Qorti tal-Appell Kriminali

Illum 12 ta' Dicembru, 2018.

tal-identità Maltija bin-numru 607258M, akkuzati quddiem il-Qorti tal-Magistrati

(Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali:

Fuq talba ta' l-Awtorita' ghas-Sahha u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xoghol qed jigu

akkuzati talli fil-kapacita' taghhom personali u/jew bhala diretturi ta' M L R Imports

Limited nhar it-28 ta' April, 2017, matul il-gurnata u jew fil-granet ta' qabel:

Naqsu milli

jahtru supervisor ghall-progett ghall-istadju tad-disinn u

supervisor tal-progett ghall-istadju tal-kostruzzjoni u dan ai termini ta' l-

artikolu 3(1) ta' A.L. 280/2004 (S.L. 424.29).

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali,

tal-11 ta' April, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikolu 3(1) ta' A.L. 280/2004 (S.L.

424.29) tal-Ligijiet ta' Malta;

Din il-Qorti sabet lill-imputati hatja tal-akkuzi kif dedotti mill-Prosekuzzjoni u

ghaldaqstant ikkundannathom b'multa ta' €500 kull wiehed.

Il-Qorti spjegat il-

portata ta' din is-sentenza lill-imputati.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellanti esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat ir-rikors tal-appell ta' Maria Luigia Illatar k/a Cachia u Nazzareno Illatar k/a Cachia,

ipprezentat fir-registru ta' din il-Qorti fis-26 ta' April, 2018, fejn talbu lil din l-

Onorabbli Qorti

tirrevokaha u kwindi tillibera lill-appellanti mill-imputazzjoni, htija u piena, u,

minghajr pregudizzju, f'kaz

jintlaqax, alternattivament,

tirriformaha fir-rigward tal-piena inflitta mill-Ewwel Onorabbli Qorti u tinfliggi

piena aktar idoneja u anqas harxa u li tirrispekkja l-kaz in ezami.

huma s-segwenti u cioe'`:-

(i) Illi l-ewwel Qorti kienet zbaljata meta skartat il-verzjoni tal-esponenti –

htija fl-esponenti minkejja li mhux biss kienu hatru supervisor talli dan attenda

fuq il-post waqt l-ispezzjoni;

(ii) Illi minghajr hsara ghall-ewwel aggravju, l-ewwel Qorti kienet zbaljata meta

ma qisitx id-dispozizzjonijiet tar-Reg.

(iii) Illi minghajr hsara ghall-ewwel zewg aggravji, l-ewwel Qorti imponiet piena

li ghad li taqa' fil-parametri tal-ligi, hija eccessiva tenut kont tal-agir tal-

esponenti u c-cirkostanzi tal-kaz;

Dwar l-Ewwel Aggravju – Illi l-ewwel Qorti kienet zbaljata meta skartat il-verzjoni

tal-esponenti u sabet htija fl-esponenti minkejja li mhux biss kienu hatru supervisor

talli dan attenda fuq il-post waqt l-ispezzjoni;

Illi l-akkuza kif formulata hija cara u tirrigwarda n-nuqqas tal-esponenti li jahtru

supervisor ghall-progett ghall-istadju tad-disinn u supervisor tal-progett ghall-istadju

tal-kostruzzjoni u dan ai termini tal-artikolu 3(1) tal-A.L. 281/2004 (L.S. 424.29).

irrizulta fis-smigh tal-kawza, meta l-esponenti sabu ma' wicchom l-ufficcjali tal-

Awtorità, cemplu minnufih lis-supervisor minnhom inkarigat li da parti tieghu fi

zmien nofs siegha kien fuq il-lant tax-xoghol.

Mhux talli hekk, talli l-istess supervisor

issottometta mill-aktar fis id-dokumenti mitluba.

L-ispezzjoni saret il-Gimgha u d-

dokumenti gew prezentati fil-bidu tal-gimgha ta' wara.

Illi mhuwiex verosimili li fi zmien fejn konsulenti tal-kostruzzjoni bhal supervisors

tas-sahha u s-sigurtà, archaeological monitors, kuntratturi tal-bini huma rari u l-ftit li

hawn huma mghobbijin bix-xoghol, taqbad u taqla' wiehed minn issa ghal issa meta

Dan mhux biss jimmilita favur l-esponenti talli gie

kkonfermat mill-istess ufficcjal li ghamlet l-ispezzjoni.

Fl-umli fehma tal-esponenti,

ghalhekk biss l-esponenti kellhom jigu liberati.

Dwar it-Tieni Aggravju – Illi l-ewwel Qorti kienet zbaljata meta ma qisitx id-

dispozizzjonijiet tar-Reg.

Illi huwa minnu li r-Reg.

3 tal-L.S. 424.29 – li tahtu l-esponenti kienu akkuzati –

jipprovdi li ghal kull progett ta' kostruzzjoni jrid jinhatar kemm supervisor tal-

progett ghall-istadju tad-disinn kif ukoll supervisor tal-progett ghall-istadju tal-

kostruzzjoni.

il-provvediment

jinqara

dispozizzjoni sussegwenti u cioe'` r-Reg.

4 tal-L.S. 424.29 jipprovdi espressament:

Fil-kaz ta' siti ta' kostruzzjoni li fuqhom ix-xoghol ikun skedat li jdum aktar

minn tletin jum tax-xoghol u li fuqhom ikun hemm jahdmu aktar minn ghoxrin

haddiem fl-istess hin, jew li fuqhom il-volum tax-xoghol huwa skedat li jeccedi

l-hames mitt gurnata xoghol ta' persuna, is-supervisor tal-progett ghandu 3

jikkomunika avviz bil-quddiem miktub skond l-Iskeda III lill-Awtorità ta' l-

anqas erba' gimghat kalendarji qabel ma jibda x-xoghol.

Illi jsegwi li l-ligi taghti zewg kriterji biex jiskattaw certi obbligi, l-ewwel li x-xoghol

ta' kostruzzjoni skedat ikun idum aktar minn tletin gurnata tax-xoghol u li f'dawn il-

granet ikun hemm jahdmu aktar minn ghoxrin (20) haddiem fl-istess hin; it-tieni

kriterju hu li x-xoghol skedat ikun jeccedi l-hames mitt gurnata tax-xoghol.

Jekk

wiehed minn dawn il-kriterji jkun sodisfatt ikun mehtieg pre-avviz lill-Awtorità.

Illi fil-kaz odjern, ix-xoghol mahsub mill-esponenti ghad li kien skedat li jdum aktar

minn tletin jum, ma kienx mahsub li jkun hemm aktar minn ghoxrin haddiem fl-

istess hin jew li l-volum tax-xoghol kien skedat li jeccedi l-hames mitt gurnata

xoghol ta' persuna.

Dan jidher car mill-"Construction Notification Form" li giet

Construction Site" huwa ta' tliet mitt (300) gurnata tax-xoghol mentri l-"Estimated

Isegwi ghalhekk li l-progett tal-esponenti ma jaqax fil-kriterji tal-ligi.

Dan il-

fatt ikkonfermatu l-istess xhud tal-Awtorità.

Fil-fehma tal-esponenti, l-esponenti ma

kellhomx id-dmir li jikkomunikaw avviz bil-quddiem lill-Awtorità.

Illi b'kull rispett lejn l-ewwel Qorti, dan il-provvediment huwa fundamentali sabiex

wiehed jaccerta l-pozizzjoni tal-esponenti u zgur li ma kellux jigi skartat in

Hawnhekk wiehed ghandu japprezza wkoll li kemm-il darba dak li

qed tghid l-Awtorità huwa l-pozizzjoni ufficjali, fir-Regolamenti de quo hawn lacuna

ghaliex kif digà inghad, l-esponenti ma kellhomx dmir li jikkomunikaw avviz bil-

quddiem lill-Awtorità.

M'hemmx ghalfejn jinghad li kull dubju ghandu jmur favur l-

Dwar it-Tielet Aggravju – Illi l-ewwel Qorti imponiet piena li ghad li taqa' fil-

parametri tal-ligi, hija eccessiva tenut kont tal-agir tal-esponenti u c-cirkostanzi tal-

Illi dan l-ahhar aggravju jirrigwarda l-piena inflitta u cioe'` ta' €500 kull akkuzat.

Billi kien hemm zewg diretturi, il-multa kienet doppja u kwindi bejniethom gew

l-multa

amministrattiva kienet ta' €250 ghall-akkadut u li ma thallsitx ghaliex l-esponenti

nies li jimxu bil-pinna u l-klamar u l-ghatba tal-Qorti ma jafux fejn hi (hlief rarament

ghal xi kwistjoni civili bhal ta' kull min ikun fin-negozju; l-esponenti huma

importaturi tal-pet food) izda hassew li dan ma kienx kaz fejn wiehed jakkwixxi

imma li jfittex li jigi mehlus minn kull tebgha li jista' jkun hemm.

Il-fatt li fittxew li

jiddefendu rwiehhom sabiex inaddfu isimhom mal-Awtoritajiet certament li

m'ghandux jikkwadruplika l-penali.

Aktar u aktar meta wiehed iqis li fil-kaz odjern,

kien hemm diversi ragunijiet (riportati fuq) li jqanqlu dubju favur l-esponenti jew

almenu "probabilis causa litigandi" li ggieghelhom ma jhallsux penali amministrattiva.

Illi kemm-il darba din l-Onorabbli Qorti tal-Appell Kriminali ma tqisx li hemm lok

ghal-liberatorja, tenut kont tac-cirkostanzi kollha tal-kaz, ghandha tinfliggi piena

aktar miti u idoneja fic-cirkostanzi.

Semghet lill-partijiet jittrattaw il-kawza u dan fis-seduta tat-12 ta' Dicembru, 2018

meta talbu lil din il-Qorti tghaddi ghas-sentenza finali taghha.

Ikkunsidrat.

Semghet lil Elizabeth Fenech Salerno, rappresentant tad-Dipartiment tas-Sahha u Sigurta fuq

il-Post tax-Xoghol tixhed fis-seduta tal-20 ta' Novembru, 2018.

Din stqarret li nhar it-28 ta' April, 2017 hija marrret taghmel spezzjoni fil-post

mgharuf bhala MLR Imports Limited peress li ftit qabel kien dahal ilment li kien qed

isir xoghol f'sit ta' kostruzzjoni fi triq il-Qoton, Il-Fontana.

Hija ghalhekk marret

fuq il-post u tkellmet mal-klijent li hu d-Direttur tas-socjeta' MLR Imports Ltd u cioe'

Staqsietu jekk kienx appunta Project Supervisor

u qalha li le.

Spjegat li dan il-Project Manager hu tenut bil-ligi sabiex jipprezzenta

Construction Notification Form u fil-fatt ma kienu lahqu ircevew xejn minn dan.

Jghid li in segwitu harget Stop Order li tinsab esebita fl-atti a fol.

11 datata 28 ta'

April 2018 u talbu ghal xi dokumenti fosthom li jigi prezentat lilhom in-Notification

Form li jinsab esebit fl-atti a fol.

3 et seq u ghal-Method statement fejn ikun hemm

indikazzjoni tal-metodologija u procedura li kinet ser tigi addottata sabiex jitkompla

ix-xoghol u demolizzjoni ta' l-istess b'manjera li kienet wahda sigura.

Ikkonferma li fil-fatt kienu ircevew in-Notification Form fit-2 ta' Mejju 2017 kif jidher

4 tal process.

Mistoqsija jekk il-post kienx wiehed kummercjali stqarret li kien u dan ghaliex kienet

Qalet li x-

xoghol kien qieghd jikkoncerna alterazzjoni fil-bini u ghalhekk kien qed isisr

demolition u wara issir kostruzzjoni.

il-Project Supervisor dwar dan is-sit tghid li kellmithu wara li dakinhar stess l-klijent

kien qabbadha mieghu.

Tghid pero' li minkejja li tkelmet mieghu dan ma kienx

ghadu gie nominat meta harget l-istop order u fil-fatt il-Construction Notification

Order kient giet pprezentata nhar it-30 ta' April 2018.

Mistoqsija jekk ix-xoghol li

kellu isir kienx jeccedi il-hames mitt jum tghid li ma irrizultlahiex li kien hekk pero'

dan ma jfissirx fil-fehma taghha li ma keinx hemm lok li jigi nominat Supervisor.

Rat ir-ritratti esebiti fl-atti li jindkaw ix-xogholijiet li kienu qed isiru fis-sit dakinhar

tal-ispezzjoni.

Ikkunsidrat.

Illi id-difiza qed issostni li ma kienx hemm lok li jitqabbad Project Supervisor

minkejja li l-klijent l-appellant kien gia qabbad lil John Hole.

Huwa minnu li l-

Argumeta li jekk is-Supervisor naqas li jipprezenta

in Notification Order ghal dan in-nuqqas m'ghandux jahti il-klijent l-appellant.

li l-kwezit impost mill-ligi fuq l-appellant li jqabbad Supervisor kien gie sodisfatt

tant li r-rapprezentant tal-Awtorita' tkellmet mas-Supervisor dak in-nhar stess ta' l-

ispezzjoni.

In oltre stqarr li ix-xoghol il kellu jsir kien ta' natura zghira minkejja li

kien qed isir f'sit kummercjali u dan ghaliex zgur li ma kienux ser jinqabzu il-hames

mitt jum (500) li titkellem dwarhom l-ligi u li ma kienx ser ikun hemm aktar minn

ghoxrin (20) haddiem fuq is-sit kif jirrizulta min Notification Order kien ser ikun

hemm tlett (3) haddiema fl-istess hin.

Stqarret ukoll li vera hemm spostment tal- 6

oneru fil-ligi u dan hu mixhut fuq l-klijent appellant pero' dan ma jfissirx li l-

Awtorita' ma ghandha tipprova xejn ghaliex xorta trid tipprova prima faccie li kien

hemm xohgol ghaddej u li ma kienx hemm Supervisor.

jipprova l-kuntrarju.

Il-prosekuzzjoni min naha l-ohra tghid li skond ix-xhieda moghtija minn Elizabeth

Fenech Salerno ma kienx hemm Project Manager apputat ghal dan is-sit fejn kienu qed isiru x-

xoghlijiet u ghalhekk il-klijent appellant irid iwiegeb ghal dan in-nuqqas.

Stqarret

ukoll li l-kwistjoni tal-hames mitt jum ma tidholx fiha ghaliex il-klijent dejjem

ghandu l-obbligu il jqabbad Project Supervisor sabiex jipprezenta in-Notification

Form biex b'hekk l-Awtorita' tkun tista' issegwi dak li jkun ghaddej fuq is-sit ta'

kostruzzjoni u taccerta ruhha ghas-sigurta' ta' dak li jkun qed jahdem.

Ikkunsidrat.

Fil-kaz in ezami, l-akkuza tirrisali ghat-timnja u ghoxrin (22) ta' Settembru tas-sena

elfejn u sbatax (2017) meta ghalhekk L-Avviz Legali 281 tal-2004 u l-Legislazzjoni

Sussidjarja 424.29 kienu ghadhom fis-sehh u ghalhekk il-prosekuzzjoni u d-difiza

setghu itellghu provi fl-ambitu ta' dak li l-ligi dak iz-zmien kienet tipprovdi u

naturalment ma setghux iressqu provi f'ambitu ta' ligi ossia l-Legislazzjoni

Sussidjarja 424.36 (L-Avviz Legali 88 tal-2018) li ma kienitx tezisti.

Din il-Qorti izda

tenut kont tal-fatt li kif ikkunsidrat, il-ligi jew ligijiet ossia l-Avviz Legali 281 tal-2004

u l-Legislazzjoni Sussidjarja 424.29 li fuqhom l-Ewwel Qorti sabet htija gew imhassra

fil-mori tal-appell, ma tistax tiddeciedi abbazi ta' ligi li ghalkemm kienet fis-sehh

meta allegatament sehh ir-reat ma ghadiex fis-sehh fid-data tal-lum meta qieghda

tinghata din id-decizjoni.

Ghal din ir-raguni, din il-Qorti sejra tevalwa jekk fil-

parametri ta' din il-ligi l-gdida ossia l-Avviz Legali 88 tal-2018 kif anke inkorporat

fil-Legislazzjoni Sussidjarja 424.36, l-appellant setghax

Il-Qorti ghalhekk ser taghmel referenza ghal dak li tiddisponi l-ligi L-Avviz Legali

88 ta' l-2018 f'dan ir-rigward.

Ikkunsidrat ulterjorment.

Skont L-Avviz Legali 88 ta' l-20181 "klijent" tfisser il-persuna naturali jew legali għal

min jitwettaq proġett;

Skont L-Avviz Legali 88 ta' l-2018 "klijent domestiku" tfisser klijent li għalih qed isir

xogħol u li m'hemmx forma ta' qliegħ għal dak il-klijent;

Skont L-Avviz Legali 88 ta' l-2018 "file dwar saħħa u sigurtà" tfisser file li jkollu fih

informazzjoni dwar saħħa u sigurtà relevanti li għandha tittieħed waqt kwalunkwe

ix-xogħolijiet sussegwenti;

Skont L-Avviz Legali 88 ta' l-2018 "pjan dwar saħħa u sigurtà" ifisser dokument li

jistabbilixxi r-regoli applikabbli f'sit ta' kostruzzjoni u

l-miżuri speċifiċi

jikkonċernaw ix-xogħol li jaqgħu taħt il-kategorija jew f'kategoriji oħra tal-Iskeda II

fl-istess Avviz;

Skont L-Avviz Legali 88 ta' l-2018 "sit ta' kostruzzjoni" ifisser kull sit ta' kostruzzjoni

fejn jitwettqu xogħolijiet ta' bini jew ta' inginerija ċivili, li lista mhux eżawrejenti

tagħhom tinsb fl-Iskeda I fl-istess Avviz2;

Skont L-Avviz Legali 88 ta' l-2018 "supervisor tal-proġett" tfisser kull persuna naturali

jew legali responsabbli għas-superviżjoni tas-saħħa u s-sigurtà ta' proġett, imqabbad

Il-Ligi tmur oltre ghaliex apparti li tghati definizzjonijiet ghat-termini uzati minnha

f'din l-Legal Notice tipprovdi x'inhuma l-obbligi tal-partjiet koncernati mal-

kostruzzjoni u ghalhekk din il-Qorti thoss li huwa ta' relevanza ghal dan il-kaz li

tindika x'inhuma l-obbligi tal-klijent li f'dan il-kaz hu l-appellant u dawk tas-

jikkoncerna in-nomina ta'

1 Dan l-Avviz Legali issostitwixxa l-Avviz Legali 281 ta' l-2004 f'Awwissu 2018.

2Tħaffir, Xogħlijiet fl-art, Bini, Armar u ħatt ta' elementi prefabrikati, Konverżjoni jew iffittjar, Alterazzjonijiet, Rinnovament jew restawr, Tiswijiet, Ix-Xewkija, Twaqqiegħ, Manutenzjoni fi stat tajjeb, Manutenzjoni - żebgħa u tindif u Drenaġġ.

IL-KLIJENT

Salv jekk mhux provdut mod iehor fl-Avviz Legali 88 ta' l-2018, il-klijent irid jara

Jahtar supervisor ghall-istadju ta' disinn u kostruzzjoni;

Jiehu in kunsiderazzjoni kull rapport bil-miktub moghti mis-supervisor;

Izomm il-files u kull informazzjoni ohra rilevanti;

Jizgura li jithejja pjan tas-sahha u sigurta'

Illi r-Regolament 6 tal-Avviz Legali 88/18 jirravviza li minkejja li l-klijent ikun hatar

supervisor tal-progett huwa ma jehlisx mir-responsabilitajiet tieghu f'dak ir-

Dan ifisser li anke jekk ikun hatar supervisor, il-klijent, allura l-persuna li

twettaq il-progett,tibqa' xorta wahda responsabbli ghal obbligi kollha naxxenti mir-

Meta l-klijent imbaghad huwa persuna guridika, tajjeb jigi mfakkar li "meta xi reat

taht jew kontra xi dispozizzjoni li tinsab f'xi att, li jkun għadda sew qabel jew wara dan l-

Att, isir minn korp jew ghaqda ta' persuni, sew jekk tkun persuna guridika jew le, kull

persuna li, fil-hin tal-eghmil tar-reat, kienet direttur, manager, segretarju jew ufficjal iehor

simili tal-korp jew ghaqda, jew kienet tidher li ged tagixxi f'dik il-kariga, tkun hatja ta' dak

ir-reat kemm il-darba ma tippruvax li r-reat ikun sar minghajr it-taghrif taghha u li tkun

ezercitat id-diligenza kollha xierqa biex tevita l-eghmil tar-reat.4"

3 Seduta tas-6 ta' Ottubru, 2016.

4 Artikolu 13 tal-Kap.

249 tal-Liġijiet ta' Malta);

Mela dan l-artikolu jipprovdi test doppju li jrid jigi pruvat sal-grad tal-probabbli

mill-persuna imputata sabiex titqies mhux ħatja tar-reat kontestat, u cioe':

(1) li r-reat sar mingħajr it-tagħrif tagħha; u

(2) kienet eżerċitat id-diliġenza kollha xierqa biex timpedixxi l-għemil tar-reat.

Ir-rwol tas-supervisor tal-proġett jinkludi:

Jikkomunika notification form lill-Awtorita' meta mehtieg;

Jikkoordina l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta' l-Avviz Legali 88/18;

Ifassal pjan tas-saħħa u sigurtà qabel it-twaqqif tas-sit tal-kostruzzjoni;

file adegwat għall-karatteristiċi

tal-proġett

informazzjoni relevanti tas-saħħa u sigurtà li għandhom

jittieħdu in

konsiderazzjoni waqt xogħlijiet sussegwenti;

Jikkoordina l-implimentazzjoni tal-prinċipji ġenerali ta' prevenzjoni u

sigurtà:

Meta aspetti tekniċi u, jew organizzattivi jkunu qed jiġu deċiżi,

sabiex wieħed jippjana l-oġġetti varji jew fażijiet tax-xogħol li hemm

sabiex isiru simultanjament jew f ' suċċessjoni;

Meta jiġi vvalutat il-perjodu meħtieġ għar-realizzazzjoni ta'

xogħolijiet differenti jew fażijiet tax-xogħol;

bidliet li seħħew;

Jikkoordina l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti ta' l-Avviz

Legali 88/18 sabiex jassiguraw li min jimpjega u, jekk meħtieġ għall-

protezzjoni tal-ħaddiema, persuni impjegati għall-rashom:

Japplika

l-prinċipji msemmija

fir-regolament

Meta meħtieġa, isegwi l-pjan tas-saħħa u sigurtà;

Jagħmel, jew jikkawża li jsiru, kull aġġustamenti meħtieġa għal-

pjan tas-saħħa u s-sigurtà u l-file u jieħu kont tal-progress tax-xogħol u kull

Jorganizza l-koperazzjoni bejn il-kuntratturi, inklużi kuntratturi

suċċessivi fuq l-istess sit, il-koordinazzjoni tal-attivitajiet tagħhom bil-għan li

jipproteġi lill-ħaddiema u jipprevjeni nċidenti u perikli għas-saħħa fuq ix-

xogħol u l-informazzjoni reċiproka kif previst fir-Regolament 7 tar-

Regolamenti dwar Dispożizzjonijiet Ġenerali dwar is-Saħħa u s- Sigurtà

fuq il-Post tax-Xogħol, li jiżguraw li persuni mpjegati għal rashom huma

inklużi f ' dan il-proċess fejn meħtieġ;

Jikkoordina arranġamenti sabiex jikkontrolla li l-proċeduri tal-

ħidma qed jiġu implimentati b'mod korrett;

Jieħu l-passi meħtieġa biex jiżgura li persuni awtorizzati biss

jitħallew jidħlu fil-post tal-kostruzzjoni;

Jieħu l-miżuri kollha meħtieġa għas-salvagwardja tas-saħħa u

sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Illi jinghad ulterjorment li l-ebda azzjoni, jew proċedimenti oħra għad-danni

għandha tkun jew ikunu stitwiti kontra supervisor tal-proġett kemm- il darba s-

supevisor tal-proġett ma jkunx aġixxa b'mod negliġenti;

Illi meta l-klijent jonqos milli jaħtar supervisor tal-proġett ghax hekk jirrikejdi l-

Avviz Legali 88 ta' l-2018, il-klijent ipso facto jitqies li tkun is-supervisor tal-proġett;

Illi mill-provi prodotti jirrizulta li in effetti l-klijent kien gia appunta Project

Supervisor tant li in effetti Elizabeth Fenech Salerno tkellmet mieghu fuq is-sit tax-xoghol.

Dan mhux in diskuss ghaliex l-istess Fenech Salerno ikkonfermatu min naha taghha.

seta jirrizulta semmai hu li l-Project Supervisor naqas mill-obbligi tiehu (u mhux il-

klijent) kif dipost fl-artikolu 5(3) tal-Legal Notice li jipprovdi li s-Supervisor ghandu

jikkomunika avviz skond Schedule III lill-Awtorita mill-inqas erbgha gimghat qabel

ma jinbeda x-xoghol, basta pero' 5dan i-xoghol ser idum ghaddej aktar minn

tlettin(30) jum (li hu l-kaz odjern) u fejn hemm aktar minn ghoxrin (20) haddiem

jahdmu fl-istess hin (li mhux il-kaz odjern) .

Ghalhekk mhemmx dubbju li n-nuqqas

il-gurnata pero' din

l-akkuza m'ghandhiex

prosekuzzjoni f'kaz ta' xoghol li qed issir f'sit ta' kostruzzjoni ta' natura

kummercjali u ghalhekk qed tattira l-attensjoni tal Awotirta tas-Sigurta' u Sahha

'l-ghaliex fil-ligi kif emendata tipprovdi "li meta l-klijent jonqos milli jaħtar

5 Enfasi ta' din il-Qorti

supervisor tal-proġett, il-klijent ipso facto 6titqies li tkun is-supervisor tal-proġett

għall-għan ta' dawn ir-regolamenti"7

Ghalhekk jinghad li anke jekk in pessima ipotesi l-kljent appellant fil-fehma tal-

prosekuzzjoni ma rnexxilux jgheleb il-presunzjoni li hemm konra tieghu fil-ligi

xorta8 ma ghandux jinstab hati talli naqas li jappunta supervisor ghaliex f'dak in-

nuqqas il-ligi tikkunsidra lilu stess bhala s-Supervisor.

Ghaldaqstant din il-Qorti qed tilqa l-appell tal-appellanti b'dan illi qed tirrevoka is-

sentenza moghtija mill-ewwel Qorti u qieghda tillibera lill-appellanti minn kull

imputazzjoni u piena.

7 Regolament 3 ( 5) tal Avviz Legali 88/2018

8 Regolament 15 tal Avviz Legali 88/2018


(Sezzjoni tal-Familja)

Illum 12 ta' Dicembru 2018

Rikors Nru. 223/13/RGM Kawza fil-lista: 2

Rat ir-rikors ġuramentat prezentat mill-attrici fl-24 ta' Ottubru 2013 li permezz

tiegħu ppremettiet u talbet is-segwenti :-

Ili l-esponenti u l-intimat izzewgu fl-10 ta' Dicembru, 2011 (vide

'A') u miz-zwieg taghhom huma ma

Illi d-decizjonijiet mehuda mill-partijiet biex wasslu ghaz-zwieg kienu

decizjonijiet mghaggla hafna u mehuda f'cirkostanzi fejn il-partijiet kienu ltaqghu

u bdew ir-relazzjoni ta' bejniethom meta r-rikorrenti kienet ilha f'relazzjoni ma'

persuna ohra ghal seba' snin waqt li l-intimat kien wasal biex jizzewweg.

kienu affrettati d-decizjonijiet li tmien (8) xhur biss wara li ltaqghu r-rikorrenti

kienet xtrat in-nofs indiviz tal-post li l-intimat kien xtara mas-siehba li kellu qabel

u li kien wasal biex jizzewweg qabel ma ltaqa' mar-rikorrenti.

Illi l-esponenti saret taf li l-intimat kellu relazzjonijiet ma' diversi nisa

ohra kemm matul iz-zmien tal-gherusija u kif ukoll matul iz-zwieg, u dan kif

Illi ghalhekk jirrizulta bl-izjed mod car u manifest illi l-intimat

ikkuntratta dan iz-zwieg bl-eskluzjoni pozittiva ta' diversi elementi essenzjali tal-

hajja mizzewga fosthom il-fedelta`, l-imhabba (ghax ma tistax thobb persuna u fl-

istess hin ikollok relazzjoni/jiet ma' persuna/i ohra) u l-istabilita` tal-familja.

Illi wkoll l-esponenti saret taf illi l-intimat ibati b'diversi anomaliji

patologici, problemi ta' belongingness minhabba t-tip ta' trobbija li huwa kellu u

ghira li ma taghmilx sens ghar-rikorrenti u l-familja taghha peress li huma

familja ferm maghquda u jghinu lil xulxin, a differenza tal-familja li trabba fiha l-

intimat, u dawn il-kundizzjonijiet kollha certament li affettwaw il-kunsens tal-

intimat b'mod illi huwa kellu difett serju ta' gudizzju dwar x'inhuma d-dmirijiet u

l-obbligazzjonijiet tal-hajja mizzewga.

Il-fatt li l-intimat kellu diversi relazzjonijiet

ma' diversi nisa ohra kemm matul l-gherusija u kif ukoll matul iz-zwieg hija

manifestazzjoni mill-izjed cara ta' tali difett ta' gudizzju u kunsens.

Illi kieku l-esponenti kienet taf b'dawn l-affarijiet kollha nkluz l-

infedelta` tal-intimat matul l-gherusija certament li hija ma kinitx sejra tizzewgu u

allura effettivament il-kunsens tar-rikorenti kien vizzjat minn zball fuq l-indentita`

tal-intimat li wkoll qarraq biha billi hbielha dawn l-affarijiet u kien juriha li

jhobbha meta fl-istess waqt kien ghaddej b'relazzjonijiet ma' diversi nisa ohra.

Illi wara zwieg qasir il-kontendenti sseparaw b'kuntratt ta' separazzjoni

konsenswali tal-21 t'Awwissu, 2013 in atti Nutar Dottor John Begovie (vide Dok.

Illi ghaldaqstant iz-zwieg kuntrattat bejn il-kontendenti fl-10 ta'

Dicembru, 2011 huwa wiehed null u bla ebda effett u dan ai termini tal-

provvedimenti tal-artikolu 19(1) tal-Kap.

255 tal-Ligijiet ta' Malta b'mod

generali u b'mod partikolari ai termini tal-paragrafi (b) u/jew (c) u/jew (d) u/jew

(f) tal-imsemmi artikolu 19(1) tal-Kap.

255 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi l-esponenti qed tikkonferma bil-gurament taghha l-fatti kollha kif

kontenuti f'dan ir-rikors guramentat.

Jghid ghalhekk l-intimat ghaliex m'ghandhiex din l-Onorabbli Qorti:

i) Tiddikjara u tiddeciedi illi z-zwieg iccelebrat bejn il-kontendenti fl-1 ta'

Dicembru, 2001 huwa null u bla ebda effett skont il-ligi u dan a tenur tal-artikolu

19(1) tal-Kap.

255 tal-Ligijiet ta' Malta u b'mod partikolari a tenur tal-

provvedimenti tal-paragrafi (b) u/jew (c) u/jew (d) u/jew (f) tal-istess artikolu

19(1) tal-Kap.

255 tal-Ligijiet ta' Malta;

Konsegwentement tordna li ssir l-annotazzjoni opportuna fl-Att taz-

Zwieg relattiv tal-kontendenti.

L-intimat huwa minn issa stess ingunt ghas-subizzjoni.

Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenut prezentata fis-6 ta' Frar 2014 li taqra kif

gej:

Illi l-intimat jinsab meraviljat mill-ardir tar-rikorrenti li tattribwixxi lilu

dak kollu li ghamlet hija u hija biss ma' persuni ohra, kemm qabel u kif ukoll

Illi l-intimat jichad kategorikament li huwa qatt kellu relazzjonijiet

improprji ma' persuni ohra minn mindu bdiet ir-relazzjoni tieghu mar-rikorrenti

sakemm din spiccat fis-separazzjoni;

Illi l-intimat jichad ukoll kategorikament l-allegazzjonijiet inveritieri

serji dwar xi patologiji serji li gew attribwiti lilu mir-rikorrenti.

Illi kienet ir-rikorrenti li barra li kellha diversi kunfidenzi zejda ma'

diversi rgiel, kienet ukoll f'relazzjoni intima ma' numru ta' rgiel fl-istess zmien li

l-partijiet kienu f'relazzjoni serja jew addirittura diga zzewgu u dana kif ghandu

jirrizulta minghajr dubbju permezz ta' xhieda u/jew provi independenti;

Illi inoltre filwaqt li kien ghaddej dan kollu r-rikorrenti kienet dejjem

tipprova tiggustifika kull azzjoni taghha billi jew tghid lill-intimat li kien qed

jimmagina, jew li qed jivvinta jew li huwa ma jafdahiex;

Tant kienet tkun konvincenti li l-intimat kien jikkonvinci lilu nnifsu u

jtiha l-beneficcju tad-dubju.

Illi ghalhekk semmai anka minhabba fatti ohra li

ghad iridu jigu esposti u ppruvati bl-aktar mod car l-esponenti huwa konvint li r-

rikorrenti hija 'compulsive liar' li mhux biss tigdeb kontinwament fuq hafna fatti

izda li tant tkun konvincenti li tasal biex temmen il-gideb taghha hija stess;

Illi sussegwentement inqalghu diversi cirkustanzi, sar jaf diversi stejjer u

fatti permezz ta' diversi modi li wrew bic-car li dak li kien jahseb hu kien kollu

minnu u li hija kienet qieghda tigdeb kontinwament fuq l-aktar elementi important

f'relazzjoni serja;

Illi ghalhekk ghandu jirrizulta bl-aktar mod inekwivoku li r-rikorrenti

ikkuntrattat dan iz-zwieg bl-eskluzjoni ta' diversi elementi essenzjali ghall-

validita` taz-zwieg fosthom izda mhux biss dawk tal-fedelta`, l-esklussivita` u l-

istabbilita tar-relazzjoni u n-nukleju tal-familja.

Kif ukoll fgat l-ezistenza ta'

zwieg tajjeb bin-nuqqas ta' fiducja, imhabba, rispett, komunikazzjoni, onesta, u

L-intimat jiddikjara li huwa dejjem kellu imhabba, rispett u impenn shih

lejn ir-rikorrenti u r-relazzjoni taghhom.

Huwa kellu wkoll relazzjoni tajba u

rispett shih lejn il-genituri tar-rikorrenti, liema rispett u mhabba kienu rikambjati

Illi li kieku l-esponenti kien jaf li r-rikorrenti kienet qed tigdeb bl-aktar

mod sfaccat u li kellha diversi relazzjonijiet intimi u kontinwi ma' diversi rgiel

huwa ma kienx jizzewwigha.

Illi ghalhekk huwa jaqbel li z-zwieg ikkuntrattat bejn il-partijiet fl-10 ta'

Dicembru, 2011 huwa wiehed null u bla ebda effett u dan ai termini tal-

provvedimenti tal-artikolu 19(1) tal-Kap.

255 tal-Ligijiet ta' Malta b'mod

generali u b'mod partikolari ai termini tal-paragrafi (b), u/jew (c) u/jew (d) u/jew

(f) tal-imsemmi artikolu 19(1) tal-istess Kap; imma dan minhabba htijiet

imputabbli lir-rikorrenti.

Salv eccezzjonijiet ohra jekk ikun il-kaz;

Rat id-dokumenti kollha annessi ma' l-istess rikors ġuramentat;

Rat ir-rapport tal-Perit Legali Dr. Ramona Flores Martin (li kienet ġiet nominata minn

din il-Qorti a spejjez provvizorjament taz-zewġ partijiet fis-seduta tas-6 ta' Frar

2014) flimkien mat-traskrizzjonijiet ta' seduti u xhieda li tressqu quddiemha

inkluz ix-xhieda tal-konvenut in subizzjoni tat-28 ta' Mejju 2015 u dokumenti

miġbura mill-istess Perit Legali;

Rat in-Nota ta' l-attriċi tal-15 ta' Mejju 2017 permezz ta' liema ġie prezentat l-

affidavit ta' l-istess attriċi;

Rat ir-Rapport tal-Perit Legali Dr. Ramona Flores Martin kif maħluf fil-5 ta' Diċembru

Rat in-nota ta' l-attriċi prezentata fl-20 ta' Ġunju 2018 permezz ta' liema ġiet

prezentata kopja tad-digriet mogħti mill-Qorti ta' l-Appell fit-2 t'April 2018 fl-

istess ismijiet ta' din il-kawza permezz ta' liema id-deċizjoni mogħtija mit-

Tribunal Metropolitan tal-Arċidjoċesi ta' Malta tat-30 t'Awissu 2017 li ddikjarat

null iz-zwieġ tal-partijiet ġiet ordnata sabiex tiġi reġistrata mid-Direttur tar-

Reġistru Pubbliku.

Rat illi permezz ta' l-istess Nota hawn fuq indikata, l-attriċi ċediet kontestwalment

it-talbiet tagħha fil-mertu fil-waqt li żammet impreġudikat il-kap ta' l-ispejjeż.

Rat illi fis-seduta tal-20 ta' Ġunju 2018, din il-Qorti in vista tan-Nota hawn fuq

indikata, astjeniet milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tat-talbiet attriċi u ħalliet il-

kawza għas-sentenza fuq il-kap ta' l-ispejjez.

KONSIDERAZZJONIJIET.

Illi dawn il-proċeduri fl-istadju huma ntizi biss sabiex jistħarrġu l-kwistjoni dwar

il-kap ta' l-ispejjez wara li l-kwistjonijiet dwar il-mertu ġew ċeduti mill-attriċi in

vista tar-reġistrazzjoni tad-deċizjoni ekklezjastika dwar l-annullament taż-żwieġ

tal-partijiet.

Illi f'sitwazzjonijiet fejn il-Qrati ntalbu sabiex jiddeċiedu dwar il-kap ta' l-ispejjez

wara li t-talbiet fil-mertu jkunu ġew ċeduti, uħud mill-konsiderazzjonijiet li saru

dwar l-indaġini li tkun trid issir kienu s-segwenti konsiderazzjonijiet indikati fis-

Sentenza deċiza mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili fid-9 ta' Diċembru 2011 fl-

ismijiet Dr. Jeremy Alcock bħala mandatarju speċjali għan-nom u in

rappreżentanza ta' Bernard u Elvira konjuġi Jeanneret, assenti minn dawn il-

Gżejjer vs MIDI p.l.c.

(C – 15836) (Citazzjoni Numru.

"Illi, bħala prinċipju, l-artikolu 906(1) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta

jagħti l-jedd lil kull waħda mill-partijiet li, f'kull waqt tal-kawża sal-għoti tas-

sentenza, tirrinunzja b'Nota għall-atti li hija tkun ressqet f'dik il-kawża.

Il-liġi trid1, madankollu, li meta jiġri hekk, il-parti li tirrinunzja għall-atti tħallas l-

ispejjeż tal-kawża u ma tistax tibda kawża oħra dwar l-istess ħaġa qabel ma tkun

ħallset dawk l-ispejjeż lill-parti l-oħra.

Sakemm ir-rinunzja tkun waħda mingħajr kundizzjonijiet, il-parti l-oħra ma tistax tirrifjutaha2.

Illi ċ-ċessjoni ta' kawża hija waħda mill-għamliet ta' rinunzja għall-atti3, u tibda sseħħ hekk kif issir fil-forma li tippreskrivi l-liġi u, ladarba tkun saret, ma tistax titħassar jew tinġibed lura4

907(2) tal-Kap 12 2 Art.

908 tal-Kap 12 3 P.A. RCP 28.2.2001 fil-kawża fl-ismijiet Sebastian Montaigue et vs Antonio Borg-Neuhaus et 4 P.A. AM 23.1.1998 fil-kawża fl-ismijiet Kummissarju tal-Artijiet vs Paul Bezzina Wettinger noe (mhix

minħabba li r-rinunzja toqtol – sal-limiti li fiha tkun saret – il-mixi 'l quddiem tal- proċess ġudizzjarju5;

Illi, madankollu, r-riżervi magħmula f'Nota ta' ċessjoni jew rinunzja (bħal, per

eżempju, "biex l-esponenti jirregola ruħu aħjar" jew "bla preġudizzju għal kull

azzjoni oħra spettanti tali rinunzja waħda kundizzjonata6, u l-parti l-oħra ma tistax tirroftaha.

Ingħad li r-"ratio" ta' dan l-

lill-esponenti") ma

jagħmlux

ordinament magħżul mil-liġi tagħna hu li hekk kif jiddependi mill-attur jistitwix il-

ġudizzju jew le, hekk ukoll minnu stess jiddependi jekk iridx ikomplih jew iwaqqafu f'kull waqt tal-kawża7;

Illi fil-każ li l-Qorti għandha quddiemha l-atturi ċedew il-mertu, imma

b'kundizzjoni.

Żammew sħiħa l-pretensjoni tagħhom dwar il-kap tal-ispejjeż.

wassal lill-Qorti biex ikollha b'xi mod tqis xi provi biex tiddetermina jekk kemm-il

darba l-eżawriment tal-kwestjonijiet fil-mertu tridx twieġeb għalih il-kumpannija

mħarrka, jew jekk jgħoddx għalih il-prinċipju msemmi aktar qabel li min iċedi l-

atti jrid iħallas ukoll l-ispejjeż;

Issir referenza wkoll għal dak li ġie kkonsidrat f'sentenza oħra mogħtija mill-Prim

Awla tal-Qorti Ċivili deċiza fil-25 ta' Frar 2010 fl-atti ta' l-Ittra Ufficjali 985/08

presentata fid-9 ta'April 2008 fl-ismijiet Direttur Ufficcju Kongunt kontra

(Citazzjoni Numru.

399/2008) fejn ġie kkonsidrat is-segwenti:

Illi l-kwistjoni hija regolata bl-Art.223 sa 225 tal-Kap.12 tal-Ligijiet ta' Malta.

Minn dawn id-disposizzjonijiet, dik li tista' tkun applikata fil-kaz in esami hija l-

pubblikata) 5 P.A. RCP 29.11.2001 fil-kawża fl-ismijiet HSBC Bank (Malta) Limited vs Teg Industries Ltd.

Ċiv.

5.4.1954 fil-kawża fl-ismijiet Difesa vs Stafrace Montanaro (Kollez.

Ċiv.

8.5.1967 fil-kawża fl-ismijiet Żammit et vs Aġius et (Kollez.

Illi fil-kawza tal-lum ma hemmx sentenza definittiva fil-mertu propju ghaliex

ghar-ragunijiet taghhom il-partijiet iddikjaraw quddiem il-Qorti li l-mertu kien

ezawrit u ghaldaqstant ma hemmx "tellief" ghall-fini tas-subartikolu (1) tal-

Illi mis-subincizi l-ohra tal-istess Art.223 l-uniku li tista' din il-Qorti tislet

direzzjoni ghall-fini ta' dawn il-proceduri huwa s-subinciz (3) li jaqra hekk –

Fil-kazijiet kollha, il-Qorti tista' tordna li kull parti ghandha tbati l-ispejjez

taghha, meta kull wahda mill-partijiet tkun it-telliefa f'xi punt tal-kawza, jew meta

jindahlu kwistjonijiet difficli tal-ligi, inkella ghal xi raguni tajba ohra.

Ikkonsidrat:

Illi tenut kont tal-prinċipji hawn fuq iċċitati, din il-Qorti għarblet il-provi mressqa

u eżaminat ir-relazzjoni tal-Perit Legali b'mod partikolari dak li ġie ndikat a fol.

189 fil-proċess tal-kawza odjerna:

Kwindi l-istampa kompleta li tirrizulta f'dan il-kaz hija ta' zewg min-nies,

emozzjonalment immaturi u superficjali fl-attitudni taghhom partikolarment lejn

relazzjonijiet intimi, kif rilevat partikolarment, ghalkemm mhux biss, mir-

relazzjoni/jiet adulteri illi kellhom it-tnejn illi huma, illi certament ma jurux xi

komprensjoni qawwija jew solida tal-obbligu tal-fedelta' fiz-zwieg.

Issir referenza wkoll għal dak indikat fol.

191 tal-proċess fejn fil-konkluzjonijiet

tagħha l-istess Perit Legali kkonsidrat illi l-kunsens taz-zewġ partijiet kien vizzjat

b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' ġudizzju fuq il-ħajja mizzewġa, jew fuq id-

drittijiet u d-dmirijiet essenzjali tagħha.

Il-Qorti tagħmel referenza wkoll għal dak li xehdet dwaru l-attriċi fl-affidavit

tagħha dwar relazzjoni intima li hija kellha ma' terz waqt iz-zwieġ (fol.128) kif

ukoll dak li hija ndikat li kien tagħha x'jifhem il-konvenut dwar relazzjonijiet ma'

terzi li huwa kellu kemm qabel u kemm wara li huma kienu żżewġu meta kien

elenka bil-miktub ismijiet ta' terzi persuni referibbli għal qabel iz-zwieġ u għal

wara z-żwieġ.

Illi għalkemm il-konvenut meta xehed in subizzjoni, prova jagħti tifsira oħra

għall-dak li huwa kien indika billi jsostni li dan l-elenku kien sar biex jindirizza

allegazzjonijiet li kienu saru fil-konfront tiegħu, din il-Qorti hi tal-fehma li l-

verzjoni li tat l-attriċi hi aktar kredibbli.

Illi l-qorti taqbel mal-konklużżjonijiet raġġunti mill-abbli perit legali fis-sens illi

ż-żwieġ ċelebrat mill-partijiet fl-10 ta' Diċembru 2011 kien null u bla effett stante

li l-kunsens taż-żewġ partijiet kien vizzjat b'difett serju ta' ġudizzju fuq il-ħajja

mizzewġa.

Il-ħtija għal dan hija fuq iż-żewg partijiet.

Issir referenza għall-Artikolu 223 tal-Kap.

12 li jipprovdi illi:-

(1) Kull sentenza definittiva għandha tikkundanna lit-tellief għall-ispejjeż.

(2) Fil-każ ta' digriet interlokutorju, il-qorti tista' tħalli d-deċiżjoni dwar l-

ispejjeż għas-sentenza definittiva, inkella tikkundanna t-tellief għall-ispejjeż.

(3) Fil-każijiet kollha, il-qorti tista' tordna li kull parti għandha tbati l-ispejjeż

tagħha, meta kull waħda mill-partijiet tkun it-telliefa f'xi punt tal-kawża, jew meta

jindaħlu kwistjonijiet diffiċli tal-liġi, inkella għal xi raġuni tajba oħra.

Konsidrat li l-Qorti qed issib ħtija fuq iż-żewġ partijiet li waslu għall-annullament

taż-żwieġ tagħhom, il-Qorti qed tiddeċiedi illi l-ispejjeż tal-kawża għandhom jiġu

sopportati miż-żewġ partijiet f'sehem indaqs bejniethom.

Għal dawn il-motivi l-Qorti qed tiddeċiedi l-kap tal-ispejjeż tal-kawża billi

tordna illi l-ispejjeż tal-kawża għandhom jitħallsu in kwantu għal nofs mill-

attriċi u in kwantu għal nofs mill-konvenut.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Consuelo Banavage D'Amico, LL.D., Dip Matr., (Can)

Illum 12 ta Dicembru, 2018

Il-Pulizja

Maltija 804340 M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta'

Gudikatura Kriminali talli:

Nhar it-2 ta' Marzu, 2018 ghall-habta tal-16:00 hrs, f' My Nest, 35, Triq ix-Xehda, M' Scala,

minghajr il-hsieb li jisraq jew jaghmel hsara kontra l-ligi izda biss biex jezercita dritt li

ppretenda li ghandu, gieghel bl-awtorita tieghu nnifsu lil xi hadd jhallas dejn jew

jesegwixxi obbligazzjoni tkun li tkun jew fixkel lil Stephanie D'Amato. fil-pussess ta' hwejjigha

b' xi mod iehor kontra l-ligi jew indahal fi hwejjeg haddiehor.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali ta'

nhar is-16 ta' Marzu, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikoli 85 (1) tal-Kapitolu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta, sabet lill-imputat hati u kkundannathu ghal €1000 multa;

Ordnatlu inehhi l-inkonvenjent fi zmien tmint ijiem mill-lum u fin-nuqqas awtorizzat lill-

377 (5)) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat is-sentenza preliminari moghtija minnha nhar it-23 ta' Ottubru, 2018 fejn din il-Qorti

cahdet it-talba tal-appellant sabiex tissospendi dawn il-proceduri sakemm ikun hemm

ezitu finali dwar il-proceduri civili intavolati mill-appellant li huma konnessi mal-

Rat dak verbalizzat minn Dr. Emy Fenech ghall-appellant fejn irrefera ghad-decizjoni

preliminari moghtija minn din il-Qorti nhar it-23 ta' Lulju, 2018 u fic-cirkostanzi

minhabba li l-appellant qed ihoss illi d-drittijiet u libertajiet fundamentali tieghu qeghdin

jigu pregudikati bl-ikbar rispett u umilta lejn din il-Qorti qieghda tintalab l-

awtorizazzjoni biex issir referenza ghall-Prim Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali)

a bazi tal-artikoli 6 u 37 u 38 tal-Kapitolu IV tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-artikolu 8 tal-

Konvenzjoni Ewropea.

Rat illi l-Avukat Generali inghata zmien sabiex iwiegeb ghal dan il-verbal izda baqa'

inadempjenti.

Illi din il-Qorti rat li l-appellant qed isostni li mhux ser jinghata smiegh xieraq ghaliex din

il-Qorti cahdet it-talba tieghu li tissospendi l-proceduri odjerni sakemm ikun hemm ezitu

finali tal-proceduri civili prezentati minnu.

Illi din il-Qorti izomm fern dak deciz minnha

fis-sentenza preliminari taghha u appuntu li l-proeduri civili u dawk kriminali huma

proceduri separati u distinti minn xulxin.

Il-Ligi taghna taghmel distinzjoni netta bejn iz-zewg tipi ta' azzjoni li jitnisslu mill-istess

reat izda jimxu indipendentament minn xulxin, bi kriterji differenti li japplikaw ghall-piz

Fil-kamp kriminali l-prova trid tkun oltre kull dubbju ragjonevoli filwaqt li

fil-kamp civili huwa bizzejjed li l-prova ssir skont il-grad inqas rigoruz tal-bilanc ta'

probabilita'.

Ghaldaqstant hija wisq possibbli li akkuzat li jinheles mill-akkuzi migjuba kontrih fil-

forum kriminali minhabba li l-prosekuzzjoni ma tkunx ippruvat il-kaz sal-grad rikjest

xorta jinstab li hu responsabbli ghad-danni fil-forum civili.

Din id-distinzjoni ssib espressjoni elokwenti u semplici fl-artikolu 3 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet

ta' Malta:

(1) Kull reat inissel azzjoni kriminali u azzjoni ċivili.

L-azzjoni kriminali titmexxa quddiem il-qrati ta' ġurisdizzjoni kriminali, u

biha tintalab piena kontra l-ħati.

L-azzjoni ċivili titmexxa quddiem il-qrati ta' ġurisdizzjoni ċivili, u biha

jintalab il-ħlas tal-ħsara li ssir bir-reat"

Minn dan l-artiklu jitinissel ukoll l-iskop ewlieni taz-zewg toroq procedurali, s-sejba ta'

htija tal-akkuzat u l-hlas tal-hsara kkagunata bir-reat rispettivament

Din il-Qorti ticcita minn sentenza moghtija mill-Qorti Kostituzzjonali fil-kaz Francis

Zammit Maempel il-kawza kienet tikkoncerna kwerela

ghall-allegat malafama kommessa fejn ir-rikorrent, allura kwerelant/parte civile, fil-

process kriminali, ssottometta li irrispettivament minn jekk il-proceduri minnu tentati

kienux civili jew kriminali, hu kellu "d-dritt ghal smiegh xieraq una volta illi jkun accettat li

kien igawdi dritt civili ghal reputazzjoni tajba."

F' dik il-kawza wkoll il-prosekuzzjoni

tmexxiet mill-Pulizija ezekuttiva u mhux mill-kwerelant jew parti leza, tant li s-sentenza

nghatat fil-konfront tal-Pulizija u l-akkuzat.

Il-Qorti ser tirraporta dak iccitat mill-Qorti Kostituzzjonali li fil-fehma konsiderata

taghha huwa ta' rilevanza ghall-punt legali in ezami:

Din il-Qorti tiddikjara li hija ghandha biss tiddetermina jekk l-akkuza hiex ppruvata

Tipprovdi li l-ghan tal-process kriminali huwa li jikkastiga lill-akkuzat

jekk jirrizulta skont il-Ligi li huwa hati ta' l-akkuza migjuba kontrih u mhux li

1 Dec. fit-6 2 ta' Novembru 2011 Rik.

tiddetermina d-drittijiet civili li jista' jkollu l-persuna offiza.

Dan hu reat ta' raggion fattasi

u ghalhekk din il-Qorti m' hiex ser tiddeciedi fuq kwistjoni ta' titolu izda sempliciment

dwar jekk l-akkuzat bl-agir tieghu ipprivax lill-parte civile mill-pusses legittimu tieghu.

Sabiex l-artiklu 6 jigi applikat, irid ikun hemm kontestazzjoni bejn zewg partijiet privati

izda dan gie ezaminat ukoll fil-kuntest partikolari tal-process kriminali.

Bhala principju generali l-Qorti Ewropea kellha l-okkazzjoni li tidhol fid-definizzjoni ta'

"drittijiet u obbligazzjonijiet civili " sabiex tiddetermina l-ammissibilita' ta' kwistjoni taht l-

Huwa principju ammess li dak li hu rilevanti m' huwiex il-karattru tal-ligi li minnha

jitnissel id-dritt, imma l-karattru sostantiv tad-dritt fih innifsu6.

Il-ligi domestika taghna hija differenti minn dik ta' pajjizi ohra fl-Ewropa u ghalhekk

referenza ghal sentenzi Ewropej fuq l-materja ghandhom jigi ezaminati minn ottika

Per ezempju il-pozizzjoni tal-Ligi Franciza giet imfissra mill-Qorti Ewropea fil-

kaz ta' Perez7:-

Din pero mhiex il-posizzjoni tal-ligi domestika hawn Malta.

Il-Qorti hija tal-fehma li l-

akkuzat jista' jintavola proceduri civili separati indipendentement mill-ezitu tal-

proceduri kriminali u se mai dan jaffettwa id-dritt tieghu ghal rimedju effettiv izda mhux

id-dritt ghal smiegh xieraq kif lamentat minnu.

Din il-Qorti tinnota illi l-verbal dettat mill-appellant huwa kemmxejn semplicistiku, fis-

sens illi l-appellant ma dahalx fis-sistema guridiku tal-pajjiz nostran sabiex jistharreg x'

rabta jista' jkun hemm bejn il-procedimenti penali u dawk civili fis-sistema gudizzjarja in

kwistjoni.

Jirrizulta pacifiku illi abbazi tal-Artikolu 3 tal-Kap 9 tal-Ligijiet taghna, l-azzjoni kriminali

u dik civili huma separati u distinti u wahda la timpingi fuq l-ezitu tal-ohra u wisq inqas

tistenna l-ezawriment tal-ohra sabiex tigi deciza u ghalhekk in vista tar-raggunament

milqugh minn din il-Qorti, din il-Qorti qed tichad it-talba tal-appellant b' dan illi jekk

irid l-appellant jista' jintavola rikors ad hoc quddiem dik il-Qorti Prim Awla tal-Qorti

Civili, jekk ihoss li huwa l-kaz fejn inter alia jitlob lil dik il-Qorti sabiex taghti interim

order u tordna is-sospensjoni ta' dawn il-proceduri sakemm ikun hemm ezitu finali minn


Qorti tal-Appell Kriminali

Il-Pulizja

Illum it-12 ta' Diċembru 2018

identita Maltija bin-numru 242873(M), akkuzata quddiem il-Qorti tal-Magistrati

(Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli b' diversi atti maghmulin minnha

li jiksru l-istess dispozizzjoni tal-ligi u li gew maghmula b' risoluzzjoni wahda;

1. approprjat ruha billi dawwret bi profit ghaliha jew ghal persuna ohra minn haga ta' haddiehor li kienet fdata jew ikkunsinjata lilha taht titolu li jgib mieghu l-obbligu tar-radd tal-haga jew li jsir uzu minnha specifikat u li kienet giet fdata lilha minhabba professjoni, industrija, kummerc, amministrazzjoni, kariga jew servizz jew minhabba depositu necessarju u cioe' hlasijiet ta' assikurazzjoni ghad-dannu ta' Rausi Managment Services LTD u Prudential Assurance Company LTD, b' valur li jeccedi l-elfejn tlett mija u disgha u ghoxrin euro u sebgha u tletin centezmu (€ 2329.37);

2. talli fl-istess dati, hin, lok u cirkostanzi ghamlet falsifikazzjoni f' att awtentiku u pubbliku jew fi skrittura kummercjali jew ta' bank privat b' falsifikazzjoni jew b' tibdil fl-iskrittura jew fil-firem billi holqot pattijiet, dispozizzjonijiet, obbligi jew helsien minn obbligi f' dawn l-atti jew skritturi wara li gew iffurmati inkella billi ziedet jew biddlet klawsoli dikjarazzjonijiet jew fatti illi dawk l-atti jew skritturi kellhom ikollhom fihom jew kellhom jippruvaw;

3. talli fl-istess dati, hin, lok u cirkostanzi xjentement ghamlet uzu mill-istess atti, skritturi jew kitba falza billi hallset lil diversi individwi permezz ta' dawn ic-cekkijiet jew inkella sarrfet l-istess cekkijiet bi qliegh ghaliha;

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali,

tal-14 ta' Gunju, 2017, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikoli 18, 183, 184, 293, 294, 310 1 (a)

tal-Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta fuq ammissjoni tal-imputata, sabitha hatja tal-

imputazzjonijiet kollha miġjuba kontriha u bl-applikazzjoni tal-Artikolu 22 tal-Kap.

446 tal-Ligijiet ta' Malta illiberatha bil-kundizzjoni li ma taghmilx reat iehor fi zmien

In oltre bl-applikazzjoni tal-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 ikkundannatha

tħallas l-ispejjes peritali fl-ammont ta' € 205.90.

Kif ukoll applikat il-provvediment

tal-Artikolu 24 tal-Kap.

446 fejn tat l-fakulta' lill-parte civile li jezegwixxi il-bilanc

dovut mill-imputata quddiem il-qrati civili.

Rat ir-rikors tal-appell tal-Avukat Generali, pprezentat fl-4 ta' Lulju, 2017, fejn talab

lil din l-Qorti tirriforma s-sentenza appellata billi filwaqt li:

a. Tikkonfermaha fil-parti fejn sabet lill-appellata hatja tal-akkuzi addebitati

lilha (fuq ammissjoni) u

b. Tghaddi sabiex tirrevokaha u thassarha f' dik il-parti fejn iddikjarat is-

segwenti: "kif ukoll tapplika l-Artikolu 24 tal-Kap 446 fejn taghti l-fakulta'

lill-parte civile li jesegwixxi kif jistipola c-civil."1, u minflok tipprovdi l-

ammont u l-kundizzjonijiet hekk kif kontemplat fl-artikolu 24 hawn fuq

imsemmi, jew alternattivament tirrevokaha u thassarha f' dik il-parti fejn

ikkundannat lill-appellata ghall-liberta' kkundizzjonata ghal-tlett [3] snin u

minflok tipprovvdi ghall-piena aktar approprjata ghall-kaz.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellata esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

1 Enfasi u sottolinear tal-esponent

Rat l-aggravji tal-appellant li huma cari u manifesti u jikkonsistu fis-segwenti:

ta' probation u servizz, ordni ghal

Illi l-Ewwel Onorabbli Qorti naqset milli issegwi id-dettami tal-ligi, cioe' dak li hemm stipulat fl-artikolu 24 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta, kif ukoll tenut kont tal-provi prodotti l-piena erogata mill-Ewwel Onorabbli Qorti ma tirriflettix l-agir kriminali tal-appellata.

Illi r-reati sehhew bejn is-sena elfejn u sitta (2006) u l-elfejn u tnax (2012), qabel ma sehhew l-emendi tal-elfejn u erbatax (2014) l-artikolu 310 sub-inciz (1) (a) kien jikkontempla sa massimu ta' seba' (7) snin habs.

Fil-kaz in dizamina l-ammont huwa circa erba' mitt elf ewro (€ 400,000), fejn l-appellata fil-mori tal-proceduri hallset ftit aktar minn nofs u b'hekk fadal pendenti cirka mija u sittin elf ewro (€ 160,000).

Illi l-Onorabbli Qorti tal-Magistrati fil-kaz odjern iddecidiet li tapplika l- artikolu 24 tal-Kodici Kriminali, li jistipola dan li gej, cioe': "24.

(I) Meta Qorti taghmel ordni ta' probation, ordni ta' servizz fil- liberazzjoni komunita`, ordni kondizzjonata jew meta tillibera lil xi hadd ghal kollox tista', minghajr pregudizzju ghall-poter li ghandha dwar l-ispejjez taht l-artikolu 380 u 533 tal-Kodici Kriminali, tordna lill-hati jhallas dawk id-danni ghal xi feriment jew b' kumpens ghal xi telfien hekk kif il-qorti jkun jidhrilha li jkun l-aktar ragonevoli.

(2) Ordni ghall-hlas ta' danni jew kumpens kif hawn qabel imsemmi tista' tigi infurzata bl-istess mod bhallikieku din kienet inghatat f' azzjoni ciivili bejn il- hati, u l-persuna lil min id-danni jew il-kumpens jigu ordnati li ghandhom jithallew.

Izda ebda naha f' dan l-artikolu m' ghandha tidderoga mid-dritt ta' dik il- persuna li tkopri kull ammont iehor li jifdal b' xi mezz iehor minghand il-hati jew minghand xi persuna ohra li tista' tkun responsabbli ghall-istess hlas."

Pero sfortunatament l-Qorti ma segwitx dak li hemm kontemplat fl-imsemmi artikolu, stante li fl-ahhar parti tas-sentenza provdiet is-segwenti "kif ukoll

tapplika l-Artikolu 24 tal-Kap 446 fejn taghti l-fakulta' lill-Parte Civile li

jesegwixxi kif jistipola c-civil."2.

Illi bid-dovut rispett tali frasi ma hijiex in sodisfazjon ta' dak mahsub fl-

artikolu 24, u lanqas ma tforni certezza legali, ghax ma hi xejn ghajr frasi

generali tad-drittijiet li diga' jgawdi l-Parte Civile, u bid-dovut rispett tali dritt

jemanixxi mil-ligi u mhux minn Ordni tal-Qorti;

Illi hija l-umli fehma tal-esponent li gialadarba l-Qorti iddecidiet li tapplika l-

artikolu 24, kellha fl-ewwel lok tiddikjara l-ammont dovut lill-Parti Civile,

2 Enfasi u sottolinear tal-esponent

fejn tali ammont jista' facilment jigi kkalkolat mill-provi prodotti fl-atti processwali, u fit-tieni lok tipprovdi z-zmien u l-metodu ta' kif tali ammont ghandu jigi mhallas mill-appellata; Illi in linea sussidjarja u minghajr pregudizzju ghal dak suindikat gialadarba ma jigiex applikat l-artikolu 24 tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta' Malta, l-esponent jemmen li f' dak il-kaz l-provi prodotti jimmilitaw favur piena karcerarja.

Bl- ebda mod l-esponent ma jrid jinftiehem li qieghed jattakka d-diskrezzjoni li tgawdi minnha l-Qorti, pero' hija l-umli fehma tal-esponent li stante li jkun hemm ammont konsiderevoli li jibqa' dovut, piena bhal dik inflitta' la hija ta' deterrent ghall-appellata, la tipprovvdi protezzjoni lis-socjeta' in generali u fuq kollox ma tipprovdiex gustizzja lil Parte Civile li b' tali piena l-vittma tibqa' ssoffri minhabba l-agir kriminali kommess;

Semgħet trattazzjoni3.

Ikkunsidrat,

Illi dan l-appell intentat mill-Avukat Ġenerali huwa limitat għall-piena erogata mill-

Ewwel Qorti, meta jilmenta illi tenut kont tal-gravita' tar-reati addebitati lill-

appellata, kellha tigi imposta piena karcerarja effettiva oltre ghal fatt illi fil-fehma

tal-Avukat Generali wara li l-Ewwel Qorti ghaddiet biex tapplika l-artikolu 22 tal-

Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta fil-konfront tal-appellata, hija kellha tghaddi

imbaghad biex tapplika l-provvedimenti tal-artikolu 24 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet

ta' Malta hekk kif imfassla fl-istess disposizzjoni tal-ligi u mhux kif imfissra fis-

sentenza impunjata.

Illi l-appellata giet misjuba ħatja mill-Ewwel Qorti tal-akkużi kollha miġjuba

kontriha u dan wara li rreġistrat ammissjoni fis-seduta tal-14 ta' Ġunju 20174.

l-ilment tal-Avukat Ġenerali jittratta l-mod kif l-Ewwel Qorti imponiet l-artikolu 24

tal-Kap 446 li jagħti l-fakulta` lil min jiġġudika li jimponi l-ħlas ta' danni jew

kumpens apparti l-applikazzjoni ta' ordni ta' probation, liberta kundizzjonata, ordni

ta' servizz fil-komunita' jew ordni ta' probation u servizz (combination order).

Fil-

każ de quo l-Ewwel Qorti imponiet ordni għall-liberta kundizzjonata fuq l-appellata

u kwindi kellha l-fakolta` li tagħmel użu minn dak dispost fl-artikolu 24 tal-Kapitolu

446 iżda fil-fehma tal-appellant il-mod kif il-Qorti applikat din id-disposizzjoni tal-

ligi kien irregolari.

Illi skont il-ġuriprudenza tal-qrati taghna sabiex il-Qorti tal-Appell tvarja l-piena li

tkun giet erogata mill-Ewwel Qorti, din trid tkun wahda barra mill-parametri legali

jew irregolari skont id-dettami applikati għal każ li jkun.

"il-Qorti tal-Appell rarament tbiddel il-piena li tkun imponiet l-ewwel Qorti.

Dan taghmlu biss meta jkun manifestament evidenti li dik il-Qorti tkun imponiet xi piena mhux kontemplata mill-ligi ghar-reat in ezami, jew tkun xi piena harxa wisq jew sproporzjonata ghal dak li jkun ghamel il-hati, jew tkun xi piena mhux fil-parametri tal-ligi.

Gieli ikun hemm varjazzjoni tal-piena meta l-Qorti tkun moralment konvinta li hekk ikun mehtieg sabiex ma tintilefx xi opportunita' ghall-hati li biha jkun jista' jerga' jirritorna fit- triq it-tajba, jew jirriforma ruhu, jew jfieq u johrog minn xi abbuz, bhal ma huwa dak tad-droga.5"

ddikjarat illi:

'Mhux normali li tigi disturbata d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti jekk il- piena nflitta tkun tidhol fil-parametri tal-ligi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dak li tkun fil-fatt.

F'kaz ta' appelli dwar il-piena l-principju regolatur hu li mhux normali li tigi disturbata d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti jekk il-piena nflitta tkun tidhol fil-parametri tal-ligi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dak li tkun fil-fatt'.

Konsegwentement meta l-Ewwel Qorti ghaddiet biex tapplika l-provvediment tal-

artikolu 22 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta fil-konfront tal-appellata minflok

tghaddi biex timponi piena karcerarja, hija setghet taghmel dan fid-diskrezzjoni

moghtija lilha skont il-ligi.

Illi l-Qorti tistqarr illi f'dan il-kaz ma tista' issib l-ebda

mottiv li jista' igieghlha titbieghed mill-fehma milhuqa mill-Ewwel Qorti u d-

diskrezzjoni minnha ezercitata.

Dan iktar u iktar fid-dawl tal-fatt illi l-appellata

mhux biss irregistrat ammissjoni ghall-akkuzi kollha lilha addebitati izda ukoll qed

taghmel hilitha biex issewwi z-zball illi ghamlet billi tirrfondi lill-parti leza l-flus

5 Il-Pulizija vs Joseph Gadepaga, deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri mill-Imħallef Patrick D’amato, nhar is-26 ta' Jannar 2001.

6 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri mill-Imħallef Joe Kitcher Bugeja Caligari, nhar it-13 ta' Novembru 2003.

Ara wkoll Pulizija vs Guido Davis et deċiża nhar il-11 ta' Jannar 2007, Repubblika ta' Malta vs David D’amato deċiża fl-14 ta' Ġunju 1999 u Repubblika ta' Malta vs Pace Ross sive Lino Elmostrati deċiża nhar l-24 ta' April 2003 fost oħrajn.

kollha mehuda indebitament.

Kwindi fic-cirkostanzi partikolari ta' dan il-kaz il-

Qorti ma tistax taqbel mal-fehma tal-Avukat Generali illi din il-piena ma kenitx

Dan ukoll ghaliex ghalkemm l-appellata jidher illi hallset parti

sostanzjali mill-flus minnha mehuda, madanakollu ghad fadal bilanc dovut tant illi

hemm kostituzzjoni ta' debitu pattwit fil-konfront tal-parti leza li permezz tieghu

hija intrabtet li thallas il-bilanc rimanenti, fatt illi ma jistax ikun possibbli jekk hija

Illi jibqa' allura biss l-ilment tal-appellant Avukat Ġenerali dwar il-mod kif l-Ewwel

Qorti applikat id-dettami tal-artikolu 24 tal-Kapitolu 446.

Illi l-artikolu 24 jaqra hekk:

(1) Meta l-Qorti tagħmel ordni ta'probation, ordni ta' servizz fil-komunita`, ordni ta' probation u servizz, ordni għall-liberazzjoni kondizzjonata jew meta tillibera lil xi ħati għalkollox tista', mingħajr preġudizzju għall-poter li għandha dwar l-ispejjeż taħt l-artikoli 380 u 533 tal-Kodiċi Kriminali, tordna lill-ħati jħallas dawk id-danni għal xi feriment jew b'kumpens għal xi telfien hekk kif il-Qorti jkun jidhrilha li jkun l-aktar raġonevoli.

(2) Meta toħroġ ordni taħt is-subartikolu (1),il-Qorti tista' tordna li tali spejjez jew danni jitħallsu bin-nifs, partikolarment, billi tikkunsidra kull obbligu li l-ħati għandu lejn il-vittma jew xi dipendenti tal-vittma.

(3) Ordni għall-ħlas ta' danni jew kumpens kif hawn qabel imsemmi tista' tiġi infurzata bl-istess mod bħallikieku din kienet ingħatat fl-azzjoni ċivili bejn il-ħati u l-persuna lil min id-danni jew il-kumpens jiġu ordnati li għandhom jitħallsu: Iżda ebda naħa f'dan l-artikolu m'għandha tidderoga mid-dritt ta' dik il- persuna li tkopri kull ammont ieħor li jifdal b'xi mezz ieħor mingħand il-ħati jew mingħand xi persuna oħra li tista' tkun responsabbli għall-istess ħlas.

Illi l-Ewwel Qorti meta rreferiet għal dan l-artikolu fid-deċide tagħha qalet hekk:

'....Kif ukoll tapplika l-artikolu 24 tal-Kap 446 fejn tagħti l-fakulta' lill-parte ċivile li jesegwixxi kif jistipola ċ-ċivil'.

Kwindi jidher ċar li din il-parti tad-decizjoni ma hijiex in konformita' mad-dettami

tal-ligi u dan ghaliex ma jigiex specifikat kemm hu il-kumpens li ghandu jithallas u l-

modalita' tal-hlas.

L-appellata tilqa' ghal dan l-aggravju meta tinsisti illi l-Ewwel Qorti kienet korretta

meta għamlet din id-dikjarazzjoni mingħajr ma speċifikat oltre minn hekk u dan fid-

dawl tal-kostituzzjoni ta' debitu milhuq favur is-socjeta' Rausi Insurance Agency

Jirriżulta wkoll mill-provi li oriġinarjament l-ammont ta' flus li ġie mehud

indebitament mill-appellata ex admissis, u skont il-komputazzjonijiet magħmula mis-

soċjeta parte ċivile, kien jilhaq is-somma ta' tlett mija sitta u disgħin Elf Euro

(€396,000) li minnhom diġa tħallset somma konsiderevoli u fejn fadal bilanċ ta' l-fuq

mill-mitt elf Euro li skont l-appellata ser jitħallsu interament ġaladarba jsir il-bejgħ

tal-proprjeta' tagħha.

Illi fil-fehma ta' din il-Qorti l-iskop tal-artikolu 24 tal-Kapitolu 446 imur ferm oltre

minn dikjarazzjoni li tagħti l-fakolta lill-parte ċivile tieħu dawk il-mizuri permessi

lilha fil-kamp ċivili fid-dawl tal-pendenza bejn il-partijiet.

adoperata mill-legislatur fl-artikolu 24, partikolarment mis-subartikoli (2) u (3) tal-

istess disposizzjoni tal-ligi, fejn il-Qorti tingħata anki l-fakolta` li tordna li l-ħlas isir

bin-nifs u fejn allura l-ewwel qabel kollox il-Qorti trid tiddetermina u tispeċifika fis-

sentenza tagħha kemm hu l-ammont dovut bħala kumpens apparti l-ispeċifikazzjoni

ta' kundizzjonijiet dwar il-modalita' tal-ħlas jekk dan ikun il-każ.

dikjarazzjoni ġenerika b'referenza għall-artikolu 24 kif ippostulata mill-Ewwel Qorti,

ma huwiex konformi mad-dicitura tal-ligi.

Għaldaqstant fil-fehma ta' din il-Qorti, l-Avukat Ġenerali ghandu ragun f'dan l-

aggravju minnu intentat u dan ghaliex gjaldarba l-Ewwel Qorti ghaddiet biex

tapplika d-disposizzjonijiet tal-artikolu 24 tal-Kap.446 fil-konfront tal-appellata, hija

kellha imbaghad tghaddi biex tillikwida l-ammont ta' kumpens dovut u tispecifika l-

modalitajiet ghal hlas tal-istess.

B'dan illi dejjem jibqghu impregudikati id-drittijiet

civili spettanti lill-parti leza skont il-ligi.

Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti qed tilqa' l-appell tal-appellant Avukat Generali

limitatament billi tirriforma s-sentenza appellata tal-14 ta' Ġunju 2017 b'dan illi

tghaddi biex tikkonfermaha fejn sabet lill-appellata hatja tal-imputazzjonijiet kollha

miġjuba kontra tagħha u fejn l-Ewwel Qorti lliberata bl-applikazzjoni tal-artikolu 22

tal-Kapitolu 446 għal żmien tlett snin, kif ukoll ikkundannata ghall-ħlas tal-ispejjez

peritali ammontanti għal €205.90 bl-applikazzjoni tal-artikolu 533 tal-Kapitolu 9,

filwaqt li tirrevokaha fil-bqija billi tordna, wkoll li ai termini tal-artikolu 24 tal-

Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta, lill-appellata Vanya Mamo Sciberras tħallas is-somma ta'

Mija u tnejn u ghoxrin elf Euro (€122,000) rappreżentanti l-bilanċ dovut lill-parte

ċivile, liema ammont ghandu ikun pagabbli fi zmien tlett snin mil-lum.


FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar l-Erbgha, 12 ta' Dicembru 2018

Ra t-talba tas-socjeta' attrici mressqa fid-9 ta' Lulju 2018 fejn talbet lit-Tribunal

jikkundanna lill-konvenut ihallasha s-somma ta' elf, disa' mija u sitta u hamsin Euro

u sbatax-il centezmu (€1,956.17), wara li premettiet:

Illi l-konvenut kien impjegat ma' l-attrici, izda l-impjieg tieghu gie terminat b'effett

mit-18 ta' Dicembru 2017.

Paġna 1

Illi l-attrici, bi zball, baqghet thallas lill-konvenut is-salarju tieghu ghal xi zmien, u l-

Illi l-attrici ghalhekk hallset indebitament lill-konvenut is-somma ta' elf, disa' mija u

sitta u hamsin Euro u sbatax-il centezmu (€1,956.17).

Illi l-konvenut baqa' inadempjenti minkejja li l-attrici interpellatu debitament sabiex

Illi ghalhekk kellha ssir din il-kawza.

Jghid ghalhekk

il-konvenut ghaliex dan

ir-rispettabbli Tribunal m'ghandux

jikkundannah ihallas lill-kumpanija attrici s-somma ta' elf, disa' mija u sitta u hamsin

Euro u sbatax-il centezmu (€1,956.17), bl-imghaxijiet legali dekorribbli mis-sebgha

(7) ta' Mejju tas-sena elfejn u tmintax (2018) sal-jum tal-pagament effettiv.

Bl-ispejjez, inkuzi dawk ta' l-ittra ufficcjali bin-numru 1205/2018, kontra l-konvenut,

li huwa minn issa ngunt in subizzjoni.

Ra li l-konvenut, debitament notifikat, ma pprezentax risposta u lanqas deher

Ra l-Kapitolu li gie pprezentat mis-socjeta' attrici fis-seduta ta' l-10 ta' Dicembru

Ikkunsidra l-fatt illi l-konvenut naqas li jidher sabiex jirrispondi ghall-Kapitolu.

nota tal-mistoqsijiet tisthoqq li tkun emmnuta u ghalhekk ghandha tittiehed bhala

mistqarra.

Ha konjizzjoni tac-cirkostanzi kollha tal-kaz.

Paġna 2

Ghaldaqstant, peress illi t-talba tas-socjeta' attrici tirrizulta sodisfacentement

ippruvata, it-Tribunal jilqa' t-talba u jikkundanna lill-konvenut ihallas lis-socjeta'

attrici is-somma ta' elf, disa' mija u sitta u hamsin Euro u sbatax-il centezmu

(€1,956.17) bl-imghaxijiet legali kif mitluba sad-data tal-hlas effettiv.

L-ispejjez u drittijiet kif mitluba, ikunu a karigu tal-konvenut.

Paġna 3


Qorti tal-Appell Kriminali

Illum 12 ta' Dicembru 2018.

identità Maltija bin-numru 362782M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta)

bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali:

Talli f'dawn il-Gzejjer fit-22 ta' Ottubru 2004 u matul l-ahhar erba' gimghat ta' qabel

din id-data, b'diversi atti maghmulin fi zminijiet differenti u li jiksru l-istess

disposizzjonijiet tal-ligi, liema atti gew maghmula b'risoluzzjoni wahda:

a) Forna jew ipprokura jew offra li jforni jew li jipprokura d-droga erojina,

specifikata fl-ewwel skeda tal-Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi Kap.

101 tal-Ligijiet ta' Malta lill-persuna jew persuni jew ghall-uzu ta' persuna jew

persuni minghajr ma kellu licenzja mill-President ta' Malta, u minghajr ma

kien awtorizzat bir-regoli tal-1939 ghall-Kontroll Intern tad-Drogi Perikoluzi

(G.N. 292/1939), jew minn xi awtorita` moghtija mill-President ta' Malta, li

jforni d-droga u minghajr ma kien fil-pussess ta' awtorizzazzjoni ghall-

importazzjoni jew ghall-esportazzjoni mahrug mit-Tabib Principali tal-Gvern,

id-disposizzjonijiet tas-sitt Taqsima tal-Ordinanza msemmija, u

minghajr ma kellu licenzja jew kien xort'ohra awtorizzat li jimmanifattura jew

iforni d-droga msemmija u minghajr ma kellu licenzja li jipprokura l-istess

droga u dan bi ksur tar-regolament 4 tar-Regolamenti tal-1939 ghall-Kontroll

Intern tad-Drogi Perikoluzi (GN 292/1939), kif sussegwentement emendati u

bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi, Kap 101 tal-Ligijiet ta'

b) Kellu fil-pussess tieghu d-droga erojina specifikata fl-ewwel skeda tal-

Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi Kap. 101 tal-Ligijiet ta' Malta meta ma

fil-pussess

ta' awtorizzazzjoni ghall-importazzjoni

esportazzjoni mahrug mit-Tabib Principali

disposizzjonijiet tar-4 u s-6 Taqsima tal-Ordinanza u meta ma kienx bil-

licenzja jew xort'ohra awtorizzat li jimmanifattura jew li jforni d-droga

msemmija u meta ma kienx b'xi mod iehor bil-licenzja mill-President ta'

Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tieghu u naqas li jipprova li d-

droga msemmija giet fornuta lilu ghall-uzu tieghu skont ir-ricetta kif provdut

fir-regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-regoli tal-1939 dwar il-Kontroll

Intern tad-Drogi Perikoluzi (G.N. 292/1939), kif sussegwentement emendati u

c) Irrenda ruhu komplici skont l-Artikolu 42 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, billi

ta ordni lil haddiehor biex jaghmel delitt billi bhala persuna li mhuwiex

ufficjal tal-habs jew persuna ohra impjegata fil-habs, minghajr awtorita`

legittima dahhal jew ipprova jdahhal f'xi parti mill-konfini tal-Habs oggett

(droga) ikun li jkun, li huwa projbit skond xi regolamenti maghmula skond l-

Att dwar il-Habs u dan bi ksur tal-Artikolu 7(1), (2) tal-Kap.

260 tal-Ligijiet ta'

Il-Qorti giet mitluba sabiex barra milli tapplika l-piena skont il-ligi, tordna lill-

imputat ihallas l-ispejjez li ghandhom x'jaqsmu mal-hatra tal-esperti skont l-Artikolu

533 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali,

tas-27 ta' Gunju, 2018, fejn il-Qorti wara li rat it-Taqsimiet IV u VI, l-Artikoli 22(1)(a),

22(2)(b)(i) u (ii) tal-Kap.

101 tal-Ligijiet ta' Malta, ir-Regolamenti 4 u 9 tal-

Legislazzjoni Sussidjarja 101.02, l-Artikoli 7(1) u (2) tal-Kap.

260 tal-Ligijiet ta' Malta

u l-Artikoli 17(h), 18, 42(a) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, fuq ammissjoni, sabet lill-

imputat hati tal-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu u kkundannatu ghal piena

ta' tnax-il (12) xahar prigunerija effettiva u multa ta' elf ewro (€1,000) li, bl-

applikazzjoni tal-Artikolu 14(2) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, tista' tithallas mill-

hati b'rati mensili u konsekuttivi ta' hamsin ewro (€50), bl-ewwel pagament isir fi

zmien xahar mil-lum, b'dan illi jekk il-hati jonqos milli jhallas pagament wiehed, il-

bilanc jigi dovut minnufih u jigi konvertit fi prigunerija skont il-ligi.

Il-Qorti ma kkundannatx lill-hati ghall-hlas tal-ispejjez konnessi mar-relazzjoni tal-

espert l-Ispizjar Mario Micheal ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta'

Malta, stante illi l-istess espert kien gie nominat fl-istadju tal-inkjesta relevanti ghal

dan il-kaz u r-reati in kwistjoni sehhew qabel id-dhul fis-sehh tal-Att XIII tal-2005, li

emenda l-imsemmi artikolu billi fost ohrajn gew inkluzi wkoll l-ispejjez konnessi

mal-esperti li jkunu gew mahtura fl-istadju tal-process verbal tal-inkjesta.

Ordnat id-distruzzjoni tad-droga, esebita flimkien mar-relazzjoni tal-Ispizjar Mario

Micheal hekk kif din is-sentenza tghaddi in gudikat, u dan taht il-harsien tar-

Registratur li ghandu jirredigi proces-verbal li jiddokumenta l-procedura tad-

distruzzjoni, liema dokument ghandu jigi nserit fl-atti ta' din il-kawza mhux aktar

tard minn hmistax-il jum minn tali distruzzjoni.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat ir-rikors tal-appell ta' Christopher El Gebali, ipprezentat fir-registru ta' din il-

Qorti fl-10 ta' Lulju 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti sabiex tirriforma s-

sentenza appellata billi tikkonfermaha in kwantu l-htija misjuba u tirriformaha in

kwantu l-piena inflitta mill-Ewwel Qorti u tinfliggi piena aktar idoneja u anqas

harxa u li tirrispekkja l-kaz in ezami.

Rat illi l-aggravji tal-appellant Christopher El Gebali huma s-segwenti u cioe`:-

Illi l-aggravji huma manifestament cari fejn l-appellant kellu jinghata piena in

segwitu tal-ammissjoni bikrija tieghu ferm anqas harxa milli dik moghtija u cioe` ta'

Kif jirrizulta mill-mori tal-process, l-appellant ammetta fl-istadju bikri tal-kawza; l-

imputat mhux biss ammetta imma wkoll l-ispettur Pace Meli ivverbalizza u ddikjara

quddiem il-Magistrat illi l-imputat kien jikkwalifika biex jibbenefika mill-provvediment tal-

29 bid-dikjarazzjoni addebita!

L-Art.

29 jipprovdi ghal-tnaqqis drastiku mill-minimu tal-piena provduta fil-Ligi li

dwarha l-imputat ikun gie akkuzat dwarha.

Medicini Perikoluzi, kull min jikxef u jaghti informazzjoni lill-Pulizija b'liema

informazzjoni jissolvew kazi ohra u jittresqu terzi l-Qorti, il-Legislatur ipprovda

Dan ghaliex kieku ma kienx hekk, min kien ser ikun

imheggeg biex jikxef reati u persuni li jkunu responsabbli meta ma jgawdi xejn minn

decizjoni mhux facli bhal din?

Gara illi, nonostante illi l-ufficjal prosekutur hekk iddikjara fl-awla, dan b'mankanza

jew ommissjoni, naqas jew nesa illi jipproduci tali dokument imsemmi u cioe` illi l-

imputat kien jibbenefika mill-Art.

Isegwi illi ommissjoni da parti mill-ispettur,

ghandha timmina lill-imputat?

X'tort kellu l-imputat jekk l-eks Spettur Ciappara

naqas illi jipprezenta tali dikjarazzjoni quddiem l-ewwel Qorti?

Certament, ir-

risposta hija illi l-appellant ma kellu ebda tort.

L-appellant kieku sehh dak iddikjarat mill-ufficjal prosekutur kien jibbenefika minn

tnaqqis ta' grad jew tnejn fil-piena kif ukoll il-multa inflitta (vide Rep. ta' Malta vs

Anna Galea Farrugia, citata wkoll fis-sentenza appellata).

Isegwi illi a fol 5 tas-sentenza appellata, l-Ewwel Onorabbli Qorti tistqarr illi ma

rrizultax illi l-pulizija effettivament ressqet lil xi hadd il-Qorti anke jekk l-appellant

ghenha kif iddikjara l-istess eks Ass.

Kummissarju Pace Meli.

Issa, wiehed irid iqis is-segwenti fatti: jekk il-Pulizija ghal xi raguni jew ohra, tiskarta

milli tiehu passi kontra persuna indikata minn imputat, kif qatt jista' dan l-imputat

ibati konsegwenza b'tali ommissjoni jew uzu tal-unfettered discretion li tgawdi l-

Pulizija illi tiddeciedi hija stess min jitressaq jew le quddiem il-Qorti?!

Appell Rep. vs Serag Ben Bianco Appelli Superjuri, irid ikun determinat illi l-

informazzjoni moghtija minn imputat trid tkun iddikjarata bhala effettiva sabiex

tinqabad terza/i persuna/i; issa jsegwi illi gjaladarba l-eks Ass.

ddikjara illi l-appellant jibbenefika mill-art.

29, IZDA, b'ommissjoni u zvista jew

minhabba xoghol aktar importanti li kellu ferm izjed gravi minn nofs gramma

eroina, dan ma jfissirx illi l-appellant ibati l-konsegwenzi meta m'ghandu ebda tort

tac-cirkostanzi fil-kaz;

L-appellant ma kienx recediv meta sehh il-kaz appellat.

Izda, filwaqt illi l-Ewwel

Qorti anke jekk il-kawza (mhux tort tal-Qorti kif preseduta fis-sentenza) damet

erbatax-il sena biex giet deciza, filwaqt illi rreferiet ghal aggornament tal-fedina

penali tal-istess esponent, naqset illi tosserva illi l-appellant ma kienx assistit minn

avukat jew ikkonsulta avukat fl-istadju tal-interrogazzjoni qabel inhargu l-akkuzi

Dan kontra diversi decizjonijiet mittiehda u addottati tassattivament mill-

Qrati nostrani wara decizjonijiet fil-ECHR;

Illi anke l-Ufficjal tal-Probation xehdet illi l-appellant kien irnexxielu jsegwi

programm b'success ta' riabilitazzjoni mill-vizzju tat-tehid tad-droga, (vide fol.

sentenza appellata), u anke permezz ta' tali dikjarazzjoni, l-appellant flimkien mal-

fatturi l-ohra kif rizultanti mill-process imsemmija qabel, kellu certament jibbenefika

minn piena ferm anqas harxa milli dik fil-fatt inflitta.

Rat il-fedina penali tal-appellant esebita fl-atti u minn esami tal-istess jirrizulta li l-

appellant ghandu tnax-il conviction registrat fuqha li lkoll gew registrati li sehhew

mis-ena 2005 sas-sena 2107 u ghalhekk minkejja kif stqarr l-appellant stess dan il-kaz

ilu ghaddej erbatax-il sena huwa baqa' ghaddej fit-triq ta' kriminalita.

Ir-reati li

taghhom instab hati huma ta' bixra differenti fosthom dawk konnssi ma pusess ta'

droga, frodi, falsifikazzjoni, serq, ricettazzjoni, garr ta' arma tan-nar, pusess ta'

munizjon u arma tan-nar, ingurji u ohrajn fejn inghata kundanni ta' multi, ammendi

quddiem di il-qorti b'akkuzi ohra wkoll ta' natura serja.

Semghet lill-partijeti jittrattaw l-appell u cioe id-difiza isostni li minkejja li rregistrat

ammissjoni fi stadju bikri tal-proceduri, minkejja li ghenet lill-prosekuzjoni

f'investigazzjonijiet fil-konfront ta' terzi persuni, minkejja li l-kaz jirrisali ghar-reat li

sehh erbatax-il sena ilu, xorta inghata sentenza ta' prigunerija effettiva.

Generali sotna fit-trattazzjoni tieghu li l-appellant ingahta piena lejn il-minimu

taghha u l-fedina penali tieghu ma tawgurax tajjeb fir-rigward tat-tghalim li ha minn

sentenzi ohrajn li inghataw fil-konfront tieghu u ghalhekk sostna li s-sentenza tal-

ewwel Qorti ghandha tigi kkonfermata.

Ikkunsidrat,

Ili dan hu appell limitatament fuq kwisjtoni ta' piena fejn l-appellant qed issostni li l-

Illi huwa minnhu li fil-ġurisprudenza nostrana speċjalement dik reċenti, ġie stabbilit

li huwa indesiderabbli li l-Qorti Superjuri tiddisturba d-diskrezzjoni tal-Ewwel

Qorti, madanakollu tali diskrezzjoni trid tkun fundata fuq dispożizzjonijiet tal-liġi

speċifiċi li jipprovdu l-bażi legali għad-diskrezzjoni applikata mill-Ewwel Qorti.

Infatti Fis-sentenza tal-każ Il-Pulizija vs. Spiru Muscat3 din il-Qorti diversamebt

preseduta sostniet is-segwenti:

"Issa fit-termini tal-Ġurisprudenza ormai kostanti tal-Qrati tagħna, meta jkun hemm

ammissjoni huwa xi ftit jew wisq odjuż appell minn piena sakemm din tkun tirrientra fil-

limiti li tiprefiġġi l-liġi.

Dan huwa hekk peress illi min jammetti jkun qiegħed jassumi ir-

responsabbilita' tad-deċiżjoni li jkun ħa u jirrimetti ruħu għall kull deċiżjoni dwar piena li l-

Qorti tkun tista' tasal għaliha......M'huwiex normali pero li tiġi disturbata d-diskrezzjoni ta'

l-Ewwel Qorti jekk l-piena nflitta tkun tidħol fil-parametri tal-Liġi u ma jkun hemm xejn

x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun ingħatat"

Din il-forma mentis tal-Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali hija ukoll riflessa

f'sentenzi oħra ta' l-istess Qorti fosthom Il-Pulizija vs. Massimiliano Tucci 4, Il-

Din il-ġurisprudenza ormai ben kristallizzata u aċċettata in linea ta'

prinċipju fil-ġurisprudenza tagħna, tgħallimna illi l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell

għandha tbiddel u tvarja l-piena inflitta minn l-Ewwel Onorabbli Qorti, fil-każijiet

fejn dik il-piena ma tkunx pjenament imsejsa fuq dispożizzjonijiet tal-liġi.

Dan il-

prinċipju kien ġie ukoll kristallizzat fis-sentenza fil-każ il-Pulizija vs. Joseph

Ungaro, fejn il-Qorti qalet li:

"Il-Qorti tal-Appell rarament tbiddel il-piena li tkun imponiet l-ewwel Qorti.

Dan taghmlu

biss meta jkun manifestament evidenti li dik il-Qorti tkun imponiet xi piena mhux

kontemplata mill-ligi ghar-reat in ezami, jew tkun xi piena harxa wisq jew sproporzjonata

ghal dak li jkun ghamel il-hati, jew tkun xi piena mhux fil-parametri tal-ligi."

3 l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell presjeduta mill-Onorevoli Imħallef Dr. David Kabar fil-15 ta' Frar 2012 (255/2011)

4 Qorti ta' l-Appell Kriminali (Inferjuri) preseduta mill-Imħallef Joseph Bartolo Gata Sammut Spiteri fit-13 ta' Novembru 2003.

5 Qorti ta' l-Appell Kriminali, presjeduta mill- Imhallef Joseph Bartolo Gata Sammut Spiteri fl-14 ta' Ottubru 2003 (155/2003).

6 Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Superjuri) mogħtija fl-24 t'April 2003 (numru 10/1994).

7 Mogħtija mill-Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali presjeduta mill-Imħallef Patrick ‘Apap Bologna fis-26 ta' Jannar 2001

Kif qal Lord Chief Justice Cutajar Gauci fil-kawza R vs Galea Salomone (1969) (in konnessjoni

ewwel Qorti, x'aktarx – kif jidher li qed jigri ta' spiss – bl-isperanza li l-ammissjoni

bikrija tieghu twassal ghal sentenza leggera, iddecieda li jammetti minghajr ebda

rizerva, anzi gie dikjarat li sahansitra ma kellux bzonn zmien biex jahsibha (fol.

6 ta'

l-atti datati 4 ta' Frar, 2008).

Imputat, jew akkuzat, specjalment meta jkun assistit,

m'ghandux l-ewwel jammetti bl-addocc imbaghad, meta s-sentenza ma tkunx skond

l-aspettattiva tieghu, jissolleva fl-appell prattikament l-istess kwistjonijiet li jkunu

Dan qed jinghad ghaliex ir-ragunijiet ghaliex

l-apellant jistqarr li din il-Qorti ghandha tirrevedi l-piena nflitta huma l-istess

ragunijiet li gew sollevati mill-ewwel Qorti fis-sentenza taghha.

Jirrizulta li l-appellant ibbaza l-appell tieghu fuq tlett aggravji u cioe' is-segwenti:-

L-ammissjoni bikrija tal-appellant u dan nhar l-4 ta Frar 2008 (fol.

6 tal -atti).

L-artikolu 29 tal-Kap 101 u dan ghaliex skond kif dikjarat mill-allura Spettur

tal-pulizija Norbert Pace Meli ghandu jibbenifika minnha.

Il-fatt li r-reat gie kommess f'Ottubru 2004, u cioe' erbatax-il sena ilu.

Il-fatt li mhux recidiv.

L-ammissjoni bikrija tal-appellant

Illi huwa minnu li l-appellant tressaq il-Qorti fl-4 ta Ottubru, 2006 akkuzat b'reat ta'

traffikar u pusess tad-droga eroina li sehhet fit-22 ta' Ottubru, 2004 u fil-gimghat u

xhur ta' qabel din id-data.

Illi huwa minnu minn esami ta' dawn l-atti li l-ewwel

seduta li inzammet kienet nhar l-4 ta' Frar 2004 fejn irregistra ammissjoni ghall-

akkuzi kollha kif addebitati fil-konfront tieghu.

gietx deciza u l-Qorti baqghet tisma' l-provi imresqa mill-prosekuzjzoni u mid-difiza

u fl-atti hemm verbal registrat fid-29 ta' Marzu, 2010 fejn il-kawza giet differita ghat-

trattazzjoni pero' din ma saret qatt u fl-atti hemm verbal registrat fit-12 ta' Dicembru

94) fejn jidher li l-appellant mar ikellem l-avukat tieghu dwar il-kawza

lejliet biss.

Is-sentenza inghatat a bazi tal-ammissjoni tal-appellant regsitrat fl-atti

Fl-atti ma jidhirx li l-ewwel Qorti tablet ghal xi fedina penali

Illi normalment meta akkuzat jammetti l-akkuzi dedotti kontrih fi stadju bikri tal-

proceduri, il-Qorti tiehu dan il-fatt in konsiderazzjoni ghal dik li hi mitigazzjoni fil-

Jigi rilevat, izda, li din mhiex xi haga awtomatika fis-sens li mitigazzjoni fil-

piena ghandha bilfors tinghata kull darba li hemm ammissjoni.

mitigazzjoni, jew kemm din ghandha tkun jekk il-Qorti tiddeciedi li timmitiga l-

piena, din tibqa' dejjem fid-diskrezzjoni tal-Qorti wara li hi tikkonsidra dak kollu li

jidhrilha li hu rilevanti u l-fattispecie ta' kull kaz quddiemha.

Ikkunsidrat il-fatt li r-reat ta' traffikar tad-droga Eroina, bil-mod kif kien sar mill-hati

u cioe' li mar jixtri d-droga biex jghatiha lil terza persuna u cioe' Marouska biex din

imbaghad tohodha lil prigunier li hemm il-habs.

Jigifieri mhux talli hu stess ittraffika

d-droga izda gieghel lil haddiehor jittrafika wkoll.

Il-kaz partikolari huwa reat ferm

serju w gravi.

Il-hati hawnhekk ma kienx xi vittma tad-droga li jasal biex biegh xi

ammonti relativament zghar biex jissodisfa l-vizzju tieghu izda ra kif ghamel biex

ittenta jittrafika d-droga gewwa il-habs, li addirittura ghandu ikun post ta'

rihbilitazzjoni u mhux post fejn tigi provduta d-droga.

L-attivita' tal-hati hija wahda ta' traffikar pur bi skop uniku u intenzjoni b'non-

kuranza assoluta ghall-konsegwenzi dizastruzi, kultant anke fatali, li l-abbuz tad-

droga iggib fis-socjeta'.

Jidher pero' li ghalkemm din il-Qorti m'hix tal-fehma li minhabba tali ammissjoni

registrata snin ilu hija ghandha tnaqqas mill-piena inflitta.

l-ewwel Qorti hadet in konsiderazzjoni il-fatt li l-appellant irregistra amissjoni

quddiemha u dan ghaliex stqarret "Ai fini ta piena, il-Qorti qed tiehu in

konsiderazjoi min naha wahda l-ammissjoni bikrija tal-imputat f'dawn il-proceduri.

L-applikazzjoni tal-artikolu 29 tal-Kap 101.

Hawnhekk ukoll l-appellant jistqarr li dinil-Qorti ghandha tapplika l-provdiment 29

tal-Kap 101 u dan ghaliex kif stqarr l-allura spettur Norbert Pace Meli l-akkuzat ghen

fl-investigazzjoni billi stqarr fiz-zewg stqarrijiet li rrilaxxja l-provenjenza tad-droga.

Pero' jirrizulta mix-xhieda ta' dan l-istess spettur moghtija nhar id-19 ta' Mejju 2008

21) pero' imkien hemm imnizzel li effetivament l-appellant ghandu jibbenefika

mill-artikolu 29 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

L-artikolu 29 tal-Kap 101 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi s-segwenti:

"Meta dwar persuna misjuba ħatja ta' reat kontra din l-Ordinanza, il-prosekuzzjoni

tiddikjara fil-proċess li dik il-persunatkun għenet lill-Pulizija biex taqbad lill-persuna jew lill-

persuni lijkunu pprovdewlha l-mediċina, jew il-persuna misjuba ħatja kifintqal qabel

tipprova għas-sodisfazzjon tal-qorti li tkun hekkgħenet lill-Pulizija, il-piena titnaqqas, dwar

priġunerija, bi gradwieħed jew tnejn, u dwar piena pekunjarja, b'terz jew b'nofs"

Kif tajjeb osservat l-ewwel Qorti pero' li biex akkuzat jjibbenifika minn tali

riduzzjoni mhux bizzejjed li dak li jkun jkun semma il-persuna minghand min ikun

xtara id-droga izda irid jirrizulta li b'dik l-informazzjoni l-akkuzat ikun ghen lill-

pulizija sbaiex taqbad lil dik il-persuna.

Sabiex l-artikolu 29 ikollu effett u jista' jigi

applikat hemm bzonn li:-

Li l-akkuzat jew indagat ikun semma min ghandu min xtara id-droga u jghati

id-dettalji dwar il-provvista.

Li a bazi ta din l-informazzjoni l-pulzija tkun tista' tinvestiga l-pesuna

Li tali pesuna tkun giet imresqa l-Qorti u akkzuat bir-reat li gie skopert bl-

ghajnuna tal-persuna li svelha.

Issa fil-kaz in desamina jirrizulta li fl-istqarrijiet li irrilaxja vera l-appellant sema xi

ismijiet pero' ma jirrizultax li sar xejn aktar f'dan ir-rigward lanqas meta l-Ispettur 10

Norbert Pace Meli xehed ma kkonferma li bl-ghajnuna tal-appellant inqabad xi

persuna ohra midhla fil-prokurar tad-drogi.

Hawnhekk il-Qorti tabrbaccja is-sentenzi kwotati mill-ewwel Qorti f'dan ir-rigward

Repubblika ta Malta vs John Borg Alamango u taqbel mar-ragunament taghha li l-

appellant ma kelux ghalfejn jibbenefika mill-artikolu 29 tal-Kap 101 tal-Ligijiet ta'

Din il-Qorti ma tara ebda raguni ghaliex ghandha tiddisturba d-diskrezzjoni fdata

esklussivament f'idejn l-ewwel Qorti li wara kollox mxiet b'reqqa u precizjoni qabel

ma erogat b'responsabilita' il-piena mertu tal-appell odjern;

Il-fatt li r-reat gie kommess f'Ottubru 2004, u cioe' erbatax-il sena ilu

Illi l-ewwel Qorti ukoll ikkunsidrat dan l-aggravju fis-sentenza taghha u sostniet li

"huwa minnu li li l-kaz jirrisali ghas-sena 2004 u ghalkemm il-proekuzzjoni intavolat ic-

citazzjoi odjerna fir-registru ta din il-Qorti f'ottubru 2006 u l-kawza bdiet tinstema fi Frar

2008, biss id dewmien f'dawn il-proceduri kien dovut fil-maggor parti tiehu ghall-imputat

odjern kif jirrizult aampjament mill-atti processwali."

Illi mill-atti jidher li l-prosekuzzjoni kient ghalqet il-provi taghha fil-11 ta' Mejju,

2009 (fol 43) u ghalhekk id-difiza damet disgha snin biex tressaq il-provi taghha jew

addirittura biex tittratta il-kaz li baqghet ma ttratatx quddiem l-ewwel Qorti.

L-

ewwel Qorti akkordat tletin differiment ghal-provi tad-difiza.

Dan il-fattur ghandu

ikun fattur li semmai izid il-piena tal-appellant ghaliex bla dubbju ta' xejn ghen biex

jahli il-hin prezzjuz tal-Qorti.

M'huwiex accetabli li persuna titressaq il-Qorti titlob

differiment wiehed wara l-iehor biex tressaq il- provi, ma tmurx tfittex l-ghajnuna

tal-avukat taghha u wara tghid li il-kaz dam wisq qisu kien xi tort ta' delungar ta l-

8 Deciza mill-qorti Kriminali nhar it-l-10 ta PAril 2014

9 Deciza mill-qorti tal-Appellil Kriminali nhar it-2 ta Awwissu 1999

9 Deciza mill-qorti Kriminali nhar it-3 ta frar 2005

ewwel Qorti li f'dan il-kaz mhemmx dubbju li imxiet b'reqqa u professjonalita' tul l-

proceduri kollha.

Anzi din il-Qorti tazzarda tghid li l-ewwel Qorti kienet wisq

pacenzjuza mal-appellant bl-isperanza li jaqbad it-triq it-tajba molto piú meta tqis

43) li jahdmu mal-agenziji tar-riabilitazzjoni ta' kontra d-droga.

Din il-Qorti f'dan ir-rigward taghmel refernza ghal dak li intqal minn din il-Qorti fis-

sede inferjuri taghha fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija v. Nikola Mula Cortis et11 fejn

intqal i-egwenti:-

"Illi fil-fehma ta' din il-Qorti t-trapass taz-zmien jista' jagevola lill-persuna akkuzata ghall-

fini ta' piena meta huwa juri li tul dak iz-zmien hu jkun zamm lura mill-ksur serju tal-

ligijiet u wera certu impenn biex jirriforma.

Il-bqija tkun ingustizzja li xi hadd jibbenefika

minn tul ta' zmien zejjed fil-process specjalment jekk dak it-tul ikun in toto jew in parti

kagunat jew provokat minnu stess - kif gara f'dan il-kaz - u dana a skapitu ta' dawk l-

akkuzati li l-process taghhom jinqata' aktar malajr ghal raguni jew ghal ohra."

Ghalhekk il-fat li l-kaz ilu li sehh mhux raguni ghaliex din il-Qorti ghandha tnaqqas

il-piena inflitta.

Il-fatt li mhux recidiv

Illi huwa minnu li meta l-appellant tressaq il-Qorti dan kellu kondotta nadifa bl-

ebda' tebgha jew kontravenzjoni registrata fuqha (fol.

5) pero' zgur li dan l-istatment

ma jistax jinghad f'dan l-istadju kif gie rilevat aktar il fuq.

Illum il-fedina penali tal-

appellant qisha bibbja b'divesi reati kkuluriti.

Donnu kemm dam il-Qorti l-appellant

fuq din il-kawza zied id-doza teighu sabiex jibqa' fit-triq ta' kriminalita' u dan

Ghalhekk it-trauma li kellha

thalli fuqu procedura bhal din zgur li ma ghamlitx hekk.

L-ewwel Qorti ma sabitx lill-appellant hati talli hu recidiv pero' dan l-argument li

ma kienx recidiv fil-mument meta huwa tressaq il-Qorti kien iregi li kieku l-

appellant baqa' minghajr reati jew kontravenzjonijeit registrati fuq il-kondotta

11 moghtija fit-2 ta' Ottubru 2002

tieghu u mhux donnu illawreja fil-kriminalita'.

Din il-Qorti taf u tapprezza li f'dan il-

kaz mhux recidiv pero' ma tistax tinjora l-antecedenti tieghu illum meta hija qed tigi

mitluba tirriforma is-entena moghtija mill-ewwel Qorti.

Din il-Qorti qiset ukoll dak li stqarret il-Probation officer Joanna Mula Cortis meta

xehdet f dawn l-atti u pprezentat ir-rapport taghha nhar id-29 ta' Marzu 2010 (fol.

48) meta qalet li l-appellant kien qed jirregistra progress tant li t-testijiet li kienu qed

isiru fuq l-awrina tieghu taw rizulata negattiv ghal-presenza ta' droga.

nonostatne minkejja li nghata l-ghajnuna kollha biex jindirizza l-problema ta' droga

li huwa kellu, jidher li fis-sena 2013 l-appellant kien instb hati ta' pusses ta' droga

Eroina u darba ohra fis-sena 2015 u darba ohra fis-sena 2017.

Ghalhekk mhemmx

dubju li l-appellant ma iridx jghin ruhu.

il-Qorti qieghda tichad

l-appell tal-appellant,

tikkonfema s-sentenza moghtija mill-ewwel Qorti in toto kemm fir-rigward ta' htija

kif ukoll fir-rigward tal-piena inflitta.