Qorti tal-Appell Kriminali

Il-Pulizja

Spettur Colin Colejro

Illum 12 ta' Dicembru 2019,

identita Maltija 240268 M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala

Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli:

Ghan-nom u in rapprezentanza ta' NPA International Ltd (C 52913) u / jew bhala

persuna registrata mall-Kummissarju tat-Taxxi skond l-Att ta' l-1998 dwar Taxxa fuq

il-Valur mizjud (Att Nru. XXIII ta' l-1998) u regolamenti maghmula bis-sahha ta' l-

istess Att, naqas sal-hmistax-il jumtat-tieni xahar li jigi wara l-ahhar jum li fih

intemmu z-zminijiet ta' taxxa relattivi li jibghat lill-Kummissarju tat-taxxi (2) id-

denunzji, flimkien mal-hlas dovut, li saru dovuti fil-perjodi li ntemmu fil-31 t'

Awwissu, 2105 u fit-30 ta' Novembru, 2015 u dan bi ksur tal-artikolu 30, 66, 76 (c) u

76 (d) ta' l-Att XXIII ta' l-1998.

Il-Qorti giet mitluba li f' kaz ta' htija;

Tinfliggi l-piena skont il-ligi; jew

Minbarra li tinfliggi l-piena skont il-ligi, fuq talba tal-Prosekuzzjoni tordna lill-

imputat jikkonforma ruhhu mal-ligi fi zmien bizzejjed biex ikun jista' jaghmel

ghal kull jum li dak in-nuqqas ikompli wara li jghaddi l-imsemmi zmien

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

ta' nhar il-25 ta' April, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikoli 30, 66, 76 (c), u 76 (d) ta'

biex jaghmel dak li hu mehtieg ghaldaqstant sabitu hati u ikkundannatu ghal mulkta

ta' disa' mitt ewro u taghtu tlett xhur sabiex jirregola ruhu u fin-nuqqas ikun hemm

multa ta' hames ewro kuljum li dan in-nuqqas ikompli.

Rat ir-rikors tal-appell tal-appellant Michael Tabone Forte, prezentat fir-registru ta' din l-

Onorabbli Qorti nhar it-8 ta' Mejju, 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti

Thassar, tikkancella u tirrevoka is-sentenza appellata tal-Qorti tal-Magistrati

fl-ismijiet premessi tal-25.04.2018 u tillibera lill-appellant minn kull htija u

imputazzjoni ai termini tal-Ewwel u t-Tieni Aggravju; jew alternativament

Tilqa'

tirriforma s-sentenza appellata billi

tikkonfermaha in kwantu sabet lill-appellant hati tal-ksur tal-ligi sad-data tar-

rizenja tieghu u fejn ikkundannatu ghal multa izda tirriformaha billi timponi

multa ta' seba' mitt Ewro (€700) in sostituzzjoni tal-multa originarjament

imposta ta' disa' mitt Ewro (€900), u tirrevokaha fejn bl-applikazzjoni tal-Art.

76 tal-Kap.

406 ordnatlu sabiex jikkonforma ruhu fi zmien tlett xhur b' multa

ta' hames Ewro (€5) kull jum ghal kull gurnata li tghaddi wara dan iz-zmien

fejn jibqa' jippersisti dan in-nuqqas

Rat l-atti kollha tal-kaz.

Rat illi l-Appellanti hass ruhu aggravat minn din is-Sentenza tal-Qorti tal-

Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali u dan ghas-segwenti

ragunijiet:-

L-Ewwel Aggravju:

Illi, l-Ewwel Aggravju tal-Appellant jikkonsisti mill-fatt li n-nuqqas tal-

prosekuzzjoni li tipproduċi prova essenzjali għad-difiża tal-imputat flimkien

mar-rifjut tal-Ewwel Onorabbli Qorti li tħalli lill-imputat jippreżenta dawk il-

provi essenzjali u meħtieġa għad-difiża tiegħu u li, jiġi umilment sotttomess,

jistgħu jiskaġjonawh minn kull ħtija u imputazzjoni dedotta fil-konfront

tiegħu jilliedu id-dritt tiegħu ta' smiegħ xieraq għeluq żmien raġjonevoli,

kif sanċit fl-Art.39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Art.

6 Kap. 255 tal-

Liġijiet ta' Malta [Att dwar il-Konvenzjoni Ewropeja dwar id-Drittijiet

Fundamentali tal-Bniedem];

Illi, d-drittijiet suriferiti huma in parte protetti bl-imposizzjoni ta' diversi

Id-dmir tal-prosukezzjoni li tippreżenta dawk il-provi kollha,

saħansitra dawk li huma favur l-akkuzat, huwa impost mill-Art.

seq tal-Kap.9 tal-Liġijiet ta' Malta u dawk li jimponu li jitħallew li

jinġiebu l-aktar prova sġiġa u sodisfaċenti illi l-każ ikun jagħti u dan ai

termini tal-Art.

638(1) tal-Kap.

9 [Kodiċi Kriminali] tal-Liġijiet ta' Malta.

jiġi umilment sottomess bir-rispett li il-mod kif aġixxiet l-Ewwel

Onorabbli Qorti li twaqqaf il-produzzjoni ta' dokumenti, hija ekwivalenti

għas-sitwazzjoni fejn Qorti tiddeċiedi li ma tismgħax xhud.

jikkostitwixxu xhieda tagħhom infushom bħala prova.

Il-mod kif waqt il-

proċeduri quddiema il-provi jittieħdu jew le irid ikun ekwu u ġust.

Hekk

tenniet il-Qorti Ewropeja dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem (minn

hanwhekk il-quddiem imsejħa il-Qorti Ewropeja) fil-każ Asch.

sabet li d-drittijiet tal-appellant ma kienux ġew vjolati għax kien impossibbli li

xhud partikolari tinstema' :

A contrariu sensu mela, jekk huwa possibbli li xhud jew dokument jiġi prodott,

bħalma hu f' dan il-każ ix-xhud għandu jinstema' jew xort' oħra id-dokument

jitħalla jiġi ppreżentat in atti.

Dejjem huwa premess il-fatt li l-Qorti meta

tiddeċiedi li ma tismgħax xhud jew titħalla tiġi prodotta xi prova trid tagħti r-

raġunijiet għalfejn dan seħħ.

Dan kien il-mertu li eżaminat il-Qorti Ewropeja

fuq talba tal-appellant fil-kawża Ellul Sciberras v. Ledger.

Hawnhekk l-appellant

Ellul Sciberras kien qiegħed jappella minn deċiżjoni tal-Qorti ta' Kassazzjoni Belġjana,

fejn quddiemha kien interpona minn deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell Belġjana,

liema qorti tal-aħħar ma' ħallietux jipproduċi xhud u lanqas ma ħallietu

jippreżenta dokument partikolari3, fuq il-bażi li ma kellu ebda valur

probatorju, li iżda għalih kien essenzjali.

Skond il-Qorti ta' Kassazzjoni, il-

Dan kollu ġie soffermat ukoll fil-każ ta' Popov v. Russia5, li kompliet żżid

sejba ta' ħtija o meno tal-imputat kellu jkun msejjes billi anke tisma' dawk ix-

xhieda ta' difiza u meta dik il-qorti irrifjutat li tisma' dawk il-provi tinjora r-

rilevanza tagħhom, il-Qorti Ewropeja sabet li dan kien

jikkostitwixxi

limitazzjoni serja tad-drittijiet tad-difiza li huma inkompatibbli mal-garanzijji

No. 12398/96, Strasbourg – deċiża fis-26.04.1991 - § 31 – Dan peress li x-xhud iddeċidiet li teżerċita d-dritt tagħha li ma tixhidtx.

No. 12351/86, Il-Kalkara – deċiża fit-22.04.1992.

3 promissory note 4 Kassazzjoni Belġjana, deċiża fit-12.02.1986 5 App.

No. 26853/04, Il-Kalkara - deċiża fil-11.12.2006

ta' dritt ta' smigħ xieraq kif sanit permezz tal-Artiklu 6.

Din l' invjolabbilita`

ta' dan id-dritt, kemm il-darba limitat u mhux mingħajr il-parametri u l-

konfini tiegħu (vide S.N. v. Sweden, App.

No. 34209/966) tiġi anke rattifkata f'

dawk il-kawżi kriminali li jqanqlu l-aktar emozzjonijiet diffiċli, u ċjoe`

allegazzjonijiet ta' abbużi sesswali fuq tfal.

Fil-każ Bocos-Questa v. The Netherlands7, il-Qorti Ewropeja, wara li

eżaminat il-mertu bir-reqqa sabet vjolazzjoni tal-Art.

6 ibbażat fuq il-fatt li:

No. 21547/00, Il-Kalkara – deċiża fl-10.02.2006 8 Ibid. §72-73

Illi, huwa prinċipju imħaddan permezz tal-istess dritt li s-smigħ għandu jsir

minn tribunal indipendenti u imparzjali.

Issa, mhuwiex qiegħed jingħad li

neċessarjament l-Ewwel Onorabbli Qorti kienet strettament parzjali meta

irrifjutat lill-imputat waqt li kien qiegħed impedanat u jagħti x-xhieda tiegħu

li irrifjutat minngħajr ma tagħti r-raġunijiet tagħha li tħallih jippreżenta dawk

id-dokumenti li hu dehrlu kienu essenzjali għalih biex jagħmel id-difiza

tiegħu.

Li qiegħed pero` jingħad huwa li minħabba in-natura partikolari tal-

proċeduri in dizamina, fejn qiegħed jiġi deċiz delitt kważi bi grad ta' prova

riżervata għal kontravenzjonijiet, fejn il-liġi qegħeda timponi obbligi oneruzi

u fejn id-dottrina hija waħda li teżiġi interpretazzjoni restrittiva ħafna tal-

liġijiet li jirregolaw l-ottemperanza fir-rigward tal-Kumissarju tat-Taxxi u

anke dik dwar l-Att dwar l-Interpretazzjoni, il-qrati għandhom jibbilanċjaw

bili jkunu aktar liberali fl-aċċetazzjoni tal-provi u meta, f' dawk iċ-ċirkostanzi

li għandhom jkunu rarissimi fejn il-provi ma jkunux ser jiġu ammessi, multo

magis id-dover li jiġu provduti raġunijiet u ġustifikazzjonijiet għar-rifjut

tagħhom għandhom ikunu osservati ħafna aktar skrupolożament minn

każijiet oħra u dan in ħarisen tal-protezzjoni mogħti taht l-Art.

39 tal-

Kostitiuzzjoni u l-Art.

6 tal-Att dwar il- Konvenzjoni.

B' hekk allura il-Qorti Ewropeja tat raġun lill-qorti appellata u ma sabet ebda

leżjoni taħt l-Art.

6 tal-Konvenzjoni, meta din kienet irrifjutat li tisma' xhieda

rifjut kemm il-darba ġustifikat ma jkunx qiegħed jiġi strumentalizzat fiħ

inniffsu sabiex jagħti patina ta' leġġittimità għal dak li huwa pależement

No. 244541/94, Il-Kalkara – deċiża fit-18.06.2002 - § 45

Ta' min jirrimarka għalhekk li l-qorti Ewropeja ma kenitx unanima f' din id-

deċiżjoni, Parti mill-Fgura Farrugia Gouder ma qabilx mal-motivazzjonijiet ta' din is-

sentenza u x' aktarx kien qiegħed jieħu nota tal-politiċizzazjoni tad-dirgħa

ġudizzjarja f' dak il-pajjiż tant li rrimarka li:

Għaldaqstant huwa ċar u manifest li l-appellant sofra lezzjoni tad-dritt

fundamentali tiegħu skond l-Art.

39 tal-Kostituzzjoni u l-Art.

6 tal-att dwar il-

Konvenzjoni kif su affermat, u għaldaqstant dina l-Onorabbli Qorti tal-Appell

għanda, waqt is-smigħ ta' dan ir-rikors tal-appell, tagħti kull opportunita` lill-

appellant, kif inhi fis-setgħa tagħha li tagħmel, li jippreżenta il-każ tiegħu

permezz tax-xhieda orali kif ukoll permezz tad-dokumenti li xtaq jippreżenta

in sostenn tat-teżi tiegħu sabiex tiġi indirizzata dan l-aggravju bl-aktar

speditezza;

Illi, mingħajr preġudizzju u subordinatament għas-suespost,

Aggravju tal-Appellant jikkonsisti fil-fatt li l-Ewwel Onorabbli Qorti għamlet

applikazzjoni ħażina tal-liġi meta' ma' applikatx favur l-imputat appellant l-

benefiċċju skond l-Art.

66(5) tal-Kap.

406 tal-Liġijiet ta' Malta [Att dwar it-

Taxxa fuq il-Valur Miżjud], li tiddetermina:

"Rappreżentant ikollu responsabbiltà solidali mal-persuna li jkun

qiegħed jirrappreżenta għat-taxxa dovuta minn dik il-persuna: iżda

meta ir-rappreżentant ikun aġixxa in bona fede u ma jkunx qiegħed

xjentement jikkontravjeni is-subartikolu (4)11 jew kull obbligazzjoni

oħra taħt dan l-Att, ir-responsabbiltà tiegħu taħt dan is-subartikolu

għandha tkun limitata għall-flus jew għall-valur tal-proprjetà li

huwa jkun qiegħed jamministra jew jikkontrolla li tkun ta' persuna

jew dovuta lil persuna li huwa jkun ir-rappreżentant tagħha."

Illi, waqt is-smigħ tal-kawża quddiem l-Ewwel Onorabbli Qorti u l-appellant

kellu biżżejjed provi f' idejħ biex juri li hu:

qatt ma aġixxa in mala fede u konegwentement dejjem

aġixxa bil-buona fede mistenna minnu għal vari karigi li kien

jokkupa mas-soċjeta` NPA International Limited; u

li definitavment ma kisirx dispożizzjonijiet tal-Kap.

xjentement, u allura ma setgħax jinżamm responsabbli għad-

denunzji mhux imdaħħla għal preijodi ta' riferenza; u

Illi, n naħa l-oħra l-prosukuzzjoni m' uriet ebda milll-estremi imsemijja ta'

mala fides jew xjenza ta' ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Att sal-grad rikjet mill-

liġi.

Illi, tant irriteniet il-Qorti tal-Maġistrati fil-kawża in re Adriana Debrincat

Wekesa, fejn iddikjarat l-attriċi mhux responsabbli għal ħlas tat-taxxa

dovuta – ħlas li jrid isir mal-preżentata tad-denunzja tat-taxxa – stante li ma

kellha ebda kontroll fuq il-finanzi jew proprjeta` tal-kumpanija, osservat li ma

kenitx firmatarja bankarja tal-kumpanija, li l-Memoranudum u Artikli ta'

11 Dan is-subartikolu jimponi l-obbligu fuq ir-rappreżentant li qabel ma jagħmel ħlasijiet ikun apparta minnhom għat-taxxa, kemm il-darba però li dik il-persuna ikollu taħt it-tmexxija jew kontroll tiegħu flus jew proprjetà ta' dik il-persuna 12 Adriana Debrincat Hillman vs. Commissioner of Value Added Tax, App.

No. 238/12VG deċiża fis- 06.02.2014

Assoċjazzjoni ma kenux jestendu mandat lilha permezz ta' prokura u dan

għal perijodu relattiv fejn kienet Segretarja tas-soċjeta`;

Illi, tant hu hekk li l-bank Bank of Valletta plc kienet niediet proċeduri ta'

irkupru għal self li kienet għamlet lill-kumpanija u f' dawk il-proċeduri bil-

miktub qatt ma-ċittat lill-appellant stante li hu m' għandux u qatt ma kellu,

taħt il-kontroll tiegħu, fondi tal-kumpanija.

Illi, l-mertu bejn dawn iż-żewġ kawżi huwa simili izzejjed biex wieħed jinjora.

Dan mela m' huwiex il-każ fejn ex-uffiċjal tal-kumpanija kellu taħt il-kontroll

tiegħu il-fondi u l-proprjeta` tas-soċjeta` adibita mir-rejat dedott fil-konfront

tagħha13 u non ostante li "...non osservanza ta' liġi fiskali fejn mhux aċċettabbli"

huwa ċar li fil-każ in diżamina in-nuqqas li jiġu ppreżentati d-denunzji ma

kienx dovut għal "ċertu kavillar żejjed bl-iskop li jiġu evitati l-obbligi imposti mill-

leġislatur biex jaċċerta ruħu li tinġabar it-taxxa dovuta f' kull żmien u f' kull każ;"14

Għaldaqstant dina l-Onorabbli Qorti tal-Appell għandha tkun ferm sodisfatta,

wara s-smigħ ta' dan ir-rikors ta' appell, li l-appellant kien dejjem qiegħed

jaġixxi in buona fede u kemm il-darba qatt ma kellu il-kontroll tal-fondi jew

proprjeta` tal-kumpanija ma setgħax jinżamm qatt solidali flimkien magħha

għal ħlas tat-taxxa, obbligu dan ta' l-aħħar li huwa inerenti flimkien mal-

preżentata tad-denunzja;

Illi, mingħajr preġudizzju u subordinatament għas-suespost,

Aggravju tal-Appellant, jikkonsisti fil-fatt li l-Ewwel Onorabbli Qorti għamlet

applikazzjoni ħażina tal-liġi meta, wara li sabitu ħati tar-rejati dedotti fil-

konfront tiegħu ordnatlu sabiex jikkonforma ruħu mal-liġi fi żmien impost

13 vide Pulizija [Spettur A. Humphrys Naudi] vs. Michael Bezzina k/a Bezzina Wettinger, 389/2007 – QAK, deċiża fit-30.04.2008 14 Ibid. pġ 6

mill-Art.

76 tal-Kap.

406 ta' tlett (3) xhur, u fin-nuqqas li jagħmel dan ikun

passabbli għal multa ġornaljera ta' ħames Ewro (€5) għal kull ġurnata wara

dan iż-żmien mogħti mill-Qorti;

Illi, jiġi rilevat li l-appellant irriżenja mill-karigi tiegħu fil-31.12.2015 u

għaldaqstant m' huwiex issa f' pożizzjoni aktar li jikkonferma ruħu mal-liġi u

lanqas m' għandu dan l-obbligu stante li huwa svestit minn kull poter

rappreżentattiv tas-soċjeta` in kwistjoni;

Illi, tant ġie ritenut fid-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminali in re Jean Carl

Scott għal preċiżament l-istess motivazzjonijiet, u ċjoe` li meta persuna

ma tkunx f' qagħda li taderixxi ma' obbligi li m' ghadhomx ikunu tagħha ma

tkunx tista tinżamm responsabbli, almenu penalment, għan-nuqqas fil-

konformita` tagħhom;

ir-Raba'

Aggravju tal-Appellant jikkonsisti fil-fatt li l-piena imposta fuqu hija wisq

ħarxa tenut kont taċ-ċirkostanzi tal-każ;

Illi, huwa ċar u manifest li l-imputat appellant ma kellu ebda ħtija għal dak li

ġara fir-rigward tad-denunzji tat-taxxa u jekk dina l-Onorabbli Qorti tal-

Appell ma' tilqgħax l-appell b' mod li tilliberaħ minn kull imputazzjoni kif

spjegat aktar il-fuq fuq dan ir-rikors għandha tal-anqas tirrikonoxxi li bħala

professjonist, huwa m' huu xejn aktar minn vittma taċ-ċirkostanzi u li l-

Kummissarju, bil-kundanna u l-multa imposta fuqu, xorta ma' spiċċax ġabar

it-taxxa dovuta, jekk hemm taxxa dovuta, skond il-liġi u jekk l-ispirtu tal-liġi

huwa wieħed li l-pieni għandhom iservu ta' deterrent sabiex tinġabar it-taxxa

15 vide Il-Pulizija [Spettur A.P. Miruzzi] vs. Jean Carl Nwankwo, QAK – deċiża fil-02.04.2009.

dovuta, ċertament mela f' dan il-każ dak il-għan ma intlaħqax u mhux ser

jintlaħaq bl-impożizzjoni inutili ta' multi ħorox;

Illi, fl-ewwel lok, l-appellant deher quddiem il-Qorti sabiex jirrispondi għal

dawn l-akkużi għall-ewwel darba f' ħajtu u qatt ma kkometta la dan it-tip ta'

rejat u laqnas rejati oħra f' ħajjtu u għalhekk għandu jkun passabbli għal

minimu possibbli li tippermetti l-liġi li f' dan il-każ huwa ta' seba' mitt Ewro

Għalhekk, tenut kont taċ-ċirkostanzi kollha ta' dan il-każ u l-fatti esposti waqt

is-smigħ ta' dan ir-rikors, fl-eventwalita` ta' konferma ta' ħtija, dina l-

Onorabbli Qorti tal-Appell m' għanda issib ebda diffikulta` li tnaqqas il-multa

imposta ta' disa' mitt Ewro (€900) għal dak minimu permissibli bil-liġi ta'

seba' mitt Ewro (€700), stante li din il-mutla diġa hija ħarxa biżżejjed kif inhi

għar-rejat kif ipotizzat mill-prosekuzzjoni;

tal-kumpannija NPA

Illi d-denunzji flimkien mal-hlas dovut ghal perjodi li ntemmu fil-wiehed u

tletin (31) ta' Awissu tas-sena elfejn u hmistax (2015) u fit-tletin (30) ta'

Novembru tas-sena elfejn u hmistax (2015) ma gewx sottomessi lid-

Dipartiment tat-Taxxa fuq is-swatar, l-imsida-Valur Mizjud;

Illi l-appellant irrizenja mill-kariga ta' segretarju tal-kumpannija NPA

International Ltd fil-wiehed u tletin (31) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax

Illi sussegwentement inharget l-imputazzjoni fil-konfront tal-appellant u l-

Ewwel Qorti sabet lill-appellant hati.

Illi qabel ma din il-Qorti tibda biex tikkunsidra l-aggravji kontenuti fir-rikors tal-

appell, din il-Qorti taghmel referenza ghal parti disposittiva tas-sentenza appellata.

F'din il-parti tas-sentenza il-Qorti indikat 'l-artikli 30, 66, 76(c) u 76(d) ta' l-Att XXIII

ta' l-1998' izda l-Qorti ma ndikatx li dawn l-artikoli huma dawk kontenut fil-

tal-Ligijiet

ta' Malta u ghalhekk

Illi ma hemmx dubju li l-Qorti kienet qieghda tirreferi

ghall-Att u cioe' ghal Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta meta indikat dawn l-artikoli u

ghalhekk l-Att XXIII tal-1998 kif emendat u mhux ghal kontenut tal-artikoli tal-Att

XXIII tal-1998 kif originarjament promulgat.

Stabbilit dan, din il-Qorti sejra tghaddi

biex tqis l-aggravji tal-appellant.

L-ewwel aggravju tal-appellant jirrigwarda n-nuqqas tal-prosekuzzjoni li tipproduci

prova essenzjali ghad-difiza tal-imputat flimkien mar-rifjut tal-Ewwel Qorti li thalli

lill-imputat jipprezenta dawk il-provi essenzjali u mehtiega ghad-difiza tieghu li

skont l-appellant jistghu jiskagonawh minn kull htija u imputazzjoni dedotta fil-

kkonfront tieghu, jilledu d-dritt ta' smiegh xieraq gheluq zmien ragonevoli kif sancit

fl-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 6 tal-Kapitolu 225 tal-Ligijiet ta'

Malta.17 Jissottometti li d-dmir tal-prosekuzzjoni impost mill-artikolu 356 tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u dawk li jimponu li jithallew li jingiebu l-aktar prova

shiha u sodisfacenti li l-kaz ikun jaghti u dan ai termini tal-artikolu 638(1) tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Skont l-appellant il-mod kif agixxiet l-Ewwel Qorti li twaqqaf il-produzzjoni ta'

dokumenti hija ekwivalenti ghas-sitwazzjoni fejn Qorti tiddecidedi li ma tismax

Id-dokumenti jikkostituwixxu xhieda taghhom infushom bhala prova.

Il-mod

kif waqt il-proceduri quddiemha il-provi jittiehdu jew le irid ikun ekwu u gust.

jekk huwa possibli li xhud jew dokument jigi prodott, bhalma hu f'dan il-kaz, ix-

xhud ghandu jinstema' jew xort' ohra id-dokument jithalla jigi pprezentat in atti.

Qorti meta tiddeciedi li ma tismghax xhud jew tithalla tigi prodotta xi prova trid

taghti r-ragunijiet ghalfejn dan sehh.

jissottometti li s-smigh ghandu

jsir minn tribunal

indipendenti u imparjzali.

Li skont l-appellant mhuwiex qieghed

jinghad li

17 Din il-Qorti qieghda tifhem li l-appellant b'lapsus indika il-Kapitolu 255 minflokk il-Kapitolu 319 tal-Ligijiet ta' Malta.

necessarjament l-Ewwel Qorti kienet strettament parzjali meta irrifjutat lil imputat

waqt li kien qieghed impedanat u jaghti x-xhieda tieghu li rrifjutat minghajr ma

taghti r-ragunijiet taghha li thallih jipprezenta dawk id-dokumeti li hu dehrlu kienu

essenzjali ghalih biex jaghmel id-difiza tieghu.

Li skont l-appellant minhabba n-

natura partikolari tal-proceduri in dizamina, fejn qieghed jigi deciz delitt kwazi bi

grad ta' prova rizervata ghal kotnravenzjonijiet, fejn il-ligi qeghda timponi obbligi

oneruzi u fejn id-dottrina hija wahda li tezigi interpretazzjoni restrittiva hafna tal-

ligijiet li jirregola l-ottemperanza fir-rigward tal-Kummissarju tat-Tazxxa u anke dik

dwar l-Att dwar l-Interpretazzjoni, il-Qrati ghandhom jibbilancjaw billi jkunu aktar

liberali fl-accettazzjoni tal-prova u meta f'dawk ic-cirkostanzi ghandhom jkunu

rarissimi fen il-provi ma jkunux ser jigu ammessi, multo magis id-dover li jigu

provduti ragunijiet u gustifikazzjonijiet ghar-rifjut taghhom ghandhom ikunu

osservati hafna aktar skrupolozament minn kazijiet ohra u dan in harsien tal-

protezzjoni moghti taht l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 6 tal-Att dwar il-

Li skont l-appellant huwa sofra lezjoni tad-dritt fundamentli skond l-artikolu 39 tal-

Kostituzzjoni u l-artikolu 6 tal-Att dwar il-Konvenzjoni u ghalhekk issotometti li l-

Qorti ghandha taghti l-oportunita lil appellant li jipprezenta il-kaz tieghu permezz

tax-xhieda orali u permezz tad-dokumenti li xtaq jipprezenta in sostenn tat-tezi

Konvenzjoni.

Ikkunsidrat;

Illi la darba l-appellant qieghed jallega li l-Qorti ma pperpettitlux li jipprezenta

dokumenti, din il-Qorti sejra tara dak li jirrizulta mill-verbal tal-unika seduta li

sehhet quddiem l-Ewwel Qorti u cioe' dik tal-hamsa u ghoxrin (25) ta' April tas-sena

elfejn u tmintax (2018).

F'dan il-verbal ghalkemm tnizzel li xehed bil-gurament l-

imputat u li gew ipprezenti xi dokumenti, minn imkien ma jirrizulta li saret talba

biex jigu prezentati dokumenti u li din it-talba ma gietx akkolta.

Lanqas ma jirrizulta

li d-difiza ghamlet xi talba biex il-prosekuzzjoni tressaq xi prova dokumentarju

ulterjuri.

La darba dan ma jirrizultax mill-verbal tas-seduta in kwistjoni, l-appellant

ma jistax issa f'dan l-istadju jilmenta li ma nghatax smiegh xieraq.

kien hemm xi dokumenti li fil-kors tax-xhieda tieghu jew fi stadju iehor l-akkuzat

xtaq jipprezenta u l-Qorti ma ppermettitlux, dan il-fatt kellu jigi vverbalizzat sabiex

din tkun tirrizulta mill-atti.

Din il-Qorti hija marbuta minn dak li jirrizulta fl-atti u

mill-atti ma jirrizultax li kien hemm xi ksur ta' proceduri da parti tal-Ewwel Qorti u

lanqas ma jirrizulta li l-appellant ma nghatax il-jedd ta' smiegh xieraq.

dan, din il-Qorti kif preseduta tat l-opportunita' kemm lil Avukat Generali bex

iressaq ix-xhieda li kienu xehdu quddiem l-Ewwel Qorti u anke lill appellant sabbiex

jerga jiddeponi, din id-darba quddiemha gialadarba ix-xhieda mismugha quddiem l-

Ewwel Qorti ghajr is-sommarju li jinstab fil-verbal, mhijiex traskritta.

Dan l-aggravju

qieghed ghalhekk jigi michud.

Illi permezz tat-tieni aggravju, l-appellant issottometti li l-Qorti ghamlet applikazjoni

hazina tal-ligi meta ma applikatx favur l-appellant l-beneficcju skond l-artikolu 66(5)

tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta.

Jissottomettu li kellu bizzejjed provi f'idejh biex

juri li hu qatt ma agixxa in mala fede u konsegwentement dejjem agixxa in buona

fede mistenni minnu ghal vari karigi li kien jokkupa mas-socjeta' NPA International

Limited u li definitivament ma kisirx disposizzjonijiet tal-Kapitolu 406 xjentement u

allura ma setghax jinzamm responsabbli gahd-denunzji mhux imdahhla ghal

perjodu ta' referenza.

Skont l-appellant, il-prosekuzzjoni m'uriet ebda mill-estremi

imsemmija ta' mala fede jew xjenza ta' ksur tad-dispozizzjonijiet tal-Att sal-grad

rikjest mill-ligi.

Jissottometti li l-bank Bank of Valletta plc kien neda proceduri ta'

irkupru ghal self li kienet ghamlet lil kumpanija u f'dawk il-proceduri bil-miktub

qatt ma citat lil-appellant ghax stante li ma ghandux u qatt ma kellu taht il-kontroll

tieghu fondi tal-kumpanija.

Ikkunsidrat;

L-appellant huwa akkuzat li naqas sal-hmistax-il jum tat-tieni xahar li jigi wara l-

ahhar jum li fih intemmu z-zminijiet ta' taxxa relattivi li tibghat lil Kumissarju tat-

Taxxi id-denunzji, flimkien mal-hlas dovut li saru dovuti fil-perjodi li ntemmu fil-31

ta' Awissu tas-sena elfejn u hmistax (2015) u fit-tletin (30) ta' Novembru tas-sena

elfejn u hmistax (2015).

Ir-registrazzjoni mad-Dipartiment tat-Taxxi fuq il-Valur

Mizjud hija fuq NPA International Limited, liema applikazzjoni hija ffirmata minn

Skont ma jirrizulta minn PS4 a fol 9, l-appellant Michael

Tabone Forte irriizenja mill-kariga ta' segretarju tal-kumpanija b'effett mill-wiehed u tletin

(31) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015).

Giet prezentata ittra datata s-

sbatax (17) ta' Gunju tas-sena efejn u sittax (2016) mibghuta minn Michael Tabone Forte

qua Managing Director ta' DConsulta Limited datata s-sbatax (17) ta' Gunju tas-sena

elfejn u sittax (2016) a fol 10 fejn ir-Registratur tal-Kumpannija gie infurmat li

DConsulta limited ma kinitx sejra taghti servizzi lil NPA International Ltd mid-data

Din l-ittra hija ffirmata minn Michael Tabone Forte bhala Managing Director ta'

Stante li x-xhieda li xehdu quddiem l-Ewwel Qorti ma kinitx traskritta, rega xehed

Paul Sargent quddiem din il-Qorti fl-isbatax (17) ta' Gunju tas-sena elfejn u dsatax

(2019) fejn qal li s-Sur Tabone Forte naqas milli jipprezienta denunzji li jirrispekkjaw ghal

perjodu ta' Awissu tas-sena elfejn u hmistax (2015) u Novembru tas-sena elfejn u

hmistax (205), qal ukoll li ma giex suggett ghal multi amministrattiv peress li dawn

jisskattaw biss wara li jidhlu d-denunzji.

meta mistoqsi jekk l-appellant ghamilx kuntatt mad-Dipartiment tal-VAT wiegeb li

Ma jkunx jaf jekk id-Dipartiment irceviex ittri minghand is-Sur Tabone Forte.

Ghalhekk skont dan ix-xhud l-appellant naqas milli jipprezenta denunzji ghal

L-akkuza tirrigwarda nuqqas ta' prezentata ta' denunzji u hlas ta'

taxxa 'ghal perjodi li ntemmu fil-31 ta' Awwissu 2015 u fit-30 ta' Novembru 2015'.

jirrizultax izda li hemm kontestazzjoni dwar il-fatt jekk gewx ipprzentati denunzji u

ghalhekk din il-Qorti sejra tillimita ruha ghall-aggravji mressqa mill-appellant.

Fl-istess seduta u cioe' fis-sbatax (17) ta' Gunju tas-sena elfejn u dsatax (2019) xehed

il-PL Quentin Lloyd li xehed dwar id-dokumenti prezentati in atti inkluz mir-

rapprezentant tal-VAT Paul Sargent.

Quddiem l-Ewwel Qorti il-PL Quentin Lloyd

bhala rapprezentant tar-Registratur tal-Kumpaniji fi hdan il-MFSA kien xehed li

Michael Tabone Forte kien segretarju tal-kumpanija u mhux Direttur.

Skont ma jirrizulta mil-verbal tal-Ewwel Qorti, l-appellant xehed li kien segretarju

tal-kumpanija mill-bidu, kien qed jikkomunika maghhom biex jaghmlu l-pagamenti

Hu talab agreement maghhom u inqatghet il-kommunikazzjoni maghhom.

Xehed li ma kienux qed jibghatulu informazzjoni f'dan il-perjodu.

L-appellant xehed

quddiem din il-Qorti fis-sbatax (17) ta' Gunju tas-sena elfejn u dsatax (2019) dwar

'MPA International' li din il-Qorti qieghda tifhem li ghandu jaqra 'NPA International

Ltd' u xehed li din hija kumpannija li kienet imwaqqfa minn shareholders Carabott Scicluna u

direttur unika li kien Hose Cilia jigifieri kien Cutajar u kien ukoll l-unika bank

signatory wkoll fuq din il-kumpanija.

L-unika rwol tal-appellant kien li ta' company

service provider jigifieri registered office, VAT returns u accounting u dawn it-tip ta'

servizzi ta' compliance Spjega li 'din kienet sitwazzjoni izjed kumplikata fir-realta.

Din il-

kumpanija kienet ħadet loan ukoll mill-Bank of Valletta min Malta taħt il-… Schemme,

spiċċaw f'sitwazzjoni ħazina t'a likwidita.'

Xehed li kien qieghed jipprova jghinhom

biex jippruvaw isolvu u anke kellu diskussjonijiet f'isimhom mal-Bank of Valletta

biex jipprovaw jirrangaw is-sitwazzjoni.

dawn jibdew jagħmluli pagamenti jiġifieri regolari u anke li nagħmlu ftehim solidu biex

iħallsuni.

Tant kemm ilhom li mhux qed iħallsuni li anke kont bgħattilhm ittri legali biex jien

nipproteġi l-pożizzjoni tiegħi għax kelli naħseb aktar minn xi għaxar t'elef fuq kumpanija

waħda minnhm.

Dawn bażikament at one point in time ġabu l-iskuża b'inċident minnhom u

qaluli li mhumiex kuntenti eċċ...'

Spjega li 'Meta rajt lis-sitwazzjoni mhix tenibbli u filfatt

anke kienu rċevew ittra legali mill-Bank of San Pawl il-Baħar minħabba l-loan li kellhom, jiena hemm

hekk irreżenjajt minn company secretary, bgħat ukoll ittra lir-registrar of company biex

ninfurmah li l-uffiċju tieghi ma għadux ir-registered office jiġifieri mhiniex nilqa' l-

korrispondenza hemm hekk u fl-istess gurnata tal-oħra fit-22 ta' Ġunju jiena ktibt lill-VAT

Department infurmajtu b'din is-sitwazzjoni li mhiniex f'pozizzjoni nimla l-VAT returns u

għalhekk ma għandix aktar kuntatt ma' dan il-klijent u għalhekk bgħat ukoll il-VAT returns

oriġinali li kelli f'idejja li kienu pendenti, li kienu xi tlieta jekk mhux sejjer żball.

Bgħattilhom

lill-VAT Department biex ovvjament huma jkunu jafu wkoll b''din is-sitwazzjoni w imbagad

ikun sta għalihom li jkellmu lid-direttur illi fl-aħħar mill-aħħar huwa responsabbli tal-

kumpanija tal-compliance biex isir dak li għandu jsir. '

Xehed li 'Għal din l-ittra tat-22 ta'

Ġunju jiena qatt ma rċevejt risposta, qatt ma rċevejt l-ebda kommunikazzjoni mill-VAT

Department u l-ewwel darba li smajt biha kien meta rċevejt it-taħrika għall-kawża ta' qabel

din bażikament.'

Mistoqsi ghal motivazzjoni ghalfejn ma ssottomiex il-VAT returns

wiegeb 'Li ma kellix iddokumenti f'idejja, l-klijent ma kienx qed jikkopera miegħi u ma kellix

ukoll l-ebda' mod ieħor kif jiena indipendement mill-klijent nakkwista nformazzjoni biżżejjed

biexinkun qiegħed f'pożizzjoni li nimla l-VAT return b'mod veritier.'

Ikkonferma li prova

jikkomunika mal-klijent, li kellu kommunikazzjoni hafna aktar intensiva jigifieri li

damet xhur shah jigifieri 'damet l-isbaħ sena naħseb.'

(2015) u l-elfejn u sittax (2016).

Ġew f'sitwazjoni

finanzjajrja ħażina, ma riedux jasslu għall-ftehim miegħi evidentement, pruvaw ġebbduha

kemm jista' jkun u jiena minħabba li kelli ammont sostanzjali wkoll li kien dovut lili ppruvajt

nasal biex nirrabġa magħhom biex l-affarijiet jitjiebu mbagħad meta ddeċidew li meta

bażikament kien aktar jaqqblilhmma jibqgħux jikkomunikaw miegħi … jwaqqfu mill-

kommunikazzjoni w hemm hekk jiena qtajt il-legami kollha mill-kumpanija u nfurmajt ukoll

lill-VAT Department fost oħrajn.'

In kontro-ezami xehed li ilu fil-Professjoni ta'

accountant CPA ghal tmienja u ghoxrin (28) sena.

Ikkonferma li huwa managing

partner f'kumpanija li hi 'company service provider u accountancy firm'.

Lil kumpannija

in kwistjoni kien ilu jiprovdi servizz qabel l-inkorporazzjoni taghha jigifieri numru

ta' snin.

Jghid li ghamel diversi kuntatti mal-klijent u mal-VAT Department ghamel

kuntatt wiehed permezz ta' ittra.

L-ittra ntbaghtet fit-tnejn u ghoxrin (22) ta' Gunju

tas-sena elfejn u sittax (2016).

Ma ghandux l-ebda ircevuta jew ackowlegdment ghal

Mistqsi jekk ghamilx follow up meta huwa ma kellux acknowledgment tal-ittra

wiegeb li 'Not really għax ħassejt li spei l-ballun ma għadux f'saqajja speċi ta' l-ballun

f'saqajhom qiegħed issa iktar mill-f'saqajja.'

Ikkonferma li kien segretarju u l-ufficju kien

Mistoqsi jekk ghamilx verifiki fuq taxxa wiegeb li 'Le jiena qatt ma

għamilt verifiki jiena għax ma kellix għalfejn.

Jiena kont … naħseb il-klijent kien jagħmel

verifiki miegħi għax hu kien … jiena kont akknoxxenza ta' x'bagħtna, x'irċevejna, l-VAT

return ħadnihom by hand għandi l-irċevuta ffirmata, jiġifieri li kelli nagħmel verifiki jiena ma

ħasejtx il-bżonn.'

Mistoqsi mill-Qorti jekk anticilentament ghal dawn in-nuqqas ta'

returns kienx hemm problemi, wiegeb li 'Ma kienx hemm problemi filfatt li l-VAT

returns kollha ta' dawn iż-żewġ soċjetajiet nista' ngħid minn mindu ġew reġistrati għall-

VAT sal-aħħar waħda qabel dawn li huma parti minn din il-kawża, kienu kollha ntbgħatu u

ntbgħatu fil-ħin ukoll filfatt.'

elfejn u sittax (2016).

x'inhi r-ragun li l-VAT Department wasal li jibghat it-tieni denunzja.

Spjega li 'Kelli l-

ewwel denunzja, jiena kont qiegħed f'din is-sitwazzjni fejn jiena kont qed nitkellem mall-

klijent eċċ eċċ. Għadejjin u konna qegħdin bażikament imdendlin … Issa jiena f'dak il-

mument il-VAT return jiena ma stajtx nimliha għalhekk ħallejtha hem ma kellix triq ħra.

Imbagħad iż-żmien għadda u kien hemm VAT return oħra.

nieħu deċiżjoni li jiena nirreżenja minn kollox bażikament.

Ovvjament inti fir-rejalta' meta

jkollok kif taqbad tgħid, relazzjoni ta' professjonist u klijent u naħseb anke mhux biss

profesjonist, inti mhux mal-ewwel opportunita l-klijent taqtgħalu rasu, jiġifieri naħseb jiena

irrid ikun hemm ċertu perjodu raġonevoli u dan m'aħniex qed nitkellmu … żewġ VAT return

tlieta jiġifieri qed nitkellmu perjodu ta' 9 xhur lanqas hija sena sħiħa jiġifieri mhux xi żmien

kkunsidrat li:

L-appellant fl-appell tieghu ghamel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet 'XXX vs

Commissioner of Value Added Tax18' fejn il-Qorti fost kunsiderazzjonijiet ohra

B'referenza ghall-artikolu 66(5) tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti fl-istess

sentenza ddeciediet li:

(Din ir-referenza tinsab fin-nota ta' qiegh il-pagna enumerata sbatax (17) fis-sentenza citata)

L-artikolu 66(5) tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra:

'Rappreżentant ikollu responsabbiltà solidali mal-persuna li jkun qiegħed jirrappreżenta

għat-taxxa dovuta minn dik il-persuna:

iżda meta ir-rappreżentant ikun aġixxa in bona fede u ma jkunx qiegħed xjentement

jikkontravjeni is-subartikolu (4) jew kull obbligazzjoni oħra taħt dan l-Att, ir-responsabbiltà

tiegħu taħt dan is-subartikolu għandha tkun limitata għall-flus jew għall-valur tal-proprjetà

li huwa jkun qiegħed jamministra jew jikkontrolla li tkun ta' persuna jew dovuta lil persuna

li huwa jkun ir-rapprezantant tagħha.'

Skont l-appellant, il-Qorti ghamlet applikazzjoni hazina tal-ligi meta ma applikatx

juri li qatt ma agixxa in male fede u li ma kisirx

dispozizzjonnijiet tal-Kapitolu 406 xjentement u li ghalhekk skont l-appellant, huwa

ma setghax jinzamm responsabbli ghad-denunzji mhux imdahhla.

Illi fil-fehma ta' din il-Qorti l-fatti fil-kawza oderna u dik li kienet mertu quddiem it-

Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva20 ma humiex identici.

Fl-ewwel lok jirrizulta

li r-rikorrenti f'dik il-kawza kienet hadet azzjoni fejn intavolat proceduri sabiex tigi

dikjarata li ma ghandhiex responsabbilta' solidali mal-kumpanija ghat-taxxa dovuta

mill-kumpanija.

Mis-sentenza citata jirrizulta ukoll li f'dak il-kaz kienu ghadhom ma

ttiehdux proceduri kriminali da parti tad-Dipartiment tal-VAT versu l-applikanta li

kienet fi zmien partikolari okkupat il-kariga ta' segretarju ta' kumpannija.

Fil-kaz odjern jirrizulta li l-appellant kien irrizenja mill-kariga ta' segretarju tal-

kumpannija in kwistjoni fil-wiehed u tletin (31) ta' Dicembru tas-sena elfejn u

hmistax (2015) filwaqt li Marylynn Cavallo ghall-Kummissarju tat-Taxxi kienet kietbet

lil Kummissarju tal-Pulizija biex jiehu proceduri kontra l-appellant fit-tlettax (13) ta'

April tas-sena elfejn u sbatax (2017) u ghalhekk l-appellant kien ilu li r-rizenja mill-

kariga meta nharget ic-citazzjoni.

Jirrizulta ukoll li kien hemm zewg denunzji li ma

gewx intavolati u cioe' ghal perjodu li ntemm fil-wiehed u tletin (31) ta' Awissu tas-

sena elfejn u hmistax (2015) u fit-tletin (30) ta' Novembru tas-sena elfejn u hmistax

(2015) u li f'dan iz-zmien l-appellant qua segretarju tal-kumpannija kien responsabbli

biex jintavola d-denunzji.

Din il-Qorti hija wahda ta' revizjoni u hija marbuta biex tiddeciedi skont l-aggravji

mressqa mill-appellant fl-ambitu tal-imputazzjoni u ghalhekk is-sentenza odjerna

hija limitata ghal fatt li ma gewx intavolati d-denunzji u l-hlas dovut ghal perjodi

partikolari u ghalhekk ma tista bl-ebda mod tiddeciedi jekk u b'liema mod japplika l-

artikolu 66(5) tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta li jirrigwarda t-taxxa dovuta.

Filfatt irrispettivament ta' jekk hemmx taxxa dovuta jew le, segretarju ta' kumpanija

ghandu l-obbligu li jipprezenta d-denunzji fil-hin.

Illi ma hemmx dubju li segretarju ta' kumpanija ghandu r-rapprezentanza u

ghalhekk huwa responsabbli sabiex jintavoli d-denunzji fiz-zmien stipulat.

L-

artikolu 66(1) tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra li:

'Kull segretarju, manager, direttur, stralċjarju jewuffiċjal prinċipali ieħor ta' enti jew korp ta'

persuni, kull werriet ueżekutur testamentarju u kull kuratur tal-eredità vakanti ta'

persunamejta, u kull min ikun tutur, kuratur, amministratur jew trustee ta'xi persuna oħra

jew ta' xi trust, fund, jew enti ieħor għandu jkunrappreżentant, għall-għanijiet ta' dan l-Att,

ta' dak il-korp ta'persuni, persuna mejta, persuna oħra, trust, fund jew enti ieħor,skont il-

każ.'

L-artikolu 82(1) tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi li:

B'żieda u mingħajr preġudizzju għal kull obbligazzjoni ta' xi mpjegat jew persuna oħra, meta

xi ħaġa ssir jew tonqos milli ssir minn korp ta' persuni, id-dispożizzjonijiet ta' din it-Taqsima

għandhom japplikaw bħallikieku dik il-ħaġa tkun saret jew naqset milli ssir minn kull

direttur, manager jew uffiċjal prinċipali ieħor ta' dak il-korp ta' persuni: iżda direttur,

manager jew uffiċjal prinċipali ieħor ta' korp ta' persuni ma jkunx ħati ta' reat bis-saħħa ta'

dan is-subartikolu jekk huwa jġib prova li huwama kienx jaf u ma setax b'diliġenza

raġonevoli jsir jaf b'dak l-egħmil jew nuqqas u li huwa għamel kull ma seta' jagħmel sabiex

iżomm milli jsir dak l-egħmil jew nuqqas.

L-artikolu 13 tal-Kapitolu 249 u cioe' l-Att dwar l-Interpretazzjoni jaqra' li:

'Meta xi reat taħt jew kontra xi dispożizzjoni li tinsab f'xi Att, li jkun għadda sew qabel jew

wara dan l-Att, isir minn korp jew għaqda ta' persuni, sew jekk tkun persuna ġuridika jew le,

kull persuna li, fil-ħin tal-għemil tar-reat, kienet direttur, manager, segretarju jew uffiċjal

ieħor simili tal-korp jew għaqda, jew kienet tidher li qed taġixxi f'dik il-kariga, tkun ħatja ta'

dak ir-reat kemm il-darba ma tippruvax li r-reat ikun sar mingħajr it-tagħrif tagħha u li tkun

eżerċitat id-diliġenza kollha xierqa biex tevita l-għemil tar-reat: Iżda, ħlief dwar reati taħt jew

kontra xi dispożizzjoni litinsab f'Att li fih hemm dispożizzjoni li tixbah id-dispożizzjoni

ta'dan l-artikolu, id-dispożizzjonijiet ta' dan l-artikolu għandhom japplikaw biss għal reati li

jkunu saru wara il-bidu fis-seħħ ta' danl-Att.'

(Emfazi u sottolinear mizjud minn din il-

Illi kif ikkunsidrat, id-denunzji jirrigwardaw dawk li saru dovuti ghal perjodi li

ntemmu fil-wiehed u tletin (31) ta' Awissu tas-sena elfejn u hmistax (2015) u fit-

tlettin (30) ta' Novembru tas-sena elfejn u hmistax (2015).

Mid-dokumentazzjoni

pprezentata jirrizulta li l-appellant irrizenja mill-kariga ta' segretarju tal-kumpanija

b'effett mill-wiehed u tletin (31) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015) u

ghalhekk madwar xahar l-perjodu li ghalaq fit-tletin (30) ta' Novembru tas-sna elfejn

u hmistax (2015) u fejn din il-Qorti qieghda tifhem li ghalhekk meta l-appellant

irrizenja mill-kariga ta' segretarju, it-terminu ghall-intavolar tal-ahhar denunzja kien

ghadu ghaddej.

Filfatt l-artikolu 27(1) tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra:

'Kull persuna reġistrata taħt l-artikolu 10 għandha tagħmel denunzja lill-Kummissarju għal

kull żmien ta' taxxa samhux aktar tard mill-ħmistax-il jum tat-tieni xahar li jiġi wara x-

xahar li matulu jintemm iż-żmien ta' taxxa relattiv.'

L-appellant ma kienx il-persuna registrata izda kien responsabbli ghall-intavolar tad-

denunzji qua segretarju tal-kumpannija.

Tirrizulta ukoll ittra tas-sbatax (17) ta' Gunju tas-sena elfejn u sittax (2016) a fol 10

fejn ir-Registratur tal-Kumpaniji gie infurmat li DConsulta Limited ma kienux

ghadhom qieghdin jofru s-servizz tal-ufficju registrat u dan mid-data tal-ittra.

L-

appellant fix-xhieda tieghu quddiem din il-Qorti xehed li kien informa lid-

Dipartiment tal-VAT fit-tnejn u ghoxrin (22) ta' Gunju tas-sena elfejn u sittax (2016).

Dak li jirrizulta pruvat huwa li l-appellant kien responsabbli ghall-intavolar tad-

denunzji flimkien mal-hlas dovuti gha perjodi li ntemmu fil-wiehed u tletin (31) ta'

Awissu tas-sena elfejn u hmistax (2015) u fit-tletin (30) ta' Novembru tas-sena elfejn u

Din il-Qorti filwaqt li taqbel mal-appellant li ma jirrizultax pruvat li

huwa agixxa in mala fede, ma tistax tinjora l-fatt li zewg denunzji baqghu ma gewx

Din il-Qorti tibda biex taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt.

A.P. Miruzzi) Vs Jean Carl Nwankwo'21 fejn gie kkunsidrat:

'Illi ma saret ebda prova sodisfacenti - li trid tigi mill- appellant - li hu ma kienx jaf bl-eghmil

delittwuz u li hu ezercita d-diligenza kollha mehtiega biex jevita l-eghmil tar-reat fiz-zmien li

kien ghadu segretarju.

Li jghid l- appellant fir-rikors tal-appell hu li hu qatt ma kellu l-

informazzjoni necessarja sabiex ikun f' pozizzjoni li jara l- d-denunzji relattivi jigu

debitament mimlija w iffirmati minnu ghax ma kellux access ghal din l-informazzjoni.

Pero' kif intqal fl-Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. Michael Porter" fuq citat:-

"Dan hu kaz ta' non osservanza ta' ligi fiskali fejn mhux accettabbli certu kavillar zejjed bl-

iskop li jigu evitati l- obbligi imposti mill-legislatur biex jaccerta ruhu li tingabar it-taxxa

dovuta f' kull zmien u f' kull kaz."'

21 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-2 ta' April, 2009 (Appell Kriminali Numru: 29/2009)

Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt.A.P.Miruzzi) vs Robertino Hollis'22 gie

kkunsidrat li:

'Illi l-fatti li taw lok ghal dan l-appell huma s-segwenti.

company secretary tas-socjeta' fuq imsemmija fis-sena 2006.

Id-diretturi tas-socjeta' huma

jibghat il-VAT returns tas-socjeta' lil dawn iz-zewg diretturi biex jimlewhom huma.

kienu jintbaghtu lura lilu kien jispedihom lid-Dipartiment tal-VAT entro t-terminu legali.

Gie zmien meta id-diretturi ma baghtux lura dawn ir- returns mimlija lill-appellant

Hu kien irrizenja mill-

kariga tieghu fit-8 ta' Mejju, 2009, wara li gie notifikat bic-citazzjoni odjerna w ipprezenta il-

Form K mal- Malta Financial Services Authority bil-hsieb li din tkun retroattiva sa mit-2 ta'

B' dana kollu id- Dipartiment fittex lilu

Fattispecji simili ghal dan il-kaz gja gew trattati w decizi minn din il-Qorti li kellha okkazjoni

tirrimarka w tosserva li min jassumi karigi simili bhal company secretary jew ta' ufficjal ta'

kumpanija li jirrenduh responsabbli ghall-obbligi tas-socjeta' versu d-Dipartiment tat-Taxxa

fuq il-Valur Mizjud, irid joqghod ferm attent li jkun f' pozizzjoni li jwettaq dawn l-obbligi

fiskali strettament u rigorozament.

Jekk ma jkunx hekk munit bil-mezzi biex jadempixxi dawn

l-obbligi, s-soluzzjoni trid tkun ir-rizenja tempestiva mill- kariga tieghu akkost li b' hekk jitlef

xi onerarju jew kumpens iehor finanzjarju marbut ma tali kariga.

Certament - u dan mhux kontestat mill-appellant fir-rikors tal-appell tieghu - li bhala

company secrerary huwa jaqa' fil-kategorija ta' ufficjali tal-kumpanija inkluzi fl-artikolu

82(1) tal-Kap.406 u ghalhekk stricto jure hu jrid ukoll jirrispondi ghan-nuqqas tas-socjeta'.

Fil-kamp fiskali irid bilfors ikun hemm certa rigidezza fl-applikazzjoni tal- ligijiet.

Din il-Qorti taqbel mal-Ewwel Qorti li r-rizenja tal-appellant mill-kariga ta' Company

Secretary b' effett retroattiv m' ghandha l-ebda effett fuq ir-responsabbilta' kriminali tal-

appellant taht il-Kap.406, anki jekk din giet hekk accettata mill-MFSA.

Tajjeb ukoll osservat l-Ewwel Qorti li l-appellant ma jistax jixhed li ghamel minn kollox billi

jissollecita liz-zewg diretturi Griegi li jibghatulu r-returns lura debitament mimlija w

22 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-14 ta' Lulju, 2009 (Appell Kriminali Numru: 185/2009)

ffirmati w fl-istess nifs jghid li ddikjara mal-MFSA li minn Novembru, 2007 ma kien ghamel

xejn u ma ha ebda passi fil-kwalita' ta' company secretary.

segretarju tul il-periodu tal- inadempjenza tas-socjeta' w issa, li qed jigi mitlub jirrendi kont

ghal dak il-periodu, qed ifittex ir-refugju wara rizenja retrospettiva.

Lanqas ma kien gust l-appellant mal-Ewwel Qorti meta qal li s-sentenza appellata kienet

tikkostringieh li jibghat returns foloz jew nil returns.

sentenza appellata sabitu hati ta' nuqqasjiet li ghalihom bil-ligi hu ritenut responsabbli

dment li ghazel li jzomm il-kariga li kellu, nonostante li kien qed iberraq li jista' jigi fl-inkwiet

meta ghal darba, tnejn, tlieta, kull tlitt xhur, kien qed jara li d-diretturi l-ohra kienu qed

ipogguh f' pozizzjoni li ma jistax jottempera ruhu mal-ligi, u xorta baqa' jzomm il-kariga

Is-soluzzjoni kienet mhux li jipprezenta dikjarazzjonijiet jew returns fittizji jew foloz

imma li jirrizenja minnufieh.'

Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija v. Audrey Higgins'23 gie kkunsidrat li:

'Permezz tar-raba' aggravju l-appellanti tghid li kien impossibbli ghaliha li timla l-formula

rikjesta, kemm ghax ma kellha l-ebda awtorita` u wisq anqas informazzjoni biex timliha.

kellhiex raguni temmen li jekk taghmel "NIL" return dan kien se jkun tajjeb.

bizzejjed wiehed jirreferi ghal sentenzi ricenti ta' din il- Qorti diversament presjeduta li

ttrattaw sitwazzjonijet simili.

Hekk fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija v. Jean Carl

Nwankwo moghtija fit-2 ta' April 2009 intqal hekk :

"Li jghid l-appellant fir-rikors tal-appell hu li hu qatt ma kellu l-informazzjoni

necessarja sabiex ikun f'pozizzjoni li jara li d-denunzji relattivi jigu debitament

mimlija w iffirmati minnu ghax ma kellux access ghal din l-informazzjoni.

"Pero` kif intqal fl-Appell Kriminali Il-Pulizija v. Michael Porter fuq citat

"'Dan hu kaz ta' non osservanza ta' ligi fiskali fejn mhux accettabbli certu kavillar

zejjed bl-iskop li jigu evitati l-obbligi imposti mil-legislatur biex jaccerta ruhu li

tingabar it-taxxa dovuta f'kull zmien u f'kull kaz.' "

23 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-16 ta' Settembru, 2009 (Appell Numru 369/2008)

"Lanqas ma kien gust l-appellant mal-Ewwel Qorti meta qal li s-sentenza appellata

kienet tikkostringieh li jibghat returns foloz jew nil returns.

Is-sentenza appellata sabitu hati ta' nuqqasijiet li ghalihom bil-ligi hu

ritenut responsabbli dment li ghazel li jzomm il-kariga li kellu ...."

Ghalhekk anke r-raba' aggravju mhuwiex sostenibbli.'

Din il-Qorti tqis ghalhekk li gialadarba l-appellant mhuwiex jikkontesta li fiz-zmien

mertu tal-imputazzjoni huwa kien jokkupa l-kariga ta' segretarju tal-kumpannija

NPA International Ltd, huwa kien responsabbli sabiex jintavola d-denunzji fil-hin.

L-

appellant kellu jagixxi imedjatament u cioe' li jirrizenja mill-kariga tieghu mill-aktar

fis meta ra l-allegata nuqqas ta' kooperazzjoni da parti tad-dirigenti tal-kumpanija.

Din il-Qorti ma ssibx li l-ewwel Qorti ghamlet applikazzjoni hazina tal-ligi meta ma

applikatx l-artikolu 66(5) tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta.

L-artikolu 66(5)

japplika f'dak li jirrigwarda t-taxxa dovuta.

Mhijiex sta ghal din il-Qorti biex

tiddeciedi liema parti mis-subartikolu 66(5) japplika jew jekk wara kollox dan

japplikax ghas-sitwazzjoni tal-appellant.

Irrispettivament ta' jekk hemmx taxxa

dovuta jew le, segretarju ta' kumpanija ghandu l-obbligu li jipprezenta d-denunzji

fil-hin.

Ghalhekk din il-Qorti qieghda tichad dan l-aggravju.

Ikkunsidrat;

Illi permezz tat-tielet aggravju l-appellant jissottometti li l-Ewwel Qorti ghamlet

applikazzjoni hazina tal-ligi meta wara li sabitu hati tar-reati dedotti fil-konfront

tieghu ordnatlu sabiex jikkonforma ruhu mal-ligi fi zmien impost mill-artikolu 76

tal-Kapitolu 406 ta' tlett (3) xhur u fin-nuqqas li jaghmel dan ikun passabbli ghal

multa gornaljera ta' hames Ewro (€5) ghal kull gurnata wara dan iz-zmien moghti

mill-Qorti.

Issottometta li irrizenja mill-kariga tieghu fil-wiehed u tletin (31) ta'

Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015) u li ghalhek mhuwiex f'pozizzjoni aktar li

jikkonferma ruhu mal-ligi u lanqas ma ghandu dan l-obbligu stante li huwa svestit

minn kull poter rapprezentattiv tas-socjeta' in kwistjoni.

L-Ewwel Qorti kkundannat lill appellant ghal multa ta' disa' mitt ewro (€900) u

taghtu tlett (3) xhur sabiex jirregola ruhu u li fin-nuqqas ikun hemm multa ta' hames 25

ewro (€5) ta' kuljum li dan in-nuqqas ikompli.

Din il-Qorti taqbel mal-appellant fis-

sens li la darba huwa ma ghadux jokkupa l-kariga ta' segretarju tal-kumpanija, huwa

ma ghadux f'pozizzjoni li jaghmel dak li ordnatlu l-Qorti u cioe' li jirregola ruhu.

F'dan ir-rigward, din il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija

A.P.Miruzzi) Vs Jean Carl Nwankwo'24 fejn il-Qorti kkunsidrat li:

'Pero', kif ikkonceda lejalment l-istess Avukat prosekutur, l-appellant, wara r-rizenja tieghu

minn segretarju tal- kumpanija, f'Jannar 2005, ma baqax aktar fil-posizzjoni li jaghmel dak li

ordnatlu jaghmel l-Ewwel Qorti w cioe' li fi zmien tlett (3) xhur jikkonforma ruhu mal-Ligi

taht penali ta' hmistax (15)-il Euro kuljum li matulu jkompli n-nuqqas.'

Dan it-tielet aggravju qieghed ghalhekk jigi milqugh.

Ikkunsidrat;

Illi permezz tar-raba' aggravju, l-appellant issottometta li l-piena imposta fuqu hija

wisq harxa tenut kont tac-cirkostanzi tal-kaz, li huwa professjonist u li ma hu xejn

aktar minn vitma tac-cirkostanzi u li l-Kummissarju bil-kundanna u l-multa imposta

fuqu, xorta ma' spiccax gabar it-taxxa dovuta, jekk hemm taxxa dovuta, skond il-ligi

u jekk l-ispirtu tal-ligi huwa wiehed li l-pieni ghandhom iservu ta' deterrent sabiex

mhux ser jintlahaq bl-impozizzjoni inutli ta' multi horox.

Jissottometti minghajr li

ghandu jkun passabbli ghal minimu possibli li tippermetti l-ligi li f'dan il-kaz huwa

ta seba' mitt Ewro (€700).

Din il-Qorti tibda biex tissottolinea li l-ligi qieghda hemm biex tigi segwita u li fil-

mument li persuna tokkupa l-kariga ta' segretarju ta' kumpanija, ghandha obbligu li

Ghalhekk irrispettivament jekk ingabritx it-taxxa dovuta

jew le mid-Dipartiment, segretarju ta' kumpanija li ma jkunx intavola d-denunzji

flimkien mal-hlas dovut fiz-zmien stipulat ikun passabli ghal proceduri u soggett

Minn naha l-ohra din il-Qorti ma tistax tinjora l-fatti speci tal-kaz.

Jirrizulta li d-

denunzji flimkien mal-hlas dovut ghal perjodi li ntemmu fil-wiehed u tletin (31) ta'

Awissu tas-sena elfejn u hmistax (2015) u fit-tletin (30) ta' Novembru tas-sena elfejn u

24 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-2 ta' April, 2009 (Appell Kriminali Numru: 29/2009)

Jirrizulta izda li l-appellant irrizenja mill-

kariga ta' Segretarju tal-kumpanija NPS International Ltd fil-wiehed u tletin (31) ta'

Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015) ghalhekk jirrizulta li t-terminu ghall-

intavolar tal-ahhar denunzja u cioe' tal-perjodu li kien jaghlaq fil-wiehed u tletin (31)

ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015) kien ghadu ghaddej.

Din il-Qorti tqis

ukoll li r-rizenja tal-appellant bhala segretarju saret ferm qabel ma nharget l-

imputazzjoni.

In oltre' jirrizulta ukoll li l-appellant ilu fil-professjoni ghal numru

twal ta' snin u jirrizulta ukoll li l-fedina penali hija wahda netta.

Ghalhekk tenut kont

ta' dan kollu, din il-Qorti sejra tnaqqas il-multa imposta u sejra minflokk tordna li

tithallas multa ta' seba' mitt ewro (€700).

Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' limitament l-appell

billi filwaqt li tikkonferma l-htija, thassar u tirrevoka fejn il-Qorti tat lill-appellant

tlett (3) xhur biex jirregola ruhu u fejn ordnat li fin-nuqqas ikun hemm multa ta'

hames ewro (€5) ta' kulljum li dan in-nuqqas ikompli u fejn il-Qorti ordnat il-hlas ta'

multa ta' disa' mitt ewro (€900) u minflokk tikkundanna lil appellant ihallas multa ta'

seba' mitt ewro (€700).

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar il-Hamis, 12 ta' Dicembru, 2019

Ra l-avviz fl-ismijiet premessi pprezentat fil-21 ta' Mejju, 2018 illi l-konvenut

ghandu jigi kkundannat ihallas lill-attrici s-somma ta' tlett elef, mitejn u ghoxrin euro u

tlieta u sebghin centezmi (€3220.73) rapprezentanti xoghol ta' eskavazzjoni maghmul

mill-attrici fuq inkarigu tal-konvenut gewwa s-sit 24, Triq il-Gejza, Swieqi fix-xahar ta'

Lulju, 2015, kif imkejjel u kwantifikat mill-Perit John Cassar Sanderson ai termini tal-kont mahrug

mill-istess Perit fit-23 ta' Mejju, 2016 (kopja annessa mal-avviz bhala Dok.

xogholijiet baqghu ma thallsux mill-konvenut lill-attrici, bl-ispejjez u bl-imghax legali

mid-data tal-kont mahrug mill-Perit John Cassar Sanderson sad-data tal-pagament effettiv kontra l-

konvenut ingunt in subizzjoni.

Ra d-dokument anness mat-talba senjatament il-kont mahrug mill-Perit John

Grogan r-risposta tal-konvenut li permezz taghha eccepixxa:

Illi preliminarjament mhuwiex minnu li x-xogholijiet komplew sas-sena 2016

u ghalhekk il-pretensjonijiet attrici huma preskritti bit-terminu ta' sentejn ai

fini tal-art.

2149(a) tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi minghajr pregudizzju ghall-eccezzjoni precedenti x-xoghol maghmul mis-

socjeta` rikorrenti ma sarx skont is-sengha u l-arti u di piu` s-socjeta` rikorrenti

ma spiccatx ix-xoghol ghal-liema giet inkarigata u l-intimat kellu jqabbad

kuntrattur iehor biex jirranga x-xoghol u hsara maghmula mir-rikorrenti u

Illi s-socjeta` rikorrenti trid iggib prova tax-xoghol maghmul minna u tas-

jispicca l-istess xoghol;

Illi minghajr pregudizzju ghall-eccezzjonijiet precedenti ebda hlas jew imghax

fuq hlas pretiz ma huwa dovut mill-intimat.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Ra li, kif verbalizzat fis-27 ta' Gunju, 2018, it-Tribunal ordna li jingabru l-provi

fir-rigward tal-eccezzjonijiet kolha imressqa mill-intimat b'dana li tinghata sentenza

wahda fir-rigward tal-eccezzjonijiet kollha.

Sema' x-xhieda ta' Oliver ‘Surname, ra d-dokumenti ezebiti minnu u sema' wkoll ix-

xhieda ta' Rennie Galea Salomone waqt is-seduta tal-1 t'Ottubru, 2018.

Ra li waqt is-seduta tal-31 t'Ottubru, 2018 it-Tribunal laqa' t-talba ghall-

prezentata ta' eccezzjoni ulterjuri tal-preskrizzjoni a bazi tal-art.

2148(a) tal-Kodici

Civili, oltre li sema' x-xhieda ta' Noel Castellanos u tal-Perit John Cassar Sanderson.

Ra r-risposta ulterjuri tal-konvenut li permezz taghha eccepixxa li t-talba attrici

hija preskritta ai termini tal-art.

2148(a) tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Sema' x-xhieda tal-Perit John Cassar Sanderson u ra d-dokumenti ezebiti minnu waqt is-

seduta tas-6 ta' Dicembru, 2018.

tad-19 ta' Frar, 2019.

Sema' x-xhieda ta' Rennie Galea Salomone u ra d-dokumenti ezebiti minnu waqt is-seduta

Sema' x-xhieda tal-konvenut Christopher Gracie u ta' Pio Galea Salomone waqt is-seduta

tal-25 ta' Marzu, 2019 u ra d-dokumenti ezebiti waqt l-istess seduta.

Sema' x-xhieda ta' Martin Marinkovic u ra d-dokumenti ezebiti minnu waqt is-seduta

tat-2 ta' Mejju, 2019.

Sema' x-xhieda ta' Rennie Galea Salomone prodott in kontro-ezami waqt is-seduta tal-5 ta'

Sema' x-xhieda tal-konvenut u tal-Perit John Cassar Sanderson u ta' Pio Galea Salomone in kontro-

ezami waqt is-seduta tat-8 ta' Lulju, 2019.

Sema' x-xhieda ta' Christopher Gracie waqt is-seduta tal-20 ta' Novembru, 2019.

Sema' t-trattazzjoni orali tal-avukati difensuri tal-partijiet u ra li l-kawza giet

differita ghas-sentenza ghas-seduta tal-lum.

Ha konjizzjoni tac-cirkostanzi kollha tal-kaz.

Ikkunsidra

Illi l-azzjoni odjerna tirrigwardja talba ghall-hlas tas-somma mitluba rapprezentanti

xoghol ta' skavar maghmul mill-attrici fuq inkarigu tal-konvenut u l-konsegwenti holqien

ta' rampa.

Fl-ewwel lok il-konvenut jikkontendi li l-ammont mitlub m'huwiex dovut

F'dan ir-rigward il-konvenut jiccita favur tieghu l-art.

tal-Kodici Civili permezz tar-risposta tieghu (fol.

8 tal-process) u mbaghad ukoll l-art.

2148(a) tal-Kodici Civili permezz tar-risposta ulterjuri datata l-ewwel (1) ta' Novembru,

38 tal-process).

Illi ghaldaqstant huwa mehtieg illi qabel jindaga l-bqija tal-eccezzjonijiet imressqin mill-

istess konvenut, it-Tribunal jiddeciedi jekk l-eccezzjoni preliminari tal-preskrizzjoni kif

sollevata mill-konvenut timmeritax li tigi akkolta.

Illi l-art.

«azzjonijiet tal-bennejja ta' bastimenti jew bċejjeċ oħra tal-baħar, u tal-

kuntratturi ta' bini ieħor jew ta' xogħlijiet oħra ta' injam, ġebel, jew

materjal ieħor, għall-opri maħdumin minnhom jew għall-materjali li

jfornu » (enfazi mizjuda)

F'tali kaz it-terminu preskrittiv huwa dak ta' sentejn.

Illi min-naha l-ohra l-art.

2148(a) tal-Kodici Civili jipprovdi ghall-perijodu preskrittiv ta'

tmintax-il xahar fir-rigward tas-segwenti :

"l-azzjonijiet

tal-ħajjata,

skrapar, mastrudaxxi, bennejja, bajjada,

ħaddieda, arġentieri, arluġġara u ta' persuni oħra li jaħdmu sengħa jew

arti mekkanika, għall-prezz tal-opri jew tax-xogħlijiet tagħhom, jew tal-

materjal li jfornu"

Fir-rigward ta' dan l-ahhar artikolu jinsab deciz is-segwenti:

"L-art.

2148(a) ma jghoddx ghall-kaz fejn il-kreditur ikun imprenditur bhal

ma hi s-socjeta' attrici, hekk li l-prestazzjonijiet tieghu jkunu atti tal-

Dan qalitu l-Qorti ta' l-Appell, Sede Inferjuri, f'sentenza

moghtija fit-18 ta' Mejju 1929 in re Tommaso Spiteri Axiak nomine versus

Kummerc f'sentenza moghtija fl-14t a' Ottubru 1954 in re Joseph Turban

2148(a)) tal-Kodici Civili, jaqghu bil-preskrizzjoni

bl-eghluq

ta'

tmintax-il xahar "l-azzjonijiet

tal-hajjata,

mastrudaxxi, bennejja, bajjada, haddieda, argentieri, arluggara u ta'

persuni ohra li jahdmu sengha jew arti mekkanika, ghall-prezz ta' l-opri

jew tax-xoghlijiet taghhom, jew tal-materjal li jfornu"; .… ..… .… id-

dispozizzjoni tal-ligi kontenuta fl-ittra (a) ta' l-imsemmi artikolu tal-Kodici

Civili tirreferixxi ruhha ghal-lokazzjoni ta' opera, li biha l-persuni fuq

enumerati jkunu obbligaw ruhhom li jaghtu x-xoghol taghhom, u mhux

ghal-locatio operis li biha l-imprenditur jobbliga ruhu li jaghti, mhux ix-

xoghol, imma l-prodott tax-xoghol – meta l-lokazzjoni d'opera tkun

konnessa ma' organizazzjoni ta' mezzi teknici li timprimi lil-lokazzjoni l-

ta' att oggettivament kummercjali (Burlo’ Marinkovic v.

Qorti tal-Appell fid-9 ta' Frar, 2001).

Illi hekk ukoll jinsab deciz li :

"Id-differenza bejn il-preskrizzjoni taħt l-art.

2148(a) u dik taħt l-art.

2149(a) hija illi ta' l-ewwel tolqot l-azzjonijiet ta' l-artiġjana waqt illi tat-

tieni tolqot l-azzjonijet tal-kuntratturi.

Is-soċjetà attriċi, għax hija soċjetà

kummerċjali u tispekula fuq il-prezz tax-xogħol u tal-materja, ma tistax

titqies artiġjan, u għalhekk

il-preskrizzjoni taħt l-art.

deciza mill-Onor.

Prim'Awla tal-Qorti Civili fid-9 ta' Novembru, 2007)

Illi fil-kaz in ezami huwa car, sa mill-isem tal-istess partnership attrici u wkoll mix-

xoghol li fir-rigward tieghu inhareg il-kont li abbazi tieghu qed jigi pretiz il-hlas, li l-

azzjoni odjerna hija dik ta' kuntrattur li jispekula fuq ix-xoghol tieghu u mhux ta' meru

Ghaldaqstant huwa car li l-art.

2148(a) mhuwiex applikabbli ghall-kaz in ezami

imma huwa applikabbli l-art.

2149(a) li jirrigwardja proprju azzjonijiet ta' kuntratturi

F'dan il-kaz huwa

car li x-xoghol prestat mill-partnership attur jirrigwardja l-iskavar tal-fond fuq inkarigu

tal-konvenut u l-furmar ta' rampa.

Konsegwentement huwa car li t-terminu preskrittiv

applikabbli huwa proprju dak ta' sentejn a tenur tal-art.

Illi ghandu jigi kkunsidrat ukoll l-art.

2160(1) tal-Kodici Civili llum jipprovdi s-

segwenti :

(1) Il-preskrizzjonijiet imsemmija fl-artikoli 2147, 2148,2149, 2156 u 2157,

m'għandhomx effett jekk il-partijiet li jeċċepuhom, ma jagħtux ġurament

minn jeddhom waqt il-kawża li mhumiex debituri, jew li ma jiftakrux jekk il-

ħaġa ġietx imħallsa.

Illi f'dan ir-rigward issir referenza ghax-xhieda moghtija mill-konvenut waqt is-seduta

tat-8 ta' Lulju, 2019 fejn dan, minn rajh, stqarr li « Ix-xogholijiet mertu tal-kawza saru

fis-sena elfejn u hmistax (2015).

Nghid li jiena nikkontendi li Carmelo Galea Salomone Contractors

ma ghandhom jiehdu xejn fir-rigward ta' dawn ix-xogholijiet ghar-ragunijiet li jiena

spjegajt fix-xhieda tieghi precedenti. »

Ghat-Tribunal din ix-xhieda hija sufficjenti sabiex

tissodisfa d-dettami tal-art.

2160(1) tal-Kodici Civili kif hawn fuq citat.

Illi fir-rigward taz-zmien illi fih saru x-xogholijiet huwa l-istess rapprezentant tal-

Nghid li x-xoghol ahna wettaqnieh bejn is-sitta (6) ta' Lulju, elfejn u

hmistax (2015) u l-hmistax (15 ) ta' Lulju, tas-sena elfejn u hmistax (2015).

Nghid li wara li ahna lestejna x-xogholijiet rega kkuntatjani l-intimat fit-

tmienja u ghoxrin (28) ta' Awwissu, elfejn u hmistax (2015) sabiex inkompli

b'aktar xoghol, dan kien jikkonsisti fit-tqattieh tal-pedamenti u sabiex issir

toqba tal-lift.

Qed issirli referenza ghal quote li tinsab ezebita a fol.

3 tal-

process u nghid li din hija referibbli biss u esklussivament ghax-xoghol li

ahna wettaqna f'Lulju u ma tinkludix ix-xogholijiet li ahna komplejna

naghmlu f'Awwissu, elfejn u hmistax (2015). (xhieda moghtija waqt is-

seduta tal-1 t'Ottubru, 2018)

Hekk ukoll l-istess Perit John Cassar Sanderson jikkonferma li:

"ghalkemm jiena bl-amment ma nistax niftakar id-dati partikolari niftakar

li dawn ix-xogholijiet kienu bdew qabel il-bidu tas-sajf (...) tas-sena elfejn

u hmistax (2015) u komplew ikaxkru bejn u wiehed u iehor sal-Lulju tal-

Niftakar ukoll li kien inhareg il-permess sabiex isiru dawn ix-

xogholijiet fis-summer break, mill-memorja niftakar li dawn ix-xogholijiet

min-naha tal-kuntrattur gew kompletati ghal habta ta' Awwissu, l-ahhar

t'Awwissu u bidu ta' Settembru tas-sena elfejn u hmistax" (xhieda moghtija

waqt is-seduta tal-31 t'Ottubru, 2018).

Illi hekk ukoll hija l-istess talba li taghmel referenza cara ghal "xogholijiet ta'

eskavazzjoni maghmul mill-attrici fuq inkarigu tal-konvenut (...) fix-xahar ta' Lulju,

Ghaldaqstant, avut rigward ghas-surreferit u b'mod partikulari ghal dak li xehed l-

istess rapprezentant tal-partnership attrici, it-terminu preskrittiv applikabbli ta' sentejn

beda jiddekorri hekk kif gew terminati x-xogholijiet mertu tal-azzjoni odjerna fil-hmistax

(15) ta' Lulju, elfejn u hmistax (2015) u dana sakemm id-dritt t'azzjoni waqa' preskritt

sentejn wara u cioe` fil-hmistax (15) ta' Lulju, elfejn u sbatax (2017).

Peress illi l-azzjoni

odjerna giet intavolata fil-21 ta' Mejju, 2018 huwa car li l-azzjoni giet prezentata ferm

oltre t-terminu preskrittiv impost mil-ligi fir-rigward taghha.

Madanakollu in linea ma' dak sottomess mill-istess partnership attrici jehtieg li jigi

determinat jekk kienx hemm xi rikonjizzjoni tad-dejn u konsegwenti rinunzja tal-

preskrizzjoni mill-konvenut wara t-trapass taz-zmien.

F'dan ir-rigward l-attrici taghmel

referenza ghall-email datata datata 20 ta' Marzu, 2018 (a fol.

114 tal-process) li permezz

taghha jidher car li l-konvenut issuggerixxa li ssir laqa' mal-perit sabiex ikun jista' jilhaq

Jinsab regolarment deciz li r-rikonjizzjoni

tad-dejn tista' tkun "anke prezunta u indiretta" (Vol XLIII pII p744) kif ukoll "tant

Anthony Boyce Cuthbert", Appell, 27 ta' Jannar 1997) (Benny Boldarini v. Ian Bonnici Lanzon deciza

mill-Onor.

Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fis-16 ta' Dicembru, 2002).

Fuq kollox hekk

ukoll jinsab espressament provdut taht l-art.

2108(2) tal-Kodici Civili li jipprovdi

espressament: «tista' ssir rinunzja għall-preskrizzjoni ġa akkwistata.» u taht l-art.

tal-istess Kodici Civili li wkoll jipprovdi :

« (1) Ir-rinunzja għall-preskrizzjoni tista' tkun espressa jew taċita.

(2) Ir-rinunzja taċita tiġi minn fatt li jissoponi l-abbandun tal-jedd

Illi hemm ukoll email datata 7 ta' Dicembru, 2016 (a fol.

107 tal-process) fejn hemm

ukoll il-konvenut jissugerixxi li ghandha ssir laqgha mal-Perit sabiex jigi diskuss il-kont

Illi kieku dan ma kienx bizzejjed sabiex jindika rikonjizzjoni tad-dejn u rinunzja tal-

preskrizzjoni da parti tal-konvenut f'dawn l-istess proceduri l-istess konvenut xehed

hekk:

"Nghid li jiena kont qed nigri wara l-perit ukoll sabiex ikun jista' johrogli

l-kejl halli b'hekk inkunnista' nhallas lil Carmelo Galea Salomone Contractors

pero` il-perit stess kien qed jittrateni milli johrog dan il-kejl peress li kien

qed jghidli li ma kienx sodisfatt kif kienu saru. (...)

Sussegwentement kont

mort jiena flimkien ma' Rennie fuq il-lant tax-xoghol u hadna stimi ta' dan

il-kejl.

Il-kont tal-partnership attrici hija bbazata fuq dawn l-istimi li

konna hadna jiena u hu fuq il-lant tax-xoghol." (xhieda moghtija waqt is-

seduta tal-25 ta' Marzu, 2019 a fol.122 tal-process).

Ghadaqstant huwa car li, kif ammess minnu stess, il-konvenut kien lest li jhallas lill-

partnership attrici u ghal dan l-iskop kien sahansitra qed jigri wara l-perit tieghu sabiex

jinhareg il-kejl u l-kont relattiv, dana wara li d-dritt t'azzjoni tal-attrici seta' jigi

kkunsidrat formalment preskritt.

Kwindi huwa car li bl-insistenza tieghu stess mall-perit

sabiex johrog kont u b'hekk huwa jkun jista' jghaddi ghall-hlas, il-konvenut kien gharaf

id-debitu tieghu u b'hekk irrinunzja ghall-preskrizzjoni (ara f'dan is-sens dak deciz

permezz tas-sentenza fl-ismijiet Benny Boldarini v. Ian Bonnici Lanzon deciza mill-Onor.

Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fis-16 ta' Dicembru, 2002 diga` citata hawn fuq).

Konsegwentement l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni ma tistax tigi milqughha.

Illi ghaldaqstant jifdal li t-Tribunal jiddetermina l-mertu tal-kaz u cioe` jekk il-konvenut

ghandux ragun li jirrezisti l-pagament ghaliex ix-xoghol ma sarx skont is-sengha u l-arti

jew ma giex mitmum u jekk l-attrici irnexxielhiex tipprova s-sighat mahduma minnha.

F'dan ir-rigward, lilhinn mill-opinjonijiet avvanzati f'dan ir-rigward mill-partijiet

rispettivi, it-Tribunal ikollu tabilfors jikkunsidra l-unika xhieda teknika imressqa f'dawn

il-proceduri u cioe` dak li kellu xi jghid il-perit tekniku appuntat mill-istess konvenut.

F'dan ir-rigward il-perit tekniku xehed:

"Nghid li r-rati li jiena kwotajt fl-istess bill of quantities kienu rati li kienu

gew maqbula bejn il-partijiet.

Fuq mistqosija tat-Tribunal nghid li apparti

l-hinijiet u cioe` s-sighat li fihom gew utilizzati l-makkinarji ghat-tqattieh

fir-rigward tal-kejl li jien stess ghamilt u kwindi ghal partijiet rimanenti

tal-istess document dan nista' nikkonfermah bil-gurament tieghi. (...) ma

hassejtx il-htiega li jiena nemenda dan il-bill of quantities b'ebda mod.

Qed nigi mistoqsi jekk kienx hemm xi ilment fir-rigward ta' xogholijiet

li ma kenux tas-sengha u l-arti nghid li jiena dan ma niftakrux, sa fejn naf

jiena l-ilment kien limitat ghal hinijiet." (xhieda moghtija fis-seduta tas-6

ta' Dicembru, 2018 a fol.42 tal-process – enfazi mizjuda).

Waqt l-istess seduta, in kontro-ezami xehed ukoll li "l-partijiet kienu qablu dwar rati u

mhux dwar overall price." (a fol.

45 tal-process) hlief fir-rigward tal-"furmar ta' rampa

bil-materjal eskavat nghid li kienet lump sum li giet miftiehmha bejn il-partijiet" u wkoll

illi dan l-ammont kien gie maqbul ukoll bhala lump sum bejn il-partijiet.

Meta jiena

ndikajt dawn it-trinek fil-bill of quantities nghid li dawn it-trinek fil-fatt kienu gew

149 tal-process).

Illi l-istess Perit Attard kompla wkoll jixhed in kontro-ezami li ghalkemm "l-iskavar

effettivament ma wasalx sal-livelli indikati minni fuq l-istess pjanta. (...)

u 111 effettivament jindika kejl preciz li jiena personalment ghamilt fuq is-sit. (...)

(W)ettaqt il-kejl fuq is-sit abbazi ta' dan il-kejl jien wasalt ghal konkluzjoni li l-ammont

lkellu jkun dak ta' tlett elef mitejn u ghoxrin euro. (...)

Sabiex jiena ddeterminajt kemm

kien qatta Carmelo Mercieca GaleaJoyce jiena kejjilt il-volum u ma qaghadx noqghod nikkunsidra l-

livell li hu nizel (...)" (xhieda moghtija fis-seduta tat-8 ta' Lulju, 2019 a fol.

tal-process).

It-Tribunal ma jistax ma jikkunsidrax tali verzjoni bhala wahda attendibbli tenut kont tal-

fatt li l-Perit Cassar Sanderson huwa l-perit inkarigat mill-istess konvenut u l-konvenut baqa' qatt ma

fittex li jottjeni parir tekniku iehor li jiggustifika l-pretensjoni tieghu li x-xoghol ma sarx

tajjeb.

Anki l-verzjoni moghtija mill-kuntrattur Pio Galea Salomone (li dahal wara l-partnership

attrici u kompla x-xoghol warajha) tista' biss, fl-ahjar ipotezi, tigi ikkunsidrata bhala

indikattiva ta' xoghol mhux komplut u ma sservix sabiex tindika aspetti ta' xoghol li sar

Perdipiu` kif citat hawn fuq, l-attur jammetti li huwa stess kien qed

jigri wara l-perit proprju sabiex jinhareg il-kejl tax-xoghol u b'hekk ikun jista' jhallas lill-

Azzjoni bhal din certament li m'hijiex konsoni ma' xoghol li suppost gie

riskontrat mill-istess attur li sar hazin jew b'mod inkomplut.

Fi kwalunkwe kaz jinghad li

ma tressqux provi li b'xi mod jikkontradicu l-kejl u l-volumi kif determinati mill-perit.

Lanqas ma tressqu provi li jindikaw b'liema mod is-semplici skavar u holqien ta' rampa

seta' sar hazin jew b'mod inkomplut mill-attrici tenut kont li ftehim bejn il-partijiet kien

bazat fuq rati ta' xoghol u mhux ghal somma shiha ghal xoghol partikulari komplut.

Huwa car ghaldaqstant li gjaladarba, kif xehed ukoll l-istess perit tal-konvenut, il-partijiet

ftehmu abbazi ta' rati (u mhux somma ghas-saldu ghax-xoghol komplut – f'dan is-sens

ukoll email tal-konvenut datata 29 ta' Lulju, 2015 a fol.88 tal-process u statement of

113 tal-process li ma jidhirx li giet

qatt kontestata mill-konvenut), l-attrici hija intitolata tithallas ghax-xoghol maghmul

minnha skont il-volumi skavati kif determinati mill-istess perit tal-konvenut u skont ir-

rati pattwiti bejn il-partijiet u dana ghaliex m'hu qed titlob xejn ghajr kumpens ghax-

xoghol imwettaq minnha skont kif patwit bejn l-istess partijiet.

Illi fir-rigward tas-sighat utilizzati ghat-tqattih ta' blat bid-drum cutter, il-konvenut

jikkontendi li l-attrici ma utilizzatx is-sighat kollha indikati fil-kont tal-perit tieghu sabiex

twettaq tali tqattieh.

F'dan ir-rigward il-Perit Cassar Sanderson ikkwantifika tmienja u ghoxrin

siegha xoghol abbazi ta' dak li qallu l-kuntrattur.

F'dan ir-rigward issir referenza ghall-

ittra tal-Perit Cassar Sanderson mibghuta lill-Building Regulations Office u wkoll ghax-xhieda ta'

Martin Marinkovic moghtija waqt is-seduta tat-2 ta' Mejju, 2019 fir-rigward tal-

estensjonijiet relattivi mitlubin sabiex jigi kompletat tali xoghol.

Madanakollu l-konvenut

jikontendi li huwa gieli mar fuq il-post u ma sabx lill-kuntrattur hemmhekk jew sabu

Tenut kont li l-ftehim bejn il-partijiet kien li l-kuntrattur jithallas

almenu in parte skont is-sighat tieghu ta' xoghol u li l-istess perit tal-konvenut kien qed

jitlob estensjonijiet fil-permessi ghal tali xoghol, kien certament jinkombi fuq il-konvenut

illi, jekk tassew kien qed isib li l-kuntrattur ma jkunx qed jahdem meta suppost, jiehu

nota ta' tali assenzi da parti tal-attrici minn fuq il-lant tax-xoghol u jara li kemm il-perit

tieghu u kif ukoll l-attrici jigu rezi minnufih konxji ta' tali assenzi, jekk hemm bzonn bil-

kitba, sabiex tali sighat ma jigux ikkunsidrati ai fini tal-kont li kellu eventwament

jinhareg.

Madanakollu jidher car li minn dan kollu l-konvenut m'ghamel xejn, dan

minkejja l-estensjonijiet ripetutament mitluba u minkejja wkoll li, skont hu, l-kuntrattur

kien ikun regolarment assenti minn fuq il-lant tax-xoghol.

F'dan ir-rigward it-Tribunal

isib li l-attrici irnexxielha tipprova t-talba taghha anke f'dan ir-rigward tenut ukoll kont

tal-fatt li istess perit tal-konvenut ma jidher li ra xejn inopportun fis-sighat iccitati tant illi

indikahom fil-kont tieghu u hawn ukoll ma hassx il-htiega li jemenda l-istess.

isib ukoll li, fl-assenza ta' provi cari u univoci li jippruvaw almenu fuq bilanc ta'

probabiltajiet dak asserit mill-konvenut li l-attrici ma utilizzatx is-sighat kollha li

ghalihom qed tippretendi hlas, ma jistax iwettaq ebda tnaqqis jew arbitrarjament

jikkunsidra li xi sighat minn dawk elenkati u kwindi approvati mill-perit tal-istess

konvenut mhux veru gew mahduma mill-attrici.

Illi ghaldaqstant, ghar-ragunijiet kollha premessi, it-talba attrici timmerita li tigi akkolta

bl-ispejjez.

L-imghaxijiet ghandhom jiddekorru mid-data tan-notifika lill-konvenut tat-

Ghaldaqstant it-Tribunal qieghed jaqta' u jiddeciedi dan il-kaz billi filwaqt li jichad l-

eccezzjoni tal-preskrizzjoni kemm sakemm din hija bazata fuq l-art.

2148(a) tal-Kodici

Civili u kif ukoll sakemm din hija bazata fuq l-art.

ukoll il-bqija tal-eccezzjonijiet tal-konvenut, jilqa' t-talba attrici u konsegwentement

jikkundanna lill-konvenut ihallas lill-partnership attrici s-somma mitluba ta' tlett elef,

mitejn u ghoxrin euro u tlieta u sebghin centezmi (€3220.73) rapprezentanti xoghol ta'

eskavazzjoni maghmul mill-attrici fuq inkarigu tal-konvenut gewwa s-sit 24, Triq il-

Gejza, Is-Swatar, Birkirkara fix-xahar ta' Lulju, 2015 bl-ispejjez u bl-imghax legali mid-data tan-

notifika lill-konvenut tat-talba odjerna ossija mit-8 ta' Gunju 2018 sad-data tal-pagament

effettiv kontra l-konvenut.