Qorti tal-Magistrati (Malta)

Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Kumpilazzjoni Nru. 548/2019

(Spettur Wayne Falzon Gatt)

Illum, 11 ta' Novembru, 2020

Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra:

"Ryan Theuma, detentur tal-karta ta' l-identita' bin-numru

Billi int akkuzat, talli nhar fl-10 ta' Gunju, 2019, ghal habta tas-sitta

u kwart ta' filghaxija (18:15) gewwa Triq Dicembru Tlettax, Il-Kalkara;

Minghajr il-hsieb li toqtol jew tqieghed l-hajja fil-periklu car,

ikkagunajt ferita ta' natura gravi fil-gisem ta' Silvano Vella k/a Vella Gregory;

Volontarjament ksirt l-bon ordni jew il-kwiet pubbliku, bl-ghajjat

Rat in-nota ta' l-Avukat Generali datata 5 ta' Awwissu, 2020 fejn huwa

deherlu li tista' tinstab htija jew htijiet taht dak li hemm mahsub fl-:

Artikoli 17, 31 u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet

Artikoli 214 u 216 (1) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet

Fl-artikoli 338(dd) tal-Kodici Kriminali, Kaptitolu 9 tal-Ligijiet ta'

ta' Malta;

ta' Malta;

Rat li matul is-seduta tas-17 ta' Settembru 2020 din il-Qorti, ai termini

tal-Artikolu 370(3)(b) tal-Kodiċi Kriminali, wara li qrat l-istess nota

fil-preżenza tal-imputat, staqsietu jekk kellux oġġezzjoni li l-każ tiegħu

jiġi trattat u deciż minn din il-Qorti, ghal liema l-imputat wieġeb li

m'għandux oġġezzjoni li l-każ tiegħu jiġi trattat bi proċedura sommarja.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Vassallo jistqarru li huma lesti li jahfru lill-imputat.

Semghet it-trattazzjoni finali.

Rat u qieset id-dokumenti u provi kollha prodotti.

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidrat:

Il-Fatti fil-qosor

Il-Provi

Illi l-akkuzi kontra l-imputat inhargu wara li nqala' incident bejn il-

konjugi Vella k/a Vella Gregory u l-imputat, wara li Vella k/a Vella Gregory kienu qed isuq fit-triq u

F'hin minnhom Vella k/a Vella Gregory waqaf u l-imputat

waqaf warajh.

L-imputat jghid li Vella k/a Vella Gregory hareg mill-karozza u mar

fuqu.

Kif ra hekk, l-imputat hareg mill-vettura tieghu.

Il-Prosekuzzjoni prezentat l-istqarrija ta' l-imputat1 fejn fiha l-

imputat spjega li kien qieghed isuq il-karozza tieghu bin-numru ta'

registrazzjoni RYN-259 fid-direzzjoni lejn il-Belt u kif wasal fit-triq

bl-isem ta' Dicembru Tlettax gewwa Ħ' Attard kien qieghed isuq wara l-

vettura bin-numru ta' registrazzjoni SYL-621 fejn dan ta' l-ahhar kien

qieghed isuq fuq il-lane ta' barra u bil-mod hafna tant li kien ghaddej

bl-ghoxrin jew bit-tletin.

Kompla jghid li l-karozzi ta' warajh kienu qed

ipaqpqu u meta kien ser jipprova jaqbzu, ix-xufier tal-vettura SYL-621

Qal li kompla jpaqpaqlu u x-xufier ta' quddiemu beda

jaghfas il-break u baqa' sejjer hekk sakemm meta waslu hdejn il-

Yellow Pages ix-xufier ta' quddiemu rega' ghafas il-break qawwi u

Stqarr li x-xufier tal-vettura SYL-621 hareg mill-karozza

flimkien mal-mara tieghu u hu hareg ukoll peress li ma setax isuq ghax

kien hemm karozza wieqfa quddiemu.

Spjega li x-xufier ta' quddiemu

beda jghajjat, jimbuttah, joffendih u jheddu li ser iwaddbu wara l-

fil-fatt

imbuttah u waqa' wara

Sussegwentament il-koppja marru fuqu u f'dak il-genn huwa waqa' u

ghamel xi hsarat fil-vann taghhom filwaqt li kompla jispjega li kien

hemm terza persuna li ppruvat tikkalmahom u twaqqafhom u wara li

dahal fil-vettura tieghu l-koppja regghet marret hdejn it-tieqa tieghu

tax-xufier u ix-xufier beda joffendih u jheddu li ser joqtlu.

Muri certifikat mediku ta' Silvano Vella k/a Vella Gregory li juru griehu ta' natura

gravi, l-imputat spjega li daqqa ta' ponn zgur ma tax izda beda

jimbuttahom biex jipprotegi ruhu.

Huwa spjega li d-dashcam ma kinitx

Nhar it-22 ta' Jannar, 2020 xehed Stephen Mccarthy in rapprezentanza

ta' l-Awtorita ta' Trasport f'Malta fejn spjega li l-vettura bin-numru ta'

registrazzjoni SYL-621 hija ta' l-ghamla Peugeot Partner ta' kulur blue

u registrata fuq Silvano Vella k/a Vella Gregory bil-karta ta' l-identita' bin-numru

858646M u ilha hekk registrata mill-1 ta' Gunju, 2017.

Spjega wkoll li

l-vettura bin-numru ta' registrazzjoni RYN-259 hija ta' l-ghamla

Volkswagen Golf bil-kulur abjad registrata fuq Ryan Theuma, bil-karta

ta' l-identita numru 720924M u ilha hekk registrata mit-8 ta' Frar 2018.

L-ispettur Wayne De Marco xehed fit-22 ta' Jannar 2020 fejn spjega

li nhar l-10 ta' Gunju tas-sena 2019 gie nfurmat mis-surgent 1222 li

dahal rapport dak inhar stess ghal habta tas-sitta u kwart ta' filghaxija

Spjega li hu gie infurmat mis-surgent li fuq il-post sabu lil Ryan

Theuma li kien qed isuq il-vettura bin-numru ta' registrazzjoni RYN-

259 kif ukoll Silvano Vella k/a Vella Gregory li kien qieghed isuq il-vettura SYL-621

Kompla jghid li hu gie infurmat mis-surgent li kien qam argument

minhabba incident tat-traffiku li kien ghadu kemm sar fejn ix-xufiera

l-ewwel argumentaw imbaghad hebbew ghal xulxin it-tnejn li huma.

Aktar tard Silvano Vella k/a Vella Gregory kien hadilhom certifikat li kien qieghed

isofri minn griehi ta' natura gravi filwaqt li Ryan Theuma kien

prezentalhom certifikat mediku li juri li kien iqeghed isofri minn griehi

ta' natura hafifa.

Kien ghalhekk li huwa ordna lis-Surgent Vella Cassia

notifikat sabiex jixhed fil-kaz fejn Silvano Vella k/a Vella Gregory kien imputat, l-

Ispettur spjega li ma kienx prezenti dakinhar.

Fit-22 ta' Jannar, 2020 xehed Silvano Palmier Delre fejn spjega li hu kellu

incident ma' l-imputat izda li huwa lest li jahfirlu u ma ghandux aktar

interess fil-kawza.

Huwa tenna li kien qieghed isuq gewwa Triq

Dicembru Tlettax u beda jisma' horn minn warajh u x'hin hares, ra li

kien hemm vettura warajh.

Kompla jghid li t-triq kienet prattikament

vojta dak il-hin u peress li l-imputat baqa' jpaqpaq, ma setax jifhem

Spjega li hu kien qieghed isuq fuq il-lane li qabel kienu jghidulha

overtaking lane u kien qieghed isuq bi speed tajjeb u naqqas halli x-

xufier tal-vettura ta' warajh jaqbzu izda a kuntrarju ta' dan, ix-xufier

baqa warajh.

Zied jghid li kien ghalhekk li hu waqqaf il-van, nizel

hdejn ix-xufier tal-vettura li kienet qieghda ssuq warajh peress li kien

ghadu fil-karozza u meta rah li kien guvni inhasad ghax jigi ibnu fl-

eta', filwaqt li kompla jghid li prova jfehmu li hu kien qieghed isuq

tajjeb f'dik il-lane ghax f'Malta ma tezistix il-fast lane u dan a kuntrarju

ta' l-Ingilterra li ghandha l-fast lane.

Spjega li l-imputat hareg mill-

karozza, sahnu l-irjus, argumentaw u waqfu xi nies biex jikkalmaw is-

sitwazzjoni izda gara li ghal xi raguni l-imputat ta' daqqa ta' sieq gol-

bieba tal-vann tieghu u x'hin mar jistaqsih ghalfejn ghamillu hekk, l-

imputat laqtu f'ghajnejh.

kien qieghed ipaqpaq tant li f'hin minnhom kienu huma t-tnejn biss fit-

Mistoqsi jekk kienx hemm karozzi quddiemu, huwa spjega li kien

hemm fil-boghod filwaqt li kompla li huwa kien qieghed isuq bl-ispeed

ta' madwar 55 peress li huwa mkien ma jaqbez is-60.

imputat kien qed jidhol hafna taht il-vann tieghu.

johrog mill-vettura tieghu, ix-xhud spjega li hareg biex jara xi

problema kellu x-xufier ta' warajh, filwaqt li ammetta li sakemm hareg

kien irritat imma kif ra li x-xufier ta' warajh kien ghadu tifel, ikkalma.

Huwa ccara li ma harigx irrabjat mill-vettura izda irritat.

Xehdet ukoll Audrienne Galea Warrington fit-22 ta' Jannar, 2020 li spjegat li

huma kellhom proceduri kontriha u kontra zewgha izda ma kienu

wehlu xejn peress li kienu ddecidew li jahfru lil xulxin tant li l-imputat

hafer lill-konjugi Vella k/a Vella Gregory u ghalhekk hi qieghda tahfer lill-imputat.

Spjegat li f'Gunju tas-sena 2019 ghal habta tas-sitta ta' filghaxija kienu

ghaddejjin minn Triq Dicembru Tlettax, Ix-Xgħajra bil-karozza ghal

affari taghhom u l-imputat beda "jiflexxjalna d-dawl" u jdoqqilna l-

Tenniet li fil-karozza kienu hi u zewgha u uliedhom fuq wara u

kienu fi triqithom sabiex jaraw lill-kunjati.

li ta' warajhom ghandu bzonn jew ried xi haga u waqaf u hareg mill-

vettura tieghu izda l-imputat nizel ghalih mill-karozza u beda jghajjat

Qalet li zewgha beda jghidlu li hawn Malta ma

hawnx fast lane u l-imputat qallu "taf min jien" … "ghax jien suldat".

Ziedet tghid li hi kienet fil-karozza tisma' kollox izda nizlet mill-

karozza x'hin l-imputat kien ser jahbat ghal zewgha u beda jghajjat

f'wicchom, waqfu xi nies u bdew jippruvaw jikkalmaw is-sitwazzjoni.

PS 9586 Karl Rizzo Naudi Abu Hassan xehed fis-6 ta' Lulju, 2020 li fl-10 ta'

Gunju, ghal habta tas-sitta u kwart ta' filghaxija gew infurmati li fi Triq

Dicembru Tlettax kien hemm argument u marru fuq il-post flimkien

ma' l-RIU, li waslu qabilhom izda kif waslu huma, l-argument kien

Spjega li l-argument inqala' meta kienu qed isuqu wara

mara tieghu Audrianne Vella k/a Vella Gregory D’Ancona u ghal xi raguni, x-xufier ta'

quddiem beda jsuq bil-mod u spiccaw nizlu ghal xulxin fit-triq.

Kompla jghid li Ryan Theuma prezenta certifikat mediku ta' slight

ta' slight injury u wara provda wiehed ta' grievous injuries.

L-Imputat Ryan Theuma xehed fis-17 ta' Settembru 2020 fejn spjega

li fl-10 ta' Gunju, 2019 kien ghaddej mill-Marsa direzzjoni lejn il-Belt

u kien hemm vettura misjuqa minn Silvano Vella k/a Vella Gregory tat-tip Peugeot bil-

kulur blue skur li beda jserrep u kulhadd beda jpaqpaq.

Hu beda jsuq

bil-mod warajh izda x-xufier tal-vettura ta' quddiemu kien il-hin kollu

jaghfas il-brakijiet u minflok tefa' fil-genb jew ghaggel, hareg ghalih u

hu hareg mill-vettura biex jiddefendi ruhu.

Spjega li l-ewwel li hareg

mill-karozza kien ix-xufier tal-Peugeot li mar mal-hgiega tan-naha

tieghu u beda joffendih u jghid kliem bhal 'noqtlok' u imbaghad hu

hareg mill-vettura tieghu biex jiddefendi ruhu u baqghu jilletikaw

filwaqt li l-mara u cioe' Audrienne Vella k/a Vella Gregory bdiet timbottah tant li

imbaghad imbuttawh u gie wara l-barriers.

Ix-xhud spjega li l-partijiet

ftehmu li ser jahfru lil xulxin.

Ikkunsidrat:

Dwar id-dinamika ta' dan l-incident, din il-Qorti ghandha ghad-

disposizzjoni taghha l-verzjonijiet kemm tal-parte civile kif ukoll ta' l-

imputat u wkoll l-istqarrija ta' l-istess imputat rrilaxxjata lill-Pulizija

nhar it-22 ta' Lulju, 2019.

Il-Qorti li kellha l-opportunita' tisma'x-xhieda u tevalwa l-provi

mressqa, hija tal-fehma li l-argument inqala' waqt li Silvano Vella k/a Vella Gregory

kien qieghed isuq il-vettura tieghu flimkien ma' martu u uliedu, u l-

imputat kien qed isuq il-vettura tieghu, it-tnejn kienu qed isuqu fuq il-

karreggjata ta' barra, maghrufa komunament il-'fast lane'.

L-imputat

hass li Vella k/a Vella Gregory ma kellux ghaliex isuq fuq 'il-'fast lane' u kien

ghalhekk li l-imputat qaghad ipaqpaq lil Silvano Vella k/a Vella Gregory, minflok ma

qabzu kif allegatament ghamlu vetturi ohra u baqa' sejjer.

Irrizulta pero' li Silvano Vella k/a Vella Gregory kien irritat u nizel mill-vettura sabiex

jara ghaliex l-imputat kien qieghed ipaqpaq fil-vojt, bl-imputat jinzel

mill-vettura tieghu u beda argument verbali waqt liema, l-imputat

sakemm il-partijiet spiccaw fl-idejn wara li l-imputat ta' daqqa ta' sieq

fil-vettura ta' Silvano Vella k/a Vella Gregory.

L-Ewwel Imputazzjoni

Permezz ta' l-ewwel imputazzjoni, l-imputat gie akkuzat talli kkaguna

ferita ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Silvano Vella k/a Vella Gregory.

Fl-appell kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Francis Galea Farrugia deċiż fit-

12 ta' Settembru 1996, intqal:

L-artikolu 216(1)(b) tal-Kodici Kriminali jghid li offiza hija gravi

jekk iggib mankament jew sfregju f'certi postijiet tal-gisem, fosthom

fil-wicc tal-offiz.

Ma huwiex mehtieg li dan il-mankament jew

sfregju jkun permanenti jew li jdum ghal certu numru ta' sighat,

permanenti jkun hemm il-figura tal-hekk imsejjha offiza gravissima

kontemplata fl-artikolu 218(1)(b) .… L-appellant donnu qed

jippretendi li biex il-Qorti tiddeciedi jekk offiza ggibx sfregju fil-

thalli l-ferita in kwistjoni fil-wicc.

Dan mhux korrett.

ghall-finijiet tal-artikolu 216(1)(b) sfregju anke ta' ftit granet, per

ezempju sakemm is-suturi jew ponti jkunu ghadhom f'posthom,

jammonta ghal offiza gravi, ghalkemm wara li jitnehhew il-ponti u

jghaddi aktar zmien il-marka li tibqa' ma tkunx tikkwalifika bhala

Mill-provi rizulta mhux kontestat li l-feriti li kellu Silvano Vella k/a Vella Gregory

gew kagunati mill-imputat waqt li kienu fl-idejn u li l-imputat ukoll

kellu xi feriti fuq il-persuna tieghu ghalkemm ta' portata izghar.

Madanakollu, l-Qorti tinnota li l-Prosekuzzjoni naqset milli tressaq lit-

tabib li rrilaxxa c-certifikat mediku sabiex jispjega aktar il-griehi li

Il-Qorti taghmel referenza ghal dak li jghid l-artikolu 638(1)

(1) Bħala regola, għandu jitqies li tinġieb il-prova l-aktar sħiħa u

sodisfaċenti illi l-każ ikun jagħti, u li ma jitħalla barra ebda xhud li x-

xiehda tiegħu tkun importanti.

Stante li hawn si tratta ta' proceduri kriminali, ghalhekk il-provi

migjuba quddiem il-Qorti jridu jkunu cari, inekwivoki u oltre kull

dubju dettat mir-raguni.

Ghajr ghac-certifikat mediku, ma tressqux provi ohra dwar il-griehi li

L-istess certifikat ma giex konfermat bil-

gurament mit-tabib li rrilaxxjah.

kif huwa gie ferut tant li kull ma qal kien:

"Ta daqqa ta' sieq gol-bieba tal-van tieghi.

Jiena kont qieghed fuq in-

naha ta' quddiem tal-van ghax in-nies zammew lilu wara l-van

quddiem il-karozza tieghu u lili quddiem il-van.

tara xi gralek fil-karozza u ghetlu "ghalfejn ghamiltli hekk" u ha nghid

laqatni f'ghajnejja.

Umbghad lahqu gew il-pulizija, dik hi l-istorja".

Ghalhekk u in vista ta' dan kollu, wara li qieset ix-xhieda moghtija u

ezaminat id-dokumenti l-Qorti ma tarax li l-Prosekuzzjoni ppruvat l-

ewwel imputazzjoni sal-grad rikjest mill-ligi b'tali mod li l-Qorti tista'

tasal ghal decizjoni li hija safe and satisfactory.

Illi ghalhekk, stante li din l-ewwel imputazzjoni ma gietx pruvata sal-

grad rikjest mil-ligi fil-kamp kriminali, l-Qorti ma hiex se tezamina s-

sottomissjoni ta' l-imputat tal-legittima difesa kif kontemplata fl-

Artikolu 224 tal-Kap.

It-Tieni Imputazzjoni

B'referenza ghat-tieni imputazzjoni, fis-sentenza moghtija mill-Qorti

tal-Appell Kriminali fid-19 ta' Novembru, 1999, fl-ismijiet Il-Pulizija

"L-artikolu 338(dd) tal-Kodici Kriminali jikkontempla r-reat

L-elementi ta' dan ir-

regola, ikun hemm din il-kontravenzjoni meta jkun hemm ghemil

volontarju li minnu nnifsu jew minhabba c-cirkostanzi li fihom dak

l-ghamil isehh inissel imqar minimu ta' nkwiet jew thassib f'mohh

persuna (li ma tkunx l-akkuzat jew l-imputat) dwar l-inkolumita' ta'

persuna jew dwar l-inkolumita' ta' proprjeta', kemm b'rizultat

dirett ta' dak l-ghemil jew minhabba l-possibilita' ta' reazzjoni ghal

L-iskambju ta' kliem, anke jekk ingurjuz jew minaccjuz

fih innifsu u minghajr ma jkun hemm xejn aktar x'jindika li dak l-

argument jista' jizviluppa fih, jew iwassal ghal, xi haga ohra u aktar

serja (bhal glied bl-idejn jew hsara fil-propjeta') ma jammontax

L-istess Qorti fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Noel Nicholls deciza

5 ta' Mejju, 2005 rriteniet kif gej:

Illi kif gie ritenut minn din il-Qorti fl-Appell Kriminali:

"Il-Pulizija vs. Alfred Guiducci" [5.5.1995] ir-reat kontemplat fl-

artikolu 338 (dd) tal-Kodici Kriminali javverra ruhu meta jkun

hemm dak li fil-"common law" Ingliza kien jissejjah "a breach of

Bhala regola jkun hemm din il-kontravvenzjoni meta

jkun hemm ghemil volontarju li minnu nnifsu jew minnhabba c-

7 Volum LXXXIII Part IV paġina 441

cirkostanzi li fihom dak l-ghemil isehh, inissel imqar minimu ta'

inkwiet jew thassib f' mohh persuna (li ma tkunx l-akkuzat jew l-

imputat) dwar l-inkolumita' fizika ta' persuna jew dwar l-

inkolumita' ta' proprjeta' , kemm b' rizultat dirett ta' dak l-ghemil

jew minnhabba l-possibilita' ta' reazzjoni ghal dak l-ghemil.

Fl-Appell Kriminali "Il-Pulizija vs. Paul Cakebread" [23.6.1994]

umbaghad gie ritenut li din l-ekwiparazzjoni ta' dan ir-reat mal-

Adriano Galea Farrugia li proprju f' kawza deciza minnu fl-10 ta' Gunju,

kien qal hekk :-

(Kollez.

Fl-istess sentenza ta' Paul Cakebread gew citati b'approvazzjoni

reat ta' ksur volontarju tal-buon ordni u l-kwiet tal-pubbliku.

U aktar 'l quddiem l-istess awtur jghid:-

Mill-provi prodotti, ma jirrizultax illi kien l-imputat li ta lok ghal xi

kommossjoni jew ghajjat u storbju fit-triq.

argument bejn dawn it-tnejn minn nies.

Lanqas ma jirrizulta li kien l-

imputat li beda l-argument ghaliex l-allegat vittma stess Silvano

Vella k/a Vella Gregory jghid li huwa hareg mill-vettura tieghu u mar mat-tieqa tan-

naha tal-imputat sabiex jara x'irid u li kien irritat.

x'hin ra lill-imputat ikkalma.

L-imputat jghid ukoll illi kien Vella k/a Vella Gregory li

nizel mill-vettura tieghu u mar mat-tieqa tal-vettura tal-imputat.

Qorti ghalhekk tqis li din l-imputazzjoni ma gietx sodisfacentement

ppruvata fil-konfront tal-imputat sal-grad rikjest mil-Liġi.

Fir-rigward taz-zewg imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat, il-

Qorti qeghda tqis ukoll illi l-allegati vittmi kkonfermaw illi huma hafru

lill-imputat u li rrinunzjaw ghal dak li huwa rinunzjabbli u li din il-

kawza tkompliet minhabba illi l-imputazzjonijiet migjuba huma ex

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti wara li rat l-Artikoli 17, 31, 214, 216

(1), 338(dd) u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Malta, u wara li qieset il-provi migjuba ma ssibx lill-imputat hati tal-

akkuzi migjuba kontra tieghu u konsegwentament qed tillibera lill-


Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE VELLA PACE Seduta tal-11 ta' Novembru, 2020

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

Elmo Insurance Limited hekk kif surrogata fid-drittijiet tal-assigurat tagħha Karl Cuschieri Debono u l-istess Karl Cuschieri Debono u b'effett mid-digriet mogħti fil-5 ta' Mejju 2016 l-isem tar-rikorrent u assigurat "Karl Cuschieri Debono" ġie jaqra "Vision Car Leasing Limited" ("l-appellati")

Mapfre Middlesea plc ("is-soċjetà appellanta")

Dan huwa appell magħmul mis-soċjetà intimata, hawnhekk "is-soċjetà

appellanta", Mapfre Middlesea plc (C 5553) mil-lodo arbitrali mogħti miċ-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

Ċentru dwar l-Arbitraġġ ta' Malta (minn issa 'l quddiem "it-Tribunal"), fl-10 ta'

Ġunju 2019 (minn issa 'l quddiem "id-deċiżjoni appellata") li permezz tagħha t-

Tribunal iddeċieda illi,

".… filwaqt li tiċħad l-eċċezzjonijiet imressqa mill-intimat, tilqa' t-talbiet tar- rikorrenti, b'dan li tiddikjara li l-inċident awtomobilistiku li seħħ fis-7 ta' Mejju 2014 fi Triq Fisher, Is-Siggiewi, Malta, ġara unikament tort ta' assikurat tas-soċjetà rikorrenti1; tiddikjara li d-danni sofferti mir-rikorrenti jammontaw għas-somma ta' ħames mija tlieta u sittin euro u wieħed u sittin ċenteżmu (€563.61); tikkundanna lill-intimat iħallas lir-rikorrenti s-somma komplessiva ta' €563.61 u dan in kwantu għas-somma ta' €394.61 dovuta lir-rikorrenti soċjetà Elmo Insurance Limited u in kwantu għas- somma ta' €169 lir-rikorrenti Vision Car Leasing Limited u dan in linea ta' danni; tikkundanna lill-intimat iħallas l-ispejjeż kollha ta' dan l-arbitraġġ, inkluż l-ispejjeż tal-ittra uffiċjali tal-15 ta' Ottubru 2015, ippreżentata fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) kontra s-soċjetà intimata; tikkundanna lill-intimat iħallas l-interessi legali fuq il- quantum tad-danni b'effett mill-15 ta' Ottubru 2015 sad-data tal-ħlas finali."

Ir-rikorrenti ressqu proċeduri quddiem it-Tribunal wara li fis-7 ta' Mejju

2014 l-vettura tal-assikurat tagħha Karl Cuschieri Debono sfat milquta waqt li din kienet

ipparkjata ġewwa Triq Fisher, Il-Gżira, Malta.

L-inċident ġie deskritt bħala "hit

and run", u l-assikurat tas-soċjetà rikorrenti qal li huwa sar jaf li l-vettura

tiegħu sfat milquta wara li ħabbatlu l-bieb tad-dar u ġie infurmat li karozza tal-

linja bin-numru ta' reġistrazzjoni BUS 158 kienet laqtet il-vettura tiegħu.

1 Evidentement it-Tribunal kien qed jirreferi għas-soċjetà intimata u mhux għas-soċjetà rikorrenti.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

Permezz tal-azzjoni tagħha quddiem it-Tribunal, is-soċjetà rikorrenti

talbet li l-assikurat tas-soċjetà intimata jiġi dikjarat responsabbli għall-inċident

inkwistjoni u għad-danni kollha riżultanti.

Talbet li dawn id-danni jiġu likwidati

fis-somma ta' ħames mija u tlieta u sittin Euro u wieħed u sittin ċenteżmu

Talbet ukoll li s-soċjetà intimata tiġi kkundannata tħallas id-danni kif

likwidati, flimkien mal-ispejjeż legali u l-ispejjeż kollha relatati.

Is-soċjetà intimata wieġbet li x-xufier tal-vettura assikurata magħha ma

kienx involut fl-inċident inkwistjoni, u li t-talbiet tas-soċjetà rikorrenti huma

infondati kemm fil-fatt u kif ukoll fid-dritt.

Żiedet tgħid li għalhekk it-talbiet

tar-rikorrenti għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż, u għandha tinġieb prova li l-

vettura misjuqa mill-assikurat tas-soċjetà intimata kienet involuta fl-inċident,

ladarba l-assikurat tas-soċjetà rikorrenti stqarr li huwa ma rax l-inċident iseħħ.

Is-soċjetà intimata qalet ukoll li l-ammont ta' danni pretiż għandu jiġi ppruvat.

Karl Cuschieri Debono, l-assikurat tas-soċjetà rikorrenti, spjega li l-vettura bin-

numru ta' reġistrazzjoni NQZ 403 hija mikrija lilu biex jużaha fix-xogħol tiegħu,

u dakinhar tal-inċident huwa pparkja l-vettura quddiem id-dar tiegħu fi Triq

Fisher, Il-Gżira.

Qal li madwar siegħa wara, sema' l-bieb tad-dar iħabbat, u

hemmhekk sab raġel ma jafux, li qallu li kienet għaddiet karozza tal-linja li

laqtitlu l-ġenb tal-karozza.

Ix-xhud qal li l-ħsarat kienu fil-parti ta' quddiem tal-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

vettura, u hu kien għamel rapport lill-Pulizija.

Qal ukoll li mal-karozza kien

hemm tiċpis taż-żebgħa ta' lewn ċelesti.

Is-soċjetà intimata, permezz ta' verbal quddiem l-Arbitru, qalet li l-quantum

tad-danni mhux jiġi kkontestat minnha.

PC 1511 Kevin Busuttil Griffin xehed li huwa kien spezzjona l-ħsarat fil-vettura waqt li

kienet għadha pparkjata, mingħajr ma tkellem mal-partijiet.

Qal ukoll li l-

vettura kellha ħsara fil-bumper ta' quddiem u fil-parti tal-lemin tagħha.

Kevin Caruana Cuschieri fix-xhieda tiegħu qal li huwa jaħdem bħala xufier mal-Malta

Public Transport, u fl-2014 huwa kien ġie kkuntattjat mill-Pulizija li qalulu

madwar ġimagħtejn qabel huwa kien involut f'inċident fl-Imġarr, meta l-

vettura BUS 158 laqtet vettura oħra li kienet ipparkjata.

Ix-xhud qal li l-Pulizija

kienu vverifikaw li kien hu x-xufier ta' dik il-vettura dakinhar li seħħ l-inċident.

Ix-xhud qal li huwa kien informa lill-Pulizija li huwa kien għadda mill-Imġarr,

imma ma kien involut fl-ebda inċident.

Ix-xhud qal li wara li nforma lill-

kumpannija li huwa impjegat magħha, huwa kien ġie infurmat li fil-ħin meta

seħħ l-inċident huwa ma kienx fl-inħawi tal-Imġarr, iżda r-rotta li kien fuqha

kienet dik ta' Tas-Sliema u Il-Mellieha.

Qal ukoll li l-Pulizija ma talbitx biex

teżamina l-vettura li kienet misjuqa minnu dakinhar.

Imma x-xhud qal li huwa

jaf fejn hi t-triq fejn kien ipparkjat l-assikurat tas-soċjetà rikorrenti, u jaf li din

hija triq dejqa ħafna.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

Xhud ieħor, Rita Saliba Hil, li taħdem bħala risk and insurance executive ma'

Malta Public Transport (Services) Limited, qalet li r-rapport lil Malta Public

Transport (Services) Limited sar dakinhar li l-Pulizija bagħtu għax-xufier, u kien

ix-xufier li informa lill-kumpannija b'dan l-allegat inċident.

F'seduta ulterjuri,

din l-istess xhud qalet li r-records tar-rotta jinżammu mill-MPT għal xahrejn, u

għalhekk meta ġiet analizzata d-data li ħarġet mit-tracking device, irriżulta li

fil-ħin indikat, ix-xufier kien lejn Fleur-de-Lys, Birkirkara.

Ix-xhud qalet li x-xufier tal-MPT

kien ħadha bi kbira meta ġie mgħarraf li kien involut f'inċident.

PC 854 Dennis Banavage D'Amico xehed li huwa kien xogħol l-għassa tal-Mosta dakinhar

li Karl Cuschieri Debono għamel rapport li xi ħadd kien laqat il-vettura tiegħu li kienet

ipparkjata quddiem id-dar tiegħu.

Ix-xhud qal li hu ma ċċekkjax il-karozza tal-

linja allegatament involuta fl-inċident.

Id-Deċiżjoni Appellata

Permezz tas-sentenza mogħtija fl-10 ta' Ġunju, 2019,

ikkonkluda li l-inċident awtomobilistiku li seħħ fis-7 ta' Mejju, 2014 fi Triq

Fisher, Il-Gżira, Malta, ġara unikament tort tal-assigurat tas-soċjetà intimata;

iddikjara li d-danni sofferti mir-rikorrenti jammontaw għal ħames mija u tlieta

u sittin Euro u wieħed u sittin ċenteżmu (€563.61); ikkundanna lill-intimata

tħallas lir-rikorrenti s-somma komplessiva ta' €563.61 u dan inkwantu għas-

somma ta' €394.61 lis-soċjetà rikorrenti Elmo Insurance Limited u inkwantu

għas-somma ta' €169 lis-soċjetà rikorrenti Vision Car Leasing Limited u dan in Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

linea ta' danni; ikkundanna lis-soċjetà konvenut tħallas l-ispejjeż kollha ta' dan

l-arbitraġġ,

inkluż

l-ispejjeż tal-ittra uffiċjali tal-15 ta' Ottubru, 2015

ippreżentata fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta); u kkundanna lis-soċjetà intimata

tħallas l-imgħaxijiet legali fuq il-quantum tad-danni b'effett mill-15 ta' Ottubru,

2015 sad-data tal-eventwali pagament, u dan wara li għamel is-segwenti

konsiderazzjonijiet:

"Illi l-inċident in kwistjoni seħħ fl-Imġarr.

Karl Cuschieri Debono li kien bil-vettura tas-soċjetà rikorrenti qal li waqt li kien qiegħed id-dar u l-vettura tiegħu kienet ipparkjata barra, ġie xi ħadd iħabbatlu li għarrfu li kienet għaddiet karozza tal-linja u laqtitlu l-karozza tiegħu.

Fil-fatt il-vettura kellha ħsarat fin-naħa tal-lemin ta' quddiem, liema ħsarat ma kinux hemm qabel x'ħin ipparkja.

Qal ukoll li kien hemm żebgħa kulur ċelesti mal-karozza.

Huwa għamel ir-rapport u l-Pulizija investigaw l-istess billi talbu informazzjoni lis-soċjetà Malta Public Transport (Services) Limited.

Id-dettalji mitluba kienu dwar karozzi tal-linja li għaddew mit-triq in kwistjoni bejn is-6.00pm u s-7.00pm u dan meta fil-fatt Karl Cuschieri Debono kien indikalhom li l-inċident seħħ bejn is- 6.00pm u l-5.00pm.2

Illi s-sewwieq tal-BUS 158, Kelvin Donne, innega li huwa kien involut f'inċident bix- xarabank u inoltre qal li fil-ħin indikat mill-Pulizija (ossia bejn is-6.00pm u s-7.00pm) huwa kien qiegħed tas-Sliema u mhux Il-Gżira.

Ma ngħatatx indikazzjoni ta' fejn kien l-imsemmi sewwieq bejn il-5.00pm u s-6.00pm.

Illi dan però ftit għandu rilevanza għall-każ stante li din hija azzjoni diretta kontra s- soċjetà l-buses.

Għalhekk indipendentement minn min kien qed isuq il-Bus 158 fil-ħin in kwistjoni, għandu jiġi determinat jekk il-ħsara in kwistjoni effettivament saritx minn xarabank jew le.

tal-kumpannija

assiguratriċi

tiġġestixxi

Illi r-rikorrenti ma ġabux xhieda okulari tal-inċident u Karl Cuschieri Debono indika li ma kienx jaf lil min għarrfu bl-inċident, għajr li "kien canvasser qed idur id-djar" u dan qallu li kienet xarbank u tah in-numru tax-xarabank, ossija BUS-158.

Sinjifikanti però huwa l-fatt li Karl Cuschieri Debono xehed li "mal-karozza kien hemm iż-żebgħa kulur ċelesti".

2 Karl Cuschieri Debono xehed li l-inċident seħħ bejn il-5.30pm u s-7.00pm.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

Illi fir-rapport tal-Pulizija dwar l-inċident in kwistjoni (Dok.

PC 1511 Kevin Busuttil Griffin, ikkonferma bil- ġurament li spezzjona l-ħsarat fil-vettura li kienet ipparkjata.

Illi l-kulur li tħalla fejn kien hemm id-daqqa, jindika bl-aktar mod ċar li l-ħsarat kienu kkawżati minn xarabank.

il-vettura tar-rikorrenti

li kienet għaddejja minn ħdejn

Għalhekk fuq bażi ta' probabbilità l-Arbitru tqis li l-inċident seħħ mill-bus indikata, fejn waqt li kienet ipparkeġġjata, laqtitha (possibilment mingħajr ma ndunat) u baqgħet sejra.

Danni Permezz ta' verbal li sar fis-seduta tal-20 ta' Ottubru, 2016 ġie ddikjarat li l-quantum tad-danni ma kienx qed jiġi kkontestat.

Konklużjoni

tilqa'

Għal dawn il-motivi l-Arbitru tiddeċiedi billi, filwaqt li tiċħad l-eċċezzjonijiet imressqa mill-intimat, l-inċident tar-rikorrenti, b'dan awtomobilistiku li seħħ fis-7 ta' Mejju, 2014 fi Triq Fisher, Il-Gżira, Malta, ġara unikament tort ta' assigurat tas-soċjetà rikorrenti3; tiddikjara li d-danni sofferti mir- rikorrenti jammontaw għas-somma ta' ħames mija tlieta u sittin euro u wieħed u sittin ċenteżmi (€563.61); tikkundanna lill-intimat iħallas lir-rikorrenti s-somma komplessiva ta' €563.61 u dan in kwantu għas-somma ta' €394.61 dovuta lir- rikorrenti soċjetà Elmo Insurance Limited u dan in linea ta' danni; tikkundanna lill- intimat iħallas l-ispejjeż kollha ta' dan l-arbitraġġ, inkluż l-ispejjeż tal-ittra uffiċjali tal-15 t'Ottubru, 2015, ippreżentata fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) kontra s-soċjetà intimata; tikkundanna lill-intimat iħallas l-interessi legali fuq il-quantum tad-danni b'effett mill-15 t'Ottubru, 2015 sad-data tal-ħlas finali."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

Is-soċjetà intimata ppreżentat l-appell tagħha fl-24 ta' Ġunju, 2019, fejn

talbet lil din il-Qorti sabiex,

"...b'akkoljiment tal-aggravji mressqa mill-esponenti f'dan l-appell, tħassar u tirrevoka l-lodo arbitrali mogħti mit-Tribunal tal-Arbitraġġ fl-10 ta' Ġunju 2019, billi tiċħad it-talbiet tal-appellati u b'hekk tilqa' l-eċċezzjonijiet imressqa mill-esponenti, bl-ispejjeż kontra l-istess appellati."

L-appellanta tgħid li tħoss ruħha aggravata bid-deċiżjoni tat-Tribunal u

fl-ewwel lok eċċepiet in-nullità tal-lodo arbitrali minħabba li l-kundanna tas-

soċjetà intimata għall-ħlas tad-danni ma kinitx preċedura minn sejbien ta'

responsabbilità fil-konfront tas-soċjetà intimata.

Żiedet tgħid li l-fatt li t-tort

għall-inċident ġie attribwit lill-"assigurat tas-soċjetà rikorrenti", jagħmel id-

deċiżjoni waħda illoġika u proċeduralment monka.

F'kull każ iżda, is-soċjetà

appellanta ressqet l-aggravji tagħha daqslikieku t-Tribunal attribwixxa r-

responsabbilità għall-inċident lilha.

L-appellanta qalet li t-Tribunal ma setax

raġonevolment jikkonkludi li l-inċident ġie kkawżat mill-bus indikata, li kienet

għaddejja minn ħdejn il-vettura tar-rikorrenti li kienet ipparkjata, u laqtitha

possibilment mingħajr ma indunat, u baqgħet sejra.

L-appellanta qalet li sabiex

t-Tribunal wasal għal din il-konklużjoni, l-investigazzjoni li saret kienet ibbażata

fuq jekk il-ħsara sofferta mill-vettura tar-rikorrenti kinitx ikkawżata minn

xarabank jew le, u kkonsidra li ladarba t-traċċi mal-vettura tar-rikorrenti kienu

ta' lewn ċelesti, dawn bilfors li saru minn karozza tal-linja.

L-appellanta tgħid li

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

dan l-eżerċizzju jiddipartixxi kompletament mill-binarji ta' din l-azzjoni, peress

l-azzjoni tal-appellati hija msejsa fuq

l-allegazzjoni

partikolari, BUS 158 li kkawżat l-inċident mertu ta' dawn il-proċeduri, u mhux

kwalunkwe karozza tal-linja.

L-appellanta qalet li kienu l-parametri tal-azzjoni

kif promossa mir-rikorrenti li ddettaw in-natura tal-provi li tressqu minnha, u

għalhekk il-provi tagħha kienu limitati għal vettura partikolari msemmija mir-

rikorrenti, u mhux għal kwalsiasi xarabank li setgħet għaddiet mill-inħawi fil-

ħin indikat mill-appellati bħala l-ħin meta allegatament seħħ l-inċident.

soċjetà appellanta qalet li dan issarraf fi żbilanċ kontra tagħha, minħabba li

filwaqt li hija ressqet provi dwar dak li kien qiegħed jiġi allegat dwar vettura

waħda partikolari, it-Tribunal firex l-eżerċizzju tiegħu għal kwalsiasi xarabank,

u dan meta l-appellati stess identifikaw xarabank partikolari.

qalet li fl-għoti tas-sentenza, il-ġudikant irid joqgħod rigorożament fil-limiti tal-

kontestazzjoni mressqa quddiemu, u li l-materja li kellha tiġi determinata

f'dawn il-proċeduri kienet dik jekk il-ħsara fil-vettura tal-appellati seħħitx mix-

xarabank bin-numru ta' reġistrazzjoni BUS 158.

L-appellanta qalet li quddiem

Public Transport (Services) Limited hija assikurata mas-soċjetà appellanta,

imma l-unika prova li kellu quddiemu t-Tribunal kienet li l-vettura bin-numru

ta' reġistrazzjoni BUS 158 hija assikurata mas-soċjetà appellanta.

qalet li biex wasal għal din il-konklużjoni, it-Tribunal straħ fuq numru ta'

assunzjonijiet, u mhux fuq fatti li ġew ippruvati.

It-tieni aggravju tas-soċjetà

appellanta jgħid li abbażi tal-provi li tressqu quddiem it-Tribunal, ma setax

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

raġonevolment

jintqal

l-ħsara saret minn xarabank bin-numru ta'

reġistrazzjoni BUS 158, u mill-provi m'għandux jirriżulta li fuq bażi ta'

probabbilità l-inċident inkwistjoni ġie kkawżat mill-vettura b'dan in-numru ta'

reġistrazzjoni.

F'dan ir-rigward, l-appellanta spjegat li ma ġiex ippruvat li l-

ħsara ġiet ikkaġunata mill-vettura bin-numru ta' reġistrazzjoni BUS 158, u l-

allegazzjoni li l-inċident kien ikkawżat mill-vettura targata BUS 158 kienet biss

L-appellanta qalet li l-

persuna li indikat lil Karl Cuschieri Debono in-numru tal-vettura involuta fl-inċident, ma

ġietx identifikata u lanqas intalbet tixhed, u għalhekk din l-allegazzjoni ma

ġietx ikkonfermata bil-ġurament, u aktar minn hekk, il-persuna li kontra

tagħha saret din

l-allegazzjoni ma kellhiex

l-opportunità

li tagħmel

il-

kontroeżami ta' din il-persuna.

L-appellanta qalet ukoll li l-uffiċjali tal-Pulizija

m'għamlu l-ebda investigazzjoni a tempo vergine sabiex jistabbilixxu jekk ix-

xarabank indikata kellhiex xi ħsara, u jekk tali ħsara kinitx kompatibbli mal-

inċident, anke jekk ingħataw l-informazzjoni kollha rilevanti mill-impjegati ta'

L-appellanta qalet li wieħed kien

jistenna li sabiex tiġi konkluża l-investigazzjoni, kellha tiġi eżaminata x-

xarabank għal-fini ta' verifika dwar jekk din kellhiex ħsarat kompatibbli mal-

inċident inkwistjoni, u li fin-nuqqas ta' dan, hemm nuqqas ta' prova ta' ness ta'

kawżalità bejn id-dannu soffert u l-vettura bin-numru ta' reġistrazzjoni BUS

L-appellanta qalet li l -unika allegazzjoni li kienet timmerita investigazzjoni

kienet dik dwar iż-żebgħa ta' lewn ċelesti misjuba mal-vettura pparkjata.

L-

appellanta qalet li minkejja li Karl Cuschieri Debono xehed dwar dan fil-kontroeżami,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

huwa naqas milli jsemmi dan id-dettall tant importanti kemm fix-xhieda

tiegħu, kif ukoll fl-istqarrija li huwa ta lill-Pulizija.

L-appellanta qalet li kulur

identifikat bħala 'light blue colour' mhux xi lewn użat esklussivament minn xi

entità partikolari, u f'kull każ kellha titressaq prova li x-xarabank inkwistjoni

kellha lewn light blue kif indikat.

L-appellanta qalet li mis-survey report tal-

vettura assikurata mas-soċjetà appellata, imkien m'hemm indikat li din il-

vettura kellha xi traċċa ta' lewn ċelesti, u f'inċidenti bħal dawn wieħed jistenna

li t-tiċpis taż-żebgħa jkun fejn hemm id-daqqa fuq il-vettura.

żiedet tgħid li f'dan il-każ, id-daqqa kienet fil-parti ta' fejn il-'front right wing'

tagħqad mal-front bumper tal-vettura, u f'din il-parti tal-vettura ma jidhru l-

ebda traċċi ta' żebgħa.

L-appellanta ssostni li anki f'każ li nġabet prova li mal-

vettura assikurata mas-soċjetà appellata nstabu traċċi ta' żebgħa tal-istess

lewn tal-vetturi tal-Arriva, xorta waħda jkun għad irid jiġi stabbilit li l-ħsara ġiet

ikkawżata mill-vettura targata BUS 158.

L-appellanta qalet li t-Tribunal injora

għalkollox il-kontestazzjoni tax-xufier li dakinhar tal-inċident kellu fil-kontroll

tiegħu l-vettura bin-numru ta' reġistrazzjoni BUS 158, Kevin Caruana Cuschieri, ċaħad li

huwa kien involut f'inċident bil-vettura li kien qed isuq.

spjega li fil-ħin indikat mill-appellati bħala l-ħin li fih aktarx li seħħ l-inċident,

jiġifieri bejn is-sitta u s-sebgħa ta' filgħaxija, huwa kien qiegħed Fleur-de-Lys, Birkirkara bil-

vettura inkwistjoni u mhux l-Imġarr.

ipparkja l-vettura tiegħu quddiem id-dar wara l-ħamsa u nofs ta' filgħaxija, u

madwar tliet kwarti jew siegħa wara xi ħadd kien ħabbatlu l-bieb tad-dar u

infurmah li l-vettura tiegħu kienet intlaqtet minn xarabank.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

li min-naħa tagħha ressqet prova ċara li dak il-ħin il-vettura inkwistjoni kienet

fuq ir-rotta ta' Fleur-de-Lys, Birkirkara lejn Ħal Lija, u li Il-Gżira mhuwiex qiegħed f'din ir-

L-appellanta qalet li minn dan isegwi li l-każ tal-appellati huwa msejjes

fuq allegazzjonijiet u assunzjonijiet li ma jreġux, u li m'għandhomx iwasslu

għall-konklużjoni li l-vettura bin-numru ta' reġistrazzjoni BUS 158 kienet

responsabbli għall-inċident inkwistjoni.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti sejra tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji mressqa mis-soċjetà

appellanta, għalkemm

tagħmel

riferiment għas-

sottomissjoni tas-soċjetà appellanta li d-deċiżjoni mogħtija mill-Arbitru hija

nulla, u dan għaliex tonqos milli tattribwixxi r-responsabbilità għall-inċident lis-

soċjetà intimata.

Huwa ċar li l-Arbitru fid-deċiżjoni tagħha għamlet żball fis-

sens li minflok ikkonkludiet li għal dan l-inċident kien responsabbli l-assikurat

tas-soċjetà

ir-responsabbilità għall-inċident ġiet attribwita

lill-

"assigurat tas-soċjetà rikorrenti".

Għall-Qorti dan huwa żball ovvju u fuq din il-

bażi biss mhijiex sejra ssib li s-sentenza tal-Arbitru hija nulla.

Għalhekk din il-

Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji tas-soċjetà appellanta fid-dawl

tar-risposta tal-appellati u tal-konsiderazzjonijiet magħmula mit-Tribunal fid-

deċiżjoni appellata

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

L-aggravju:

apprezzament ħażin tal-fatti li wasslu għad-deċiżjoni li l-inċident kien ikkawżat mill-BUS-158

L-appellanta tgħid li t-Tribunal għamel apprezzament skorrett tal-fatti

miġjuba quddiemu, meta minflok ma għamel indaġini dwar jekk il-BUS-158

kinitx il-vettura li laqtet il-vettura assikurata mas-soċjetà rikorrenti u baqgħet

sejra, intilfet f'analiżi dwar jekk l-inċident inkwistjoni setax kien ikkawżat minn

vettura tal-linja, ta' lewn partikolari, u mhux neċessarjament minn dik targata

L-appellanta tgħid li l-kliem tar-rikors imressaq mill-appellati kien

ċar, fis-sens li skont il-fatti deskritti minnhom, waqt li l-vettura li kienet tintuża

minn Karl Cuschieri Debono kienet ipparkjata ġewwa Triq Fisher, Il-Gżira, din sfat

milquta mill-vettura identifikata bħala dik targata BUS-158, li baqgħet sejra.

L-

appellanta tgħid li t-Tribunal, minflok evalwa l-provi sabiex jara jekk l-inċident

inkwistjoni kienx ikkawżat minn din il-karozza tal-linja partikolari, iddevja l-

indaġni tiegħu għal analiżi sħiħa dwar jekk l-inċident inkwistjoni kienx ikkawżat

minn kwalsiasi karozza tal-linja.

L-appellanta tgħid ukoll

li dan ħoloq

sitwazzjoni fejn filwaqt li huma ffukaw fuq karozza tal-linja waħda, dik

identifikata fl-Avviż għall-Ftehim, it-Tribunal wessa' l-indaġini tiegħu b'tali mod

li inkluda fiha l-possibilità li l-inċident inkwistjoni seta' kien ikkawżat minn kull

karozza tal-linja, u mhux minn dik identifikata.

Kompliet tgħid li dan ħoloq

żbilanċ kontra tagħha, minħabba li fid-difiża tagħha hija ffukat fuq provi

marbuta mal-karozza tal-linja targata BUS-158 u mhux fuq kull karozza tal-linja

assikurata magħha.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

Il-Qorti tqis li minkejja li fi proċeduri quddiem tribunal arbitrali, il-lodo

jingħata fuq il-bażi tal-ekwità, biex deċiżjoni verament tkun ekwa u ġusta trid

tkun waħda li tirrispekkja l-prinċipji tal-ġustizzja naturali u li tħares l-interessi

tal-partijiet fil-kawża, b'tali mod li kull waħda mill-partijiet tingħata ċ-ċans li

tagħti l-verżjoni tagħha tal-fatti kif ġraw, kif ukoll li tressaq il-provi meħtieġa

sabiex tipprova l-każ tagħha.

F'dan il-każ, jirriżulta li huwa minnu li t-Tribunal

wessa' l-indaġini tiegħu, u straħ fuq il-prova tal-kulur taż-żebgħa mal-parti

milquta tal-vettura tal-appellati sabiex ikkonkluda li l-inċident kien ikkawżat

minn karozza tal-linja, u għalhekk il-vettura indikata, dik targata BUS-158

ikkawżat l-inċident inkwistjoni.

Mill-provi jirriżulta li Karl Cuschieri Debono kien ġie mgħarraf bl-inċident wara li xi

ħadd ma kienx jafu ħabbatlu l-bieb tad-dar u infurmah li kienet il-BUS-158 li

għaddiet mit-triq, laqtitu u baqgħet sejra.

Minn verifiki li saru, irriżulta li l-BUS-

158 fid-data tal-inċident kienet misjuqa minn ċertu Kelvin Caruana Cuschieri, xufier ma'

Malta Public Transport (Services) Limited, li mill-ewwel ċaħad li huwa seta'

kien involut f'inċident ta' din ix-xorta.

Ix-xufier eskluda l-possibilità ukoll li

huwa seta' laqat il-vettura mingħajr ma induna, u wara li saru verifiki ulterjuri

ġie stabbilit li fil-ħin li fih possibilment seta' seħħ l-inċident, it-time window

indikata kienet dik ta' bejn il-5.30pm u s-7.00pm, il-vettura BUS-158 kienet

qiegħda tinstaq fuq ir-rotta ta' bejn Fleur-de-Lys, Birkirkara u Ħal Lija, liema rotta ma

tinkludix lill-Imġarr.

Punt importanti li ħareġ mill-provi kien li l-vettura

assikurata mas-soċjetà rikorrenti ġiet eżaminata, imma l-karozza tal-linja li

allegatament kienet involuta f'dan l-inċident ma ġietx eżaminata, u għalhekk Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

baqa' ma ġiex stabbilit jekk din kellhiex fuqha xi marki li jindikaw li din setgħet

kienet involuta fl-inċident inkwistjoni.

L-appellanta tgħid li fl-għoti tas-

sentenza, il-ġudikant irid jiddeċiedi skont il-limiti tal-kontestazzjoni li jkollu

quddiemu, u l-indaġini li kellu jagħmel it-Tribunal kienet ċirkoskritta għal jekk

il-karozza tal-linja targata BUS-158 kinitx involuta fl-inċident mertu ta' dawn il-

proċeduri jew le.

F'dan ir-rigward, żiedet tgħid l-appellanta, il-prova li mal-

vettura assikurata mas-soċjetà rikorrenti kien hemm tiċpis ta' żebgħa ta' lewn

blu ċar mhuwa tal-ebda rilevanza, għaliex il-prova li kellha ssir kienet jekk il-

vettura targata BUS-158 kinitx involuta fl-inċident inkwistjoni jew le.

L-

appellanta sostniet ukoll li ma nġabet l-ebda prova li l-vetturi operati mid-ditta

Arriva huma kollha assikurati magħha, u għalhekk it-Tribunal lanqas ma seta'

jiddeċiedi li f'każ li l-inċident kien ikkawżat minn kwalsiasi karozza tal-linja, ir-

responsabbilità għall-ħlas tad-danni hija tal-appellanta.

Tqis illi f'deċiżjoni fl-ismijiet Phyllis Saydon vs. Joseph Rausi, inkiteb

"Il-Qorti tal-Appell tiddisturba biss id-diskrezzjoni eżerċitata mill-Ewwel Qorti f'każijiet eċċezzjonali meta si tratta ta' valutazzjoni ta' fatti."

Tqis ukoll illi fid-deċiżjoni fl-ismijiet Joseph Mallia Martin vs. George Turner Zarb Qorti nkiteb

"Huwa prinċipju bażilari segwit minn din il-Qorti ta' reviżjoni li fejn si tratta ta' apprezzament u evalwazzjoni ta' provi ta' fatt li din il-Qorti qatt ma tiddisturba

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

leġġerment apprezzament tal-provi li jkun sar mill-Ewwel Qorti sakemm ma jkunx hemm raġunijiet gravi u serji biżżejjed li jissuġġerixxu mod ieħor."

Kwantu għall-ewwel aggravju miġjub mis-soċjetà appellanta, din il-Qorti

trid bilfors l-ewwel tevalwa l-provi prodotti quddiem it-Tribunal, sabiex tara

jekk dan setax raġonevolment u fuq il-bilanċ tal-probabbiltajiet, jasal għad-

deċiżjoni li waslet għaliha.

Dan jorbot ukoll mat-tieni aggravju tas-soċjetà

F'dan il-każ, il-Qorti ma tara li hemm l-ebda ness ta' kawżalità bejn

id-danni li saru fuq il-vettura assikurata mas-soċjetà appellata, u l-vettura BUS-

158 assikurata mas-soċjetà appellanta.

Din il-Qorti tqis li l-unika prova li seta'

kien hemm li l-inċident inkwistjoni ġie kkawżat mill-vettura targata BUS-158,

identifikat, u li ma ttellax jixhed.

Kevin Cuschieri Debono stess stqarr li dan l-individwu

kien xi ħadd li inzerta qiegħed iħabbat il-bibien fl-inħawi, u li huwa ma kienx

Min-naħa l-oħra hemm id-dikjarazzjoni tax-xufier tal-vettura BUS-158, li

ċaħad li huwa seta' kien involut f'xi inċident waqt li kien fuq xogħlu, u minn

provi oġġettivi li nġabu għall-attenzjoni tat-Tribunal, irnexxielu jipprova li fit-

time window li fih seta' seħħ dan l-inċident, huwa kien ferm bogħod mill-

Imġarr, fuq rotta kompletament differenti.

L-uniku fattur li seta' jindika li l-

inċident inkwistjoni ġie kkawżat minn vettura tal-kumpannija Arriva, kien il-fatt

li mal-vettura assikurata mas-soċjetà appellata, instab tiċpis ta' żebgħa ta'

lewn ċelesti ċar, kulur li kien użat fuq il-karozzi tal-linja tal-kumpannija Arriva

fiż-żmien meta seħħ l-inċident.

Imma l-Qorti tqis illi sabiex l-azzjoni miġjuba

kontra s-soċjetà appellata tirnexxi, il-prova li kellha tinġieb ma kinitx li l-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 17

Appell Inferjuri Numru 56/2019 LM

inċident aktarx li kien ikkawżat minn karozza tal-linja, imma li l-inċident ġie

ikkawżat mill-karozza tal-linja targata BUS-158, partikolarment meta jista'

jagħti l-każ li mhux kull vettura tal-Arriva kienet assikurata mas-soċjetà

In vista ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, il-Qorti sejra tilqa' l-aggravji tas-

soċjetà appellanta, u b'hekk tħassar id-deċiżjoni appellata, u dan in vista tal-

fatt li ma ġiet ippruvata l-ebda konnessjoni bejn id-danni sofferti mill-appellati,

u l-vettura assikurata mas-soċjetà appellanta.

Għar-raġunijiet premessi, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi dwar l-appell tas-

soċjetà appellanta billi tilqa' l-aggravji tas-soċjetà appellanta, tiċħad it-

talbiet tal-appellati u b'hekk tilqa' l-eċċezzjonijiet imressqa mis-soċjetà

appellanta, bl-ispejjeż tal-proċeduri arbitrali u ta' dan l-appell, kontra l-istess

Onor Dr Lawrence Mula LL.D. Barbara Rosemarie Laudizio Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 17

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments