Qorti tal-Appell Kriminali

Spettur Sylvana Busuttil Risiott Fenech Grima

Illum 12 ta' Dicembru, 2018,

bin-numru 498218M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta'

Talli fil-31 ta' Dicembru 2015 ghall-habta ta' 11:30 a.m. fi Triq in-Naxxar, Ix-Xewkija

waqt li kien qed isuq il-vettura bin-numru tar-registrazzjoni KTH 211;

U aktar b'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew

professjoni jew b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku habat ma'

mutur Nru DOX 001 u involontarjament ikkaguna offizi ta'natura gravi fuq il-

persuna ta' Edward Dawson skond kif iccertifika Dr. Rene' Bonet M.D. ta'

Kif ukoll naqas li jiehu l-prekawzjonijiet mehtiega meta kien hiereg ghal fuq

U aktar naqas li jieqaf fejn kien hemm sinjal li jindika 'stop';

Kif ukoll b'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew

professjoni jew b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, habat ma'

mutut Nru DOX 001 u involontarjament ikkaguna hsarat ghad-dannu ta'

Il-Prosekuzzjoni titlob li jigi skwalifikat mil-licenzji kollha tieghu tas-sewqan.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali,

tas-27 ta' Frar, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikolu 15(1)(a)(2) tal-Kapitolu 65 tal-

Ligijiet ta' Malta, l-Artikolu 226(1)(a) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, l-Artikolu

328(d) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u l-LS 65.11 u l-LS 65.05, ma sabitx lill-

imputat hati u lliberatu mill-imputazzjonijiet kollha kif dedotti kontra tieghu.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

ordni tal-Qorti.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellat Keith Scuereb k/a Xuereb esebita mill-prosekuzzjoni fuq

Rat ir-rikors tal-appell tal-Avukat Generali, ipprezentat fir-registru ta' din il-Qorti

fis-16 ta' Marzu, 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha thassar u

tirrevoka s-sentenza appellata wara li tisma' dan l-appell u minflok issib lill-appellat

Keith Scuereb k/a Xuereb hati tal-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu u tinfliggi l-piena skont il-

ligi u fil-parametri relattivi.

Rat illi l-aggravji tal-appellant Avukat Generali huma s-segwenti u cioe`:-

Illi l-esponent Avukat Generali rcieva l-atti tal-kawza odjerna u hassu aggravat

bihom in kwantu hija l-umli fehma tal-esponent li l-Onorabbli Qorti tal-Magistrati

ghamlet apprezzament zbaljat tal-provi prodotti u sussegwentament waslet ghal

applikazzjoni zbaljata tal-ligi.

Ghaldaqstant l-esponent qieghed jintavola dan l-umli

appell a bazi ta' dak li jipprovdi l-artikolu 63 tal-Kap.

65 u l-artikolu 413(1)(b)(iv)(i)

tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi qabel kollox ikun opportun li tigi elenka l-gurisprudenza nostrana, li ormai illum

hija pacifika, fejn tali gurisprudenza identifikat il-livell ta' negligenza fis-sewqan, u

dana billi l-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) tenniet li:

"Sewqan traskurat (negligent driving) hu kwalsaisi forma ta' sewqan li

jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq

regonevoli, prudenti, kompetenti u ta' esperjenza.

Bhala regola, il-ksur tar-

regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non-osservanza tad-disposizzjonijiet tal-

Highway Code li jincidu fuq il-mod jew il-kwalità ta' sewqan ta' dak li jkun,

jammonta wkoll ghal sewqan traskurat....."

"Sewqan bla kont hu deskritt fl-artikolu 15(2) ta' l-Ordinanza dwar ir-

Regolamenti tat-Traffiku (Kap. 65) bhala sewqan "bi traskuragni kbira".

tieni ipotesi, jigifieri ta' sewqan bla kont, tikkontempla s-sitwazzjoni fejn il-grad

ta' traskuragni tkun kbira u tinkludi l-kazijiet fejn wiehed deliberament jiehu

riskji fis-sewqan li m'ghandux jiehu minhabba l-probabbilita' ta' hsara li tista'

tirrizulta lil terzi, kif ukoll kazijiet fejn wiehed ikun indifferenti ghal tali riskji"

"Sewqan perikoluz (dangerous driving) jirrikjedi li fil-kaz partikolari s-sewqan

kien ta' perikolu ghal terzi jew ghall-propjeta' taghhom.

Biex wiehed jiddecidi

jekk kienx hemm dana l-perikolu, wiehed irid jara c-cirkostanzi kollha tal-kaz,

inkluzi l-hin u l-lokalita' ta' l-incident u l-prezenza o meno ta' traffiku iehor jew

ta' nies ghaddejjien bir-rigel."

Illi l-kuncett ta' "proper lookout" gie stabbilit li jfisser:

Illi inoltre' l-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) irriteniet li:

"… kif gie ritenut minn din il-Qorti diversament preseduta, jekk sewqan hux (i)

negligenti, jew (ii) bla kont jew (iii) perikoluz hi kwistjoni ta' 'degree' (App.

1018] u Pul.

XLIV, p. 933]) u kif jidhru wara xulxin huma fl-iskala tas-

li biex jintegra ruhu r-reat ta' sewqan perikoluz, hemm bzonn ta' certu grad ta'

Invece sewqan negligenti jew traskurat ifisser nuqqas

ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita s-sinistri stradali

Illi l-ahjar prova disponibbli fil-kaz odjern huwa l-filmat mill-kameras ta' CCTV

Il-filmat juri ezattament l-manuvri

maghmula miz-zewg sewwieqa, fejn wara li tefghet mal-gemb it-terza vettura li hija

Karozza tal-Linja, jidher l-appellat bil-vettura tat-tip Opel qieghed jemergi minn fuq

Nelfrattemp jidher ghaddej il-Parte Civile fuq il-mutur, li kien u baqa' sejjer fi triqtu,

fil-karreggata tat-triq principali, u waqt dan kollu l-vetturi iltaqghu u sehhet il-

kollizjoni;

Illi ghalkemm il-Qorti rrikonoxxiet dak li komunament maghruf bhala "cautious

filtering" jew "lane filtering", din izda tenniet li dan ma japplikax ghall-kaz in

dizamina stante li l-manuvra tal-Parte Civile kienet dik ta' "overtaking", cioe' sar

"overtaking" mill-mutur fuq il-Karozza tal-Linja;

Illi bid-dovut rispett l-esponent ma jaqbilx ma' tali interpretazzjoni, dan ghaliex il-

Karozza tal-Linja ghamlet manuvra partikolari, li kienet determinanti hafna.

sewwieqa tal-Karozza tal-Linja fix-xhieda taghha fil-bidu tal-atti processwali (folio

ma hemmx) tghid li minhabba li t-"traffic lights", li jinsabu aktar 'il fuq, waqfet qabel

"biex ma naghlaqx it-triq.

Hekk tghid il-ligi suppost".

Illi s-sewwieqa tal-Karozza tal-Linja, cioe' Josianne Sultana, ikkonstatat li l-mutur

Bid-dovut rispett tali prova trid 4

tkun wahda xjentifika u mhux mibnija fuq is-suppozizzjoni, niftakru li hawn

qeghdin fil-kamp penali, u talli prova zgur ma tlahhaqx il-livell tal-probabbli;

Illi mill-filmat prezentat in atti jemergu, inter alia, zewg fatti li l-Karozza tal-Linja

waqfet mal-gemb qabel it-"traffic lights" u li l-vizwal tal-vetturi, minhabba l-Karozza

Illi l-esponent qieghed jikkontendi li l-manuvra tal-Parte Civile la kienet "overtaking"

u lanqas ma kienet "lane filtering" stante li gialadarba l-Karozza tal-Linja tefghet mal-

gemb, il-mutur sempliciment kompla fid-dritta tieghu, fuq l-istess karreggata, sic et

triq sekondarja;

Illi bl-agir taghha, is-sewwieqa tal-Karozza tal-Linja, liema agir zgur li sar ghat-

tajjeb, nonostante cio induca lil Parte Civile sabiex ikompli fi triqtu, u ma seta' qatt

jissoponi li l-imsemmija sewwieqa cediet lil vettura ohra bil-ghan li temergi minn

Illi b'referenza ghall-gurisprudenza supra citata, l-esponent jissottometti li l-"proper

lookout" kien jinkombi fuq l-appellat li malli jkun qieghed jemergi minn triq

sekondarja joqghod attent ferm li jkollu vizwal adegwat u angulatura korretta;

Illi nonostante li l-appellat kellu l-"go ahead" tas-sewwieqa tal-Karozza tal-Linja, dan

bl-ebda mod ma jezonerah mir-responsabilita' u zamma tal-"proper lookout" fil-livell

ta' bonus paterfamilias, li finalment kien jinkombi fuqu;

Illi mill-kumplament tal-provi l-ohra kollha emergenti mill-atti processwali, l-

esponent umilment jissottometti li l-prosekuzzjoni rnexxielha tipprova l-kaz lil hinn

minn kull dubju dettat mir-raguni, u dana rigward l-imputazzjonijiet kollha dettoti

Ikkunsidrat;

Illi quddiem l-Ewwel Qorti xehdu WPS 301 L. Vella permezz tal-procedura tal-

Edward Dawson u skizz.

Gew prezentati r-ritratti

Security Service Malta Ltd fejn gew prezenti numru ta' ritratti.

Camilleri flimkien ma' kopja ta' certifikat mediku mahrug rigwardanti Edward

mill-Isptar Mater Dei u mmarkata bhala Dok EZ1, sett ta' ritratti mmarkati bhala

Dok EZ2, stills mmarkati bhala Dok EZ31 sa Dok EZ10 u vera kopja ta' sentenza

moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fl-ismijiet 'Kevin Abela Scicluna (ID: 403346M) vs

gew prezentati ritratti ta' screenshots tal-filmat immarkati bhala Dok KL1 sa Dok

Illi in breve nhar il-wiehed u tletin (31) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015)

ghal habta tal-hdax u nofs (11:30hrs) fi Triq in-Naxxar, Ta' Kerċem sehh incident bejn

il-vettura misjuqa mill-akkuzat Keith Scuereb k/a Xuereb bin-numru ta' registrazzjoni KTH211 u l-

parte civile Edward Dawson li kien qieghed isuq mutur bin-numru ta' registrazzjoni DOX

Illi l-akkuzat Keith Scuereb k/a Xuereb kien wieqaf qabel sinjal li jindika 'stop' izda wara li sewwieqa ta'

karozza tal-linja li waqfet fit-triq principali kantuniera mat-triq sekondarja li fiha kien Keith

Scuereb k/a Xuereb taghtu l-'go ahead' sabiex jipprocedi u hekk kif Keith Scuereb k/a Xuereb saq ghad-direzzjoni ta' Ta' Sannat

sehh l-impatt mal-mutur misjuq mill-parte civile Edward Dawson li kien qieghed jinstaq fil-

gemb, tul tal-linja.

Gew sofferti hsarat fuq il-mutur ghad-dannu ta' Secuirty Services Ltd3

u l-vettura misjuqa minn Keith Scuereb k/a Xuereb filwaqt li l-parte civile Edward Dawson sofra griehi gravi.

Sussegwentement inhargu akkuzi fil-konfront taz-zewg sewwieqa.

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant Avukat Generali issottometta li l-Ewwel Qorti ghamlet apprezzament

zbaljat tal-provi prodotti u sussegwentement waslet ghal applikazzjoni zbaljata tal-

L-appell huwa ghalhekk principarjament ibbazat fuq l-apprezzament tal-provi

Kif irritenew il-Qrati ta' Malta, din il-Qorti ma

1 Zewg ritratti a fol 40 u 41 huma lkoll immarkati bhala Dok EZ3 2 Deciza fis-7 ta' ottubru, 2015 (Rikors numru: 310/2007/JPG) 3 Skont ma taqra s-seba' (7) akkuza.

tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill-Ewwel Qorti jekk tasal

ghall-konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragonevolment u legalment tasal ghal

konkluzjoni li waslet ghaliha.

Illi kif ikkunsidrat fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija

'Issa hu principju ormaj stabilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti (kemm fil-kaz ta' appelli

minn sentenzi tal-Qorti tal-Magistrati kif ukoll fil-kaz ta' appelli minn verdetti w sentenzi

tal-Qorti Kriminali) li din il- Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul

mill-Ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzzjoni li dik il-Qorti setghet ragonevolment u

legalment tasal ghall-konkluzzjoni li waslet ghaliha.

Fi kliem iehor, din il-Qorti ma

tirrimpjazzax id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi ezercitata mill-Ewwel Qorti, izda

taghmel apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l-Ewwel Qorti kienetx

ragjonevoli fil-konkluzzjoni taghha.

Jekk izda din il-Qorti tasal ghall-konkluzzjoni li l-Ewwel

Qorti fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment tasal ghall-konkluzzjoni li

waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura mpellenti, sabiex din il-

Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni w konkluzzjoni (ara f'dan is- sens "inter alia" l-Appelli

Kriminali : "Il-Pulizija vs. Raymond Stagno Navarra et.5" ; "Ir-Republika ta' Malta vs.

George Fenech Grima 6" ; "Il-Pulizija vs. Carmel sive Chalmer Parsons"; "Il-Pulizija vs.

(Emfazi mizjuda u dati tas-sentenzi citati jinsabu fin-

noti ta' qiegh il-pagna)

Il-Qorti kompliet tikkunsidra:

'Illi appropozitu , din il-Qorti tirriferi ghal dak li nghad minn ALVES DE OLIVEIRA BARTH NAVARRO

OHAYON fil-kawza "R. v. Cooper"9 (in konnessjoni mal-artikolu tal-ligi Ingliza s. 2 (1)

(a) tal-Criminal Appeal Act, 1968) (Dettalji dwar din il-kawza kif citata is-sentenza

citata jinstabu aktar l-isfel fin-noti ta' qiegh il-pagna):-

4 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-12 ta' Frar, 2009 (Appell numru 273/2008) 5 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-12 ta' Mejju, 1994; 6 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-14 ta' Frar 1989; 7 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-31 ta' Mejju 1991; 8 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-31 ta' Mejju 1991; 9 [1969] 1 QB 276

(Ara wkoll BLACKSTONE'S CRIMINAL PRACTICE10).

(Referenza tinsab aktar l-isfel fin-noti ta' qiegh il-pagna)

L-istess Qorti fl-istess sentenza11 kompliet tikkunsidra li:

'Illi fl-appell kriminali fil-kawza fl-ismijiet : "Ir-Republika ta' Malta vs. Ivan Francalanza Gravino"12,

inghad illi :-

"Fi kliem iehor , l-ezercizzju ta' din il-Qorti fil-kaz prezenti u f'kull kaz iehor fejn l-appell

ikun bazat fuq apprezzament tal-provi , huwa li tezamina l-provi dedotti f' dan il-kaz , tara

jekk , anki jekk kien hemm versjonijiet kontradittorji – kif normalment ikun hemm – xi wahda

minnhom setghetx liberament u serenament tigi emmnuta minghajr ma jigi vjolat il-

principju li d-dubju ghandu jmur favur l-akkuzat , u jekk tali versjoni setghet tigi emmnuta

w evidentement giet emmnuta .… , il-funzjoni , anzi d-dover ta' din il-Qorti huwa li

tirrispetta dik id-diskrezzjoni u dak l- apprezzament".

(Dettalji dwar din il-kawza kif

citatati fis-sentenza citata jinsabu aktar l-isfel fin-noti ta' qiegħ il-paġna).

Illi l-appellant Avukat Generali beda sabiex ghamel referenza ghal gurisprudenza

rigwardanti l-livell ta' negligenza fis-sewqan u l-kuncett ta' proper

Rigwardanti l-livell ta' negiglenza fis-sewqan, l-appellant iccita is-sentenza fl-

ismijiet 'Il-Pulizija vs Alfred Bianco'13 fejn gie kkunsidrat:

"Sewqan traskurat (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn,

10 (1991) , p. 1392 11 Fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt.

J. Agius) Vs Guzeppi Bilocca' deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-12 ta' Frar, 2009 (Appell Kriminali Numru: 273/2008) 12 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-1 ta' Dicembru 1994; 13 Deciża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-6 ta' Mejju, 1997

jew li ma jilħaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq raġonevoli, prudenti,

kompetenti u ta' esperjenza.

Bhala regola l-ksur tar-regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non-

osservanza tad-disposizzjonijiet tal-Highway Code li jinċidu fuq il-mod jew il-kwalita' ta'

sewqan ta' dak li jkun, jammonta ukoll ghal sewqan traskurat.

Sewqan bla kont hu deskritt

fis-subartikolu (2) ta' l-imsemmi Artikolu 15, bhala 'sewqan bi traskuraġni kbira'.

tieni ipotesi, jiġifieri ta' sewqan bla kont, tikkontempla s-sitwazzjoni fejn il- grad ta'

traskuragni tkun kbira, u tinkludi l-każijiet fejn wieħed deliberatament jieħu riskji fis-sewqan

li m'ghandux jieħu minħabba l-probabbilita' ta' ħsara li tista' tirriżulta lil terzi, kif ukoll

każijiet fejn wieħed ikun indifferenti għal tali riskji.

jirrikjedi li fil-każ partikolari s-sewqan kien ta' perikolu għal terzi jew għall-proprjeta'

Biex wieħed jiddeċiedi jekk kienx hemm dana l-perikolu, wiehed irid jara ċ-

ċirkostanzi kollha tal-każ, inklużi l-ħin w il-lokalita' tal-inċident u l-presenza o meno ta'

traffiku ieħor jew ta' nies għaddejjin bir-riġel.

Naturalment, sewqan f'każ partikolari jista'

jaqa' taħt tnejn jew aktar minn dawn it-tlett forom ta' sewqan, f'liema każ, japplikaw id-

disposizzjonijiet tal-liġi u d-dottrina in materja ta' konkors ta' reati.

Għall-finijiet ta' piena,

il-leġislatur poġġa s-sewqan bla kont u s-sewqan perikoluż fl-istess keffa.

Ir-reat ta' sewqan

traskurat hu kompriż u nvolut f'dak ta' sewqan bla kont u f'dawk ta' sewqan perikoluż." (ara

The Police vs Charlotte Mifsud Ganney);' (Emfazi mizjuda u dettalji tas-sentenza kif

citata jinsabu fin-noti ta' qiegh il-pagna).

L-appellant ghamel referenza ukoll ghas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur

Victor Palmier Delre) vs Renald Abela Scicluna'15 fejn gie kkunsidrat li:

'Il-kuncett ta' proper lookout gie elaborat ahjar fis-sentenza tal-Qorti Ingliza fil-kaz

14 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-21 ta' Mejju, 1996 15 Deciza mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali nhar id-19 ta' Mejju, 2014 (Numru: 1249/2012)

Saret ukoll referenza ghas-sentenza Il-Pulizija v. Joseph Mayo.

F'dik is-sentenza

gie kkunsidrat li:

Gellel deċiż fid-19 ta' Frar 2004:

'U kif qalet din il-Qorti diversament presjeduta fl-Appell Kriminali Il- Pulizija v. Mario

"...kif gie ritenut minn din il-Qorti diversament preseduta, jekk sewqan hux (i) negligenti,

jew (ii) bla kont jew (iii) perikoluz hi kwistjoni ta' 'degree' (App.

Bartolo17, 14.3.59, Pol. vs Attard Speranza u Pul. vs Alfred Sciberras) u kif jidhru wara xulxin

huma fl-iskala tas-serjeta` taghhom (App.

li biex jintegra ruhu r-reat ta' sewqan perikoluz, hemm bzonn ta' certu grad ta' 'recklessness'

traskurat ifisser nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita s-

(Emfazi mizjuda minn din il-

Qorti u dettalji tas-sentenzi citati f'dan il-bran jinsabu fin-noti ta' qiegh il-pagna)

Ikkunsidrat;

Illi l-appellant jissottometti li l-ahjar prova disponsibbli fil-kaz odjern huwa l-filmat

mill-kameras tac-CCTV esebit a fol 22 tal-process u mmarkat bhala Dok PGS1.

L-

appellant jissottometti li 'Il-filmat juri eżattament l-manuvri magħmula miż-żewġ

sewwieqa, fejn wara li tefat mal-ġemb t-terza vettura li hija Karozza tal-Linja, jidher l-

appellat bil-vettura tat-tip Opel qiegħed jemerġi min fuq lis-"Stop Sign" għal-karreġġata

opposta, min triq sekondarja għal waħda prinċipali.

Nelfrattemp jidher għaddej l-Parte Civile

fuq il-mutur, li kien u baqa' sejjer fi triqtu, fil-karreġġata tat-triq prinċipali, u waqt dan kollu

l-vetturi iltaqgħu u seħħet il-kollżjoni;'

16 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-13 ta' Jannar, 2016 (Appell Numu: 249/13 DS) 17 Deciza fl-14 ta' Marzu, 1959 18 Vol.

XLIV, p. 933 20 Deciza fid-19 ta' Ottubru, 1963 21 Vol.

XXXIX iv.9 78 22 Deciza fl-20 ta' April, 1963 23 Vol.

L-appellant Avukat Generali ma jaqbilx mal-Ewwel Qorti fejn ikkunsidrat li l-

manuvra tal-parte civile kienet dik ta' overtaking u dan peress li skont l-appellant l-

Karozza tal-Linja ghamlet manuvra partikolari li kienet determinanti hafna fejn

tghid li minhabba t-traffic lights li jinsabu aktar il-fuq, waqfet qabel biex ma taghlaqx

Josianne Calaio’, is-sewwieqa tal-Karozza tal-Linja kkonstatat li l-mutur kien

L-Avukat Generali jissottometti li tali prova trid tkun wahda

xjentifika u mhux mibnija fuq is-suppozizzjoni, li tali prova il-kamp penali ma

tlahhaqx il-livell tal-probabbli.

Illi l-appellant jghid li mill-filmat jemergu zewg fatti li l-Karozza tal-Linja waqfet

mal-gemb qabel it-traffic lights u li l-vizwal tal-vetturi minhabba l-karozza tal-linja

Ghall-apppellant Avukat Generali il-manuvra tal-parte ciile la kienet overtaking u

lanqas ma kienet lane filtering izda la darba il-Karozza tal-Linja tefghat mal-gemb, il-

mutur kompla fid-dritta tieghu fuq l-istess karreggata.

Li ma seta' qatt jissoponi li s-

sewwieq ta' tal-Linja cediet lil vettura ohra bil-ghan li termergi minn fuq triq

sekondarja.

L-appellant jissottometti li l-proper lookout kien jinkombi fuq l-appellat li malli jkun

qieghed jemergi minn triq sekondara joqghod attent ferm li jkollu vizwal adegwat u

sewwieqa tal-Karozza tal-Linja, dan bl-ebda mod ma jezonerah mir-responsabilta' u

zamma tal-'proper lookout' fil-livell ta' bonus paterfamilias li kien jinkombi fuqu.

Ikkunsidrat;

Illi din il-Qorti tibda' biex tikkunsidra li mill-filmat jirrizulta li l-akkuzat Keith Scuereb k/a Xuereb,

ossia s-sewwieq tal-vettura l-hamra baqa' fuq l-istop jistenna sabiex jsuq ghat-triq

principali u minn imkien ma jirrizulta li huwa baqa jsuq minn fuq l-istop sign.

Edward Dawson fix-xhieda tieghu ta' nhar it-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u

sbatax (2017) spjega li 'Kont ghaddej bil-mutur, fis-sens imma kont qed nislowja minhabba

Ghaddej minn magenbu u ezatti x'hin wasalt magenb il-kabina, nara x-

xufiera tghajjat.'

Mistoqsi 'Jigifieri inti qlajt il-karozza tal-linja' wiegeb 'Ezattament.

Jghid li 'x'hin wasalt hdejn il-kabina tat-trakk tal-linja, nara x-xufiera tgholli

idejha "gej mutur, gej mutur" u tirt."

Xehed li 'M'hemm l-ebda broken lines jew single

white line jew hekk, u jien kont ghadni fuq 'sajdi' ghax tal-linja kienet qeghda nkaxxata mal-

In kontro-ezami ikkonferma li jaf li hemm side street, kien jaf li qed jaqla il-

karozza tal-linja u dwar is-side street jghid li 'kellha tkun maghluqa b'tal-linja.'

'tal-linja kienet wieqfa diga' x'hin jien kont gej minn warajha.

Jiena komplejt bil-mod,

filtering, sakemm nigi ghal mat-traffic lights, biex umbghad x'hin jeqilbu, nkompli ghaddej.'

Jghid li 'L-impatt sar fuq in-naha tal-karreggjata mmaginarja li m'hemmx linji, fin-naha li

kont qieghed jiena ghaddej, via tieghi.'

L-appellant Keith Scuereb k/a Xuereb minn-naha l-ohra fis-seduta ta' nhar it-tletin (30) ta' Marzu tas-

sena elfejn u sbatax (2017) spjega li 'Jiena bazikament waqaft, tajjeb, kont qieghed

ovvjament il' gewwa iktar mill-linja.

Fuq ix-xellug tieghi kien hemm il-lights.

fuq l-ahmar.

Tajjeb.

Jigifieri direzzjoni l'isfel kien hemm traffiku wieqaf.

Il-fatt li l-akkuzat Keith Scuereb k/a Xuereb kien qieghed jistenna fuq l-istop sign huwa

evidenti mill-filmat tac-CCTV u minn imkien ma jirrizulta li naqas li jieqaf fejn kien

hemm sinjal li jindika 'stop'.

Spjega li 'Jien ovvjament il-lights kienu homor, tajjeb.

hemm umbghad tal-linja, tajjeb, mill-lemin tieghi nizla l'isfel ukoll.

tajjeb, harist ovvjament lejha u 'acknowledgjatni' biex nghaddi.

Ergajt iccekkjajt l'isfel biex

nara jekk m'humiex telghin karozzi, tajjeb, u x'hin bazikament 'acknowledgjatni' harist lejha

'acknowledgjatjha' bhal speci grazzi u ha nibda' nikser il'fuq jiena biex indur, u sehh l-

impatt f'daqqa u l-mument.'

Mistoqsi mill-Qorti 'Il-mutur x'hin rajtu l-ewwel darba?'

bbrejkjajt.'

L-akkuzat appellat Keith Scuereb k/a Xuereb mistoqsi mill-prosekuzzjoni in kontro-ezami 'Fejn kont

sejjer.

Dawk gejjin, jigifieri tal-linja, kemm stajt tara vetturi wara tal-linja?

Kemm kellek

Kellek vizwal ta' kemm metri?' wiegeb 'Wara tal-linja ma kellix.

nara, gha tal-linja kienet twila.'

Mistoqsi 'Mela ha nara jekk fhimtx sewwa.

Inti waqaft fuq l-

U ghandek tal-linja

wieqfa, qeghda tostakolalek il-vizwali.

X'kienu l-prekawzjonijiet li hadt biex komplejt il-

Fehmni daqxejn xi prekawzjonijiet hadt?'

Wiegeb 'Mela jiena ovvjament kif

ghidt, ergajt harist ovvjament iz-zewg nahat tat-triq, biex nara ovvjament li ma kienux

Fil-fatt fuq in-naha t'isfel il-lights kienu ghadhom, kif ghidt fuq l-ahmar.

X'hin gejt biex nikser jiena ovvjament bhala speed bhal speci mhux li ghaggilt.

manuvra normali qed naqla' bil-mod bhal speci.

U qed nikser ma tal-linja l'fuq ghal fuq.'

Mistoqsi kienx hemm xi prekawzjonijiet ohra li ha, wiegeb 'Le nghidlek il-verita' forsi

kelli t-tieqa tal-karozza mnizzla wkoll biex ovvjament biex dak. il-bqija.'

lejn tal-linja, ix-xufiera tal-linja, u bhal speci x'hin 'acknowledgjatni' biex nghaddi, cedietli,

waqfitli biex nohrog, bdejt il-manuvra biex nikser il' fuq'.

Mistoqsi dwar l-angolu li

johrog bih qal li 'Jiena nhobb ma nigix ezatt fuq l-istop sign per se.

Kienet tippermettili dik il-linja li nibqa' fiha jiena.

Jigifieri, specjalment fuq tal-linja.'

Jghid li ma jidhirlux li kien hemm ftit spazju bejnu u bejn tal-linja, xehed li mhux se

jghaddi nkaxxat mieghu.

L-akkuzat Keith Scuereb k/a Xuereb spjega li ghafas il-brake x'hin hass id-daqqa ghax ma rahx.

sakemm tibbrejkja u tieqaf il-karozza, jkun hemm certu tul.'

Jghid li ma rax il-mutur ghax

tal-mutur ma kienx ghaddej bi speed baxx u jghid li ovvjament kien hemm il-kabina

tal-linja tax-xufiera.

a fol qal li 'waqaft fuq l-istop u hrigt x'hin ma kien gej hadd u dort l'fuqu tal-mutur ma

rajtux u tajjartu.'

Filwaqt li Edward Dawson, is-sewwieq tal-mutur a tempo vergine

skont ir-rapport tal-Pulizija a fol 8 qal 'Kont ghaddej minn fejn il-mithna direzzjoni lejn

il-wied u hareg mill-istop u ghollieni.'

(4) ta' Jannar tas-sena elfejn u hmistax (2015) skont ir-rapport tal-Pulizija u

Meta Josianne Calaio’, is-sewwieqa tal-mutur xehdet quddiem l-Ewwel Qorti nhar

id-dsatax (19) ta' Lulju tas-sena elfejn u sittax (2016) spjegat li 'Jien kont għaddej bil-bus

għax kont xogħol, u ġejja minn Ix-Xgħajra sejra direzzjoni lejn In-Nadur.

Jiġifieri

hawnhekk hawn il-mitħna u rajt il-lights weqfin.

Jien waqaft. ħdejn il-mitħna eżatt hawnhekk

hawn side street u waqaft biex ma nagħlaqx it-triq peress li rajt it-traffiku wieqaf.

qiegħda wiqfa jien, minn din in-naħa ma kien ġej xejn.'

ġej xejn għax kien hemm il-lights weqfin.

B'hekk waqaft hawn jien biex ma nagħlkaqx din it-

triq għax hawn is-side street.

Kien hawn karozza u riedet titla' 'l fuq.

F'daqqa waħda ġie 'l barra minn ma' ġenbi mutur, daqqejt il-horn, li jien ma nafx x'se

nagħmel u sar l-accident...'

In kontro-ezami tghid li l-mutur kien gej b'sahhtu u li

L-ebda mis-sewwieqa ma gew akkuzati li

saqu b'velocita eccessiva u minkejja li kemm Keith Scuereb k/a Xuereb kif ukoll is-sewwieqa tal-

karozza tal-linja lkoll jghidu li l-mutu kien ghaddej b'velocita peress li ma rawhx,

dan ma jistax jigi determinat b'mod assolut u ghalhekk din il-Qorti mhijiex qieghda

tikkunsidra li Edward Dawson kien ghaddej b'velocita eccessiva ghalkemm ma

jirrizultax li naqqas l-velocita' li biha kien ghaddej.

Illi din il-Qorti ma taqbilx mal-Appellant Avukat Generali fejn jghid li 'illi l-esponent

qieħed jikkontendi li l-manuvra tal-parte civile la kienet "overtaking" u l-anqas ma kienet

"lane filtering" stante li ġialadarba l-karozza tal-linja tefat mal-ġemb, l-mutur sempliċiment

kompla fid-dritta tiegħu, fuq l-istess karreġġata, sic et semplicitur'.

Filwaqt li ma jirrizultax

li Edward Dawson kien qieghed jaghmel 'cautious filtering' peress li ma kienx hemm

traffiku wieqaf, la darba kien hemm karozza tal-linja vicin triq sekondarja ossia side

street, ma kellux jibqa ghaddej daqs li kieku ma kien hemm l-ebda triq sekondarja li

Ghalhekk lanqas ma taqbel mal-Avukat

Generali fejn fl-appell tieghu jghid li l-parte civile 'ma seta' qatt jissoponi li l-imsemmija

sewwieqa ċedit lil vettura oħra bil-għan li temerrġi minn triq sekondarja'.

Jekk Edward

Dawson ma setghax jiddetermina b'certezza r-raguni ghala kienet wieqfa tal-linja ma

messu qatt baqa' ghaddej ma gemba.

In oltre, mll-filmat jirrizulta li l-karozza tal-linja

Illi r-regolament 184 tal-Kodici ghat-Traffiku fit-Triq (Highway Code) li jipprovdi

TAQLAX VETTURI OĦRA meta tkun qed tavviċina:

• post ta' qsim għall-pedestrians, pelican crossing jew traffic lights;

• triq li tagħqad m'oħra;

• il-quċċata ta' għolja;

• post fejn il-livell tat-triq ikun se jitbaxxa u jerġa' jogħla f'daqqa.

Is-sewwieq tal-mutur ma messu qatt baqa ghaddej ma gemb tal-linja meta kien jaf li

Kif jipprovdi l-Kodici ghat-Traffiku fit-Triq (Highway Code)

fir-regolament 181:

'Qatt taqla' vettura oħra qabel MA TKUN ĊERT li tista' tagħmel dan mingħajr periklu

għalik jew għal ħaddieħor.

Oqgħod attent speċjalment meta jkun qed jidlam jew ikun hemm

iċ-ċpar, għax huwa diffiċli ħafna li tikkalkula l-veloċità jew id-distanza.'

Din il-Qorti taghmel referenza wkoll ghar-regolament 74 tal-Kodici ghat-Traffiku fit-

Triq (Highway Code) li jipprovdi senjatament ghas-sewwieqa ta' muturi:

Għandek tkun taf x'hemm warajk u fil-ġnub tiegħek qabel ma ddur.

Ħares warajk; uża l-

mirja li jkollok imwaħħlin.

Meta tkun qed taqla' queues tat-traffiku, oqgħod attent għall-

pedestrians li jkunu qed jaqsmu minn bejn il-vetturi u għal vetturi li ħerġin minn salib it-

Ikkunsidrat;

Illi dak li ghandha quddiema din il-Qorti huwa appell da parti tal-Avukat Generali

mis-sentenza fejn Keith Scuereb k/a Xuereb gie liberat mill-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu.

Kull sewwieq iwiegeb ghal agir tieghu, indipendentement minn dak li jaghmel

sewwieq iehor, hlief meta r-responsabbilta' tal-incident tkun unikament tal-persuna

Il-Qorti wara li fliet l-atti u l-filmat tac-CCTV sejra takkolja l-argument tal- 15

Avukat Generali fejn jissottometti li l-proper lookout kien jinkombi fuq l-appellat li

malli jkun qieghed jemergi minn triq sekondarja joqghod attent ferm li jkollu vizwal

adegwat izda dan ma jfissirx li s-sewwieq tal-mutur ma kisirx l-obbligi tieghu.

il-Qorti taqbel li nonostante li l-akkuzat kellu l-go ahead tas-sewwieqa tal-karozza

tal-linja, dan bl-ebda mod ma jezonerah mir-responsabilta' u zamma tal-proper

lokout fil-livel ta' bonus paterfamlias li kien jinkombi fuqu.

Ir-regolament 213 tal-

Kodici ghat-Traffiku fit-Triq (Highway Code) jipprovdi li:

'F'salib it-toroq jew għaqda ta' triq prinċipali ma' triq sekondarja, it-traffiku fit-triq

sekondarja għandu jagħti d-dritta lit-traffiku li jkun għaddej fi, jew li jkun ħiereġ minn, it-

triq prinċipali.'

Din il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Denise

Reynolds. kif dejjem gie ritenut , "ghalkemm driver ghandu joqghod dejjem attent , sija jekk ikun fuq

it- triq id-dritta, kemm ukoll jekk ikun sejjer jidhol fiha, , hu intuwittiv li id-driver li jkun

sejjer jidhol fit-triq id-dritta minn triq ohra, ghandu obbligu akbar minn dak tad-driver fuq

it-triq id-dritta , u dana ghas-semplici raguni li hu jkun ser jaqsam l-"stream of traffic" li

jkun hemm fuq it-triq id- dritta , mentri id-driver fuq it-triq id-dritta , ladarba ser ikompli

ghad-dritt , ma jkun ser ifixkel lil hadd ."25.

dritt li jaqsam gol "main road" meta bid-debita prudenza ikun accerta ruhu li din hija libera

Pul. vs. Calleja Amaira Ellul Cacciottolo ,26) u li "side road user" irid jidhol go "main road"

bla ma jiehu riskju li driver prudenti ma jiehux."

(Emfazi mizjuda minn din il-Qorti u dettalji tas-sentenzi citati f'dan il-bran

jinsabu fin-noti ta' qiegh il-pagna)

L-istess sentenza28 kkunsidrat ukoll li:

'Illi pero' fil-fehma ta' din il-Qorti jidher li is-sewqan tal-appellata jinkwadra ruhu f'sewqan

24 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-11 ta' Lulju, 2012 (Appell Numru: 75/2001) 25 Kollez.

XXXVI , iv . p.797 26 Deciza fit-12 ta' Novembru, 1960 27 Vol.

XXXVII , iv. p. 1610 28 Fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Denise Crossley) Vs Natasha Ciancio' deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-11 ta' Lulju, 2012 (Appell Numru: 75/2001)

b'manjiera traskurata aktar milli dak ta' sewqan perikoluz .

Sewqan negligenti jew traskurat

ifisser nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita s-sinistri stradali

Pul. vs. Antonio Boumaiza ,29) mentri fis-sewqan perikoluz hemm bzonn ta'

certu grad ta' "recklessness" (App.

Pul vs. Charles Puglisevich ,30) , element li jidher

(Emfazi mizjuda minn din il-Qorti u dettalji tas-sentenzi citati

f'dan il-bran jinsabu fin-noti ta' qiegh il-pagna)

Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs. Andrew Purshouse'31 gie kkunsidrat li:

'Illi kif irriteniet din il-Qorti fis-Sentenza taghha tal-lum stess fil-kawza "Pulizija vs.

Domenic Busuttil Dougall" gie ritenut minn din il-Qorti diversament preseduta li :- "hu dover ta'

Pul. vs. Joseph Abela Scicluna -32) u li : "min ma

jarax dak li ragonevolment ghandu jara, ifisser li ma jkunx qed izomm "a proper lokout."

Pul. vs. J. M. Ellul Galea ;33) Gie ukoll ritenut li "is-side road user ghandu dritt li

jaqsam gol-"main road" meta, bid-debita prudenza, ikun accerta ruhu li din hi libera ." -

Pul. vs. Nazzareno Ellul Cacciottolo ;34) u "side road user" irid jidhol go "main road" bla

ma jiehu riskju li driver prudenti ma jiehux " ; (App.

Illi ghalkemm huwa minnu ukoll li gie ritenut minn din il-Qorti li f' sede kriminali kull

sewwieq iwiegeb ghall-agir tieghu , indipendentement minn dak li jaghmel sewwieq iehor ,

XXXIX , iv , p.1018 31 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-11 ta' April, 2002 (Appell Numru: 24/2002) 32 Deciza fl-10 ta' Awissu, 1963 33 Deciza fis-17 ta' Gunju, 1961 34 Deciza fit-12 ta' Novembru, 1960 35 Vol.

ammenoche' dak li jigri ma jkunx dovut unikament u eskluzivament ghall-htijiet da parti tas-

sewwieq l-iehor (App.Krim .

lis-sewwieq jekk ma tkunx hi kawza unika tas-sinistru " (App.

,40) fil-fehma ta' din il-Qorti , dan hu proprju il-kaz li incident stradali gara unikament

minnhabba in-negligenza tal-parti l- ohra involuta fl-incident u cioe' il-fatt li is-"side road

user" David Rapa ma rax il-mutur tal-appellant gej lejn l-inkrocju qabel ma hareg fuq u

beda jaqsam il-"main road".

Ovvjament jekk ma rahx gej dan kien indikattiv ta' nuqqas ta'

"proper lookout" da parti tad-driver l-iehor li impedietu milli umbaghad jikkoordina il-

manuvri tal-car tieghu ma dik tal-mutur tal-appellant.'

(Emfazi mizjuda minn din il-

Qorti u referenzi u dettalji tas-sentenzi citati f'dan il-bran jinsabu fin-noti ta' qiegh il-

Illi jirrizulta li l-akkuzat Keith Scuereb k/a Xuereb naqas milli jzomm proper lookout mhux biss ghax

strah fuq 'go ahead' li taghtu s-sewwieqa tal-karozza tal-linja li certament ghamlet

dan in buona fede izda wkoll ghal fatt li anke wara li saq ghat-triq principali

sakemm sar l-impatt huwa ma lehaqx lemah lil mutur izda lemhu biss mal-impatt.

Din il-Qorti filwaqt li taqbel mal-Ewwel Qorti fejn ikkunsidrat li 'Huwa ta' periklu kbir

meta sewwieq jiddeciedi li jaghmel manuvra ta' overtaking meta jkun hemm triq li taghqad

m'ohra, u din is-sitwazzjoni l-Kodici ghat-traffiku it-Triq isemmiha ghaliex tezisti

sitwazzjoni fejn xi hadd li johrog minn stop sign ghaliex ikun qed icedilu xi hadd jista'

jqieghed hajtu fil-periklu jekk xi vettura ohra tkun qed taqla l-vettura li cediet kif gara f'din

Ma taqbilx fejn minkejja li fehmet li Keith Scuereb k/a Xuereb hu u hiereg ftit li xejn

seta' jkollu vizwali cara ta' vetturi li setghu kienu qeghdin jaqbzu lil tal-linja u dan

peress li tal-linja hija karozza gholja ikkunsidrat li 'Madankollu l-Qorti taqbel li Keith

Dalli Hili l-karozza tal-linja

waqfet biex iccedi u hu ra li ma kienux gejjin karrozzi mid-direzzjoni tax-xellug ghaliex kien

hemm il-pelican lights homor seta' johrog mill-istop sign sabiex imur fejnghandu jmur.

37 Deciza fis-16 ta' Marzu, 1961 38 Deciza fit-3 ta' Novembru, 1963 39 VOL.

Lia ezercita l-proper look out kollu li seta' jezercita fic-cirkostani kollha tal-kaz in ezami.

Keith Scuereb k/a Xuereb ma kellux ghalfejn ragonevolment jistenna li kien se jigi mutur jaqbez lil tal-linja u

Lanqas ma taqbel li Keith Scuereb k/a Xuereb ghamel dak mistenni minnu meta l-

karozza tal-linja cedietlu biex johrog.

L-akkuzat Keith Scuereb k/a Xuereb ha r-riskju fejn minkejja li

ma kellux vizwali fuq naha minnhom tenut kont tat-tul u l-gholi tal-karozza tal-linja,

iddecieda li fuq 'go ahead' tax-xuffiera tal-linja jipprocedi xorta anke jekk ma kienx

mistenni li vettura jew f'dan il-kaz mutur jghaddi minn ma gemb il-karozza tal-linja.

Illi minkejja n-nuqqasijiet da parti tal-parte civile Edward Dawson, fil-kamp penali

kull persuna twiegeb ghan-nuqqasijiet taghha u ghalhekk ghalkemm il-kontributorja

tista' tiqies f'dak li jirrigwarda l-piena, l-appellat Keith Scuereb k/a Xuereb ma jistax jiskolpa ruhu

minhabba nuqqasijiet ta' terzi.

F'dan ir-rigward, issir referenza ghas-sentenza fl-

ismijiet 'Il-Pulizija Spettur Maurice Davies v Joseph Bianco'41 fejn gie kkunsidrat li:

'Il-Qorti taghmel referenza ghal sentenza moghtija mill- Qorti tal-Appell Kriminali nhar

t-tnax ta' Novembru 1960 fl-ismijiet Il-Pulizija v Nazzareno Ellul Cacciottolo fejn gie deciz li:

"Is-side road user ghandu dritt li jaqsam ghal fuq main road meta, bid-debita prudenza, ikun

accerta ruhu li din hi libera".

Anke kif gie deciz f'sentenza moghtija fl-ismijiet Siegersma-Pulziija v Guseeppe Calabrese –42, li:

"Side road user irid jidhol go main road bla ma jiehu riskju li driver prudenti ma jiehux."

tieghu, indipendentement minn dak li jaghmel sewwieq iehor, ammenoche dak li jigri ma

jkunx dovut unikament w esklussivament ghal htijiet da parti tas-sewwieq l-iehor.

(Emfazi mizjuda minn din il-Qorti u dettalji tas-sentenzi kif citati fil-bran citat

jinsabu fin-noti ta' qiegh il-pagna)

41 Deciza mi-Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali fis-16 ta' Marzu, 2006 (Numru: 210/2004) 42 VOL.

1108 43 Deciza fis-16 ta' Marzu, 1961 44 Deciza fit-3 ta' Novembru, 1963

Ikkunsidrat;

Din il-Qorti sejra ghalhekk tikkunsidra l-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront tal-

B'referenza ghall-ewwel, it-tieni u t-tielet akkuzi

rigwardanti sewqan b'manjiera traskurata, b'manjiera perikoluza u bla kont, din il-

Qorti b'referenza senjatament ghas-sentenza gia citata fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs

Alfred Bianco'45 filwaqt li sejra ssib lill-appellat hati tal-ewwel (1) akkuza ossia ta'

sewqan b'manjiera traskurata, ma hijiex issib li hemm l-estremi ta' sewqan

b'manjiera perikoluza u bla kont u ghalhekk mhijiex issib lill-Keith Scuereb k/a Xuereb hati tat-tieni

(2) u t-tielet (3)akkuza.

Rigwardanti l-griehi sofferti tenut kont tar-raba' akkuza, il-Qorti tqis il-verbal tas-

seduta ta' nhar id-disgha (9) ta' Dicembru tas-sena elfejn u sittax (2016) fejn gie

ddikjarat li 'Dr. Ramona Ziada ghal Keith Scuereb k/a Xuereb ma hiex qeghda tikkontesta n-natura tal-

griehi li sofra l-parte civile Edward Dawson u dan minghajr pregudizzju ghal kwalunke

difiza illi l-istess imputat jista' jkollu fil-kamp civili u ghaldaqstant il-Qorti tezenta lill-

Prosekuzzjoni milli tressaq bhala xhud lil Dr. Rene' Bonet.'

mediku li jidher a fol 12 tal-process, jirrizulta li n-natura tal-griehi li sofra Edward

Dawson huma ta' natura gravi u dan kif iccertifikat minn Dr Rene' Bonet, kif

anke kkonfermat mill-affidavit ta' Dr Rene' Alexander Bonet a fol 26.

Din il-Qorti

qieghda ghalhekk issib lil Keith Scuereb k/a Xuereb hati tar-raba' (4) akkuza.

L-ufficjal prosekutur fit-trattazzjoni tiehu quddiem l-Ewwel Qorti fit-tletin (30) ta'

Marzu tas-sena elfejn u sbatax (2017) tratta li 'Jidher mill-filmati wkoll li s-sur Scuereb k/a Xuereb,

effettivament ma l-istop sign,mela fejn fic-charge nidhlu li ma waqafx mal-istop,

m'ghandhiex tirrizulta ghax mal-istop sign waqaf.'

Dwar dan il-punt, l-Avukat difensur

trattat li 'Il-hames (5) akkuza jiena nissottometti sinjura magistrata illi nqast li tiehu l-

prekawzjonijiet mehtiega meta gejt biex tohrog ghal Triq Principali, hija assorbita fis-sitta

Il-kwistjoni tal-istop sign u allura la darba l-Prosekuzzjoni qed tikkoncedi illi s-sitt (6)

wahda ma tirrizultax, m'ghandhiex tirrizulta lanqas dik.'

Din il-Qorti ma taqbilx ma' din

l-ahhar sottomissjoni u dan stante li minkejja li s-sitt (6) akkuza rigwardanti li naqas

45 Deciża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-6 ta' Mejju, 1997

li jieqaf fejn kien hemm sinjal li jindika 'stop' evidentement ma tirrizultax, dan ma

jfissirx li l-hames (5) akkuza rigwardanti n-nuqqas li jiehu l-prekawzjonijiet

Filfatt abbazi ta'

kunsiderazzjonijiet maghmulha aktar il-fuq qieghda ssib lill-appellat hati tal-hames

(5) imputazzjoni rigwardanti n-nuqqas li jiehu prekawzjonijeit mehtiega meta kien

hiereg ghal fuq triq principali izda ma ssibux hati tas-sitt (6) imputazzjoni.

Illi rigwardanti s-seba' (7) imputazzjoni li taqra 'kif ukoll b'nuqqas ta' hsieb, bi

traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tharis tar-

regolamenti tat-traffiku, habtt ma mutut Nru. DOX 001u nvolontarjament ikkagunajt

hsarat ghad-dannu ta' Security Services Ltd., Bubaqra, Iż-Żurrieq' (Sottolinear mizjud minn din

il-Qorti), meta xehed Joseph Stagno Navarra bhala Direttur tal-Kumpanija Security Service

Malta Ltd fis-seduta tad-dsatax (19) ta' Lulju tas-sena elfejn u sittax (2016) huwa

kkonferma li l-mutur gie ccertifikat mill-Atlas Insurance bhala total loss izda huwa

jghid li huwa direttur tal-Kumpanija 'Security Service Malta Ltd' u ghalhekk isem il-

kumpannija ma tikombacax mal-isem tal-kumpannija indikata fis-seba' (7) akkuza

Illi mill-atti ma jirrizultax li ntalbet korrezzjoni ta' din l-

imputazzjoni u ghalhekk tenut kont ta' dan, din il-Qorti ma hijiex issib lil Keith Scuereb k/a Xuereb

hati tas-seba' (7) imputazzjoni.

Ikkunsidrat;

Illi rigwardanti l-piena, la darba l-appellat Keith Scuereb k/a Xuereb qieghed jinstab hati tal-ewwel

(1), ir-raba' (4) u l-hames (5) imputazzjonijiet, u tenut kont tan-nuqqasijiet da parti

tas-sewwieq tal-mutur Edward Dawson, sejra tordna lill-imputat Keith Scuereb k/a Xuereb l-hlas ta'

multa kumplessiva fl-ammont ta' mitejn ewro (€200).

Sejra wkoll tiskwalifika lil

Keith Scuereb k/a Xuereb mill-licenzji kollha tas-sewqan ghal tmint' (8)t'ijiem kif wara kollox din il-

Qorti hija obbligata bil-ligi taht l-arikolu 15(3) tal-Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta li

Ghal dawn il-motivi jidher li l-appell tal-Avukat Generali huwa in parti fondat u li l-

appellat Keith Scuereb k/a Xuereb kellu jigu misjub hati tal-ewwel (1), ir-raba (4) u l-hames (5)

Ghaldaqstant il-Qorti qed tilqa' l-appell tal-Avukat Generali bil-mod limitat

kif fuq intqal u qed tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonfermha in kwantu ma

sabitx lill-appellat Keith Scuereb k/a Xuereb hati tat-tieni (2), t-tielet (3) s-sitt (6) u s-seba' (7) akkuzi u

lliberatu minnhom u tirrevokaha in kwantu sabet lill-appellat Keith Scuereb k/a Xuereb mhux hati

tal-ewwel (1), ir-raba (4) u l-hames (5) akkuzi u minnflok issibu hati tal-ewwel (1), ir-

raba (4) u l-hames (5) akkuzi u wara li rat l-artikoli 15(1)(a) tal-Kapitolu 65 tal-Ligijiet

ta' Malta, l-artikolu 15(3) tal-Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta, ir-regolament 76 tal-

Legislazzjoni Sussidjarja 65.11 u l-artikolu 226(1)(b) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Malta, tikkundanna lil Keith Scuereb k/a Xuereb ghal multa kumplessiva ta' mitejn ewro (€200) u

tiskwalifikah mill-licenzji kollha tieghu tas-sewqan ghal zmien tmint (8) ijiem minn

nofs il-lejl tal-lum.


FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Seduta ta' nhar l-Erbgha 12 ta' Dicembru, 2018

Il-Qorti rat ir-rikors tal-atturi fejn talbu li s-socjeta' konvenuta tigi ikkundannata thallas lill-

atturi s-somma ta' €6755.18 gia Lm2900 rapprezentanti valur ta' xoghol u materjal ta' bini

debitament esegwit mill-atturi fuq inkarigu tas-socjeta' konvenuta li kien inghata minn tal-

Bl-ispejjes u l-imghaxijiet legali kontra s-socjeta' konvenuta.

Rat ir-Risposta tas-socjeta' konvenuta Joseph Sammut Co. Ltd. fejn eccepiet:

Illi t-talbiet tal-atturi huuma nfondati fil-fatt u fil-ligi billi hija m'ghandha tatihom

Illi f'kull kaz u minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, l-atturi ghandhom jispecifikaw

dettaljatment il-pretensjoni taghhom, kif ukoll id-data meta huma jallegaw li ghamlu

x-xoghol u fornew il-materjal li ghalih qed jitolbu l-hlas, sabiex l-esponenti tkun tista'

tirregola ruhha anke fid-dawl tal-preskrizzjoni applikabbli ai termini tal-Artikolu

Semgħet ix-xhieda, rat id-dokumenti u l-atti kollha pprezentati;

Semghet it-trattazzjoni finali tal-avukati difensuri tal-partijiet.

Ikkunsidrat:

Il-fatti saljenti li taw lok ghal dawn il-proceduri huma s-segwenti:

Is-socjeta' konvenuta kienet inkarigat, permezz ta' "subcontracting" (subappalt) lill-

atturi sabiex jaghmlu xoghol ta' alterazzjonijiet f'post gewwa Madliena Village, ahjar

L-atturi kienu ilhom jahdmu bejn tlieta jew erbgha snin f'Madliena Village jaghmlu

xoghol iehor u ta' dan kienu thallsu.

L-azzjoni li qieghdha ssir hija bbazata fuq ix-

xoghol li sar fil-Blokk 80 jew "8," kif ukoll kien maghruf.

F'dan il-blokk ix-xoghol li

sar kien jikkonsisti f'caqliq ta' bini, bini ta' kmamar tal-banju u ftuh fejn tpoggew

travi tal-hadid.

L-attur Carmelo Sacco Graham jghid ukoll li kien ghamel ukoll xi xoghol isfel fil-pilastri l-qodma.1

Fil-kawza odjerna, l-atturi qed jallegaw li ma thallsux tax-xoghol li wettqu fil-kmamar

tal-banju, fil-ftuh ghat-travi, kif ukoll ghax-xoghol li sar fil-pilastru l-qadim u dawn

kienu jammontaw rispettivament ghal Lm1700 u Lm1200 rispettivament, li flimkien iwasslu ghall-total ta' Lm2900 u cioe ekwivalenti ghal €6755,18.2

2 Ara xhieda a fol.14 tal-process u dokument esebit a fol.18 tal-process fejn hemm immarkat "new".

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Kwistjoni Preliminari – Jekk gietx sollevata l-Eccezzjoni tal-Preskrizzjoni

Fir-risposta taghha, is-socjeta konvenuta tghid li riedet aktar dettalji dwar il-pretensjoni tal-

atturi "sabiex l-esponenti tkun tista' tirregola ruhha anke fid-dawl tal-preskrizzjoni

applikabbli ai termini tal-Artikolu 2148(a) tal-Kodici Civili".

Minn kif inhi redetta din ir-risposta, jidher car li f'dak l-istadju, is-socjeta konvenuta ma

issollevatx din l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni, imma kienet qed tirriserva li jekk ikun il-kaz

tissolleva l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni, fi stadju ulterjuri wara li jkollha iktar dettalji dwar il-

pretensjoni tal-atturi.

Mill-atti ma jirrizultax li din l-eccezzjoni giet sollevata mis-socjeta konvenuta fi stadju

ulterjuri ta' dawn il-proceduri, u fil-fatt ma saret l-ebda referenza ghaliha waqt it-trattazzjoni

finali tal-avukati difensuri.

Konsegwentement, la darba din l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni ma gietx formalment sollevata,

din il-Qorti ma tista' taghti l-ebda decizjoni dwarha.

Il-Qorti hija rinfaccata b'zewg verzjonijiet tal-fatti diametrikament opposti – dik tal-atturi u

kellu jithallas bil-kejl, u parti ohra bl-istima.

Ghal dak li kien jikkoncerna dan il-kaz, it-talba ghall-kreditu taghhom, ma kienx marbut ma' ftehim, izda biss ma' prezz.3 Pero' l-ahhar

xoghol li kienu ghamlu kellu jithallas bir-rati, li kien hadem Joseph Tanti Micallef, surveyor tas-

38 tal-process.

socjeta' konvenuta.

Ix-xhud m'huwiex konsistenti meta jkompli jghid li bhala norma kienu

jhallu lil dan tal-ahhar jahdem ir-rati, izda kien hemm drabi fejn kien jahdimhom ir-rikorrent Carmelo Sacco Graham.4 Fil-kaz partikolari, Joseph Tanti Micallef kien hadem ir-rati, u ma kienux

Fil-fatt jirrizulta li kienu Joseph Tanti Micallef u Joseph

Brown, rapprezentant tas-socjeta' konvenuta li kienu hadu l-kejl.

Huwa dwar il-kontijiet li hemm kontestazzjoni u xhieda konflingenti bejn il-partijiet.

Sammut, in rapprezentanza tas-socjeta' konvenuta pprezenta l-kont originali li kien tah ir- rikorrent Carmelo Sacco Graham.5 Carmelo Sacco Graham da parti tieghu pprezenta kont6 lis-socjeta' konvenuta u Joseph Tanti Micallef kellu jivverifikah,7 fatt ikkonfermat mill-istess Tanti Micallef, li stqarr

ukoll li wara li kien ivverifika x-xogholijiet li kienu saru fil-blokk "80" jew "8," kien kiteb

"new" fuq il-kont fejn kien hemm indikat "4 kmamar tal-banju u ftuh bibien u travi fi blokk –

Lm1700," kif ukoll fejn kien hemm indikat "xoghol isfel fil-pilastru l-qadim fit-tarag u fir-

rampa – Lm1200" ghax kien irrizultalu li ma kienux inkluzi fil-kont originali mahrug mill- attur Carmelo Sacco Graham.8 Ghal darb'ohra l-verzjonijiet huma kontrastanti ghaliex Sacco Graham

jispjega illi meta s-surveyor Joseph Tanti Micallef kien gie fuq il-post ivverifika li kienu saru dak il-

hin stess u kien qabel maghhom.

Fl-affidavit tieghu, Joseph Tanti Micallef, filwaqt li jikkonferma li

kien nizzel il-kelma "new" fil-kont li tah Carmelo Sacco Graham, fejn kien hemm indikat zewg

xogholijiet, irrizultalu li dawn kienu diga' nkluzi fil-kont originali skond il-kejl li kien ha hu stess fuq il-post u kien thallas taghhom.9

L-atturi pprezentaw diversi rcevuti fiskali sabiex jikkonfermaw li kien hemm hlas da parti

tas-socjeta' intimata, izda jinsistu li kien ghad fadal bilanc, li fuqu nfethet il-kawza.

Mir- rizultanzi ta' dawn l-ircevuti fiskali jirrizulta li b'kollox thallsu Lm8781.0510.

Carmelo Sacco Graham accenna ghal fatt ukoll li hu u huh kellhom kotba tal-VAT separati u numri tal-VAT differenti ukoll.11 Carmelo Sacco Graham, jghid li l-bilanc kien limitat ghax-xogholijiet li

saru fil-blokk 80 jew "8," u tax-xogholijiet l-ohra li kien ghamel f'Madliena Village kien thallas.12

4 Ara xhieda afol.37 tal-process.

58 tal-process.

6 Ara dokument a fol.18 tal-process.

38 tal-process.

8 Ara Dokument a fol.58 tal-process.

15 tal-process.

12 Ara xhieda afol.14 tal-process.

Il-versjoni tal-fatti tas-socjeta konvenuta hija ferm differenti.

Hija tinsisti li kienet hallset dak

kollu li kien dovut lill-atturi.

Hija tikkonferma li kienet hallset is-somma ta' Lm10,120, VAT

inkluz u dan ghall-formazzjoni tal-kmamar tal-banju u ftuh ta' aperturi, inkluz ix-xiri u tqeghid ta' travi.13 Kemm Joseph Brown, in rapprezentanza tas-socjeta' konvenuta, kif

Minn hawn jirrizulta li kien hemm qbil fuq ir-rati tal-kejl li bihom

kellhom jithallsu l-atturi ghax-xoghol tat-travi, kif ukoll ghal-"labour", kif ukoll ghall-prezz tal-alterazzjonijiet fil-blokk 80 jew "8."14 Skond is-surveyor Tanti Micallef, wara li kejjel ix- xoghol, irrizultalu li kien hemm certi diskrepanzi fuq il-kejl15 bejn dak li kkonfermaw l-atturi

u dak li kejjel hu.

Dan wassal sabiex ikkonkluda li s-socjeta' konvenuta suppost hallset Lm9,641 ghax-xoghol, filwaqt li skond l-atturi kellhom jithallsu Lm11,820.

Joseph Brown, in rapprezentanza tas-socjeta' intimata jikkonferma li kienet hallset lill-atturi s-somma ta' Lm10,120 (VAT inkluz).17

Din il-Qorti ghandha l-kompitu ardwu hawnhekk li tiddeciedi kaz, li skond kif ippuntwalizza

l-avukat tas-socjeta' konvenuta, ser ikun kompitu difficili.

Il-kaz intier huwa karatterizzat

minn konfuzjoni totali, in partikolari fejn jidhlu figuri fuq il-kontijiet in kwistjoni.

In ogni caso, dina l-Qorti trid tistabbilixxi, li l-atturi kkonvincewaha moralment li l-kaz

Kollox jiddependi fuq il-kredibbilita' tax-xhieda.

Ir-rikorrenti jridu

jippruvaw il-kaz taghhom.

Illi ghalhekk jidhol in ballo l-principju generali li min jallega

jinkombi fuqu l-oneru tal-prova.

Fis-sentenza Serra Enrico vs Scerri Loftus Martin deciza fis-17 ta' Marzu 2003, il-Qorti tal- Appell (sede Inferjuri)18 irriteniet hekk:

"… … (K)if pacifikament akkolt fil-gurisprudenza taghna "l-gudikant, fil-kamp civili,

ghandu jiddeciedi fuq il-provi li jkollu quddiemu, meta dawn jinducu fih dik ic-certezza

40 tal-process.

14 Ara fol.41 tal-process.

15 Ara fol.41 tal-process.

16 Ara fol.41 u 50 tal-process.

40 tal-process.

morali li kull tribunal ghandu jfittex, u mhux fuq semplici possibilitajiet; imma dik ic-

certezza morali hija bizzejjed, bhala li hija bazata fuq il-preponderanza tal-

Kummerc, 25 ta' Frar 1952; "Paul ‘Apap Mangion –vs- Carmelo Zarb Piscopo", Appell Civili, 5 ta'

Il-Qorti allura jehtiegilha tara jekk il-versjoni l-wahda ghandiex teskludi lill-ohra fuq

il-bilanc tal-probabilitajiet.

B'hekk ukoll jigi evitat ir-riskju li l-Qorti taqa' fuq l-

iskappatoja tad-dubju u ssib rifugju mir-regola ta' "in dubio pro reo".

Wara li fliet bir-reqqa l-provi kollha, kompriz in-natura tal-hsarat in relazzjoni ghad-

dinamika tal-incident, il-Qorti hi tal-opinjoni illi f'dan il-kaz iz-zewg verzjonijiet kapaci

jitqiesu plawsibbli u veritiera.

Fi kliem iehor ma jistax jinghad li tirrizulta dik ic-

cirkostanza determinanti li tissoda l-konvinciment tal-Qorti favur tezi u mhux l-ohra.

F'tali sitwazzjoni "ma jibqax lecitu ghall-gudikant li jifforma opinjoni motivata fuq

preponderanza ta' probabilitajiet.

Jehtieglu jasal biss ghall-konkluzjoni li l-attur ma

jkunx sodisfacentement u konkludentement ipprova t-talbiet tieghu.

Civili, 22 ta' Novembru 1995."

Fil-kwadru tal-insenjamenti li johrogu minn dawn is-sentenzi, din il-Qorti taghmel dawn l-

osservazzjonijiet dwar il-provi li tressqu fil-kawza tal-lum.

Minn dak li gie kkonstatat, jidher li l-atturi pprezentaw il-kont taghhom.

Anzi, biex tkun preciza dina l-Qorti, l-attur Carmelo Sacco Graham pprezenta l-ahhar kont tieghu19, filwaqt li Joseph

Brown, in rapprezentanza tas-socjeta' konvenuta pprezenta ukoll l-ewwel kont mahrug mill-

Fl-ebda hin u mument, ir-rikorrenti ma kkontestaw dan il-kont li pprezentat is-socjeta' konvenuta, li nhareg fl-1 ta' Awissu, 2006.20

Fattur iehor li dina l-Onorabbli Qorti baqghet sorpiza biha, hija li bejn l-atturi u l-avukat

difensur taghhom kien hemm nuqqas ta' koerenza.

Fix-xhieda taghhom, l-atturi jinsistu li

huma qed jitolbu l-bilanc ghax-xogholijiet li ghamlu f'blokk 80 jew "8," filwaqt fit-

19 Ara Dokument a fol.18 tal-process.

20 Ara fol.58 tal-process.

trattazzjoni tieghu, l-avukat taghhom jinsisti li l-bilanc mitlub kien jikkonsisti "fuq lant ta' xoghol iehor u extra works li ghamlu fuq blokk 8/80."21 Inoltre, l-istess rikors promotur jirreferi ghall-xogholijiet li saru fuq "sit, gewwa Madliena Village, Paceville, San Ġiljan."22

Din l-inkoerenza diga' per se tohloq konfuzjoni totali u ddghajjef il-kaz tal-atturi u wisq aktar

taghmilha impossibbli biex ikun hemm carezza fil-provi, biex tindika lil dina l-Qorti

x'direzzjoni qed jiehdu.

Aktar minn hekk, il-Qorti hija aktar zvijata meta l-attur Carmelo Sacco Graham jghid hekk:-

"B'referenza ghax-xoghol in kwistjoni li tieghu qed nitolbu l-hlas, jiena kont nitlob il-prezz u

ta' hafna mix-xoghol is-socjeta' konvenuta hallsitna abbazi ta' dan il-prezz.

In rigward il-

bilanc dovut jiena ghamilt il-prezzijiet peress li konna nahdmu b'din is-sistema.

jiena kont tlabt il-prezzijiet minghand is-socjeta' konvenuta u kien gie ghandi certu, anzi fuq il-post, certu Joseph Tanti Micallef li jahdem fl-ufficju tas-socjeta' konvenuta."23

"Rigward ix-xoghol li qed nippretendi l-hlas skond din il-kawza, dwar dan ma kienx hemm

ftehim, izda prezz biss.

L-ahhar xoghol li hdimna kien bir-rati, ir-rati kien hadimhom Joseph

Fleri Soler qghadna fuq dan is-surveyor u gieli hdimthom jien.

In rigward l-ahhar kont, dan l-ahhar xoghol ir-rati nhadmu minn Joseph Tanti Micallef, sa fejn naf

F'dan il-kaz kont hadt kont jiena u Joseph Tanti Micallef kellu jivverifikah."24

Ghalhekk, mir-rizultanza ta' dina x-xhieda ma johrogx car ezattament jekk kienx hemm

ftehim li l-kont jinhadem a bazi ta' kejl bi-rati, jew kien hemm biss prezzijiet.

L-atturi

kellhom kull opportunita' li jikkontestaw il-kalkolazzjonijiet kif mahduma bir-rati mis-

socjeta' konvenuta, izda minkejja li saru l-kontro-ezamijiet lir-rapprezentanti tas-socjeta' 21 Ara xhieda a fol.76 tal-process.

22 Ara fol.1 tal-process.

23 Ara xhieda fol.14 tal-process.

konvenuta, ma kkontestawx ir-rati jew il-kalkolazzjonijiet mahduma mis-surveyor Joseph

Tanti Micallef, anzi pjuttost l-insistenza baqqghet fuq il-bilanc li kien dovut skond il-kont tal-atturi

u l-insistenza ghall-konferma li Joseph Tanti Micallef kien gie inkarigat biex jiehu l-kejl tax-xoghol

Anzi mix-xhieda ta' Joseph Brown, in rapprezentanza tas-socjeta' attrici, jirrizulta li l-kejl

kien originarjament inhadem minn certu Tony Bartolo Gata, li kien jahdem mas-socjeta' intimata u li llum kien miet.25 Jghid ukoll li biex jikkonferma dan il-kejl kien ha mieghu lil Joseph

Elbenghazi iehor li jkompli idaghajjef il-kaz tal-atturi huwa dak li jirrigwarda l-provi migjuba fuq

differenti u l-ircevuti fiskali donnhom ma jinhargux minn ktieb fiskali wiehed, jew ta' wiehed

mir-rikorrenti jew l-iehor.

Ghalhekk gew esebiti erba' ircevuti fiskali minn Carmelo Sacco Graham.26 Jikkonferma li Dokument CBX huwa rcevuta fiskali li hareg hu u mbaghad hemm

dawk mahrugin mill-attur Salvu Sacco Graham.

L-istess Salvu Sacco Graham ma jikkonfermax liema kien

l-ahhar pagament u jekk kienx hemm pagamenti ohra.

m'huwiex cert jekk kienx hemm aktar pagamenti, peress li kienu juzaw kotba fiskali differenti.

l-istess karta qatt ma giet ipprezentata u ghalhekk isir difficli ghal dina l-Qorti biex tikkonferma x'kien fiha.28 Dan ghalhekk isir kompitu difficli biex jigi kkonfermat kemm gie

mhallas mis-socjeta' konvenuta skond l-atturi.

Hemm aktar koerenza da parti tas-socjeta' konvenuta, meta tindika li kienet hallset is-somma

ta' €10,620 ghall-alterazzjonijiet li saru fil-blokk numru 80, skond dak li kien hemm indikat fl-ewwel kont mahrug minn Carmelo Morgan-Busher.

L-attur addirittura esebixxa t-tieni kont fejn

indika s-somma ta' Lm7300, ghall-alterazzjonijiet fil-blokk numru 80.

Ma tax spjegazzjoni

ta' kif l-ammont ta' alterazzjonijiet tnaqqas.

"items" ohra fil-kont tieghu, u dawn jirrigwardaw l-ammont pretiz f'dina l-kawza.

It-tezi tas-

socjeta' konvenuta hija li l-hlas taghha kopra dawn l-ammonti kollha.

Skond ir-rati kkalkulati

26 Ara dokumenti esebiti minn fol.24-28 tal-process.

15 tal-process.

38 tal-process.

29 Ara fol.58 tal-process.

mis-surveyor Tanti Micallef, is-socjeta' attrici kellha thallas is-somma ta' Lm9641, li kienu total ta' xoghol tat-travi u labour u alterazzjonijiet30 u mbaghad ma' dan kellu jizdied l-VAT.

Jekk jigi

kkunsidrat ghall-mument li l-verzjoni tal-atturi hija dik veritiera, ifisser li bl-ircevuti li pproducew, jirrizulta li s-socjeta' konvenuta diga' kienet hallset is-somma ta' Lm8781.0531 u

ghalhekk aktar minn dak li kienu qed jippretendu ghall-alterazzjonijiet skond il-kont esebit minn Carmelo Sacco Graham.32 Tenut kont ta' dak li gia evaluwat minn dina l-Qorti, ma jistax jigi

konkluz b'mod koerenti x'kien effettivament l-ammont imhallas mis-socjeta' konvenuta,

kompitu mistenni mill-atturi, izda zgur kien aktar minn dak li kien mitlub ghall-

alterazzjonijiet, gialadarba l-atturi jinsistu li l-bqija kull kreditu taghhom kien gie saldat mis-

socjeta' konvenuta.

Jekk irrispettivament mill-kwistjoni ta' jekk il-verzjoni tas-socjeta'

konvenuta kienitx dik veritiera jew le, l-atturi zgur ma kkonvincewx din il-Qorti li jafu

ezattament x'ammont qed jippretendu u precizament ghal liema xogholijiet.

Tenut ta' dan kollu, din il-Qorti, wara li evaluwat u analizzat il-provi kollha, jirrizultalha li

hemm wisq inkonsistenzi biex iwassalha ghall-konvinciment morali li l-verzjoni tal-atturi hija

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti tilqa' l-eccezzjonjiet tas-socjeta konvenuta, u tichad it-talba

tal-atturi, bl-ispejjez kontra l-istess atturi.

Konkluzjoni

Maġistrat

Deputat Reġistratur

31 Ara dokumenti esebit bejn fol.24 – 28 tal-process.

32 Ara fol.18 tal-process.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


FIL-QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI MAĠISTRAT NATASHA GALEA SCIBERRAS B.A., LL.D.

Kawza Nru: 152/09 Illum: 12 ta' Diċembru 2018

Il-Pulizija (Spettur Jesmond Debono Balzan) vs Conray Goodrum (ID 895875(M))

l-imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront

Il-Qorti, tal-imputat Conray Vella King Goodrum, iben Raymond u Maria Concetta nee` Nasser, imwieled L-Imtarfa, nhar it- 13 ta' Lulju 1987, residenti 68, Clover Hill, Triq l-Imriekeb, Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), detentur tal-karta tal-identita` bin-numru TAL-VIRTU', IR-RABAT (MALTA); Akkużat talli f'dawn il-Gżejjer, nhar it-28 ta` Ġunju 2008, kif ukoll fl-aħħar xhur qabel din id-data:

a) Biegħ jew xort'oħra traffika fir-raża meħuda mill-pjanta Cannabis jew f'xi preparazzjonijiet li jkollhom bħala bażi din ir-raża, u dan bi ksur tal- Ordinanza Dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta;

b) Kellu fil-pussess tiegħu r-raża meħuda mill-pjanta Cannabis jew xi preparazzjonijiet li jkollhom bħala bażi din ir-raża bi ksur ta` l-artikolu

8(a) tal-Kap.

101 tal-Liġijiet ta` Malta, liema droga nstabet f'tali ċirkostanzi li juru li ma kienetx għall-użu esklussiv tiegħu;

c) Kellu fil-pussess tiegħu d-droga herojina speċifikata fl-ewwel skeda tal- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, meta hu ma kienx fil-pussess ta' awtoriżżazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-Tabib Prinċipali tal-Gvern skont id- disposizzjonijiet tar-4 u s-6 Taqsima tal-Ordinanza u meta ma kienx bil- liċenzja jew xort'oħra awtoriżżat li jimmanifattura, jew li jforni d-droga msemmija u meta ma kienx b'xi mod ieħor bil-liċenzja mill-President ta' Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tiegħu u naqas li jipprova li d-droga msemmija ġiet fornuta lilu għall-użu tiegħu skont ir-riċetta kif provdut fir-regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-regoli tal-1939 dwar il-Kontroll kif sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta;

tad-Drogi Perikolużi

Il-Qorti ġiet mitluba sabiex f'każ ta' ħtija tordna lill-imputat iħallas l-ispejjeż li għandhom x'jaqsmu mal-ħatra tal-esperti, skont l-Artikolu 533(1) tal-Kap.

9 tal- Liġijiet ta' Malta.

Semgħet ix-xhieda, rat l-atti kollha tal-każ u d-dokumenti esebiti, inkluż l-ordni tal-Avukat Ġenerali bis-saħħa tas-subartikolu (2) tal-Artikolu 22 tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi (Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta), sabiex din il- kawża tinstema' minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali; Rat illi fis-seduta tas-17 ta' April 2013, il-partijiet iddikjaraw illi kienu qegħdin jeżentaw lill-Qorti, kif preseduta, milli terġa' tisma' l-provi kollha mressqa sa dakinhar quddiem il-Qorti kif diversament preseduta; Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-Prosekuzzjoni, kif ukoll illi minkejja li d- difiża ngħatat żmien sabiex tippreżenta s-sottomissjonijiet tagħha, dan baqgħet m'għamlitux; Rat illi l-kawża tinsab differita għas-sentenza għal-lum.

Ikkunsidrat: Illi l-fatti fil-qosor li taw lok għal dan il-każ kienu s-segwenti: Nhar it-28 ta` Ġunju 2008, l-Ispettur Jesmond Debono Balzan ossia l-Uffiċjal Prosekutur f'dan il-

każ, bagħat żewġ Uffiċjali tal-Pulizija sabiex jagħmlu investigazzjoni rigward serqa li kienet seħħet ġewwa Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta).1 Mix-xhieda ta' PS 435 David Freeman, jirriżulta illi flimkien ma' PC 751 Joe Moore, huma ħabbtu ġewwa 120, Triq is-Silla Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta).

Fetħilhom il-bieb ċertu Keith Nasser, li wieġeb illi ma kien jaf xejn dwar din is-serqa.

Il-mod kif Nasser laqagħhom qajjem suspett fiż-żewġ Uffiċjali tal-Pulizija u għalhekk huma reġgħu ħabbtu l-bieb tal-istess residenza u talbu lil Nasser sabiex jidħlu ġewwa.

Hemm hekk sabu lill-imputat, li kien qiegħed fuq is-sodda, u billi x'ħin kellmuh raw manuvri suspettużi, iddeċidew li jagħmlu tfittxija fil-fond.

Hekk kif bdew it-tfittxija, PS 435 David Freeman innota xi oġġetti relatati mad-droga.

Waqt it- tfittxija, l-imputat ħarab il-barra lejn il-kcina u waqt li kien qed jagħmel dan, l- istess imputat waqa' b'basket.

Ix-xhud jgħid hekk: "Hu kellu basket f'idejh tal- plastic u x'ħin kien qed jiġri u l-pulizija ġera warajh, waqgħu t-tnejn flimkien u x'ħin sar dan waqa' l-basket mimli li iktar tard kienet droga raża, imferrxa kollha ma' l-art u hu baqa' jiġri 'l barra bil-pulizija isegwieh".2 Dwar dan PC 751 Joe Moore jgħid hekk b'referenza għall-imputat odjern: "...ħareġ jiġri 'l barra fejn hu u ħiereġ pruvajt inwaqqfu jien u waqgħetlu borża minn fuqu li kien fiha biċċiet tal-foil b'xi sustanza ġo fiha."3 Ftit tal-ħin wara, PC 751 Joe Moore irnexxielu jaqbad lill-imputat.

Sussegwentement, id-droga ġiet elevata u mgħoddija lill-Ispettur Debono Balzan.

Kompliet issir tfittxija wara li kemm Nasser u l- imputat ġew immanetjati u ġew elevati wkoll xi affarijiet relatati mad-droga, fosthom skont PC 751, sikkina mdaqqsa taħt is-saqqu tal-kamra tas-sodda tan- naħa ta' ġewwa tal-fond, liema oġġetti wkoll ġew mgħoddija lill-istess Spettur.

Kemm l-imputat, kif ukoll Ellul ġew arrestati għall-investigazzjoni ulterjuri.

Jirriżulta wkoll illi l-imputat irrilaxxja stqarrija lill-Pulizija Eżekuttiva dakinhar stess tal-arrest tiegħu wara nofsinhar.4 Jirriżulta mix-xhieda tal-Ispettur Jesmond Debono Balzan illi fost l-affarijiet elevati, kien hemm sustanza ta' lewn kannella skur suspettata cannabis, li partijiet minnha kienet imkebba individwalment, sikkina li kellha xi tiċpis fuqha u kienet qisha maħruqa, siringa użata, speċi ta` pipa żgħira li tista` tintuża sabiex titpejjep il-ħaxixa, kif ukoll ammont ta` flus fit-total ta' €205.72.

Dawn l- oġġetti jidhru fir-ritratti formanti parti mir-relazzjoni ta' PS 1184 Patrick Dghoughi.5

1 Ara x-xhieda tal-Ispettur Jesmond Debono Balzan, a fol.

8 u 9 tal-proċess.

23 tal-proċess.

42 tal-proċess.

4 L-istqarrija tinsab esebita a fol.

11 sa 13 tal-proċess.

5 Din ir-relazzjoni tinsab esebita a fol.

35 et seq tal-proċess.

Skont ir-relazzjoni tax-Xjenzat Godwin Holland, maħtur mill-Maġistrat Inkwirenti fil-mori tal-inkjesta li saret dwar dan il-każ, jirriżulta illi huwa ngħata erba' (4) dokumenti għall-analizi tiegħu u ċioe` s-segwenti:

a) Evidence bag bin-numru serjali A01666057 li fih kien hemm:

18 il-biċċa sustanza ta` lewn kannella ġo aluminium foil u 9 biċċiet sustanza ta' lewn kannella; u landa żgħira bil-kliem "Ye Olde Stash Tin" li fiha kien hemm 14 il- biċċa sustanza ta' lewn kannella go aluminium foil u 2 biċċiet sustanza ta' lewn kannella;

b) Evidence bag bin-numru serjali A01666084 li fih kien hemm siringa;

c) Evidence bag bin-numru serjali A01666073 li fih kien hemm sikkina;

d) Evidence bag bin-numru serjali A01666074 li fih kien hemm pipa.

relazzjoni

analiżi għall-presenza

Jirriżulta mill-istess ta' illi Tetrahydrocannabinol (THC), sustanza li tiġi mill-pjanta tal-cannabis, fuq is- sustanzi ta' lewn kannella indikati hawn fuq fil-paragrafu (a), is-siringa indikata hawn fuq fil-paragrafu (b), is-sikkina indikata hawn fuq fil-paragrafu (c) u l- pipa indikata hawn fuq fil-paragrafu (d).

Dwar dawn, l-espert ikkonkluda bil-mod segwenti:

a) Illi fl-estratti meħuda mis-sustanzi ta' lewn kannella li ġew analiżżati (ossia 32 minn 43 sustanza) (indikati iżjed 'il fuq fil-paragrafu a), instabet is-sustanza Tetrahydrocannabinol, sustanza tal- cannabis.

Il-piż totali tas-sustanza kienet ta' 144.35 grammi u l-purita` kienet ta' ċirka 11%.

Din is-sustanza hija kkontrollata bil-liġi taħt it- Taqsima III, Sezzjoni 8 tal-Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta.

tiġi mill-pjanta

b) Illi fuq swabs meħuda minn fuq is-sikkina (paragrafu c) u fuq estratt is-sustanza

meħud mill-pipa Tetrahydrocannabinol.

Jirriżulta wkoll mill-istess relazzjoni, illi s-siringa tat riżultat negattiv għall- presenza ta' Tetrahydrocannabinol.7 6 Din ir-relazzjoni tinsab esebita a fol.

133 et seq tal-process.

7 Ara paġna 7 tar-relazzjoni.

fi ħdan

il-Fondazzjoni Oasi

Fil-mori tal-proċeduri odjerni ossia fis-6 ta' Diċembru 2013, ġie ppreżentat Social Inquiry Report redatt fil-konfront tal-imputat odjern mill-Uffiċjal tal- Probation Odelsie Psaila Valletta.8 Jirriżulta kemm minn din ir-relazzjoni, kif ukoll mix-xhieda tal-istess Uffiċjal tal-Probation illi l-imputat għandu problemi relatati mal-vizzju tad-droga.

Mir-rapport jirriżulta wkoll illi l-imputat gie f'kuntatt mad-droga cannabis għall-ewwel darba meta kellu biss erbatax-il sena, sussegwentement ta' sittax il-sena beda jagħmel użu sostanzjali mill-ecstasy u ftit tax-xhur wara beda juża l-eroina, skont hu dejjem b'riżultat ta' peer pressure.

Għalkemm l-imputat sostna, fiż-żmien ta' dan ir-rapport, illi huwa kien ilu ma juża l-eroina għall-perjodu ta' madwar tmien xhur, madankollu ammetta li ġieli kellu xi relapse u baqa' jagħmel użu mill-cannabis.

Jidher ukoll illi kien għad hemm problemi soċjali u personali abbinati mal-użu tad- droga.

In oltre għalkemm kien hemm okkażżjonijiet li fihom l-imputat fittex l- għajnuna kontra l-vizzju tad-droga u fis-sena 2006 attenda għal numru ta' sessjonijiet fi ħdan l-Aġenzija Caritas, biss huwa naqas milli jindirizza din il- problema b'mod konsistenti.

Darbtejn daħal ġewwa r-Residential Treatment and Rehabilitation Unit fiż-żewġ okkażżjonijiet, huwa telaq minn jeddu kontra l-pariri li ngħata.

Jirriżulta wkoll illi in segwitu sofra overdose meta ħa doża akbar ta' Triptizol, mediċina li kienet ġiet preskritta lilu in konnessjoni ma' problemi ta' rqad.

L-Uffiċjal tal- Probation tgħid ukoll illi l-imputat ma kellu l-ebda forma ta' struttura fil-mod ta' kif iqatta' l-ħin tiegħu u dan kien jidher mhux biss mill-fatt illi huwa kien diżokkupat, iżda wkoll min-nuqqas ta' passatempli li kellu, skont ma ġie rrappurtat minnu stess.

Għalkemm hija rreferiet lill-imputat lill-Aġenzija Caritas, fejn beda jiġi segwit minn key worker, l-istess imputat ma attendiex għal żewġ appuntantamenti li kienu skedati mal-istess key worker.

Xehdet ukoll l-Uffiċjal tal-Probation Deborah Mizi, inkarigata sabiex taġġorna s-Social Inquiry Report fil-konfront tal-imputat, li esebiet ukoll nota dwar l-andament tal-istess imputat fl-1 ta' Lulju 2015.

Hija tgħid illi dak iż- żmien, l-imputat kien qiegħed jaħdem fuq bazi full-time bhala kok u sostna illi kien ilu disa' xhur ma jagħmel użu mid-droga eroina, iżda kien għadu jagħmel użu mill-cannabis.

Minn żewġ kampjuni tal-urina illi ttieħdulu f'Ġunju 2015, wieħed irriżulta fil-pożittiv għad-droga kokaina, għalkemm f'dan ir-rigward l- imputat sostna illi dan kien użu ta' darba fi tmiem il-ġimgħa, fil-waqt illi test

ieħor matul il-ġimgħa ta' wara rriżulta fin-negattiv għas-sustanzi lleċiti kollha

inkluż kokaina, cannabis u eroina.

Skont l-istess rapport, l-imputat kien qed

iħares lejn ħajtu b'mod posittiv u dan fid-dawl tal-fatt illi kellu mpjieg u kien

qed iżomm 'il bogħod mid-droga.9

Ikkunsidrat ukoll:

8 Ara dan ir-rapport, a fol.

51 sa 69 tal-proċess.

9 Ara x-xhieda tal-Uffiċjal tal-Probation, a fol.

79 sa 81 tal-proċess u n-nota tagħha, a fol.

82 tal-proċess.

Illi fl-ewwel lok, il-Qorti ser tikkunsidra l-ammissibilita` o meno tal-istqarrija rilaxxjata mill-imputat nhar it-28 ta' Ġunju 2008, wara l-arrest tiegħu.

Jirriżulta mill-atti illi din l-istqarrija ġiet rilaxxjata minnu wara li huwa ngħata s-solita twissija skont il-liġi.

Ma jirriżultax madankollu illi l-imputat ingħata d-dritt li jottjeni parir legali qabel tali stqarrija.

Effettivament tali dritt daħal fis-seħħ fil- ligi Maltija fl-10 ta' Frar 2010, permezz tal-Avviż Legali 35/2010.

F'dan ir- rigward, il-posizzjoni legali llum hija waħda ċara.

Biżżejjed illi l-Qorti tagħmel referenza għas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tat-12 ta' Jannar 2016 fil-kaz Mario Moore v. Malta, kif ukoll għas-sentenza tal-Qorti tal- Appell Kriminali fl-ismijiet The Republic of Malta vs Chukwudi Micallef Sant tal-1 ta' Diċembru 2016, fejn hemmhekk il-Qorti għamlet referenza għal diversi sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali ossia Carmel Chetcuti vs Avukat Ġenerali tas- 16 ta' Mejju 2016, Stephen Calleja De Bono Leone Ganado vs Avukat Ġenerali tat-30 ta' Mejju 2016, Malcolm Kalashnikov vs Avukat Ġenerali et tal-24 ta' Ġunju 2016 u Aaron Calleia vs Avukat Ġenerali et tal-11 ta' Lulju 2016 u għaddiet sabiex tiddeċiedi illi "the denial of the right to legal assistance at the pre-trial stage as a result of a systematic restriction applicable to all accused persons must today be held to be in violation of the conditions for the admissibility of an accused's statement."

Għaldaqstant, il-Qorti tqis illi la darba l-imputat ma ngħatax id-dritt li jottjeni parir legali qabel irrilaxxja l-istqarrija tiegħu (bħal ma lanqas ma ngħata d-dritt li jkun assistit minn avukat waqt l-istess stqarrija – dritt li fil-liġi tagħna daħal fis-seħħ ferm wara), liema stqarrija ċertament kienet ta' preġudizzju għalih għaliex fiha għamel dikjarazzjonijiet inkriminanti, il-Qorti tqis tali stqarrija bħala inammissibbli u qegħda konsegwentement tiskartaha.

Naturalment, dan japplika wkoll għax-xhieda tal-Uffiċjal Prosekutur, l-Ispettur Jesmond Debono Balzan in kwantu din tirreferi għal dak li ddikjara l-imputat fl-istqarrija rilaxxjata minnu.

Ikkunsidrat ulterjorment: Permezz tal-ewwel imputazzjoni, l-imputat qed jiġi akkużat bir-reat ta' bejgħ jew traffikar tar-raża tal-cannabis u dan b'referenza għat-28 ta' Ġunju 2008 u l- aħħar xhur ta' qabel din id-data.

La darba skartata l-istqarrija tal-imputat, ma tirriżultax prova fl-atti, fil-grad

rikjest mil-liġi, illi l-imputat traffika r-raża tal-cannabis fil-perjodu li għalih

tirreferi din l-imputazzjoni.

Minkejja illi fil-fehma tal-Qorti, u kif ser jingħad

iżjed 'il quddiem, jirriżultaw ċirkostanzi li jwasslu lill-Qorti sabiex tikkonkludi,

lil hinn minn kull dubju raġjonevoli, illi l-imputat kien fil-pussess ta' droga li

ma kinitx intiża esklussivament għall-użu tiegħu, biss l-elementi li trid il-liġi sabiex jissussisti r-reat ta' traffikar ma jirriżultawx.

Għaldaqstant, din l-imputazzjoni ma tirriżultax sodisfaċentement ippruvata.

Permezz tat-tieni imputazzjoni, l-imputat qed jiġi akkużat bir-reat ta' pussess aggravat tar-raża tal-cannabis.

Kif ġie ritenut fis-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-12 ta' Mejju 2005, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Marius Hamer: "Illi dawn il-kazijiet mhux l-ewwel darba li jipprezentaw certa diffikolta` biex wiehed jiddetermina jekk id-droga li tkun instabet kienitx intiza ghall-uzu personali jew biex tigi spaccjata.

Il-principju regolatur f'dawn il-kazijiet hu li l-Qorti trid tkun sodisfatta lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni w a bazi tal-provi li jingabu mill-prosekuzzjoni li l-pussess tad-droga in kwistjoni ma kienx ghall-uzu esklussiv (jigifieri ghall-uzu biss) tal-pussessur.

Prova, ossia cirkostanza wahda f'dan ir-rigward tista', skond ic-cirkostanzi tal-kaz, tkun bizzejjed."

U kif ingħad fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali tat-2 ta' Settembru 1999, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Carmel Bugeja Blanshard, "meta l-ammont ta' droga ikun pjuttost sostanzjali, din tista' tkun cirkostanza li wahedha tkun bizzejjed biex tissodisfa lill-qorti li dak il-pussess ma kienx ghall-uzu esklussiv tal-hati".

Illi pero` kif intqal ukoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza tagħha tat- 23 ta' Mejju 2002, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Brian Vassallo Eminyan, "kull kaz hu differenti mill-iehor u jekk jirrizultawx ic-cirkostanzi li jwasslu lill-gudikant ghall-konvinzjoni li droga misjuba ma tkunx ghall-uzu esklussiv tal-akkuzat, fl- ahhar mill-ahhar hija wahda li jrid jaghmilha l-gudikant fuq il-fattispecji li jkollu quddiemu w ma jistax ikun hemm xi "hard and fast rule" x'inhuma dawn ic-cirkostanzi indikattivi.

Kollox jiddependi mill-assjem tal-provi w mill- evalwazzjoni tal-fatti li jaghmel il-gudikant u jekk il-konkluzjoni li jkun wasal ghaliha il-gudikant tkun perfettament raggungibbli bl-uzu tal-logika w l-buon sens u bazata fuq il-fatti, ma jispettax lil din il-Qorti li tissostitwiha b'ohra anki jekk mhux necessarjament tkun l-unika konkluzjoni possibbli".

Kif ingħad ukoll fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali tas-17 ta' Frar 1997, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Mohammed Ben Hassan Giordano Psaila:

" … l-ewwel nett wiehed ghandu jara jekk l-ammont ta' droga huwiex ammont

li normalment wiehed jassocja ma' uzu personali, u sa hawn il-piz tal-prova (u

cioe` il-prova tal-ammont u tal-pussess) qieghed fuq il-prosekuzzjoni; jekk,

pero`, dak l-ammont ikun tali li normalment wiehed ma jassocjahx mal-uzu

esklussiv da parti tal-pussessur, ikun jispetta lill-imputat li jipprova, imqar fuq bazi ta' probabbilita`, li dak l-ammont kien ghall-uzu esklussiv tieghu, u dan b'applikazzjoni tal-Artikolu 26(1) tal-Kap.

Jirriżulta mill-provi prodotti ossia mix-xhieda tal-Uffiċjali tal-Pulizija li kienu fil-fond in kwistjoni, illi qabel l-imputat ħarab minn fuq il-post u waqt li kien għadu ġewwa l-istess fond, huwa waqa' u fl-istess waqt waqgħetlu borża jew basket li, skont l-istess żewġ Uffiċjali tal-Pulizija, kien jikkontjeni diversi biċċiet ta' sustanza suspettata raża tal-cannabis, mkebbin fil-foil, bir-riżultat li dawn spiċċaw mifruxa mal-art.

Jirriżulta għalhekk minn din ix-xhieda, illi l- imputat kien fil-pussess ta' din is-sustanza, liema sustanza skont ir-relazzjoni tal-espert ix-Xjenzat Godwin Heinanen, jirriżulta li kienet raża tal-cannabis.

Jirriżulta wkoll illi l-piż totali tas-sustanza kien ta' 144.35 grammi; ammont sostanzjali li ċertament m'huwiex wieħed normalment assoċjat ma' użu personali.

In oltre d-droga kienet maqsuma f'total ta' 43 biċċa, li minnhom 32 biċċa kienu mremblin individwalment ġol-foil.

Fil-maġġor parti tagħhom, il-piż ta' dawn il-biċċiet kien ivarja bejn 2.20 grammi u 4.72 grammi – sbatax-il biċċa kellhom piż ta' bejn 2 grammi u 2.9 grammi, tnax-il biċċa kellhom piż ta' bejn 3 grammi u 3.88 grammi, fil-waqt illi disa' biċċiet kellhom piż ta' bejn 4 grammi u 4.72 grammi.

Jirriżulta wkoll illi kien hemm biċċiet oħra f'piżijiet rispettivi ta' 0.31 grammi, 0.55 grammi, 6.10 grammi, 7.46 grammi u 7.99 grammi.

Il-Qorti tqis illi minkejja li jirriżulta ampjament mis-Social Inquiry Report redatt fil-konfront tal-imputat, illi huwa kien ilu jagħmel użu mill-cannabis għal snin twal, saħansitra minn meta kellu erbatax-il sena u li minn meta kellu madwar sittax-il sena, huwa kien beda jagħmel użu wkoll minn droga oħra, biss jibqa' l-fatt illi kif diġa` ngħad, l-ammont ta' droga misjuba fil-pussess tiegħu kien wieħed sostanzjali.

In oltre l-istess droga kienet maqsuma f'numru sostanzjali ta' biċċiet f'piżijiet relattivament simili u fil-maġġor parti tagħhom dawn kienu mremblin fil-foil separatament.

Dawn huma ċirkostanzi li lkoll flimkien ma jħallu l-ebda dubju illi din id-droga ma kinitx intiża sempliċiment għall-użu personali tal-imputat, iżda sabiex tiġi spaċċjata.

Fid-dawl tas-suespost il-Qorti tqis illi t-tieni imputazzjoni ġiet sodisfaċentement ippruvata iżda dan b'referenza biss għat-28 ta' Ġunju 2008 u mhux b'referenza wkoll għax-xhur ta' qabel din id-data, fir-rigward ta' liema, la darba skartata l-

istqarrija tal-imputata, ma tirriżulta l-ebda prova.

Permezz tat-tielet imputazzjoni, imbagħad, l-imputat ġie akkużat ukoll bil-

pussess 'sempliċi' tad-droga eroina.

Anke f'dan ir-rigward, la darba skartata l-

istqarrija tal-imputat, ma tirriżulta l-ebda prova mill-atti proċesswali li tista'

twassal lill-Qorti sabiex tikkonkludi fil-grad rikjest mil-liġi, illi l-imputat kien

fil-pussess tal-imsemmija droga fid-data u ż-żmien li għalih tirreferi din l- imputazzjoni.

Lanqas mir-rapport tax-Xjenzat Mansueto Heinanen ma jirriżulta illi nstabu mqar traċċi ta' din id-droga.

Għaldaqstant, din l-imputazzjoni ma tirriżultax sodisfaċentement ippruvata.

Kunsiderazzjonijiet dwar Piena Għal fini ta' piena dwar it-tieni imputazzjoni, il-Qorti qegħda tqis fl-ewwel lok, illi l-imputat ikkopera ferm mal-pulizija waqt l-investigazzjoni tagħha.

Tqis ukoll illi l-fedina penali tal-imputat, fiż-żmien tal-każ odjern, kienet waħda netta u illi sa Novembru 2013 baqgħet l-istess.

In oltre mir-rapport redatt fil-konfront tiegħu, jidher illi dan huwa l-unika każ pendenti illi huwa għandu quddiem il- Qorti.

Qieset ukoll is-Social Inquiry Report u illi min-nota u x-xhieda tal-Uffiċjal tal- Probation Deborah Mizi jirriżulta illi l-imputat kellu mpjieg fiss u kien qed jgħix ħajja iżjed stabbli, b'dan illi għalkemm ma kienx qiegħed jagħmel użu mill-eroina, kien għadu juża l-cannabis madwar tliet darbiet fil-ġimgħa.

Mill-banda l-oħra, il-Qorti tqis ukoll l-ammont ta' cannabis misjuba fil-pussess tal-imputat, liema ammont kif ingħad, kien wieħed konsiderevoli.

Qieset ukoll illi minkejja illi dan il-każ jirrisali għas-sena 2008, parti mid- dewmien fil-proċeduri kien dovut għal differimenti mitluba mid-difiża.

In oltre stante illi la darba skartata l-istqarrija tal-imputat, ma tirriżultax il- provenjenza tas-somma ta' mitejn u ħamsin ewro u tnejn u sebgħin ċenteżmu (€250.72) esebita in atti, il-Qorti ser tordna r-rilaxx tal-istess somma favur l- imputat.

Dwar il-mobile phone tal-imputat, imbagħad, minkejja li f'dan ir- rigward fil-mori tal-inkjesta ġie maħtur Dr. Martin Albako bħala espert tat- telefonija ċellulari, ma jidhirx illi dan irrelata dwar l-istess.

Għaldaqstant, sejra wkoll tordna r-rilaxx tal-istess mobile phone.

Konklużjoni

Għal dawn il-motivi, il-Qorti wara li rat l-Artikoli 8(a), 22(1)(a) u 22(2)(b)(i)

tal-Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta u r-Regolament 9 tal-Leġislazzjoni

Sussidjarja 101.02, qed issib lill-imputat mhux ħati tal-imputazzjonijiet (a) u (c)

miġjuba kontra tiegħu u qegħda tilliberah minnhom, fil-waqt illi qed issibu ħati

tal-imputazzjoni (b), limitatament għat-28 ta' Ġunju 2008, u f'dan ir-rigward qed tikkundannah għall-piena ta` tnax (12) il-xahar priġunerija effettiva u piena ta' multa ta' elf ewro (€1,000), li bl-applikazzjoni tal-Artikolu 14(2) tal- Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, tista' titħallas mill-ħati b'rati mensili u konsekuttivi ta' ħamsin ewro (€50), bl-ewwel pagament isir fi żmien xahar mil- lum, b'dan illi jekk il-ħati jonqos milli jħallas pagament wieħed, il-bilanċ jiġi dovut minnufih u jiġi konvertit fi priġunerija skont il-liġi.

Ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta, qed tikkundanna lill-ħati għall-ħlas tal-ispejjeż tal-esperti maħtura fl-istadju tal-proċess verbal tal-inkjesta, ossia s-somma ta' tlett mija, sebgħa u sittin ewro u sebgħa u tmenin ċentezmu (€367.87), rappreżentanti spejjeż konnessi mar-relazzjoni tax-Xjenzat Godwin Heinanen, kif ukoll is-somma ta' tnejn u ħamsin ewro, sitta u tletin ċenteżmu (€52.36), rappreżentanti spejjeż konnessi mar-relazzjoni tas-Scene of the Crime Officer PS 1184 Patrick Dghoughi, b'kollox ammontanti tali spejjeż għas-somma ta' erba' mija u għoxrin ewro u tlieta u għoxrin ċenteżmu (€420.23), liema spejjeż għandhom jitħallsu mill-ħati fi żmien sitt (6) xhur mil- lum.

Tordna r-rilaxx tas-somma ta' mitejn u ħamsin ewro u tnejn u sebgħin ċenteżmu (€250.72) esebita bħala Dokument JM1 u tal-mobile phone formanti parti mill- atti tal-inkjesta, favur il-ħati.

Tordna d-distruzzjoni tad-droga u tal-oġġetti kollha relatati mal-abbuż tad- droga, hekk kif din is-sentenza tgħaddi in ġudikat u dan taħt il-ħarsien tar- Reġistratur li għandu jirrediġi proċess verbal li jiddokumenta l-proċedura tad- distruzzjoni, liema dokument għandu jiġi nserit fl-atti ta' din il-kawża mhux aktar tard minn ħmistax-il jum minn tali distruzzjoni.

Maġistrat