Qorti tal-Magistrati (Ghawdex)

bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Seduta tal-11 ta' Dicembru 2020

(Spettur Josef Mccarthy)

Rat l-imputazzjonijiet dedotti kontra l-imputat Chalie Santoni, bin John Mary Santoni u Victoria Santoni nee Giacomotto, imwieled fil-05 ta' Frar, 1978, u residenti gewwa 78, Triq Frangisk Camilleri, Il-Qrendi, detentur tal-karta tal-identita' nru.

Talli nhar it-30 ta' Marzu 2019, ghall-habta tal-17:10 waqt li kien qed isuq vettura numru ABH 123 ta' l-ghamla Toyota Tercel, fi Triq il-Gharb, limiti ta' l-Ghasri, Ghawdex:

(1) Saq vettura bil-mutur bin-numru ABH123 b'nuqqas ta' kont, bi

traskuragni jew b'mod perikoluz (Kap 65 Art 15(1)(a));

(2) Talli fl-istess data, hin, lok u cirkustanzi saq vettura billi acceda l- limitu ta' velocita' waqt li kien ghaddej minn barra belt jew rahal (L.S. 65.11 Art.

(3) Talli b'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' tharis tar- regolamenti, involontarjament ikkaguna feriti ta' natura gravi fuq il-persuna ta Olgun Ilker, karta ta'l-identita Franciza Chattaway: 160513300588 skont kif iccertifikat minn Dr. Peter Santoni MD ta' l- Isptar Generali t'Ghawdex (Kap9 Art 226(1)).

Il-Qorti ntalbet illi f'kaz ta' htija tisspospendi l-licenzja tas-sewqan ta' l- akkuzat ghall-perjodu li jidrilha xieraq.

Rat illi matul is-seduta tat-03 ta' April, 2019 l-Ufficjal Prosekutur ikkonferma l-imputazzjonijiet bil-gurament;

Rat li matul l-istess seduta l-Ufficjal Prosekutur esebixxa l-affdavits ta' PS 1301 u PS 1040;

Rat li matul is-seduta tat-23 ta' Gunju 2020, l-Ufficjal Prosekutur iddikjara li ma kellux aktar provi x'jipproduci;

Rat illi fis-seduta ta' l-04 ta' Settembru, 2020 l-imputat ghazel li ma jixhidx, id-difiza ddikjarat li ma kellhiex aktar provi xi tressaq, il-prosekuzzjoni striehet fuq il-provi u rrimettiet ruhha, u saret trattazzjoni mill-avukat ta' l-akkuzat.

Rat illi fl-istess seduta l-kawza thalliet ghas-sentenza ghall-11 ta Dicembru, 2020.

id-dokumenti kollha prezentati, hadet konjizzjoni tax-xiehda Rat prodotti, semghet it-trattazzjoni tal-partijiet, u wara li fliet l-atti kollha tal- kawza;

Ikkunsidrat.

Illi skont il-fatti riskontrati jidher li nhar it-30 ta' Marzu 2019 ghall-habta tal-hamsa u ghaxra ta' wara nofs inhar Chalie Santoni kien qed isuq vettura tal-ghamla Toyota Tercel bin-numru ta' registrazzjoni ABH123 fi Triq il-Gharb, limiti ta' L-Imsida fl-inhawi maghrufa bhala "Wilderness".

Mieghu kellu liz-zewg uliedu minuri u ommu rekbin fuq wara u l-habiba ta' ommu, li fuqha hija registratat l-vettura msemmija, riekba fuq quddiem ma' genbu.

Fl-istess triq inzerta li kien hemm grupp ta' zaghzagh francizi li kienu gew ghall-btala Ghawdex.

Dawn nizlu minn fuq ix-xarabank, fuq l-stage li hemm fl-istess triq.

Wiehed miz-zaghzagh mar biex jaqsam ghal warajhom u fil-hin u l- mument sehh l-incident billi ntlaqat mill-vettura misjuqa mill-akkuzat.

L-akkuzat ma waqafx sobtu izda baqa' isuq ghal ftit imbaghad rega' lura u tefa' mal-genb.

Kien hemm xi nies illi kienu qed jaghmlu passiggata fuq in-naha l-ohra tat-triq.

Dawn waqfu u ssejhet l-ambulanza u l-pulizija.

F'din l-istess triq hemm zewg "pedestrian crossings" u skont ix-xhieda tal- persuni li kienu ghaddejjin minn fuq il-post, meta s-sinistrat qasam it-triq ma uza l-ebda wahda minnhom.

L-akkuzat qieghed quddiem din il-Qorti jigi akkuzat illi:

1) saq vettura b'nuqqas ta kont, traskuragni jew b'mod perikoluz (Art

2) acceda l-limitu ta' velocita' waqt li kien ghaddej minn barra belt jew

rahal ( Art 127 (1) Legislazzjoni Sussidjarja 65.11);

3) b'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' tharis ta' regolamenti, involontarjament ikkaguna feriti ta' natura gravi fuq

il-persuna ta' Olgun Ilker u dana skont certifikat rilaxxat minn Dr. Peter Santoni ta' l-Isptar Generali t'Ghawdex (Art 226(1) Kap.9)

Ikkunsidrat.

Fis-seduta tat- 3 ta` April, 2019 gew ipprezentati mill-prosekuzzjoni zewg affidavits wiehed ta PS 1301Christian Chircop Ellul u PS1040 John Pavia.

Fl-affidavit tieghu PS 1301 jafferma li fit-30 ta' Marzu, 2019 ghall-habta ta' 17:15hrs l-ghassa tar-Rabat Ghawdex, dahlet telefonata li kien sehh incident stradali.

Jghid li huwa nforma lil PS1040 li min-naha tieghu mar fuq is-sit ta' l-incident u nfurmah lura li kien hemm persuna ta' nazzjonalita' franciza li ttiehdet l-isptar b'ambulanza.

Aktar tard PS1301 mar hu stess fuq il-post u fuq il-lok ta' l-incident ra l-karozza Toyota Trecel ABH123.

Hu ghamel l-iskizz ta' l-incident kif ukoll ha l-verzjoni tax-xufier, l-akkuzat Chalie Santoni u tal-passigieri adulti li kien hemm fil-vettura fil-mument ta' l-incident.

Jghid li nnota li l-visor tax-xemx in-naha tax-xufier kienet imtella'.

Meta kellem lix-xufier dan infurmah illi huwa kien liebes in-nuccali tax-xemx.

Infatti b'rabta ma' dan fl-okkorrenza3 jirrizulta li l-akkuzat stqarr ukoll illi x-xemx kienet ghamietu.

PS1040 John Gauci Vella jghid li malli gie nfurmat illi kien hemm incident stradali fejn il-"Wilderness" acceda fuq il-post.

Malli wasal fil-lok u qabez il-Bus Stop San Niklaw fid-direzzjoni ta' l-Gharb ra persuna ma' l-art.

1 A fol.4 sa 5 tal-process 2 A fol.23 sa 27 tal-process 3 A fol 6 sa fol 19 tal-process

Jghid li hu ha ritratt4 tal-vittma hekk kif waslet l-ambulanza.

Jghid ukoll li tkellem ma xi nies li kienu raw l-incident isehh u kien infurmat li s- sinistrat ipprova jaqsam it-triq, tfaccat il-karozza misjuqa mill-akkuzat u laqtitu.

Jirraporta li skont ma jirrizulta minn dak li qalulu n-nies li raw l-incident il-guvni ntlaqat mill-karozza u tar fl-ajru.

Wahda mix-xhieda ta' l- incident Maria Mangion Mizzi stqarret mieghu li hija rat lill-grupp ta' zaghzagh niezel mix-xarabank.

Rat lis-sinistrat ihares fid-direzzjoni tar-Rabat biex jaqsam.

Qalet ukoll li hija rat il-karozza ta' l-akkuzat gejja mid-direzzjoni tar-Rabat.

Il-karozza ma kinitx ghaddejja b'velocita' esagerata u laqtet lill- guvni.

Qaltlu wkoll li l-karozza baqghet sejra ghal ftit u mbaghad irriversjat lura.

PS 1040 kellem ukoll lill-grupp ta' zaghzagh li ndikawlu sa fejn kien wasal is-sinistrat meta ntlaqat.

Ma' l-art fejn indikawlu kien hemm it-tabella ta' flixkun ta' l-ilma u hu ghalhekk indika l-post b'cirku ahmar.

Dawn iz- zaghzagh allegaw li l-vettura kienet ghaddejja b'velocita' ta' 90/100km fis-siegha.

PS1040 jafferma li ma l-art ma kienx hemm sinjal ta' brejkijiet u li x-xemx kienet niezla faccata tas-sewwieq.

Jghid li l-akkuzat indikalu l-post fejn waqaf qabel ma rriversja u dan kien 12.5 metri 'l boghod mill-arblu 21 immarkat fl-iskizz.

Xehdu wkoll il-membri tal-grupp ta' zaghzagh francizi li kienu mas- sinistrat dak inhar li sehh l-incident5.

Dan ghamluh bl-ghajnuna ta' interpretu.

Minn dak li xehdu jirrizulta li dak inhar dawn iz-zaghzagh kienu ghadhom kif nizlu mix-xarabank.

Kienu qed jippruvaw isibu d- direzzjoni ta' fejn kellhom imorru sabiex isibu d-dar li fiha kellhom iqattghu l-btala taghhom.

Filwaqt li grupp qasam it-triq fejn sehh l-

4 A fol 25 tal-process 5 Ara xhieda fis-seduta tat-3 ta' Aprl, 2019 a fol 28 sa 48 tal-process

incident, is-sinistrat kien ghadu warajhom6.

Huma jghidu li fit-triq ma kienx hemm karozzi.

X'hin kien qed jaqsam is-sinistrat giet karozza li kienet qed issuq imghaggla u laqtitu.

Jirrizulta wkoll li dak il-hin kienet niezla x-xemx.

Mistoqsija jekk kienux raw iz-zebra crossing, jghidu illi lanqas kienu ttendew biha.

Ix-xhud Malik Seghir Anastasi Seguna ghamel osservazzjoni mportanti u afferma li l-karozza nvoluta fl-incident ma waqfitx fuq il-post izda waqfet iktar 'il boghod7.

Ftakar il-vettura minghajr problem infatti qal li kienet Toyota hadra u anke identifika lix-xufier bhala l-imputat.

Dan ix-xhud ikkonferma li fit-triq fejn sehh l-incident hemm zewg "pedestrian crossings".

Din il-verzjoni kienet ikkorroborata mix-xhud Jean Claude Ehrhardt.

Is-sinistrat Ilker Olgun xehed mill-Isptar Generali ta Ghawdex8.

Huwa jixhed illi l-ewwel qasmu tnejn minn shabu u mbaghad mar jaqsam hu.

Kien qed igorr pakkett ilma u kien wara nofsinhar.

Jghid illi fit-triq ma kien hemm xejn, ma kienx hemm karozzi.

Jixhed illi meta ntlaqat mill- karozza ma kienx fuq l-bankina u ma kienx 'il barra hafna.

Jghid illi kien fuq iz-zebra crossing.

Xehed ukoll it-tabib Dottor Peter Musumeci Macelli li qal lis-sinistrat ghamlulu polytrauma Ct scan minhabba l-incident.

Kompla jghid illi wara li sarlu anke CT Brain instab li kellu ammont zghir ta' demm migbur f'rasu10.

Ma kellux ksur f'rasu imma kellu gundalla fuq in-naha tal-lemin ta' rasu.

Barra minn hekk kien qed isofri wkoll minn kollass zghir tal-pulmun fuq in-naha tal-lemin, kif ukoll tbengil fil pulmun fuq iz-zewg nahat.

Ir- rizultat ta CT scan ta' zaqqu wera li kien qed isofri minn ticritiet gol- fwied11, imma ma kienx qed jitlef demm minnu.

6 Ara xhieda 3 ta' April,2019 a fol 42 tal-process 7 Ara xhieda 3 ta' April, 2019 a fol 43 tal-process 8 Ara xhieda 4 ta' April, 2019 minn a fol 51 sa fol 53 tal-process 9 Seduta 14 ta' Gunju, 2019 a fol 56 sa fol 58 tal-process 10 Small subarachnoid bleeding deskritt a fol 56 tal-process 11 Intrahepatic lacerations a fol 56 tal-process

Jghid ukoll illi mill-X rays li ttiehdu rrizulta li s-sinistrat kellu ksur fis- seba' kustilja fuq in-naha tal-lemin kif ukoll ksur fuq in-naha t'isfel tax- xewka tad-dahar, li ma kinitx barra minn postha12.

Kellu ksur ta zewg ghadmiet ta' siequ l-leminija – it-tibia u fibula, kif ukoll ksur fil- polz.

Huwa kklassifika l-griehi bhala ta' natura gravi izda ddikjara li s-sinistrat ma kienx fil-periklu li jitlef hajtu.

Ikkunsidrat

Il-Qorti tinnota li mill-atti jirrizulta li l-fatti mhux kontestati huma li s- sinstrat intlaqat minn karozza misjuqa mill-akkuzat, it-Triq li fiha sehh l- incident hija dritta, kienet niezla x-xemx u hemm ukoll zewg "pedestrian crossings".

Pero' jirrizulta wkoll li hemm zewg fatti – wahda l-velocita' tal-karozza nvoluta fl-incident u l-ohra l-post ezatt fit-triq minn fejn kien qed jaqsam is-sinistart meta sehh l-impatt mal-vettura - li dwarhom hemm xhieda konfliggenti.

Sta ghalhekk ghal din il-Qort illi tezamina l- fatti kollha nkluz ix-xhieda moghtija sabiex tasal ghall-konkluzzjonijiet taghha u dan fil-konfront ta' l-akkuzi migjuba kontra l-imputat.

Hu principju assodat fil-gurisprudenza Maltija li min jallega jrid jipprova dak allegat minnu u dan il-principju japplika kemm ghall-allegazzjonijiet maghmula mill-Prosekuzzjoni kif ukoll dawk maghmula mid-Difiza.

Dan dejjem salv pero' ghall-prezunzjoni ta' l-innocenza ta' l-imputat u ghad- dritt ghas-silenzju li l-imputat igawdi minnhom.

U apparti d-differenza fil-grad tal-prova mehtiega mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiza meta jigu biex jippruvaw fatti allegati minnhom.

In oltre kif gie ritenut mill-Qorti fl-Appell Kriminali fis-sentenza fl- ismijiet Il-Pulizija vs. Joseph Hogg mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghal-liberazzjoni tal-persuna akkuzata.

Imma l- Qorti, f' kaz ta' konflitt fil-provi, trid tevalwa l-provi skont il- kriterji

enuncjati fl-Artikolu 637 tal-Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzzjoni dwar lil min trid temmen u f'hix ser temmnu jew ma temmnux.

Illi ghal dak li jirrigwarda l-kredibbilta' tax-xhieda, l-Artikolu 638 tal- Kodici Kriminali jaghmilha cara li filwaqt li huwa fid-dover tal- Prosekuzzjoni li ggib il-provi kollha u l-ahjar prova possibbli sabiex il- grad tal-prova tal-Prosekuzzjoni jintlahaq b'success, is-sub-artikolu (2) ta' l-istess Artikolu jippostula li xhud wiehed wahdu jekk emnut huwa sufficjenti.

Ukoll relevanti ai fini tat-test tal-kredibbilta huwa l-Artikolu 637 tal- Kodici Kriminali li jistipula li ghal dak li jirrigwarda xiehda ta' eta' minuri, xiehda ta' l-imputat kif ukoll ix-xiehda ta' persuni li huma klassifikati taht l-Artikolu 636 tal-Kodici Kriminali, fosthom persuni li jkollhom interess fil-kwistjoni li fuqha tkun mehtieġa x-xiehda taghhom, jew fir-rizultat tal-kawza , id-deciżjoni (dwar il-kredibbilta taghhom) tithalla fid-diskrezzjoni ta' min ghandu jiggudika l-fatti, billi jittiehed qies tal-imgieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xhieda ghandiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi ohra tax-xhieda tieghu, u jekk ix-xhieda hix imsahha minn xiehda ohra, u tac-cirkostanzi kollha tal-kaz.

Tenut kont ta' dan il-Qorti ser tghaddi issa sabiex tqis l-akkuzi migjuba kontra Chalie Santoni.

L-ewwel akkuza migjuba kontra dan l-imputat hija li saq vettura b'nuqqas ta' kont, traskuragni jew b'mod perikoluz u dana bi ksur ta' l- Art 15(1)(a) Kap 65.

Illi skont gurisprudenza nostrana13,

"Jekk sewqan hux (1) negligenti; jew (2) bla kont jew (3) perikoluz hija kwistjoni ta' "degree" u kif jidhru wara xulxin huma fl-iskala tas-serjeta' taghhom l-aghar

13 Il-Pulizija vs Kevin Elfezani , Qorti tal-Appell Kriminali (Inferjuri), deciza 3 ta' April 2003

is-sewqan perikoluz.

Biex jintegra ruhu r-reat ta' sewqan perikoluz hemm bzonn ta' certu grad ta' "recklessness".

Sewqan negligenti jfisser nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita s-sinistri stradali.

Accident jista' minnu nnifsu jidher li x'aktarx gara minnhabba htija ta' xi persuna milli ghall-kawzi ohra.

Hawnhekk, jaqa' fuq dik il-persuna l-piz tal-prova biex juri li f'dak li gara ma kellux htija.

Dan ghaliex jistghu jigu assodati serje ta' fatti li jikkostitwixxu dak li "in subiecta materia" jissejjah "res ipsa loquitur".

S'intendi l-grad ta' prova fil-kaz ta' akkuzat jasal biss sa dak tal-probabilita' u mhux tenut li jipprova beyond "a reasonable doubt" kif jinkombi fuq il-Prosekuzzjoni.

Hu veru li skont gurisprudenza aktar ricenti, it-teorija ta' "res ipsa loquitur" f'materja penali m'ghadhiex aktar tigi applikata mill-Qrati taghna, pero', jistghu jirrizultaw certi provi ndizjarji jew "circumstantial evidence" li joholqu certi "presumptions of fact" kontra s-sewwieq, li fl-assenza ta' spjegazzjoni li tilhaq il-grad tal- probabbilta' jistghu anki jwasslu ghall-htija tas-sewwieq."

Barra minn hekk huwa wkoll stabbilit li "Sewqan traskurat (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il- livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq ragonevoli, prudenti, kompetenti u ta' esperjenza.

Bhala regola, il-ksur tar-regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non- osservanza tad-disposizzjonijiet tal-Highway Code li jincidu fuq il-mod jew il- kwalita' ta' sewqan ta' dak li jkun, jammonta wkoll ghal sewqan traskurat.

Sewqan bla kont hu deskritt fis-subartikolu (2) ta' l-imsemmi artikolu 15 bhala sewqan 'bi traskuragni kbira'.

Din it-tieni ipotesi, jigifieri ta' sewqan bla kont, tikkontempla s-sitwazzjoni fejn il-grad ta' traskuragni tkun kbira u tinkludi l- kazijiet fejn wiehed deliberatament jiehu riskji fis-sewqan li m'ghandux jiehu minhabba l-probabbilita' ta' hsara li tista' tirrizulta lil terzi, kif ukoll kazijiet fejn wiehed ikun indifferenti ghal tali riskji.

Sewqan perikoluz (dangerous driving) jirrikjedi li fil-kaz partikolari s-sewqan kien ta' perikolu ghal terzi jew ghall- proprjeta' taghhom.

Biex wiehed jiddeciedi jekk kienx hemm dana l-perikolu, wiehed irid jara c-cirkostanzi kollha tal-kaz, inkluzi l-hin u l-lokalita' ta' l- incident u l-prezenza o meno ta' traffiku iehor jew ta' nies ghaddejjin bir-rigel."14

Fid-dawl ta' dan l-insenjament il-Qorti tinnota li fil-kaz in ezami gie rilevat li t-triq fejn sehh l-incident hija wahda dritta u ghalhekk is- sewwieq seta' facilment jara quddiemu.

Jirrizulta wkoll li fil-hin ta' l- incident kienet niezla x-xemx.

Dan jidher car hafna anke mir-ritratti esebiti.

Il-Pulizija PC1301 xehed illi nnota illi l-visor tax-xemx ma kinitx imnizzla u li meta gibed l-attenzjoni tal-konducent dan gharrfu illi huwa kien liebes in-nuccali ta-xemx.

Di piu mill-okkorrenza jirrizulta li l- akkuzat innifsu afferma li fil-hin ta' l-incident ix-xemx kienet f'ghajnejh tant li ghamietu15.

Dan ifisser li n-nuccali tax-xemx ma kienx effettiv tant li s-sewwieq ghamietu d-dija tax-xemx.

Mill-iskizz jirrizulta li l-"point of impact", kien 2.1m 'il boghod mill-bankina, ftit 'il boghod mill-linja tan- nofs li taqsam il-karreggjat tal-lemin ninn dik tax-xellug.

Kif rappurtat fl- okkorrenza l-vettura garrbet hsarat fil-windscreen, fis-saqaf, fil-mirja n- naha tal-passiggier, fil-bumper in-naha tal-passiggier.

Meta l-Qorti tizen dawn il-fatti kollha mehudin flimkien tasal biex tikkonkludi li s-sewwieq ma rax lis-sinistrat, li kien wasal kwazi f'nofs it-triq.

Jerga jinghad li din hija triq dritta fejn konducent ta' vettura jista' jara t-triq kollha miftuha quddiemu.

F'dan il-kaz ma garax hekk.

Hekk kif gie ritenut fil-kaz sopra citat dawn il-fatturi flimkien jammontaw ghal "circumstantial evidence" li twassal ghall-holqien ta' prezunzjoni ta' fatt. Issa huwa minnu li kif argumentat id-difiza ma kienx hemm marki ta' brejkijiet ma' l-art pero' huwa fatt ammess anke mill-akkuzat li ma' l-impatt huwa ma ghafasx il- pedala tal-brake izda baqa' jsuq u dan minkejja li l-impatt mas-sinistrat instema' sew ghax min kien miexi fit-triq tant semghu li dar biex jara.

Anke l-persuni l-ohra li kienu riekba fil-vettura xehdu li semghu d-daqqa.

Is-sinistrat ukoll stqarr fl-okkorrenza li sema' daqqa izda ammetta wkoll li baqa' sejjer imbaghad waqaf aktar 'il fuq u rega' lura.

Hija l-fehma ta' din il-Qorti li s-sewwieq tant ma kienx qed jara minhabba x-xemx li ma ndunax mill-ewwel li kien laqat persuna billi bix-xemx f'ghajnejh lanqas kien induna li hemm persuna qed taqsam.

Bix-xemx dritta f'ghajnejh kien qed isuq bl-amment.

15 A fol 8 tal-process.

F'dan l-istadju jrid jinghad illi s-sewwieq ta' vettura huwa wkoll obbligat li jzomm proper lookout.

X'jikkostitwixxi "proper lookout" gie kjarament definit hekk mill-Qrati Maltin16 :

"Dak li jikkostitwixxi proper lookout ivarja minn kaz ghall-iehor.

Imma l- principju generali huwa wiehed.

Sewwieq ghandu jkun f'posizzjoni li jirreagixxi ghall-azzjoni jew agir sorprendenti li jista' jitfacca fit-triq.

Dan hu dettat mill- prudenza u l-ligi."

Mill-provi fil-kaz odjern jirrizulta l-kuntrarju, tant li sehh l-incident.

Matul il-kawza rrizulta wkoll li s-sinistrat ma kienx qed juza l-pedestrian crossing meta kien qed jaqasm it-triq.

Madankollu dan il- fatt xorta ma jezonerax lill-akkuzat mill-obbligu strett li jzomm "a proper lookout" b' mod li allura kellu jara sew minn qabel u jintebah li s-sinistrat kien qieghed kwazi f'nofs it-triq jaqsam minn quddiemu.

Kien jinkombi fuqu d-dover illi joqghod aktar attent.

Hija l-fehma ta' din il-Qorti illi l-fatt li l-akkuzat naqas milli jnizzel il-visor ta' kontra x-xemx19, fil-hin li x-xemx kienet diretta faccata tieghu20 pogga lilu nnifsu taht dik hekk imsejha "self inflicted incapacity" li mpedietu milli jara lill-vittma taqsam it-triq biex imbaghad ikun jista' jiehu l"evasive action " opportuna.

Dan in-nuqqas jikkostitwixxi wkoll imprudenza fis- sewqan li jammonta ghal sewqan b'manjiera traskurata.

16 Il-Pulizja v Marthese Scalpello, Appell Krminali deciza, 24 ta' Awissu, 1990.

17 Il-Pulizija vs Alfonso Bowell, il-Qorti tal-Appell Kriminali 18 Il-Pulizija vs. J.M. Carabott , Appell Kriminali, deciz 17 ta' Gunju, 1961.

19 Ara affidavit ta' PS 1301 Christain Balani, a fol 5 tal-process 20 A fol 25 tal-process

Mill-banda l-ohra pero' din il-Qorti pero' ma tirravizax fis-sewqan ta' l- akkuzat dak il-grad gravi ta' sewqan hazin li jikkostitwixxi s-sewqan periklouz u dana fid-dawl illi jekk sewqan hux negligenti jew bla kont jew inkella perikoluz hi kwistjoni ta' "Degree"21, u kif jidhru wara xulxin huma fl-iskala tas-serjeta' taghhom22.

Minbarra hekk gie ukoll stabbilit li biex jintegra ruhu r-reat ta' sewqan perikoluz, hemm bzonn ta' certu grad ta' "recklessness"23 u "Recklessness" giet definita bhala "wilfully shutting one's eye"24, fatt li ma rrizultax mill-provi.

Mill-banda l-ohra s-sewqan ikun negligenti jew traskurat meta jkun hemm nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita s-sinistri stradali25, kif effettivament sehh fil-kaz odjern meta x- xufier ma nizzilx il-visor tax-xemx.

Tenut kont ta' dan kollu fil-fehma ta' din il-Qorti n-nuqqasijiet fis-sewqan ta' l-akkuzat hekk kif jirrizultaw mill-provi prodotti jinkwadraw ruhhom taht il-forma ta' sewqan b'manjiera traskurata, bla hsieb u b'nuqqas t'osservanza tar-regolamenti tat-traffiku u mhux ta' sewqan perikoluz.

F'dan l-istadju jrid jigi apprezzat li l-incident sehh fi triq fejn kien involut persuna li kienet qed taqsam l-istess triq.

Illum il-gurnata l-kriterji illi jirrelegaw ir-responsabbilita reciproka kemm lis-sewwieq u kemm lil min ikun qed jimxi jew jaqsam it-triq huma stabbiliti fil-gurisprudenza.

Di fatti gie repetutament ritenut li min ikun miexi fit-triq ghalkemm ghandu d-dritt li jkun fil-karreggjata biex jaqsam, ghandu wkoll id-dover li juza l- prudenza biex jaqsam.

Irid jinghad pero' li jekk min ikun fit-triq miexi jkun negligenti, dan il-fattur ma jehlisx lix-xufier tal-karozza milli juza dak il-grad ta' diligenza li huwa mistenni minnu, u ghalhekk in- negligenza jew in-nuqqas ta' attenzjoni ta' min hu miexi fit-triq ma

xxejjinx ir-responsabbilita ta' min ikun qed isuq vettura fl-istess triq illi juza l-prudenza u l-kawtela mistennija minnu.

Fil-kaz odjern l-incident in kwistjoni jikkonsisti f'investiment ta' persuna illi kienet qed taqsam triq principali minn vettura li kienet qed tigi misjuqa fl-istess triq.

Mill-atti jirrizulta li l-vettura misjuqa mill-akkuzat kienet ghaddejja fuq in-naha t-tajba tat-triq.

F'kazijiet fejn persuna tittajjar minn karozza huma relevanti s-segwenti konsiderazzjonijiet ta' dritt, apparti l-ovvju li l-persuna koncernata trid toqghod attenta minn fejn ser taqsam, kif ser taqsam u meta ser taqsam.

Mill-iskizz ta' l-incident26 jirrizulta li l-karreggjata fejn sehh l-impatt hija 3.8m wiesgha mit-tarf tal-bankina sa nofs it-triq.

L-impatt sehh f'distanza ta 2.1m barra mill-bankina, jigifieri kwazi f'nofs it-triq.

Jirrizulta illi ma kienx hemm karozzi pparkjati fit-triq.

Jirrizulta wkoll li s-sinistrat kien ftit passi wara l-ewwel grupp li qasam ghan-naha l–ohra.

Hawnhekk il- Qorti taghmel referenza ghal sentenza moghtija mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali27 fejn kien gie deciz li:

"Jekk il-pedestrian ma jaghmel ebda att li bih qieghed l-awtista fi stat ta' sinistru inevitabbli bhal meta jaqsam f'daqqa u jissorprendi lill-konducent jew jaghmel xi moviment insolitu w inaspettat u johloq emergenza subitanea, id-driver ma jistax jallega b'difiza tieghu jekk jigi f'kollizzjoni ma' dak il-pedestrian il-fatt li dan kien fil-karreggjata."

Dan il-hsieb gie mbaghad elaborat sena wara meta l-Qorti kkonkludiet li28:

"Meta ma hux il-kaz ta' pedestrian li jinzel inaspettatament minn fuq il-bankina, jew li jaqsam jew jitfacca ghall-gharrieda minn wara xi vettura ohra, jew li johrog minn xi kurva tat-triq, jew li jitfacca ghall-gharrieda u inaspettatament quddiem

26 A fol 20 tal-process 27 Il-Pulizija v Joseph Lofreda, Appell Kriminali, deciza 18 ta' Marzu, 1961 28 Il-Pulizija v Wisq Nobbli Markiz A. Faridi Frendo Cumbo, deciza 13 ta' Jannar, 1962

il-karozza, u kazijiet simili d-driver li jinvesti lil dak il-pedestrian ma jistax jinkolpah u jitfa' fuqu l-htija ghall-investiment."

Mill-fatti kollha pprezentati lil din il-Qorti ghall-iskrutinju taghha minn jirrizulta li s-sinistrat ghamel xi manuvra azzardata. imkien ma Ghalkemm huwa minnu li s-sinistrat ma ghamilx uzu miz-zebra crossing li hemm fit-triq madankollu kif diga' osservat din il-Qorti, is-sinistrat kien diga' kwazi fin-nofs tat-triq meta safa' mtajjar.

Hija l-fehma tal-Qorti li xufier ta' vettura ma jistax jinjora l-prezenza fit-triq ta' pedestrians li minn hin ghall-hin jaqsmu t-triq quddiemu.

Ghalhekk irid joqghod attent f'kull hin ghall-qsim ta' persuni minghajr ma jikkreja ncidenti.

Kif gia nghad huwa dover ta' kull xufier li jzomm proper look out sabiex jara quddiemu sewwa.

F'dan il-kaz il-Qorti hija tal-fehma illi x-xufier ma setax izomm proper lookout ghax kellu d-dija tax-xemx li kienet niezla diretta f'ghajnejh u kif diga' nghad qabel huwa naqas milli jnizzel il-visor tax-xemx u ghalhekk holoq ghalih innifsu sitwazzjoni fejn kien qed isuq minghajr vizwali cara quddiemu.

Fid-dawl ta' dawn il-fatti u l-insenjamenti l-Qorti hija ta' l-opinjoni li ghall-accertament tal-htija minhabba f'kondotta negligenti, ghandu jsir il- konfront tal-kondotta ta' l-akkuzat ma' dik tal-persuna li s-sapjenza rumana identifikat mal-bonus paterfamilias, jigifieri ma' dik il-kondotta wzata minn persuna ta' intelligenza, diligenza u sensibilita' normali.

Dan l-ezercizzju komparattiv iservi ta' gwida oggettiva ghall-gudikant u fl- istess hin ihallih liberu li jivvaluta d-diligenza tal-kaz li jkollu quddiemu.

Infatti l-Qrati Maltin rinfaccati f'xenarji bhal dak in ezami dejjem poggew id-dmirijiet u d-drittijiet tal-persuna fit-triq fil-keffa tal-mizien mad- drittijiet u responsabiltajiet tax-xufier u nfatti gie kemm-il darba ritenut li ghalkemm il-pedestrian ghandu dritt li jkun fil-karreggjata biex jaqsam, certament ghandu ukoll id-dover li juza prudenza biex jaqsam.

Pero' gie enfasizzat ukoll illi kemm-il darba l-pedestrian ikun negligenti dan ma jassolvix lix-xufier milli juza dak il-grad ta' 'reasonable care' li tinhtieg.

Sabieb xufier jirnexxi fid-difiza tieghu li l-incident sehh tort tal-persuna li

kienet qed taqsam huwa jrid jipprova li l-persuna li kienet qed taqsam holqot emergenza subitanea mprevedibbli u li allura rrendietu f'impossibilita' li jirrejagixxi sabiex jevita l-incident.

Mill-atti ma jirrizultax il-prova li s-sinistrat holoq din l-emergenza subitanea.

Li jirrizulta mill-provi jirrizulta huwa li s-sinistrat qasam it-triq minghajr ma ghamel uzu miz-zebra crossing.

Jirrizulta wkoll illi fit-triq fejn sehh l- incident hemm tnejn.

Ghalkemm s-sinistrat fix-xhieda tieghu afferma illi huwa kellu sieq wahda fuq iz-zebra crossing pero' din il-verzjoni hija kontradetta mix-xhieda ta' diversi persuni li xehdu waqt il-kawza.

Meta qieset il-fatti kollha l-Qorti tikkonkludi li l-verzjoni taz-zaghzugh ma ghandhiex mis-sewwa u ma temminx illi huwa kien fuq iz-zebra crossing meta kien qed jaqsam.

Hija tal-fehma li s-sinistrat kien miexi wara shabu li kienu waslu fuq in-naha l-ohra tat-triq u ghazel li jaqsam warajhom, anke ghax kif jirrizulta mill-iskizz ta' l-incident, iz-zebra crossing jirrizulta li hija 30metru 'l boghod mill-point of impact.

Il-Qorti temmen li s- sinistrat ra li kien ser ikollu jimxi aktar biex jaqsam minn fuq iz-zebra crossing u ddecieda li jaqta' fil-qasir u qabad u qasam it-triq minghajr ma hares fid-direzzjoni minn fejn kienet gejja l-vettura misjuqa mill-akkuzat.

Huwa fatt ukoll pero' li l-akkuzat tajjar lis-sinistrat meta dan kien kwazi f'nofs it-triq, u dan huwa fatt importanti ghall-evalwazzjoni ta' responsabbilita u l-eventwali htija.

Fid-dawl ta' dak li nghad dwar l-agir tas-sinistrat il-Qorti tosserva li l- Highway Code jistipula illi meta wiehed jigi biex jaqsam it-triq ghandhom jigu mharsa s-segwenti regolamenti:

Qabel taqsam, ieqaf qabel ma saqajk ihallu l-bankina, fejn int tkun tista' tara jekk ikun gej xi hadd.

Jekk m'hemmx bankina jew sidewalk zomm lura mit-tarf tat-triq izda kun zgur li tista' tara t-traffiku li jkun gej u li t-traffiku jkun jista' jara lilek."

Hares sewwa madwarek u isma'.

Il-vetturi jistggu jigu minn kull direzzjoni.

Isma' sewwa, ghax kultant tista' tisma' t-traffiku qabel ma tarah."

Erga' hares madwarek u isma'.

Taqsamx qabel ma jkun hemm qtugh minghajr periklu fit-traffiku u inti tkun zgur li hemm hafna hin.

Ftakar, anke jekk vettura ghadha 'l boghod, tista' tkun riesqa b'velocita kbira."

Meta ma jkunx hemm periklu, aqsam dritt it-triq, tigrix, tmurx la genba.

Ibqa' hares u ssemma' ghat-traffiku waqt li tkun qed taqsam, fil-kaz li jkun hemm xi traffiku li ma tkunx rajtu, jew fil-kaz li jitfaccja xi traffiku ghall-gharrieda."

Illi inoltre l-istess Highway Code meta jitratta dwar zebra crossings jaghmilha cara illi:

Fejn ikun hemm post ta' qsim ghall-pedestrians (jew subway) jew f'distanza ta' madwar 50 metru 'l boghod minnek, taqsamx it-triq minn x'imkien iehor"

Fil-kaz odjern, kif diga' osservat il-Qorti kif evidenzjat mill-pjanta esebita fil-process tletin metru 'l boghod minn fejn ittajjar is-sinistrat kien hemm zebra crossing u ghalhekk il-vittma setghet qasmet minnha, pero' ghazlet li taghmel xort'ohra.

Hawnhekk isorgi l-argument tan-negligenza kontributorja.

Fil-fatt kif jghid il-Professur Mamo fin-Noti tieghu f'paġina 72 jghid li

F 'sede kriminali persuna akkuzata b'sewqa perikoluz, traskurat u negligenti trid twiegeb ghall-agir taghha ndipendentement minn dak li jaghmel haddiehor, ammenoche' dak li jigri ma jkunx dovut unikament u esklussivament ghall-htijiet da parti ta' haddiehor.

Dana qed jinghad stante li l-"contributory negligence" ma tezonerax lis-sewwieq jekk ma tkunx il-kawza unika tas-sinistru29.

Issa fil-kaz odjern hija l-fehma ta' din il-Qorti li s-sinistrat ma ghamilx sewwa bil-mod kif qasam triq principali qabel iz-zebra crossing pero' xorta wahda tqis li s-sewwieq akkuzat Chalie Santoni huwa hati ta' sewqan traskurat ghax ma rax il-vittma qabel l- incident u dan billi kellu x-xemx f'ghajnejh minhabba li ma nizzilx il- visor.

Il-Qorti temmen illi l-incident xorta wahda kien isehh anke kieku s-sinistrat kien fuq iz-zebra crossing ghax il-fatt hu li l-akkuzat ma kienx qed jara quddiemu.

Din il-konvinzjoni l-Qorti waslet ghaliha wara li fliet

Il-Pulizija vs P. Papallo", Appell Kriminali ,Kollez.Vol.XXXVII,iv.p.883.

sew il-faxxikolu tar-ritratti esebiti30 kif ukoll ir-ritratt a fol 85 u r-ritratt a fol 25 tal-process.

Fir-ritratti a fol 126 u fol 85 jidher car iz-zebra crossing kif ukoll il-fatt li t-triq hemmhekk hija dritta minghajr kantunieri u ostakoli li jistghu jfixklu l-vizwali tax-xufier.

Fir-ritratt a fol 25 id-dija tax- xemx fit-triq hija cara wkoll.

Ma hemmx dubju f'mohh din il-Qorti li n- nuqqas ta' l-akkuzat li "....jara sew x' qed jigri quddiemu kien kawza prossima w determinanti ta' l-incident.

Lanqas ma jirrizulta li l-appellant kien rinfaccjat minn xi emergenza subitanea.

Fil-kaz in ezami bil-fatt li l-appellant jidher li ma kienx qed izomm "proper lookout", kien pogga ruhu taht dik li tissejjah "a self inflicted incapacity" li jirmedja tempestivament ghal xi moviment tal-pedestrian - jekk verament kien hemm - li seta' b' xi mod ikkaguna l-incident."31

Ma ghandux jintesa illi l-accidenti stradali huma ta' spiss kwistjoni ta' disattenzjoni ta' split second u l-kontingenzi tat-traffiku jistghu jkunu subitanei u naspettati.

Jigi rilfess li ghal sewqan negligenti ma hemmx bzonn tal-vjolazzjoni ta' normi guridici specifici, imma bizzejjed li jkun hemm negligenza, fis-sens ta' nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita s-sinistri stradali.

Rigward it-tieni akkuza d-difiza argumentat ukoll illi fuq il-post ta' l- incident ma nstabu l-ebda brejk marks li setghu jindikaw li l-imputat kien ghaddej b'xi speed eccessiv aktar minn dak permess mil-ligi.

Jirrizulta minn dak li stqarr l-imputat stess li ma' l-impatt huwa baqa' sejjer imbaghad irriversja.

Tinnota li anke x-xhieda tal-persuni li kienu jinsabu mexjin fit-triq hija konfliggenti – ix-xhieda moghtija miz-zaghzagh francizi hija li l-akkuzat kien ghaddej bi speed eccessiv, izda mbaghad hemm xhieda ohra32 li xehdu li l-karozza kienet ghaddejja bi speed normali.

Fid-dawl ta' din ix-xhieda u fin-nuqqas ta' prova lil inhinn minn kull dubju li l-akkuzat kient qed isuq b'velocita' in eccess tal-limitu permess f'dik iz-zona, il-Qorti tqis li din l-akkuza ma gietx ippruvata sal- grad rikjest mil-ligi u ghalhekk ser tillibera lill-akkuzat minn din l- akkuza.

30 A fol 122 sa fol 129 31 Il-Pulizija Spettur Jurgen Fiteni Vs Vincent Faridi , Qorti tal-Appell, 4 ta' Settembru, 2018.

77 u 106 tal-process,

Fil-konfront tat-tielet akkuza cioe' li kkaguna feriti ta' natura gravi nvolontarjament minhabba kulpa, il-Qorti tosserva li meta si tratta ta' colpa huwa mportanti li jigi ppruvat in-nexus li ghandu jezisti bejn l-att u r-rizultat sabiex l-att jista' jitqies kriminalment imputabbli.

Huwa biss jekk jirrizulta chain of causation bejn l-att li holoq id-danni u d-danni rizultanti li jista' jirrizulta culpa.

Fis-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali34 gie ritenut li: "...Tkun xi tkun id-definizzjoni tal-kolpa jibqa' dejjem illi l-elementi taghha huma voluntarjeta' tal-atti w in-nuqqas ta' previzjoni ta' l-effetti dannuzi ta' dak l-att u l-possibilita ta' previzjoni ta' dawk l-effetti dannuzi.

Jekk l-effetti dannuzi li ma jkunux prevedibbli, jew almenu ma setghux ikunu prevedibbli hlief id- diligenza straordinarja, il-ligi ma tesigix u li se mai tista' ggib kolpa levissima li ma hiex inkriminabbli, ma hemmx htija."

Fil-kaz in ezami pero' ma jistax jinghad illi l-effett dannuz ma kienx prevedibbli, ghax sewwieq diligenti ghandu jkun jaf illi meta jkollu x- xemx faccata b'tali mod illi ma tkunx qed thallih jara t-triq quddiemu, ghandu jnizzel il-visor tax-xemx.

Min ma jaghmilx hekk u jiddeciedi illi jsuq xorta wahda jkun qed jirrendi ruhu responsabbli ghad-danni

33 Il-Pulizija v Salvatore Inder, deciza 17 ta' Mejju, 1948 34 Il-Pulizija vs John Fiteni, Appell Kriminali, deciza 15 ta' Frar, 1958.

kkagunti rizultat tan-nuqqas tieghu.

Kif diga' stabbilita aktar 'il fuq, ix- xufier naqas li jzomm proper lookout u dan wassal biex ittajjar is-sinistrat.

Rigward l-entita' ta' offiza il-Qorti ta' l-Appell Kriminali35 qalet li "Il- kwistjoni ta' jekk offiza hiex wahda hafifa u ta' importanza zghira, hafifa, gravi jew gravissima hi wahda ta' fatt u ghalhekk rimessa ghall-gudikant tal-fatt (fil- kaz ta' guri, ghalhekk, rimessa f'idejn il-gurati; fil-kaz odjern rimessa f'idejn il- gudikant ta' l-ewwel grad...).

Ma hix, ghalhekk, kwistjoni, li tiddependi necessarjament jew esklussivament fuq "opinjoni medika".

It-tabib jew tobba jispjegaw x'irriskontraw bhala fatt; u, jekk il-qorti tippermettilhom, jistghu joffru l-opinjoni taghhom dwar, fost affarijiet ohra, kif setghet giet ikkagunata dik l- offiza, jew ma' xiex huma kompatibbli s-sintomi li jkunu gew klinikament riskontrati.

Ikun jispetta mbaghad ghall-gudikant tal-fatt li, fid-dawl mhux biss ta' dak li jkun xehed it-tabib izda fid-dawl tal-provi kollha, jiddetermina n-natura ta' l-offiza".

Tenut kont ta' dak li nghad hawn fuq, fir-rigward tal-griehi sofferti mill- parti leza, il-Qorti tinnota li kif jirrizulta bl-aktar mod car mix-xiehda ta' Dr. Peter Santoni, ma ghandha l-ebda dubbju li l-griehi kienu ta' natura gravi u dunque tqis li t-tielet imputazzjoni addebitata fil-konfront tal- akkuzat giet sodisfacentement pruvata u b'hekk l-akkuzat ser jinstab hati taghha.

Rigward il-piena illi ghandha tigi nflitta fil-konfront ta' l-imputazzjonijiet li gew addebitati lill-akkuzat u li gew pruvati, il-Qorti hija tal-fehma li fl- ewwel lok ghandha tizen jekk is-"sentenza ta' prigunerija sospiza hija mizura opportuna w ndikata fil-kaz ta' offizi nvolontarji f'incidenti tat-traffiku, ghaliex l-ghan ta' tali mizura jew sanzjoni, fil-fehma ta' din il-Qorti, hu li, fil-waqt li tati opportunita' ohra lill-kriminal qabel ma tibghatu l-habs, proprju li zzomm lill- kriminal milli jerga' jaqa' u jikkommetti xi tip ta' delitt bhas-serq, drogi, frodi li hu jkun abitwat fih u mhux biex ma jergax jahbat b'karozza jew itajjar li xi hadd

35 Il-Pulizija vs Josep Woollard, deciza 30 ta Lulju, 2004.

involontarjament, esperjenza li ovvjament hadd zgur ma jkun ihobb jew jixtieq li jerga' jirripeti.

Inoltre l-Qorti thoss li l-piena karcerarja hija ndubbjament wahda sproporzjonata meta si tratta ta' incident stradali nvolontarju fejn ma jirrikorrux l-estremi tas-sewqan bla kont jew dawk tas-sewqan perikoluz.

Din il-Qorti thoss li f'kaz ta' sewqan traskurat jew f'kaz ta' ksur tar-regolamenti tat-traffiku piena pekunjarja hija ferm aktar addattata w xierqa"36

Il-Qorti ghalhekk wara li rat l-Art.

15(1)(a) tal-Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta, Art.

226(1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, u Art 127(1) L.S.65.11 kif ukoll l-Art.17 tal-Kap.9 Ligijiet ta' Malta filwaqt li ssib lill-imputat Chalie Santoni hati ta' l-ewwel imputazzjoni fejn issir referenza ghal sewqan b'manjiera traskurata u hati tat-tielet imputazzjoni, izda mhux hati tat-tieni imputazzjoni u ghalhekk tilliberah minnha, tikkundannah ghall-multa komplessiva ta' elf u mitejn Euro (€1,200).

Il-Qorti tordna wkoll is-sospensjoni tal-licenzja tas-sewqan tal-hati ghal zmien xahar li jibdew jiddekorru min-nofs il-lejl u minuta ta' ghada filghodu.

36 Il-Pulizija vs. Alfonso Bowell, Appell Kriminali, deciza fl-10 ta' Marzu 2005

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


IMHALLEF ROBERT G. MANGION Illum, 11 ta' Dicembru 2020

Fl-Atti tar-Rikors ghall-Hrug ta' Mandat ta' Inibizzjoni Numru 1665/2020 fl-ismijiet:

Is-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tas-Sahha

Rat ir-Rikors imressaq fil-25 ta' Novembru 2020, li bih u ghar-ragunijiet hemm

imfissra, Is-Segretarju Permanenti fi hdan il-Ministeru tas-Sahha talab li din il-Qorti

tohrog Mandat ta' Inibizzjoni biex izzomm lill-intimati milli

(a) Tinizzja u/jew tordna, u/jew twettaq, u/jew isejjah, u/jew tippromulga, u/jew kull

mod iehor torganizza u/jew tkompli b'direttivi u/jew azzjoni u/ jew azzjonijiet

industrijali, diretti jew indiretti, bil-partecipazzjoni taghha stess u/jew tal-membri

taghha, b'mod partikolari in konnessjoni mad-dikjarazzjoni t'azzjoni notifikata

lill-esponenti fit-23 ta' Novembru 2020;

(b) Tiehu xi azzjoni li tippregudika, itellef jew b'xi mod iehor ixxekkel l-provizjoni

tas-Sahha Pubblika fl-ahjar interess tal-komunità; u

(c) Tiehu kwalunkwe azzjoni li tirrizulta, jew li tista' tirrizulta, fi pregudizzju, telf

jew xi forma ohra ta' tfixil lill-provediment ta' servizz essenzjali.

Rat id-digriet taghha tal-25 ta' Novembru 2020, li bih laqghet it-talba b'mod

provizorju, ordnat in-notifika tar-rikors u dan id-digriet lill-intimati bil-fakultà li

jipprezentaw risposta sal-hin tas-seduta u appuntat ir-rikors ghas-smigh ghat-2 ta'

Rat illi fl-1 ta' Dicembru 2020, il-Union intimata pprezentat risposta;

Rat l-atti kollha tar-rikors;

Semghet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet;

Ikkunsidrat

Rat il-verbal tas-seduta tat-2 ta' Dicembru 2020, fejn halliet ir-rikors ghall-

Fatti antecedenti r-rikors ghall-Mandat ta' Inibizzjoni

quddiem MUMN jew il-Union) bghatet Open Letter indirizzata lil Ministru tas-

Sahha fejn fiha gie informat li l-infermiera u l-qwiebel gew ingannati mid-Divizjoni

Kien ghalhekk li l-Union informat lill-Ministru li hija kienet tat ordni lill-infermiera

u l-qwiebel sabiex ir-rapport ta' stima (appraisal report) jigi mmarkat bhal 100% u

dan stante li d-Divizjoni tas-Sahha li kienet responsabbli ghall-iffirmar tal-ftehim

mal-Allied Health Professionals m'adottatx l-istess approcc meta iffirmat il-ftehim

Fl-20 ta' Novembru 2020 intbaghtet korrispondenza elettronika lis-Segretarji

Permanenti fi hdan it-Taqsima People & Standards fl-Ufficcju tal-Prim Ministru, fi

hdan il-Ministeru tas-Sahha u fi hdan il-Ministeru tal-Familja, Solidarjetà Socjali u

Drittijiet tat-Tfal.

Fiha ghamlu referenza ghal-laqghat li kienu saru u li kienu

qeghdin jistennew appuntament ghal laqgha ohra izda kienu baqghu ma rcevew l-

B'dan l-attegjament huma fehmu li l-Gvern ma kienx

interessat li jsib soluzzjoni u kien ghalhekk li l-Union irregistrat Tilwima Industrijali

mal-Ministeru tas-Sahha u mal-Ministeru tal-Familja, Solidarjeta Socjali u Drittijiet

tat-Tfal u l-Ufficcju tal-Prim'Ministu Taqsima PSD f'isem il-membri kollha tal-

Fit-23 ta' Novembru 2020, l-MUMN informat lill-membri taghha mxerdin ma'

diversi sptarijiet f'Malta u Ghawdex sabiex mill-25 ta' Novembru 2020 mis-sebgha

ta' filghodu jibdew isegwu numru ta' direttivi.

Skont l-ittra li intbaghtet lill-membri

Fl-ittra mibghuta mill-MUMN lill-

membri taghha kien hemm numru ta' direttivi li huma elenkati aktar 'l quddiem.

L-

MUMN ordnat ukoll lill-infermiera li jahdmu fl-Operating Theatres ewlenin, sabiex

Waqt il-gbir

tal-provi, irrizulta li dan l-arrangament kien fis-sens illi infermiera ta' teatri ohra

ghandhom jibqghu jassistu gewwa l-ITU minhabba is-sitwazzjoni tal-imxija.

ittra annessa mar-rikors promotur jidher ukoll li inghataw numru ta' direttivi lil

Fis-sena 2017 il-union intimata li tirraprezenta l-qwiebel u l-infermiera l-MUMN

iffirmat ftehim kollettiv li dahal fis-sehh fl-1 ta' Jannar 2018, hekk imsejjah Ftehim

20 t'April 2017, l-MUMN, flimkien ma' numru ta' unions tal-haddiema ohra,

Public Service li huwa validu sal-31 ta' Dicembru 2024 li jkopri l-impjegati kollha

fis-settur pubbliku..

Aktar kmieni din is-sena ghal habta ta' nofs Ottubru 2020 il-Gvern dahal fi ftehim

kollettiv mal-Allied Health Professionals kif rapprezentati mill-Union Haddiema

L-MUMN qed issostni illi b'effett ta' dan il-

is-salarji

tal-Allied Health Professionals huma aktar

favorevoli minn dawk li jgawdu minnhom il-membri taghha u kien ghalhekk li l-

istess union ordnat id-direttivi fuq imsemmija.

Mill-banda l-ohra r-rikorrent Segretarju Permanenti fil-Ministeru tas-Sahha qed

jinsisti illi l-ftehim settorjali bejn il-Gvern u l-MUMN ghadu vigenti u tahditiet ghal

ftehim settorjali gdid ghandhom jibdew mhux aktar kmieni minn disa' xhur qabel l-

iskadenza tal-istess ftehim.

In oltre, ir-rikorrent jinsisti li l-Artikolu 8.2 tal-ftehim

kollettiv generali li sar bejn il-Gvern u l-impjegati kollha tas-settur pubbliku ffirmat

fl-20 t'April 2017, jipprovdi "li l-ebda revizjoni ghalih ma tista' ssir sakemm mhux

konsegwenza ta' cirkostanzi eccezzjonali u li r-revizjoni hija maqbula bejn l-

amministrazzjoni u l-union rispettiva."1 Fir-rikors promotur, ir-rikorrent jinsisti li

b'konsegwenza tal-azzjonijiet industrijali ordnati mill-MUMN, is-sahha pubblika kif

ukoll il-hajja tal-utenti tas-servizz mediku sejra tkun ipperikolata partikularment

dawk l-aktar vulnerabbli, specjalment minhabba l-pandemija tal-Covid-19.

ghalhekk li r-rikorrent hass il-htiega li jressaq dan il-mandat sabiex l-MUMN tigi

inibita milli tkompli bid-direttivi moghtija minnha lill-membri taghha.

Ghal dan il-mandat, il-union intimata irrispondiet billi qalet li is-Segretarju

Permanenti qieghed jitlob lill-Qorti tohnoq u xxekkel ghal kollox il-jeddijiet

kostituzzjonali taghha sanciti taht l-Artikolu 11 tal-Konvenzjoni Ewropeja tad-

Drittijiet tal-Bniedem u l-Artikolu 42 tal-Kostituzzjoni u dawk tal-haddiema membri

In oltre, il-Union tinsisti li bil-ftehim settorjali mal-Allied Health Professions

il-principju kardinali taht l-Artikolu 27 tal-Kaptiolu 452 u cioe equal pay for equal

work qieghed jinkiser u dan ghaliex il-Gvern m'huwiex qieghed ihallas l-istess lill-

Il-Union qalet ukoll li "l-azzjonijiet mehuda, filwaqt li ovvjament

li huma mahsuba biex ikunu effettivi, huma appozitament imfassla sabiex fl-ebda

mod u fl-ebda hin u fl-ebda sptar ma titqieghed fil-periklu s-sahha – ahseb u ara l-

hajja – tal-utenti tas-servizz tas-sahha pubbliku". fl-ebda hin u fl-ebda sptar ma

titqieghed fil-periklu sahha tal-utenti tas-servizz tas-sahha pubblika".

giet ukoll annessa lista ta' servizzi illi bl-ebda mod ma gew milquta bid-direttivi u

dawn huma s-segwenti:

"Is-servizzi kollha tal-emergenza, inkluz is-servizzi moghtija mill-infermiera

meta johorgu mal-ambulanzi;

Intesive Therapy Unit (mhux talli d-direttivi moghtija ma jolqtux l-infermiera li

jadmu l-ITU talli anke infermiera li jahdmu fis-swali m'ghandhom ebda direttivi

biex ma jassistux u jghinu infermiera li jahdmu fl-ITU kull meta jigu hekk

ordnati li jaghmlu skond il-bzonn);

Id-djar kollha tal-anzjani;

L-isptar Boffa."

Ikkunsidrat

Ix-xhieda nfethet bis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tas-Sahha, Joseph Falzon Spiteri.

Huwa spjega li minn dak li jiftakar hu, huwa kien iltaqa darbtejn mal-union intimata

flimkien ma' Mr. Thomas Santangelo ghall-Ufficcju tal-Prim Ministru.

Lejliet li dahlu

fis-sehh id-direttivi huwa kkuntatja permezz tat-telefown lill-President tal-MUMN

fejn, f'diskussjoni twila, huwa informah li huwa ma kienx qieghed jara skop ghal-

laqgha u dan ghaliex internament ma kellux l-awtoritazzjoni sabiex jaghmel laqghat

ta' certu utilità u ma xtaqx jaqla lil tal-union biex jghidilhom affarijiet li ma

jindirizzax it-thassib taghhom.

Dan ma kienx l-eghluq tad-diskussjonijiet.

kien informah ukoll li huwa m'huwiex awtorizzat li jaghmel l-ebda offerta s'issa

biss huwa kien informah li sejjer jaghmel hiltu sabiex igib l-awtorizzazzjoni da parti

tal-Gvern, sabiex ikun jista' joffri xi haga partikolari.

Jghid li kien ser jitkellem

internament fuq il-possibilità li jinghata approvazzjoni u ghalhekk jinforma

formalment lil union l-irtirar tal-projbizzjoni li hemm fil-PSMC, liema projbizzjoni

ma kinitx thalli lill-infermiera jibbenefikaw minn Shift Allowance.

kellha tigi rtirata kienet tissarraf f'ghotja ta' bejn mitejn ewro u erba' mitt ewro fis-

sena (€200 - €400 p.a.) u dan ghaliex jiddependi mir-rosters differenti tal-infermiera.

Din l-offerta kienet giet ikkunsidrata mill-MUMN bhala inadegwata.

Ix-xhud spjega

li l-ftehim li jirregola l-Allied Health Professionals kien precedentement ffirmat fl-

2013 fejn skadenza formalizzata ma kienx hemm u ghalhekk ma kellux terminu fiss.

Gara li mis-sena 2013 sas-sena 2018 huma baqghu bl-istess kuntratt u baqa fis-sehh

sakemm gie iffirmat dak riċenti f'Ottubru 2020 li kellu effett rettroattiv mill-1 ta'

In kontro-ezami ir-rikorrent xhed illi huwa m'huwiex f'posizzjoni jghid li x-xoghol

tal-Allied Health Professionals u x-xoghol tal-infermiera u l-qwiebel huma ugwali,

izda li jista' jghid huwa li huma kumplimentari.

Jghid ukoll in kontro-ezami li l-

MUMN ipprezentat workings fejn juru li b'effett tal-ftehim li ntlahhaq mal-UHM

ghan-nom tal-Allied Health Professionals huma, cioe l-infermiera u l-qwiebel, kienu

qeghdin jircievu salarju anqas.

Huwa kompla jghid li min-naha taghhom huma

weghduhom li ser jaghmlu l-kalkoli u ricerka min-naha taghhom u li kellhom

jergghu jiltaqghu sabiex jiddiskutu l-istess.

Xhed li l-Gvern kien lest li jahtar 30

In ri-ezami x-xhud spjega li l-membri rispettivi tal-UHM u tal-MUMN huma setturi

kumplimentari / differenti fis-settur tas-sahha li jaqghu taht ftehim kollettiv

differenti u dawn dejjem hekk kienu.

Jghid li l-varjazzjoni tal-paga skont l-iskali li

gew moghtija lilhom kienet ta' bejn elfejn Ewro u hamest elef Ewro, ras ghal ras,

b'total ta' sitt miljun Ewro ghal haddiema kollha li jikkwalifikaw.

l-union MUMN ikkomunikat ghal zieda kien bejn wiehed u iehor fil-bidu tax-xahar

ta' Novembru 2020.

Spjegat li kieku gew

attwati dawn id-direttivi l-isptar kien jieqaf u dan ghaliex jahdem bhala katina.

Pazjent jidhol l-ewwel l-Emergenza u jekk ikun hemm il-htiega li jigi ammess l-

isptar tkun trid tinstab sodda u dan isir b'konsultazzjoni bejn unit li jsibu dawn is-

sodod u s-swali fejn jilqghu l-pazjenti.

Minhabba l-pandemija Covid-19, il-process gie aktar kompless u dan ghaliex l-

ewwel il-pazjent jidhol fi swali fejn jistennew ir-rizultat tal-Covid imbaghad skont

ir-rizultat u skont il-kundizzjoni, il-pazjent jiccaqlaq ghal swali ohrajn.

isir dan it-trasferiment, jidhol f'sala jinghata l-kura u jekk ikun hemm bzonn u jekk

il-kundizzjoni tal-pazjent tinbidel dan jerga jiccaqlaq ghal swali ohrajn fejn jiehu l-

kura adegwata u wara li jghaddilu, il-pazjent jigi discharged u jintbaghat id-dar.

jinvolvi koordinament bejn is-swali, l-infermiera, bejn il-bed management team, it-

tobba u t-tims multi-dixxiplinarji li hemm.

Il-Kap Ezekuttiv sostniet li jekk id-

direttivi tal-MUMN jigu attwati dawn ser iwaqqfu l-infermiera li huma l-pern tas-

sistema ospedaljera milli jaghmlu dan il-koordinament.

Issostni li dan iku ifisser li

jkun difficli ferm sabiex isiru jafu fejn hemm sodod vojta, li huma ndaf sabiex

jaccettaw il-pazjenti, sabiex jiggwidaw lil fattigi biex inaddfu s-sodod, it-

trasferimenti ma jsirux u allura l-process ta' trasferiment minn sala ghal ohra jieqaf,

u ukoll il-process tar-rilaxx jigi mxekkel ferm u dan ghaliex huwa koordinat mill-

infermier responsabbli mis-sala.

Jekk ma johorgux il-pazjenti, ma jkunx hemm

sodod disponibbli ghal pazjenti l-godda.

Il-Kap Gove! kompliet tixhed illi dawn

id-direttivi ser jolqtu l-katina li hemm gewwa l-isptar u dan ghaliex iwaqqfu l-

kommunikazzjoni bit-telefon, wicc imb'wicc, u bis-sistema digitali.

L-isptar b'mod

generali jkollu ghoxrin-il teatru joperaw, minhabba l-imxija dawn nizlu ghal hdax /

tnax-il teatru, bid-direttivi dawn nizlu ghal erbgha.

Il-konsegwenza ta' dan huwa li

jekk jinqalghu xi emergenzi dawn ma jkunux jistghu jigu trattati f'waqthom.

In kontro-ezami l-Kap Ezekuttiv Celia Ben Mabrouk spjegat illi bid-direttivi, it-teatri ta'

trauma u CEPOD gew specifikatament ezentati mid-direttivi.

Tikkonferma li

direttivi fuq l-Emergenza per se ma kienx hemm.

Tikkonferma wkoll li ma kien

hemm l-ebda direttiva sabiex infermier ma jittrasferixxix pazjent mill-Emergenza

Ix-xhud ikkonfermat ukoll li l-isptar ghandha bed-management team li

jikkonsisti f'infermiera izda d-direttiva ma kinitx tolqot lilhom.

tintuza l-IT system principarjament huwa x-xoghol ta' ward clerks izda tispjega li

bil-lejl hemm swali li ma jkunx hemm dawn il-clerks.

Ghal mistoqsija tal-Qorti jekk

sarx xi ezercizzju ta' kemm kull sala ghandha jkollha infermiera fiha sabiex topera,

ix-xhud spjegat li sar ezercizzju sabiex jigi determinat kemm hemm htiega ta'

infermiera skont is-swali li ghandhom.

Tikkonferma li hemm nuqqas ta' infermiera

irrispettivament mid-direttivi tal-MUMN.

In ri-ezami x-xhud spjegat li jekk ma jkunx hemm rilaxx ta' pazjenti, il-process tad-

dhul ser isir bil-mod u minhabba l-imxija, fejn il-process huwa aktar kumpless, it-

trasferimenti ser isiru ferm aktar bil-mod.

Ix-xhud spjegat b'referenza ghall-IT clerk

li dan jikseb l-informazzjoni m'ghand l-infermiera.

Tghid li f'kull direttiva hemm

In kontro-ezami ulterjuri ticcara li huwa

l-infermier li jaghti l-informazzjoni sabiex jigi rilaxxat pazjent u mhux l-IT clerk,

dan tal-ahhar idahhal biss l-informazzjoni fis-sistema digitali.

Mater Dei fejn huwa inkarigat mit-tobba tal-isptar, u jghin lil CEO u nursing

director fit-tmexxija tal-isptar kollu.

Xhed illi d-direttivi kif inhuma miktubin ma

jhallix l-operat tal-isptar jimxi kif suppost.

Ix-xhud spjega li l-Emergenza tahdem

billi jkun hemm dak li jsejhulu "forward flow", jigifieri jekk il-pazjenti

m'ghandhomx swali fejn imorru, l-Emergenza sejra timtela.

Ix-xhud spjega li l-

infermier tal-Emergenza, apparti li jghaddi l-file tal-pazjent, jikkomunika mal-

infermier tas-sala, u dan jsir ghal beneficcju tal-kura tal-pazjent u dan ghaliex il-kura

tal-pazjent tiddependi fuq il-hand over of care u din trid issir kull darba li jsir

Minn filghodu sas-6 ta' filghaxija, is-sodod disponibbli jiehdu hsiebha

il-bed-management unit, u wara dak il-hin dan il-process isir mis-Senior Nursing

Din l-informazzjoni tigi ottjenuta mill-infermiera tas-swali.

Ix-xhud spjega

li f'sitwazzjoni normali jintuzaw ghoxrin-il teatru, izda minhabba l-pandemija

COVID-19 dawn nizlu ghal bejn hdax u tnax-il sala u dan sar sabiex l-infermiera

jassistu fl-ITU.

Dawn it-teatri kienu qeghdin jintuzaw sabiex isiru operazzjonijiet

t'emergenza u cioe operazzjonijiet ta' pazjenti bil-kancer, operazzjonijiet ta' pazjenti

mugugha, u operazzjonijiet li jekk ma jsirux ikun ta' periklu ghas-sahha tal-pazjent.

Operazzjonijiet mhux urgenti, bhal ezempju ftuq, tal-marara, hip replacement gew

posposti minhabba l-pandemija.

Jghid li jista' jaghti l-possibilità li jinghalqu aktar

swali minhabba l-pandemija sabiex ikun hemm koncentrazzjoni ta' infermiera fl-

In kontro-ezami jikkonferma li l-infermiera tal-Emergenza ma inghatawx direttivi

sabiex ma jaghmlux xogholhom.

Jikkonferma wkoll li ma inghatat l-ebda direttiva li

l-infermiera ma jakkumpanjax il-pazjent sas-sala.

Bid-direttivi izda l-infermier li

jakkumpanja l-pazjent m'huwiex sejjer jaghti hand-over u cioe informazzjoni dwar

il-pazjent lill-infermier tas-sala.

Jekk min-naha l-ohra ma jkunx hemm il-htiega li l-

pazjent ikun akkumpanjat minn infermiera ghaliex ma jkunx akut, dan jittiehed minn

F'dak il-kaz il-kommunikazzjoni issir bit-telefon.

Nonostante li jkun hemm hand-over bil-kitba, din l-informazzjoni tkun minima u

huwa ghalhekk li jehtieg li jkun hemm komunikazzjoni verbali.

hemm clerk u rwol tieghu huwa li jcempel lis-sala li ser tkun ser tircievi l-pazjent.

Sat-3 ta' wara nofsinhar din it-telefonata titwiegeb mill-ward clerk tas-sala, li

L-informazzjoni lil ward

clerk tinghata mill-infermiera.

Rigward l-irwol tal-bed management team ix-xhud

spjega li dan jigbor l-informazzjoni minn ghand l-infermiera dwar is-sodod

disponibbli jew li ser ikunu disponibbli f'hin qasir fis-swali sabiex ikollhom fejn

iqassmu l-pazjenti.

Mod wiehed kif tingabar din l-informazzjoni hija permezz tat-

It-tieni mod huwa permezz tas-sistema digitali.

L-informazzjoni sabiex

titqieghed fis-sistema digitali tinkiseb minn ghand l-infermier u l-infermier tista'

titfa' din l-informazzjoni hi fis-sistema.

Midwifery - Sptar Mater Dei, SAMOC u Boffa Hospital.

Spjegat li d-direttivi tal-

Union sejrin iwaqqfu l-isptar mill-funzjonijiet tieghu.

Sahhqet illi ser ikun hemm

ripple-effect, u cioe meta sejjer jitwaqqfu t-trasferimenti ser ikun hemm bed-

B'dan ifisser li qieghed jikkawza dewmien sabiex jinbeda t-trattament.

xhud spjegat li hemm saffi differenti ta' infermiera.

Hemm ic-charge nurse li tmexxi

operat tas-sala u cioe tara daily running tas-sala, li taghti ambjent sigur, fosthom li

taghti ambjent nadif, u kommunikazzjoni bejn il-tim multi-dixxiplinarju.

ukoll l-infermiera, li tghaqqad it-tim kollu flimkien mal-konsulent, fizjoterapisti, etc.

Ix-xhud tghid illi jekk din il-kommunikazzjoni sejra tinqaghta, il-pazjent sejjer

Fir-rigward tad-direttivi, ix-xhud spjegat li l-infermier huwa mehtieg sabiex

il-pazjent jigi rilaxxat u dan ghaliex l-infermiera trid taghti l-pjan tar-rilaxx lill-

pazjent, tikkomunika mal-qraba, tibbukkja trasport jekk m'ghandux, etc. Il-fatt li l-

infermier mhux qieghed jikkomunika, il-pazjent sejjer jibqa' fejn ikun – jekk porter

mhux ha jissejjah, il-pazjent m'huwiex ser imur ghal kura f'taqsima ohra.

giet mistoqsija, x'impatt jista' jkollha d-direttiva li ma jingabrux il-files u noti

passati ta' pazjent u x-xhud spjegat li dawn in-noti u file huma krucjali aktar u aktar

jekk dan il-pazjent sejjer jaghmel operazzjoni, liema files ikollhom l-istorja kollha

tal-pazjent inkluz fost ohrajn allergiji li jkunu dokumenti fin-noti antiki li tista'

Ix-xhud tenfasizza li l-kommunikazzjoni hija dover essenzjali tal-

In kontro-ezami x-xhud spjegat illi fir-rigward tan-noti antiki d-dover tal-infermiera

huwa li dawn jigu migbura min-nursing aid / medical care u mhux mill-infermiera;

id-dover tal-infermiera huwa

tordnhom u mhux

Jekk

il-

kommunikazzjoni ta' din ser titwaqqaf fl-ebda hin dan il-file mhu ha jitla'.

Il-Union intimata MUMN resqet bhala xhud lil Paul Degaetano, President tal-istess union.

Huwa beda billi spjega li waqt it-trattattivi tal-ftehim kollettiv tal-2013, min

ihaddem kien spjegalhom li x-shift allowance mhux sejjer jinghata u li l-

Performance Allowance hija bbazata fuq rapport annwali li kull infermier jaghmel.

(CPD), hija somma fissa ta €700 li tinghata lill-professjonist li jkompli l-istudji

Skont ix-xhud, meta nhareg l-ftehim kollettiv tal-Allied Health Professionals

dan il-pedament tmiss.

Jghd li waqt l-ewwel laqgha li l-Union kellha ma' Joseph

Falzon Spiteri u Thomas Santangelo, huma kienu pprezentawlhom kalkoli li juru d-diskrepanza

bejn il-haddiema tal-infermiera u l-qwiebel fuq naha u tal-allied health professionals

fuq naha ohra, fl-istess skali.

Fit-tieni laqgha gew ikkomparati l-workings li saru

mill-union li jikkomprendu minn Skala 10 sa Skala 5 u l-Gvern ghamel il-workings

tieghu sabiex jigi determinat id-diskrepanza, jekk kien hemm, fis-salarju bejn l-

infermiera u l-qwiebel fuq naha u l-professjonisti tal-Allied Health Professionals fuq

naha ohra, meta kkomparat fuq l-istess skala.

Ix-xhud jghid li waqt din il-laqgha

jidher li kien hemm qbil min-naha tal-Gvern li hemm diskrepanza.

Bhala soluzzjoni

l-Gvern offra li jigu promossi 30 infermier ghal Charge Nurse.

riedu l-Union u dan ghaliex m'hijiex kwistjoni ta' promozjoni ta' 30 infermier li l-

MUMN kienet qed tinsiti ghalih izda li jigu fuq l-istess livell tal-haddiema imsejha

Ix-xhud jghid li huwa jifhem il-pozizzjoni tal-Gvern li

jekk jintmiss ftehim kollettiv wiehed ikun qieghed jirrokka ftehim kollettiv ohra li

hemm bejn il-Gvern u dipartimenti governattivi ohra u ghalhekk il-Union, peress li

hemm nuqqas ta' infermiera u din ammessa mill-Gvern stess, offriet li l-qwiebel u l-

Kien ghalhekk li ntalab li din l-

allowance ghandha tvarja bejn tlett elef Ewro (€3,000) u hamest elef Ewro (€5,000),

skont il-grad, u dan ikun allowance temporanju sakemm jasal iz-zmien li jigi diskuss

il-ftehim kollettiv il-gdid fis-sena 2022.

B'din il-proposta, l-haddiema jigu fl-istess

livell tal-haddiema tal-Allied Health Professionals.

Fuq din il-proposta kellha ssir

laqgha ohra fis-17 ta' Novembru 2020 izda din ma saritx, minflok ix-xhud ircieva

telefonata minn ghand is-Sur Falzon Spiteri jinformah li m'ghandux l-awtorizzazzjoni sabiex

jiltaqa' maghhom.

Ix-xhud jinnota wkoll li l-Gvern flok din il-kwistjoni hadha ghand

il-Rikkonciljatur, bhal ma jsir f'dawn it-tip ta' kwistjonijiet, il-Gvern ghazel li jibda

dawn il-proceduri ghall-hrug ta' Mandat ta' Inibizzjoni.

Ix-xhud spjega illi sabiex

jekk possibbli l-MUMN tevita l-hrug ta' dawn id-direttivi, fit-2 ta' Novembru li

ghadda huwa kiteb direttament

lill-Ministru sabiex

jintervjeni fid-

diskussjonijiet, izda qatt ma kien hemm twegiba ghal din l-ittra.

Kien ghalhekk li s-

Segretarju Generali tal-Union, Colin Zerafa Spiteri, baghat korrispondenza elettronika

jistaqsi ghal twegiba izda ghal din ukoll ma kienx hemm risposta.

wara li ra dan l-atteggjament ma kellux triq ohra hlief li jinhargu dawn id-direttivi.

Jghid li dawn hargu fit-23 ta' Novembru 2020 b'struzzjonijiet ghal 25 ta'

Novembru, b'jumejn cans ghall-Gvern sabiex jerga jiftah id-diskussjonijiet.

jinsisti li x-xoghol tal-infermier huwa li jassisti l-pazjent u mhux joqghod wara

skrivanija, jirrispondi t-telefon u fuq kompjuter.

Ix-xhud jghid li hemm nuqqas kbir

ta' infermiera f'kull taqsima inkluz fl-ITU.

Jikjarifika illi d-direttiva mill-MUMN

sabiex l-infermiera ma jmissux kompjuter ilha hemm sena u nofs, kien biss li din

regghet giet riaffermata f'dawn id-direttivi.

Ix-xhud jiccara wkoll li waqt is-sieghat

(li kienu 'l fuq minn ġurnata) li dahlu fis-sehh id-direttivi qabel ma gie milqugh

provizorjament il-mandat u gie notifikat lilhom, it-trasferimenti tal-pazjenti mill-

emergenza u mir-renal unit mexa minghajr skossi u dan ghaliex il-bed-management

team hareg mill-ufficju u mar idur is-swali, kif suppost ghandhom jaghmlu dejjem.

Ix-xhud jinsisti li l-bed management team huma infermiera li joqghdu bilqieghda fl-

ufficju taghhom meta suppost xogholhom hu li jduru s-swali sabiex jorganizzaw it-

tqassim tal-pazjenti skond l-ezigenzi u d-disponibilita' ta' sodod vojta.

management unit ma ntlaqtux b'dawn id-direttivi.

Kien bis-sahha ta' dawn id-

direttivi izda li dawn hargu mill-ufficju taghhom u bdew iduru s-swali, jaraw il-files

u jaghmlu l-koordinazzjoni mehtiega.

Ix-xhud jghid ukoll li xejn mhu minnu li jsir

hand-over bil-fomm u dan ghaliex kollox ikun miktub.

Dawn isiru biss meta jkun

hemm emergenza fejn il-pazjent jittiehed l-ITU.

Ix-xhud jinsisti li l-kura lill-pazjent

xorta ser tinghata lill-pazjent anke jekk ma jsirx it-trasferiment u dan ghaliex kull

sala ghandha pazjenti li jkunu jehtiegu kura differenti.

ITU, paediatrics, MPICU (ITU tat-trabi) ma tlaqtux b'dawn id-direttivi ghaliex it-

trasferimenti tkomplew isiru anzi b'aktar efficenzja ghaliex dawn l-affarijiet ma

baqghux jiddependu fuq l-infermier.

Ix-xhud spjega li fil-passat l-MUMN kienet tat direttivi sabiex l-infermiera ma

jahslux pazjenti u ma jigux mcaqalqa minn fuq is-sodda ghal fuq is-siggu, izda jghid

li f'din id-direttiva mertu ta' dawn il-proceduri ma hemmx ordnijiet ta' dik ix-xorta.

Ix-xhud jispjega li d-direttiva numru 6 hija ndirizzata lil Health Centres u dan

ghaliex fl-isptar hemm dawk li jissejhu phlebotomists u li ma gewx affettwati

b'dawn id-direttivi.

wara 30 sena servizz.

Dwar ix-shift allowance, ix-xhud spjega li huma ma inghatawx

din l-allowance ghaliex dejjem qalulhom li ghandhom allowances ohrajn li jaghmlu

Jghid li l-SLSL inghatat ukoll lil Allied Health Professionals.

In kontro-ezami spjega li dawn id-direttivi kellhom jinhargu mal-isptarijiet tal-Gvern

ta' Malta kollha.

Jikkonferma li mill-ftehim kollettiv tal-2017 u li dahal fis-sehh fis-

sena 2018 kien hemm miljorament minn dak tal-2013.

Meta mqabbel mal-ftehim

kollettiv tal-Allied Health Professionals, huma gawdew miljorament ghal sena aktar

u dan ghaliex il-ftehim mal-UHM dahal fis-sehh retroattiv mill-1 ta' Jannar 2019.

Jinsisti izda li l-Allied Health Professionals ghandhom sitt allowances differenti.

Ikkunsidrat

Punti sollevati fis-sottomissjonijiet orali tal-partijiet

Sottomissjonijiet ghan-nom tas-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tas-Sahha.

Il-legali tar-rikorrent jispjega li l-Mandat qieghed isir ghal azzjonijiet speċifiċi; ir-

raguni ta' din l-azzjoni jinsorgi mid-direttivi li harget il-Union intimata.

azzjonijiet li harget il-union ma kienux ghax m'hemmx bizzejjed infermiera imma

ghaliex il-Gvern ma fetahx, fuq talba tal-union, il-ftehim settorjali.

ftehim kollettiv, minkejja n-natura specjali tieghu, fejn hija l-union li qieghda

tifthiem u tiffirma ghan-nom tal-membri taghha, ladarba dak il-ftehim kollettiv dahal

fis-sehh, dak ghandu l-elementi kollha ta' kuntratt u regolat bil-ligi ordinarja.

ifisser ukoll li l-partijiet huma marbutin b'dak li ftehmu.

Il-ftehim settorjali jghid li

dan ghandu jidhol fis-sehh mill-1 ta' Jannar 2018 u jigi fi tmiemu fl-20 ta' Dicembru

2022 u negozjati ghandhom jibdew disa' xhur qabel.

M'hemm xejn fil-ftehim

kollettiv li jgieghel lill-Gvern jiftah in-negozjati mill-gdid ghal ftehim kollettiv

Ir-rikorrent jinsisti li hadd m'hu qieghed jghid li l-union m'ghandhiex il-

jedd li taghmel azzjonijiet industrijali imma dak il-jedd ghandu jibqa' fil-parametri

2 Il-Ftehim settjorali (skont dak li pprezentatat lill-Qorti iffirmat fit-28 ta' Novembru 2018) jippreciza taht is- sezzjoni 6.1 "vi.

tal-ftehim kollettiv, bhal per ezempju jekk l-amministrazzjoni mhux qed tapplika l-

ftehim kollettiv tajjeb, jew saret dixxiplina hazina, jew ghax kellhom jinghataw

beneficcji li m'humiex qeghdin jircievu.

Jekk in-negozjati ta' ftehim kollettiv

jinfetah meta trid il-union, il-kuncett ta' kuntratt jintilef kollu.

mir-rikorrent li l-principju ta' equal pay for equal work ma japplikax ghal dan il-kaz

u dan ghaliex sabiex dan japplika jrid ikollok l-istess impjieg u l-istess employer.

settur Allied Health Professions, m'humiex membri tal-Kunsill tal-Infermiera u

Qwiebel izda ghandhom kunsill separat.

Tant huma distinti u netti minn xulxin,

minkejja

l-kollaborazzjoni

taghhom fuq

il-post

fundamentali fil-provvista tas-sahha, li ma jaqawx taht l-istess settur u ghandhom

ftehim settorjali distint.

Imkien m'hemm imnizzel fil-ftehim kollettiv jew ftehim

settorjali, wiehed jew l-iehor, ir-relattività tal-paga.

Il-legali tar-rikorrent spjega li l-

manager tas-sala huwa l-infermier li huwa fiżiku, l-infermier huwa l-"pont" klinku

bejn il-pazjent u t-tabib u l-infermier ghandu esperjenza u tahrig kliniku.

Fil-mument

li l-kommunikazzjoni da parti tal-infermier mal-operaturi l-ohra tieqaf, allura s-

sistema kollha tieqaf.

Dwar il-paragun tal-allowances, il-legali tar-rikorrent

jissottometti li kien hemm ftehim kollettiv li inghalaq u sar iehor effettiv mill-1 ta'

Jannar 2018 li fih kien hemm beneficcji ahjar, il-ftehim mal-UHM baqa' qatt ma

inghalaq u inghalaq issa u huwa retroattiv ghal bidu tal-2019.

L-MUMN ser ikollha

l-possibilità li terga tinnegozja l-ftehim settorjali fil-bidu tas-sena 2022.

Sottomissjonijiet tal-MUMN.

Min-naha taghha, il-Union intimata issottomettiet li l-pern tal-Mandat mitlub mir-

rikorrent huwa li d-direttivi moghtija mill-MUMN huma sproporzjonati u li ser

Min jallega jrid jipprova tissottometti l-MUMN.

Kien fid-dmir

tar-rikorrent li jgib prova li dawk id-direttivi huma sproporzjonati u li qed iweggghu

lill-pazjent.

Il-prova li ngabet hawn tolqot biss lill-isptar Mater Dei u ma ngabet l-

ebda prova li d-direttivi li jolqtu l-isptarijiet l-ohra li jaghtu servizz ta' sahha

pubblika li hemm xi eccessivita, jew sproporzjonalità jew li ser taffettwa lill-pazjent.

L-intimat jghid ukoll li z-zewg taqsimiet in kwistjoni, cioe l-infermiera u l-qwiebel

fuq naha u l-Allied Health Professions fuq in-naha l-ohra, m'ghandhom xejn

differenti ghajr rapprezentanza tal-union.

Taht il-kategorija ta' Allied Health

Professions hemm professjonijiet differenti – radiographers, physiotherapists,

tiddistingwixxihom minn professjonisti ohra.

L-MUMN apparti infermiera ghandha

membri bhal m'huma ECG Technicians u phlebotomists, li huma kunsidrati bhala

Allied Health Professionals, u dan ghaliex certament m'humiex infermiera jew

qwiebel, imma huma health care professions ohra, u li huma regolati mill-ftehim li

gie ffirmat mill-MUMN.

Il-legali tal-intimat jispjega li bil-ftehim kollettiv li sar mal-

UHM inholqot sitwazzjoni fejn CPD allowance ta' membru tal-Allied Health

Professionals imsieheb mal-UHM jiehu elf u hames mitt Ewro (€1,500) filwaqt

Allied Health Professional imsieheb mal-MUMN qieghed jiehu seba' mitt euro

Ghal dawn l-ahhar tletin

sena dejjem imxew pari passu, izda din id-darba saret eccezzjoni.

L-MUMN

tissottometti illi ghalkemm il-ftehim kollettiv settorjali huwa kuntratt li jorbot lill-

partijiet, kemm ilu vigenti dan il-ftehim settorjali diga nfetah tlett darbiet u dan bi

ftehim bejn iz-zewg nahat; b'dak li qieghed jintalab huwa li jerga jinfetah ghal

Il-legali tal-Union ghamel enfazi fuq id-dritt tal-collective bargaining u

jghid li dan jinkludi fih id-dritt li jittiehdu azzjonijiet industrijali; il-union ma tistax

tigi mcahhda milli tiehu azzjoni industrijali sabiex tissalvagwarda d-drittijiet tal-

Il-kwistjoni tal-proporzjonalità hawnekk ma tapplikax u dan ghaliex

japplika biss meta l-Mandat ta' Inibizzjoni jingieb kontra l-Gvern u mhux meta l-

Mandat qieghed jigi mressaq mill-Gvern u dan johrog mill-Artikolu 873 (3) tal-

Kapitolu 12, huwa ghalhekk li r-rikorrent ma jistax iressaq dan l-argument.

ta' inibizjoni m'ghandux jintuza ghaliex ser tigi kkawzata skumdità jew dizagju

b'effett tad-direttivi tal-MUMN.

F'dan ir-rigward inghad li l-ebda direttiva m'hi ser

taffettwa lill-pazjenti u li dawn id-direttivi huma indirizzati kontra dak kollu li matul

is-snin, minhabba nuqqasijiet tal-amministrazzjoni, gew mghobbija bih l-infermiera,

lil hinn mir-rwol principali taghhom illi jaghtu l-kura lill-pazjent.

mill-MUMN li d-direttivi taghha ser jinhassu aktar ghaliex hemm mitejn infermier

inqas minn dak li l-isptar jehtieg.

Ikkunsidrat;

L-elementi ta' Mandat ta' Inibizzjoni

Il-mandat interpost mill-atturi huwa wiehed generali mahsub taht l-Artikolu 873 tal-

Mandat ta' inibizzjoni taht l-artikolu li fuqu huwa imsejjes ghandu l-

iskop li jzomm persuna milli taghmel kwalunkwe haga li tista' tkun ta' pregudizzju

ghall-persuna li qed titlob il-mandat3.

Sabiex jinhareg dan it-tip ta' mandat, din l-Onorabbli Qorti trid taccerta li jigu

sodisfatti r-rekwiziti kollha li tirrikjedi l-ligi, specifikament dawk indikati taht l-

Artikolu 873 (2) tal-Kap.

12 li jipprovdi s-segwenti:

"(2) Il-Qorti m'għandhiex toħroġ tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-

mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l-jeddijiet tar-rikorrenti, u li dak ir-rikorrent

prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet."

Jehtieg ghalhekk li jigu sodisfatti zewg rekwiziti sabiex ir-rikorrent ikun jisthoqqlu

jikseb l-hrug tal-mandat: (a) irid juri li l-mandat huwa mehtieg sabiex jitharsu

jeddijiet li jippretendi li ghandu, u (b) jkun jidher li ghandu, mad-daqqa t'għajn

(prima facie), dawk il-jeddijiet.

Ghaldaqstant sabiex tintlaqa' talba maghmula

f'Mandat t'Inibizzjoni, jehtieg li jkun hemm fumus boni iuris.

Peress li l-Mandat

t'Inibizzjoni huwa att kawtelatorju, u ghalhekk jinhareg qabel ma jigi aċċertat min

ghandu ragun fil-mertu, il-Mandat jinhareg favur dak li jidher, mad-daqqa t'ghajn, li

Il-htiega li jintwera li l-parti li titlob il-hrug ta' Mandat bhal dan ikollha prima facie

l-jeddijiet pretizi hija htiega oggettiva u mhux soggettiva li tiddependi mid-

diskrezzjoni tal-gudikant.

Gie ritenut mill-Qorti tal-Appell fis-sentenza tal-14 ta'

rekwiżit oġġettiv u mhux soġġettiv, ma jiddependix mill-element diskrezzjonali tal-

ġudikant.

Jew il-jeddijiet jidhru prima facie, ma' l-ewwel daqqa t'għajn, jew ma

jidhru xejn, għall-finijiet tal-ħruġ tal-mandat.'

3 Artikolu 873 (1) tal-Kapitolu 12.

Bl-uzu tal-kelma 'u' fit-tieni sub-artikolu tal-Artikolu 873, il-legislatur ried li z-

zewg elementi ikunu kumulattivi u mhux alternattivi.

B'dan ifisser ghalhekk illi jekk

wiehed minn dawn iz-zewg elementi jkun nieqes, il-Qorti ghandha tichad it-talba

ghall-hrug ta' Mandat bhal dak.

Kif spjegat il-Qorti Civili, Prim'Awla fid-decizzjoni

taghha fl-ismijiet Josephine D'alfonso vs. Mark Sicali Mallia (Mandat ta' Inibizzjoni Nru

501/2015) moghtija fit-23 ta' April 2015:

"Dawn iż-żewġ elementi huma kumulattivi u mhux alternattivi u jekk xi wieħed

minn dawn iż-żewġ elementi ma jirriżultax, il-Qorti għandha tiċħad it-talba għal

ħruġ ta' mandat bħal dak; inoltre huma kriterji oġġettivi u fl-applikazzjoni tal-liġi

dwar kif u meta għandu jinħareġ mandat il-Qorti għandha tuża interpretazzjoni

Dan għaliex il-ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni bħal kull mandat

kawtelatorju jsir fi żmien meta l-pretensjoni ma tkunx għadha ġiet ġuridikament

aċċertata u stabbilita."

Tajjeb jinghad ukoll li l-procedura tal-mandat hija wahda sommarja, billi m'huwiex

mistenni li jitressaq quddiem il-Qorti fi stadju bhal dak kulma jmissu jitressaq

quddiemha waqt is-smigh tal-kawza dwar l-istess jedd, huwa ghalhekk li l-attur jrid

juri mad-daqqa t'għajn li huwa ghandu jedd u hemm htiega li jigi mharres.

Dan billi

fil-process dwar il-mertu, l-iskop hu li jigi accertat x'inhu d-dritt fil-kaz konkret,

filwaqt li l-iskop tal-process ghall-hrug ta' Mandat ta' Inibizzjoni ghandu biss il-

funzjoni strumentali li jikkawtela pretensjoni ta' dritt li jirrizultaw prima facie, u dan

sakemm tinqata' l-kawza fil-mertu li finalment tiddeciedi jekk il-pretensjoni ta' tali

dritt hiex fondata jew le.

F'dan ir-rigward il-Qorti taghmel referenza ghall-provediment fl-ismijiet AIS

Environmental Limited vs. L-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar

(Mandat ta' Inibizzjoni Nru 146/2013) moghti fis-27 ta' Frar 2013 mill-Qorti Civili,

Prim'Awla fejn din il-Qorti osservat illi:

"Unikament ghall-fini tal-akkoljiment o meno tat-talba, mhux kompitu ta' din il-

Qorti li tqis il-pretensjonijiet tal-partijiet fil-mertu.

Hadd mill-partijiet ma jista`

jew m`ghandu jippretendi li mad-"daqqa t'ghajn" ghandha tkun propju din il-

Qorti li tiddeciedi hi l-mertu tal-kwistjoni bejn il-partijiet bil-procedura specjali u

partikolari tal-Mandat ta` Inibizzjoni.

Dan kollu qed jinghad sabiex il-

kontendenti jifhmu li l-mansjoni ta` din il-Qorti mhuwiex li tiddeciedi finalment

dwar il-pretensjonijiet taghhom fil-mertu izda huwa limitat u cirkoskritt biex

tara jekk huwiex sodisfatt dak li trid il-ligi sabiex ikun operattiv Mandat ta'

Inibizzjoni.

Il-Mandat ta` Inibizzjoni huwa mezz procedurali eccezzjonali.

Ghalhekk ma jistax jinhareg il-Mandat jekk il-hsara lamentata mir-rikorrent tkun

tista` tigi rimedjata mod iehor."

Jehtieg wkoll li flimkien maz-zewg elementi surreferiti, il-Qorti tikkonsidra wkoll l-

element tal-pregudizzju.

Il-harsien li l-ligi timmira ghalih fit-talba ghall-hrug tal-

mandat ta' inibizzjoni huwa dak li, mingħajr il-hrug tal-Mandat, il-jedd li jista'

jkollhom jitnehha darba għal dejjem u b'mod irrimedjabbli.4 B'irrimedjabbli wieħed

għandu jfisser li 'bl-għamil li minnu qiegħed jibża' r-rikorrent, jistax jintilef darba

għal dejjem jedd li l-istess rikorrent jidher li għandu fil-waqt li ħareġ it-talba għall-

ħruġ tal-Mandat'.

Il-pregudizzju li r-rikorrent jkun irid iwaqqaf irid ikun wiehed li

ma jkunx hemm rimedju iehor ghalih jekk mhux bil-hrug tal-Mandat, tant li jekk l-

inkonvenjent jew in-nuqqas lamentat jista' jitnehha, mqar b'decizjoni wara li jigi

mistharreg il-kaz fil-mertu, jigi nieqes dan l-element mehtieg ghall-hrug tal-Mandat.

Huwa ghalhekk li l-Mandat ta' Inibizzjoni huwa meqjus bhala mezz procedurali ta'

natura eccezzjonali.5

Il-jedd prima facie li jehtieg jithares permezz ta' mandat ta' inibizzjoni mhux

bizzejjed li jkun semplici diffikultà, disagju jew thassib6.

"Ir-rabta ta' Mandat ta' Inibizzjoni m'għandhiex tintuża bħala arma ta' theddid jew

ġegħil (arm twisting) lill-parti intimata li, jew tagħmel dak li tixtieq il-parti rikorrenti

jew ma tagħmel xejn.

B'dan il-mod, il-Mandat ma jibqax għodda li tħares il-jedd

prima facie tal-parti rikorrenti, imma ssir sarima li żżomm lill-parti intimata milli

tgawdi l-jeddijiet tagħha.

Il-Qorti hi tal-fehma li qatt ma kienet ir-rieda tal-

Nru 1712/2017) degretat fis-27 ta' Dicembru 2017.

6 L-Avukat Dottor John Burke Sammut Attems noe vs Id-Direttur tal-Kuntratti (Mandat numru 976/08JRM).

liġi li l-Mandat ta' Inibizzjoni jinbidel f'arma bħal din."

[Ara sentenza fl-ismijiet

Avukat Dr John Sammut Attems vs. Direttur tal-Kuntratti, P.A., 18.07.2008].

Ghandu jinghad ukoll illi l-fatt li tintlaqa' talba ghall-hrug tal-mandat ma jfissirx li l-

jedd ikun ippruvat.

Kif daqstant iehor ma jfissirx, illi ghax talba ghall-hrug ta'

mandat ma tintlaqax, allura l-jedd pretiz ma jezistix.

Mhux il-kompitu tal-Qorti fl-

atti tal-mandat tara jekk il-jedd pretiz huwiex suxxettibbli għal success fl-azzjoni fil-

mertu, izda biss jekk il-jedd pretiz jikkwalifikax bhala tali ghall-finijiet oggettivi tal-

Ikkunsidrat

Eccezzjoni preliminari

Il-Union intimata eccepixxiet li l-Mandat ta' Inibizzjoni huwa intempestiv u dan

peress li r-rikorrent naqas milli jirreferi din il-kwistjoni lil Joint Negotiating

Council imwaqqaf bl-Artikolu 72 tal-Kapitolu 452 li holoq "makkinarju speċjali

għal negozjati dwar tilwimiet ta'xogħol li għandhom x'jaqsam ma' kondizzjonijiet

tas-servizz ta'persuni li jipprovdu s-servizzi elenkati fl-artikolu 64(6)"7.

Dwar din l-eccezzjoni l-Qorti, ghalkemm mhux b'referenza ghall-istess artikolu,

tirreferi ghal decizzjoni tal-Qorti Civili, Prim'Awla fl-atti tal-Mandat t'Inibizzjoni fl-

ismijiet Il-Malta Union of Teachers (MUT) vs. Ministeru ghall-Edukazzjoni u x-

Xoghol et (Mand t'Inib Nru 347/2015) tas- 26 ta' Marzu 2015 fejn gie ritenut li

"… hija l-fehma ta' din il-qorti li bhala qorti ordinarja mhijiex prekluza milli tiehu

konjizzjoni tat-talba tal-union rikorrenti fi procediment specjali bhal ma huwa dak

Dan tghidu wara li qieset id-disposizzjonijiet generali tal-Kap 12 dwar il-

mandati kawtelatorji, (artiklu 829 et sequitur) u l-mandat ta' inibizzjoni huwa

mandat kawtelatorju, (artiklu 830(1)(h), wara li qieset id-disposizzjonijiet li jolqtu

l-mandat ta' inibizzjoni ut sic, (artiklu 873 et sequitur), wara li qieset il-

kompetenza ta' din il-qorti, u wara li qieset ukoll l-artiklu 77(1) tal-Kap 452.

7 Artikolu 72 (1) tal-Kapitolu 452.

Partikolarment dwar dan tal-ahhar li jghid li t-Tribunal Industrijali jkollu dawk is-

setghat li bil-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili huma moghtija lill-

Qorti Civili, Prim' Awla, din il- qorti tghid li d-disposizzjoni trid tkun meqjusa

fil-kontest taghha, u taz-zewg subincizi l-ohra li jaghmlu l-artiklu 77, li jfisser li t-

Tribunal Industrijali m'ghandux is-setgha li jqis u jiddeciedi dwar it-talba ghall-

hrug ta' mandat ta' inibizzjoni.

B'hekk jinghad illi dan il-mandat ghandu jigi

deciz minn din il-qorti";

Din il-Qorti tabbracja dan l-insenjament u ohrajn bhalu u dan ghaliex in-natura ta'

din l-azzjoni hija wahda kawtelatorja u m'hemm xejn fil-Kapitolu 452 milli jigi

istitwiet mandat ta' din ix-xorta.

Ghaldaqstant din l-eccezzjoni qieghda tigi respinta.

Mertu tal-Mandat

L-ghan ta' dan il-Mandat huwa li l-l-MUMN tigi mwaqqfa milli tkompli bid-

direttivi li ordnat lill-membri taghha essenzjalment minhabba l-allegat diskrepanzi

fil-pagi bejn l-infermiera u l-qwiebel kif rapprezentati mill-Union intimata u l-Allied

Health Professionals kif rapprezentati mill-UHM.

Ir-rikors ghall-hrug tal-mandat ta' inibizzjoni prezentat mis-Segretarju Permanenti

fil-Ministeru tas-Sahha bhala l-Ministeru responsabbli mill-provista tas-Sahha

Pubbliku huwa bbazat fuq zewg binarji:

(1) il-jedd pretiz mill-Ministeru tas-Sahha li l-ftehim kollettiv settorjali bejn il-Gvern

u l-MUMN ghadu vigenti b'validita' sal-ahhar ta' Dicembru 2022 liema ftehim

jispecifika illi n-negozjati ghar-revizzjoni ta' dak il-ftheim jistghu jibdew disa' xhur

qabel jiskadi; isostni ghalhekk il-Ministeru tas-Sahha illi ma jistax f'dan il-mument

jigi mgieghel jinnegozja mill-gdid il-ftehim kollettiv settorjali; u

(2) il-jedd pretiz mill-Ministeru tas-Sahha li d-direttivi sejrin jippregudikaw

serjament il-provizzjoni tas-servizz tas-Sahha Pubblika b'dannu possibbilment

irreparabbli ghall-pazjenti u l-utenti tal-istess servizz.

Il-Jedd Pretiz mill-Ministeru tas-Sahha li l-Ftehim Kollettiv Settorjali li jiskadi

f'Dicembru 2022 ma jippermettiex lill-MUMN milli tiehu Azzjoni Industrijali

sakemm il-Ftehim ghadu vigenti.

Il-Qorti sejra tibda billi tikkunsidra l-ewwel binarju, cioe li l-ftehim kollettiv ghadu

Artikolu 2 tal-Kapitolu 452, Att dwar l-Impieg u r-Relazzjonijiet

Industrijali jiddefinixxi "ftehim kollettiv" bhala "ftehim magħmul bejn prinċipal,

jew organizzazzjoni waħda jew aktar ta' prinċipali, u organizzazzjoni waħda jew

aktar ta' impjegati li għandu x'jaqsam mal-kondizzjonijiet tal-impieg skont id-

dispożizzjonijiet ta' xi liġi li tkun fis-seħħ f'Malta".

dwar x'natura ghandu ftehim kollettiv, il-gurisprudenza kellha taghmel tajjeb ghal

dan in-nuqqas.

L-ewwel referenza fir-rigward hi s-sentenza Malta Shipyards

Civili, Prim'Awla, fl-10 t'Ottubru 2005 fejn wara li ghamlet konsiderazzjoni

dettaljata dwar il-bazi tal-legislazzjoni li tirregola l-impjieg f'Malta waslet ghall-

konkluzjoni li ftehim kollettiv huwa kuntratt li jorbot lill-partijiet firmatarji tieghu –

"Dan il-punt per se qatt ma gie mqajjem f'forum gudizzjarju f'pajjizna ghalkemm

kien hemm xi kazi fejn il-Qrati esprimew il-fehma taghhom obiter.

fil-kawza deciza minn din il-Qorti fil-21 ta' Ottubru, 2002 fl-ismijiet Joseph

"Hu pacifiku illi ftehim kollettiv ghandu bhala oggett li jistabilixxi l-

kundizzjonijiet u l-modalitajiet tax-xoghol tal-impjegati u li inoltre ftehim bhal

dan jippresupponi dejjem li almenu meta gie ffirmat, dan ikun maghmul f'isem

il-maggoranza (hamisn fil-mija u wiehed) tal-impjegati.

Ghalhekk hu meqjus

bhala kuntratt, u allura ghandu jigi rispettat u osservat fit-termini tieghu kif

Ghalhekk skond din is-sentenza ma hemmx dubbju li in kwantu ghall

kondizzjonjiet tax-xoghol il-ftehim kollettiv ghandu s-sahha ta' kuntratt u bhala

tali ghandu jigi osservat – isegwi allura li jista' jigi legalment enforzat.

ghaliex – b'differenza minn kuntratti ohra – parti minnu u cioe' l-ghaqda tax-

xoghol taghti l-kunsens taghha ghan-nom tal-haddiema kollha mpjegati mal-parti

Fi kliem iehor ma tkunx qed tobbliga ruhha bhala tali u lanqas ma tgawdi

mill-obbligazzjoni li jkun dahal ghaliha l-employer ghaliex huma fil-fatt il-

haddiema li jgawdu mill-pagi u kondizzjonijiet l-ohra tax-xoghol bhal leave,

bonus u affarijiet ohra – u huma wkoll il-haddiema li jkunu obbligati jaghtu x-

xoghol taghhom skond l-istess ftehim."

Il-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fis-sentenza taghha tas-27 ta' Frar 2009 fil-kawza

hekk dwar in-natura guridika ta' l-ftehim kollettiv:

"Il-Ftehim Kollettiv huwa kuntratt li jiddixxiplina b'mod generali r-rapporti tax-

xoghol ta' kategorija ta' haddiema bl-intervent tal-Union li tirrapprezentahom.

Huwa kuntratt importanti hafna mhux biss ghall-kontenut tal-kondizzjonijiet tax-

xoghol pattwiti fih imma ghaliex, fundamentalment, dawk l-istess kondizzjonijiet

u d-dixxiplini l-ohra tieghu ghandhom jitqiesu r-regoli ta' gudizzju li jridu jigu

assunti meta tinsorgi xi kwestjoni jew problema bejn l-interessati.

kuntratt, il-Ftehim Kollettiv irid jigi interpretat skond l-istregwa tad-dritt komuni

u tal-kriterji ordinarji ta' l-ermenewtika kontrattwali, ghalkemm anke hawn,

wiehed ma jridx lanqas ihalli jisfuggi mill-vizjoni l-funzjoni tipika tar-

regolamentazzjoni tan-normi partikolari applikabbli ghas-settur, u allura ghal dik

il-prospettazzjoni interpretattiva li ttendi ghall-kriterju ta' l-armonija tal-kumpless

tad-disposizzjonijiet tieghu u tal-volonta komuni f'rapport tax-xoghol."

Nonostane li ftehim kollettiv huwa kuntratt, li jista' jigi emendat bi qbil bejn il-

partijiet kontraenti, u ghalkemm ukoll li l-ghan ta' ftehim kollettiv huwa sabiex

kemm jista' jkun jigi evitat inkwiet (unrest) industrijali fil-futur, ma jirrizultax fil-

fehma tal-Qorti li r-rikorrent ghandu l-jedd prima facie li jzomm lill-union intimata

milli tiehu azzjonijiet industrijali li jidhrilha li ghandha tiehu fl-interess tal-haddiema

li tirraprezenta jekk il-union tqis li inqalghux cirkostanzi li wassluwha tordna azzjoni

Il-Qorti tosserva li l-ligi Maltija ma timpedix lil xi union milli tordna li

jsiru azzjonijiet industrijali meta jkun hemm ftehim kollettiv vigenti.

In oltre, il-

ftehim kollettivi kemm dak settorjali kif ukoll dak generali (datat April 2017) imkien

ma jipprovdu illi sakemm ghadu vigenti l-ftehim collective li l-union hija projbita

milli tordna azzjonijiet induztrijali.

F'dan l-istadju tal-kwistjoni meta l-kompitu

tal-Qorti hu biss li tara jekk ir-rikorrent ghandux almenu sal-livell ta' prima facie id-

dritt minnu pretiz, sabiex ir-rikorrent jirnexxi fuq dan il-binarju kien jehtieglu illi

mad-daqqa t'ghajn jirrizulta illi skond il-ftehim kollettiv bejn il-Gvern u l-MUMN,

din ta' l-ahhar hija projbita milli tiehu azzjonijiet industrijali sakemm tali ftehim

Ma jirrizulta minn imkien fil-ftehim kollettiv settorjali jew dak

generali illi l-union intimata hija projbita milli tiehu azzjoni industrijali qabel

Il-Qorti ghalhekk tqis illi nonostante li hemm ftehim kollettiv vigenti bejn il-Gvern u

l-MUMN dan ma jwassalx ghad-dritt prima facie pretiz mill-Ministeru tas-Sahha illi

l-MUMN hija projbita bl-istess ftehim kollettiv milli tiehu azzjoni industrijali.

Lanqas jirrizulta prima facie illi tali projbizzjoni pretiza mir-rikorrent hija naxxenti

F'dan ir-rigward il-Qorti taghmel referenza ghall-pubblikazzjoni mahruga mill-

Il-Kumitat t'esperti tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xoghol waqt il-

Konferenza mizmuma fl-1994 spjega illi:

In oltre gie ukoll ritenut mill-Kumitat tal-Organizzazzjoni Industrijali tax-

Producers, Rapport Numru 367, ippubblikat f'Marzu 2013:

Fuq l-iskorta ta dan it-taghlim, mad-daqqa t'ghajn [prima facie], ir-rikorrent huwa

skorrett meta jghid li l-MUMN ma tistax taghti ordnijiet ta' azzjonijiet industrijali

ghaliex hemm ftehim kollettiv li ghadu attiv.

Lanqas ma jregi prima facie l-argument

li peress li ftehim kollettiv huwa kuntratt, il-Union ma tistax titlob li jkun hemm

Huwa minnu li min ihaddem m'huwiex marbut li jbaxxi rasu ghal dak

kollu li trid xi Union, li kieku kellu jkun il-kaz il-ftehim kollettiv ma jkunx bilaterali

jew multilaterali izda jkun ftehim unilaterali u li kwazi kwazi l-htiega ta' ftehim

Huwa minnu wkoll

l-azzjonijiet

m'ghandhomx jintuzaw bhala ghodda sabiex jigi nponut fuq minn ihaddem dak li l-

haddiema qeghdin jitolbu, izda qeghdin hemm sabiex joholqu pressjoni fuq min

ihaddem sabiex jersaq ghad-diskussjoni u negozjar.

Dwar id-drittijiet li ghandha union, il-Qorti Civili, Prim'Awla fid-digriet fl-ismijiet

(Operations) Limited et (Mandat ta' Inibizzjoni 1916/2018 LM) degretat fis-17 ta'

"M'hemm l-ebda dubju li l-union rikorrenti għandha kull dritt li toħroġ dawk id-

direttivi li hi tħoss li jistgħu ikunu effettivi biex jindirizzaw l-ilmenti tal-

ħaddiema li tirrappreżenta, u li l-ebda employer m'għandu jagħmel xejn biex

ixekkel jew biex jiddiskrimina jew jirritalja kontra ħaddiem li jkun qiegħed

isegwi direttiva leġittima maħruġa mill-union li tirrappreżentah.

F'dan ir-rigward,

jekk l-intimati jew min minnhom jagħżlu li jġibu ruħhom b'mod li jista' jiġi

interpretat li qiegħed jintimida lill-ħaddiema b'mod tali li dawn ma jifdlilhom l-

ebda għażla ħlief li jinjoraw id-direttivi tal-union li tirrappreżentahom, u

għalhekk ir-rwol ta' dik l-union jisfa mxejjen fit-tilwima industrijali li tkun ġiet

10 https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:70006:0::NO:70006:P70006_COMPLAINT_TEXT_ID,P70006_ PARAGRAPH_NO:3112089,898 access fis-sitt elettronku sar fis-6 ta' Dicembru 2020.

irreġistrata bejn il-union tal-ħaddiema u l-prinċipal tagħhom, f'dak il-każ ikun

hemm ksur prima facie tal-jeddijiet tal-union li mhix titħalla tagħmel użu mill-

għodda li għandha f'idejha sabiex tipproteġi l-interessi tal-membri tagħha."

Inghad ukoll fil-provvediment fl-ismijiet Malta Union of Bank Employees vs.

Bank of Valletta plc (Mandat ta' Inibizzjoni 1949/2013 LSO) degretat mill-Qorti

Civili, Prim'Awla fis-27 ta' Jannar 2014 li:

"Hu principju bazilari li Union m'ghandhiex tigi svestita mid-drittijiet taghha b'

mod legger u hlief ghar-ragunijiet serjissimi, aktar u aktar meta tali drittijiet huma

ntizi sabiex jiddefendu d-drittijiet tal-membri taghha.

Dawn id-drittijiet huma

essenzjali ghall-progress tad-drittijiet tal-haddiema f'dan il-pajjiz demokratiku u

In oltre, il-Union tgawdi wkoll mid-dritt fundamentali t'assocjazzjoni taht l-

Artikolu 42 tal-Kostituzzjoni kif ukoll l-Artikolu 11 tal-Konvenzjoni Ewropeja

dwar id-Drittijiet tal-Bniedem.

F'dan ir-rigward il-Qorti m'hijiex sejra tidhol

f'wisq dettal, ghaliex dan mhux l-ghan ta' din l-azzjoni, izda referenza ghandha ssir

ghas-sentenza moghtija mill-Qorti Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fl-

ismijiet Assadi v. Russia (Appl Nru 44873/2009) deciza fl-20 ta' Novembru

Ghal dawn il-motivi l-Qorti qed tirrespingi t-talba tar-rikorrent imsejsa fuq il-

pretensjoni illi ghandu l-jedd prima facie illi jzomm lill-MUMN milli tiehu azzjoni

Il-Jedd Pretiz mill-Ministeru tas-Sahha li d-direttivi sejrin jippregudikaw

serjament il-provizzjoni tas-servizz tas-Sahha Pubblika b'dannu possibbilment

irreparabbli ghall-pazjenti u l-utenti tal-istess servizz.

Il-Qorti ma tistax tinjora l-fatt li s-servizz moghtija mill-infermiera u qwiebel huwa

wiehed essenzjali u ghalhekk ma jistax jitqieghed fl-istess keffa bhal servizzi ohra.

Tant dan huwa l-kaz li l-Artikolu 64 (4) tal-Kap 452 [Att dwar l-Impiegi u r-

Relazzjonijiet Industrijali] ma japplikax ghal "(ċ) persuni impjegati biex jipprovdu

[...] servizzi tas-saħħa medika [...]"12.

Il-paragrafu (f) tal-Artikolu 64 (6) taghmel

referenza b'mod specifiku ghall-fatt li s-servizz mediku huwa wiehed essenzjali:

"dak l-għadd ta' persuni li jistgħu jinħtieġu biex jinżammu b'mod kontinwat u

mingħajr interruzzjoni s-servizzi elenkati fl-Iskeda ta' dan l-Att13 u li huma meħtieġa

li jitħaddmu f'kull ħin sabiex ikomplu jingħataw mill-Gvern servizzi essenzjali lill-

Il-Kumitat

tal-Libertà

t'Assocjazzjoni,

li huwa korp supervizorju

Organizzazzjoni Internazzjoni tax-Xoghol, ikkunsidrat li servizz moghti fl-isptar

huwa wiehed essenzjali.14 L-istess Assocjazzjoni iriteniet li "To determine situations

12 Artikolu 64 (6) (c) tal-Kapitolu 452.

13 Elenku li jirreferi biss ghall-haddiema li joffru servizz ta' sahha.

rikorrent fuq dan it-tieni binarju jehtieg illi jigi kkonsidrat x'effetti negattivi jista'

ikollhom id-direttivi ordnati mill-union intimata ghas-sahha pubblika.

Filwaqt li l-jedd li ssir azzjoni industrijali irid jigi rispettat, il-Qorti trid tagixxi

b'kawtela u jrid jigi assigurat li s-sahha u l-hajja tal-pazjenti ma jitpoggewx

Il-Qorti tirreferi ghal ak li inghad mill-union intimata, kemm fir-risposta kemm waqt

ix-xhieda tal-President tal-union kif ukoll fis-sottomissjonijiet, fis-sens illi skond il-

id-direttivi ma

l-isptarijiet

tal-anzjani.

Mid-direttivi

ipprezentati, din il-Qorti ma taqbilx ma' din is-sottomissjoni u dan ghaliex lill-Qorti

jirrizulta li fost il-lista ta' sptarijiet hemm fil-fatt ir-Residenza ta' St. Vincent De

Paul kif ukoll Karen Grech Rehabilitation Hospital, zewg sptarijiet li jiehdu hsieb

numru konsideravoli ta' anzjani.

In segwitu ghal dak li gie sottomess b'insistenza

mill-union intimata – li l-isptarijiet tal-anzjani ma gewx affettwati – il-Qorti qed

tilqa' l-hrug ta' mandat ta' inibizzjoni rigwardani d-direttivi in kwantu b'xi

mod jolqtu l-infermiera li jahdmu f'dawk l-isptarijiet (St Vincent De Paul u

Direttiva tal-MUMN numru 6 fejn ix-xhud Paul Degaetano xhed li dik id-direttiva tapplika

biss lic-Centri tas-Sahha.

Il-Qorti din ma tarax li hija cara mid-direttivi prezentati u

dan aktar u aktar meta c-Centri tas-Sahha kellhom direttivi separati.

Il-Qorti tqis illi filwaqt li d-dritt tal-azzjoni industrijali ghandu jigi rispettat u li

m'ghandux jigi leggerment imxekkel, fl-istess hin hi tal-fehma illi ghal ragunjiet

gravi bhalma huma dawk li jolqtu s-servizzi essenzjali, tali dritt ghandu l-

limitazzjonijiet tieghu specjalment fejn jolqtu s-sahha tal-pazjenti; dan aktar u

aktar meta fil-prezent ninsabu f'nofs il-Pandemija COVID-19.

Il-Qorti jehtigilha li f'dawn ic-cirkostanzi distingwi bejn dak li prima facie jista

jipperikola l-hajja u s-sahha tal-pazjent u dak li filwaqt li jista' jikkawza

inkonvenjent pero' prima facie ma jpoggiex is-sahha tal-pazjent fil-perikolu.

inghad aktar 'il fuq wiehed irid jaghraf li l-jedd li jehtieg jithares biex jinhareg

mandat ta' inibizzjoin mhux bizzejjed li jkun sabiex ma jinholoqx inkonvenjent,

diffikultà, disagju jew thassib.

M'hemmx ghalfejn jinghad li azzjoni industrijali

minghajr xi forma ta' impatt, tkun azzjoni inutili.

Min-naha l-ohra hemm ukoll id-drittijiet ta' ohrajn li jehtieg li jigu salvagwardati,

dan ai termini tal-Artikolu 42 (2) tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 11 (2) tal-

Konvenzjoni Ewropeja.

Iz-zewg artikoli hawn imsemmija wkoll joffru eccezzjoni

ghar-regola fis-sens illi m'ghandu jkun hemm l-ebda restrizzjoni sabiex wiehed

jezercita d-dritt tieghu ghajr meta dan ikun ta' detriment ghas-sahha tal-pubbliku.

Fuq din il-premessa, il-Qorti sejra telenka d-direttivi li inghataw mill-Union intimata

u sejra a bazi ta' prima facie, tindika liema huma dawk id-direttivi li fil-fehma

taghha jistghu prima facie jkunu ta' periklu ghas-sahha tal-pazjent u ohrajn li

ghalkemm jistghu jikkawzaw ikkonvenjent prima facie ma jidhirx li huma ta'

periklu ghas-sahha tal-pazjent.

Id-Direttivi tal-MUMN li l-Qorti Tqis li Prima Facie jistghu jpoggu f'Perikolu

s-Sahha tal-Pazjent.

Prima facie jistghu ipoggi f'periklu is-sahha tal-pazjent

Prima facie ma tpoggix is-sahha tal- pazjent f'periklu

22 Mix-xhieda tas-Sinjura Carmen Omran, intwera prima facie il-htiega u l-essenzjalita li l-files u noti antiki jigu ordnati.

Prima facie jistghu jistghu ipoggi f'periklu is-sahha tal-pazjent

25 Din tista' tkun ta' detriment ghas-sahha tal-infermiera u l-qwiebel stess.

Prima facie ma tpoggix is-sahha tal- pazjent f'periklu ✓27

26 Il-Qorti m'ghandhiex dan l-arrengament izda waqt is-smiegh tal-Mandat gie spjegat li dan l-arrangament jikkonsisti f'infermiera li jassistu f'dawn it-teatri meta jkun hemm il-htiega anke jekk l-assenjament taghhom kien fi swali ohra.

27 Din taqa fil-parametri elenkati fl-Iskeda tal-Kapitolu 452, Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali.

29 Skont ix-xhieda ta' Paul Degaetano id-djar tal-azzjoni m'humiex effettwati b'din id-direttiva.

32 Skont ix-xhieda ta' Paul Degaetano id-djar tal-azzjoni m'humiex effettwati b'din id-direttiva.

Il-Qorti hija tal-fehma illi dewmien f'kommunikazzjoni jew koordinazzjoni

tista' tikkaguna periklu fuq is-sahha tal-pazjent.

Ghaldaqstant filwaqt li mhux ser tilqa' fl-intier taghha t-talba ghall-hrug tal-

mandat kif mitlub, taghamilha cara li anke fejn id-direttivi mhux ser jintlaqtu

bil-mandat ta' inibizzjoni, dan ser isir bil-kondizzjoni esplicita illi jekk f'xi kaz

partikolari is-sahha ta' pazjent tkun fil-fehma tal-infermier jew qabla; jew tat-

tabib kuranti, qed tigi pperikolata minhabba wahda jew aktar minn dawk id-

direttivi jew tirrizulta emergenza fis-sala taghhom, l-infermiera u l-qwiebel

ghandhom, kif inhu fid-dover taghhom, jassistu dak il-pazjent b'agilta

minghajr kont tad-direttivi.

Dan fl-isfond ukoll ta' dak li jipprovdi il-Kodici ta' Etika u Standards ta'

Kondotta Professjonali ghall-Infermiera u l-Qwiebel:

Ghall-kjarezza ser jigu hawn elenkati s-servizzi illi bl-ebda mod ma gew jew ma

ghandhom jigu milquta bid-direttivi:

Is-servizzi kollha tal-emergenza, inkluz is-servizz moghtija mill-infermiera meta

johorgu mal-ambulanzi;

Intesive Therapy Unit (inkluz l-infermiera li jahdmu fis-swali li ghandhom ordni

jassistu u jghinu infermiera li jahdmu fl-ITU kull meta jkun hemm il-bzonn);

L-isptar Boffa.

Id-djar kollha tal-anzjani, inkluz St. Vincent de Paul Mizzi Haber u Karen Ross

36 Din skont ix-xhieda ta' Paul Degaetano.

Ghal dawn il-motivi l-Qorti qed taqta' u tiddeciedi r-rikors ghall-hrug ta'

Mandat ta' Inibizzjoni pprezentat mis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tas-

Sahha fil-25 ta' Novembru 2020 bil-mod segwenti:-

Tiddikjara illi ma jirrizultax prima facie l-jedd pretiz mis-Segretarju

Permanenti fil-Ministeru tas-Sahha li l-Ftehim Kollettiv Settorjali li jiskadi

f'Dicembru 2022 ma jippermettiex lill-MUMN milli tiehu Azzjoni Industrijali

sakemm il-Ftehim ghadu vigenti.

Tiddikjara illi jirrizulta prima facie illi parti mid-direttivi tal-MUMN

mertu tar-rikors jistghu ikunu ta' perikolu ghas-sahha tal-pazjenti u ghalhekk

qed tilqa' in parte r-rikors bil-mod kif dettaljatament spjegat aktar 'il fuq taht

il-kappa: Id-Direttivi tal-MUMN li l-Qorti Tqis li Prima Facie jpoggu

f'Perikolu s-Sahha tal-Pazjent.

in parte r-rikors tal-25 ta' Novembru 2020

limitatament ghal dawk id-direttivi tal-MUMN illi fil-lista supra huma indikati

bhala direttivi li l-Qorti tqis li Prima Facie jistghu jpoggu f'Perikolu s-Sahha

tal-Pazjent.

Tichdu fil-kumplament.

Dwar il-kap tal-ispejjez il-Qorti qed tordna li fic-cirkostanzi kull parti ghandha

Moghti kameralment illum 11 ta' Dicembru 2020.