun għaddej minnha jkollu d-dritta għas-

sewqan u t-traffiku fit-toroq kollha li jagħtu għaliha għandhom jagħmlu l-wisa' lil dak tat-triq

prinċipali, iżda d-driver ta' kull vettura sew fi triq prinċipali sew f'waħda sekondarja għandu

joqgħod attent il-ħin kollu u għandu jieħu l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa f'kull

'82(1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tar-regolament 84, meta żewġ vetturi jkunu resqin

lejn xulxin f'salib ta' toroq tal-istess importanza, id-driver tal-vettura bil-mutur li għandu

mal-lemin tiegħu l-vettura bil-mutur l-oħra, għandu jħalli din il-vettura l-oħra jgħaddi.

driver ta' vettura li jkun ġej minn triq sekondarja għal triq prinċipali għandu jħalli jgħaddi t-

traffiku tat-triq prinċipali.'

L-appellant jissottometti li l-oneru principali kellu jitqies li kien dak tas-sewwieq

Keith Valletta tenut kont li dan kien hiereg minn side street ghal fuq triq principali.

din il-Qorti hija tal-fehma li kieku l-appellant ma kienx qieghed jaqla' tal-linja,

jigifieri li kieku l-Qorti kellha sitwazzjoni quddiema fejn il-karozza tal-Linja baqghet

issuq, u l-appellant baqa' jsuq warajha minghajr ma pprova jaqbizha u Keith Valletta

iddeciedi li johrog mis-side street, f'dak il-kaz din il-Qorti kienet taqbel li t-tort hu

unikament ta' Keith Valletta.

Pero' dan mhuwiex il-kaz li l-Ewwel Qorti u li din il-Qorti

ghandha quddiema.

Keith Valletta kien qieghed jistenna fuq l-istop sign u kien biss meta

il-karozza tal-linja waqfet u ghamlitlu sinjal li setgha jaqsam li huwa pproceda biex

Minkejja li kif ikkunsidrat din il-Qorti ssib li Keith Valletta huwa wkoll hati ta'

sewqan traskurat u dan in vista tal-obbligi tieghu bhala sewwieq li kien hiereg minn

triq sekondarja ghal fuq triq principali, dan ma jfissirx li l-appellant mhuwiex hati ta'

sewqan traskurat u dan tenut kont ta' kif ikkunsidrat huwa ma messu qatt ghadda

ma gemb il-karozza tal-linja meta kien hemm triq sekondarja li taghti ghat-triq li

kien ghaddej minnha daqstant vicin u meta l-karozza tal-linja kienet ghadha kif

waqfet u li allura ma setghax jiddetermina b'certezza r-raguni ghala l-karozza tal-

linja kienet wieqfa anke jekk din kienet vicin il-bankina.

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant issottometti wkoll li s-sentenza appellata injorat l-obbligi legali ta' min

Huwa ghamel referenza ghar-regolament 71 tal-

Legislazzjoni Sussidjarja 65.11 li jipprovdi:

Kull min ikun isuq vettura għandu, qabel ma jilwi kantuniera jew qabel ma jersaq

lejn salib it-toroq, imexxi bil-mod u jagħmel sinjal biex juri għal liema naħa bi ħsiebu jiġbed.

Illi l-appellant jissottometti li l-Ewwel Qorti erronjament ikkunsidrat li Keith Valletta ma

kienx hati ta' ebda nuqqas ta' proper lookout mentri l-gurisprudenzna dwar dan il-

punt tikkonferma li l-istess sewwieq kien hati ta' nuqqasijiet ta' osservanza ta' dawk

li kellhom jitqiesu li kienu l-obbligi magguri tieghu bhala sewwieq li kien hiereg

L-appellant jaghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet 'Kevin Yalcin

Din il-Qorti sejra ticcita partijiet minn din is-sentenza fejn gie

'Gie sodisfacentement stabbilit illi l-konvenut kien f'salib it-toroq, hiereg minn triq

sekondarja ghal fuq triq principali.

Fl-istop sign, huwa jafferma illi naqqas l-ispeed, u waqaf

biss meta ra l-mutur tal-attur gej ghal fuqu.'

ikkunsidrat li:

Ikkunsidrat ukoll:

'Huwa risaput li kull utilista tat-triq huwa tenut illi jzomm a proper look-out ghall- utilisti

Dan il-kuncett ta' proper look-out gie addottat mill-Qrati Inglizi fil-kawzi Newhaus N.D. vs

(Emfazi mizjuda)

Dik il-Qorti15 fost numru ta' kunsiderazzjonijiet, ikkunsidrat li:

14 Deciza mil-Prim'Awla tal-Qorti Civili nhar is-7 ta' Ottubru, 2015 (Rikors numru: 310/2007/JPG) 15 Fis-sentenza fl-ismijiet 'Kevin Yalcin (I.D 998500M) vs David Magri, deciza mil-Prim'Awla tal-Qorti Civili nhar is-7 ta' Ottubru, 2015 (Rikors numru: 310/2007/JPG)

'Madanakollu pero`, huwa fatt inkontestat li l-oneru tal-utent tat-triq laterali huwa aktar

gravuz minn dak tal-utent tat-triq principali ghaliex il-manuvra li jkun ser jaghmel, fiha

nnfisha, tiddisturba l-kors ordinarju tat-traffiku li jkun ghaddej mit-triq principali (Stagno

Ikkunsidrat ukoll li:

Huwa car allura li r-regoli tat-traffiku ixaqilbu nettament lejn it-tezi tar-rikorrenti l- oneru li

kellu l-intimat kien bil-wisq akbar minn dak tar-rikorrent fis-sens li kellu jkun l-istess intimat

li jcedi ghat-traffiku gej mit-triq principali u allura minn fejn kien gej r-rikorrent.

F'dik is-sentenza gie kkunsidrat ukoll li:

'Ghandu jizdied li meta l-konvenut iddecieda li johrog fit-triq principali huwa beda hiereg bil-

Meta l-konvenut iddecieda li johrog fit- triq principali

kellu jkun deciz u determinat, jqis li ma kienx hemm xkiel u jesegwixxi din il-manouvra mill-

bidu sal-ahhar minghajr perikolu ghalih u ghall- utilisti l-ohra tat-triq.'

Din il-Qorti taqbel li Keith Valletta ma setghax jitqies li kien jaf dak li kien qed jigri

madwaru ladarba il-karozza tal-linja ostakolatlu l-vista ta' naha wahda tat-triq anke

jekk kienet naha li Keith Valletta ma stenniex li ser jghaddi mutur meta il-karozza tal-

Linja waqfet fl-istess karreggati.

jkollu vizwali tajba u bizzejjed biex jaghtuh dak is-serhan tal-mohh li sejjer jaghmel

manuvra minghajr periklu.

Din il-Qorti biss pero' taghmilha cara li kif jixhed il-

filmat, Keith Valletta ma qabadx u saq minn fuq l-istop sign.

Kien hekk kif waqfet tal-linja

li huwa pproceda li jsuq.

Ikkunsidrat;

Illi l-Ewwel Qorti ikkunsidrat li:

'Il-Qorti tifhem li Keith Valletta hu u hiereg ftit li xejn seta' jkollu vizwali cara ta' vetturi li

setghu kienu qegdin jaqbzu lil tal-linja u dan peress li tal-linja hija karozza gholja.

Madankollu l-Qorti taqbel li Keith Valletta ghamel dak li f'cirkustanzi simili bonus paterfamilias

Ladarba l-karozza tal-linja waqfet biex iccedi u hu ra li ma kienux gejjin karrozi

mid-direzzjoni tax-xellug ghaliex kien hemm il-pelican lights homor seta' johrog mill-istop

sign sabiex imur fejn ghandu jmur.

Keith Valletta ezercita l-proper look out kollu li seta' jezercita'

Keith Valletta ma kellux ghalfejn ragonevolment jistenna li

kien se jigi mutur jaqbez lil tal-linja u jahbat mieghu.'

Din il-Qorti mhux daqstant taqbel ma din l-asserzjoni u dan peress li minkejja li kif

sewwa kkunsidrat l-Ewwel Qorti Keith Valletta ra li ma kienux gejjin karozzi mid-

direzzjoni tax-xellug ghax kien hemm pelican lights homor ma kellux ghalfejn

ragonevolment jistenna li kien se jigi mutur jaqbez lil tal-linja, jibqa' l-fatt li tal-linja

kienet qieghda tattilu l-vizwali u ghalhekk kellu jaqsam biss meta kellu l-vizwali

favurih u allura kellu l-obbligu sagrosant li jzomm proper lookout.

In oltre, il-karozza

kienet ghada kif waqfet u ghalhekk ma setghax ikollu dik ic-certezza li mhux ser

ikun hemm kaz ta' vetturi li jipprovaw jaqbzu lil tal-karozza tal-linja.

jnaqqas xejn mir-responsabbilta' tal-appellant li mhux biss saq il-mutur b'manjiera

F'dan ir-rigward, din

il-Qorti taghmel referenza ghar-regolament 184 tal-Kodici ghat-Traffiku fit-Triq

(Highway Code) li jipprovdi specifikament:

'TAQLAX VETTURI OĦRA meta tkun qed tavviċina:

• post ta' qsim għall-pedestrians, pelican crossing jew traffic lights;

• triq li tagħqad m'oħra;

• il-quċċata ta' għolja;

• post fejn il-livell tat-triq ikun se jitbaxxa u jerġa' jogħla f'daqqa.'

L-appellant ma messu qatt baqa ghaddej ma gemb tal-linja meta kien jaf li kien

hemm triq sekondarja li taghti fuq din it-triq li kien ghaddej minnha u meta din il-

karozza tal-linja kienet ghada kif waqfet, anke jekk skont l-appellant din kienet

Kif jipprovdi l-Kodici ghat-Traffiku fit-Triq (Highway Code) fir-

'Qatt taqla' vettura oħra qabel MA TKUN ĊERT li tista' tagħmel dan mingħajr periklu

għalik jew għal ħaddieħor.

Oqgħod attent speċjalment meta jkun qed jidlam jew ikun hemm

iċ-ċpar, għax huwa diffiċli ħafna li tikkalkula l-veloċità jew id-distanza.'

Din il-Qorti taghmel referenza wkoll ghar-regolament 74 li jipprovdi senjatament

ghal sewwieqa tal-muturi li:

Għandek tkun taf x'hemm warajk u fil-ġnub tiegħek qabel ma ddur.

Ħares warajk; uża l-

mirja li jkollok imwaħħlin.

Meta tkun qed taqla' queues tat-traffiku, oqgħod attent għall-

pedestrians li jkunu qed jaqsmu minn bejn il-vetturi u għal vetturi li ħerġin minn salib it-

L-appellant jammetti li huwa haseb li s-side street kienet maghluqa b'tal-linja, tant li

xehed fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u sbatax (2017) li 'Imma s-side

street kelha tkun maghluqa b'tal-linja.'

Din il-Qorti wkoll taqbel mal-Ewwel Qorti li

huwa ta' periklu kbir meta sewwieq jiddeciedi li jaghmel manuvra ta' overtaking

meta jkun hemm triq li taghqad ma ohra u skont l-Ewwel Qorti 'din is-sitwazzjoni l-

Kodici ghat-Traffiku fit-Triq isemmiha ghaliex tezisti sitwazzjoni fejn xi hadd li johrog minn

stop sign ghaliex ikun qed icedilu xi hadd jista' jqieghed hajtu fil-periklu jekk xi vettura ohra

tkun qed taqla' l-vettura li cediet kif gara f'din ic-cirkustanza.'

Din l-Qorti ghalkemm ma taqbilx kompletament mal-kunsiderazzjonijiet tal-Ewwel

Qorti li 'keith lia ghamel dak li kien mistenni minnu meta l-vettura tal-linja cedietlu biex

johrog' biss pero' taqbel li 'Edward Farrugia Cross minghajr proper look out u minghajr ma ta kaz

ir-regolamenti tat-traffiku kif issemma hawn fuq ghamel dak li ma kienx mistenni minnu, u

qabad jaqla l-vettura tal-linja bil-konsegwenza li wegga' ladarba kien hemm l-impatt mal-

Din il-Qorti ghar-ragunijiet kkunsidrati qieghda tilqa' limitatament it-tieni (2)

vettura ta' Keith Valletta.'

Ghalhekk din il-Qorti taqbel li l-Ewwel Qorti setghet legalment u ragonevolment

issib lill appellant hati tal-ewwel (1) u t-tieni (2) akkuza izda ghar-ragunijiet

kkunsidrati fl-ewwel aggravju sejra tirrevoka dik il-parti tas-sentenza tal-Ewwel

Qorti fejn sabet lill-appellant hati tal-hames (5) akkuza u sejra konsegwentement

tilliberah minn din il-hames (5) akkuza.

Kif ikkunsidrat, l-Ewwel Qorti kienet korretta meta sabet htija ta' sewqan traskurat

taht it-tieni (2) akkuza u dan fl-ambitu ta' dak ikkunsidrat li jaqa taht id-definizzjoni

ta' sewqan traskurat' moghtija fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Alfred Kabar'16

fejn gie kkunsidrat:

"Sewqan traskurat (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn,

jew li ma jilħaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq raġonevoli, prudenti, kompetenti

u ta' esperjenza.

Bhala regola l-ksur tar-regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non-osservanza

tad-disposizzjonijiet tal-Highway Code li jinċidu fuq il-mod jew il-kwalita' ta' sewqan ta' dak

li jkun, jammonta ukoll ghal sewqan traskurat.'

In oltre, din il-Qorti osservat li l-parti disposittiva tas-sentenza appellata ghamlet

referenza ghall-artikolu 328 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta minghajr ma ndikat

taht liema subartikolu kienet qieghda ssib htija.

Dan l-artikolu jaqra li:

'Kull min, b'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni

tiegħu, jew b'nuqqas ta' tħaris ta' regolamenti, jikkaġuna ħruq, jew jagħmel xi ħsara jew

iħassar jew jgħarraq xi ħaġa, kif imsemmi f'dan is-sub-titolu, jeħel, meta

jinsab ħati -

(a) jekk minħabba f'hekk tiġri l-mewt ta' persuna, il-piena stabbilita fl-artikolu 225;

(b) jekk minħabba f'hekk xi ħadd ibati offiża gravi fuq il-persuna, li tkun iġġib il-konsegwenzi

msemmijin fl-artikolu 218, il-piena ta' priġunerija għal żmien mhux iżjed minn sitt xhur jew

multa mhux iżjed minn elfejn tliet mija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu

16 Deciża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-6 ta' Mejju, 1997

(ċ) jekk minħabba f'hekk xi ħadd ibati offiża gravi mingħajr il-konsegwenzi hawn fuq

imsemmija, il-piena ta' priġunerija għal żmien mhux iżjed minn tliet xhur jew multa mhux

iżjed minn elf mija u erbgħa u sittin euro u disgħa u sittin ċenteżmu (1,164.69);

(d) f'kull każ ieħor, il-piena ta' priġunerija għal mhux iżjed minn tliet xhur jew il-

multa jew il-pieni tal- kontravvenzjonijiet:

Iżda fil-każijiet imsemmijin fil-paragrafu (d), ħlief meta l-ħsara tkun kaġunata fi proprjetà

pubblika, ħlief vettura bil-mutur, jistgħu jittieħdu proċedimenti biss bil-kwerela tal-parti

offiża:

Iżda wkoll meta jittieħdu l-proċedimenti msemmija fil-paragrafu (d) fir-rigward ta' ħsara

kaġunata fuq vettura bil-mutur, li tkun proprjetà pubblika, bil-kwerela tal-kap ta' dak id-

dipartment tal-Gvern li jkun inkarigat minn dik il-vettura, id-dispożizzjonijiet

tal-artikolu 374(d) ma għandhomx japplikaw għal dawk il-proċedimenti wara li l-kwerelant

ikun ikkonferma l-kwerela tiegħu bil-ġurament quddiem il-qorti u l-assenza tal-kwerelant

mill-qorti f'kull stadju tal-proċedimenti ma għandha bl-ebda mod taffettwa l-legalità tal-

proċeduri u lanqas ma tiġi kkunsidrata li tikkostitwixxi l-irtirar tal-kwerela.'

Mill-provi prodotti jirrizulta li la darba l-ewwel (1) akkuza kienet si tratta ta' hsarat

involontarji ghad-dannu ta' Keith Valletta u stante li l-hsarat ma gewx kwantifikati, hija

kienet qieghda ssib htija taht is-subartikolu (d) ta' dan l-artikolu.

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant ma pprezentax aggravju ad hoc dwar il-piena inflitta mill-Ewwel

Biss pero' tenut kont li din il-Qorti qieghda fl-ewwel lok tirrevoka dik il-parti

tas-sentenza tal-Ewwel Qorti fejn sabet htija tal-hames (5) akkuza u qieghda

minflokk tilliberah minn din l-akkuza u in vista anke tal-fatt li din il-Qorti

kkunsidrat in-nuqqasijiet kommessi mill-parte civile Keith Valletta, sejra ghalhekk

tikkunsidra jekk ghandiex tvarja l-piena nflitta mill-Ewwel Qorti.

Din il-Qorti wara li qieset id-dinamika tal-incident u l-provi prodotti ma thoss li

ghandha tnaqqas il-multa inflitta mill-Ewwel Qorti u dan in vista li l-multa inflitta

mill-Ewwel Qorti hija wahda ragonevoli fic-cirkostanzi anke meta tqies li din il-Qorti

mhijiex issib htija tal-hames (5) akkuza u li l-fatt li anke l-parte civile huwa hati ta'

sewqan traskurat ma jnaqqas mir-responsabbilta' tal-appellant.

In oltre, l-ordni tal-Ewwel Qorti ghall-iskwalifika tal-licenzja tas-sewqan ghal zmien

tmint' (8) ijiem huwa l-minimu li tipprovdi ghalih il-ligi taht l-artikolu 15(3) tal-

Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta, u sejra ghalhekk tikkonferma l-piena moghtija mill-

Ewwel Qorti fl-intier taghha.

Ghal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' limitatament l-appell kif

ikkunsidrat, u qieghda tirriforma s-sentenza appellata billi filwaqt li tikkonferma fejn

ma sabitx htija tat-tielet (3) u r-raba' (4) akkuzi u qieghda thassar dik il-parti tas-

sentenza fejn sabet htija tal-hames (5) imputazzjoni u qieghda minflokk tilliberah

mill-hames (5) akkuza u qieghda ghalhekk issib lill-appellant hati tal-ewwel (1) u t-

Din il-Qorti qieghda tikkonferma l-piena inflitta mill-Ewwel Qorti

kemm fil-kundanna ghal has ta' multa kumplessiva ta' mitejn ewro (€200) kif ukoll

fejn ordnat l-iskwalifika ta' kull licenzja tas-sewqan tal-appellant ghal tmint (8) ijiem

li tibda' ghaddejja minn nofs il-lejl ta' llum.


QORTI ĊIVILI – PRIM'AWLA

Rikors Ġuramentat Nru.: 852/2015 MH

Illum, 12 ta' Diċembru, 2018

Untours Insurance Agents Limited (C-5655) in rappreżentanza tas-soċjeta'

assiguratriċi estera QIC International LLC u Citadel Insurance p.l.c (C-

21550) kif surrogati fid-drittijiet tal-assigurata tagħhom One Productions

Sebastian Pellicano (ID No: 843613M) li jeżerċita l-kummerċ bl-isem ta' 'Casa

Completa'

permezz tiegħu espona:

Rat ir-rikors ġuramentat tas-soċjeta' attriċi tal-10 ta' Settembru 2015 li

"Illi s-soċjeta' One Productions Limited kienet sofriet danni kbar

b'riżultat ta' ingress ta' kwantita ta' ilma tax-xita fit-8 t'Ottubru, 2011 fl-

istudios tagħha fil-Marsa, liema danni komplew jiġu aggravati bl-ingress

u dħul ta' iżjed ilma tax-xita fis-serata u n-nofs ta' nhar ta' bejn il-15 u s-

Illi dan id-dħul ta' ilma kien ikkawżat mill-fatt illi x-xogħolijiet li kienu

saru mill-intimat fis-saqaf tal-istudios ma kinux ġew eżegwiti skond is-

sengħa u l-arti u/jew ma ġewx eżegwiti bl-utilizazzjoni ta' materjal

Illi għalhekk l-intimat huwa unikament responsabbli għad-danni kollha

hekk sofferti mis-soċjeta' One Productions Limited b'riżultat ta' dan id-

dħul tal-ilma u dan anke kif ċertifikat fir-rapport peritali rilaxxjat mill-

AIC Meilak Fenech Salerno illi kopja tiegħu qed tiġi hawn annessa bħala Dok.

Illi d-danni sofferti mis-soċjeta' One Productions Ltd kienu jikkonsistu

kemm fi ħsarat fil-proprjeta' immobbli nnifisha, u ċioe' l-binja tal-

istudios, kif ukoll fl-equipment, apparat u attrezzatura fl-intern tal-bini.

Illi s-soċjeta' One Productions Limited kellha fis-seħħ polza ta'

assigurazzjoni maħruġa mas-soċjetatjiet rikorrenti Untours Insurance

Agents Limited (C-5655) in rappreżentanza tas-soċjeta' assiguratriċi

tkopri ħsarat illi One Productions Ltd tista' ssofri fil-proprjeta' tagħha

(Polza ta' Assigurazzjoni Numru 544509842 – Commercial Combined

Illi d-danni sofferti mis-soċjeta' One Productions Ltd b'riżultat ta' dan l-

akkadut kienu jammontaw għas-somma ta' €57,985.11 u s-soċjetajiet

rikorrenti ħallsu lis-soċjeta' magħhom assigurata One Productions Ltd

l-policy excess.

is-somma ta' €50,620.61 u dan wara li tnaqqset is-somma rappreżentanti

Illi l-quantum ta' dawn id-danni ġew iċċertifikati mid-ditta ta' chartered

loss adjusters Hayes & Pike illi għax-xogħol tagħhom tħallsu s-somma

ta' €3,271.67 [vide Invoice hawn annessa bħala Dok.

Illi s-soċjetajiet rikorrenti ġew debitament surrogati fid-drittijiet tas-

soċjeta' One Productions Ltd għall-imsemmija somma ta' €50,620.61

[Surroga hawn annessa bħala Dok.

Illi għaldaqstant is-somma globali dovuta mis-soċjetatjiet rikorrenti fil-

konfront tal-intimat tammonta għal €53,892.28 (u ċioe' s-somma ta'

€50,520.61 imħallsa lill-assigurata tagħhom One Productions Ltd u li

għaliha

ta' €3,271.67

rappreżentanti l-loss adjusting / survey fees).

Illi l-intimat ġie interpellat diversi drabi sabiex iħallas din is-somma hekk

dovuta iżda huwa baqa' inadempjenti u għalhekk kellha ssir din il-kawża.

Jghid għalhekk l-intimat għaliex m'għandhiex din l-Onorabbli Qorti -:

prevja kwalsijasi dikjarazzjoni oħra talvolta meħtieġa u neċessarja,

tiddikjara illi l-intimat huwa unikament responsabbli għall-ħsarat

kollha kaġjonati fil-bini u l-apparat tas-soċjeta' One Productions

Limited li kienet assigurata mas-soċjetajiet rikorrenti;

tiddikjara in oltre illi l-intimat huwa unikament responsabbli biex

iħallas lis-socjetajiet rikorrenti s-somma globali ta' tlieta u ħamsin elf

tmien mija u tnejn u disgħin Ewro u tmienja u għoxrin ċenteżmu

(€53,892.28) konsistenti, in kwantu għas-somma ta' ħamsin elf ħames

mija u għoxrin Ewro u wieħed u sittin ċenteżmu (€50,520.61)

rappreżentanti d-danni

riżarċiti

lis-soċjeta' assigurata One

Productions Ltd taħt il-polza tal-assigurazzjoni fuq imsemmija u in

kwantu għas-somma ta' tliet elef mitejn u wieħed u sebgħin Ewro u

sebgħa u sittin ċenteżmu (€3,271.67) rappreżentanti l-loss adjusting /

survey fees imħallsa mis-soċjetajiet rikorrenti; u

tikkundanna lill-intimat sabiex iħallas lis-soċjetajiet rikorrenti l-

imsemmija somma ta' tlieta u ħamsin elf tmien mija u tnejn u disgħin

Ewro u tmienja u għoxrin ċenteżmu (€53,892.28).

Bl-ispejjeż kollha

inkluż dawk

ta'

Inibizzjoni preżentat

kontestwalment ma' dan ir-Rikors Ġuramentat u bl-imgħax legali sad-data tal-

ħlas effettiv kontra l-intimat li huwa minn issa nġunt għas-subizzjoni."

Rat il-lista tax-xhieda u d-dokumenti annessi mar-rikors ġuramentat.

Rat ir-risposta ġuramentata ta' Sebastian Pellicano tas-7 ta' Diċembru 20151 li

permezz tagħha ressaq dawn l-eċċezzjonijiet:

"Illi preliminarjament, it-talbiet attriċi huma preskritti ai termini tal-

Artikolu 2153 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta;

Illi fil-mertu u mingħajr preġudizzju għall-premess, it-talbiet tal-

kumpanniji attriċi huma infondati fil-fatt u fid-dritt u l-esponenti

jikkontesta bil-qawwa kollha illi huwa b'xi mod responsabbli għad-danni

reklamati mill-kumpanniji attriċi, u dan għas-segwenti raġunijiet:

a. Illi kif ser jirriżulta fil-mori tal-proċeduri odjerni u kif spjegat

f'aktar dettall fid-dikjarazzjoni tal-fatti li tifforma parti minn din

ir-risposta ġuramentata, l-esponenti, kien ġie inkarigat mill-

kumpannija One Productions Limited sabiex jeżegwixxi xogħolijiet

ta' riparazzjoni u waterproofing fuq parti mis-saqaf tal-istruttura

ta' corrugated asbestos sheeting preżenti fil-fond relattiv, liema

saqaf kien iddeterjorat u minnu kien jipperkola ammont sostanzjali

ta' ilma meta tagħmel ix-xita, liema xogħolijiet kienu għadhom

mhumiex kompluti fil-ġurnata li fiha allegatament seħħew id-danni

msemmija fir-rikors promotur u l-esponenti kien għadu ma ħariġx

is-certificate of completion relattiv u l-garanzija relattiva;

b. Illi inoltre, kif ukoll ser jirriżulta fil-mori tal-proċeduri odjerni u

kif spjegat f'aktar dettall fid-dikjarazzjoni tal-fatti li tifforma parti

minn din ir-risposta ġuramentata, il-kumpannija One Productions

Limited kienet tat struzzjonijiet lill-esponenti sabiex l-esponenti ma

jagħmilx xogħolijiet ta' waterproofing taħt l-outdoor units tal-

airconditioning system li kienu jinsabu fuq is-saqaf in kwistjoni u

infurmaw lill-istess esponenti li kienu ser iqabbdu lil persuna terza

eżerċenti l-kummerċ bl-isem "Mr. Montaigue", li kien il-persuna

inkarigat bix-xogħolijiet ta' waterproofing fuq parti oħra tal-istess

saqaf, sabiex din il-persuna "iddur bl-irqiq" l-ispazju ta' bejn

dawn l-outdoor units u s-saqaf de quo, u dan kontra l-parir tal-

istess esponenti li nforma lill-kumpannija One Productions Limited

illi kien konsiljabbli illi l-imsemmija outdoor units jiġu mgħollija

minn fuq is-saqaf sabiex l-esponenti jkompli għaddej bis-sistema

ta' waterproofing tiegħu minflok ma' din titħalla li ssir fi stadju

ulterjuri minn persuna terza;

c. Illi kif ukoll ser jirriżulta fil-mori tal-proċeduri odjerni, l-esponenti

kien addirittura, ftit ġranet biss qabel ma seħħet il-maltempata in

kwistjoni,

reġa ġibed

l-attenzjoni

tar-rappreżentanti

kumpannija One Productions Limited illi kien jeħtieġ illi jsir

xogħolijiet ta' waterproofing taħt l-imsemmija outdoor units u

f'dan ir-rigward, l-esponenti reġa għal darb'oħra ta' parir lir-

rappreżentanti tal-kumpannija One Productions Limited sabiex

dawn l-outdoor units jiġu elevati mil-livell tas-saqaf sabiex isir ix-

xogħol taħthom, iżda għal darb'oħra, għal raġunijiet illi jafuh

huma biss, ir-rappreżentanti tal-kumpannija One Productions

Limited irrifjutaw li dan isir u nfurmaw lill-esponenti illi fil-fehma

tagħhom ma kienx hemm il-ħtieġa ta' dan u li kienu ser jagħmlu xi

forma ta' paraqua sabiex jilqgħu għal xi eventwali ilmijiet;

d. Illi inoltre, minkejja illi l-kumpannija One Productions Limited

kienet ben konsapevoli tal-fatt illi x-xogħolijiet ta' waterproofing

kienu għadhom mhumiex kompluti, huma xorta waħda, frott l-

għaġla u b'negliġenza grassa, iddeċidew illi jagħmlu xogħolijiet

ta' finitura (finishings) u li jdaħħlu u jħallu equipment, apparat u

attrezzatura fl-intern tal-binja in kwistjoni;

e. Illi kien appuntu dan in-nuqqas da parti tal-kumpannija One

Productions Limited illi hija l-kawża diretta tad-danni li qed

jirreklamaw il-kumpannija attriċi, u dan kif ser jirriżulta fil-mori

tal-proċeduri odjerna;

f. Illi in ogni każ u mingħajr preġudizzju għall-premess, mhuwiex

minnu illi x-xogħolijiet eżegwiti mill-esponenti ma kinux eżegwiti

skont u s-sengħa u l-arti u/jew li ma ġewx eżegwiti bl-utilizzazzjoni

ta' materjal idoneu;

g. Illi għal kull buon fini u mingħajr preġudizzju għall-premess, l-

esponenti jirrileva illi din hija l-ewwel darba illi qegħdha tissemma

d-data tat-8 ta' Ottubru 2011 u, kif ser jirriżulta fil-mori tal-

proċeduri, l-ingress tal-ilma li tat lok għad-danni li l-kumpannija

One Productions Limited irreklamaw mill-kumpanniji assiguratriċi

tagħhom seħħ fil-lejl bejn il-15 u s-s16 ta' Ottubru 2011;

Illi konsegwentement, hija l-kumpannija One Productions Limited

(C12946) ta' A28B, Industrial Estate, Xlendi, Il-Munxar li, minħabba negliġenza,

traskuraġni, imperizja u nuqqas ta' diliġenza hija responsabbli għad-

danni minnha sofferti, u f'dan ir-rigward, l-esponenti jitlob bir-rispett illi

l-kumpannija One Productions Limited (C12946) għandha tiġi msejjħa

fil-kawża ai termini tal-artikolu 961 tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta

sabiex twieġeb għat-talbiet tal-kumpanniji attriċi;

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri permissibbli skont il-liġi.

Għaldaqstant, permezz tal-preżenti, l-esponenti jitlob bir-rispett illi dina l-

Onorabbli Qorti jogħġobha tiċħad it-talbiet tal-kumpanniji attriċi fil-konfront

tal-esponenti, bl-ispejjeż kontra l-istess kumpanniji attriċi li huma minn issa

id-dikjarazzjoni

nġunti in subizzjoni."

ġuramentata.

preskrizzjoni.

Rat illi waqt is-seduta tad-9 ta' Diċembru 2015 ġie deċiż li l-ewwel

jinstemgħu

il-provi dwar

l-eċċezzjoni preliminari

li tirrigwarda

Rat il-provi mressqa mill-partijiet dwar din l-eċċezzjoni.

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet skambjati bejn il-partijiet.

Rat illi l-kawża baqgħet differita għall-lum għall-provi dwar din l-

eċċezzjoni.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Ikkunsidrat:

Il-konvenut kien għamel xi xogħlijiet fis-saqaf tal-istudios ta' One Productions

Ġie allegat li f'żewġ okkażjonijiet f'Ottubru 2011 seħħet perkolazzjoni ta'

ilma tax-xita ġewwa l-istudios imsemmija li kkawżat ħafna danni u dan stante li

l-konvenut ma esegwixxiex tali xogħlijiet skont l-arti u s-sengħa u/jew uża

materjal mhux idoneu.

Is-soċjetajiet atturi kif surrogati fid-drittijiet ta' One

Productions Ltd qegħdin jitolbu lill-Qorti tiddikjara illi l-konvenut huwa

unikament responsabbli għall-ħsarat kollha kaġjonati fil-bini u l-apparat tas-

soċjeta' One Productions Ltd kif ukoll li tordna l-likwidazzjoni u l-ħlas tad-

danni fis-somma totali ta' €53,892.28.

Minn naħa tiegħu fil-mertu l-konvenut irrespinġa l-pretensjonijiet attriċi bħala

nfondati fil-fatt u fid-dritt.

Fost affarijiet oħra huwa qal li s-saqaf in kwistjoni

kien wieħed iddeterjorat u li għalhekk minnu kien jipperkola ilma meta tagħmel

Ix-xogħlijiet li dwarhom sar l-ilment kienu għadhom mhux lesti fil-

ġurnata li fiha seħħew l-allegati danni.

nuqqasijiet tas-soċjeta' One Productions Ltd li fil-fehma tiegħu kienu l-kawża

diretta tad-danni subiti minnhom.

Fi kwalunkwe każ huwa ċaħad l-allegazzjoni

li ma kienx wettaq xogħol skont is-sengħa u l-arti u/jew li ma użax materjal

Mill-provi rilevanti għall-fini ta' din l-eċċezzjoni rriżulta li –

i. Skont Roberto Chomarat in rappreżentanza ta' One Productions Ltd2, fis-

sena 2011 din is-soċjeta' ħarġet tenders biex jiġu rranġati s-soqfa tal-istudios

tagħha ġewwa Bubaqra, Iż-Żurrieq u ntagħżel il-konvenut biex jagħmel dan ix-xogħol.

L-

għan tat-tender kien li s-saqaf kollu jinkesa b'materjal apposta biex ma tidħolx

L-ewwel kien hemm ftehim verbali mal-konvenut imbagħad ftehmu li l-

ewwel jagħmlu parti mis-saqaf biex jaraw kif imur ix-xogħol u eventwalment

tkompliet il-biċċa l-oħra.

Ix-xogħol beda circa f'Awissu 2011 u tlesta xi xhur

Ġia sa minn meta sar l-ewwel patching id-diriġenti ta' One Productions Ltd

bdew jinnutaw xi qsim u mill-ewwel ġibdu l-attenzjoni tal-konvenut dwar dan

iżda huwa qalilhom li kważi kważi li kien aħjar hekk ħalli meta tagħmel ix-xita jaraw hux qed jgħaddi l-ilma3.

Sfortunatament meta għamlet l-ewwel xita

daħlilhom l-ilma.

Ix-xhud kompla jgħid li fejn qabel kien jidħlilhom l-ilma f'xi

partijiet biss, spiċċaw biex beda

jidħlilhom

l-ilma fil-kumpless kollu.

F'okkażjoni minnhom kellhom iwaqqfu programm live għax fl-istudio kien

nieżel l-ilma minn kullimkien u l-ilma anke tajjar is-sistema tad-dawl.

l-episodju x-xhud kien ċempel lill-konvenut u talbu biex jiltaqgħu ħalli jara s-

sitwazzjoni u hu kien mar.

Wara l-ewwel xita qawwija kien hemm tlett darbiet

li għamlet xita fuq xulxin u s-sitwazzjoni kompliet tiggrava u filwaqt li bdew

ibattlu l-ilmijiet kellhom anke jbiddlu xi programmi.

Sussegwentement One

Productions Ltd kienu qabbdu lill-perit Meilak Agius li ħejja rapport fit-22 t'Ottubru 20114.

Wara dan ir-rapport huma ħadu passi legali li wasslu biex

tinfetaħ din il-kawża.

Il-perit Meilak Tedesco Triccas li kkonferma bil-ġurament ir-rapport tiegħu qal li

mill-konstatazzjonijiet li għamel irriżultalu li l-ingress ta' ilma fil-kumpless ta'

One Productions Ltd kien kawżat minn materjal mhux tajjeb li ntuża u xogħol

li sar ħażin.

Qal ukoll li huwa kien ra l-ftehim li kien sar bejn One Productions

Ltd u l-konvenut u kien innota li l-affarijiet minn naħa tal-konvenut ma kinux

saru kollha skont l-ispecifications indikati fil-ftehim imsemmi.

One Productions Ltd tħallset is-somma ta' €50,620.61 għas-saldu tal-claim tagħha mis-soċjeta' assikurattiva Untours Insurance Agents6 Ltd.

Malli saru dawn il-ħlasijiet din is-soċjeta' ġiet surrogata fid-drittijiet ta' One Productions Ltd.

Din is-surroga saret b'effett mid-9 ta' Lulju 20137.

v. One Productions Ltd ippreżentat tlett ittri uffiċjali fir-rigward tal-mertu odjern kontra l-konvenut u ċioe' fl-10 t'Ottubru 20128, fil-25 ta' Settembru 20139 u 5 t'Awissu 201510.

Il-konvenut jeċċepixxi l-preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kap 12 tal-

Liġijiet ta' Malta li jgħid hekk - 4 Fol 5 et seq.

L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn."

It-teżi tal-konvenut hija li ġjaladarba s-soċjetajiet atturi ġew surrogati fid-

drittijiet tas-soċjeta' One Productions Ltd nhar id-9 ta' Lulju 2013, kien minn

dakinhar li huma ngħatalhom id-dritt jeżerċitaw l-azzjoni tagħhom kontrih.

L-

aħħar att ġudizzjarju ntavolat minn One Productions Ltd qabel ma seħħet din is-

surroga kien fl-10 t'Ottubru 2012.

Wara dan l-att ma ġie preżentat ebda att

ġudizzjarju ieħor mis-soċjetajiet atturi odjerni kontrih għajr ir-rikors ġuramentat

fl-10 ta' Settembru 2015.

B'hekk għaddew sentejn u ħdax il-xahar mill-aħħar att

ġudizzjarju preżentat minn One Productions Ltd qabel din għaddiet id-dritt li

tistitwixxi proċeduri kontrih lill-kumpaniji atturi sad-data tal-preżentata tal-

kawża u fi kwalunkwe każ għaddew ukoll aktar minn sentejn mid-data li fiha

seħħet is-surroga a favur is-soċjetajiet atturi sad-data tal-preżentata tal-kawża

F'termini legali u a bażi tal-artikolu 2137 tal-Kap 12 il-konvenut jgħid li l-

azzjoni attriċi hija preskritta.

Huwa jargumenta li fil-mument li seħħet is-

għad-esklużjoni tal-kumpanija One Productions Ltd, id-dritt illi jistitwixxu

azzjoni kontrih, liema dritt kien sa dakinhar tas-surroga vestit fis-soċjeta' One

Productions Ltd u li mas-surroga żvestiet ruħha mid-dritt illi tistitwixxi tali

azzjoni kontra l-konvenut.

Fil-fehma tal-konvenut it-terminu utli għall-

preżentata tal-kawża odjerna skada fil-11 t'Ottubru 2014 u ċioe' wara t-trapass

ta' sentejn mill-preżentata tal-aħħar att ġudizzjarju ta' One Productions Ltd li

kiser il-preskrizzjoni skont il-liġi u dan ftit xhur qabel ma' s-soċjetajiet atturi

ġew surrogati fid-drittijiet ta' One Productions Ltd.

Il-konvenut ikompli

jargumenta li l-ittri uffiċjali preżentati minn One Productions Ltd wara li seħħet

is-surroga ma jistgħux iservu biex jinterrompu l-preskrizzjoni tad-dritt tal-

azzjoni tas-soċjetajiet atturi stante li mill-mument tas-surroga dan id-dritt

t'azzjoni għadda lis-soċjetajiet atturi ad esklużjoni ta' One Productions Ltd u se

mai minn dak l-istadju 'l quddiem kellhom ikunu biss is-soċjetajiet atturi li

jeżerċitaw id-dritt ta' azzjoni minnhom akkwistat permezz tas-surroga; dan billi

jibagħtu l-att neċessarju sabiex tinkiser il-preskrizzjoni.

azzjoni hija preskritta.

L-atturi nvece jirribattu li l-azzjoni odjerna mhix preskritta.

Fl-ewwel lok huwa

jargumentaw li l-artikolu 2153 tal-Kap 12 mhuwhiex applikabbli għall-kaz tal-

lum il-għaliex il-bazi tal-azzjoni hija waħda ta' danni naxxenti minn relazzjoni

kuntrattwali li l-assikurata tagħhom One Productions Ltd kellha mal-konvenut u

għalhekk se mai hija applikabbli l-preskrizzjoni ta' kwinkwennali u mhux dik

eċċepita mill-konvenut.

Inoltre l-atturi jargumentaw li fi kwalunkwe każ lanqas

ma jiswa 1-argument tal-konvenut li l-interpellazzjonijiet ġudizzjarji magħmula

mill-assigurata tagħhom ma jiswewx sabiex jinżamm fis-seħħ id-dritt t'azzjoni

tagħhom una volta sseħħ is-surroga.

Huma jiċċitaw ġurisprudenza biex juru li l-

fatt li bejn is-surroga u l-kawża odjerna l-assigurata One Productions Ltd

ippreżentat ittri uffiċjali, dan jgħodd ukoll biex jinterrompi l-preskrizzjoni.

Il-Qorti tibda l-kunsiderazzjonijiet tagħha b'referenza għall-ġurisprudenza in

materja fosthom il-każ Mario Zurgani vs Corinthia Palace Hotel Company Limited et deċiż fit-13 ta' Ġunju 201311 fejn ingħad hekk -

"Is-soċjetajiet konvenuti qed jeċċepixxu li l-azzjoni attriċi hi preskritta bi skadenza ta' sentejn skont l-artikolu 2153 tal-Kodici Ċivili.

Dan l-artikolu jippreskrivi b'terminu ta' sentejn l-azzjonijiet kollha għad-danni li jirriżultaw minn delitt jew kwazi-delitt.

L-attur da parti tiegħu jsostni li l-artikolu invokat mhux applikabbli peress li l-azzjoni tagħha hi waħda kuntrattwali...… [.....]

Hu ribadit fil-ġurisprudenza tagħna li għall-finijiet ta' preskrizzjoni, il-liġi tagħraf tliet għamliet ta' azzjoni għad-danni, u jiġifieri: (a) azzjoni dwar ħsarat imnissla minn għemil li jikkostitwixxi reat, f'liema każ iż-żmien tal-preskrizzjoni huwa dak imfisser mil-liġi biex issir l-azzjoni kriminali dwar l-istess reat (regolat bl-art.2154(1) tal-Kap.16); (b) azzjoni għall-hsarat imnisslin minn delitt jew kważi-delitt ('l hekk imsejħa culpa aquiliana), f'liema każ il- preskrizzjoni hija ta' sentejn - principju rifless fl-artikolu 2153 tal-Kodici Ċivili; u (c) azzjoni għall-ħsarat imnissla minn nuqqas ta' twettieq ta' kuntratt li mhux imfisser f'att pubbliku, f'liema każ il-preskrizzjoni hija dik ta' ħames snin; Hu għalhekk paċifiku li illi l-preskrizzjoni bjennali prevvista mill-Artikolu 2153, tal-Kodiċi Ċivili tikkolpixxi "l' azione per risarcimento del danno derivante dal fatto illecito, e non quello del risaricimento del danno contrattuale, soggetta quest' ultima azione alla prescrizione confacente al determinato contratto" (Kollez.

Illi, għalhekk, il-preskrizzjoni ta' sentejn imsemmija fl-artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili, minbarra li ma tapplikax għall-ħsara maħluqa minn għemil li jikkostitwixxi reat, lanqas ma tapplika fejn l-allegata ħsara titnissel minn ksur ta' patt kuntrattwali (Ara per eż.

"Dreyfuss vs Podesta", deċiża fil-5 ta' Frar, 1895 (Vol.

XV.44); "Grixti Maniscalco vs Loftus", deċiża mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fid-9 ta' Marzu, 1925 (Vol.

XXVI.I.54), "Rapa vs Rossitto", deċiża minn din il-Qorti fl-10 ta' Mejju, 1982).

Fil-kawża "Borda vs Arrigo Group of Hotels et", deċiża minn din il-Qorti fil-15 ta' Jannar, 1999, ġie konfermat li l- preskrizzjoni applikabbli tkun ta' ħames snin jekk id-danni huma riżultat ta' inadempjenza ta' obbligazzjoni.

Il-kwistjoni in eżami hija jekk il-kolpa fil-każ prezenti kinetx kontrattwali jew extra - kontrattwali / aquiliana naxxenti mid-delitt jew kważi delitt.

L-Onorabbli Qorti tal-Appell fil-kawża "Joseph Giordano v Emmanuel Farrugia Mifsud" deċiża fid-19 ta' Frar 1954 per Sir.

Luigi Vella-Critien, irriteniet li wieħed mill-kriterji sabiex jiġi deċiż jekk il-fatt hux kolpa kontrattwali jew aquiliana, vwoldiri li, meta hemm kuntratt, il-kolpa tista' tkun aquiliana biss meta l-fatt ikun indipendenti u awtonomu mir-rapport kontrattwali. "(enfasi ta'

din il-Qorti.)

Din il-Qorti irriteniet li fatt ta' negligenza u imperizja li

jikkostitwixxi inadempjenza kuntrattwali, li jista' ikun non factum jew anke male

factum ma tistax tkun kolpa aquiliana imma damnum injuria datum li jista' isir

fl-okkażżjoni ta' kuntratt.

Il-Qorti ċċitat Laurent li jgħallem "Il delitto e' una

il-ħtija kontrattwali

fil-grad.

In kwantu għall-kawża,

Hu ammess il-konkors bejn ir-responsabbilita' kontrattwali u dik extra kontrattwali.

Kif ġie deċiż fis-sentenza fil-kawża fl-ismijiet "Schroeder vs Park et", deċiża fid-9 ta' April 1949, (Vol.

XXXIII.II.379) il-Qorti kkunsidrat illi "l- ħtija meta tiġi kkunsidrata fl-entita' tagħha, hija waħda; u taħt dan l-aspett ma hemmx distinzjoni bejn kolpa kontrattwali u dik komunement imsejħa aquiliana, li titnissel minn delitt jew kważi delitt.

Id-differenza bejniethom tinsab fil-kawża u tippresupponi obbligazzjoni pre-eżistenti li magħha hija marbuta; mentri l-ħtija aquiliana tippresupponi fatt li minnu titnissel ' ex nunc'.

In kwantu għall-grad id- differenza hija riposta fl-estensjoni tar-responsabbilita' fis-sens illi fil-kolpa kontrattwali wieħed jista' jirrispondi ta' ħtija ħafifa skont il-każ, mentri fil- kolpa aquiliana r-responsabbilita' testendi ruħha b'mod li dwarha ma hemmx grad."

Ukoll fil-każ fl-ismijiet "Arthur George Mazzitelli et vs Anthony Braddick-Southgate pro et noe et." (deċiża fit-18 ta' April 1963 – (Vol.

XLVII.III.1110) ġie deċiż li "ma hemm xejn inkompatibbli bejn responsabbilita' kontrattwali u ħtija aquiliana … jista' jkun hemm materja ta' delitt jew kważidelitt anke f'materja ta' obbligazzjonijiet konvenzjonali; f'liema ipotesi l-parti lesa jista' jkollha żewġ azzjonijiet – dik nascenti minn ħtija contrattuale u dik nascenti minn ħtija extra contrattuale."

Fil-każ ta' azzjoni għad-danni nascenti mir-responsabbilita' contrattuale l-attur għandu jipprova li huwa kellu favur tiegħu dik l-obbligazzjoni kuntrattwali u li l-konvenut kien inadempjenti fl-esekuzzjoni ta' dik l-obbligazzjoni fil-konfront ta' l-istess attur.

B'hekk ir-responsabbilita' għad-danni tirrizulta mir-rabta

guridika jew nuqqas tagħha, u dana skont il-każ, li hemm bejn il-partijiet

L-awtur Andrea Flahive jagħti eżempju ċar sabiex ikun jista' jagħraf id-

lok għar-responsabbilita'

distinzjoni bejn rabta kontrattwali

contrattuale u n-nuqqas

lok għar-

Din iċ-ċitazzjoni hija ċitata f'diversi

li ta' rabta kontrattwali

tagħti

tagħti

Imbagħad, dwar il-mument li fih l-azzjoni odjerna setgħet tiskatta din il-Qorti diversament preseduta fil-każ Penza Tarmac Ltd vs Zoqdi Hydro Rocks Construction Ltd deċiż fit-28 t'April 201612 qalet li - L-Artikolu 2137 tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta jipprovdi hekk: "Bla ħsara ta' dispożizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak inhar li din l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata; mingħajr ma jittieħed qies tal-istat jew tal-kondizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss, u dan b'applikazzjoni tal-prinċipju li ż-żmien preskrittiv jgħaddi biss minn dakinhar li jkun tnissel id-dritt jew setgħet tinbeda l-azzjoni.

Dan il-prinċipju huwa mibni fuq il-massima li "actio non natae non praescribititur"13 (Ara wkoll f'dan is- sens is-sentenza fl-ismijiet Albert Park noe vs Anthony Hicklin et deċiża mill- Qorti tal-Appell fit-23 ta' Settembru 2009.)

Illi inoltre l-inerzja ma timpedix d-dekors tal-perjodu preskrittiv ai fini tad- determinazzjoni tal-preskrizzjoni purche` din l-inerzja mhix dovuta għall- impossibilita` li jaġixxi.

Il-kliem testwali tal-artikolu fuq ċitat fis-sens li t- terminu estentiv jibda jiddekorri "minn dakinhar li l-azzjoni tista' titmexxa" jirreferu għall-kawzi ġuridiċi li jistgħu ikunu ta' xkiel għall-azzjoni u mhux għal kawżi purament fattwali, per eżempju, għal xi diffikolta` fattwali li seta' jirriskontra t-titular tad-dritt soġġettiv diment li dawn ma jqegħduhx fl- impossibilita` li jaġixxi."

Fil-każ Joseph Joyce et vs Dominic Bianchi et deċiż fit-8 t'Ottubru

201414 il-Qorti kompliet li-

jistax

"......kif intqal fil-kawża fl-ismijiet Anna Basile Pace vs Eric Linwood (deċiża mill- Qorti Ċivili, Prim'Awla, mill-Onor.

2119 nri 11, 17, 53, 103, 122);" Fl-isfond ta' dawn il-prinċipji ġurisprudenzjali l-Qorti tagħmel is-segwenti kunsiderazzjonijiet b'applikazzjoni għall-każ odjern: 1.

Analizzata l-bażi tal-azzjoni attriċi l-Qorti ssib li din mhijiex iżolata u distinta mir-relazzjoni kontrattwali li kien hemm bejn One Productions Ltd u l-konvenut iżda hija proprju arġinata fuqha.

L-oriġini ta' kollox huwa fil-fatt il-ftehim li kien sar bejn dawn il-persuni appena msemmija sabiex il-konvenut jagħmel xogħlijiet fuq is-soqfa tal-istudios ta' One Productions Ltd.

Dik is-soċjeta' allegat li sofriet danni kawża ta' xogħol ħażin li sar mill-konvenut fl-

esekuzzjoni tal-appalt mogħti lilu wara li sofriet ingress ta' ilma meta għamlet

One Productions Ltd irċeviet mingħand l-atturi l-ħlas għad-danni

Issa permezz tal-proċeduri odjerni dak li qed jagħmlu l-

atturi - li fil-frattemp daħħlu fiż-żarbun ta' One Productions Ltd permezz tas-

surroga tad-9 ta' Lulju 2013 - huwa li jduru fuq il-konvenut għar-rimbors tal-

ħlas li huma għamlu lill-assigurata tagħhom One Productions Ltd in vista tal-

allegata inadempjenza kuntrattwali da parti tal-istess konvenut.

Isegwi lir-

relazzjoni maħluqa bejn One Productions Ltd. u l-konvenut hija naxxenti minn

kuntratt ukoll li n-ness bejn ir-relazzjoni kuntrattwali oriġinali u l-azzjoni odjerna huma ben pruvati;

Konsegwentement, indipendentement minn jekk fil-mertu l-atturi għandhomx

raġun jew le fil-pretensjonijiet tagħhom, f'dan l-istadju preliminari tal-kawża

huwa pależi li t-talbiet tal-atturi jipprexxindi mill-premessa li l-konvenut ma

onorax l-obbligi kuntrattwali tiegħu u għalhekk huma kienu kostretti jiftħu l-

kawża tal-lum wara li ġew debitament surrogati fid-drittijiet tal-assigurata

tagħhom One Productions Ltd;

Fiċ-ċirkustanzi għalhekk, l-artikolu 2153 tal-Kap 16 invokat mill-konvenut

mhuwhiex applikabbli għall-każ odjern in kwantu kif ampjament muri fil-

ġurisprudenza ċitata, dan l-artikolu huwa applikabbli biss f'każijiet ta' kolpa

extra-kuntrattwali li mhuwhiex il-każ odjern;

Jiġi sottolineat ukoll li f'każ bħal dak tal-lum fejn għadu kif instab li l-

tal-preskrizzjoni sollevat mill-konvenut mhuwhiex applikabbli

m'għandhiex tkun il-Qorti li tindaga hi liema preskrizzjoni kienet se mai

applikabbli.

Fil-każ Maltacom plc vs Salina Co. Ltd deċiż fit-30 ta' Novembru 200415 il-Qorti qalet hekk - "....skond l-Art.2111 il-Qorti ma tistax

ex officio tagħti effett għall-preskrizzjoni jekk din ma tiġix eċċepita mill-parti

interessata; li jfisser li l-qorti ma tistax tissuplixxi ex officio għan-nuqqas tal-

parti u m' għandhiex għalhekk tfittex biex tara hijiex applikabbli għall-kaz xi

preskrizzjoni partikolari li ma tkunx indikata b' mod ċar u espliċitu minn min

jinvoka" [PA.[PS] Donald Muscat Zerafa noe vs Joseph Debono Stanmore - 28 ta' Ġunju 2003 –

vide każistika ċitata]."

Il-Qorti tista' tieqaf hawn iżda għall-fini ta' kompletezza sejra tindirizza l- argumenti mressqa mill-konvenut dwar l-effetti legali tas-surroga li saret bejn One Productions Ltd u s-soċjetajiet atturi fir-rigward ta' din l-eċċezzjoni tal-

preskrizzjoni.

L-iżball kardinali kommess mill-konvenut għal fini ta' din l- eċċezzjoni huwa li legalment qiegħed jifred lil One Productions Ltd mis- soċjetajiet atturi u dan meta huwa paċifiku li kulma għamlu s-soċjetajiet atturi kien li bis-surroga sempliċiment daħlu fiż-żarbun ta' One Productions Ltd16 bl- implikazzjonijiet kollha li dan iġib miegħu f'għajnejn il-liġi.

L-attur erroneamet jargumenta li fil-mument li seħħet is-surroga fid-9 ta' Lulju 2013 is-soċjetajiet atturi akkwistaw b'titolu derivattiv, u għad-esklużjoni tal-kumpanija One Productions Ltd, id-dritt illi jistitwixxi azzjoni kontrih, liema dritt kien sa dakinhar tas-surroga vestit fis-soċjeta' One Productions Ltd u li mas-surroga żvestiet ruħha mid-dritt illi tistitwixxi tali azzjoni kontra l-konvenut.

Dan mhuwhiex legalment korrett.

Fil-każ ċitat ukoll mis-soċjetajiet atturi fl-ismijiet Untours Insurance Agency Ltd noe vs Salvatore Rapinett deċiża fl-20 t'April 2005 ingħad hekk mill-Qorti b'referenza għal argument identiku imqajjem mill- appellanti f'dik il-kawża –

"......A propożitu huwa jitlaq mill-affermazzjoni illi l-ittra uffiċċjali tad-19 ta' Novembru 2002 saret mill-assigurat wara li kien ġja sar il-ħlas mill- assigurazzjoni taħt il-polza "comprehensive" għad-danni subiti fil-vettura ta' l- assigurat, u saret allura s-surroga.

Għalhekk, jikkontendi li tali ittra uffiċċjali ta' l-assigurat ma setgħetx isservi biex tinterrompi l-eċċepita preskrizzjoni di fronte għas-soċjeta` assiguratriċi attriċi billi l-assigurat ma kienx baqalu interess biex jiddomanda l-hlas tad-danni mingħandu wara li kienet avverrat ruħha s-surroga;

jekk

jistax

l-kwestjoni

Jinsab dibattut jitqies ċessjonarju tal-kreditu (intiza din il-kelma f' sens wiesgha) li kellu l-assigurat fil-konfront tiegħu taħt il-polza.

M' hemmx dubju illi s-surroga tiddistingwi ruħha miċ-ċessjoni tal-kreditu in kwantu tippresupponi l-ħlas tad-debitu, mentri fiċ-ċessjoni l-prezz pattwit (Artikolu 1469, Kodiċi Ċivili) ma għandux funzjoni riżoluttiva tad-debitu pre-eżistenti.

Huwa sostenut, pero`, li d-disposizzjonijiet taċ-ċessjoni tad-drittijiet jistgħu jiġu biss ritenuti applikabbli in parte għas- surroga.

Dan fis-sens li għall-effikaċja tas-surroga d-debitur, ossija t-terz responsabbli, għandu jiġi komunikat lilu mill-assiguratur il-fatt tas-surroga;

Jinsab ukoll preċiżat illi jekk l-assiguratur ma jagħmelx tali komunika, id- danneġjat allevolja jkun irċeva l-indennita` assigurattiva, ikollu d-dritt li jaġixxi għar-riżarċiment kontra t-terz responsabbli mingħajr ma' dan jista' jopponilu l-fatt tal-ħlas tal-indenniz mill-assigurazzjoni;"

16 Dan a tenur tal-artikolu 1166 (c) tal-Kap 16 li jgħid li "Is-surroga ssir ipso jure favur -.........(ċ) ta' dak li kien obbligat ma' oħrajn jew għal oħrajn għall-ħlas tad-dejn u kellu interess iħallsu;"

Wara li għamlet referenza għall-ġuriprudenza Taljana b'analoġija, l-Qorti kompliet hekk –

"Applikati s-suddetti enunċjazzjonijiet għall-każ in ispeċje, anke jekk il-fatti kronoloġiċi kienu kif rakkontati mill- appellanti fir-rikors ta' l-appell tiegħu, dan ma iġibx illi l-ittra uffiċċjali tad-19 ta' Novembru 2004 preżentata mill- assigurat, anke jekk wara s-surroga, għandha għal daqshekk titqies nulla u bla effett jew li ma sservix biex tinterrompi l-preskrizzjoni anke a benefiċċju tas- soċjeta' assigurattriċi attriċi.

Dan għaliex, kif fuq illustrat, is-surroga ta' l- assiguratur ma toperax ruħha awtomatikament iżda għal dik li hi 1-effikaċja tagħha hi sottoposta għall-kondizzjoni li l-assiguratur jirrikjedi lid-danneġġjant ir-rimbors tad-danni mħallsa.

Tali talba saret biss permezz ta' l-avviż preżentat.

Fil-frattemp pero' bejn is-surroga u l-azzjoni, l-assigurat ippreżenta ittra uffiċċjali, kif kellu kull dritt jagħmel in bażi għas-sentenzi ċitati.

Din allura tgħodd biex tinterrompi l-preskrizzjoni eċċepita.......".

Fid-dawl tas-suespost, liema nsenjament il-Qorti tagħmlu tagħha, ma hemm ebda dubju għar-raġunijiet indikati fil-każ ċitat, li fil-proċeduri odjerni fi ittri uffiċjali mibgħuta lill-konvenut minn One kwalunkwe każ it-tlett Productions Ltd kemm qabel kif ukoll wara s-surroga lis-soċjetajiet atturi kienu servew biex interrompew il-preskrizzjoni tal-azzjoni odjerna, dan nonostante dak ilmentat mill-konvenut fin-nota ta' sottomissjonijiet tiegħu li ma kien hemm " ...ebda att ġudizzjarju ieħor ippreseżentat mill-kumpanija attriċi kontra l- esponenti għajr għar-rikors ġuramentat promotur li ġie ppreżentat fl-10 ta' Settembru 2015".17

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-konvenut bl-ispejjeż kontra tiegħu u tordna l- prosegwiment tal-kawża fil-mertu.

Reġ.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments