Kopja Informali ta' Sentenza

TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR

ĠUDIKATUR DR.

Seduta tat-12 ta' Diċembru, 2014

il-ħlas mingħand

It-Tribunal Ra l-Avviż tat-talba fl-ismijiet premessi, ippreżentat fil-31 ta' Jannar 2014, li permezz tiegħu ta' elfejn Ewro (€2,000.00) rappreżentanti self mill-attur lill-konvenut li sar fit-8 t'Awwissu 2012 u li l- konvenut kellu jħallas lura fit-8 t'Ottubru 2012 u dana skont skrittura privata ffirmata mill-partijiet; Ra li mill-atti jirriżulta li għalkemm il-konvenut ġiet debitament notifikat bl-Avviż tat- Talba u wkoll bl-Avviż tas-Seduta, huwa ma kkontestax il-kawża fit-terminu preskritt mil-liġi u lanqas ma deher għas-seduti li nżammu quddiem it-Tribunal.

il-konvenut

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 2

Kopja Informali ta' Sentenza

Ra l-Kapitolu li ġie ppreżentat mill-attur u l-fatt li l-konvenut naqas li jidher sabiex jirrispondih, u għalhekk għandu jittieħed bħala mistqarr.

Għaldaqstant, peress li t-talba tal-attur tirriżulta sodisfaċentement ippruvata, it- Tribunal jilqa` t-talba attriċi u konsegwentement jikkundanna lill- konvenut iħallas lill- attur is-somma ta' elfejn Ewro (€2,000.00), bl-imgħax legali dekorribbli mit-8 t' Ottubru 2012 sad-data tal-pagament effettiv.

L-ispejjeż, inkluż dawk ta' kwalsiasi ittra uffiċċjali li setgħet saret fl-ismijiet premessi, huma a kariku tal-konvenut.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 2


Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Donatella M. Shoieb Wubbels LL.D., Mag.

Illum, 12 ta' Dicembru, 2017

Il- Pulizija (Supretendent Ian J. Zammit Bonello) -vs- Patrick Houghton, detentur tal-Karta tal-Identita' bin-numru 675398M.

Kumpilazzjoni Nru. 139/2002 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Patrick Houghton u ċioè talli: azzjonijiet magħmulin minnu dispożizzjonijiet tal-Liġi u li ġew magħmula b'riżoluzzjoni waħda:

Fit-8 ta' Frar, 2002, u fiż-żmien ta' qabel, f'diversi postijiet f'Malta b'diversi l-istess

fi żmienijiet differenti u

Ikkommetta serq ta' debt card, li tappartjeni lil Margherita Fox u persuni oħra, u aktar talli kkommetta serq ta' flus ta' valur iktar minn Lm1,000 u dan billi għamel użu minn HSBC Quickcash f'isem Margherita Fox u persuni oħra, liema serq sar għad-detriment tal- imsemmija Margherita Fox u dan is-serq hu kkwalifikat bil-valur,

bil-persuna u bil-lok u dan bi ksur tal-Artikoli 261, 267, 268 u 269 tal- Liġijiet ta' Malta;

Xjentament xtara jew laqa' għandu ħwejjeġ misruqa meħuda b'qerq jew akkwistati b'reat sew jekk dan isir Malta jew barra minn Malta, jew xjentament, b'kull mod ieħor li jkun indaħal biex jbiegħhom jew jmexxihom liema oġġetti ġejjin minn reat ta' serq u dan bi ksur tal- Artikolu 334 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

3. fl-istess żmien, b'mezzi kontra l-liġi jew billi għamel użu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi inqeda b'qerq ieħor, ingann, jew billi wera ħaġa b'oħra sabiex jġiegħel jitwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta' ħila jew setgħa fuq ħaddieħor jew ta' krediti immaġinarji, jew sabiex iqanqal tama jew biża' dwar xi ġrajja kimerika, għamel qligħ b'qerq ta' MArgherita Mercieca, u persuni oħra u dan bi ksur tal-Artikoli 308, 30 u 310 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta;

ta' aktar minn Lm1000 għad-dannu

4. u aktar talli, fl-istess dati, lokalitajiet u ċirkostanzi, sabiex kiseb xi vantaġġ jew benefiċju għalih jew għal ħaddieħor, f'xi dokument maħsub għal xi awtorità pubblika, xjentament għamel dikjarazzjoni jew stqarrija falza jew ta tagħrif falz u dan bi ksur tal-Art 188 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Fl-istess perjodu għamel falsifikazzjoni oħra jew xjentement għamel użu minn xi dokument ieħor falsifikat u dan bi ksur tal-artikolu 189 tal- Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta;

Fl-istess perjodu uża liċenzja maħruġa fuq vettura partikolari bil- mutur għal vettura oħra bil-mutur u dan bi ksur tal-Artikolu 21 tal- Kap 65 tal-Liġijiet ta' Malta; u

Fl-istess perjodu naqas milli javża lill-awtorità kompetenti xi żmien sebat ijiem mid-data li hu ħareġ il-vettura bil-mutur u dan bi ksur tal- artikolu 26 tal-Kap 65 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti ġiet mitluba sabiex fil-każ ta' ħtija, barra li tinfliġġi l-pieni stabbiliti mil-Liġi, tordna ukoll il-konfiska tal-oġġetti kollha esebiti.

Rat in-nota ta' l-Avukat Generali tat-8 ta' Gunju, 2017,1 permezz ta' liema baghat lill-imputat biex jigi gudikat minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali kif mahsub fis-segwenti artikoli: 1 Fol.199

Fl-artikoli 261(c), (d), (e), 267, 268, 269, 279, 280 u 281 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Fl-artikolu 334 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Fl-artikoli 308, 309 u 310 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Fl-artikoli 188 u 189 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Fir-Regolamenti 27 u 26 tar-Regolamenti tat-Traffiku, Kapitolu 65 tal- Liġijiet ta' Malta; u Fl-artikolu 17, 31 u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat li l-imputat ma kellux oggezzjoni li l-kaz jigi trattat bi procedura sommarja.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Semghet it-trattazzjoni finali.

Ikkunsidrat: Illi qabel xejn irid jinghad illi ghalkemm din il-kawza tirrigwarda reati li allegatament sehhew fi Frar, 2002 u fis-snin ta' qabel, l-istess kawza giet mismugha minn din il-Qorti, kif diversament presjeduta, u l-ewwel udjenza quddiem din il-Qorti, kif preseduta, giet mizmuma fl-20 ta' Frar, 2017, wara li din il-Qorti riappuntat l-istess kawza peress li kienet giet mhollija sine die fis-16 ta' Jannar, 2017 mill-Qorti diversament preseduta kif inghad.

Illi fit-tieni lok ghandu jigi sottolinejat li din il-Qorti qed tiskarta ghal kollox iz-zewg stqarrijijiet tal-imputat u dan fid-dawl ta' gurisprudenza ricenti minkejja li ma saret ebda ammissjoni minnu.

Kif irriteniet l-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) fil-kaz Il-Pulizija vs Joseph Schembri Mc Intyre:

"Illi id-dritt ghal smiegh xieraq kif sancit fl-artikolu 6(1) u l-artikolu 6(3)(c) tal-Konvenzjoni Ewropeja gie estiz mill-gurisprudenza ewropeja mhux biss ghal jedd li ghalih hija intitolata l-persuna akkuzata matul il-proceduri penali fil-qorti izda ukoll ghal hekk imsejjah pre-trial stage u cioe' ghall-istadju meta persuna tkun giet arrestata u ser tigi interrogata.

Dina l-fehma ghalhekk tfisser illi l-artikolu 6(3)(c) li jipprovdi dwar l-assientenza legali ghandu isib applikazzjoni anke fl-istadju ta'l-interrogazzjoni tal-persuna suspettata...… 2 Seduta tal-25 ta' Frar 2016, Appell numru 405/2014.

Issir riferenza ukoll ghal dak dikjarat mill-Qorti Kriminali3: "........din il-Qorti ma tistax tinjora principju ormai stabbilit mill-Qorti Ewropeja dwar id-Drittijiet tal- Bniedem illi id-dritt ghal smiegh xieraq kif sancit fl-artikolu 6(1) u l-artikolu 6(3)(c) tal-Konvenzjoni Ewropeja ghandu japplika mhux biss tul l-iter tal-proceduri penali fil-qorti, izda fuq kollox ghandu isib applikazzjoni u ghalhekk jigi estiz ghal hekk imsejjah pre-trial stage u cioe' ghall-istadju meta persuna tkun giet arrestata u ser tigi interrogata.

Dana ghaliex huwa principju stabbilit fis-sistema penali taghna illi persuna ghandha titqies li hija innocenti sakemm ma tigix misjuba hatja minn qorti gudizzjarja.

Kwindi hija ghandha dritt illi ma tinkriminax ruhha bl-ebda mod u dana sa mill-istadju inizjali ta'l-interrogazzjoni.

Sabiex dana id-dritt jigi salvagwardjat ghalhekk kull persuna ghandha d-dritt li tikseb l-assistenza legali u dana sabiex tkun fl-ahjar pozizzjoni illi thejji id-difiza taghha.

Dana huwa vitali billi fis-sistema penali taghna fejn il-konfessjoni tal-persuna akkuzata hija prova ewlenija fil-process gudizzjarju istitwit kontra taghha.

Il-Qorti Kostituzzjonali, madanakollu kienet recentement ziedet linji gwida ohra ghal gudikant li ikollu f'idejh id-decizjoni dwar jekk ghandux jiehu kont ta' stqarrija tal-interrogat bhala prova in atti sabiex jasal ghal gudizzju tieghu.

Gie deciz illi fuq kollox ghandu jittiehed kont tal-fattispecje ta' kull kaz fost ohrajn il-vulnerabbilita tal-persuna li tkun qed tigi interrogata (fosthom l-eta, il-precedenti penali) l-jedd li l- persuna interrogata kellha biex tibqa' siekta u ma twegibx ghal dawk il-mistoqsijiet li jistghu jinkriminawh, l-inattivita da parti ta'l-akkuzat milli jipprova jattakka l-validita ta'l-istqarrija tieghu mill- bidunett tal-proceduri, l-provi l-ohra li hemm fl-atti, fost ohrajn.

Dan il-hsieb izda gie mibdul mill-Qorti Kostituzzjonali f'sentenza recenti fl-ismijiet Daniel Alexander Desira Demicoli vs Avukat Generali et deciza fit-03 ta' Mejju 2016 fejn inghad hekk: Fic-cirkostanzi din il-Qorti hi tal-fehma li ma jkunx għaqli li tinsisti fuq l-interpretazzjoni tagħha, għalkemm ittenni li għadha tal-fehma illi hija interpretazzjoni sostenibbli u ta' buon sens.

U ghalhekk wasslet ghad-decizjoni illi fid-dawl tal-gurisprudenza recenti koncernanti s-sitwazzjoni legali f'Malta qabel l-emendi li dahhlu fis-sehh fl-10 ta' Frar 2010: ".… il-Qorti ssib li kien hemm ksur tal-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni abbinat mal-Artikolu 6(3)(c) tal-istess Konvenzjoni fis-sens li ma nghatatx l-assistenza legali qabel jew waqt l-interrogazzjoni tal-appellant mill-pulizija."

Issa xi ighidu dawn id-decizjoni recenti4 moghtija mill- Qorti Ewropeja Dwar id-Drittijiet tal-Bniedem?

Illi f'decizjoni recenti5 moghtija mill- Qorti Ewropeja Dwar id-Drittijiet tal-Bniedem gew affermati il-

principji generali li ghandhom jigu sewgieti mill-qrati meta inghad:

3 Decizjoni fuq Eccezzjonijiet Preliminari.

Att t'Akkuza 17/2014 fl-ismijiet Ir-Repubbika ta' Malta vs Ramon Migneco.

Il-Qorti iddecidiet illi l-fatt wahdu illi l-ligi domestika ma kenitx tipprevedi d-dritt ghall-assistenza legali meta l-persuna suspettata kienet tinsab fil-kustodja tal-pulizija hija bizzejjed sabiex ikun hemm vjolazzjoni ta'l-artikolu 6:

Illi gie deciz illi l-qrati ma kellhomx jaghtu interpretazzjoni stretta tad-decizjoni Nicholls vs Sank kif sehh fil-kaz ta' Charles Steven Enriquez fost ohrajn.

L-Imhallef Pinto Gulic' Hammett Tedesco Vella ighid hekk fl-opinjoni tieghu:

Maghdud dan allura jidher illi r-regola hi li l-Artikolu 6(1) abbinat ma'l-artikolu 6(3)(c) jitlob li jkun hemm dritt ta' avukat fl-istadju tal-investigazzjoni tal-pulizija, sakemm ma jigix ippruvat li hemm ragunijiet impellenti ghaliex dan id-dritt ghandu jigi ristrett.

Illi allura meta l-ligi domestika teskludi dan il-jedd u dan b'mod sistematiku billi ma ikunx hemm disposizzjoni ad hoc li taghti dan il-jedd lil persuna arrestata, ikun hemm il-periklu li isehh lezjoni tad-dritt tal-persuna akkuzata ghal smiegh xieraq anke f'dawk il- kazijiet estremi fejn ma ikun hemm l-ebda dikjarazzjoni inkriminanti f'dawn l-istqarrijiet.

Illi fil-kaz deciz quddiem il-Qorti Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fl-ismijiet Navone vs Monaco, nstab li kien hemm lezjoni billi l-akkuzat ma kellux jedd ghall-assistenza ta'l-avukat matul l-interrogazzjoni similment billi l-ligi tal-pajjiz ma kenitx tippermettieha. (ara ukoll Yesilkaya vs Turkey – 59780/00 08/12/2009, Fazli Azzopardi Casha vs Turkey – 24820/05 17/09/2015).

Dan il-jedd gie anke estiz fil-kaz fejn l-akkuzat kien gie moghti il-jeddijiet kollha vigenti skont il-ligi ta' pajjizu inkluz allura il-jedd tieghu ghas-silenzju u fil-fatt huwa kien ezercita dan il-jedd u ma wiegeb

ghall-ebda mistoqsija lilu maghmula.

Il-Qorti xortwahda sabet li kien hemm vjolazzjoni ta'l-artikolu 6(3)7

u dan ghaliex ma kienx ikkonsulta ma avukat biex ifissirlu il-jeddijiet tieghu skont il-ligi dwar id-dritt

tieghu ghas-silenzju u id-dritt li ma jinkriminax ruhu b'dan ghalhekk illi l-Qorti implikat illi t-twissija

moghtija mill-ufficjali investigattiv ma hijiex bizzejjed.

Illi allura hija fis-setgha ta' din il-Qorti u dan qabel ma jigi determinat il-process gudizzjarju kontra l- appellanti illi twarrab dik l-evidenza illi tmur kontra il-garanziji moghtija kemm fil-Kostituzzjoni kif ukoll il- Konvenzjoni ghal harsien tal-jedd ghal smiegh xieraq tal-persuna akkuzata.

Illi l-Ispettur Ian Zammit Bonello kien ta rendikont tal-investigazzjoni kondotta mill-pulizija wara li din irceviet kwerela da parti ta' Margherita Fox fejn gie allegat li l-imputat kien uza debit card taghha u ghamel withdrawal ta' madwar Lm1,500 kontanti.

Allegat ukoll li kien naqsilha curkett solitaire jiswa' madwar Lm2,000 u cappetta mir-residenza taghha.10 Is-suspett kien waqa' fuq l-imputat wara li l-parte leza kienet rat footage tal-bank HSBC fejn il-persuna li dehret taghmel il-withdrawals kien il-medical helper ta' zewgha.

L-investigazzjonijiet tal-Pulizija wrew kif kienu saru mas-17 il-transazzjoni minn ATMs fi Triq San Gorg, Il-Qala, minn ohra fil-bowling alley u ohra f'Bugibba.

L-ufficjal investigatur personalment ra dawn il-videos li kienu mifruxa fuq hmistax il-gurnata differenti fejn dejjem deher li saru mill-istess persuna.11 Is-sinjura Fox kienet qalet lill-pulizija kif kienet hadet maghha lill-imputat l-HSBC San Giljan meta kienet ordnat PIN number gdid, liema numru qatt ma rcevietu.12 Meta l-Pulizija marret biex tkellem lill-imputat rat vettura barra bil-pjanca bin-numru LCB-794 izda mal- windscreen kellha road licence li tappartjeni lill-vettura bin-numru PAT- 100.

Irrizulta li l-vettura LCB-794 kienet tappartjeni lil certu Anthony Brincau Bezzina Darmanin.13 Wara tfittxija li saret fir-residenza tal-imputat giet elevata crash helmet li kienet tidher sew fil-filmati kif ukoll flokkijiet li anke kien suspettat li dehru fl-istess filmati.14 Illi xehed Dr. Christian De Cesare li ghamel il-kwerela ghan-nom tal- partijiet lezi fuq talba ta' binhom li kien jghix l-ingilterra.

Meta kellem lill- Margherita Fox din kienet qaltlu li kienet marret il-bank mal-impjegat taghha, Patrick Houghton, kienet ghamlet talba ghal card u pin godda li kellhom jintbghatu d-dar izda baqaw qatt ma wasslu.

Flimkien maghha marru l-HSBC fejn is-security officer urihom footage "u rajna fil-presenza tas-sinjura Fox l-videos li ttiehdu, li jikkorispondu ghat- transactions illi sehhew f'dak il-perjodu fejn allegatament ahna qed nghidu insterqu l-elf u hames mitt lira.

Issa minn dan irrizulta car illi l-persuna li effetivament kienet qed tigbed il-flus kienet Patrick Houghton.

Jien kont xhud hemm u nista' nghidu bil-gurament.

Li xtqat nghid ukoll illi meta staqsejt lis-

sinjura Fox jekk hi kienitx qatt tat awtorizazzjoni jew permess lil Patrick Houghton sabiex juzalha l-card, din cahditu kategorikament, qalet "qatt u qatt"."15 Illi Mario Bellante, security manager tal-HSBC Bank xehed kif kien dahal rapport minghand Victor Fox, li ma kienx johrog mid-dar, li saru transazzjonijiet mhux awtorizzati bil-card tieghu.

Sussegwentement sar kuntatt minn martu u mill-avukat taghhhom u hu beda jinvestiga it- transazzjonijiet rilevanti "u sibt li fil-fatt kienu ngibdu kwazi kuljum, mitt lira, kwazi kuljum b'dik il-card.

Fil-fatt it-transactions bdew fil-21 ta' Dicembru tas-sena l-ohra u baqghu sejrin kwazi kuljum sal-10 ta' Jannar ta' din is-sena.

Kull darba kienu qed jingibdu mitt lira hlief f'zewg okkazzjonijiet illi ngibdu hamsin lira kull darba f'kull okkazzjoni."

Bellante jispjega li gabar il-videos rilevanti biex jiddentifika minn kien qed jaghmel dawn il-withdrawals "...stajt nara li day after day il-persuna li kienet qed taghmel dawn it- transactions kienet l-istess persuna."16 Baghtu ghas-sinjura Fox u fit-23 ta' Jannar marret man-neputi taghha u mal-avukat taghha sabiex tara l- footage.

"Urejtha l-video u kif artu mill-ewwel esklamiet, qalet "Madonna dak il-medical helper li jigi jaghti l-ghajnuna lir-ragel tieghi".

U semmiet l-isem Patrick."17 Ix-xhud jiddeskrivi kif il-parte leza giet murija hafna screen shots minn angoli differenti u fil-fatt hi kienet zgura li kien l-imputat.

In- numru tal-card li ntuzat kien 5887000221067470 u kienet registrata fuq Victor Fox izda l-kont kien wiehed kongunt mizmum ma martu.18 Bellante qatt ma ntalab mill-prosekuzzjoni jiddentifika l-imputat bhala l- persuna li ra fuq il-footage.

Illi Jose` Ghenam, in rapprezentanza tal-Licensing Department, xehed li l- vettura bin-numru LCB-794 kienet Peugot 106 kienet giet registrata fuq l- imputat sa mill-11 ta' Frar, 2002, filwaqt li l-vettura PAT-100 kienet Seat Ibiza li kienet ilha registrata fuq l-imputat sa mill-1995.19 Illi li gew anessi erronjament verbal kif ukoll dokumentazzjoni li tidher li tappartjeni process penali iehor u cioe` dak fl-ismijiet Il-Pulizija vs Patrick Takam M'kounga (Kump.

Nru 583/2004) u ghalhekk tali dokumentazzjoni ma ghandha ebda rilevanza ghal proceduri odjerni.

Illi fl-ewwel seduta, l-Qorti kien hemm nomina ta' imhallef supplimenti sabiex jiehu x-xhieda tal-parte leza Margherita Fox.20 Minkejja li l- Avukat Generali baqa' jindika li kellha tingieb din ix-xhieda fin-noti ta' rinviju tieghu sa mit-3 ta' Gunju, 2002, sad-data tal-ahhar rinviju tieghu u cioe` dak tal-10 ta' Jannar, 2007, meta sussegwentement il-proceduri marru sine die peress li l-imputat ma setghax jigi rintraccjat mill-pulizija, din ix-xhieda baqghet ma gietx prodotta.

Hawnhekk il-Qorti ma tistax ma tosservax li kien biss fuq insistenza taghha li dan il-kaz gie rikjamat u fejn ma nstabet ebda problema sabiex l-imputat jigi notifikat bis-smigh odjern.

Hu tassew sfortunat ghall- amministrazzjoni retta tal-gustizzja li ghajr ghal l-4 xhieda msemmija (fejn l-ahhar xhud, Ghenam, xehed f'Mejju 2003), dan il-process li jirrisali ghal 2002, baqa' jiddelunga inspjeggabilment ghal xejn aktar minn 15 il- sena; jirrizulta li ghalkemm baqa' jigi indikat f'rinviji kostanti li kellha tittiehed ix-xhieda ta' Margherita Fox kif gja inghad, jirrizulta li din mietet fil-mori ta' dawn il-proceduri u cioe' fit-2 ta' Dicembru, 2005, tlett snin wara li kienu nbdew!21 Dan jindika in-nuqqas serju da parti tal- prosekuzzjoni li tittenta taghmel sforz sabiex ix-xhieda tas-Sinjura Fox tingabar.

Illi in vista tal-mewt tal-parte leza il-Qorti kkunsidrat jekk dak li qalet lix-xhieda ohra setghax ikun ammissibli bhala prova f'dawn l-atti.

Fis-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-14 ta' Mejju, 2012, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Janis Jenkins gie dikjarat:22 21.

Bir-rispett kollu, il-hearsay rule tagħna (fl-artikolu 599)23 mhix daqshekk riġida daqs kemm wieħed jaħseb.

Fil-fatt l-ewwel parti ta' dan l-artikolu jgħid hekk: '599.

Il-qorti tista', skont iċ-ċirkostanzi, tippermetti xiehda fuq kliem ħaddieħor u tieħu qies tagħha, meta dan l-istess kliem ħaddieħor ikollu, fih innifsu, importanza sostanzjali, fuq il-meritu tal-kawża jew ikun jagħmel parti mill-meritu; inkella meta dan ħaddieħor ma jkunx jista' jinġieb biex jixhed, u l-fatti jkunu tali li ma jkunux jistgħu jiġu ppruvati sewwa xort'oħra,' 22.

Fil-fatt fil-kawża 'Joseph Mary Cutajar Gauci et versus il-Kummissarju tal-Pulizija' il-Qorti Kostituzzjonali nhar

it-13 ta' Jannar 1988241 qalet hekk:

90/2011; Per Onor. Imhallef Dr. Lawrence Lautier 23 Artikolu 599 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta rez applikabbli bl-artikolu 520(1)9d) tal-Kodici Kriminali 24 Volume LXXII.

1988 Partijiet 1 u II paġina 1.

'Issa, fil-każ preżenti, si tratta ta' depożizzjoni ta' xhud dwar x'qallu ħaddieħor li ma jistax jiġi prodott minħabba li x-xhud ġie marbut bis-sigriet professjonali fuq l-identita' ta' dan il-ħaddieħor.

Ċertament il- klem ta' dan il-ħaddieħor jistgħu, fiċ-ċirkostanzi tal-każ, ikollhom importanza sostanzjali fuq il-mertu tal- kawża.

Għalhekk il-Qorti ma tara l-ebda raġuni l-għala għandha tiddipartixxi mill-konlużjoni tal-ewwel qorti ( li tħalli lil dan ix-xhud jiddeponi).' 23.

Ukoll fl-Ingilterra u f'Wales ir-regola tal-hearsay m'għadhiex stretta daqsa qabel.

Fil-każ ta' Al-Khawaja, ST kienet għamlet rapport lill-Pulizija numru ta' xhur sewwa wara li kienet allegatament assaltata minn tabib.

ST għamlet suwiċidju qabel il-ġuri.

L-Imħallef li ppresieda ħalla li jinqara r-rapport waqt il-ġuri u ta direzzjonijiet appożiti.

(Ara paragrafi 9 -19 tal-istess sentenza).

Il- Grand Chamber ma sabitx vjolazzjoni tal-artikolu 6 (ara par.158 tas-sentenza)."

Illi ghalhekk anke jekk il-Qorti kellha tqis li l-kliem li qalet l-parte leza quddiem l-Avukat De Cesare u Mario Bellante, meta qalet li gharrfet lill- imputat mill-footage, hi prova ammissibbli, xorta wahda jibqa' jimmina l-kaz tal-prosekuzzjoni l-fatt li l-best evidence - il-footage - ma giex esebit bhala prova mill-prosekuzzjoni.

Illi anke l-ufficjal prosekutur u Dr. De Cesare, avukat tal-parte leza, iddikjaraw li gharrfu l-imputat minn footage mizmum mill-HSBC.

Pero` dan il-footage baqa' qatt ma gie esebit u ovvjament meta ntalab aktar kmieni din is-sena mill-abbli Avukat Generali, l-prosekuzzjoni gharrfet lil Qorti li dan ma kienx ghadu ezistenti.

Lanqas jirrizulta li kien hemm xi tentattiv min-naha tal-prosekuzzjoni sabiex jinhargu stills mill-istess footage meta Bellante kien indika li kien jinhtieg makkinarju specjali biex wiehed seta' jara l-footage imsemmi.25 Mhemmx dubbju li l-footage, jew ghall-inqas

prosekuzzjoni u hekk kif dan ma sarx il-Qorti giet prekluza milli

tezercita dak il-kontroll mistenni fuq dik l-evidenza, fejn certament ma

tistax tistrieh fuq identifikazzjoni maghmula minn haddiehor.

Issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il- Pulizija vs Dustin Bugeja Inferrera:26 Il-Qorti moghnija bir-regoli illi tfasslu fil-kawza R vs Jecheva fl-Ingilterra, li ghalkemm ma jikkostitwixxu l-ebda regola taht il-ligi Maltija, ghandha linji gwida imfassla fil-kaz ta'l-identifikazzjoni tal-persuna akkuzata.

Dan ghaliex l-identifikazzjoni jew ir-rikonoxximent maghmul mix-xhud jibqa' dejjem suxxettibbli ghall-

imperfezzjonijiet tal-osservazzjonijiet umani u ghall-possibbilitajiet kollha ta' zball genwin illi ifisser allura illi

min hu imsejjah biex jiggudika irid japplika dik il-kawtela specjali qabel ma jasal ghal kundanna ibbazata fuq

dik l-identifikazzjoni. [emfazi tal-Qorti].

Illi anke l-Qorti tal-Magistrati (Malta) kellha okkazzjoni taghmel ezami funditus dwar il-linji gwida li ghandhom japplikaw meta jkun hemm identifikazzjoni ta' imputat/i maghmula minn xhieda:27 Illi l-Qorti ta' L-appell Kriminali kellha diversi okkazzjonijiet tesprimi ruhha dwar l-identifikazzjoni ta' persuna suspettat.

Fis-sentenza mghotija fil-kawza fl-ismijiet Il- Pulizija vs Massimo Kalabic, ghaddiet in rassenja il-gurisprudenza in tema u qalet hekk: Dwar il-process ta' identifikazzjoni, il-Qorti ta' l-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) fil-kawza Il-Pulizija vs. Stephen Balani deciza fil-15 ta' Lulju 1998 (Vol.

LXXXII.iv.235) qalet li "Il-ligi taghna hi partikolarment skarsa dwar regoli li ghandhom x'jaqsmu ma' l-identifikazzjoni ta' imputat jew akkuzat.

Infatti, l-unika disposizzjoni tal-ligi in materja – l-Artikolu 648 tal-Kodici Kriminali - hi redatta fin-negattiv, fis-sens li tghid x'mhux mehtieg u mhux x'inhu mehtieg.

Dik id-disposizzjoni tipprovdi testwalment hekk: Biex issir il-prova ta' l-identita` ta' persuna li ghandha tigi maghrufa jew ta' oggett li ghandu jingieb bhala prova, mhux mehtieg, bhala regola, li x-xhud jaghraf dik il-persuna minn fost persuni ohra, jew dak l-oggett minn qalb ohrajn bhalu, hlief meta l-Qorti, f'xi kaz partikulari, ikun jidhrilha xieraq taghmel dan ghall-finijiet tal-gustizzja. .… .… .… Minn din id-dispozizzjoni jidher car li l-legislatur ma riedx ixekkel lill-partijiet fil-kawza b'regoli rigidi ta' kif ghandha ssir l-identifikazzjoni ta' persuna jew oggett, izda halla fil-gudizzju prudenti tal-Qorti li tirregola ruhha skond il-kaz.

Din id-dispozizzjoni, naturalment, tapplika ghal identifikazzjoni f'Qorti; meta si tratta ta' identifikazzjoni li tkun saret barra mill-Qorti, bhal, per ezempju, fl-Ghassa tal-Pulizija, u li ghalhekk tkun ipprecediet l-identifikazzjoni fil-Qorti, il-ligi taghna ma tghid xejn.

Dan ma jfissirx li ma hemmx regoli ta' prudenza dettati mill-bwon sens li ghandhom jigu osservati, specjalment f'dawk li jissejhu identification parades; dawn ir-regoli huma intizi fl-interess kemm tal-prosekuzzjoni kif ukoll tad-difiza bl- iskop li l-identifikazzjoni ta' persuna bhala l-awtur ta' reat jew bhala l-persuna altrimenti involuta fih tkun attendibbli b'mod li l-Gudikant tal-fatt ikun jista' jserrah mohhu li ma hemmx zball f'dik l-identifikazzjoni.

Fl-Ingilterra hafna minn dawn ir-regoli huma llum inkluzi fil-Code of Practice D taht il-Police and Criminal Evidence Act, 1984.

S'intendi dawn ir-regoli mhumiex applikabbli ghal Malta, izda xi whud minnhom huma utili hafna ghax ighinu biex jizguraw dak li nghad aktar 'il fuq, u cioe l-attendibilita` ta' l- identifikazzjoni.

2, Annexe D) u dan bl-iskop ovvju li xhud ma jkunx jista’ jinfluwenza lix-xhud l-iehor.

Ir-ritratti hekk uzati, u specjalment dak li talvolta x-xhud ikun indika bhala li jirrapprezenta lill-persuna li qed

jidentifika, ghandhom jigu ppreservati biex jekk ikun il-kaz, jigu esebiti fil-Qorti.

Jerga’ jigi ribadit li n-non-osservanza ta’ dawn ir-regoli ma jwassalx ghall-inammissibilita` tal-prova ta’ l-

identifikazzjoni; ikun ifisser biss li, skond ic-cirkostanzi partikolari tal-kaz, dik l-identifikazzjoni tista’ ma

tkunx attendibbli bizzejjed.

Lanqas ma ghandu dan kollu jfisser jew jigi interpretat bhala li hemm xi

regola generali li xiehda okulari (eye-witness testimony) hija minnha nnifisha inattendibbli jew li fiha xi

27 Kump.1041/2014; Il-Pulizija vs Stephen Balani; per Onor.Magistrat Dr. Doreen Causon; Deciza 13.07.2017 28 Deciza 17 ta' Marzu 2008.

LXXII.v.868), "skond il-ligi taghna ghall- identifikazzjoni ta' l-akkuzat mhux necessarja identification parade".

Hija qalet: "Dan il-punt gie ttrattat mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali (Sede inferjuri) per W. Liddle fil-kawza 'Il-Pulizija vs Leading Steward Victor Bugelli' deciza fit-13 ta' Mejju 1961 (Vol.

XLV.iv.963), fejn waqt li gie ribadit dak li ghadu kif inghad fuq dan l-artikolu dik il-Qorti qalet ukoll: 'Hu certament desiderabbli li l- identifikazzjoni ssir bla ma dak li jkun imsejjah biex jidentifika jigi b'xi mod, anki involontarjament, suggestjonat, u hi nota l-prattika rrakkommandata f'certi kazijiet, fis-sens li f'identifikazzjoni simili, meta jkun jehtieg, jingabru xi persuni, piu` o meno ta' l-istess eta` u klassi socjali tad-detenut, li jkun jista' jiehu post fejn irid fosthom'; M'hemmx dubju li kif qal Lord Wolf CJ in R. vs De Santis ((1961) I.W.L.R. 1484) 'cases of identification are difficult and can lead to a miscarriage of justice' u certament din il-preokkupazzjoni urietha diga` din il- Qorti fis-sentenza taghha in re Il-Maesta` Taghha r-Regina vs. Joseph Frantz moghtija fit-22 ta' Marzu 1971 fejn inghad li 'certament, il-Qorti tirrikonoxxi r-riskji li ghalihom tista', in generali, tkun esposta l- prova ta' l-identifikazzjoni ta' persuna'.

Din il-Qorti f'dak il-kaz li kien jinvolvi identifikazzjoni minn fuq

ritratti murija mill-Pulizija, waqt li enfasizzat il-perikoli inerenti ziedet tghid li 'il-Qorti ma tahsibx illi, ghall-

finijiet prattici tal-hajja u l-investigazzjoni ta' delitti, essenzjali ghall-ezistenza ordinata stess tas-socjeta`,

dan jista' jigi evitat - basta s'intendi li jsir bil-prekawzjonijiet kollha possibbli biex jigu evitati miscarriages

Issa xi prekawzzjonijijiet setghet tezercita' din il-Qorti galadarba la gie

Kif tista’ l-Qorti qatt tikkonkludi li

saret id-debita prova dwar fatti li kkonstata haddiehor f’ufficju ta’ bank

minn footage li l-Qorti qatt ma rat?

Mhemmx dubbju li l-prosekuzzjoni

naqset milli tipprova sal-grad rikjest mill-ligi l-ewwel tlett akkuzi.

Illi dwar ir-raba akkuza il-Qorti ser tikkwota minn dak li qalet l-Qorti tal-

Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Paul Loffreda(Lofreda) meta iddistingwit

bejn il-falz materjali u l-falz ideologiku f’kaz fejn l-imputat wehhel

number plates li kienu jappartjenu vettura partikolari ma vettura ohra.

L- istess principju issib applikazzjoni ghall-kaz in dezamina in kwantu l- imputat wehhel road licence ma vettura li kienet tappartjeni vettura ohra: "Id-differenza bejn il-falz materjali u l-falz ideologiku hi spjegata mill-awturi b'dan il-mod: filwaqt li fil-kaz tal-falz materjali d-dokument jigi ffalsifikat fl-essenza materjali tieghu, fil-falz ideologiku d-dokument ikun iffalsifikat biss fis-sustanza u cioe` fil-kontenut ideali tieghu (Antolisei, F., Manuale di Diritto Penale – Parte Speciale II (Giuffre`, Ta' Xbiex, 1986), p. 604).

Fi kliem Manzini (Trattato, v. VI, n. 2296, p. 829) ikun hemm falsita` materjali meta d-dokument ikun wiehed mhux genwin (jigifieri jew meta l-awtur apparenti ma jkunx l-awtur reali tad-dokument jew meta d- dokument ikun issubixxa alterazzjonijiet wara l-formazzjoni definittiva tieghu), mentri fil-falz ideologiku, ghalkemm id-dokument ikun genwin "non e` veridico, perche` colui che lo ha formato gli fa dire cose contrarie al vero".

Ghall-finijiet tad-dottrina in tema ta' falsita` ikun hemm dokument kull fejn hemm kitba, attribwibbli ghal persuna identifikabbli, liema kitba tkun tikkontjeni esposizzjoni ta' fatti jew dikjarazzjoni ta' volonta` (Antolisei, F., op. cit., p. 594).

S'intendi, b'kitba wiehed ma jifhimx biss is-sinjali alfabetici, izda tinkludi dawk numerici, stenografici u anke kriptografici, basta li dik il- kitba tesprimi hsieb li jkun jiftiehem minn kulhadd jew minn certu numru ta' nies.

Il-kitba f'dan is-sens tista' ssir kemm bl-id kif ukoll b'mezzi mekkanici, b'mezz indelibbli jew li jista' jithassar u fuq kwalsiasi mezz li jista jiehu, imqar temporaneament, il-messagg – karta, parcmina, injam, gebel, hadid, plastik, etc." 29 Mill-atti processwali din l-imputazzjoni tirrizulta ppruvata sal-grad rikjest mill-ligi.

Illi l-hames u s-sitt imputazzjonijijiet nghataw bhala alternattivi ghar- raba imputazzjoni, ghalhekk il-Qorti ser tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri ta' dawn l-imputazzjonijiet.

Illi dwar l-ahhar akkuza jirrizulta biss li l-vettura LCB-794 giet registrata fuq izda ma giex pruvat meta effettivament inbieghet lill-imputat mis-sid precedenti u cioe`Anthony Brincau Bezzina Darmanin.31 Din l-akkuza ukoll ma gietx pruvata sodisfacentement u dan minhabba li l-prosekuzzjoni naqset milli tressaq prova ta' meta sar il-bejgh imsemmi.

In kwantu ghal piena il-Qorti hadet in konsiderazzjoni n-natura tar-reat

li qed tinstab htija dwaru, tac-cirkostanzi tal-kaz u senjatament in-nuqqas

t'interess palpabbli tal-prosekuzzjoni f'dan il-kaz fejn wara li nstema' l-

ahhar xhud fil-2003 ma sar l-ebda progress ulterjuri u l-kaz thalla jmut

l-imputat fil-11 ta' Frar, 200230

29 Deciza 17 ta' Ottubru, 1997, per Onor. Imhallef Dr. Vincent El Gazzar.

mewta naturali; destin riskontrat mill-parte leza fil-mori ta' dawn il- proceduri fejn zgur ma jistax jinghad li maghha saret dik il-gustizzja mistennija!

Ghal dawn il-motivi, wara li rat l-artikolu 188 tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta, filwaqt li tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-hames u tas-sitt akkuza, u filwaqt li tilliberah mill-ewwel, mit-tieni u mit-tielet akkuzi. ssib lill-imputat hati tar-raba akkuza migjuba fil-konfront tieghu izda bl-applikazzjoni ta' l-artikolu 22 tal-Kapitolu 446 ta' l-Ligijiet ta' Malta tilliberah bil-kundizzjoni li ma jwettaqx reat iehor fi zmien xahar millum.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Talba biex tigi esegwita sentenza wara li ghaddew 10 snin –

Illum, 12 ta' Dicembru 2017

Fl-atti tat-talba numru 2079/2002 EG fl-ismijiet

Elmo Insurance Agency Limited, bhala rappresentanti tas-socjeta estera Royal & Sun Alliance Insurance Plc, surrogata fid-drittijiet ta' l-assikurat taghha Victor Portelli u l- istess Victor Portelli

Rat ir-Rikors ta' Elmo Insurance Agency Limited bhala rapprezentant tas-socjeta estera Royal & Sun Alliance Insurance Plc, surrogata fid-drittijiet ta' l-assikurat taghha Victor Portelli u l-istess Victor Portelli ID510641M liema socjeta hija debitament rappresentata ghall-fini ta' dan l-att mill-Avukat Dr Alessia Mejlak Dimech Meli Bugeja (ID numru 368022M), ippreżentat fil-15 ta' Settembru 2017, u konfermat bil-

ġurament ta' Dottoressa Alessia Mejlak Saillard, debitament awtorizzata, li jaqra hekk:

Illi b'sentenza tat-Tribunal ghal Talbiet Zghat tal-25 ta' Novembru 2002 fl- ismijiet premessi, l-atturi gew kanonizzati kredituri versu l-konvenut Alfred Quinn (DokA);

Illi l-kovenut Alfred Quinn ghandu presentement ihallas lill-atturi kredituri s- somma komplessiva ta' €4061.41, in kwantu ghal €1647.10 rappresentanti s- sorte, €2007.93 rappresentanti l-imghax legali dekorribbli mill-24 ta' Gunju 2002 sal-15 ta' Settembru 2017; €256.51 bhala spejjez skond id-dispozittiv tas-sentenza sovra menzjonata (inkluz il-VAT) (Dok B) kif wkoll €149.86 bhala spejjez tal-mandat ta' qbid tas-7 ta' Jannar 2003 (Mandat ta' Qbid numru 28/2003)(DokC);

Illi ghalkemm ghaddew 10 snin mid-data tal-pronunzjament tas-sentenza, l- atturi ghad ghandhom interess jesegwixxu l-imsemmija decizjoni stante li l- konvenut debitur ghadu ma hallas il-fuq imsemmi kreditu;

ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta), l-Avv Alessia Mejlak Saillard bhala mandatarja specjali tas-socjeta attrici kreditrici Elmo Insurance Limited, ghall-fini ta' dan l-att, qeghda tikkonferma bil- gurament taghha l-kontenur u l-veracita ta' dak sovra premess;

Ghaldaqstant l-atturi umilment jitolbu li din l-Onorabbli Qorti jogoghbha tawtorizzahom jesegwixxu s-sentenza moghtija mit-Tribunal Ghal Talbiet Bondin fl-ismijiet Elmo Insurance Agency Limited noe et vs Alfred Quinn (talba numru 2079/2002EG) deciza fil-25 ta' Settembru 2002 ai termini tal- Artikolu 258 et seq tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta) u dan skond l-ordnijiet, provedimenti u/jew direttivi li dan l-istess Onorabbli Qorti jidrilha xieraq u opportuni fic-cirkostanzi.

Ikkunsidrat:

Illi s-soc eta rikorrenti rabtet espressament l-azz oni ta a mal-Artikolu 25 tal- Kapitolu 12 tal- iġi iet ta' Malta, li fil-parti tie u rilevanti al dan il-proċediment u cjoe fil-paragrafu (b) tieghu, jaqra hekk:

"Wara l- eluq ta' axar snin minn dak in-n ar li fi skont il-liġi it-titolu esekuttiv imsemmi fil-paragrafi a ċ u d tal-artikolu 25 ri ard sentenzi tal- rati Infer uri seta' ġie ese it l-esekuzz oni tista' ssir biss ara talba ma mula b'rikors quddiem il-qorti kompetenti Ir-rikorrent andu koll ikkonferma bil- ġurament ix-xorta tad-dejn jew tat-talba li jkun qed ifittex l-esekuzz oni ta a u li d- de n e parti minnu kun adu dovut "

L-imsemmi Artiklu 25 id inter alia li " uma titoli eżekuttivi a is-sentenzi tal- qrati tal- ustizz a ta' Malta"

Illi l-imsemmi artikolu 258 huwa espressament ma sub biex irre ola l-eżekuzz oni ta' titoli eżekuttivi li kun adda minn fuq om żmien minn meta set u kunu eże iti Dan u a ekk aliex kull titolu eżekuttiv andu a a limitata u determinata sa meta tista' ssir l-eżekuzz oni tie u Wara li addi ż-żmien preskritt tista' tit addem il-proċedura msemmi a fl-artikolu 258;

Illi l-Qorti tirrileva illi l-inda ini ta' din il- orti f'rikorsi ta' din ix-xorta huma limitati.

Kif inghad fil-kawza HSBC Bank Malta p.l.c. vs John Dimitrova et deciza fit- 1 ta' April 2002 Onor Im allef Raymond C Cann :

"llIi minn dan jidher li l-uniku ezami Ii ghandha taghmel l-istess Qorti ghall- akkoljiment tal-istess rikors huwa biss li tindaga u taccerta ruhhu dwar I-esistenza tal- istess titolu ezekuttiv, u li l-ammont hekk kannonizzat jew parti minnu huwa dovut, u dan tramite l-konferma bil-gurament tal-istess rikorrenti.

Fil-fatt xejn izjed ma huwa rikjest skond l-istess artikolu, lanqas in-notifka lill-kontro-parti, u wisq inqas li I- istess rikors jigi appuntat ghas-smiegh.

"Illi fil-fatt tant huwa minnu dan li huwa biss ai termini tal-Artikolu 259 4 f'kaz ta' proceduri da parte tal-eredi, successuri jew cessjonarji tal-kredituri, li l-ligi tehtieg li listess rikors jigi notifkat lid-debitur jew lill-eredi, cessjonarji jew successuri tieghu, u dan allura jikkonferma it-tezi li f'dan il-kaz, li ma jaqax taht l-Artikolu 259 (4) appena citat, l-unika ezami li trid taghmel l-istess Qorti hija biss li tara lezistenza tal-istess titolu ezekuttiv, u li r-rikorrenti Cit Nru: 2694/99/RCP 1 ta' April 2002 RCP 10 jikkonferma bil-gurmanent li d-debitu jew parti minnu ghadu dovut."

Illi kif allem l- aref im allef P ilip Bundy: "Illi u a evidenti illi f'ka za ta' din ix-xorta r-rikorrenti ma jkunx qed jitlob kanonizzazzjoni mill-gdid tal-kreditu tieghu izda biss awtorizzazzjoni biex jezegwixxi titolu ezekuttiv gja kanonizzat bis-sentenza precedenti F'dan is-sens hi d-decizjoni fl- ismijiet John Giardino nomine -vs- Henry Bason proprio et nomine, Camilleri Haber, 29 ta' Me u 1997 "1

Ikkunsidrat:

Mill-ezami ta' l-atti processwali l- orti i sodisfatta li f' dan il-kaz:

(1) permezz ta' sentenza moghtija mit-Tribunal Ghal Talbiet Zghar fil-25 ta' Novembru 2002 fl-ismijiet Elmo Insurance Agency Limited noe et vs Alfred Quinn, is-soc eta rikorrenti ott eniet titolu eżekuttiv fil-konfront tal-intimat li fil-prezent tammonta ghas-somma komplessiva ta' €4 061 40 kif spjegat fir-rikors promotur;

(2) ghaddew aktar minn ghaxar snin, minn meta t-titolu eżekuttiv seta' i i ese it; 4 ġie kkonfermat bil-gurament ix-xorta tad-dejn jew tat-talba li qed tintalab l- esekuzz oni ta a u li d-de n adu dovut.

Illi fid-da l ta' dak kollu li issemma qabel il- orti ssib li r-rikorrent se lu uri li eżistu l-kundizz oni iet koll a ma suba mil-liġi biex it-talba tie u tista' tintlaqa';

G aldaqstant din il- orti qie da tilqa' t-talba tar-rikorrent kif dedotta fir-Rikors u qie da fit-termini tal-Art 25 tal-Kap 12 ta torizza l-eżekuzz oni tat-titolu eżekuttiv li s-soċ eta rikorrenti kienet ott eniet fil-konfront tal-intimat bis-sahha tas- sentenza fuq indikata.


QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI IMĦALLEF ONOR.

Seduta ta' nhar-it Tlieta 12 ta' Diċembru 2017

Nru. 268 / 2011 DS Il-Pulizija v. A Il-Qorti: 1.

Rat l-imputazzjonijiet migjuba mill-Pulizija Eżekuttiva kontra A talli: (1) b'diversi atti magħmulin minnu f'dawn l-aħħar snin li jiksru l-istess disposizzjoni tal-liġi u li ġew magħmulin b'risoluzzjoni waħda ġewwa diversi bnadi f'Malta, uża vjolenza sabiex iġiegħel lil bintu S u lill-ex martu S1 jagħmlu, iħallu jsiru, jew jonqsu milli jagħmlu xi ħaġa, u dan ai terminu ta' l-artikoli 18 u 251 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta; (2) fl-istess dati, lok, ħinijiet u ċirkostanzi, ħebb għal bintu S sabiex jinġurjaha, idejjaqha jew jagħmlilha ħsara, u dan bi ksur ta' l-artikoli 18 u 339(d) tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta;

fl-istess dati, lok u ċirkostanzi ġewwa l-Gżejjer Maltin hedded lill-istess (3) bintu S u lill-ex martu S1 bi kliem, u dan ai termini ta' l-artikoli 18 u 338(e) tal- Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta u l-Kap.

481 tal-Liġijiet ta' Malta; (4) fl-istess bnadi, ħinijiet u żminijiet ikkaġuna ġrieħi ta' natura ħafifa fuq il- persuna ta' bintu S, u dan ai termini ta' l-artikolu 221 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta; (5) bejn il-perijodu tat-28 ta' Frar 2006 sa llum ġewwa diversi bnadi fil-Gżejjer ta' Malta f'diversi ħinijiet differenti b'risoluzzjoni waħda uża vjolenza sabiex iġiegħel lil bintu S tagħmel, jew tħalli jsiru, jew tonqos milli tagħmel, xi ħaġa, u dan ai termini ta' l-artikoli 18 u 251 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta u Kap. 481 tal-Liġijiet ta' Malta.; (6) bejn il-perijodu tat-28 ta' Frar 2006 sa llum ġewwa diversi bnadi fil-Gżejjer ta' Malta, ħebb għal bintu S sabiex jinġurjaha, idejjaqha jew jagħmlilha ħsara, u dan bi ksur ta' l-artikoli 18 u 339(d) tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta u Kap. 481 tal- Liġijiet ta' Malta; (7) bejn il-perjodu ta' 28 ta' Frar 2006 sa llum f'diversi bnadi ta' Malta hedded lill-istess bintu S u lill-ex martu S1 bi kliem, u dan ai termini ta' l-artikoli 18 u 338(e) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta u Kap. 481 tal-Liġijiet ta' Malta; (8) bejn il-perijodu ta' 28 ta' Frar 2006 sa llum f'diversi bnadi ta' Malta kkaġuna ġrieħi ta' natura ħafifa fuq il-persuna ta' bintu S, u dan ai termini ta’ l- artikolu 221 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta’ Malta; (9) fl-istess żminijiet u ċirkostanzi f’diversi inħawi f’Malta b’imġiebtu kkaġuna lill-ex martu u lil bintu, li jibżgħu li ser tintuża vjolenza kontra tagħhom jew kontra

l-proprjeta` tagħhom, meta huwa kien jaf jew messu kien jaf li tali imġieba tiegħu

se tikkaġuna lil dawn il-persuni li hekk jibżgħu, u dan ai termini ta’ l-artikolu 251B

tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta’ Malta.

Il-Qorti ġiet mitluba sabiex tipprovdi għas-sigurta` tal-persuni offiżi, toħroġ ordni

ta’ protezzjoni kontra l-imsemmi A u dan ai termini ta’ l-artikolu 412C tal-Kap.

tal-Liġijiet ta’ Malta.

Il-Qorti ġiet mitluba wkoll li f’każ ta’ ħtija tipprovdi għas-sigurta` ta’ S u S1

sabiex jinżamm il-bon ordni pubbliku flimkien mal-piena jew minflok il-piena

applikabbli għar-reati hawn fuq addebitati, torbot lil A b’obbligazzjoni tiegħu

nnifsu taħt penali ta' somma flus li tiġi ffissata kif jidhrilha xieraq il-Qorti, u dan ai termini ta' l-artikolu 383(1)(2)(3) tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta; 2.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tat-3 ta' Gunju 2011 li permezz tagħha dik il-Qorti, wara li rat l-artikoli 17, 18, 31, 251, 339(1)(d), 339(1)(e) u 251B tal-Kodiċi Kriminali, sabet lill- imsemmi A ħati ta' l-ewwel (1), it-tieni (2), it-tielet (3), il-ħames (5), is-sitt (6), is- seba' (7) u d-disa' (9) imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tiegħu u kkundannatu tmintax-il (18) xahar priġunerija li b'applikazzjoni ta' l-artikolu 28A tal-Kodiċi Kriminali ġew sospiżi għal perijodu ta' tliet (3) snin mid-data tas-sentenza appellata.

Inoltre l-ewwel Qorti ddikjarat lill-istess A mhux ħati tar-raba' (4) u tat- tmien (8) imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tiegħu u konsegwentement illiberatu mill-istess imputazzjonijiet.

B'applikazzjoni ta' l-artikolu 412C tal- Kodiċi Kriminali ordnat il-ħruġ ta' Ordni ta' Protezzjoni fil-konfront ta' A sabiex tipprovdi għas-sigurta` ta' S u dan għall-perijodu ta' tliet (3) snin mid-data tas- sentenza appellata u taħt il-kundizzjonijiet indikati fl-Ordni ta' Protezzjoni anness mas-sentenza u mmarkat bhala Dok.

Rat ir-rikors ta' appell ta' A ppreżentat fis-16 ta' Ġunju 2011 li permezz tiegħu talab li din il-Qorti tvarja u tirriforma s-sentenza appellata fis-sens illi tikkonfermaha f'dik tat-tmien il-parti fejn sabitu mhux ħati imputazzjonijiet, tħassar, tirrevoka u tikkanċella l-istess sentenza f'dik il-parti fejn sabitu ħati ta' l-ewwel, it-tieni, it-tielet, il-ħames, is-sitt, is-seba' u d-disa' imputazzjonijiet u konsegwentement tilliberah minn kull imputazzjoni u piena; 4.

Rat l-atti kollha tal-kawża; rat il-fedina penali aġġornata ta' l-appellant esebita mill-prosekuzzjoni b'ordni ta' din il-Qorti; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: 5.

L-aggravji ta' l-appellant huma fil-qosor is-segwenti: (1) li in kwantu l-ewwel imputazzjoni tirrigwarda lil S1, din tinsab preskritta skond l-artikolu 688 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta’ Malta; (2) li, minghajr pregudizzju ghall-ewwel aggravju, anke jekk wiehed jaccetta d-deposizzjoni ta’ S1, ma jirrizultawx l-elementi tar-reat kontemplat fl-artikolu 251 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta’ Malta; (3) li ma jirrizultawx l- elementi tar-reat kontemplat fl-artikolu 251 imsemmi in kwantu l-ewwel u l-hames

imputazzjonijiet jirrigwardaw S; (4) li l-ewwel Qorti erronejament sabitu hati tat-

tieni, tat-tielet, tas-sitt u tas-seba’ imputazzjonijiet ghax huma preskritti a tenur ta’

l-artikolu 688(f) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta’ Malta; (5) li nstab hati erronejament tad-

disa’ imputazzjoni ghax fil-perijodu li huwa suppost agixxa kif qalet S1, l-artikolu

251B tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta’ Malta ma kienx jezisti; (6) li l-hames aggravju

japplika wkoll fir-rigward ta’ S; (7) li, minghajr pregudizzju ghall-premess, l-

ewwel Qorti ghamlet apprezzament zbaljat tal-provi, liema apprezzament kien ukoll imsejjes fuq enuncjazzjoni skorretta tal-ligi.

L-ewwel aggravju: Jiġi osservat fl-ewwel lok illi fis-sentenza tagħha l-ewwel Qorti qalet li in kwantu jirrigwarda l-ewwel imputazzjoni din tirriżulta pruvata biss fir-rigward ta' S. Iżda fid-decide mbagħad ma lliberatx lill-appellant mill-ewwel imputazzjoni in kwantu tirrigwarda lil S1.

L-appellant, pero`, qiegħed jeċċepixxi illi tali imputazzjoni in kwantu tirrigwarda lil S1hi preskritta.

Ir-reat kontemplat fl- ewwel imputazzjoni, u cioe` dak ta' vjolenza kontra l-privat skond l-artikolu 251(1), fiż-żmien in kwistjoni kien iġorr miegħu piena ta' priġunerija minn ħames xhur sa tmintax-il xahar.1 Stante li ġie attribwit fil-konfront ta' l-appellant reat kontinwat u allura l-piena tista' tiżdied minn grad sa żewġ gradi, il-piena bażika f'dan il-każ bl-applikazzjoni ta' l-artikolu 31(1)(b)(xiii)(xii)(xi)(x)(ix) tista' titla' għal disa' xhur sa tliet snin.

Kwindi l-perijodu preskrittiv skond l-artikolu 688(d) tal-Kodiċi Kriminali huwa ta' ħames snin.2 Meta jirriżulta li S1 kienet telqet mid- dar fl-1993 u telqet minn Malta fl-1998, m'hemmx dubju li kwalunkwe allegazzjoni li għamlet fil-konfront ta' l-appellant hi preskritta.

Għalhekk l-ewwel aggravju qiegħed jiġi milqugħ.

It-tieni aggravju: Stante li qed jiġi milqugħ l-ewwel aggravju, din il-Qorti qed tastjeni milli tieħu konjizzjoni tat-tieni aggravju.

Ir-raba' aggravju: Permezz tar-raba' aggravju l-appellant isostni li it-tieni, it- tielet, is-sitt u s-seba' imputazzjonijiet huma preskritti a tenur ta' l-artikolu 688(f) tal-Kodiċi Kriminali.

L-imsemmi paragrafu jirreferi għall-preskrizzjoni ta' reati ta' natura kontravvenzjonali, u li bis-saħħa tiegħu l-azzjoni kriminali taqa' bl-egħluq tal-perijodu ta' tliet xhur.

It-tieni u t-tielet imputazzjonijiet jakkużaw lill-appellant li wettaq il-kontravvenzjonijiet imsemmija "f'dawn l-aħħar snin".

Is-sitt u s-seba' imputazzjonijiet jakkużawh li wettaq il-kontravvenzjonijiet imsemmija f'dawk l- imputazzjonijiet fil-perijodu bejn it-28 ta' Frar 2006 u d-data tal-preżentata tiegħu quddiem il-Qorti tal-Maġistrati fl-10 ta' Awwisu 2006.

Bit-tieni u s-sitt imputazzjonijiet l-appellant ġie akkużat bi ksur ta' l-artikolu 339(d) tal-Kodiċi Kriminali fil-konfront ta' bintu filwaqt illi bit-tielet u s-seba' imputazzjonijiet ġie akkużat bi ksur ta' l-artikolu 338(e) fil-konfront ta' bintu u l-ex-martu.

Evidentement hemm overlap peress illi "f'dawn l-aħħar snin" jinkorpora wkoll il- perijodu bejn it-28 ta’ Frar 2006 u l-10 ta’ Awwissu 2006.

Peress illi l-appellant tressaq il-Qorti fl-10 ta’ Awwissu 2006, u stante li l-perijodu preskrittiv għall-

1 Il-piena żdiedet għal sena sa erba' snin bl-Att XXIV tas-sena 2014.

2 Ara Appell Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija v. Carmelo Cavallo et, 13 ta' Novembru 2012.

kontravvenzjonijiet huwa ta' tliet xhur (irrispettivament minn kwalunkwe żieda fil- piena li jista' jkun hemm bl-applikazzjoni ta' l-artikolu 18 tal-Kodiċi Kriminali)3, kwalunkwe waħda mill-imsemmijin kontravvenzjonijiet li setgħet allegatament seħħet qabel l-10 ta' Mejju 2006 hi preskritta.

L-ewwelnett din il-Qorti tosserva illi mix-xiehda ta' bint l-appellant, S, jirriżulta li hija qalet, fuq mistoqsija ta' l-ewwel Qorti jekk fl-aħħar erba' snin4 għexitx ma' missierha għal xi żmien, li rarament, forsi jumejn l-aktar erbat ijiem "because I couldn't stay there with him".

Jirriżulta wkoll li hi telqet minn fejn kienet qed toqgħod mal-familja ta' l-appellant fil-25 ta' Lulju 2006 biex tingħaqad ma' ommha.

Issa, kemm mix-xiehda ta' S kif ukoll mix-xiehda ta' S1minn imkien ma tirriżulta xi allegazzjoni li fil-perijodu msemmi ta' tliet xhur seħħew xi waħda jew oħra mill-imsemmijin kontravvenzjonijiet.

Konsegwentement jekk seħħew xi atti qabel li jikkostitwixxu l-elementi ta' l-imsemmijin kontravvenzjonijiet, dawn jinsabu preskritti.

Għalhekk ir-raba' aggravju huwa milqugħ ukoll.

Kwantu għall-ħames u s-sitt aggravji rigwardanti r-reat kontemplat fl-artikolu 251B, dan ir-reat ġie miżjud bl-Att XX tas-sena 2005.

Permezz ta' l-Avviż Legali 56 tas-sena 2006, it-28 ta' Frar 2006 ġiet stabbilita bħala d-data meta kellu jinġieb fis-seħħ l-imsemmi Att.

Effettivament l-imputazzjonijiet minn ħamsa sa tmienja jirreferu proprju għall-imsemmija data tat-28 ta' Frar 2006.

Peress illi d-disa' imputazzjoni tiġi immedjatament warajhom, għandu jiftiehem illi meta d-disa' imputazzjoni tirreferi għall-"istess żminijiet", hija qed tirreferi għall-perijodu bejn it-28 ta' Frar 2006 u d-data li fiha l-appellant tressaq il-Qorti, cioe` l-10 ta' Awwissu 2006.

Għal dak li jirrigwarda S1, minn eżami tax-xiehda tagħha huwa evidenti illi hija kienet qed tixhed dwar dak li allegatament seħħ meta kienet għadha tgħix ma' l-appellant diversi snin qabel, ferm qabel ma ġie introdott l-artikolu 251B imsemmi.

Effettivament dwar il-perijodu mit-28 ta' Frar 2006 sa l-10 ta' Awwissu 2006 ma tgħid xejn.

Għal dak li jirrigwarda S, mix-xiehda tagħha minn imkien ma jirriżulta li l- episodji li hija tixhed dwarhom seħħew fil-perijodu wara d-dħul fis-seħħ ta' l- imsemmi artikolu 251B.

Saħansitra fis-27 ta' Lulju 2006 ingħata digriet mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja) fejn, wara rikors ta' S1ippreżentat fil-25 ta' Lulju

3 L-artikolu 688 tal-Kodiċi Kriminali jipprovdi li l-azzjoni kriminali taqa' bi preskrizzjoni (f) bl-egħluq ta' tliet xhur għall-kontravvenzjonijiet, u għall-inġurji bil-fomm suġġetti għall-pieni tal-kontravvenzjonijiet.

Il-preskrizzjoni li dwaru jitkellmu l-paragrafi l-oħra huwa fir-rigward ta' delitti.

4 Is-seduta kienet qed issir fit-23 ta' Mejju 2007.

2006 għall-kura u kustodja ta' bintha, Tas-Sliema sedenti f'dik il-Qorti sema' lill- minuri kameralment u anke lill-Avukat tat-Tfal u ddeċieda li proviżorjament it-tifla minuri kellha tibqa' tgħix ma' missierha filwaqt illi ommha jkollha aċċess fil-jiem u ħinijiet determinati.

Inoltre l-Qorti rriżervat li tipprovdi definittivament wara l- preżentata tar-rapport tas-social worker.

Fil-fehma ta' din il-Qorti, kieku l-minuri esprimiet lill-Qorti Ċivili l-biża' kif kontemplata fl-artikolu 251B tal-Kodiċi Kriminali, l-imsemmija Qorti ma kinitx tħalli l-kustodja f'idejn l-appellant.

Għal dawn ir-raġunijiet, il-ħames u s-sitt aggravji qed jiġu milqugħa.

Dan ifisser illi l-uniċi imputazzjoniiet li trid tikkunsidra issa din il-Qorti huma l-ewwel imputazzjoni sa fejn tirrigwarda lil S u l-ħames imputazzjoni li permezz tagħhom l- appellant qed jiġi addebitat bi ksur ta' l-artikolu 251 tal-Kodiċi Kriminali li jipprovdi hekk fl-ewwel subartikolu tiegħu: "(1) Kull min juża vjolenza sabiex iġiegħel lil xi ħadd jagħmel, iħalli ssir, jew jonqos milli jagħmel, xi ħaġa, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena msemmija fis-subartikolu (1) ta' l-aħħar artikolu qabel dan."5 14.

Din il-Qorti sejra issa tirreferi għal dak li jgħid l-appellant fit-tielet u s-seba' aggravji tiegħu.

L-ewwelnett josserva illi dan ir-reat jeħtieġ mhux biss il-vjolenza, li tista' tkun anke morali, iżda wkoll li dik il-vjolenza tkun qed issir bi skop speċifiku.

Huwa jsostni wkoll li l-ewwel Qorti għamlet apprezzament żbaljat tal- provi.

Jgħid:

"Illi f'dan ir-rigward jinghad illi s-sentenza appellata essenzjalment sostniet li, fid- decizjoni dwar l-apprezzament ta' provi, strahet fuq il-komportament tal-minuri waqt il-'video conferencing'.

Sostniet ukoll li dana wassalha sabiex tikkonkludi li l-minuri ma kinitx qed tallega dak li kienet qed tallega ghax kienet influenzata minn ommha.

"F'dana l-istadju tajjeb li jigu sinjalati s-segwenti: "a) L-Ewwel Qorti taghmel riferenza ghad-dikjarazzjoni esebita a folio 12-15 tal- process.

Tuza din id-dikjarazzjoni sabiex tikkonkludi li l-minuri ma setghatx tigi influenzata minn ommha, "Pero` tajjeb li jinghad li tali dikjarazzjoni la hija ammissibli bhala prova u konsegwentement lanqas ma ghandha valur probatorju.

Jidher ghalhekk li fost il- konsiderazzjonijiet obiter maghmula mill-ewwel qorti sabiex tasal tiddeciedi jekk taccettax il-verzjoni tal-minuri u li din ma kinitx influenzata minn ommha kien hemm propju konsiderazzjoni kardinali Ii kienet imsejsa fuq prova inammessibli u bla valur probatorju.

5 Bħalma ġie osservat f'paragrafu 6, il-piena applikabbli fiż-żmien in kwistjoni kienet ta' priġunerija minn ħames xhur sa tmintax-il xahar.

jinghad ghal diversi ragunijiet,

l-ewwel u qabel kollox ghaliex

"Illi l-bran relattiv mis-sentenza appellata hija s-segwenti: "'Dan l- allegazzjonijiet li ghamlet meta xehdet f'dawn il-proceduri kienet diga` ghamlithom meta rrilaxxjat id-dikjarazzjoni li tinsab inserita a fol.

12 sa 15 u din id-dikjarazzjoni kienet ittiehdet fid-9 ta' Awissu 2006, u cioe` meta l-minuri kienet llha biss ftit tal- jiem fil-kustodja ta' ommha u ghalhekk zgur Ii ma setghatx tigi influwenzata b'dak il- mod.'

"Tajjeb li jigi rimarkat fi kwalunkwe kaz li din id-dikjarazzjoni, datata 9 ta' Awissu 2006, saret mill-minuri fil-presenza ta' ommha!

"Tajjeb li jigi rrimarkat ukoll li mill-istess dikjarazzjoni jirrizulta li minuri kienet diga` marret, naturalment instigata minn ommha, ghal sessjonijiet ta' ghajnuna psikologika u psikjatrika!!

"Tajjeb li jigi rrimarkat ukol li f'din id-dikjarazzjoni hemm riferenza ghall-fatt li l- minuri kienet ilha f'kuntatt ma' ommha ghal sentejn qabel id-data ta' din id- dikjarazzjoni. "b) Illi f'dan il-kuntest jigi ukoll mfakkar, fatt dan li ma jsib ebda menzjonament mill-Ewwel Qorti, li S1 kienet stqarret (u dana permezz ta' messaggi tramite sms) li giet lura Malta biex tiehu lura lil bintha.

Dana ma ghamlitux permezz tal-Qorti tal- Familja u b'hekk f'daqqa wahda feggew dawn l-akkuzi. "c) F'dana l-isfond ma jistax ma jissemmiex il-fatt li f'Lulju 2006 l-Imtiallef sedenti fil-Qorti tal-Familja kien sema lill-minuri in camera.

Kienu maghhom l-Avukat Ramona Borg Gusman fil-vesti taghha ta' Avukat tat-tfal.

Kien thejja rapport mill-Appogg u dan wara li kellmu lill-minuri.

Dana kollu sar meta l-esponent lanqas kien hawn Malta!!

Zgur, ghalhekk, ma jistax jinghad li hawn il-minuri tkellmet b'xi mod minhabba li kienet sfurzata minn missierha.

"Illi ghalhekk fl-istess pejodu li suppost sehhew dawn il-fatti, Kappara, San Ġwann sedenti fil- Qorti tal-Familja ikkonferma li l-kura u l-kustodja tal-minuri ghandha tibqa' fdata f'idejn l-esponent.

Dwar dan kollu ma jsir ebda menzjonament mill-Ewwel Qorti. "d) Hekk ukoll l-esponent huwa pjuttost perpless dwar il-fatt li ebda menzjonament

ma jsir tax-xhieda li xehdu in difesa, donnu dan il-kaz spicca fl-istadju tal-gheluq tal-

provi tal-prosekuzzjoni, ghajr ghal paragrafu izolat f'pagna 9.

B'hekk l-ebda

menzjonament ma jsir dwar il-komportament tal-minuri fil-konfront ta' missierha

dakinhar li huwa siefer, ossija fl-10 ta' Lulju 2006.

mill-esponent izda anki minn Mark Lauri li wassal lill-esponent l-ajruport.

L-

ewwel Qorti ma rat ebda sinifikat fil-'lucky charm' li tqieghdet minn bintu fil-

"e) Ebda riferenza jew sinifikat ma deher li nghata lill-pluralita` ta' ittri, ritratti u dokumenti li gew ipprezentati.

Dawn kienu sinifikanti mhux biss fil-konfront ta' dak li stqarrew S1 u S izda ukoll fir-rigward ta' dak li stqarret R. Gara bl-invers, li R giet menzjonata bhala xhud li tikkorrobora l-verzjoni ta' S. "f) Illi huwa kontro-sens bir-rispett li wiehed jghid li jaccetta l-verzjoni tal-minuri izda imbaghad, fl-istess hin, ma tinstabx htija tar-raba' u tat-tmien imputazzjoni. "g) Illi huwa ukoll stramb kif dak mistqarr minn S1 f'affidavit ippresentat fl-1995 fil- proceduri ghall-kura u kustodja jigi rifless fid-deposizzjoni tal-minuri u fl-istess hin kien jigi konkluz li l-minuri ma kinitx influenzata minn ommha. "h) Ebda menzjonament ma sar dwar il-kwistjoni tal-mobile phone u li dak mistqarr mill-minuri mhuwiex konformi mal-okkorrenza esebita."

Dawn l-aggravji jirrikjedu apprezzament mill-ġdid tal-provi.

F'dan ir-rigward il-ġurisprudenza in materja ta' din il-Qorti hi ċara u kostanti fis-sens li din il-Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament tal-provi li tkun għamlet l-ewwel Qorti jekk mhux għal raġunijiet gravi, b'mod li din il-Qorti tirrevedi l-apprezzament ta' dik il-Qorti fl-eventwalita` biss li l-ewwel Qorti ma setgħetx raġjonevolment u legalment tasal għall-konklużjonijiet li waslet għalihom fuq l-iskorta tal-provi prodotti.

Issa, l-ewwel Qorti tat kredibilita` sħiħa lill-minuri.

Din il-Qorti trid tosserva l-ewwelnett illi l-istqarrija li għamlet S u li tinsab a fol.

12 – 15 tal-proċess u li l-ewwel Qorti għamlet pjena referenza għaliha, setgħet tintuża mill-prosekuzzjoni bħala mezz ta' kontroll.

Ma jidhirx li dan sar waqt li l- minuri kienet qed tixhed.

Konsegwentement l-imsemmija stqarrija qed tiġi skartata.

Inoltre din il-Qorti qed tiskarta n-noti ppreżentati mingħajr ma saret talba ad hoc ta' Dr Ramona Borg Gusman fit-8 ta' Ġunju 2012 u ta' S fid-29 ta' Mejju 2013.

Issa, huwa minnu illi l-minuri xehdet fid-dettall u diffiċilment jista' wieħed jgħid illi dak kollu li qalet huwa gideb, speċjalment meta wieħed jikkunsidra x- xiehda ta' R, J u S2 dwar inċidenti partikolari.

Fl-istess ħin ma tistax tiġi skartata x-xiehda tal-familajri ta' l-appellant li magħhom bażikament kienet tgħix il-minuri, u dan għal perijodu ta' madwar tmien snin, u cioe` minn meta omm il-minuri S1 ħalliet lil bintha ta' ħames snin f'idejn l-appellant.

Issir referenza hawn għax- xiehda ta' oħtu R1 li, mistoqsija x'kellha xi tgħid dwar l-akkuża ta' vjolenza fuq il- minuri wieġbet: "Jiena din tinkwetani għax mhux talli ħija ma kienx jagħmel hekk talli jien kont nirrabja miegħu biex ikun naqra iżjed strict mat-tifla."

M, omm l- appellant, xehdet kif ma setgħetx tifhem għaliex il-minuri qabdet u telqet meta lejliet, il-minuri stess qaltilha biex jagħmlu n-gnocchi għal missierha u anke xtratlu

l-frawli u l-ġelat li jħobb.

Taf, pero`, li ommha kienet għamlet jumejn iċċemplilha l-ħin kollu.

A1, oħt l-appellant, ukoll qalet xi ħaġa sinifikanti ħafna meta mistoqsija jekk tafx lil S. Hija qalet: "Iva ngħid, kont naħseb li nafha sinjur għax ma nagħrafhiex." 19.

M'hemmx dubju li S kienet sfortunata f'dik li hi relazzjonijiet ta' familja.

Trabbiet f'sitwazzjoni fejn meta twieldet (fit-2 ta' Novembru 1992), il-ġenituri tagħha kienu diġa` għamlu żmien isseparati.

Fl-1998 S1 prattikament abbandunat lill-minuri (skond hi telqet għax kienet psikoloġikament imfarrka) b'perijodu l- Olanda mbagħad l-Awstralja u l-kustodja tal-minuri għaddiet f'idejn l-appellant.

Fl-2000 irritornat Malta għal btala u reġgħet marret l-Awstralja fejn jidher li kellha inċident serju li ma ppermittilhiex issiefer għal erba' snin.

Meta rritornat Malta fl- 2004 għal perijodu ta' madwar għaxar xhur beda l-aċċess taħt superviżjoni.

Sussegwentement irritornat Malta fl-2006.

Mela għal diversi snin S kienet priva mill-imħabba ta' omm.

Meta S1 rritornat Malta, ippruvat tibni relazzjoni ma' bintha u probabilment anke pprovat tħajjarha tmur tgħix magħha l-Awstralja (kif fil-fatt ġara).

Meta l-minuri telqet mid-dar, kien żmien fejn missierha kien beda familja oħra (kellu partner Bulgara li magħha kellu tifel), kien jinsab imsiefer il-Bulgarija u l-minuri, li kienet tabita man-nanna paterna, kienet spiċċat tieħu ħsieb aktar lil nannitha peress illi kienet korriet u kellha bżonn għajnuna anke meta tmur il-kamra tal-banju.

Jiġifieri jidher li meta telqet mid-dar, kienet f'sitwazzjoni vulnerabbli ħafna filwaqt li ommha kienet qed tagħmel minn kollox biex turiha aspetti pjaċevoli u anke ġodda tal-ħajja.

Jiġifieri din il-Qorti m'għandha l-ebda dubju li ommha ppruvat tinfluwenzaha.

Din il-Qorti nnutat ukoll id-diversi dokumenti li esebixxa l-appellant.

M'hemmx dubju li, għalkemm il-minuri tipprova tpinġi biss stampa kerha ta' ħajjitha, kien hemm diversi okkażjonijiet sbieħ u ta' ferħ li ġew anke dokumentati permezz ta' ritratti u anke permezz ta' kitbiet.

Jiġifieri kienet ottjeniet element ta' stabbilita` f'ħajjitha.

Fl-istess ħin din il-Qorti ma tistax teskludi xi okkażjonijiet li tirreferi għalihom il-minuri fejn l-appellant kien strett iżżejjed u dixxiplinarju wisq, b'mod li anke seta' uża vjolenza fuq bintu sabiex iġegħlha tagħmel xi ħaġa, viz. biex tobdieh f'kull ma jgħidilha (anke jekk jidher minn xi istanzi li semmiet il- minuri li ma setgħetx tifhem x'ried għax kien qiegħed jgħid affarijiet kontradittorji,

viz. jagħmlilha mistoqsija u għax twieġeb jgħidilha "don't answer back" u jekk ma

titkellimx jgħidilha twieġeb).

L-appellant ġie addebitat bir-reat kontemplat fl-artikolu 251 kemm fl-ewwel

imputazzjoni kif ukoll fil-ħames imputazzjoni.

L-ewwel imputazzjoni tirreferi għal

"dawn l-aħħar snin" filwaqt illi l-ħames imputazzjoni tirreferi għall-perijodu bejn it-28 ta' Frar 2006 u d-data tal-preżentata, l-10 ta' Awwissu 2006.

Mix-xiehda ta' S ma jirriżultawx id-dati speċifiċi meta seħħew xi inċidenti li tirreferi għalihom, pero` ma jirriżultawx inċidenti speċifiċi fil-perijodu bejn it-28 ta' Frar 2006 u l-10 ta' Awwissu 2006.

Għalhekk l-appellant se jiġi dikjarat ħati biss dwar l-ewwel imputazzjoni in kwantu din l-imputazzjoni tirrigwarda lil S. 23.

Kwantu għall-piena, stante li l-appellant sejjer jinstab ħati biss ta' l-ewwel imputazzjoni, stante iċ-ċirkostanzi kollha li ġew spjegati f'din is-sentenza, u fid- dawl tal-fedina penali kważi netta ta' l-appellant, hemm lok ta' temperament fil- piena.

Inoltre l-Ordni ta' Protezzjoni sejra tiġi revokata stante li tali Ordni tapplika għal waqt il-pendenza tal-proċeduri, meta allura persuna għadha "akkuzata".

Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi tirriforma s-sentenza appellata, tirrevokaha in kwantu sabet lill-imsemmi A ħati ta' l-ewwel (1), it-tieni (2), it-tielet (3), il- ħames (5), is-sitt (6), is-seba' (7) u d-disa' (9) imputazzjonijiet miġjuba fil- konfront tiegħu u kkundannatu tmintax-il (18) xahar priġunerija li b'applikazzjoni ta' l-artikolu 28A tal-Kodiċi Kriminali ġew sospiżi għal perijodu ta' tliet (3) snin mid-data tas-sentenza appellata; tirrevokaha wkoll in kwantu b'applikazzjoni ta' l- artikolu 412C tal-Kodiċi Kriminali ordnat il-ħruġ ta' Ordni ta' Protezzjoni fil- konfront ta' A sabiex tipprovdi għas-sigurta` ta' S u dan għall-perijodu ta' tliet (3) snin mid-data tas-sentenza appellata u taħt il-kundizzjonijiet indikati fl-Ordni ta' Protezzjoni anness mas-sentenza u mmarkat bhala Dok.; u minflok issibu ħati ta' l- ewwel imputazzjoni in kwantu din tirrigwarda lil S biss, tiddikjara l-azzjoni fir- rigward ta' l-ewwel imputazzjoni in kwantu din tapplika fil-konfront ta' S1 bħala preskritta u minnha tilliberah, tiddikjara l-azzjoni fir-rigward tat-tieni, it-tielet, is- sitt u s-seba' imputazzjonijiet preskritta u minnhom tilliberah, ma ssibux ħati tal- ħames u tad-disa' imputazzjonijiet u minnhom tilliberah, u bl-applikazzjoni ta' l- artikolu 22 tal-Kap.

446 tal-Liġijiet ta' Malta, tilliberah bil-kondizzjoni li ma jagħmilx reat ieħor sa żmien sentejn millum.

Din il-Qorti fissret lill-ħati bi kliem li jiftiehem sew li jekk jagħmel xi reat ieħor matul il-perijodu ta' liberazzjoni kondizzjonata, huwa jkun jista’ jingħata sentenza għar-reat oriġinali.

Tikkonferma s-sentenza appellata fil-bqija.


QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI IMHALLEF ONOR.

DAVID SCICLUNA LL.D., MAG.JUR. (EUR.LAW) Seduta ta' nhar-it Tlieta 12 ta' Diċembru 2017

Nru. 306/12 DS Il-Pulizija v. Alexander Figg Il-Qorti: 1.

Rat l-imputazzjonijiet miġjuba mill-Pulizija Eżekuttiva kontra Alexander Figg, karta ta' l-identita` numru 459296(M), quddiem il-Qorti tal- Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli f'Marzu 2009 u fix-xhur ta' qabel, f'dawn il-Gżejjer, personalment jew fil-kapaċita` tiegħu bħala direttur tal-kumpanija Alex Ltd.:

lill-awturi

b'mezz ta' rigali, wegħdiet jew b'xi mod li jkun, xjentement għen jew (1) assista ikkorrompew uffiċjal fid- Dipartiment tal-VAT, u minħabba dan, dan l-uffiċjal fid-Dipartiment tal-VAT naqas li jagħmel dak li kien fid-dmir tiegħu li jagħmel; (2) fl-istess dati, lokalitajiet, ċirkostanzi, talab, irċieva jew aċċetta xi offerta jew wegħda ta' xi vantaġġ mhux xieraq għalih innifsu jew għal xi ħaddieħor bil-

għan li jeżerċita xi influwenza mhux xierqa bħalma hemm imsemmi fis- subartikolu (1) ta' l-artikolu 121QA tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta; fl-istess dati, lokalitajiet, ċirkostanzi, b'mezz ta' rigali, wegħdiet jew b'xi (3) mod li jkun, xjentement għen jew assista lill-awturi tad-delitt fl-atti li bihom, dawn b'mezzi kontra l-liġi jew billi għamlu użu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi nqdew b'qerq ieħor, ingann, jew billi wrew ħaġa b'oħra sabiex iġġiegħel titwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta' ħila jew setgħa fuq ħaddieħor jew ta' krediti immaġinarji, jew sabiex iqanqlu tama jew biża' dwar xi ġrajja kimerika, għamlu qliegħ b'qerq ta' aktar minn elfejn tliet mija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (€2,329.37) għad- dannu tal-Gvern ta' Malta; (4) fl-istess dati, lokalitajiet, ċirkostanzi, b'mezz ta' rigali, wegħdiet jew b'xi mod li jkun xjentement għen jew assista lill-awturi tad-delitt fl-atti li bihom, sabiex jinkiseb xi vantaġġ jew benefiċċju għalih innifsu jew għal ħaddieħor, f'xi dokument maħsub għal xi awtorita` pubblika, xjentement għamlu dikjarazzjoni jew stqarrija falza, jew taw tagħrif falz; (5) fl-istess dati, lokalitajiet, ċirkostanzi, b'mezz ta' rigali, wegħdiet jew b'xi mod li jkun, xjentement għen jew assista lill-awturi tad-delitt fl-atti li bihom għamlu xi denunzja, dikjarazzjoni jew taw tagħrif meħtieġ għal xi wieħed mill- għanijiet ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud li kienu jafu li ma kinux korretti jew qarrieqi f'xi rigward materjali.

B'hekk sar reċidiv ai termini ta' l-artikoli 49 u 50 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta b'sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) liema sentenzi saret definittiva u ma tistax tiġi mibdula.

Il-Qorti ġiet mitluba sabiex tapplika mutatis mutandis id-disposizzjonijiet ta' l- artikolu 5 ta' l-Att kontra l-Money Laundering, Kap. 373 tal-Liġijiet ta’ Malta, hekk kif ikkontemplat fl-artikolu 23A(2) tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta’ Malta.

Il-Qorti ġiet ukoll mitluba sabiex fil-każ ta’ ħtija, barra li tinfliġġi l-pieni stabbiliti mil-liġi, tordna il-konfiska ta’ l-oġġetti kollha esebiti.

Il-Qorti ġiet anke mitluba sabiex f’każ ta’ ħtija tikkundanna lill-imsemmi

Alexander Figg għall-ħlas ta’ l-ispejjeż li jkollhom x’jaqsmu mal-ħatra

ta’ esperti jew periti fil-proċeduri hekk kif ikkontemplat fl-artikolu 533 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta’ Malta;

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta’ Ġudikatura

Kriminali tal-5 ta’ Ġunju 2012 li permezz tagħha l-ewwel Qorti ma sabitx lill-

imsemmi Alexander Figg ħati ta' l-ewwel imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu u lliberatu minnha, u filwaqt li astjeniet milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tieni imputazzjoni, wara li rat l-artikolu 18, 42, 188, 308, 309, 310(1)(a) tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u l-artikolu 77(b) tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta sabet lill-imsemmi Alexander Figg ħati ta'l-imputazzjonijiet l- oħra miġjuba kontra tiegħu, u kkundannatu seba' (7) xhur priġunerija.

Inoltre b'applikazzjoni ta' l-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 ikkundannatu ukoll biex fi żmien sena jħallas lir-Reġistratur ta' dik il-Qorti s-somma ta' €1,542 rappreżentanti spejjeż in konnessjoni mal-ħatra ta' esperti; 3.

Rat ir-rikors ta' appell ta' l-istess Alexander Figg ppreżentat fil-15 ta' Ġunju 2012 li permezz tiegħu talab li din il-Qorti tibdel u tvarja s-sentenza appellata billi, filwaqt li tikkonfermaha fil-parti liberatorja tagħha fejn sabitu mhux ħati tal-ewwel imputazzjoni u tikkonfermaha fejn iddikjarat illi ma hiiex ser tieħu konjizzjoni tat-tieni imputazzjoni, tirrevoka l-istess sentenza appellata kwantu s-sejbien ta' ħtija taħt it-tielet, ir-raba' u l-ħames imputazzjonijiet billi tiddikjarah mhux ħati u minnhom tilliberah minn kull ħtija u piena; u rigwardanti l-piena, subordinatament u mingħajr preġudizzju għall-aggravji dwar il-mertu, f'każ li din il-Qorti tikkonferma l-ħtija, illi tvarja u timmodifika s-sentenza appellata kwantu piena billi tiddikjara illi l-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali ma jirriżultax pruvat u tinfliġġi piena aktar ekwa u ġusta skond il-każ; 4.

Rat l-atti kollha tal-kawża; rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet; rat il- fedina penali aġġornata ta' l-appellant esebita mill-prosekuzzjoni b'ordni ta' din il-Qorti; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: 5.

Dan l-appell jirrikjedi apprezzament mill-ġdid tal-provi.

F'dan ir-rigward il- ġurisprudenza in materja ta' din il-Qorti hi ċara u kostanti fis-sens li din il-Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament tal-provi li tkun għamlet l-ewwel Qorti jekk mhux għal raġunijiet gravi, b'mod li din il-Qorti tirrevedi l-apprezzament ta' dik il-Qorti fl-eventwalita` biss li l-ewwel Qorti ma setgħetx raġjonevolment u legalment tasal għall-konklużjonijiet li waslet għalihom fuq l-iskorta tal-provi prodotti.

F'dan il-każ jirriżulta li l-appellant li kien jiġġestixxi ristorant bl-isem

Bouzuki, kien ġie avviċinat minn ċertu Alfred Leka li qallu li seta' jgħinu fil-

problemi li kellu l-appellant mad-Dipartiment tal-VAT.

Għall-bidu talbu

€10,000 biex jgħinu.

Huwa għadda lil Leka żewġ returns li kien

imlielu l-accountant u li ffirma hu u li jgħid kienu jirrispekkjaw dak li verament

Sussegwentement Leka talbu elfejn euro oħra li l-

Wara Leka rritornalu r-returns u print out mid-Dipartiment

li kien jindika li kien hemm biss bilanċ favur id-Dipartiment ta' €262.23.

Għalkemm l-appellant jgħid li fil-bidu ma kienx jaf li l-flus ma kinux se jintużaw biex jitħallas parti mid-dejn tiegħu mad-Dipartiment, din il-Qorti ma taħsibx li l-appellant ma kienx jaf li sabiex jasal fi ftehim ma' dipartiment governattiv, id-diskussjonijiet u transazzjonijiet ma jsirux bil-modalita` li saret f'dan il-każ.

Imbagħad Fil-fehma ta' din il-Qorti, għalkemm ma tagħmilx differenza jekk sarux return wieħed jew tnejn inveritjeri, din il-Qorti ma tarax li m'għandhiex temmen lill-appellant meta qal li ra żewġ returns li ma kinux mimlijin minnu.

Fil-fatt din il-Qorti eżaminat id-dokumenti esebiti a fol.

59 sa 63 tal-proċess u huwa evidenti li tnejn minn dawn ir-returns – dawk a fol.

61 u 62 – m'għandhomx il-firma ta' l-appellant u l-kalligrafija hi differenti minn dik fid-dokumenti l-oħra.

Dak li wisq probabli ġara hu li minflok ir-returns li kien għad ma ppreżentax u li hu għadda lil Mallia, ġew sostitwiti r-returns a fol.

61 u 62.

Din il-Qorti ma taqbilx hawnhekk li ma kienx jeżisti a common design.

Taċċetta li probabilment l-appellant u Leka ma qagħdux jidħlu fid-dettall ta' dak li kien se jsir iżda l-appellant kien konxju illi meta għadda r-returns oriġinali lil Mallia, dan ma sarx biex ikompli jipperpetwa d-dejn li jilmenta li kellu mad-Dipariment.

Jirriżulta għalhekk li l-appellant meta għadda lil Mallia r-returns oriġinali, huwa għen jew assista lill-awturi tar-reati addebitati lilu biex jitwettqu r-reati kontemplati fit-tielet, ir-raba' u l-ħames imputazzjonijiet u li dwarhom ħallas mhux anqas minn €12,000.

Kwantu għall-aggravju li jirrigwarda r-reċidiva, l-appellant għandu raġun.

Ma jirriżultax mill-atti li huwa ħallas il-multa ta' €175 inflitta bis-sentenza li permezz tagħha ġiet attribwita lilu r-reċidiva.

Konsegwentement l-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali mhux applikabbli.

Kwantu għall-piena din il-Qorti tinnota li l-appellant, għalkemm jidher li dan kien wara li kien bagħat għalih l-Ispettur investigattiv, mar minn jeddu d- Dipartiment tal-VAT sabiex isewwi l-iżball li għamel 13.

Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi tirriforma s-sentenza appellata, tirrevokaha in kwantu kkundannatu seba' xhur priġunerija effettivi u minflok,

wara li rat l-artikolu 28A tal-Kodiċi Kriminali, tikkundannah seba' xhur

priġunerija b'dan li s-sentenza ma għandhiex tibda sseħħ ħlief jekk matul il-

perijodu ta' sena millum huwa jikkommetti reat ieħor li għalih hemm il-piena

ta' priġunerija.

Din il-Qorti spjegat lill-appellant bi kliem ċar ir-responsabbilta`

tiegħu taħt l-artikolu 28B tal-Kap.

9 jekk huwa jikkommetti matul il-perijodu

operattiv reat li għalih hemm piena ta' priġunerija.

Tattira l-attenzjoni tar-

Reġistratur tal-Qorti għad-dmirijiet tiegħu skond is-subartikolu (8) ta' l-artikolu 28A tal-Kap.

Tikkonferma s-sentenza appellata fil-bqija.


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMĦALLEF Onor. Abigail Borg Maggi LL.D., Dip.

Illum 12 ta' Dicembru, 2017

Il-Qorti: Rat ir-rikors illi gie guramentat mir-rikorrenti, li permezz tieghu ppremetta :

Illi l-esponenti u l-intimata izzewwgu fl-erbgha (4) ta' Dicembru tas-sena elfejn u disgha (2009) – Dok.

Illi minn dan iz-zwieg twieldet tifla bl-isem ta' X fit-tmintax (18) ta' Jannar tas-sena elfejn u hdax (2011)

Illi l-partijiet isseparaw legalment b'mod konsenswali permezz ta' kuntratt ta' separazzjoni datat tletin (30) ta' Ottubru elfejn u erbatax (2014) fl-atti tan-nutar Dr Maria Dyer (Dockument B)

Illi l-esponenti u l-intimata qablu illi jirrinunzjaw reciprokament mid-dritt ta' manteniment minghand xulxin skond klawsola 4 tal-kuntratt tas-separazzjoni.

Illi l-esponenti ihallas manteniment a favur bintu minuri Leah ta' mitejn u hamsin ewro (Euro 250) fix-xahar, skond klawsola 4d, liema manteniment dejjem jithallas fil-hin.

Illi l-esponenti kien hareg mid-dar matrimonjali f'Settembru 2013.

Talab għar-raġunijiet fuq imsemmija, li l-intimata tghid ghaliex din il- Qorti m'ghandhiex:

I. Tiddikjara xolt iz-zwieg ikkuntrattat fl-4 ta' Dicembru 2009 bejn

il-partijiet;

Tordna li ssir l-annotazzjoni opportuna tad-dikjarazzjoni tax-

Rat id-dokumenti kollha illi gew esebiti; Rat id-digriet taghha tal-4 ta' Ottubru, 2017; Semghet lill-intimata tiddikjara li ma ghandha l-ebda oggezzjoni li jintlaqghu it-talbiet kontenuti fir-rikors promotur; Rat l-Artikolu 66 B tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta; Rat l-atti kollha; Ikkunsidrat : Illi l-Qorti rat li r-rikorrenti irnexxielu jissodisfa ir-rekwiziti kollha mehtiega mill-Ligi sabiex zwieg jigi mahlul u dana peress illi ipprova

illi l-partijiet ilhom legalment separati mit-30 ta' Ottubru, 2014 u de facto separati minn Settembru 2013; Illi ir-rikorrenti ipprova illi ma hemm l-ebda prospett ragonevoli ta' rikonciljazzjoni bejn il-partijiet u illi ma hemm l-ebda pendenzi fir- rigward ta' hlas ta' manteniment; Ghaldaqstant, u ghar-ragunijiet fuq imsemmija, il-Qorti qeghda tilqa' t-talbiet, tippronunzja il-hall taz-zwieg bejn il-partijiet u tordna lir- Registratur tal-Qrati sabiex, fi zmien xahar millum, javza lid-Direttur tar-Registru Pubbliku bid-divorzju tal-partijiet biex dan jigi registrat fir- Registru Pubbliku; Il-Qorti tordna illi l-ispejjez jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet.


FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. MICALLEF LL.D. ILLUM it-Tlieta, 12 ta' Diċembru, 2017

Il-Qorti: Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fid-29 ta' Mejju, 2012, li bih u għar-raġunijiet hemm imsemmija, l-attriċi titlob li din il-Qorti (i) issib li l-imħarrka waħedha taħti għall-inċident li ġara nhar il-5 ta' Mejju, 2012, fi Triq Sant' Anna, il- Furjana, għall-ħabta tas-12.45 ta' wara nofsinhar, meta sfat imtajra mill- imħarrka hija u taqsam l-imsemmija triq, waqt li l-imħarrka kienet qiegħda ssuq il-karozza tal-għamla Peugeot 107 reġistrata bin-numru JNF-612; (ii) tillikwida d-danni mġarrba minnha fl-imsemmi inċident, jekk meħtieġ billi taħtar perit għal dan il-għan; u (iii) tikkundanna lill-imħarrka tħallas id-danni hekk likwidati.

Talbet ukoll l-ispejjeż u l-imgħaxijiet;

12 ta' Diċembru, 2017

Rat id-degriet tagħha (diversament presjeduta) tal-5 ta' Ġunju, 20121, li bih ordnat in-notifika lill-imħarrka u tat direttivi lill-partijiet dwar it-tressiq tal- provi min-naħa tagħhom;

Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa fit-18 ta' Settembru, 2012, li biha l-imħarrka laqgħet għall-azzjoni attriċi billi ċaħdet kull responsabbilita' għal dak li ġara.

Hija titlob li l-attriċi ġġib l-aħjar prova fir-rigward tad-danni pretizi minnha;

Rat id-degriet tagħha (diversament presjeduta) tat-23 ta' Ottubru, 20122, li bih ħatret lill-kirurgu ortopediku Massimo Abela bħala espert mediku biex ifittex u jirrelata dwar il-fondatezza tat-talbiet attriċi;

Rat id-degriet tagħha (diversament presjeduta) tat-3 ta' Diċembru, 20123, li bih u fuq talba magħmula mill-attriċi b'rikors tagħha tas-26 ta' Ottubru, 2012, ħatret lill-kirurgu Charles Swain bħala espert mediku dwar l-aspett estetiku tad- dannu pretiż mill-attriċi;

Rat id-degriet tagħha (diversament presjeduta) tat-8 ta' Mejju, 20134, li bih ħatret lill-Avukat Yvette Cassar bħala Assistent Ġudizzjarju sabiex tiġbor ix- xhieda tal-partijiet;

Rat ir-rapport tal-perit mediku Massimo Abela tat-2 ta' Novembru, 20125, maħluf kif imiss quddiem ir-Registratur tal-Qorti nhar is-7 ta' Novembru, 2012;

Rat ir-rapport tal-perit mediku Charles Swain6, maħluf kif imiss quddiem ir- Reġistratur tal-Qorti nhar it-8 ta' April, 2013;

Rat li b'ordni ta' surroga tal-24 ta' Jannar, 20147, li bih din il-kawża kienet assenjata lil din il-Qorti kif issa presjeduta;

Rat id-degriet tagħha tal-20 ta' Ottubru, 20158, li bih ħatret lill-Avukat Maria Dolores Gauċi, bħala Assistent Ġudizzjarju sostitut sabiex tkompli tiġbor ix- xhieda tal-partijiet, wara li l-Assistent Ġudizzjarju ta' qabel temmet il-ħatra tagħha;

Rat ix-xhieda mressqa mill-partijiet quddiem l-Assistent Ġudizzjarju;

1 Paġ.

14 tal-proċess 2 Paġ.

39 tal-proċess 3 Paġ.

43 tal-proċess 4 Paġ.

81 tal-proċess 5 Paġġ.

55 – 8 tal-proċess 6 Paġġ.

74 – 9 tal-proċess 7 Paġġ.

94 – 5 tal-proċess 8 Paġ.

152 tal-proċess

12 ta' Diċembru, 2017

Rat il-verbal tas-seduta miżmuma mill-Assistent Ġudizzjaru fit-8 ta' Ġunju, 20169, li bih il-partijiet qablu dwar iż-żmien sabiex li kienu jeħtieġu biex iressqu s-sottomissjonijiet tagħhom bil-miktub;

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-attriċi fil-25 ta' Novembru, 201610;

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-imħarrka fil-31 ta' Jannar, 201711, bi tweġiba għal dik tal-attriċi;

Rat id-degrieti tagħha tad-9 ta' Frar, 201712, li bih ħalliet il-kawża għas- sentenza;

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Ikkonsidrat:

Illi din hija azzjoni ta' danni wara li l-attriċi ttajret minn karozza hija w taqsam triq.

L-attriċi kienet qegħda taqsam Triq Sant Anna, il-Furjana, meta ntlaqtet minn karozza misjuqa mill-imħarrka.

L-attriċi qed titlob li l-Qorti ssib li l- imħarrka kienet waħedha taħti għall-inċident u biex tordnalha tagħmel tajjeb għad-danni mġarrba minnha minħabba ġrieħi li kellha, liema ġrieħi huma tali li ma jgħaddux;

Illi l-imħarrka, min-naħa l-oħra, tilqa' billi tgħid li ma taħti xejn għal dak li ġarrbet l-attriċi u li, f'kull każ, l-attriċi trid tipprova li tassew ġarrbet ġrieħi li ma jfiqux minħabba l-inċident;

Illi bħala fatti relevanti li joħorġu mill-atti ta' din il-kawża jirriżulta li nhar il-5 ta' Mejju, 2012, għall-ħabta tan-nofs siegħa ta' wara nofsinhar (12.30), l-attriċi kienet qiegħda taqsam Triq Sant'Anna, fil-Furjana, fil-kumpannija ta' kuġintha Martina Aġius.

Hija u taqsam intlaqtet u ttajret minn karozza tal-għamla Peugeot 107 bin-numru tar-reġistrazzjoni JNF 612, misjuqa mill-imħarrka.

Mad-daqqa, l-attriċi ntilfet minn sensiha: hija ġarrbet ksur fil-pelvis u qatgħa fuq il-kappell tal-għajn il-leminija.

Damet l-Isptar għal ġimgħa13 u daħlet lura għax-xogħol madwar erba' (4) xhur wara l-inċident, wara li għamlet xi seba' (7)

9 Paġ.

208 tal-proċess 10 Paġġ.

211-226 tal-proċess 11 Paġġ.

236-255 tal-proċess 12 Paġ.

258 tal-proċess 13 Dok "B", f'paġġ.

11 – 2 tal-proċess

12 ta' Diċembru, 2017

ġimgħat timxi bl-għajnuna tal-krozzi.

Dak iż-żmien kienet taħdem bħala operator f'fabbrika14;

Illi l-attriċi tgħid li kienet qiegħda taqsam minn fuq l-istrixxa fejn hemm id- dwal tat-traffiku ta' ħdejn il-loġoġ fi Triq Sant'Anna, quddiem il-każin tal-Partit Laburista, fi ħsiebha li tmur għan-naħa l-oħra tat-triq biex tidħol fil-parti l-oħra ta' Triq il-Miratur, lejn id-direzzjoni tal-knisja tal-Floriana.

Hija tgħid li bdiet taqsam meta d-dwal għaliha kienu tal-lewn aħdar.

Tgħid li karozza tal-linja li kienet viċin tagħha waqfet mad-dwal u x-xufier għamlilha sinjal biex tgħaddi u hi hekk għamlet u magħha bdiet taqsam ukoll kuġintha.

Wara li għaddiet minn quddiem il-karozza tal-linja, ma tiftakar xejn aktar x'ġara.

Fil-fatt, meta ġiet lura f'sensiha, l-attriċi sabet ruħha l-isptar midruba bi ġrieħi ta' natura gravi15;

Illi Martina Aġius tghid li kuġintha l-attriċi kienet miexja qabilha u hi baqgħet lura għaliex fil-ħin meta nqaleb id-dawl għal fuq dak tal-lewn aħdar, hija kienet baxxuta taqfel il-lazz tal-papoċċ li kien inħallilha.

Tgħid ukoll li x-xufier tal- karozza tal-linja għamlilhom sinjal biex jieqfu, li hi sejħet lill-attriċi, iżda li l- attriċi ma semgħethiex.

Tgħid li l-attriċi kellha l-mobile phone f'idha iżda ma kinetx qed tużah dak il-ħin16;

Illi, min-naħa l-oħra, l-imħarrka tgħid li waqt li kienet qed issuq il-karozza fi Triq Sant'Anna, ħarġet tfajla minn wara karozza tal-linja li waqfet fuq Bus Stop fejn il-loġoġ.

Fi kliem l-imħarrka, l-attriċi ma qasmetx minn fuq l-istrixxa pedonali.

Tgħid li meta tajret lill-attriċi kienet diġa' qabżet id-dwal tat-traffiku li f'dak il-ħin kienu ħodor għas-sewwieqa.

Tgħid ukoll li l-attriċi kienet miexja u titkellem fuq il-mobile17;

Illi jirriżulta li fuq is-sit tal-inċident, il-pulizija ħadet stqarrija ta' żewġ persuni18: Carmel Merċieca (li kien ġo stabbiliment fil-ħin tal-ħabta) li jgħid li meta sema' l-ħoss tad-daqqa, kien ġewwa każin u kif ħareġ ra li d-dawl tat- traffiku kienu ħomor.

Min-naħa l-oħra, Charles Xerri jgħid li ra żewġ tfajliet.

L-attriċi qasmet eżatt minn Triq il-Miratur, filwaqt li t-tfajla l-oħra ma qasmetx.

Jgħid ukoll li x-xufier tal-karozza tal-linja waqfilhom biex jaqsmu, u li ma jiftakarx x'kulur kien id-dwal tat-traffiku.

Quddiem il-Qorti, ix-xhud Xerri jgħid li d-dwal kienu ħodor għal min kien ser jaqsam it-triq, u li l-imħarrka kienet qed issuq il-karozza tagħha mhux b'veloċita eċċessiva19;

14 Xhieda tagħha f'paġ.

181 tal-proċess 15 Ara l-affidavit ta' l-attriċi f'paġ.

61 tal-proċess.

16 Ara x-xhieda ta' Martina Agius f'paġġ.

83 – 5 tal-proċess 17 Ara l-verżjoni tal-fatti mogħtija mill-imħarrka lill-pulizija f'paġ.

111 u paġ.

115 tal-proċess.

Ara wkoll l-affidavit ta' l-imħarrka mmarkat bħala dok.

"JF" f'paġġ.

160 – 1 tal-proċess 18 Ara Dok.

"RP1" f'paġ.

117 tal-proċess 19 Ara x-xhieda ta' Charles Xerri f'paġġ.

174 – 5 tal-proċess.

Ara wkoll Dok.

"RP1" f'paġ.

117 tal-proċess

12 ta' Diċembru, 2017

Illi x-xufier tal-karozza tal-linja li ttella' jixhed fil-kawża, ma jiftakar xejn mill- inċident20;

Illi l-attriċi fetħet din il-kawża fid-29 ta' Mejju, 2012;

Illi l-pulizija fetħu proċeduri kriminali kontra l-imħarrka u xlewha b'sewqan traskurat u li kkaġunat ġrieħi ta' natura gravi fuq il-persuna tal-attriċi.

B'sentenza tal-4 ta' Ġunju, 2013, il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali sabet lill-imħarrka mhux ħatja għall-akkużi li nġabu kontriha fuq nuqqas ta' provi, u għaldaqstant illiberatha minnhom21;

Illi l-esperti mediċi li tqabbdu mill-Qorti waslu għall-fehma li l-attriċi tassew qiegħda tbati minn debilita' u li din mhix sejra tgħaddi maż-żmien.

Filwaqt li l- espert mediku ortopediku kien tal-fehma li l-attriċi għandha debilita' li ma tgħaddix ta' erbgħa fil-mija (4%) mil-lat ortopediku22; filwaqt li l-espert mediku l-ieħor jgħid li, minħabba li baqa' jidher il-merk fuq il-kappell tal-għajn il-leminija tagħha, id-diżabilita' tagħha kienet fil-grad ta' ħamsa fil-mija (5%)23.

Dakinhar tal-inċident l-attriċi kienet se tagħlaq tnejn u għoxrin (22) sena;

Illi l-Qorti sejra tgħaddi biex tagħmel il-konsiderazzjonjiet ta' natura legali marbutin mal-każ.

Il-Qorti trid tistħarreġ dwar min kien ħati tal-inċident li fih korriet l-attriċi u dan fid-dawl tal-eċċezzjoni mressqa mill-imħarrka, dik fejn tgħid li mhix responsabbli għall-inċident;

Illi dwar ir-responsabbilita' ta' min jaħti għall-inċident, irid jingħad qabel kull ħaġa oħra li hija regola ġenerali li kull sewwieq huwa mistenni li jħares żewġ regoli ewlenin, jiġifieri l-ewwel, li jirregola s-sewqan tiegħu skond iċ- ċirkustanzi kollha tal-inħawi fejn ikun (magħduda magħhom il-konfigurazzjoni tat-triq, il-ħin u l-kundizzjonijiet atmosferiċi), u t-tieni, li jżomm attenzjoni ("proper look out") dwar dak li jkun qiegħed iseħħ fil-qrib jew huwa mistenni li jseħħ minnufih24;

Illi, min-naħa l-oħra, lil hinn mis-sewwieq, dawk li juzaw it-triq (il-passanti) ukoll jridu jħarsu regola ewlenija, dik li jużaw it-triq b'mod tajjeb, b'mod partikolari meta jkunu qegħdin jaqsmu triq li minnha mistenni li jimxi t- traffiku25;

20 Ara x-xhieda ta' Joseph Schembri f'paġġ.

149 – 151 tal-proċess 21 Ara Dok.

"JF8" f'paġġ.

169 – 171 tal-proċess 22 Paġ.

58 tal-proċess 23 Paġġ.

74 – 9 tal-proċess 24 Ara per eżempju, P.A. RCP 26.4.2001 fil-kawża fl-ismijiet Formosa & Camilleri Ltd et noe vs Joseph Camenżuli (mhix appellata) ; u P.A. PS 21.10.2002 fil-kawża fl-ismijiet Stefan Bonello vs Carmelo Abela (mhix appellata), fost oħrajn 25 Art.

12 ta' Diċembru, 2017

Illi bħala regola, meta persuna tagħżel li taqsam it-triq, tieħu fuqha r- responsabbilta' tal-għemil tagħha.

Fil-każ fejn persuna qegħda taqsam it-triq, ma għandha teżisti l-ebda preżunzjoni li l-ħtija hija dejjem tas-sewwieq li jtajjarha jew li min qed jaqsam dejjem għandu raġun26.

Dan jingħad ilgħaliex id-determinazzjoni tar-responsabbilta' għal inċident fejn persuna tintlaqat hija u taqsam it-triq tiddependi wkoll mill-mod kif dik il-persuna ġġib ruħha.

Din ir- responsabbilta' fuq il-passant, madankollu, ma teħlisx lis-sewwieqa mill- obbligu doppju li jissemma aktar qabel, jiġifieri li jkunu jafu x'qiegħed jiġri fl- inħawi li minnu jkunu qegħdin isuqu u li jżommu kontroll tajjeb tal-karozza li tkun taħt il-kontroll tagħhom.

Kemm hu hekk, il-persuna li tkun qegħda taqsam it-triq għandha l-jedd li tippretendi li s-sewwieqa jkunu għaqlin u diliġenti biżżejjed biex ma jtajruhiex hi u taqsam, u sewwieq li jkun naqas minn xi wieħed miż-żewġ dmirijiet ewlenin fuq imsemmija u li jkun b'hekk qiegħed lilu nnifsu f'qagħda li ma setax jevita li jtajjar lill-persuna li qegħda taqsam, għandu jerfa' l-ħtija ta' dak in-nuqqas27;

Illi huwa llum stabilit li s-sewwieq f'każ ta' inċident fejn tittajjar persuna huwa meħlus biss mill-ħtija fejn joħroġ li l-persuna li qasmet it-triq tkun għamlet hekk għall-għarrieda, jew qasmet minn post li bniedem mhux maħsub li jaqsam minnu28, jew tkun ġabet ruħha b'mod li poġġiet lis-sewwieq f'qagħda li, wkoll kieku uża l-għaqal u d-diliġenza kollha waqt li qiegħed isuq, ma kienx f'qagħda li jevita li jtajjar lil dik il-persuna29;

Illi huwa stabilit ukoll li sewwieq li jkun qorob lejn pedestrian crossing għandu d-dmir doppju li jnaqqas il-ħeffa li jkun qiegħed isuq biha u li jżomm attenzjoni ta' dak kollu li jkun qiegħed iseħħ quddiemu u madwaru, b'mod li jara hemmx nies li juru l-fehma li sejrin jaqsmu jew jekk hemmx nies li diġa' jkunu bdew jaqsmu u jilħaq iwaqqaf fil-ħin30.

B'żieda ma' dan, fejn il-post minn fejn qegħda taqsam persuna huwa pedestrian crossing u fejn ukoll dak il-post huwa mħares b'sistema ta' dwal maħsuba li jiggwidaw lil min qiegħed jaqsam u lil min qiegħed isuq, tiġi waħedha kwestjoni ta' ħarsien ta' regolamenti tas-sewqan li kull waħda mill-partijiet tirregola ruħha skond ma tindikalha s-senjaletika;

Illi issa, fil-każ preżenti, ħareġ nuqqas ta' qbil mill-qiegħ bejn il-verżjoni tal- attriċi u dik tal-imħarrka.

Tal-ewwel tgħid li qasmet meta d-dawl (għall- passanti) kien aħdar; min-naħa tagħha, l-imħarrka tisħaq li meta għaddiet minn fuq il-pedestrian crossing id-dawl (għas-sewwieqa) kien aħdar u li l-attriċi lanqas biss qasmet minn fuq l-istrixxa, iżda lil hinn minnha;

26 P.A. PS 27.6.2003 fil-kawża fl-ismijiet Mary Żarb et vs Mauro Overend 27 P.A.GV 12.7.2002 fil-kawża fl-ismijiet Saviour Sammut et vs Robert Demanuele 28 P.A.GCD 17.6.2004 fil-kawża fl-ismijiet Carmelo Sciberras vs Gilbert Caruana 29 P.A.GV 28.5.2003 fil-kawża fl-ismijiet Joseph Urpani vs Giaċinto Bartolo 30 App.Krim.

VDG 6.1.2003 fil-kawża fl-ismijiet Pulizija vs Manuel Spiteri

12 ta' Diċembru, 2017

Illi, minn eżami tal-atti tal-kawża jidher ċar li, fil-parti tat-triq mnejn kienet qiegħda taqsam l-attriċi, it-triq hija dritta u tagħti viżwali mill-bogħod kemm lis-sewwieqa u kif ukoll lil min ikun irid jaqsam it-triq.

Hija wkoll waħda mill- aktar tratti ta' toroq f'Malta li minnha jgħaddi traffiku u li hija magħrufa minn kulħadd;

Illi minbarra dan, il-Qorti ssib xieraq li tinnota li mill-provi mressqa, jirriżulta li għalkemm il-kawża infetħet mill-attriċi kontra l-imħarrka, fil-fatt is-sewwieq tal-karozza tal-linja kellu parti kbira x'jilgħab f'dak li seta' ġara.

Dan għaliex il-partijiet kif ukoll tnejn mit-tliet xhieda li raw l-inċident jiġri, ilkoll jagħmlu referenza għal dak li s-sewwieq tax-xarabank għamel jew seta' għamel ftit sekondi qabel ma seħħ l-inċident.

Min-naħa l-oħra, ma jonqosx li l-verżjonijiet tal-partijiet f'dan ir-rigward huma għal kollox konfliġġenti: min-naħa l-waħda, filwaqt li l-attriċi tgħid li x-xufier tal-linja waqaf mad-dwal tat-traffiku u għamlilha sinjal biex tgħaddi, il-kuġina tagħha li kienet magħha31, qalet li x- xufier għamlilhom sinjal biex jieqfu.

Fi kliemha, hi waqfet, filwaqt li l-attriċi li kienet miexja qabilha baqgħet sejra32.

Min-naħa l-oħra, Charles Xerri jgħid li x- xufier "qalilhom biex jaqsmu"33, u l-imħarrka tgħid li l-karozza tal-linja kienet wieqfa fuq il-bus stop fejn il-loġoġ u l-attriċi għaddiet minn quddiemha34;

Illi l-Qorti tqis ukoll li (i) dak il-ħin tal-inċident kien hemm traffiku mexxej fi Triq Sant' Anna għall-ħruġ mill-Furjana; (ii) kien jum bla maltemp u t-triq ma kinetx imxarrba u lanqas kien hemm żlieq fit-triq; (iii) il-karozza misjuqa mill- imħarrka kienet fuq il-karreġġjata ta' barra man-naħa tas-central strip li tifred Triq Sant' Anna, filwaqt li l-karozza tal-linja kienet qed issuq man-naħa tal- bankina fejn hemm il-loġoġ35; (iv) il-karozza tal-linja ma ġarrbet ebda ħsara b'riżultat ta' l-inċident, filwaqt li l-karozza misjuqa mill-imħarrka ġarrbet ħsara fil-windscreen tagħha;

Illi għar-rigward tal-kwestjoni tal-apprezzament tal-provi, huwa prinċipju stabilit fil-qasam tal-inċidenti tat-triq li, fejn il-verżjonijiet tal-partijiet f'kawża jkunu tali li ma jaqblu f'xejn jew inkella b'mod estensiv, il-Qorti triq tqis liema waħda minn tali verżjonijiet hija l-aktar waħda attendibbli u toqgħod magħha.

Huwa biss fejn il-Qorti ma tkunx tista' tasal għal konvinċiment partikolari favur verżjoni l-waħda jew l-oħra li, bħala regola, għandha tqis li ż-żewġ partijiet jaħtu ndaqs għall-inċident li jkun36.

Min-naħa l-oħra, jekk kemm-il darba ż- żewġ verżjonijiet ikunu tali li jistgħu jitqiesu plawsibbli u ta' min joqgħod fuqhom mingħajr ma tkun tispikka xi ċirkostanza oħra dominanti li tikkonvinċi

31 Affidavit tal-attriċi paġ.

61 tal-proċess 32 Ara x-xhieda ta' Martina Aġius f'paġ.

83 tal-proċess 33 Ara x-xhieda ta' Charles Scerri f'paġ.

174 tal-proċess 34 Ara l-affidavit tal-imħarrka f'paġ.

160 tal-proċess 35 Ara skizz tal-Pulizija f'paġ.

10 tal-proċess 36 App.

Ċiv.

20.1.1964 fil-kawża fl-ismijiet Galdes vs Micallef (Kollez.

Vol: XLVIII.i.59); u App.

22.11.2002 fil-kawża fl-ismijiet Elmo Insurance Agency Limited noe et vs Carmel Vella Clark

12 ta' Diċembru, 2017

l-fehma tal-Qorti lejn naħa jew l-oħra, hemmhekk il-Qorti tkun trid iddur lejn ir- regola li min jallega jrid jipprova u, jekk kemm-il darba dik il-prova ma tinġabx, il-Qorti jkollha tqis li l-parti attriċi tkun naqset milli twettaq il-parti probatorja tagħha kif meħtieġ u kif mistenni li jsir37;

Illi fil-każ tal-lum, il-Qorti jidhrilha li għandha provi u elementi biżżejjed biex tagħraf tislet xejra ta' ġrajjiet li m'għandhomx ifixkluha milli tasal għall-fehma tagħha;

Illi l-Qorti trid tifli l-verżjonjiet mogħtija mill-partijiet fid-dawl tax-xhieda barranin għall-partijiet li tressqu quddiemha.

Fil-każ tal-imħarrka, il-verżjoni li tat kemm fl-istqarrija lill-Pulizija dakinhar tal-inċident kif ukoll fl-affidavit tagħha hija li l-attriċi qasmet minn quddiem karozza tal-linja fuq dawl aħdar lil hemm mid-dwal tat-traffiku38, jiġifieri l-attriċi qasmet mhux fuq iż-zebra crossing.

Din ix-xhieda hi korroborata minn dik ta' Carmel Xerri fejn jgħid li "t-tifla (l-attriċi) qasmet eżatt minn Triq il-Miratur".

Filwaqt li fl-istqarrija li ta lill-Pulizija jgħid li ma jafx x'kulur kienu id-dwal, quddiem il-Qorti Carmel Xerri jgħid li "kienet waqfet karozza ta' l-Arriva li ma kienx id-dawl li suppost jaqsmu"39;

Illi fil-każ tal-attriċi, il-verzjoni tagħha kienet li marret biex taqsam minn ħdejn id-dwal tat-traffiku wara li xtrat card tal-mobile.

Li l-mobile kien f'idejha iżda ma kinetx qed tużah.

Li d-dawl tat-traffiku kien aħdar għaliha u qasmet wara li x-xufier tal-linja għamlilha sinjal li tista' tagħmel dan40.

Din il-verżjoni hi korroborata minn dik ta' kuġintha, bid-differenza li Martina Aġius tgħid li x- xufier għamlilhom sinjal biex ma jaqsmux u meta sejħet lill-attriċi din ma semgħethiex.

Tgħid ukoll li meta nqaleb id-dawl għal dak ta' lewn aħdar kienet baxxuta iżda ndunat li nqeleb id-dawl mill-ħoss li d-dawl tat-traffiku għamel41;

Illi fil-fehma tal-Qorti l-punti kruċjali biex jitqies min kien jaħti għall-inċident huma tnejn.

Fl-ewwel lok, jekk fil-ħin tal-istess inċident, id-dawl tas-sinjal tat- traffiku kienx tal-lewn aħdar jew aħmar, kif ukoll jekk l-attriċi qasmitx minn fuq iz-zebra crossing jew lil hemm minnha.

Iż-żewġ verżjonjiet tal-partijiet jikkontrastaw bis-sħiħ f'dan ir-rigward.

Fi kliem ieħor, din hija kwestjoni ta' min, miż-żewġ partijiet involuti, għandu jitwemmen;

Illi l-Qorti qiegħda tasal għal fehma li għandha temmen lill-imħarrka.

Dan qiegħed jingħad fid-dawl ta' bosta mir-riżultanzi li ssemmew aktar qabel, b'mod partikolari għal fatt li l-verżjoni tagħha kienet konsistenti u li kienet

Ċiv.

5.10.2001 fil-kawża fl-ismijiet Lawrence Caruana vs Anthony Falzon 38 Ara Dok.

"RP1" f'paġ.

115 tal-proċess u Dok.

"JF" f'paġ.

160 tal-proċess 39 Ara x-xhieda ta' Charles Xerri f'paġġ.

174-175 tal-proċess.

Ara wkoll Dok.

"RP1" f'paġ.

117 tal-proċess 40 Ara Dok.

"RP1" f'paġ.

119 tal-proċess u l-affidavit tagħha f'paġ.

61 tal-proċess 41 Ara x-xhieda ta' Martina Aġius f'paġġ.

83-86 tal-proċess

12 ta' Diċembru, 2017

korroborata minn xhud għal kollox indipendenti mill-partijiet.

Ma' dawn il- Qorti żżid tosserva li mir-ritratti murija42, Triq il-Miratur tiġi lil hinn mis-sinjali tat-traffiku, aktar lejn id-direzzjoni ta' Bieb il-Bombi, u għaldaqstant tqis li l- attriċi fil-fatt ma qasmitx minn fuq iż-zebra crossing meta ttajret mill-karozza misjuqa mill-imħarrka.

Tqis ukoll li l-kostatazzjonijiet tal-Qorti tal-Magistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali jafu jsaħħu din il-fehma tal-Qorti, minkejja li, bħalma huwa magħruf (u kif sewwa tissottometti l-attriċi fin-Nota tagħha), il-grad ta' prova mistenni fi proċediment ta' natura kriminali huwa aktar iebes mill-grad ta' prova mistenni fi proċediment ta' xejra ċivili.

Madankollu, il-fatt li dik il-Qorti ħelset lill-imħarrka mix-xilja ta' sewqan perikoluż jew traskurat jaqblu mal-provi li tressqu fl-atti ta' din il-kawża u li minnhom ħareġ li l-imħarrka kienet qiegħda ssuq b'mod regolari u bla ma naqset milli tħares id-dmirijiet tagħha bħala sewwieqa.

Din il-Qorti żżid tgħid ukoll li l-fatt li l-attriċi xirfet minn wara x-xarabank meta ma kinitx miexja fuq l-istrixxa pedonali jkompli jżid l-element tal-imprevedibilita' tal-mod kif l- attriċi qasmet u l-emerġenza li ħalqet lill-imħarrka;

Illi l-Qorti tara li, minn kif joħorġu l-fatti mill-provi u x-xhieda mressqa, l-attriċi qiegħdet lilha nnifisha f'pożizzjoni li fiha l-imħarrka sabet ma' wiċċha sitwazzjoni li ma setgħetx tevita.

Issa huwa magħruf li biex tkun tiswa d-difiża tal-forza maġġuri f'aċċident, ma jridx ikun hemm xi sehem, pożittiv jew negattiv (fis-sens ta' omissjoni jew nuqqas) tal-bniedem43.

Minbarra dan, huwa mgħallem ukoll li biex ikun hemm il-każ fortuwitu mhux biżżejjed li jkun hemm ġrajja mhux tas-soltu, sproporzjonata, u li tiġri mill-forzi tan-natura, imma jeħtieġ li tkun inevitabbli, b'mod li ma tistax tigi evitata bid-diliġenza ordinarja tal-bonus pater familias"44.

Għaldaqstant, id-difiża tal-aċċident inevitabbli ma tistax titqajjem b'suċċess jekk kemm-il darba tirriżulta negliġenza min-naħa ta' min jinvokaha46, minbarra li difiża bħal din tqiegħed il- piż tal-prova tagħha fuq l-istess eċċipjent;

Illi mill-provi mressqa l-imħarrka seħħilha turi li hija ma kinitx qiegħda ssuq b'mod traskurat.

Lanqas ma setgħet tikkontrolla dak li x-xufier tax-xarabank kien fettillu jagħmel (kemm jekk wieħed jemmen lill-attriċi u kif ukoll jekk jemmen lil kuġintha).

Għalhekk, fil-każ tal-lum, jirriżulta li n-ness tal-ħtija li tabilfors irid ikun ippruvat bejn il-fatt magħmul u l-ħsara mġarrba jinqata' sewwasew bl-imġiba kontributorja tal-attriċi;

"JF1" u Dok.

"JF7 " f'paġġ.

162 u 168 tal-proċess 43 App.

Ċiv.

5.10.2001 fil-kawża fl-ismijiet Elmo Insurance vs Joseph Micallef et 44 P.A. 7.2.1953 fil-kawża fl-ismijiet Micallef vs Belle McCance noe (Kollez.

Edit) pġ.

Ċiv.

16.1.1984 fil-kawża fl-ismijiet Nażżareno Apap pro et noe vs Francis Degiorgio et (mhix pubblikata)

12 ta' Diċembru, 2017

Illi għalhekk il-Qorti qiegħda ssib li l-ħtija tal-inċident kienet biss tal-attriċi, u filwaqt li sejra tilqa' it-tieni eċċezzjoni tal-imħarrka, sejra tiċħad l-ewwel talba attriċi;

Illi ladarba it-tieni u t-tielet talbiet attriċi jsegwu l-ewwel talba, il-Qorti wkoll sejra tiċħadhom u mhuwiex il-każ li tistħarreġ l-aspetti tal-likwidazzjoni tad- danni pretiżi;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi:

Tiċħad l-ewwel talba attriċi bħala mhix mistħoqqa fil-fatt u fid-dritt;

Tiċħad it-tieni u t-tielet talbiet attriċi, billi dawn huma konsegwenzjali għall- ewwel talba; u

Tordna li l-attriċi tħallas l-ispejjeż tal-kawża.

Moqrija Onor. Joseph R. Micallef LL.D., Imħallef 12 ta' Diċembru, 2017 Geraldine Rickard Deputat Registratur 12 ta' Diċembru, 2017

12 ta' Diċembru, 2017