Kopja Informali ta' Sentenza

IMHALLEF JACQUELINE PADOVANI GRIMA Seduta tat-12 ta' Novembru, 2014

Karta tal-ldentita' Numru 438780M u 177607M rispettivament)

( 1 ) Ministru tal-Finanzi;

(2) Direttur-Generali (Taxxi Interni)

Il-Qorti ,

hekk:

Rat ir-rikors guramentat tar-rikorrenti Emanuel sive Noel u Graziella, konjugi Giannakellis (bil-

Karta tal-ldentita' Numru GIANNAKELLIS u GIANNAKELLIS rispettivament) tas-19 ta'Gunju 2013 li jaqra

Illi permezz ta' kuntratt pubbliku datat 10 t'Ottubru, 2006 in atti Nutar Dottor Robert

John Camilleri l-esponenti kienu xtraw u akkwistaw minghand certu Mark Giannakellis (li

mieghu l-esponenti m'ghandhom ebda rabta jew parentela ghajr illi ghandhom l-

istess kunjom) il-proprjeta' immobbli konsistenti fid- duplex maisonette bla numru

ufficjali u bl-isem 'Taito' (gia' bl-isem 'Mark') inkluz l-arja libera taghha u l-garaxx

sottostanti bla numru ufficjali fi Triq is-Sajjieda f'Tal-Gherbulin, Santa Venera soggetta

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

ghal cens annwu u temporanju ta' zewg centezmi u hames millezmi fil-valuta

precedenti ghall-perjodu rimanenti (dak iz-zmien) ta' sbatax-il sena.

Illi l-esponenti kienu xtraw u akkwistaw din il-proprejta' immobbli versu l-prezz ta'

mija u erbat elef, tmien mija u wiehed u ghoxrin Ewro u tmenin centezmu (EUR

Illi l-intimat Kummissarju tat-Taxxi Interni kien ghamel assessment u ddecieda illi l-

esponenti kienu obbligati li jhallsu boll u boll addizzjonali fis-somom ta' €1,164.69 u

€1,164.69 rispettivament ghal total ta' €2,329.38 (Kont Numru IV119325 - IR(S)

3634/07) kif ukoll illi l-imsemmi venditur Mark Giannakellis kellu jhallas taxxa

addizzjonali ta'€ €1,164.69 (Kont Numru IV119324- IR(S) 3635/07).

Illi ghal din id-decizjoni giet intavolata oggezzjoni izda b'decizjoni moghtija mill-

Kummissarju tat-Taxxi Interni fit-28 ta' Lulju, 2011 tali oggezzjoni giet michuda u gie

konfermat l-assessment maghmul u gie determinat illi l-esponenti ghandhom ihallsu

boll u boll addizzjonali fis-somom ta'€ €1,164.69 u €1,164.69 rispettivament ghal

total ta'€ €2,329.38 (Kont Numru IV119325 - IR(S) 3634/07).

Illi b'decizjoni ohra moghtija mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni f1-4 t'Awissu, 2011

giet michuda wkoll l-oggezzjoni maghmula mill-venditur Mark Giannakellis u giet

konfermat l-assessment maghmul u determinat li l-imsemmi Mark Giannakellis ghandu

jhallas taxxa addizzjonali ta' €1,164.69 (Kont Numru IV119324 - IR(S) 3635/07).

Illi l-esponenti mhux biss gew mitluba biex ihallsu l-boll u boll addizzjonali nflitt

fuqhom bhala xerrejja fis-somom ta'€ €1,164.69 u € €1,164.69 rispettivament ghal

total ta'€ €2,329.38 (u dan skond Kont Numru IV119325 - IR(S) 3634/07) izda gew

ordnati li jhallsu wkoll it-taxxa addizzjonali ta' €1,164.69 inflitta fuq Mark Giannakellis

Illi l-esponenti jhossu illi din l-impozizzjoni assolutament mhijiex gusta u/jew

Illi qabel xejn ghandhom jigu rilevati zewg kjarfiki fattwali - (i) illi l-venditur Mark

Giannakellis ma jigi assolutament xejn mill-esponenti u m'ghandu ebda konnessjoni

maghhom, izda nzerta biss illi l-venditur u x-xerrejja (l-esponenti) ghandhom l-istess

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

kunjomu; u (ii) jidher illi d-Direttur-Generali intimat ghazel li jipprocedi kontra l-

esponenti biex jigbor il-hlas tat-taxxa addizzjonali lilu dovuta mill-imsemmi Mark

Giannakellis peress illi issa dan huwa assenti minn Malta.

Illi dan it-tieni fatt riportat fil-paragrafu precedenti xorta wahda ma jirendix tali

impozizzjoni fuq l-esponenti bhala wahda gusta u/jew gustifikata.

Illi l-linja t'azzjoni mehuda mid-Direttur-Generali intimat hija msejsa fuq il-

provvedimenti tal-artikolu 49 tal-Kap.

364 tal-Ligijiet ta' Malta li jipprovdi kif gej:

"… il-persuna li titrasferixxi bi trasferiment inter vivos u dik li takkwista bit-

trasferiment .… ghandhom ikunu responsabbli in solidum ghall-hlas tat-taxxa dovuta

fuq dak it-trasferiment jew att ...".

Illi l-esponenti pprezentaw appell quddiem it-Tribunal ta' Revizjoni ta' Atti

Amministrattivi liema appell fl-ismijiet 'Emanuel Giannakellis et -vs- Kummissarju tat-

Taxxi Interni' (Appell Nru. 210/2011) jinsab differit ghat-22 t'Ottubru,2013.

Illi dan l-appell gie intavolat kemm mid-decizjoni moghtija mill-Kummissarju tat-

Taxxi Interni fit-28 ta' Lulju, 2011 li permezz taghha giet michuda l- oggezzjoni

maghmula mill-esponenti in rigward tal-kont mahrug lilhom u permezz ta' liema

decizjoni gie konfermat l-assessment maghmul u gie determinat illi l-esponenti

ghandhom ihallsu boll u boll addizzjonali fis- somom ta'€ €1,164.69 u € €1,164.69

rispettivament ghal total ta'€ €2,329.38 (Kont Numru IV119325 - IR(S) 3634/07), u

kif ukoll mid-decizjoni moghtija mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni fl-4 t'Awissu,

2011 li permezz taghha giet michuda wkoll l-oggezzjoni maghmula mill-venditur

Mark Giannakellis u giet konfermat l-assessment maghmul u determinat li l-imsemmi

Mark Giannakellis ghandu jhallas taxxa addizzjonali ta' €1,164.69 (Kont Numru

Illi fost l-aggravji dedotti fl-appell interpost quddiem it-Tribunal ta'Revizjoni ta' Atti

Amministrattivi kien hemm is-segwenti aggravju - "l-appellanti qeghdin jappellaw

mill-fatt illi l-intimat Kummissarju tat-Taxxi Interni qieghed jippretendi l-hlas tas-

somma ta' € €1,164.69 inflitta bhala taxxa addizzjonali fuq il-venditur Mark Giannakellis

(illi mieghu l-appellanti m'ghandhom ebda konnessjoni ghajr li ghandhom l-istess

kunjom) minghand l-appellanti u dan semplicement ghaliex l-imsemmi venditur jghix

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

barra minn Malta u possibilment mhuwiex daqstant facli biex il-hlas jingabar

l-provvediment

jawtorizza

lill-intimat

Kummissarju tat-Taxxi Interni biex jigbor hlas minghand min mhuwiex dovut huwa

leziv ghad-drittijiet fundamentali tal-bniedem u l-appellanti ghalhekk jistiednu lil dan

l-Onorabbli Bord sabiex ma japplikax tali provvediment fil-konfront taghhom u jekk

ikun il-kaz disposti li anke jitolbu riferenza kostituzzjonali fuq dan il-punt.

sew illi xi hadd jigi mgieghel li jhallas it-taxxa ta' haddiehor semplicement ghaliex il-

Kummissarju ghandu xi ftit tad-diffikulta' biex jigbor it-taxxa hu minghand dak il-

haddiehor u zgur li l-intimat ghandhom bosta izjed mezzi x'jista' jattwa biex jassigura

kull hlas lilu dovut minghajr ma jirrikorri ghal dil-mizura li fl-ahhar mill-ahhar ma

tikkostitwixxi xejn ghajr serq ta' flus tac-cittadin illi jigi kostrett li jhallas id-dejn u t-

taxxa ta' haddiehor, xi haga verament inawdita u li tmur kontra kull principju ta'

drittijiet tal-bniedem imhaddna f'socjetajiet verament demokratici ".

Illi dan il-punt gie trattat u dibattut quddiem it-Tribunal izda t-Tribunal korrettement,

ghandu jinghad - esprima ruhu fis-sens illi huwa ghandu jdejh marbuta bil-ligi kif

inhi llum u ma jista' jaghmel xejn ghajr li japplika l-ligi kif inhi llum u kien ghalhekk

illi l-esponenti ghamlu talba (liema talba giet immedjatament akkolta) sabiex it-

Tribunal ma jkomplix jisma' l-appell fil- mertu qabel ma huma jkollhom l-

opportunita' illi jattakkaw dan il-provvediment partikolari tal-ligi permezz ta' rikors

kostituzzjonali, kif effettivament qieghed isir.

Illi ghaldaqstant l-intimati ma jistghux u m'ghandhom iqajmu s-solita difiza illi tant

thobb tigi invokata fi proceduri kostituzzjonali tan-nuqqas t'ezawriment tar-rimedji

ordinarji.

Illi fil-fehma tal-esponenti huwa bil-wisq car u manifest illi d-dispozizzjoni fuq citata

mill-artikolu 49(1) tal-Kap.

364 tal-Ligijiet ta' Malta hija leziva ghad-drittijiet

fundamentali tal-bniedem 'ghaliex permezz ta' din id-dispozizzjoni tal-ligi persuna

tista' tigi mgieghla biex thallas taxxa li effettivament mhijiex dovuta minnha izda minn

Dan imur kontra kull principju ta' dritt f'socjeta' li tippretendi li hija

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi b'mod partikolari din id-dispozizzjoni tal-ligi hija in vjolazzjoni tal-artikolu 37 tal-

Kostituzzjoni ta'Malta u tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni

ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (Kap.319

tal-Ligijiet ta'Malta).Dan ghaliex filwaqt li bl-ebda mod mhu qed jigi attakkat jew

mess in dubju d-dritt li ghandu l-Istat li jezigi u jezatta dawk it-taxxi li jidhirlu xierqa

pero certament li dan ma jfissirx illi l-Istat ghandu d-dritt li jcahhad lic-cittadin mill-

possiedimenti tieghu billi johodlu l-flus tieghu sabiex bihom tithallas taxxa li tkun

dovuta mhux minnu izda minn terza persuna !!

Illi ghalhekk l-esponenti kienu kostretti li jipprezentaw dan ir-rikors kostituzzjonali

halli anke fuq punt ta' principju jiddefendu d-drittijiet fundamentali taghhom.

Ghaldaqstant, in vista tal-premess u ghar-ragunijiet kollha suesposti, ir-rikorrenti jitolbu

umilment lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha taghtih dawk ir-rimedji li jidhrilha xierqa

sabiex tizgura t-twettiq favur tieghu tad-drittijiet fundamentali kontemplati fl-Artikoli 37 tal-

Kostituzzjoni ta' Malta u tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni ghall-

Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (Kap. 319 tal-Ligijiet ta'

Malta) billi, fost affarijiet ohra:

(i) prevja kwalsijasi dikjarazzjoni ohra talvolta mehtiega u necessarja, tiddikjara illi l-

provvedimenti tal-artikolu 49(1) tal-Kap.364 tal-Ligijiet ta' Malta illi"… il- persuna li

titrasferixxi bi trasferiment inter vivos u dik li takkwista bit- trasferiment .… ghandhom ikunu

responsabbli in solidum ghall-hlas tat-taxxa dovuta fuq dak it-trasferiment jew att … "

jivvjolaw id-drittijiet fundamentali kontemplati fl-Artikoli 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-

Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-

Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (Kap. 319 tal-Ligijiet ta' Malta);

(ii) konsegwentement tiddikjara illi l-esponenti m'ghandhomx jigu, mgieghla jhallsu t-taxxa

addizzjonali fis-somma ta' € €1,164.69 inflitta fuq certu Mark Giannakellis li bieghilhom il-

proprejta' immobbli fuq imsemmija, liema taxxa addizzjonali giet inflitta mill-intimat

Direttur-Generali (Taxxi Interni) fuq l-imsemmi Mark Giannakellis permezz tal-Kont Numru

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

(iii) tillibera lill-esponenti kompletament minn kwalsijasi obbligu li llum huwa mpost fuqhom

bil-provvedimenti tal-anikolu 49(1) tal-Kap.

364 tal-Ligijiet ta' Malta biex ihallsu t-taxxa

addizzjonali li giet inflitta mhux fuqhom izda fuq haddiehor u cioe' fuq l-imsemmi Mark

Giannakellis permezz tal-Kont Numru IV985220 - IR(S) 3635/07; u

(iv) taghti kull rimedji ohra li jidhrilha li jkun xieraq u opportun sabiex jigu salvagwardjati

d-drittijiet kostituzzjonali tal- istess rikorrenti.

Bl-ispejjez kollha kontra l-intimati."

Rat li l-intimati gew notifikat bir-rikors, d-digiet u bl-avviz tas-smiegh skond il-ligi;

Rat ir-risposta tal-Ministeru tal-Finanzi u tad-Direttur Generali (Taxxi Interni) tad-9 ta' Lulju

11 et seq) li taqra hekk:

Illi in linea preliminari, l-esponenti jirrilevaw li r-rikorrenti ma ezawrewx ir-rimedji

ordinarji ai termini tal-Artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni u 4(2) tal-Kap.

319 tal-Ligijiet

ta'Malta, u dan stante illi l-proceduri ntavolati quddiem it-Tribunal ta' Revizjoni

Amministrattiva ai termini tal-Artikolu 58 tal-Kap.354 tal-Ligijiet ta' Malta (Rikors

Nru 210/2011 VG fl-ismijiet Emanuel sive Noel u Graziella konjugi Giannakellis vs.

Kummissarju tat-Taxxi lnterni) ghadhom pendenti quddiem l-imsemmi Tribunal u l-

fatt li l-imsemmija proceduri gew differiti ghall-informazzjoni ulterjuri dwar dawn il-

proceduri bl-ebda mod ma jfisser li din l-eccezzjoni ma tistax tinghata u li din l-

Onorobbli Qorti hija necessorjament prekluza mill-fakolta li tirrifjuta li tezercita s-

setghat taghha skont il-proviso tal-Artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-

proviso ta' l-Artikou 4(2) tal-Kap 319 kif qed jallegaw ir-rikorrenti fir-rikors

Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghas-suepost, l-allegazzjonijiet u t-

talbiet tar-rikorrenti kif dedotti fir-rikors in risposta huma lkoll infondati fil-fatt u fid-

dritt stante li mhux minnu li gew u/jew qed jigu lezi d-drittijiet fundamentali taghhom

kif protetti mill-Kostituzzjoni u l-Kap 319 tal-Ligijiet ta' Malta ghar-ragunijiet

segwenti li qeghdin hawn jigu elenkati minghajr pregudizzju ghal xulxin:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi l-lanjanza tar-rikorrenti marbuta mad-dritt tal-proprjeta kif imhares mill-Artikolu

1 tal-Ewwel protokoll tal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u

tal-Libertajiet Fundamentali u mill-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta m'hijiex

wahda gustifikata u dan specjalment in vista tal-fatt li ir-rikorrenti fl-ebda mument

ma gew spussessati mill-gid taghhom, la bl-applikazzjoni tal-Kap 364 tal-Ligijiet ta'

Malta u lanqas bl-ghoti ta' xi sentenza tal-Qorti;

Illi inoltre u minghajr pregudizzju ghall-premess, dato mo non concesso u biss ghall-

grazzja tal-argument, anke li kieku stess wiehed jassumi li r-rikorrent garrab tehid ta'

pussess ta' hwejgu, li mhux il-kaz, il-hlas ta' taxxi huwa specifikament eskluz mill-

iskop tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni ghall-protezzjoni tad-

Drittijiet

tal-Libertajiet Fundamentali u

Kostituzzjoni ta' Malta;

Illi l-Artikolu 37 (2) (a) tal-Kostituzzjoni ta' Malta specifikament jipprovdi li:

(2)"Ebda haga f'dan l-artikolu ma ghandha tiftiehem li tolqot l-

eghmil jew hdim ta' xi ligi safejn tipprovdi ghat-tehid ta' pussess jew

akkwist ta' proprjeta' -

(a) Bi hlas ta' xi taxxa, rata jew drittijiet;"

Illi mill-banda l-ohra, il-proviso tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni

Ewropeja jipprovdi ukoll li:

"lzda d-dispozizzjonijiet ta' qabel ma ghandhom b'ebda mod inaqqsu

d-dritt ta' Stat li jwettaq dawk il-ligijiet li jidhrulu xierqa biex

jikkontrolla l-uzu ta' proprjeta' skond l-interess generali jew biex

jizgura l-hlas ta' taxxi jew kontribuzzjonijiet ohra jew pieni."

mizjud)

Illi ghalhekk huwa manifest li f'kull kaz, la l-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-

Konvenzjoni

ghall-Protezzjoni

tad-Drittijiet

tal-Libertajiet

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Fundamentali u lanqas l-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta ma jistghu jigu

invokati mir-rikorrenti fic-cirkostanzi odjerni;

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, l-esponenti jirrilevaw li l-obbligazzjoni

mposta fuq ir-rikorrenti sabiex ihallsu l-ammont dovut kemm minnhom bhala

kompraturi u kemm minn Mark Giannakellis bhala venditur hija gustifikata u ma hemm

xejn leziv ghad-dritt tar-rikorrenti ghad-tgawdija tal-proprjeta taghhom fl-Artikolu

49(1) tal-Kap 364:

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet fuq esposti, l-esponenti jitolbu bir-rispett li din l- Onorabbli

Qorti joghgobha tichad it-talbiet kollha tar-rikorrenti kif dedotti fir-rikors promotur bhala

infondati fil-fatt u fid-dritt peress li ma jirrizulta ebda ksur tal-Artikoli 37 tal-Kostituzzjoni

ta'Malta jew tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropeja.

Rat in-nota ta'sottomissjonijiet ta' Emanuel sive Noel u Graziella konjugi Giannakellis tal-20 ta'

Rat in-nota ta'sottomissjonijiet ta' tal-Ministru tal-Finanzi u tad-Direttur Generali (Taxxi

Rat id–dokumenti u l-atti kollha ezebiti fil-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet;

Ikkonsidrat:

81 et seq.- jirrizulta illi

permezz ta' kuntratt pubbliku datat 10 t'Ottubru 2006 fl-atti tan-Nutar Dr. John Camilleri huwa

xtara u akkwista minghand Mark il-proprjeta' immobbli konsistenti fid-duplex maisonette bla

numru ufficjali u bl-isem 'Taito' inkluz l-arja libera taghha u l-garaxx sottostanti bla numru

ufficjali fi Triq is-Sajjieda f'Tal-Gherbulin, Santa Venera soggetta ghal cens annwu u temporanju

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

ta' zewg centezmi u hames millezmi fil-valuta precedenti ghall-perjodu rimanenti (dak iz-

zmien) ta' sbatax-il sena; u dana versu l-prezz ta' mija u erbat elef, tmien mija u wiehed u

Jirrizulta illi l-intimat Kummissarju tat-Taxxi Interni kien ghamel assessment u ddecieda illi

l-attur kienu obbligati li jhallsu boll u boll addizzjonali fis-somom ta' €1,164.69 u €1,164.69

rispettivament ghal total ta' €2,329.38 (Kont Numru IV119325 - IR(S) 3634/07) waqt li l-

venditur Mark Giannakellis kellu jhallas taxxa addizzjonali ta'€1,164.69 (Kont Numru

Minkejja oggezzjoni maghmula mill-attur u Formosa, l-Kummissarju tat-Taxxi Interni fit-28

ta' Lulju, 2011 ikkonferma l-assessment maghmula fl-ammont gia fuq indikati.

Illi minn din id-decizjoni l-attur intavola appell quddiem it-Tribunal ghar-Revizjoni

Amministrattiva li ghadu pendenti.

Ir-rikorrenti sostna illi minhabba l-fatt illi Mark Giannakellis kien emigra l-Awstralja minghajr

ma ghamel il-hlas tat-taxxa dovuta il-Kummissarju tat-Taxxi Interni ordna lill-attur ihallas

dak dovut minn Mark Giannakellis.

Huwa ghal-din it-taxxa dovuta minn haddiehor illi r-rikorrent

qieghed jimmira l-lanjanzi kostituzzjonali tieghu u jinvoka il-ksur tal-Artikolu tal-

Kostituzzjoni ta' Malta u Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea ghall-

Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali (Kap. 319 tal-Ligijiet

ta'Malta).

Minn naha taghhom l-intimati ezebew diversi dokumenti illi juru illi l-vertenza tikkoncerna

taxxa addizjonali wara l-istima tal-perit Xerri mibghut mill-Gvern li sab li l-valur tal-

proprjeta' mibjugha kienet dik ta' 60,000 u mhux l-ammont ta' 40,000 indikat bhala prezz fil-

kuntratt ta' bejgh tal-proprejta' rilevanti – vide Dok.

DG2 illi kien ghalhekk illi id-Direttur

Generali Taxxi Interni hareg fuq il-valur addizzjonali taxxabbli avviz ta' likwidazzjoni

f'ammont ta' 1,500 ghar-rikorrenti u 750 ghal-venditur Mark Formosa – vide Dok.

DG 3 u 4.

Illi kemm il-vendituri kif ukoll ix-xerrej cioe' kemm ix-xerreja kif ukoll il-venditur intavolaw

oggezzjoni ghall-avviz tal-liwidazzjoni – vide Dok.

DG5 u 6.

Illi l-istima tat-taxxa

addizjonali giet konfermata – vide Dok.

DG11 u 12.

Illi fit-13 ta'Settembru 2011 gie

Qrati tal-Gustizzja

intavolat Appell miz-zewg avvizi ta' rifjut quddiem it-tribunal tar-revizjoni amministrattiva li

Kopja Informali ta' Sentenza

Ikkonsidrat:

Illi in linea preliminari l-intimati issolevaw eccezzjoni li r-rikorrenti ma kienux ezawrew ir-

rimedji ordinarji ai termini tal-Artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni u 4(2) tal-Kap.

319 tal-Ligijiet

ta' Malta, u dan stante illi l-proceduri ntavolati quddiem it-Tribunal ta' Revizjoni

Amministrattiva ai termini tal-Artikolu 58 tal-Kap.364 tal-Ligijiet ta' Malta (Rikors Nru

210/2011 VG fl-ismijiet Emanuel sive Noel u Graziella konjugi Giannakellis vs.

Kummissarju tat-Taxxi lnterni) ghadhom pendent quddiem l-imsemmi Tribunal.

Minn naha l-ohra r-rikorrenti rrebadew illi lanjanza ta natura kostituzzjonali ma tistghax tigi

trattata jew deciza mill-Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva, u ghalhekk l-eccezzjoni

preliminari tal-intimati ghandha tigi michuda.

Ikkonsidrat:

Din il-Qorti tqis illi apparti l-fakolta residwali li tirrifjuta li tezercita s-setghat taghha skont il-

proviso tal-Artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-proviso ta' l-Artikolu 4(2) tal-

Kap.319, il-Qorti tifhem illi r-rikorrenti ghandhom quddiem it-Tribunal, il-kwistjoni fuq il-

meritu - u cioe illi l-ewwel stima kienet dik korretta u ma kienx hemm lok ghat-taxxa

addizzjonali - ghadha wahda mill-materji li trid tigi deciza mit-Tribunal

Huwa inkontestat li proceduri ta natura kostituzzjonali huma l-eccezzjoni mhux ir-regola, u

ghandhom jigu ntavolati meta c-cittadin jkun ezawrixxa ir-rimedji li taghtih l-ligi ordinarja.

llli sikkome ghadha pendenti il-kwistjoni fuq il-meritu dwar il-taxxa addizzjonali, liema

materja ghada pendenti quddiem l-imsemmi Tribunal, dejjem jibqa' l-possibilita li l-

imsemmi Tribunal jiddeciedi billi jilqa' t-talbiet tar-rikorrenti fil-mertu,bil konsegwenza li r-

rikorrenti ma jkollhom ebda interess guridiku fil-proceduri odjerni.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Apparti dana, anke in pessima ipotesi jekk t-Tribunal jichad it-talbiet tar-rikorrenti fil-mertu,

r-rikorrenti ghandu ir-rimedju ulterjuri u cioe dritt t' appell mid-decizjoni tat-Tribunal

quddiem il-Qorti tal-Appell ai termini tal-Artikolu 59 tal-Kap.

Infatti skond l-insenjament moghti fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Satilmis vs. L-Awtorita'

tal-lppjanar, deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fid-9 ta' Novembru 2012 (Appell Civili

Numru 1818128/l) il-Qorti Kostituzzjonali ddecidiet li r-rikorrent kellu rimedju ordinarju

xieraq, effettiv u prattiku sabiex jimpunja l-Ordni quddiem il-Bord tal-Appelli tal-lppjanar, u

ghalhekk il-Qorti qiset intempestivi l-proceduri kostituzzjonali.

Ghaldaqstant il-Qorti hi tal-fehma illi t-talbiet tar-rikorrenti huma intempestivi.

Jidher illi l-lanjanza tar-rikorrenti huwa marbut mad-dritt ta' proprjeta kif salvagwardat mill-

Artikolu I tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal- Bniedem

u tal-Libertajiet Fundamentali u mill-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta Malta .

Ghalhekk din il-Qorti ghandha tezamina jekk kemm -il darba r-rikorrenti gew spussessati

mill-gid taghhom, bl-applikazzjoni tal-Kap.

364 tal-Ligijiet ta' Malta.

L-Artikolu 49 (1)tal-Kap.364 jipprovdi;

"Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 50, il-persuna li

tittrasferixxi b'trasferiment inter vivos u dik li takkwista bit-

trasferiment, u meta t-trasferiment jiġi magħmul b'att pubbliku jew

fil-każ ta' dikjarazzjoni magħmula skont l-artikolu 33, in-nutar li

jippubblika l-att relattiv, għandhom ikunu responsabbli in solidum

għall-ħlas tat-taxxa dovuta fuq dak it-trasferiment jew att:

Iżda:

(a) l-obbligu tan-nutar li jippublika dak l-att ikun limitat għat-taxxa

dovuta fuq dak it-trasferiment stabbilit fuq il-bażi ta':

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

(i) id-dikjarazzjonijiet magħmula skont l-artikolu 32(4)(d), tal-

artikolu 33(3) u tal-artikolu 35 meta magħmula għal finijiet ta' xi

eżenzjonijiet mit-taxxa mogħtija taħt dak l-artikolu, fejn

japplika;

(ii) il-valur dikjarat fil-kuntratt;

(iii) il-penalitajiet maħsuba fl-artikoli 50 u 51; u

(iv) kull riżultat stabbilit jew indikat permezz ta' xi portal

elettroniku għas-sottomissjoni tat-taxxa li għandha titħallas fuq

kuntratti pubbliċi, sakemm tiġi sottomessa minn dak in-nutar l-

informazzjoni korretta dwar kif jinkiseb dak ir-riżultat;

(b) in-nutar ikollu privileġġ speċjali dwar it-taxxa li għandha

titħallas u

tħallset minnu fuq xi

dikjarazzjoni magħmula b'att pubbliku, fuq il-proprjetà trasferita;

Il-privileġġ speċjali mogħti b'dan l-artikolu għandu jkun

reġistrat min-nutar fi żmien xahrejn mid-data ta' dak l-att u

għandu jkollu l-istess preferenza bħall-privileġġi maħsuba fl-

artikolu 2010(ċ) tal-Kodiċi Ċivili;

(ċ) it-taxxa dovuta fuq ċedola ta' fidwa ta' ċens għandha titħallas

mill-enfitewta; u

(d) it-taxxa dovuta fuq il-memorandum ta' xi bejgħ bl-irkant

għandha titħallas mill-irkantatur, u x-xerrej ma jkunx intitolat li

jieħu dak il-mobbli jekk l-ammont hekk imħallas ma jingħatax lura

lill-irkantatur."

Huwa palezi illi dan l-artikolu ma jistghax jitqis bhala mizura ta' tehid ta' proprjeta, izda

mizura ghall-hlas ta' taxxa u ta' taxxa addizzjonali skond id-dettami tal-Kap.354.

r-rikorrenti dejjem ghandu d-dritt li jezigi hlas minn ghand dik it-terza persuna, fil-kaz odjern

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Il-Qorti taghmel accenn ghall-fatt illi, l-hlasijiet ta' taxxi huma specifikament eskluzi mill-

ambitu tal-Artikolu I tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-

Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali u tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta;

Illi infatti, il-proviso tal-Artikolu I tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea jipprovdi:

"Izda d-disposizzjonijiet ta' qabel ma ghandhom b'ebda mod

inaqqsu d-dritt tal-Istat li jwettaq dawk il-ligijiet li jidhrulu xierqa

biex jikkontrolla l-uzu ta' proprjeta' skond l-interess generali jew

biex jizgura l-hlas ta' taxxi jew kontribuzzjonijiet ohra jew pieni."

Dan hu pjanament refless ukoll fl-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta li jipprovdi fis-

"Ebda haga f'dan l-artikolu ma ghandha tiftiehem li tolqot l-

eghmil jew il-hdim ta' xi ligi sa fejn tipprovdi ghat-tehid ta' pussess

jew akkwist ta' proprjeta' -

(a) Bi hlas ta' xi taxxa, rati jew drittijiet;"

Huwa kwazi superfluwu li jinghad izda fil-kaz in ezami din il-Qorti tqis illi ghandha d-dmir li

tefasizza, illi gbir tat-taxxi, rati, kontribuzzjonijiet ghall-Istat jirraprezenta funzjoni mill-aktar

kardinali il-ghaliex fin-nuqqas, l-Istat jirrendi ruhhu inkapaci li jonora l-istess doveri tieghu

qua Gvern, ghal dak illi jirrigwarda hlas ta' pagi, pensjonijiet, beneficji socjali u it-tmexxija

ta' sptartijiet u ta' skejjel - u dana biex jissemmew biss uhud mid-doveri tal-Gvern.

Illi dan il-bzonn reali u gravi gie rikonoxxut mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tad-Bniedem

fid-decizjoni fl-ismijiet Gasus Dosier-Und- .Fordeartechnik GmbH vs. The

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Vide wkoll id-decizjoni tal-istess Qorti Ewropea fl-ismijiet Spacek, s.r.o vs. The Czech

Republic deciza fid-9 ta' Novembru 1992.

Fil-kazijiet ta' din ix-xorta, il-Qorti Ewropea u dawn il-Qrati f'Sede Kostituzzjonali, dejjem

mxew fuq il-principji ta' ragonevolezza u proporzjonalita'.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi ghaldaqstant il-Qorti tqis illi qabel ma jittiehed mizura ta' din ix-xorti u cioe' illi taxxa

tigi ezatta minn terza persuna, l-Kummissarji tat-Taxxi Interni ghandu jaghmel l-almu tieghu

biex ifittex u jinrintracca l-persuna li verament kienet responsabbli ghall-hlas tat-taxxa jew

taxxa addizzjonali.

Il-Kummissarju tat-Taxxi Interni ghandu jkun f'posizzjoni li juri b'mod

tangenti, l-passi kollha illi ha fit-tfixxija tieghu ghall-persuna propjiza.

Ghandu wkoll jkun f'

qaghda li juri illi huwa wettaq ricerka fuq il-proprjeta mobbli u immobbli tal-persuna li

attwalment kienet responsabbli ghal hlas ta' taxxa jew taxxa addizzjonali u dana kollu qabel

ma jipprocedi biex jesigi taxxa minn terza persuna.

Illi minkejja dana kollu, din il-Qorti, hi tal-fehma illi ma jirrizultax fil-kaz in ezami,

vjolazzjoni tad-dritt fundamentali tal-bniedem protett mill-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta'

Malta u Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-

Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali

Illi ghal dawn il-mottivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' l-eccezzjonijiet tal-intimati, u

Il-Qorti tordna li kopja ta' din is-sentenza tigi komunikata lit-Tribunal ta' Revizjoni ta' Atti

Qrati tal-Gustizzja


Kopja Informali ta' Sentenza

TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta tat-12 ta' Novembru, 2014

Ra t-talba tas-socjeta rikorrenti mressqa fl-20 ta' Awwissu, 2014 u li permezz taghha talbet lill-intimata thallasha s-somma ta' hames mija tnejn u tletin euro u tlieta u ghoxrin ċenteżmi ta' euro [€532.23c] u dan wara li ppremettiet hekk:

"Illi l-konvenuta ghandha taghti lis-socjeta attriċi s-somma ta' hames mija tnejn u tletin Ewro u tlieta u ghoxrin ċenteżmu (€532.23) in konnessjoni ma' Bundle Service Agreement Duo Pack (AC25677012).

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi nterpellata diversi drabi sabiex tghaddi ghal hlas, il-konvenuta baqghet inadempjenti u ghalhekk kellha ssir din il-kawza kontra l- konvenuta li minn issa hija ngunta ghas-subizzjoni.

Bl-ispejjez u drittijiet, inklużi dawk tal-ittra uffiċjali 547/14, u bl- imghaxijiet legali sa mis-27 ta' Marzu 2014, data tal-imsemmija ittra ufficjali".

Ra li l-intimata dehret ghas-seduta tal-lum u ammettiet bil-gurament taghha li l-ammont reklamat mis-socjeta rikorrenti huwa dovut fl-intier tieghu.

L-intimata nfurmat lit-Tribunal li hija ma tistax thallas aktar minn hamsin

Is-socjeta rikorrenti rrimmettiet ruhha ghad-decizjoni tat-Tribunal u talbet li ghandu jkun hemm ordni fis-sentenza li jekk l-intimata tonqos milli thallas pagament wiehed l-ammont kollu jiġi dovut minnufih.

Ghandu jkun hemm ukoll l-imghaxijiet skont il-ligi fuq dan l-ammont sad-data tal-hlas effettiv.

It-Talba ġiet posposta ghas-sentenza ghal-lum stess.

Ikkunsidra:-

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Permezz ta' din it-Talba, s-socjeta rikorrenti qeghda titlob il-hlas, minghand l- intimata tas-somma ta' hames mija tnejn u tletin euro u tlieta u ghoxrin ċenteżmi ta' euro [€532.23c] ammont dovut lill-istess soċjetà rikorrenti in konnessjoni ma' Bundle Service Agreement Duo Pack (AC40220619).

Ikkunsidra;

L-intimata ammettiet llum stess waqt is-seduta li l-ammont reklamat mis- socjeta rikorrenti huwa dovut fl-intier tieghu.

L-intimata nfurmat lit-Tribunal li hija ma kienitx f'posizzjoni li thallas l-ammont minnha dovut f'daqqa u li setghet taghmel biss hlasijiet mensili fl-ammont ta' hamsin euro (€50).

Ir-rapprezentanta tas-socjeta rikorrenti rrimmettiet ruhha ghad-decizjoni tat- Tribunal u talbet li ghandu jkun hemm ordni fis-sentenza li jekk l-intimata tonqos milli thallas pagament wiehed l-ammont kollu jiġi dovut minnufih.

Ikkunsidra ulterjorment;

In vista tal-ammissjoni ta' l-intimata, t-Tribunal ma ghandux triq ohra ghajr li jiddikjara li l-ammont reklamat mis-socjeta rikorrenti huwa dovut fl-intier tieghu.

Ghalhekk, it-Tribunal, jaqta u jiddeċiedi dan il-kaz billi jilqa t-talba tas-socjeta rikorrenti kif kontenuta fit-Talba taghha u konsegwentement jikkundanna lill- intimata thallas lis-socjeta rikorrenti s-somma ta' hames mija tnejn u tletin euro u tlieta u ghoxrin ċenteżmi ta' euro [€532.23c] bl-imghaxijiet legali kif mitluba fuq dan l-ammont jibdew jiddekorru mis-27 ta' Marzu, 2014 data ta' l- ittra uffiċjali (fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

In vista tad-dikjarazzjoni maghmula mill-intimata u ghal fatt li s-socjeta rikorrenti rrimettiet ruhha ghad-decizjoni tat-Tribunal, it-Tribunal qieghed jordna li l-ammont hawn fuq dikjarat bhala dovut, flimkien ma' l-imghaxijiet relattivi, ghandu jithallas mill-intimata fl-ammont ta' hamsin euro (€50) fix- xahar bl-ewwel pagament ikun dovut fit-12 ta' Dicembru, 2014.

F'kaz li l- intimata tonqos milli thallas pagament wiehed, allura l-ammont kollu jiġi dovut minnufih.

L-ispejjez kollha, inklużi dawk ta' l-ittra uffiċjali ppreżentata fis-27 ta' Marzu, 2014, huma a kariku tal-intimata.

Qrati tal-Gustizzja

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Kopja Informali ta' Sentenza

QORTI TA' L-APPELL

Seduta tat-12 ta' Novembru, 2014

L-Awtorita ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar u

l-kjamata fil-kawza Adelina Rutter

Rat ir-rikors tal-appell ta' Adelina Rutter tas-17 ta' Frar 2014 mid-decizjoni tat-Tribunal ta'

Revizjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar tat-28 ta' Jannar 2014 fir-rigward ta' PA 5911/07 biex isiru

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

zidiet u alterazzjonijiet inkluz sanzjonar fil-fond 61 Triq il-Madonna tac-Ciccri, Zebbug,

Rat ir-risposta tal-konjugi Farrugia u l-Awtorita li ssottomettew li l-appell ghandu jigi michud u

d-decizjoni tat-Tribunal konfermata;

Rat l-atti kollha u semghet lid-difensuri tal-partijiet;

Rat id-decizjoni tat-Tribunal li tghid hekk:

Ikkunsidra:

Illi dan huwa appell minn terza persuna kontra l-hrug tal-permess bin-numru PA 5911/07, mahrug favur l-applikanta Adelina Rutter wara li dan kien gie approvat mill- Kummissjoni dwar l-Ambjent u l-Ippjanar fl-10 ta' Jannar 2012 rigward zvilupp ta' zidied u alterazzjonijiet, inkluz sanzjonar fil-fond numru 61, sitwatfi Triq il-Madonna tac-Cicri gewwa z-Zebbug, Ghawdex.

Ra l-appell ipprezentat mill-Perit Robert Azzopardi Bencini ghall-appellanti,li jaqra' kif gej:-

IlIi b'decizjoni ta' l-10 ta' Jannar 2012, iI-Kummissjoni ta' l-Ambjent u l-Ippjanar akkordat permess PA 5911/07 To sanction and proposed additions and alterations, permezz ta' liema l-applikanta Adelina Rutter gie konsentit lilha li tgholli hajt divizorju (diga gholi 20 filatal b' 7 filati aktar.

B' hekk l-oghli tal-hajt aprovat permezz ta' PA 5911/07 (mertu ta' dan l-appelll jammonta issa ghal 27 filata. (ara Dokument RM17011201 u Dokument RM17011202)

IlIi il- hajt in kwistjoni jiddividi il-fond 61 Triq II-Madonna Tac-Cicri, Ħal Safi (proprjeta ta' l-applikanta Adelina Rutter) u il-bitha retrostanti tal- fond Yorkville Place fi Triq Ghajn Mriehel, Ħal Safi, proprjeta tal- appellant Jane Pisani Cesare!

Kif inghad diga supra, dan il- hajt se joghla minn 20 filata ghal 27 filata 'il fug mil- livell tal- bitha ta' l- appellanta. (ara Dokument RM17011201 u Dokument RM17011202)

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

IlIi tenut kont is-suespost, l-appellant qed joggezzjona ghall-hrug ta' dan il- permess in bazi tas- segwenti kunsiderazzjonijiet:

• Ghal xi raguni, il- fond ta' l-applikanta ma ghandux bitha retrostanti, u dan minkejja li 1- ligi sanitarja timpani li ma kull plot ikun hemm bitha fuq in-naha ta' wara.

Per konsegwenza, u dan peress li l- fond ta' l-applikanta Cini inbena sal- linja konfinanti ta' wara, inholoq terrazin sovrastanti fl- ewwel sular li diga ghandu opramorta ta' 7 filati 'il fuq minn dan 1-imsemmi terrazin.

Kwindi, il- hajt divizorju in kwistjoni huwa diga ferm oghla minn hajt li normalment jiddividi zewg btiehi retrostanti li jmissu ma xulxin.

• Il-hajt divizorju in kwistjoni, kif approvat in forza tal- permess PA911/07 meritu ta' dan l-appell, ma jservi ghal ebda skop ta' ippjanar peress li d-dritt tal- privatezza tal- applikant huwa diga ggarantit peress li diga jesistu 7 fialti 'il fuq mill- livell tat- terrazin ta' l-applikanta fl-ewwel sular.

• Del resto, 1- oghli approvat (u cioe' hajt ta' 27 filata) se jzid konsiderevolment l- umdita u jnaqqas id-dawl fil- fond ta' l-appellanta, u dan meta wiehed jiehu in kunsiderazzjoni l-oghli tal-hajt kif propost, il-qisien tal-bitha tal- fond ta' l-appellanta u il- fatt li l-plot ta' l-appellant huwa relattivament dejjaq.

• In oltre, l- oghli propost ser johloq visual intrusion, u dan in vista tal- fatt li is-sit odjern jinsab fil-UCA, u b'hekk imur kontra l-policy UCOI0 tal- Pjan Strutturali.

• IlIi di piu, l-oghli tal- hajt imjur kontra d-disposizzjonijiet tal-Policy 9.8 tad- DC 2007, li tipprovdi inter alia:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

IlIi huwa fatt ben risaput li sabiex wiehed ikun konformi mal- Pjan Strutturali, wiehed "irid jizen in- necessita li jigi mgholli il- hajt bejn zewg fondijiet, fil- kuntest prezenti, mal- possibilita li dan jista' johloq inkonvinjent serju liII- girien."

(Ara f'dan is-sens decizjoni moghtija minn dan it- Tribunal fit-13 t' Ottubru 2011 fl- ismijiet Charles ellul vs MEPA.

IlIi fil-kaz odjern jirrizulta manifestament, li jekk il-hajtjinbena kif approvat, se tinkiser il-policy BEN 1 tal- Pjan Strutturali minghajr ebda kontribut mill- punto di vista ta' ippjanar.

IlIi in oltre is-suespost, l-appellanta tissottometti Ii 1- kunsiderazzjoniet vantati mill- istess appellant fir-risposta ta' l-Avukat Anton Elbourne bid-data tas- 26 ta' Dicembru 2011, (ara risposta fil- file PA 5911/07) gew ghal kollox injorati mill- Kummissjoni.

IlIi tenut kont tal-kunsiderazzjonijiet citati supra, l-appellant jitlob bl- umli rispett lil dan l-istess u jiddisponi minn dan konsegwentement jirrevoka l-permess PA 5911/07.

jilqa'

IIli flimkien ma' dan id-dokument qed jigu inkluzi kopja tad-decizjoni PA flimkien ma l-ircevuta tal-hlas tad-dritt ta' l-appell (Dokument RM1).'';

Ra s-sottomissjonijiet tal-Awtorita' dwar l-appell li saru permezz ta' nota li giet ipprezentata lit-Tribunal fl-4 ta' Gunju 2012 u li jaqraw kif gej:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Ra r-risposta ghall-appell prezentata lil dan it-Tribunal mill-Avukat Dottor Mario Micallef Cauchi ghan nom tal-applikanta, li taqra kif gej:

llli fl-ewwel lok irid jigi ccarat jekk l-appell sarx minn Jane Pisani Cesare wahedha, u dan billi l-ilment ma kienx sar minnha wahedha izda kien sar ukoll minn zewgha Fortunato Pisani Cesare.

Kienet I-istess appellanti li f'appell li kien sar ad istanza taghha quddiem iI-Qorti tal-Appell (Appell numru 9/2006) minn appell ta' dan it-Tribunal (PAB 156/041SB) kienet giet annullata d-decizjoni ta' dan it-Tribunal minhabba li l- okkju ma' kienx shih u cioe' ma kienx fih l-ismijiet kollha tal-partijiet, u l-atti kienu gew rinvijati quddiem dan it-Tribunal biex il-kaz jigi deciz skont il-ligi, u d- decizjoni

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

nghatat minn dan it-1ribunal kif kompost fid-29 ta' Marzu 2012.

Dan qed jigi sollevat a skans ta' kull ekwivoku halli l-quddiem l-appellanti odjerna ma jkollie skuza ta' appell iehor quddiem il-Qorti tal- Appell dwar aggravju simili ;

IlIi fit-tieni lok mhuwiex minnu li l-esponenti m'ghandhiex bitha fuq in- naha ta' wara tal-fond taghha.

Dan jidher car ukoll mill-pjanti approvati.

Fuq il-genb tal-bitha hemm store room li tikkonfina mal-bini u fuq il-bejt ta' dan l-store room hemm it-terrazzin li tohrog go fih mill-kamra tas- sodda li I-esponenti ghandha fil-first floor level.

II-hajt tal-bini tal- appellanti li jikkonfina mal-bitha tal-esponenti huwa ferm ghola mill-hajt li l-esponenti trid tinnalza bejn il-bini taghha u l-bitha tal-appellanti (b'xi tnejn u tletin filata mill-livel! tal-bitha tall-esponenti).

II-hajt Ii l-esponenti trid tinnalza huwa estensjoni ta' dan t-istess hajt u bl-innalzament xorta wahda l-hajt divizorju sa jibqa' baxx aktar mill-skyline tal-bini tal-madwar u sahansitra mill-bini tal-istess appellanti u aktar baxx mill-bqija tal-istess hajt divizorju ;

Illi l-aggravju huwa principalment wiehed u cioe' dwar l-innalzament ta' dan il-hajt.

Dwar dan hemm ilium l-ostakolu tal-gudikat billi l-innalzament ta' din il-parti tal-hajt divizorju gie konfermat ricentement b'decizjoni ta' dan it-Tribunal tad-29 ta' Marzu 2012 (Appell numru 156/04CF) li kien appell iehor li sar ad istanza tal-appellanti odjerna minn permess PA 5468/96, li kien jittratta proprju wkoll talba ghall-permess ghall- innalzament tal-istess hajt divizorju, u l-apell gie michud u l-permess PA5468/96 gie konfermat.

Kopja tad-decizjoni ta' dan it-Tribunal qed tigi hawn annessa u markata A ;

Illi b'riferenza ghad-decizjoni ta' dan it-Tribunal fl-appel: Charles Jounaid vs Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (Appell nru.

544/11 CF, PA1158/09] tat-13 ta' Ottubru 2011, il-fattispeci ta' dak il-kaz m'ghandhom ebda xebh mal-kaz in meritu u ma tista' bl- ebda mod isservi ta' xi precedent ghall-kaz odjern.

Fil-kaz odjern huwa l-bini ta' l-appellanti Jane Pisani Cesare li jigi oghla minn ta' l-esponenti Cini u mhux vice versa kuntrarjament ghal dak li kien fil- kaz citat fejn l-bini tal-applikant kien ghola minn dak tal-objector Jounaid.

Mhux biss il-bini ta' Pisani Cesare huwa ghola, izda talli I- istess appellant Pisani Cesare ghandha twieqi miftuhin li jharsu direttament ghal gol- proprjeta' tkun kontinwament soggetta ghal soqqezzjoniiiet u vessazzjonijiet da parti tal-appellanti Pisani Cesare.

II-htiega li jigi nnalzat il-hajt hija ntiza principalment biex telimina l-vessazzjonijiet u sindikar da parti ta' Farrugia ghal gol-proprjeta' ta' l-esponenti u b'hekk tigi protettata l- privacy taghha.

Il-hajt huwa wieheo dobblu kuntrarjament ghall-hajt li kien inbena fil-kaz citat, u l-hajt in kwistjoni bl-ebda mod mhu sa jkun ta' perikolu manifest ghat-terz kif kien fil-kaz citat.

Hija sgwidanti I-asserzjoni tal-appellanti li d-dritt ta' privatezza tal- esponenti huwa soddisfatt bil-bini tal-halt kif inhu prezentement meta l-bini tal- appellanti huwa ghola minn dak tal-esponenti b'xi zewg sulari ohra u hemm twieqi li jaghtu direttament ghal fuq il- proprjeta' tal-esponenti.

L-inkonvenjent ghalhekk qed tbaghtih l-esponenti u mhux vice-versa bil-gholi tal-hajt kif inhu fil-prezent ;

li qeghdha

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

II-hajt li sa jigi nnalzat sa jkun aktar baxx mill-iskyline tal-bini tal- istess appellanti u wkoll aktar baxx mill-bini tal-esponenti, u sa jsir ta' gholi bizzejjed kemm jelimina l- introspezzjoni diretta ghal fuq il- proprjeta' ta' Cini.

Mhuwiex assolutament il-kaz li l- innalzament ta' dan il-hajt b'sebpha filati ohra sa jikkawza nuqqas ta' dawl u umdita' fil-bitha tar-rikorrenti.

Dan I-ilment sa gie michud mill- General Service's Board li sa zamm access fiI-fond tal-appellanti Farrugia u sab li z-zieda tal-halt hija accettabli u li mhi sa ttellef jew tnaqqas xejn mill-arja u d-dawl fil-bitha ta' Farrugia.

Kienet l- istess Farrugia Ii fl-izvilupp li ghamlet fis-snin tmenin fil-fond taghha ma hasbitx ghal dawk il-hwejjeg Ii minnhom qeghdha tilment issa biex iccahhad lill-esponenti mid- dritt taghha li tinnalza l-hajt divizorju;

Hija wkoll ghalhekk asserzjoni gratwita minn naha tal-appellanti li linnalzament ta' dan il-hajt ser johloq visual intrusion meta I-skyline tal-bini tal-istess appellanti jibqa' xorta wahda ghola mill-gholi taz- zieda li trid ittella' l-esponenti ;

F'dan il-kaz ghalhekk il-Policy BEN1 u Policy UC010 ma japplikawx, u lanqas Policy 9.8 tad-DC2007;

Ghaldaqstant l-appell ghandu jigi respint, u l-permess moghti mill-Bord dwar il- Kontroll tal-Permessi bin-numru PA 05911/07 ghandu jigi konfermat.''

Ra il-policy BEN 1, u BEN 2 tal-Pjan ta' Struttura;

Ra il-policy bin-numru 1.1 u 9.8 tal-Policy and Design Guidance (2007);

Ra il-PA files bin-numri 5911/07, 996/11 u 5468/96;

Ra l-atti kollha ta' dan l-appell.

Ikkunsidra ulterjorment:

Illi l-ilment principali tal-appellanti Jane u Fortunato konjugi Pisani Cesare jirigwarda l- inalzament tal-hajt divizorju li jigi jmiss mal-bitha taghhom li tinsab fil-fond retrostanti l-fond mertu ta' dan l-appell.

L-oggezzjoni hija fis-sens li l-hajt propost ser jizdied

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

minn 20 filata ghal 27 filata 'l fuq mill-livell tal-bitha tal-appellanti u dan ser iwassal ghal zieda konsiderevoli fl-umdita' u jnaqqas id-dawl fil-fond taghhom.

L-Aggravju dwar ir-res judicata:

Illi qabel ma jidhol fil-mertu tal-aggravji mressqa mill-appellanti, dan it-Tribunal ser jistharreg il-kwistjoni sollevata mill-applikanti Adelina Rutter permezz tal-Avukat Mario Micallef Cauchi, rigward decizjoni fuq l-istess mertu moghtija minn dan it-Tribunal kif diversament kompost fl-appell numru 156/04DF, deciz fid-29 ta' Marzu 2012 (fl- ismijiet Fortunato Pisani Cesare u martu Jane Pisani Cesare kontra l-MEPA u l-kjamat fil- kawza Adelina Rutter, tad-29 ta' Marzu 2012).

Dr Micallef Cauchi jilmenta illi:

"l-aggravju huwa principalment wiehed u cioe' dwar l-innalzament ta' dan il-hajt.

Dwar dan hemm illum l-ostaklu tal-gudikat billi l-innalzament ta' din il-parti tal-hajt divizorju gie konfermat ricentament b'decizjoni ta' dan it-Tribunal tad-29 ta' Marzu 2012 (appell numru 156/04CF) li kien appell iehor li sar ad istanza tal-appellanti odjerna minn permess PA 5468/96, li kien jittratta propju wkoll talba ghall-permess ghall-innalzament tal-istess hajt divizorju, u l-appell gie michud u l-permess PA 5468/96 gie konfermat."

Illi l-Avukat Dottor Anton Elbourne ghall-appellanti, permezz ta' rikors prezentat fl-1 t'Awwissu 2012, issottometta li ma kienx hemm element ta' res judicata, u dan peress li l-applikazzjonijiet huma differenti u ghaldaqstant talab ir-rikuza ta` dan it- Tribunal.

Ghal finijiet ta` kjarezza u a skans ta` ripetizzjoni, ir-rikors imsemmi qieghed jigi hawn riprodott:

Illi f'dan l-appell qieghda tintalab ir-rikuza tal-membri tat-Tribunal ta' Revizjoni ta' I- Ambjent u Ippjanar ghas-semplici raguni li huma l-istess membri li esprimew l- opinjoni taghhom u taw d-decizjoni datata disgha u ghoxrin (29) ta' Marzu 2012 fl- Appell Numr 156/04 C , PA 5468/96;

IlIi jidher car u manifest li z-zewg applikazzjonijiet (jigifieri I-PA 5468/96 u I-PA 5911/07) huwa differenti u ghalhekk bl-ebda mod u manjiera ma jista' wiehed b'xi

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

tigbid tal-immaginazzjoni jikkonkludi li fl-appell odjern hemm r-res judicata ghaliex altrimenti dan ikun ifisser li d-dritt tal-esponenti biex jappellaw mis-sentenza tal-ECP (PA5911/07) mehuda fl-ghaxra (10) ta' Jannar 2012 qieghed jigi michud.

II-ligi hija cara u mla tati -ebda lok ghal interpretazzjoni.

Kull persuna li thoss ruhha aggravate mid-decizjoni tal-EPC u Ii tkun parti fil-proceduri quddiem I-EPC ghandha dritt tal- appell.

Dana d-dritt tal-appell jemani mid-decizjoni tal-EPC mehuda fl-ghaxra (10) ta' Jannar 2012, irrespettivament minn dak li ddecida t-Tribunal ta' Revizjoni ta' l- Ambjent u Ippjanar datata disgha u ghoxrin (29) ta' Marzu 2012 , u cio e aktar minn xahrejn wara;

IIli ghalhekk fil-kaz odjern l-Awtorita ta' Malta dwar l-Ambjent u I-Ippjanar m'ghandha l-ebda ragun li teccepixxi r-res judicata.

Hekk dan it-tribunal jakkolji dina l-eccezzjoni tal-istess Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar dana jkun ifisser li r-rikorrenti qieghdin jigu imcahda mid-dritt tal-appell, liema dritt huwa wiehed awtomatiku emanenti mill-ligi u m'huwa bzonn I-ebda permess ta' l-ebda awtorita' jew xi korp iehor biex jigi ezercitat ghaliex jemani mill-ligi nnifisha;

Illi pero' zgur li fil-kaz odjern l-membri tat-Tribunal ghandhom jirrikuzaw ruhhom stante li dawn diga esprimew l-opinjoni taghhom fis-sentenza tad-disgha u ghoxrin (29) ta' Marzu 2012 (Appell Numru 156/04 CF , PA 5468/96 u dana fuq il-principju li I-gustizzja mhux biss trid issir imma trid tidher li qieghda ssir.

Altrimenti I-ezercizzju tal-appell quddiem dan il-Bord ikun biss semplicement "fiat accompli' u xejn aktar u anqas minn dana.

Jekk dana r-rikors ta' rikuza jigi michud dan ikun ifisser li l-principji tal-gustizzja naturali u cioe' "audialteram partem" qieghdin jigu miksura ghaliex jekk it-tribunal odjern li qieghed jisma dan l-appell huwa l-istess Tribunal li ta' s-sentenza tieghu fid-disgha u ghoxrin (29) ta' Marzu 2012 (Appell Nru: 156/04 CF) kif jista' fxi mod jinghad li l-esponenti ghandhom "fair hearing".

Naturalment hija haga ovvja u logika Ii dan it-Tribunal kif kompost illum sejjer jiddecidi I-istess kif l-istess Tribunal iddecida fis-sentenza tieghu tad-disgha u ghoxrin (29) ta' Marzu 2012 (Appell Nru: 156/04 CF);

Ghaldaqstant ghar-ragunijiet hawn fuq imsemmija l-esponenti qieghdin jitolbu r- rikuza tal-membri tat-Tribunal ta' Revizjoni ta' I-Ambjent u I-Ippjanar.''

Illi dwar il-principju tar-res judicata, l-Awtorita` fir-risposta tal-appell taghha tat-12 ta' Novembru 2012, prezentata minn Dottor Bartolo Bondin, irrilevat li ma kenitx qeghda

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

taqbel mal-appellanti illi kieku kellha tigi milqugha l-eccezzjoni tar-res judicata dan kien ikun ifisser li l-appellanti jitnehhielhom id-dritt ta' l-appell.

Illi mis-sottomisjonijiet tal-appellanti, jirrizulta li t-talba principali hija dik sabiex jigi rikuzat dan it-Tribunal, kif diversament kompost.

Illi prezentement dan it-Tribunal huwa kompost diversament, ghaldaqstant il-lanjanza ipotizzata mill-appellanti llum il-gurnata hija wahda inezistenti.

Fuq l-iskorta ta` dan il-principju, dan it-Tribunal mhux ser jiehu konjizzjoni ulterjuri ta` dan ir-rikors, u lanqas ihoss li ghandu ghalfejn jesprimi opinjoni dwar ir-rikuza mitluba.

Illi issa t-Tribunal ser jghaddi biex jezamina l-eccezzjoni preliminari sollevata mill- applikanta fuq il-kwistjoni tar-res judicata.

L-elementi tar-res judicata huma ormai llum il- gurnata kristalizzati fil-gurisprudenza taghna, b'mod pacifiku u bl-ebda mod ambigwu.

Dan it-Tribunal izda sejjer inizjalment jibda biex jezamina wiehed mit-tlett elementi konstitutivi u kardinali ta' din id-difiza, u cioe` dak li ghandu jkun hemm ezistenti l-istess fatti tal-kawza f'dik in dizamina kif ukoll f'dik precedenti li tkun ghaddiet in gudikat.

Jekk dan l-element ma jirrizultax, allura ma jkunx hemm il- htiega li jigu ezaminati l-elementi l-ohra, li dwarhom hemm insenjament abbundanti.

Fis-sentenza moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili, fl-ismijiet Charles Moran vs Francis X. Peplow et., deciza fil-25 ta' Settembru 2003, gie deciz inter alia illi:

"Illi dak li jirrigwarda l-punti ta' dritt marbuta mal- eccezzjoni taht eżami, jibda biex jinghad li llum il-gurnata hemm qbil generali kemm fid-dottrina u kif ukoll fis-sentenzi tal-Qrati dwar x'inhuwa mehtieg biex l-eccezzjoni tal-gudikat tista' tintlaqa'.

Tlieta huma l-elementi li jmisshom jigu murija minn min iqanqal l-eccezzjoni biex din issehh.

Dawn l-elementi huma l-istess oggett (eademres), l-istess partijiet (eadem personae) u l-istess mertu (eadem causa petendi).

Huwa siewi li wiehed iżomm quddiem ghajnejh ukoll il-massima li biex dik l-eccezzjoni tirnexxi jehtieg li t-tliet elementi jkunu jikkonkorru ghax, fin-nuqqas, ma jistax jinghad li l-haga hija l-istess (nisi omnia concurrunt, alia res est);

Illi minhabba fil-fatt li dik l-eccezzjoni timmira li twaqqaf azzjoni li jkun altrimenti jisthoqqilha tigi meqjusa minn qorti, l-eccezzjoni tal-gudikat ghandha tkun ta' interpretazzjoni dejqa, tant li, f'każ ta' dubju, l-gudikant ghandu jaqta' kontra dik l- eccezzjoni."

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi fil-kaz odjern, dan it-Tribunal qieghed jaqbel mal-appellanti li d-difiza tar-res judicata ma ssibx sostenn f'din il-kawa, u dan ghar-ragunijiet illi ghalkemm i-kawza jirrigwardaw l-istess partijiet kif ukoll l-istess mertu, il-kawza mertu ta' dan l-appell u dik li ghaddiet in gudikat ma jitkellmux strettament fuq l-istess oggett.

Jirrizulta b'mod car li l-applikazzjonijiet, ghalkemm simili, m'humiex identici.

In oltre mill-applikazzjoni precendenti PA 5468/96 u din l-applikazzjoni odjerna, inbidlu l-policies, fis-sens li lahaq gie fis-sehh il-Pjan Lokali u kien hemm tibdil fil-DC guidance.

Skont l-insenjament tal-Qrati taghna in materja, u cioe' illi l-principju tar- res judicata ghandhu jigi interpretat restrittivament, u stante li dan it-Tribunal ihoss li l-ezami ta' dan l-ewwel l-element ihalli dubju f'mohh il-gudikant dwar jekk l- applikazzjonijiet in kwistjoni jittrattawx l-istess 'oggett', dan l-aggravju qieghed jigi michud.

Mertu ta' l-appell:

Illi l-kwistjoni f'dan l-appell odjern huwa l-hajt divizorju li huwa propost li joghla minn 20 filata ghal 27 filata 'il fuq mil-livell tal-bitha tal-appellanti.

Illi mill-att ta' konsiderazzjonijiet ta' sanita`, dan it-Tribunal, filwaqt li m'ghandux il-kompetenza li jiddeciedi fuq tali kwistjonijiet, jinnota li tali proposta giet kunsidrata b'mod favorevoli mill-awtorita` sanitarja, u dan skont id-decizjoni tal-14 ta' Gunju 2011 (a fol 130 fl- inkartament tal-PA 5911/07).

L-appellant ikompli billi jghid li l-hajt divizorju, kif gie approvat, ma jservi ghal ebda skop ta' pjanar, peress li l-privatezza tal-applikanta diga' hija garantit ghaliex diga' jezistu seba' (7) filati 'il fuq mil-livell tat-terrazzin ta' l-applikanta fl-ewwel sular.

Anzi, skont l-appellanti, l-gholi approvat ser inaqqas l-amenity fil-fond propjeta` taghhom billi ser jitnaqqas id-dawl u jizdied l-umdita'.

Dan, skont l-appellanti, imur kontra l- policy BEN 1 tal-Pjan ta' Struttura.

Oltre minn hekk, l-gholi approvat ser johloq visual intrusion u allura dan imur kontra l-policy UCO 10 tal-istess Pjan ta' Struttura.

Min-naha l-ohra l-applikanta, li favur taghha hareg il-permess mertu ta' dan l-appell, qed issostni li l-inalzament tal-hajt huwa necessarju biex tigi protetta l-privatezza taghha, u dan peress li l-bini tal-appellanti huwa ghola b'xi zewg sulari u hemm twieqi li jaghtu direttaement ghal fuq il-propjeta taghha.

Ziedet tghid li mhux il-kaz li l-inalzament tal-hajt ser johloq xi visual intrusion meta dan il-hajt ser ikun baxx aktar mill-bini tal-madwar, inkluz dak ta' l-appellanti.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi fl-ewwel lok dan it-Tribunal osserva li l-kwistjoni ta' bad neighbourliness imemmija fil-policy BEN 1 tal-Pjan ta' Struttura mhux indirizzata lejn kwistjonijiet bejn terzi, in kwantu oggezzjonijiet li huma strettatmet marbutin ma' argumenti relatati ma nuqqas ta' dawl, arja jew privatezza.

Il-policy BEN 1 hija ntiza lejn zvilupp li huwa inkopatibbli maz-zona u l-erja fejn jinsab, u li jista jwassal ghall- impatti negattivi fuq il-madwar bhal 'visual intrusion, noise, vibration, atmospheric pollution, unusually high traffic generation, unusual operating times' li jissemmew fl- istess policy u fil-fat qajla dan l-izvilupp propost ser iwassal ghal xi impatti minn dawn.

Policy BEN 2 fl-istess Pjan ta' Struttura tahseb rigward id-disinn tal-bini propost li jista' jwassal ghal 'incompatible with good urban design, natural heritage, and environmental characteristics' li fil-kaz ezaminat ftit li xejn ser johloq mpatt.

Il- principju tal-policy BEN 2 huwa aktar elabort fid-DC Guidance 2007, fil-paragrafu 1.1 (General Design Principles for New Development) li jipprovdi dan li gej:

Dawn il-principji, partikolarment dawk fil-punti (a) u (b) japplikaw ukoll rigward il- paragrafu 9.8 ta' l-istess linja gwida li fil-fatt tirregola il-hitan fil-gonna u btiehi talbini, fejn tistipula hekk kif gej:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi l-hajt inkwisjtoni huwa ghola minn 3.4 metri mill-livell terran kif jigi mkejjel mill- bitha tal-appellanti, kif ukoll mill-bitha tal-applikanta.

Peress li min-naha tal-fond tal- applikanta jezisti terrazzin fl-ewwel sular li jmiss mal-hajt divizorju, huwa importanti li dan il-hajt ikun gholi bizzejjed biex ikun hemm privatezza favur l-appellanti, minhabba li dan l-istess terrazzin jaghti dirett fuq il-bitha tal-appellanti.

F'dan ir-rigward l-appellanti huma sodisfatti li l-gholi ezistenti ta' seba' (7) filati fuq il- livell tat-terrazzin huma bizzejjed li jista' jiggarantixxi privatezza sodisfacenti.

F' dan ir-rigward m'hemmx il-bzonn li jghola l-hajt biex jissodisfa l-kriterju (c) imsemmi fil- policy 9.8.

Mill-banda l-ohra, l-appellanti jinsistu li l-inalzament tal-hajt qieghed johloq impatt fuq l-amenity tar-residenza taghhom u ghaldaqstant qieghed jikser it- tieni kriterja (b) ta' l-istess policy.

L-ewwel ossevazzjoni li jrid jaghmel dan it-Tribunal huwa li l-btiehi bejn il-bini huwa element importanti biex johloq spazzju, dawl u nifs bejn il-bini, u dan huwa karateristika importanti fil-massa u blokki ta' bini fl-ibliet u rhula.

Il-policies u r- regolamenti huma ntizi biex dawn il-btiehi ma jigux ngombrati bi strutturi u hitan bla bzonn, u dan biex jibqa' dak l-element importanti ta' ftuh bejn il-bini.

Huwa evidenti li l-policy 9.8 tal-linja gwida hija ntiza biex ma joghlewx aktar minn 3.4 metri, u jekk hemm il-bzonn li dan jghola, allura ghandhom jigu sodisfatti l-erba' (4) rekwiziti, fosthom biex jammeljora l-privatezza tas-siti adjacenti.

Rigward l-ewwel kriterju, il-hajt huwa mibni bil-gebla tal-franka u ghaldaqstant kompatibli mal-kumplament tal-bini fil-madwar.

L-ahhar kriterju mhux applikabbli fil- kaz inezami.

It-tieni kriterju huwa mportanti ghall-appellanti peress li l-hajt ser iwassal biex jiddallam u johnoq l-arja tal-appellanti b'hitan gholjin fuq kull naha, kif seta anke jikkonstata dan it-Tribunal waqt l-access fis-sit.

Ghaldaqstant l-inalzament tal-hajt ser li jissalvagwardjaw l-ambjent, u l-eminity residenzjali tal-madwar.

li huma ntizi

tal-policy u

l-principji

ippjanar

ta'

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Dwar it-tielet kriterju, jidher li kien importanti li l-hajt mal-livell tat-terrazzin ikun gholi tal-inqas seba' filati, peress li jmiss u jaghti dirett fuq il-bitha retrostanti.

F'dan il-kaz qed jissodisfa dan it-tielet kriterju, u ma jidhirx li hemm bzonn ta' aktar zieda fl- inalzament tal-hajt biex jissodisfa dan ir-rekwezit (c) tal-policy.

F'dan ir-rigward, dan it-Tribunal jidhirlu li l-proposta mhux tissodisfa l-kriterji kollha tal-policy 9.8 biex jigi gustifikat l-inalzament tal-hajt tal-bitha odjerna.

Il-kwistjoni tal-privatezza qeghda tigi sollevata mill-applikanta u dan huwa l- gustifikazzjoni ewlenija ghall-inalzament ta' dan il-hajt divizorju.

Illi mill-access li sar fuq il-fond, kif ukoll minn ritratti ezibiti kemm fl-applikazzjoni oderjna kif ukoll fl- applikazzjoni PA 966/11 ta' l-istess applikanta, li tigi biswit il-fond tal-appellanti, dan it-Tribunal seta' jinnota li t-terrazin huwa espost ghal bini tal-madwar u ghaldaqstant huwa difficli li jkollu privatezza assoluta, filwaqt li l-kamra tas-sodda fl-ewwel sular m'ghandiex apertura li tiftah b'mod dirett fuq il-bitha jew terrezzin ta' wara.

Ir-raguni li hemm tieqa ta' terzi (l-appellanti) li thares fid-direzzjoni tal-fond ta' l- applikanta mhux meqjus bhala argument sodisfacenti fir-rigward biex jigi inalzat il- hajt in kwistjoni.

Fl-ewwel lok din it-tieqa ma tesporgiex direttament fuq il-propjeta` tal-applikanta, filwaqt li qeghda madwar erba' metri 'l gewwa mill-hajt divizorju (it- tieqa qeghda fil-livell tal-bejt, mal-istess linja tal-kamra tas-sodda fil-livell tal-bejt tal- fond adjacenti proprjeta` ta' l-applikanta, approvat bil-permess PA 996/11).

L-istess argument jista' jwassal biex kull proprjeta` u bitha tigi maghluqa b'hitan gholjin, ghax wara kollox anke bini faccata ta' xulxin f'toroq jew spazji miftuha jista' jwasslu ghal nuqqas ta' privatezza, u dan certament li min-naha ta' ippjanar mhux accettabli.

Huma importanti li jigi sottolinejat li dan it-Tribunal, anke skont l-insenjament tal- Qrati tal-Appell, irid jikkunsidra kwistjonijiet ta' ambjent u ippjanar, u japplika dawk il- pjanijiet u l-policies kif elenkati fl-artikolu 69 tal-Kap.

Dan it-Tribunal ma jistax jiddeciedi fuq kwistjonijiet purament civili, u dan stante li mhux il-forum kompetenti li jiddeciedi vertenzi civili bejn il-partijiet.

Ghal dawn il-motivi, dan it-Tribunal qieghed jilqa' l-appell u konsegwentement jordna li jigi revokat il-permess moghti lill-applikanta Adelina Rutter fit-13 ta' Marzu 2012, u jordna lis-Segretarju tal-Awtorita` ta' Malta u l-Ippjanar biex johrog permess gdid sa tletin (30) gurnata wara li l-appellanta tibghat pjanti godda minghajr dik il- parti tal-proposta fejn titlob l-inalzament tal-hajt divizorju.

Ikkunsidrat

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

L-aggravji tal-appellant huma s-segwenti:

It-Tribunal iddecieda hazin meta cahad l-eccezzjoni tar-res judicata u dan fuq is-sahha ta'

decizjoni bejn l-istess partijiet tat-Tribunal tad-29 ta' Marzu 2012 PA 5468/96;

It- Tribunal fil-mertu mar kontra dak deciz mill-Qorti tal-Appell fis-sentenza tat-28 ta' Gunju

2012 fl-ismijiet Jane Pisani Cesare et vs Supretendent tas-Sahha Pubblika meta dak li ntqal fil-

mertu f'dik il-kawza kien jorbot lit-Tribunal.

L-appellant jirreferi specifikament fejn il-Qorti tal-

Appell qalet li l-inalzament tal-hajt mhux ser jeffettwa l-arja u d-dawl tal-bitha tal-konjugi

L-appellant izied illi kienu l-konjugi Pisani Cesare li ghollew il-binja taghhom u ma

jistghux jippretendu issa li ser ikollhom inkonvenejent bl-inalzament tal-hajt mitlub meta ma

hemm ebda servitu favurihom jew limitazzjni li l-appellanti tizviluppa l-proprjeta taghha.

oltre t-Tribunal zbalja meta ddikjara li t-terrazzin tal-appellanti hu espost ghal bini tal-

madwar.

Jirrizulta bhala fatt illi hu minn genb wiehed biss li l-bini tal-appellanti hu separat

minn fondi ta' terzi.

Ghal bqija n-nahat l-ohra jmissu ma' bini tal-istess appellanti.

fir-rigward tat-terzi hemm hitan ta' 35 filata li jisseparaw dan il-fond mill-bitha tal-appellanti.

L-ewwel aggravju

Qabel jigi trattat dan l-aggravju tajjeb li wiehed iqis sew il-materja li qed tigi diskussa minn

din il-Qorti.

Permessi ta' zvilupp huma marbutin ma' sit mhux ma' persuna tant li bit-tibdil tal-

proprjetarju tas-sit, il-permess ma jsofri ebda tibdil u jibqa' jsegwi l-izvilupp li gie kommess bl-

F'materja ta' ppjanar il-Qorti tqisha difficli tirrikoncilja l-istitut tar-res judicata

applikata ghal sentenzi tal-Qrati ma decizjoni ta' Tribunal li ghalkemm ghandu poteri quasi

gudizjarji pero l-materja trattata hi kwazi kwazi limitata biss ghal idonjeta tas-sit ghall-izvilupp

propost tenut kont tal-ligijiet pjanijiet u policies in vigore.

In fatti kull permess ma jolqot ebda

dritt civili ta' terz ghaliex kull ma jaghti dritt permess ta' zvilupp hu illi s-sit jista' jigi zviluppat

skond il-permess moghti salv kwistjonijiet li ma jaqghux strettament fl-ambitu ta' ligijiet ta'

ippjanar.

Maghdud dan, din il-Qorti mhix sejra, f'dan il-kaz, tikkonsidra jekk l-eccezzjoni tar-res

judicata kinitx permissibbli ghaliex ma hemmx argumenti f'dan is-sens mill-partijiet.

pero sejra tikkunsidra parti mill-imsemmi aggravju u cioe jekk id-decizjoni tal-istess Tribunal

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

diversament kompost moghtija fid-29 ta' Marzu 2012 b'xi mod impedietx lil dan it-Tribunal

odjern jikkonsidra l-kwistjoni prinicpali f'din il-vertenza cioe l-inalzament tal-hajt divizorju bejn

il-proprojeta tal-applikanta u dik tat-third party objector.

Jirrizulta mill-atti li hemm saga ta' applikazzjonijiet u permessi u cahdiet bejn l-istess partijiet

u l-istess zvilupp u hu ferm facli li wiehed jigi indott ghal zball ghalkemm f'kazijiet bhal dawn

il-gudikant

juza attenzjoni u prudenza

komplikazzjonijiet ulterjuri b'xi zball li jista' jigi indott fih minhabba l-kobba imhabbla li hafna

drabi l-partijiet stess jikkrejaw.

Bhala fatti relatati ma' dan l-aggravju jirrizulta lil Qorti illi gia bejn il-partijiet jidher li jezisti

gudikat fejn il-hajt in kwistjoni kellu jkun ta' ghoxrin filata (ara sentenza Qorti tal-Magistrati

176/93PC bejn l-applikant u t-third party objectors).

Li gara hu illi permezz ta' PA 5468/96 l-applikant Adelina Rutter talbet fost affarijiet ohra li

tgholli l-hajt divizorju b'seba' filati.

L-Awtorita akkordat il-permess b'ittra datata 28 ta' Mejju

Pendenti l-appell, peress illi t-

terminu ghall-izvilupp moghti fil-permess kien ser jiskadi, intalab renova tieghu (PA 1902/09).

Biex pero l-kwistjoni tikkomplika aktar ruhha, l-istess Adelina Rutter ghamlet il-prezenti

applikazzjoni PA 5911/07 biex tissanzjona xi illegalitajiet fil-permess PA 5468/96, taghmel xi

zidiet u alterazzjonijiet fosthom li tgholli l-hajt divizorju b'seba' filati kif jidher mar-rapport tal-

Awtorita fejn l-istess Awtorita ma sabitx oggezzjoni biex jigi inalzat il-hajt.

ta' Mejju 2009, l-Awtorita kienet irrifjutat ir-renova minhabba illegalitajiet fuq is-sit kontra dak

approvat fil-permess PA 5468/96.

L-effett li seta' kellu r-rifjut tar-renova tal-permess PA 5468/96 jidher li gie injorat min kulhadd

fl-appell quddiem it-Tribunal mertu tal-istess applikazzjoni tant li fid-29 ta' Marzu 2012 it-

Tribunal tal-Appell cahad l-appell tat-terz u kkonferma l-izvilupp bil-PA 5468/96.

Minn din id-

decizjoni ma sar ebda appell.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Dan l-iter travaljat iwassal issa ghal applikazzjoni odjerna li fl-istadju quddiem l-Awtorita gie

approvat b'ittra tal-Awtorita tat-13 ta' Marzu 2012.

It-Tribunal invece irrevoka dak il-permess

almenu fejn jirrigwarda l-inalzament tal-hajt, bid-decizjoni tieghu tat-28 ta' Jannar 2014.

Il-Qorti tqis illi t-Tribunal, aktar milli kellu jikkunsidra l-elementi formalistici tal-istitut tar-res

judicata fl-isfond ta' dawn il-fatti, kellu jikkonsidra xi drittijiet gew konferiti bid-decizjoni tat-

Tribunal ta' Revizjoni fid-29 ta' Marzu 2012 lil Adelina Rutter almenu in kwantu l-inalzament tal-

hajt divizorju u jekk dawn id-drittijiet kienux jikkostitwixxu drittijiet kweziti li jimpingu fuq kull

decizjoni futura tal-istess Tribunal.

Bl-istess mod it-Tribunal kellu wkoll jikkonsidra x'effett

seta' kellu semmai c-cahda tar-renova tal-permess PA 5468/96 fuq l-istess gudikat tad-29 ta'

Marzu 2012 u jekk b'xi mod it-Tribunal bis-sentenza tieghu mertu tal-appell prezenti setax

Hu minnu illi l-aggravji mressaq mill-appellant mhux preciz f'dawn it-termini izda s-sustanza

tal-aggravju hu wiehed cioe li d-decizjoni tad-29 ta' Marzu 2012 mehuda mit-Tribunal rigward

l-inalzament tal-hajt ma setghetx tigi injorata jew mibdula b'decizjoni ohra tal-istess Tribunal.

Il-kwistjoni legali ma kinitx pero jekk hemmx l-ostakolu tar-res judicata izda dak tad-dritt

Din hi kwistjoni ta' ordni pubblika fejn jidhlu permessi validi ezistenti u l-Qorti tqis illi

ghandha tigi kunsidrata bid-debita serjeta li jisthoqqilha li tigi deciza.

ttellifx lil partijiet mid-drittijiet li jivventilaw il-kwistjoni fil-fora li taghti l-ligi tal-ippjanar, tqis li

ghandha tirrimetti l-atti lit-Tribunal biex jisma' l-aggravju mill-perspettiva legali li din il-Qorti

Ghalhekk dan l-aggravju qed jigi milqugh fi-sens espost.

Dan l-aggravju ma fihx mertu.

Fl-ewwel lok it-Tribunal mhix obbligat jintrabat ma' gudikat tal-

Qorti sakemm dak il-gudikat mhux qed jitratta espressament l-applikazzjoni in kwistjoni.

F'dan il-kaz il-Qorti kienet qed titratta kwistjoni ta' sanita li mhux kompitu jew parti mill-

mansjonijiet tat-Tribunal u ghalhekk il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti maghmula taht dak l-

aspett ma jorbtux lit-Tribunal.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

In kwantu ghat-tieni parti tal-aggravju, l-appellant qed jitlob li l-Qorti tissindaka l-

apprezzament tal-fatti mit-Tribunal li mhux punti ta' ligi li fuqhom wiehed jista' jappella u ma

jirrizultax lil din il-Qorti li sar xi elenku skorrett ta' fatti li inducew lit-Tribunal jasal ghal

konkluzjoni zbaljata mill-lat tal-ligi ta' ippjanar.

Ghalhekk dan l-aggravju qed jigi michud.

Ghalhekk il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' l-appell ta' Adelina Rutter limitatament ghal dak deciz b'din is-sentenza u kwindi tirrevoka d-decizjoni tat-Tribunal ta' Revizjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar tat-28 ta' Jannar 2014, u tirrinvija l-atti lura lit-Tribunal biex jiddeciedi l-appell in linea ma' dak deciz.

L-ispejjez fic-cirkostanzi jibqghu bla taxxa.

Qrati tal-Gustizzja


FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. LINWOOD LL.D. ILLUM il-Ħamis, 12 ta' Novembru, 2015

Josephine FAILLA, Rita Cachia Gili u Doris Chiao, lkoll ulied il- mejjet Alfred Cachia Gili vs Rita FAILLA

Il-Qorti: Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fid-19 ta' Ġunju, 2013, li bih u għar- raġunijiet hemm imsemmija, l-atturi talbu li din l-Qorti (i) tistabilixxi l- ammont ta' flus li missierhom Alfred Cachia Gili ta b'titolu ta' donazzjoni lill-imħarrka qabel miet; (ii) issib li tali donazzjoni ma saritx kif trid il-liġi; (iii) issib li għalhekk dik id-donazzjoni ma tiswiex; u (iv) issib li s-somma hekk mogħtija lill-imħarrka jmissha titqies bħala parti mill-massa tal-ġid tal-wirt ta' missierhom Alfred Cachia Gili.

Talbu wkoll l-ispejjeż;

12 ta' Novembru, 2015

Rat id-degriet tagħha tat-3 ta' Lulju, 2013, li bih ordnat in-notifika tal-atti lill-imħarrka u tat direttivi lill-atturi dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tagħhom;

Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa mill-imħarrka fit-30 ta' Lulju, 2013, li biha laqgħet għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, eċċepiet il- preskrizzjoni tal-azzjoni attriċi għall-finijiet tal-artikolu 1224 tal-Kodiċi Ċivili; li jonqos fl-atturi l-jedd legali li jressqu l-kawża għaliex ma jistgħux jattakkaw dak li missierhom seta' għamel f'ħajtu, liema jedd jispetta biss lill-werrieta tiegħu u l-atturi mhumiex werrieta ta' missierhom; li l-azzjoni mressqa saret ħażin għaliex ma tressqitx kontra l-werrieta ta' missier l- atturi u għalhekk l-eċċipjenti mhijiex il-kontradittriċi leġittima tal-istess azzjoni u billi l-artikoli 620(2) u 620(3) tal-Kodiċi Ċivili jagħmluha ċara li f'kawża maħsuba għall-ħlas tas-sehem riżervat, il-ġid tal-wirt tal-mejjet jitqies li jgħodd fih ukoll dak li minnu t-testatur ikun iddispona b'titolu gratuwitu favur xiħadd; li l-atturi ma għandhomx l-interess ġuridiku li jmexxu 'l quddiem din l-azzjoni għaliex l-imsemmi artikolu 620(2) tal- Kodiċi Ċivili diġa' jieħu ħsieb dak li huma jitolbu fil-kawża tal-lum; u eċċepiet ukoll il-litis pendentia skond l-artikolu 792 tal-Kodiċi tal- Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili billi l-istess atturi ressqu kawża oħra bl-istess mertu ta' din il-kawża.

Fil-mertu, laqgħet billi ċaħdet li Alfred Cachia Gili taha xi donazzjoni kif jallegaw l-atturi, iżda l-flejjes li għaddhielha tul is-snin li hija u l-imsemmi Alfred Cachia Gili għamlu jgħixu flimkien kienu ħlasijiet maħsuba biex ikunu jistgħu jintużaw għall- ħajja u minħabba l-kuri u s-serviġi li hija tat lill-istess Alfred Cachia Gili u ma sarux b'liberalita'.

Żiedet tgħid li wkoll kieku wieħed kellu jqis is- somom lilha mgħoddija bħala 'donazzjoni', ma kien hemm l-ebda nullita' fil-mod kif dawk is-somom għaddew, u f'kull każ, jaqa' fuq l-atturi li jfissru għal liema 'donazzjoni' tirreferi l-kawża tagħhom;

Rat id-degriet tagħha tas-26 ta' Settembru, 20131, li bih (i) u b'riferenza jinġiebu għall-ħames eċċezzjoni preliminri quddiemha l-atti tal-kawża Rikors Numru 594/13JA fl-ismijiet "Josephine Attard-Negryeyeva, Rita Cachia Gili u Doris Chiao, lkoll ulied il-mejjet Alfred Cachia Gili vs Jasmine Cachia Gili" biex tinstema' flimkien ma' din il- kawża; u (ii) ordnat li, qabel kull ħaġ'oħra, ssir it-trattazzjoni tal-ewwel, it- tieni u r-raba' eċċezzjonijiet preliminari tal-imħarrka;

tal-imħarrka, ordnat

Rat id-degriet tagħha tas-6 ta' Marzu, 20142, li bih ordnat li ssir it- trattazzjoni wkoll tal-ewwel paragrafu tat-tielet eċċezzjoni (preliminari) tal-imħarrka;

1 Paġ.

65 tal-proċess 2 Paġ.

152 tal-proċess

12 ta' Novembru, 2015

Semgħet ix-xhieda tal-partijiet;

Rat il-verbal tas-smigħ tat-2 ta' Ottubru, 20143 u d-degriet tagħha ta' dakinhar li bih tat lill-partijiet żmien biex iressqu sottomissjonijiet dwar l- eċċezzjonijiet preliminari li tagħhom kienet qiegħda ssir it-trattazzjoni f'dan l-istadju tal-kawża;

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-imħarrka fl-1 ta' Diċembru, 20144;

Rat in-Nota mressqa mill-imħarrka waqt is-smigħ tat-2 ta' Diċembru, 20145, li biha irtirat l-ewwel eċċezzjoni preliminari tagħha dwar il- preskrizzjoni tal-azzjoni attriċi;

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-atturi fid-19 ta' Jannar, 20156, bi tweġiba għal dik tal-imħarrka;

Semgħet it-trattazzjoni ulterjuri tal-avukati tal-partijiet;

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat id-degriet tagħha tal-24 ta' Ġunju, 2015, li bih ħalliet il-kawża għal- lum għas-sentenza fuq it-tieni, it-tielet u r-raba' eċċezzjonijiet preliminari;

Ikkunsidrat: Illi din hija azzjoni għal tħassir ta' donazzjoni għaliex magħmula bi ksur tal-jeddijiet tal-atturi għas-sehem riżervat mill-wirt ta' missierhom id- donatur, u għaliex ma saritx b'att pubbliku.

L-atturi qegħdin jitlobu li jkun stabilit kemm kien l-ammont tad-donazzjoni, u wkoll li l-ammont stabilit jingħadd bħala parti mill-wirt tal-missier ladarba l-Qorti ssib li ma tħarsitx il-liġi dwar is-siwi tad-donazzjoni;

Illi għal din l-azzjoni, l-imħarrka laqgħet b'eċċezzjonijiet kemm ta' xejra preliminari u kif ukoll b'eċċezzjonijiet fil-mertu.

Fost tal-ewwel, l-imħarrka laqgħet billi qalet li l-azzjoni attriċi waqgħet bil-preskrizzjoni msemmija fl- artikolu 1224 tal-Kodiċi Ċivili (l-ewwel eċċezzjoni preliminari).

Laqgħet 3 Paġ.

398 tal-proċess 4 Paġġ.

400 – 7 tal-proċess 5 Paġ.

409 tal-proċess 6 Paġġ.

410 – 2 tal-proċess

12 ta' Novembru, 2015

billi qalet li jonqos fl-atturi l-jedd legali li jressqu l-kawża għaliex ma jistgħux jattakkaw dak li missierhom seta' għamel f'ħajtu, liema jedd jispetta biss lill-werrieta tiegħu u l-atturi mhumiex werrieta ta' missierhom (it-tieni eċċezzjoni); li l-azzjoni mressqa saret ħażin għaliex ma tressqitx kontra l-werrieta ta' missier l-atturi u għalhekk l-eċċipjenti mhijiex il- kontradittriċi leġittima tal-istess azzjoni u billi l-artikoli 620(2) u 620(3) tal- Kodiċi Ċivili jagħmluha ċara li f'kawża maħsuba għall-ħlas tas-sehem riżervat, il-ġid tal-wirt tal-mejjet jitqies li jgħodd fih ukoll dak li minnu t- testatur (it-tielet eċċezzjoni); li l-atturi ma għandhomx l-interess ġuridiku li jmexxu 'l quddiem din l-azzjoni għaliex l-imsemmi artikolu 620(2) tal-Kodiċi Ċivili diġa' jieħu ħsieb dak li huma jitolbu fil-kawża tal-lum (ir-raba' eċċezzjoni); u eċċepiet ukoll il-litis pendentia skond l-artikolu 792 tal-Kodiċi tal- Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili billi l-istess atturi ressqu kawża oħra bl-istess mertu ta' din il-kawża (il-ħames eċċezzjoni);

iddispona b'titolu gratuwitu

favur xiħadd

Illi dwar il-ħames eċċezzjoni preliminari, il-Qorti ipprovdiet billi ordnat li jinġiebu quddiemha l-atti tal-kawża 593/13JA biex tinstema' flimkien ma' din;

Illi b'nota tat-2 ta' Diċembru, 2014, l-imħarrka irtirat l-ewwel eċċezzjoni preliminari dwar il-preskrizzjoni;

Illi din is-sentenza sejra tqis it-tieni, t-tielet (l-ewwel paragrafu) u r-raba' eċċezzjonijiet preliminari;

Illi mill-atti tal-kawża joħorġu dawn il-fatti rilevanti li jixħtu dawl fuq il-każ u fuq dak li għalissa l-Qorti trid tiddeċiedi dwaru.

It-tliet atturi huma aħwa mill-istess missier.

Il-missier, Alfred Cachia Gili kien infired legalment minn ma' omm l-atturi, Mary Cachia Gili, bis-saħħa ta' kuntratt nutarili ta' firda personali tas-17 ta' Frar, 1983;

Illi Alfred Cachia Gili kien daħal f'relazzjoni mal-imħarrka u minnha kellu tifla, Jasmine, li twieldet fl-1993;

Illi Alfred Cachia Gili miet testat fl-24 ta' Diċembru, 20127.

Il-wirt tiegħu huwa regolat b'żewġ testmenti: l-ewwel wieħed magħmul fid-9 ta' Mejju, 1996, fl-atti tan-Nutar Dottor Carmel AlKalbash; waqt li t-tieni wieħed sar fit-23 ta' Marzu, 2006, fl-atti tan-Nutar Dottor Mark Anthony Long;

7 Dok "A", f'paġ.

4 tal-proċess 8 Dok "D", f'paġġ.

12 – 5 tal-proċess 9 Dok "E", f'paġġ.

9 – 11 tal-proċess

12 ta' Novembru, 2015

Illi fl-ewwel testment, Cachia Gili ħalla l-użufrutt tad-dar li kien jgħix fiha fi Triq in-Newl, f'Ħaż-Żebbuġ, Malta, lill-imħarrka u lil bintha, b'kulma jinsab fiha mill-għatba 'l ġewwa li ma kienx diġa' tal-imħarrka għaliex mixtri minnha.

Ħalla b'legat lil bint l-imħarrka l-imsemmija dar fi proprjeta' assoluta.

Ordna li l-atturi wliedu jieħdu biss il-leġittima, u ħatar lil bintu Jasmine (bint l-imħarrka) bħala l-werrieta tiegħu universali;

Illi fit-tieni testment, Cachia Gili ħalla lill-imħarrka b'legat garaxx fi Triq Ħal Mula, f'ĦażIs-Swatar, L-Imsida, fi proprjeta assoluta, u kkonferma l-ewwel testment, b'mod li ried li ż-żewġ testmenti jinqraw flimkien;

Illi din il-kawża nfetħet fid-19 ta' Ġunju, 2013.

Dakinhar ukoll, l-atturi fetħu kawża kontra Jasmine Kabar li biha u għar-raġunijiet hemm imsemmija, talbu li l-Qorti ssib li huma għandhom jedd jieħdu s- sehem riżervat mill-wirt ta' missierhom, wara li l-Qorti tillikwida dak il-wirt, magħdud miegħu dak kollu li missierhom Alfred Cachia Gili seta' ta lil kull min kien b'mod gratuwitu matul ħajtu, u tikkundanna lill-imsemmija Jasmine Cachia Gili, bħala l-werrieta ta' missierha (u missier l-atturi) biex tħallashom is-somma hekk likwidata bħala s-sehem riżervat li kull waħda minnhom imissha mill-imsemmi wirt;

taħt eżami

Illi jidher xieraq li fil-konsiderazzjonijiet ta' natura legali marbutin mal- eċċezzjonijiet preliminari ir-raba' eċċezzjoni preliminari, ladarba l-imħarrka fi stadju inoltrat tat-trattazzjoni irrinunzjat b'nota għall-ewwel eċċezzjoni preliminari tal- preskrizzjoni.

Dan jingħad ukoll għaliex it-tieni eċċezzjoni u l-ewwel paragrafu tat-tielet eċċezzjoni preliminari jiddependu mill-mod kif il-Qorti sejra tiddeċiedi r-raba' eċċezzjoni preliminari;

tagħha

Illi fir-raba' eċċezzjoni preliminari l-imħarrka tgħid li jonqos fl-atturi l- interess ġuridiku li jagħmlu l-kawża.

Hija tgħid hekk għaliex tqis li l-atturi ma jistgħu jieħu mill-azzjoni tagħhom l-ebda benefiċċju li mhux diġa' mogħti lilhom taħt l-artikolu 620 tal-Kodiċi Ċivili.

Iżżid tgħid li tant dan huwa minnu li l-istess atturi nqdew bl-imsemmija dispożizzjoni tal-liġi biex fetħu kontestwalment kawża oħra kontra l-werrieta ta' missierhom biex jieħdu s-sehem riżervat imħolli lilhom skond il-liġi;

Illi min-naħa tagħhom l-atturi jisħqu li huma għandhom kull interess li jwaqqgħu d-donazzjoni li huma jgħidu li missierhom ta lill-imħarrka għaliex "minn din id-deċiżjoni jiddependi kemm hu s-sehem riżervat tagħhom fil-kawża l-oħra li qed timxi kontestwalment ma' din il-kawża"11

Nru. 594/13JRM 11 Nota ta' Sottomissjonijiet, f'paġ.

411 tal-proċess

12 ta' Novembru, 2015

u terġa' ttenni li "l-utilita' ta' din il-kawża hija indispensabbli a fini ta' komputazzjoni tas-sehem riżervat . . ."12.

Huma jżidu jgħidu li l-azzjoni tagħhom kienet meħtieġa għaliex id-donazzjoni li missierhom għamel lill- imħarrka ma saritx lill-werriet/a tiegħu u għalhekk jgħidu li l-artikolu 620(3) ma jgħoddx għal donazzjoni bħal dik magħmula mil-imħarrka.

Minn dawn is-sottomissjonijiet, il-Qorti tara li joħroġ ċar li l-għan ewlieni tal-azzjoni attriċi hija waħda dikjaratorja;

Illi l-Qorti tqis li meta wieħed iħares lejn is-siwi ta' eċċezzjoni li tqanqal dubju dwar jekk hemmx tassew l-interess ġuridiku tal-parti attriċi li ssostni l-kawża, wieħed irid iżomm ma' dak li jipprovdi l-artikolu 780 tal- Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta u mal-prinċipji li sa minn żmien twil ilu ssawru biex ifissru x'inhu meħtieġ biex tali interess isejjes il-jedd tal- azzjoni.

Biex tali interess ikun tutelat minn karattru ġuridiku, irid ikun iwassal għal riżultat ta' utilita' u vantaġġ għal min irid jeżerċita l-jedd13, b'mod li jekk l-azzjoni ma tistax twassal biex tipproduċi tali riżultat għal min jibdiha, dik l-azzjoni ma tistax treġi14.

Kien minħabba dan il-prinċipju li għadd ta' sentenzi ċaħdu l-jedd tal-azzjoni lil min ried jikseb b'sentenza biss dikjarazzjoni mingħajr oġġett materjali15;

Illi, minbarra dan, u dejjem għal dak li jirrigwarda l-aspett tal-attwalita' tal- interess f'attur, irid jintwera li dak l-interess jibqa' jseħħ matul il-ħajja kollha tal-azzjoni16, u mhux biss fil-bidu tagħha, għaliex jekk dan l- interess jintemm fix-xejn, il-konsegwenza immedjata tkun li l-imħarrek jinħeles milli jibqa' fil-kawza17.

Hu stabilit ukoll mill-Qrati li dak li jfisser l- interess tal-attur għandu jkun jidher mill-att innifisu li bih tinbeda kawża18, u għalkemm il-mottiv tal-interess mhux meħtieġ li jkun imsemmi fir- Rikors Maħluf, għandu jirriżulta mill-provi jekk kemm-il darba jiġi kuntrastat19;

Illi l-interess mhux tabilfors ikun wieħed li jiġi kwantifikat f'somma determinata ta' flus jew ġid, u jista' jeżisti wkoll fejn jimmira li jħares jew jagħti għarfien għal jedd morali jew suġġettiv20, imbasta l-jedd invokat ma jkunx wieħed ipotetiku21;

Ċiv.

13.2.1953 fil-kawża fl-ismijiet Hamer' vs Baxter Schembri (Kollez.

Vol: XXXVII.i.56); Maġ (Għ) AE 2.11.2007 fil- kawża fl-ismijiet Francis Micallef Camilleri vs Anġelina Micallef Camilleri 14 P.A. 7.1.1953 fil-kawża fl-ismijiet Holland vs Siegersma (Kollez.

Ċiv.

29.4.2008 fil-kawża fl-ismijiet Gordon Seychell Bezzina et vs Dr. John C. Portelli et; u P.A. AE 26.9.2013 fil-kawża fl- ismijiet Josanne Tirchett vs Rev. Sr. Claudia Kokavessis noe et (mhix appellata) 16 App.

Ċiv.

10.11.2014 fil-kawża fl-ismijiet Doris Mesimer noe vs Anthony Shepel 17 App.

Ċiv.

17.2.1993 fil-kawża fl-ismijiet Siegersma et noe vs Salomone (Kollez.

Ċiv.

3.12.1984 fil-kawża fl-ismijiet Gesualdi vs Peplow (Kollez.

Vol: LXVIII.ii.232) u l-għadd ta' sentenzi hemm imsemmija 19 Ara App.

Ċiv.

12.12.1983 fil-kawża fl-ismijiet Ignazio Gollcher vs Michael Ellard et (mhix pubblikata) 20 P.A. 13.10.1952 fil-kawża fl-ismijiet Pace Mascari vs Seychell Bezzina noe et (Kollez.

Ċiv.

15.12.1932 fil-kawża fl-ismijiet Spiteri Farrugia vs Mc Cormick (Kollez.

12 ta' Novembru, 2015

Illi b'żieda ma' dan kollu xieraq jingħad li jaqgħu taħt skrutinju tal-Qrati wkoll dawk l-azzjonijiet li, għalkemm imsejsin fuq jedd tal-attur, ikunu maħsuba esklussivament biex jagħmlu ħsara lill-imħarrek mingħajr ma jagħtu l-ebda vantaġġ utli lill-attur, għajr is-"sudisfazzjon" li jkun qagħbar lill-istess imħarrek.

Dawn l-azzjonijiet huma magħrufa fid-duttrina bħala acta ad aemulationem.

F'każijiet bħal dawn, id-duttrina tqis li azzjonijiet ta' din l-għamla huma saħansitra illegali u jonqos fihom l-interess ġuridiku meħtieġ22;

Illi fil-każ li l-Qorti għandha quddiemha llum joħroġ ċar mill-premessi tar- Rikors maħluf tal-atturi li l-għan ewlieni tal-azzjoni tagħhom hija li jwaqqgħu donazzjoni li huma jgħidu li missierhom kien għamel favur l- imħarrka.

Il-ħsieb wara dan l-għan ewlieni huwa li, ladarba titwaqqa' dik id-donazzjoni, l-ammont donat jerġa' jmur lura fl-assi tal-wirt tal-missier u b'hekk isaħħaħ is-sehem li kull waħda mill-atturi jmissha mis-sehem riżervat ta' dak il-wirt.

Lil hinn mill-kwestjoni dwar jekk kienx hemm tabilħaqq donazzjoni, il-Qorti tara li l-għan ta' din l-azzjoni attriċi huwa wieħed immirat lejn azzjoni oħra, fis-sens li ssemma aktar qabel.

Ma huwiex għan fejn ir-rimedju aħħari jintalab u jinkiseb f'din il-kawża.

B'xiehda ta' dan wieħed jirreferi għat-tielet (3) talba li l-atturi jagħmlu fil- kawża miftuħa kontra bint l-imħarrka fejn jissemmew espressament it- talbiet attriċi magħmula f'din il-kawża;

Illi f'dan ir-rigward, il-Qorti tagħraf li l-imħarrka ma kenitx il-werrieta ta' missier l-atturi, imma hija biss legatarja u, bħala legatarja, mhijiex il- persuna li kontra tagħha l-werrieta jridu jmexxu biex jieħdu s-sehem riżervat merfugħ lilhom mil-liġi.

Tagħraf ukoll li l-imħarrka stqarret li Alfred Cachia Gili għaddhielha globalment somma flus23 (jekk hux f'daqqa jew le għad irid ikun stabilit sewwa) li qegħdithom f'kont bankarju intestat f'isimha24.

Hekk ukoll tagħraf li, sa mill-1996, Alfred Cachia Gili kien diġa' wera r-rieda tiegħu li lill-atturi wliedu jħallihom biss il-leġittima (kif kien għadu jissejjaħ is-sehem riżervat dak iż-żmien) u li dan setgħet tagħmel tajjeb għaliha xi somma flus imwarrba għal dan il-għan;

Illi, iżda, il-Qorti ma tarax li l-atturi, minkejja dawn iċ-ċirkostanzi kollha, kellhom tassew għalfejn jiftħu din il-kawża kontra l-imħarrka.

Fl-ewwel lok, kif sewwa targumenta l-imħarrka fis-sottomissjonijiet tagħha, jekk tabilħaqq li l-premessi tal-azzjoni tallum jinbnew fuq il-kwestjoni tad- donazzjoni u s-siwi tagħha, it-talba tagħhom għal-likwidazzjoni u l-ħlas tas-sehem riżervat kienet titwettaq ukoll fil-kawża li huma fetħu kontra l- 22 Cfr.

56-8 u 89- 91.

23 Xhieda tagħha fil-kontro-eżami 2.10.2014, f'paġġ.

372 – 4 tal-proċess 24 Dokti "RA18" u "RA24", f'paġġ.

301 u 317 tal-proċess

12 ta' Novembru, 2015

werrieta Jasmine Cachia Gili (bint l-imħarrka).

Dan jingħad għaliex jekk ikollu joħroġ li huwa minnu li Alfred Cachia Gili iddispona minn ġid f'ħajtu b'liberalita' lil kull min seta' kien, kull waħda minn dawk id- disponimenti "titwaqqa'" għall-finijiet tal-likwidazzjoni tas-sehem riżervat mingħajr l-ebda ħtieġa li l-Qorti toqgħod tara jekk dawk id-donazzjonijiet kinux jew le skond il-liġi.

Fit-tieni lok, jekk ser joħroġ li huwa minnu li missier l-atturi għamel għotjiet ta' liberalita', hija l-werrieta li trid twieġeb għall-imputazzjoni li trid issir fil-massa tal-ġid tal-wirt li tħallielha u mhux id-donatarja; min-naħa l-oħra, jekk kemm-il darba kellu joħroġ li ma kien hemm l-ebda għotja b'liberalita' imma għal xi kawża jew obbligazzjoni oħra, xorta waħda joħroġ li din l-azzjoni tal-lum ma tkun tal-ebda fejda għall-finijiet tal-azzjoni l-oħra li l-atturi fetħu kontra l-werrieta biex jieħdu s-sehem riżervat imħolli lilhom minn wirt missierhom.

Fit-tielet lok, huwa evidenti li l-għan tal-atturi li jħassru d-donazzjoni li jgħidu li missierhom għamel id- donazzjoni: kif ingħad qabel il-ħsieb huwa dak ta' azzjoni dikjaratorja li tabilfors issib il-benefiċċju tagħha fil-kawża l-oħra miftuħa mill-atturi u li diġa' taħseb għal konsiderazzjoni ta' dikjarazzjoni bħal dik.

Fir-raba' lok, jekk kemm-il darba din l-azzjoni saret biex biha l-assi f'idejn l-imħarrka jinżammu milli jitwarrbu sakemm tinqata' l-kawża kontra bintha, allura dan jikxef għan li jissarraf f'azzjoni ta' emulazzjoni li l-mira tagħha tibdilha f'waħda x'aktarx vessatorja.

Fil-ħames lok, il-Qorti ma tistax taqbel mal-atturi fit-tifsira li huma jagħtu lill-artikolu 620(3) tal-Kodiċi Ċivili, meta jgħidu li dak l-artikolu jaħseb biss f'donazzjonijiet li l-mejjet ikun għamel favur il-werrieta u ma jgħoddx għal donazzjoni bħalma jgħidu li għamel mal-imħarrka (li kienet il-konkubina tiegħu u mhux il- werrieta).

Il-kliem tal-liġi huwa ċar li l-imputazzjoni għall-finijiet tal- kalkolu tas-sehem riżervat issir ukoll fir-rigward ta' "dak kollu li minnu t- ikun testatur, b'titolu gratuwitu, ukoll iddispona favur ta' xi ħadd", u għalhekk mhux biss favur ta' xi werriet maħtur minnu;

lill-imħarrka mhuwiex sempliċement dak

f'kontemplazzjoni

ta' żwieġ,

jwaqqgħu

Illi fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, il-Qorti tasal għall-fehma li jonqos tassew fl-atturi l-interess ġuridiku li jressqu u jmexxu 'l quddiem din l-azzjoni tagħhom kontra l-imħarrka u għalhekk ir-raba' eċċezzjoni preliminari hija tajba u sejra tintlaqa';

Illi ladarba l-Qorti sejra tilqa' r-raba' eċċezzjoni ma jifdal l-ebda raġuni għalfejn għandha tgħaddi biex tistħarreġ ukoll it-tieni eċċezzjoni preliminari u l-ewwel paragrafu tat-tielet eċċezzjoni u dan għaliex il- konsiderazzjonijiet magħmulin aktar qabel jixħtu dawl ukoll fuq dawk l- eċċezzjonijiet ir-raba' imressqin eċċezzjoni preliminari, fis-sewwa jinstiltu minnha.

Huwa minnu li t-tieni

f'sekwenza qabel

li, għalkemm

12 ta' Novembru, 2015

eċċezzjoni preliminari tittanta tidħol f'kunsiderazzjonijiet dwar kemm jgħoddu għall-każ id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 1753 u 1770 tal-Kodiċi Ċivili.

Il-Qorti, madankollu, ma tara l-ebda siwi li tistħarreġ dan l- argument partikolari, jekk mhux għal raġunijiet ta' eżami għal kollox akkademiku tal-fondatezza tal-azzjoni attriċi, eżerċizzju li, minħabba dak li waslet għalih il-Qorti dwar ir-raba' eċċezzjoni preliminari, ma jifdallu aktar l-ebda skop f'dan il-waqt.

Għaldaqstant, ladarba l-Qorti sejra ssib li jonqos fl-atturi l-interess ġuridiku li jmexxu 'l quddiem din il-kawża, hija sejra tastjeni milli tqis aktar l-imsemmija żewġ eċċezzjonijiet;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi:

Tilqa' r-raba' eċċezzjoni preliminari tal-imħarrka u ssib li jonqos fl- atturi l-interess ġuridiku li jressqu u jmexxu 'l quddiem din l-azzjoni tagħhom kontra l-imħarrka;

Tastjeni milli tqis it-tieni eċċezzjoni preliminari u l-ewwel paragrafu tat-tielet eċċezzjoni, fid-dawl tal-premess; u

Teħles lill-imħarrka mill-ħarsien tal-ġudizzju, bi spejjeż għall-atturi.

Moqrija Yarranton. Joseph R. Drake LL.D., Imħallef 12 ta' Novembru, 2015

Carmen Pesa Deputat Registratur 12 ta' Novembru, 2015

12 ta' Novembru, 2015


FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BĦALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI MAGISTRAT FRANCESCO DEPASQUALE

Il-Pulizija (Spettur Matthew Depasquale) Vs Jonathan Frendo Illum, 12 ta' Novembru 2017

Il-Qorti, Wara li rat l-imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tal-imputat Jonathan Frendo, iben John u Mary Ann nee' Roelse Mizzi, imwieled H'Attard nhar it-8 ta' April 1979, residenti f'għalqa fi triq San Ġwann ta' l-Għargħar, L-Għasri, u detentur tal-Karta tal-Identita' Maltija numru 773589M U akkuzat talli f'dawn il-Gżejjer, fix-xahar ta' Ottubru 2017:

Ikkommetta serqa ta' vettura ta' għamla Fiat, b'numru ta' reġistrazzjoni DBF603, liema serqa hija aggravata bil-hin, bil-mezz, u bix-xorta tal-ħaġa misruqa, bil-valur ta' iżjed minn elfejn tliet mija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (Euro 2,329.37), għad-detriment ta Maria Dolores Long u/jew persuni ohra.

263, 267, 270, 271 (g), 279 (b), 280 (1) (2), tal- Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta)

Akkuzat aktar talli fl-istess perjodu volontarjament ħassar, għamel ħsara jew igħarraq ħwejjeġ ħaddieħor, mobbli jew immobbli, liema ammont tal-ħsara ma jiskorrix elfejn u ħames mitt euro (Euro 2,500), iżda huwa iżjed minn mitejn u ħamsin euro (Euro 250) għad-detriment ta Maria Dolores Long u/jew persuni ohra (Art.

325 (1)(b) tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta)

Akkużat aktar talli f'dawn il-Gżejjer, nhar is-28 ta' Ottubru 2017, fis-siegħat bikrin ta' filgħodu:

Saq vettura bil-mutur tal-għamla Fiat u numru ta' reġistrazzjoni DBF603 b'mod

perikoluż.

Art.15(1) (a), tal- Kap. 65 tal-Liġijiet ta' Malta

Akkuzat aktar talli fl-istess perjodu ma obdiex l-ordnijiet leġittimi tal-awtorità jew ta'wieħed li jkun inkarigat minn servizz pubbliku, jew ma ħallihx jew fixklu waqt li kien qed jagħmel id-dmirijiet tiegħu, jew b'xi mod ieħor, bla jedd, indaħal fi dmiru, billi ma ħalliex lil ħaddieħor jagħmel dak li b'liġi jkun ordnat jew jista' jagħmel, jew billi ġab fix-xejn jew ħassar dak li ħaddieħor ikun għamel skont il-liġi, jew b'xi mod ieħor li jkun, kemm-il darba din taħt dispożizzjonijiet oħra ta' dan il-Kodiċi jew ta' liġi oħra.

338 (ee) tal-Kap.

9 tal- Liġijiet ta' Malta

id-disubbidjenza

l-indħil ma

jkunux

jaqgħu

Deher l-Ufficjal Prosekutur Spettur Matthew Depasquale li qara u halef l-akkuzi fil- konfront tal-imputat.

L-imputat jiddikjara li m'ghandux oggezzjoni ghall-arrest.

L-imputat irregistra ammissjoni.

Il-Qorti, Tat zmien lill-imputat sabiex jerga' jahseb dwar din l-ammissjoni tieghu, wara liema hin huwa kkonferma l-htija tieghu.

Rat l-akkuzat u l-ligi, semghet lill-akkuzat jgharrafha illi huwa kien diga' rekoverat f'Mount Carmel u filwaqt li jaf li ghandu problema tad-drogi kien be hsiebu biex jidhol jaghmel il-program u ghalhekk talab lill-Qorit tiehu dan in konsiderazzjoni.

Rat il-ligi: Art.

263, 267, 270, 271(g), 279(b), 280(1)(2), tal- Kap. 9; Art.

325(1)(b) tal-Kap.

9; Art.15(1)(a) tal- Kap. 65 u Art.

338(ee) tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti mgharrfa wkoll li l-vettura DBF603 inghatat lura lis-sid.

In vista ta' dan kollu il-Qorti ssib lill-akkuzat hati u tikkundannah piena ta' prigunerija ta' 20 xahar u tordna illi f'tali perjodu huwa jinghata il-kura kollha mehtiega inkluz li jiddahhal program sabiex l-akkuzat jeghleb il-vizzju tad-droga, filwaqt li tistieden lill-awtoritajiet kompetenti sabiex minnufih jintbaghat gewwa Mount Carmel sabiex ikompli l- programm li kien diga' beda u eventwalment jinghata l-kura kollha li ghandu bzonn.