Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Simon-Galea Appell numru: 23/2019 Giovanna Megahern (appellanti) Vs L-Awtorita tal-Artijiet (appellata) 12 ta' Novembru, 2019.

L-attriċi appellat minn sentenza tat-Tribunal ta' Reviżjoni Ammistrattiva tad-9

ta' Settembru, 2019 li biha ġie miċħud l-appell tagħha mid-deċiżjoni tal-

konvenuta li caħdet it-talba tagħha sabiex tingħata permess, 'To replace the

proċess.

It-tegole tiles li l-attriċi trid tibdel huma dawk li jidhru fir-ritratti a fol.

7 u 8 tal-

Il-konvenuta ċaħdet l-applikazzjoni tal-attriċi għar-raġuni li: "jmur kontra l-

kundizzjonijiet tal-kirja".

L-attriċi tikri mingħand il-Gvern l-art fejn hemm id-dar

li tidher fl-imsemmija ritratti.

Jidher li l-Awtorita' rraġunat li peress li l-kirja hi

waħda agrikola u ma kellhiex records li ngħata permess sabiex tinbena d-dar li

tidher fl-imsemmija ritratti, l-applikazzjoni kellha tkun miċħuda.

Bis-sentenza tad-9 ta' Settembru 2019, it-Tribunal ċaħad l-appell tal-attriċi wara

Il-kirja li kellha l-attriċi mingħand il-Gvern kienet kirja agrikola;

Kirja agrikola hi intiża sabiex tinħadem ir-raba' u fejn l-istrutturi li jkun

hemm iridu jkunu konnessi mal-attivita' agrikola;

Għalkemm hu minnu li fil-file tal-Awtorita' tal-Artijiet ma nstabux il-

kondizzjonijiet tal-kirja li oriġinarjament ingħatat lir-raġel tal-attriċi (Leli

Borg), minn kondizzjonijiet imposti fuq terzi li ġew rikonoxxuti in solidum

ma' Leli Borg fir-rigward tal-istess tenement, waħda mill-kondizzjonjiet

kienet li ma jibnux mingħajr permess bil-miktub tal-Kummissarju tal-

Artijiet;

Il-kerrej kien bena bini li eventwalment intuża bħala residenza, mingħajr

il-permess tal-Kummissarju tal-Artijiet;

Fis-7 ta' Marzu, 2019 l-attriċi ippreżenta rikors tal-appell bl-aggravji jkunu:

Apprezzament żbaljat tal-provi (ara paragrafu 6 tar-rikors tal-

Applikazzjoni żbaljat tal-liġi (ara paragrafu 7 tar-rikors tal-appell);

Fit-22 ta' Ottubru, 2019 il-konvenuta wieġbet u tat ir-raġunijiet għalfejn l-appell

għandu jkun miċħud.

Wara li l-qorti qrat l-atti tosserva:-

Minn ittra datata 31 ta' Jannar, 1948 (fol.

41) li d-Direttur tal-Public

Works bagħat lit-Treasurer, jirriżulta li fil-post in kwistjoni kien hemm

Fiha hemm riferenza għall-pjanta li kopja tagħha hemm a fol.

tal-proċess.

Kliem li jagħti lill-qorti x'tifhem li kien hemm xi tip ta' bini

fis-sit.

Saħansitra f'ittra datata 22 ta' Jannar, 1956 (fol.

Borg iddeskriva lilu nnifsu bħala inkwilin.

45 hemm riċevuta

maħruġa mit-Teżor għal £5.6.8 bħala kera fir-rigward tat-tenement 346-

M'hemmx provi ċari li d-dar fejn tgħix l-attriċi qegħda fl-istess posizzjoni

Li f'tenement 346 kien hemm iktar minn

bini wieħed hu wkoll evidenti mis-site plan a fol.

magħruf għal liema sena jirreferi dak id-dokument u mill-atti m'huwiex

possibbli għal din il-qorti li tikkonkludi li d-dar inbniet fejn hemm il-bini

Mill-provi ma rriżultax id-data meta saret il-kirja oriġinali ta' tenement

B'ittra datata 18 ta' Settembru, 1972 (fol.

Kummissarju tal-Artijiet sabiex il-kirja tinqaleb minn fuq missieru

Salvatore Megahern għal fuq ismu peress li missieru kien miet fl-14 ta' Awissu,

B'ittra datata 18 ta' Jannar, 1973 il-Kummissarju tal-Artijiet għarraf lil

Leli Megahern li kien qiegħed igħarrfu bħala l-inkwilin "fil-qbiela tar-raba'

Nru. 346 it-tieni porzjon ta' El Aida, Minflok il-mejtin

missierek u ommok Salvatore u Grezzja Megahern, bl-istess

kundizzjonijiet" (fol.

Il-konvenuta ppreżentat pjanta tas-sena

1948 li turi t-tenement 346.

Fl-ebda stadju tal-proċeduri l-Awtorita tal-Artijiet ma tat prova x'kienu l-

kondizzjonijiet tal-kirja favur Leli Megahern.

L-uniċi kondizzjonijiet li ġew preżentati kienu dwar kirja li bdiet fl-1 ta'

Jannar, 1975 bejn il-Kummissarju tal-Art u membri tal-familja Galea (ara

Il-kirja kienet ta' tlett (3) sigħan raba' ta' parti mit-tenement

346 u l-kuntratt iġib id-data tal-14 ta' Jannar, 1975.

Mill-provi ma

rriżultax liema parti minn tenement 346 kienet oġġett ta' dik il-kirja u

x'wassal biex saret dik il-kirja lill-familja Galea.

Fit-8 ta' Novembru, 1976

90) kien iffirmat kuntratt ta' kirja identiku bejn l-istess partijiet.

B'ittra datata 30 ta' Awissu, 1977 (fol.

94) il-Kummissarju tal-Artijiet

għarraf lil Leli Megahern li mill-1 ta' Jannar, 1975 "… qabbel 'in solidum' mal-

oħrajn bil-prezz ta' lira t-tomna, tomna mir-raba' tenement no. 346 tal-

Basal, St. Paul's Bay, lill-Grezzju, Gużeppi, Gio Maria, Vittoria, Maria, u

Doris aħwa Galea ta' 132, Burmarrad Road, St. Paul's Bay".

B'ittra datata 27 ta' Diċembru, 2013 id-Dipartiment Proprjeta tal-Gvern

bagħat igħarraf lil De Trafford Megahern li l-applikazzjoni tiegħu sabiex tinxtara d-dar

".… ma tistax tiġi aċċettata, peress li din l-proprjeta tagħmel parti minn

proprjeta li kienet mikrija għal skop agrikolu u minħabba f'hekk ma tistax

tinbiegħ".

L-ewwel aggravju hu kritika għar-raġunament tat-Tribunal fir-rigward tal-

meritu tal-kawża.

Hu minnu li l-konvenuta baqgħet ma ppreżentatx il-kuntratt

oriġinali tal-lokazzjoni.

Pero' b'daqshekk ma jfissirx li mhemmx kondizzjonijiet li

jirregolaw il-kirja.

Il-qorti ma taqbilx mar-raġunament tat-Tribunal li applika

kundizzjonijiet li kienu f'kirja li Salvatore Megahern, ibnu Leli Megahern u l-attriċi ma kinux

parti għaliha.

Kundizzjonijiet li kienu fil-kuntratt li sar minn sid il-kera ma'

membri tal-familja Inskip u li mhemmx provi li Salvatore Megahern kellu x'jaqsam

miegħu.

f'moħħ il-qorti.

Il-qorti hi tal-fehma li hemm biżżejjed provi li jindikaw li fl-art kien hemm

L-ittra li Salvu Megahern kiteb fit-2 ta' Jannar, 1956 ma tħallix dubju

Bil-kelma farmhouse il-qorti tifhem ukoll li l-bini kien jintuża bħala dar fejn igħix

il-gabillott.

Salvu Megahern kien jikri porzjon art li l-kejl tagħha kien ftit iktar minn

għaxart itmiem u l-ittra tat-2 ta' Jannar, 1956 hi fiha nnifisha prova li fuqha

F'dan ir-rigward il-qorti ma taqbilx mal-perit Scotto li

xehed li ġewwa farmhouse ma jgħixux nies (ara fol.

Il-kelma house tagħti

x'tifhem differenti minn dak li jsostni l-perit Flask.

Il-fatt li fl-art mikrija jkun hemm farmhouse ma jfissirx li b'daqshekk il-kirja ma

F'dan il-każ hu evidenti li Salvu Megahern kien bidwi li jaħdem ir-raba'

li kien jikri mingħand il-Gvern.

Il-fatt li f'dik l-art kien hemm farmhouse li kien

juża bħala residenza ma jfissirx li l-kirja kienet ta' fond urban.

sabiex jaħdimha u dak hu l-iskop prinċipali tal-kirja.

F'dan il-każ il-kirja kienet

ta' ftit iktar minn għaxart itmiem raba' li tinħadem.

Ir-razzett kien biss

aċċessorju tar-raba'.

Fatt li jidher li taċċetta wkoll l-attriċi tant li f'paragrafu

6.3.24 tar-rikors tal-appell qalet:

"Illi jiġi umilment sottomess li sempliċiment peress li fuq art ta' daqs sostanzjali jkun hemm parti żgħira ħafna, rokna, użata biex jgħix fiha l-gabillott, speċjalment fiż-żminijiet meta ngħatat il-kirja mhux biżżejjed biex jibdel il- karattru tal-kirja minn wieħed agrikolu għal wieħed residenzjali.

Il-karattru tal- kirja u tal-art jibqa' determinat mill-użu prinċipali li jkun qed isir mill-art.

F'dan il-każ, disgħin fil-mija tal-art jekk mhux iżjed għadha qed tintuża għat-tkabbir tal-uċuh u l-bini li hemm fuq l-art iservi biss bħala maħżen għall-inġenji u parti fejn igħix il-gabbillot.

Bid-dovut rispett, it-Tribunal ma setax jasal għall- konklużjoni li l-karattru agrikolu tal-proprjeta tbiddel b'xi mod, iżjed u iżjed meta ma ġiex eżebit il-kuntratt oriġinali u ma hemm xejn x'jindika li l- gabillott ma setax igħix fil-binja li kienet tifforma parti mill-art in kwistjoni sa mill-bidunett tal-kirja".

Pero' għall-qorti mhemmx provi b'saħħithom li d-dar li tidher fir-ritratti a fol.

u 9 tal-proċess hi l-farmhouse li tissemma fid-dokumenti li hemm fl-atti, tgħid

x'tgħid l-attriċi.

Miż-żewġ ritratti wieħed faċilment jikkonkludi li d-dar m'hijiex

Qed jingħad antika għaliex l-ittra ta' Salvu Megahern inkitbet fl-

1956 meta allura probabbilment f'parti mill-art kien hemm farmhouse mibnija.

Din il-materja setgħet faċilment tiġi riżolta minn kull wieħed mill-partijiet billi

jippreżenta orthophotos li għandha l-Awtorita' tal-Ippjanar, u li jmorru lura

għas-snin erbgħin.

Il-prova li d-dar Oriana hi l-farmhouse li kiteb dwarha Salvu

Megahern kellha ssir mill-attriċi.

Id-dehra tad-dar li tidher fir-ritratti msemmija tagħti

lill-qorti x'tifhem li d-dar inbniet snin wara l-1956.

Kif diġa' ntqal, m'hemmx prova:-

i. Meta inbena l-bini li jidher fis-site plan a fol.

Skont il-perit Stefan Flask,

dak id-dokument hu, "… l-iżjed riċenti li din probabbli kienet saret min-naħa

ta' mbagħad meta kienet saret il-Lands jiġifieri pjanta updated għax

ovvjament il-pjanta l-antika qed nitkellmu prattikament żmien il-gwerra

jiġifieri illi l-affarijiet ikunu nbidlu sewwa".

Meta nbniet id-dar 'Oriana', Triq Burmarrad, El Aida.

Jekk id-dar 'Oriana' hijiex mibnija fl-istess post fejn qabel kien hemm il-bini.

Prova li kellha ssir mill-attriċi.

Il-fatt jibqa' li skont ittra datata 2 ta' Jannar, 1956 Salvu Borg talab permess

Salvu Borg (Bormla) kien missier Leli Borg.

Borg, il-Kummissarju tal-Art infurmah li kienet qegħda ddur f'ismu bl-istess

kondizzjonijiet (ara ittra datata 18 ta' Jannar, 1973 a fol.

Il-permess li

fl-1956 Salvu Borg talab sabiex jagħmel manutenzjoni fil-farmhouse hi fiha

nnifisha prova b'saħħitha li sabiex tinbena d-dar kellu jintalab permess, kemm

jekk id-dar nbniet flok il-farmhouse u kemm jekk inbniet fuq parti tal-art fejn

ma kienx hemm bini.

Hu veru li ma ġiex preżentat kuntratt tal-kirja li kellu Salvu

Pero l-qorti ma taqbilx mal-attriċi illi għaldaqstant, ".… setgħu biss isiru

konġetturi dwar x'setgħu kienu jew ma kinux il-kondizzjonijiet tal-kirja oriġinali,

liema konġetturi, pero, ma jistgħu qatt jissodisfaw il-grad tal-prova li trid il-liġi".

Il-permess li talab Salvu Borg fl-ittri tal-1956 u tal-1957 jagħu lill-qorti x'tifhem

li waħda mill-kondizzjonijiet tal-kirja kienet li l-inkwilin ikollu jitlob il-permess ta'

sid il-kera sabiex isiru xogħlijiet fl-art.

L-oneru tal-prova li sid il-kera ta l-permess sabiex tinbena d-dar 'Oriana', li

għall-qorti m'hijiex il-farmhouse li Salvu Megahern kiteb dwarha fl-1956, kellha ssir

mill-attriċi.

Prova li ma saritx.

Fiċ-ċirkostanzi, il-konvenuta ma tistax tiġi mġiegħla tilqa' l-applikazzjoni tal-

attriċi meta mhemmx prova li tat il-kunsens tagħha sabiex tinbena d-dar

Wara kollox it-tegole ġodda li trid tagħmel l-attriċi, għalkemm xogħol

de minimis, jifforma parti mill-istess dar.

L-attriċi għamlet ukoll riferenza għall-affidavit li kienet għamlet fis-7 ta'

Novembru, 2018 fejn qalet li, "Dan l-aħħar ġejt infurmata illi l-qbiela kienet qed

tirreferi biss fuq ir-raba' anness mal-fond 'Oriana', u ma tinkludix l-bini magħruf

bl-isem 'Oriana' (bil-garaxxijiet) u lanqas ma tinkludi r-razzett li jġib in-numru

Għall-qorti dak l-affidavit hu rrilevanti, għaliex mill-provi

rriżulta bla dubju li d-dar inbniet fuq art li hi mikrija lill-attriċi.

Hu evidenti li min

dak iż-żmien kien tal-parir fejn inbniet id-dar mhijiex kompriża fil-kirja, kien

żbaljat.

Fit-tieni aggravju l-attriċi tilmenta li d-deċiżjoni tal-konvenuta kienet nulla

għaliex ma kinitx motivata kif suppost.

Ilment li tressaq fl-appell li sar quddiem

it-Tribunal li fis-sentenza ma laqgħux.

Fl-avviż li bagħatet l-Awtorita lill-attriċi

infurmatha biss li l-applikazzjoni għall-permess ta' No Objection in Principle

sabiex jinbidlu t-tegole tmur "kontra l-kundizzjonijiet tal-kirja" mingħajr ma

ddikjarat liema kienu l-kundizzjonijiet.

Il-qorti tifhem l-ilment tal-attriċi, fis-sens

li ma kinitx taf x'kundizzjonijiet tal-kirja kienet qegħda tirreferi għalihom il-

Fil-fatt kien biss bit-tweġiba tal-Awtorita' li ppreżentat fit-28 ta'

12) li hemm spjegat b'mod ċar għalfejn l-applikazzjoni tal-

attriċi kienet miċħuda:

Illi rigward l-aggravji fil-mertu l-esponenti tagħmel referenza għall- Application Report hawn anness u mmarkat Dok.

Hu għalhekk evidenti li r-raġunament tal-konvenuta kien fis-sens li l-kirja kienet

agrikola u fuq l-art inbniet dar mingħajr permess ta' sid il-kera.

Għaldaqstant,

il-konvenuta rraġunat li l-attriċi ma kellhiex tingħata permess li tibdel it-tegole

tiles li hemm mal-faċċata tad-dar u fit-terrazzin fil-ġemb tad-dar li nbniet

mingħajr ma ntalab il-permess ta' sid il-kera.

Pero waqt is-smiegħ tal-kawża quddiem it-Tribunal, l-attriċi ngħatat l-

opportunita' kollha li tressaq il-provi kollha sabiex tirribatti dak li qegħda ssostni

l-Awtorita'.

Għalhekk l-ilment tal-attriċi li d-deċiżjoni tal-Awtorita hi nulla għaliex

m'hijiex motivata u għalhekk ma kinitx tippermettilha li tikkontesta d-deċiżjoni

tal-Bord, hi mingħajr bażi.

Qabel bdew jinstemgħu l-provi quddiem it-Tribunal,

il-konvenuta spjegat b'mod ċar id-deċiżjoni u għalhekk kienet taf x'inhi r-raġuni

għalfejn l-applikazzjoni kienet miċħuda.

Għalhekk kellha kull opportunita' li

tressaq provi sabiex tikkontradiċi dak li qegħda ssostni l-konvenuta.

li t-Tribunal ikkunsidra u ddeċieda dwar il-meritu wara li qies l-argumenti kollha

taż-żewġ partijiet.

Għaldaqstant, it-tieni aggravju hu miċħud ukoll.

Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell bl-ispejjeż kollha kontra l-attriċi.


Qorti tal-Appell Kriminali

Illum, 12 ta' Novembru 2019.

fis-6 ta' Mejju, 1983, detentur tal-karta ta' l-identita' numru 960896 (M) akkuzat

quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta):

Talli f' dawn il-Gzejjer, fit-2 ta' Gunju 2008 u qabel, b' diversi atti maghmulin fi

zminijiet differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal-Ligi u li gew maghmula b'

rizoluzzjoni wahda, xjentement laqa# ghandu jew xtara hwejjeg misruqa, mehuda b'

qerq jew akkwistati b' reat, sew jekk dan sar f' Malta jew barra minn Malta, jew

xjentement, b' kull mod li jkun, indahat biex ibieghhom jew imexxihom u cioe

cekkijiet misruqa;

Kif ukoll talli fit-22 ta' Mejju 2008 u fil-jiem ta' qabel, b' diversi atti maghmulin fi

zminijiet differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal-Ligi, u li gew maghmula b'

risoluzzjoni wahda, xjentement ghamel uzu minn cedula, polza, ordni

dokumenti ohra iffalsifikati, illi meta jigu pprezentati wiehed jista' jircievi bihom

hlas, jew jiehu l-kunsinna ta' oggetti jew jigbor depozitu jew rahan minn ufficcju

pubbliku, jew minn bank jew stabbiliment pubbliku iehor imwaqqaf jew maghruf b'

xi att pubbliku tal-Gvern;

U aktar talli fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, b' diversi atti maghmulin fi zminijiet

differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal-Ligi u li gew maghmula b' risoluzzjoni

wahda, xjentement ghamel uzu minn att awtentiku u pubbliku, jew skrittura

kummercjali jew ta' bank privat, falza;

Kif ukoll talli fil-Mosta, fil-5 ta' Gunju 2008 jew fil-jiem ta' qabel, b' diversi atti

maghmulin fi zminijiet differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal-Ligi u li gew

maghmula b' risoluzzjoni wahda, xjentement issoprima jew b' xi mod iehor qered it-

tracci jew l-indizji ta' reat.

Kif ukoll talli fl-Imsida, fid-9 ta' Mejju 2008, b' mezzi kontra l-ligi, jew billi ghamilt

uzu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi nqeda b' qerq iehor, ingann jew

billi wrejt haga b' ohra sabiex gieghel titwemmen l-ezistenza ta' intraprizi foloz, jew

ta' hila, setgha fuq haddiehor, jew ta' krediti immaginarji, jew sabiex qanqal tama

jew biza' dwar xi grajja kimerika, ghamel qligh ta' sebgha u disghin Ewro (€97)

ghad-dannu ta' Nicky Spiteri Farrugia, proprjetarju ta' Hot Rod Garage tal-Imsida.

Talli fl-Iklin, fit-22 ta' Mejju 2008, b' mezzi kontra l-ligi, jew billi ghamel uzu ta'

ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi nqeda b' qerq iehor, ingann, jew billi

wera haga b' ohra sabiex gieghel titwemmen l-ezistenza ta' intraprizi foloz, jew ta'

hila, setgha fuq haddiehor, jew ta' krediti immaginarji, jew sabiex qanqal tama jew

biza dwar xi grajja kimerika, ghamel qliegh ta' disa' mija u disgha u erbghin Ewro

(€949) ghad-dannu ta' PC Options Limited, operaturi ta' Scan Computers ta' Triq

Talli b' hekk ikkommettejt reat waqt il-perjodu operattiv ta' zewg sentenzi sospizi

imposti fuqek mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) b' sentenzi taghha ta' nhar is-17 ta'

Frar 2005 u tal-10 ta' Mejju 2007, liema sentenzi saru definittivi u ma' jistghux jigu

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tad-29 ta' Mejju, 2013 fejn il-Qorti

wara li rat l-artikoli l-Artikoli 18, 334 (a), 169, 184, 111 (2) (a), 308, u 337 (1) tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, sabet lill-imputat hati tal-imputazzjonijiet migjuba

kontra tieghu, u ikkundannatu tlettax-il xahar prigunerija effettiva.

Ordnat wkoll, ai termini tal-Artikolu 28 B (1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, li l-

piena ta' prigunerija ta' sentejn sospizi ghal erba' (4) snin moghtija permezz ta'

sentenza fl-ismijiet premessi moghtija mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) nhar is-17 ta'

Frar, 2005 tigi reza operattiva, liema sentenza effettivament estendiet il-perjodu

operattiv ta' sentenza sospiza precedenti moghtija mill-Qorti tal-Magistrati nhar l-20

ta' Jannar 2004.

Ordnat ulterjorment, ai termini tal-Artikolu 28 B (1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Malta, li l-piena ta' prigunerija ta' tminn (8) xhur sospizi ghal sentejn snin moghtija

permezz ta' sentenza fl-ismijiet premessi moghtija mill-Qorti tal-Magistrati (Malta)

nhar l-10 ta' Mejju 2007 tigi reza operattiva.

Ghaldaqstant, il-hati ghandu jaghmel perjodu globali ta' tlett (3) snin u disa' (9) xhur

Rat ir-rikors tal-appellanti Clive Dunn minnu pprezentat fis-6 ta' Gunju, 2013 fejn

talab lil din il-Qorti joghgobha ghar-ragunijiet premessi tvarja u timmodifika s-

sentenza fuq moghtija fid-29 ta Mejju 2013 fl-ismijiet premessi billi filwaqt li ghandha

tikkonfermha in kwantu sabet lill-esponent hati tal-akkuzi migjuba kontra tieghu fl-

globali ta' tliet snin u disa xhur tenut kont taz-zewg sentenzi sospizi precedenti Ii

gew rezi effettivi b' din is-sentenza oltre it-tlettax il-xahar habs li wehel fuq l-akkuzi

odjerni u minnflok timponi fuqu piena ohra mhux ta' natura karcerarja li ghandha

titqies aktar idoneja u adattata ghal kaz in disamina u dana skond kif ikun jidrilha

xieraq opportun dina L-Onorabbli Qorti.

Rat l-aggravji tal-appellanti u cioe' :-

Ghalkemm huwa qed

jikkonferma

fil-konfront

imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu, huwa qieghed

jikkontesta l-piena ta

prigunerija effettiva li biha huwa gie kkundannat u ghalhekk huwa qieghed jappella

mill-precitata sentenza limitatament f' dan ir-rigward biss u dana ghar-ragunijiet li

sejrin jissemmew aktar ' l isfel f' dan ir-rikors.

Illi ghalkemm

fis-sentenza

l-Ewwel Qorti ghamlet diversi

osservazzjonijiet dwar cirkostanzi attenwanti li ghandhom jimmilitaw favur l-

l-ghoti tal-piena, Hija waslet pero ghal konkluzjoni

ngustifikata meta ghaddiet biex tikkundannah ghal perjodu ta' prigunerija

Barra minnhekk, l-Ewwel Qorti naqset li tikkunsidra cirkostanzi ohra

attenwanti ghal finijiet ta' piena kif ser jigi ndikat f'dan l-appell;

IlIi per ezempju jekk wiehed jevalwa l-fedina penali tal-esponent, ghalkemm

l-Ewwel Qorti kienet gustifikata li tikkummenta li din ma kinietx daqstant

felici, pero daqstant iehor naqqset u kienet zbaljata li ma osservatx il-fatt u ma

tat ebda piz ghall-fatt illi minn dak in-nhar tal-incident cioe 2008 sallum, l-

gudikata u lanqas kazijiet ohra pendenti.

Dwar dan jixhed wahdu l-fedina

penali tieghu debitament aggornata w kif ukoll l-Ispettur tal-Pulizija Angelo

Cassar Agius il-fatt huwa ndikattiv bl-aktar mod car u ampju li l-esponent

ghalkemm kellu passat infelici pero certament u fl-istess hin ghamel dawn l-

ahhar hames snin kompletament bil-ghaqal.

Dan huwa ezempju car ta'

bniedem b' passat kriminali li rnexxielu jirriabilita ruhu ghal kollox.

din ta' riabilitazzjoni;

Dan il-fattur ma johrogx biss minn ezami tal-fedina penali tieghu izda

jirrizulta wkoll mir-rapport tal-probation officer li kien kontra l-ghoti ta' piena

karcerarja u dana "sabiex jibqa jigi konsolidat il-progress li huwa ghamel";

Multa magis u haga tassew insolita, anke l-Ufficcjali Prosekutur innifsu

ddikjara li kien qed jaqbel mal-konkluzjonijiet li wasal ghalihom il-probation

officer li ken gie appozitament nominat mill-istess Qorti biex ihejji pre-

sentencing report ghal finijiet ta' piena

Fil-kunsiderazzjonijiet

l-Ewwel Qorti ma abbraccjatx din

il-

konkluzjoni peress illi Qalet li ma setghet tara ebda progress fl-esponent mid-

data tar-reat sad-data tar-rapport cioe Novembru 2011 u il-ghaliex donnha

tefghet xi piz fuq il-fatt li l-esponent mhux kapaci jzomm impjieg mal-istess

Fl-ewwel lok jinghad, bir-rispett kollu lejn l-Ewwel Qorti, li l-

kwistjoni ta' l-impjieg ma ghandu ebda rilevanza u ma ghandu jkollu ebda

riflessjoni tajba jew hazina fuq ir-riabilitazzjoni o meno tal-appellant.

Bizzejjed

wiehed jinnota li l-esponent ma ghandu bzonn ebda principal peress illi huwa

jahdem ghal rasu (self employed) bhala bennej/bajjad u xoghol iehor relatat.

Fil-fatt fl-istqarrija tieghu, l-appellant stess jafferma li huwa jahdem "fil-

Illi l-anqas ma kellha ragun l-Ewwel Qorti fejn esprimiet ruhha fis-sens li ma

Kif u minn fejn gabet tali konkluzjoni dina l-

Qorti wiehed ma jistax jifhem.

Oltre dan tali konkluzjoni hija kontrastanti

minn provi fattwali u cari li kellha fidejha, liema provi donnha skartathom

ghal kollox minnghajr ebda raguni ta xejn - Mela kellha fidejha u quddiemha

r-rapport tal-Probation Officer li gie nominat appuntu ghal din ir-raguni dwar

il-qaghda tal-appellant - kellha f' idejha I-fedina penali aggornata tal-

appellant, cioe dokument li jindika bl-aktar mod skjaccjanti li l-esponent ma

kellu ebda kazijiet ohra wara s-sena 2008 - Kellha wkoll ix-xhieda/ossia

trattazzjoni tal-Ufficcjal Prosekutur Angelo Williams li kkonferma li sa fejn kien jaf

l-esponent ma kellux kazijiet ohra pendenti kontra tieghu - apparti diskors

iehor favur l-istess esponent li ser jissemma aktar il-quddiem f'aggravvju

Jigi notat ukoll li sfortunatament, il-Gudikant li ta s-sentenza fl-ewwel

Qorti ma kienx l-istess gudikant li sema l-provi u trattazzjoni tal-kaz u

ghalhekk apparti dak li kellha traskritt, l-Ewwel Qorti ma setghetx tevalwa

Per ezempju kienet l-istess l-Ewwel Qorti diversament presjeduta

li ordnat in-nomina ta' probation officer ghal finijiet ta' pre-sentencing report

ghar-raguni appuntu sabiex tara jekk l-imputat haqqux jehel piena karcerarja

Illi ghalkemm huwa minnu li l-esponent kien gia bbenefika minn sentenzi

sospizi ohra fil-passat, jigi rilevat li dawn jirreferu ghal kazijiet li kienu gew

id-data relattiva tas-sentenza

Barra minnhekk tali osservazzjoni (cioe ta sentenzi sospizi tal-

passat) ma jnehhi xejn mill-fatt li l-esponent huwa ormai bniedem riabilitat u

ilu hekk ighix sewwa almenu ghal dawn l-ahhar snin.

Illi ghalhekk ghal

kuntrarju ta' dak osservat mill-Ewwel Qorti, s-sentenzi sospizi swew ta gid

ghalih peress illi minn hames snin ' l hawn huwa kien u ghadu jghix hajja

Illi I-Ewwel Qorti gustament ikkummentat fil-kunsiderazzjoni Taghha dwar

il-piena (1) l-ammissjoni bikrija maghmula mill-imputat u (2) l-fatt li huwa

kkoopera mal-Pulizija u (3) ir-refurtiva kollha in kwistjoni giet ritornata.

dan l-ahhar rigward jinghad pero li ghar-rigward dawk l-akkuzi fejn ir-

refurtiva giet ritornata wara li tressaq il-Qorti, l-appellant xorta wahda kien

intitolat ghal tnaqqis fil-piena bi grad ai termini tal-artikolu 337 (3),

kunsiderazzjoni ohra li naqqset li taghmel l-Ewwel Qorti.

Qed jinghad

minnghajr pregudizzju ghall-fatt li l-appellant kien intitolat ukoll ghal tnaqqis

fil-piena b' zewg gradi ai termini tal-Artikolu 337 (2) (a) tal-Kap 9 tal-Ligijiet

Illi fl-imsemmija konsiderazzjonijiet hawn fuq indikati fil-paragrafu 9, l-

Ewwel Onorabbli Qorti naqqset pero li taghti piz ghall-fatt li l-appellant mhux

biss ikkoopera mal-Pulizija izda sahanistra bl-assistenza li tahom, il-pulizija

investigativa rnexxielha ssolvi l-kaz kollu u minnbarra li resqu lill-appellant,

resqu tliet imputati ohra li mill-qari tal-akkuzi kontra taghhom (66 b' kollox)

johrog car li l-imputati l-ohra kienu l-aktar involuti fl-operat illegali tac-

Difatti l-Ispettur Gafa stess jikkummenta li l-involviment ta l-

appellant kienet minima u li r-refurtiva kienet giet ritornata kollha u kif ukoll

li "Il-percimess kienet Alexia Mirpuri li dahlet maghha tlieta minn nies ohra"; L-istess

prosekuzzjoni esprimiet ruhha wkoll favur l-appellant fis-sens illi kien gie

suggerit lil dak iz-zmien Magistrat Dr. Lawrence Calleja Gilson li jitqabbad

Il-Magistrat sedenti qabel ma

dan is-suggeriment u fil-fatt hekk sar; In vista tal-mod kif agixxa maghhom l-

appellant u l-fatt li l-involviment tieghu kien minimu u kif ukoll tenut kont

tar-rizultanzi u konkluzjonijiet tal-probation officer, il-prosekuzzjoni waslet

biex tikkummenta wkoll fis-sens "Bhala prosekuzzjoni ma nsibux problema li din

il-Qorti tordna li z-zewg sentenzi sospizi jigu estizi"; Qalet ukoll li l-istess

appellant ser iservihom bhala xhud importanti fil-kaz kontra Alexia Mirpuri;

Illi f' dan l-istess rigward l-Ewwel Onorabbli Qorti naqqset ukoll li

tikkunsidra l-fatt li l-imsemmi operat illegali ta' uzu ta' cheque books ta' terzi

kien gie tterminat bl-operat ta' l-istess appellant, li di sua xelta ddistruggja l-

kumplament tac-cheques li kien fadal fiz-zewg kotba, kemm il-ghaliex kien

iddispjacih ta li ghamel (vide stqarrija) u kif ukoll sabiex terzi persuni ma

jibqghux jabbuzaw minnhom;

Illi jigi sotto mess inoltre li l-Ewwel Mallia Bland Qorti naqqset ingustament li

tikkunsidra dan il-kaz bhala wiehed fejn kien applikabbli l-artikolu 21.

Probation officer li ezamina lill-appellant u l-Ufficcjal prosekutur li investiga u

dahal fil-fond ta dan il-kaz fejn tresqu erba minn nies fuq sitta u sittin akuza

kienu t-tnejn ta' din l-ideja u difatti fil-konkluzjoni tar-rapport maghmul mill-

ghandu jkun hemm estenzjoni taz-zewg sentenzi sospizi.

nspjegabbli l-Ewwel Onorabbli Qorti ma deheriliex li ghandha tapplika dan l-

Rat l-atti kollha tal-kawza.

Semghet il-partijiet jirrimettu ruhhomghall-atti processwali u ghat-trattazzjoni li

saret quddiem din il-Qorti diersament preseduta liema trattazzjoni tinsab traskritta

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzjoni fuq ordni tal-

Ikkunsidrat,

Illi dan hu appell li jikoncerna BISS il-piena li giet inflitta mill-ewwel Qorti u jinghad

ukoll in primis li ma hux qed jigi indikat li l-ewwel Qorti applikat xi piena hazina fis-

sens li ma hiex fil-parametri li tippermetti l-ligi.

tac-cirkostanzi partikolari tal-kaz u cioe' li minhabba il-ko-operazzjoni tieghu mal-

pulizija gew solvuti hafna kazijiet ohra, il-fatt li ma kienx il-percimess ta' dawn l-

offizi, il-fatt li kemm il-ufficcjal prosekutur kif ukoll il-probation officer sostnew li l-

appellant ghamel progress f'hajtu tant li lanqas ghamel reati ohra mis-sena 2008 'l

hawn u zamm il-boghod mill-hajja kriminali u issa ukoll in vista tal-fatt li l-appellant

ilu jistenna sentenza minn din il-Qorti sa mid-29 ta' April 2013 'l hawn ghandu ikun

hemm temperament fil-piena.

Illi huwa minnu li fil-ġurisprudenza nostrana speċjalement dik reċenti, ġie stabbilit li

huwa indesiderabbli li l-Qorti Superjuri tiddisturba d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti,

madanakollu tali diskrezzjoni trid tkun fundata fuq dispożizzjonijiet tal-liġi speċifiċi

li jipprovdu l-bażi legali għad-diskrezzjoni applikata mill-Ewwel Qorti.

Infatti Fis-

sentenza tal-każ Il-Pulizija vs. Spiru Muscat1 l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell sostniet:

1 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar il-15 ta' Frar 2012

"Issa fit-termini tal-Ġurisprudenza ormai kostanti tal-Qrati tagħna, meta jkun hemm

ammissjoni huwa xi ftit jew wisq odjuż appell minn piena sakemm din tkun tirrientra fil-

limiti li tiprefiġġi l-liġi.

Dan huwa hekk peress illi min jammetti jkun qiegħed jassumi ir-

responsabbilita' tad-deċiżjoni li jkun ħa u jirrimetti ruħu għall kull deċiżjoni dwar piena li l-

Qorti tkun tista' tasal għaliha......M'huwiex normali pero li tiġi disturbata d-diskrezzjoni ta'

l-Ewwel Qorti jekk l-piena nflitta tkun tidħol fil-parametri tal-Liġi u ma jkun hemm xejn

x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun ingħatat"

Din il-forma mentis tal-Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali hija ukoll riflessa

f'sentenzi oħra ta' l-istess Qorti fosthom Il-Pulizija vs. Massimiliano Bazine , Il-Belt Valletta .

Din il-ġurisprudenza ormai ben kristallizzata u aċċettata in linea ta'

prinċipju fil-ġurisprudenza tagħna, tgħallimna illi l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell

għandha tbiddel u tvarja l-piena inflitta minn l-Ewwel Onorabbli Qorti, fil-każijiet

fejn dik il-piena ma tkunx pjenament imsejsa fuq dispożizzjonijiet tal-liġi.

Dan il-prinċipju kien ġie ukoll kristallizzat fis-sentenza fil-każ il-Pulizija vs. Joseph

Ary mogħtija mill-Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali, fejn il-Qorti qalet li:

"Il-Qorti tal-Appell rarament tbiddel il-piena li tkun imponiet l-ewwel Qorti.

Dan taghmlu

biss meta jkun manifestament evidenti li dik il-Qorti tkun imponiet xi piena mhux

kontemplata mill-ligi ghar-reat in ezami, jew tkun xi piena harxa wisq jew sproporzjonata

ghal dak li jkun ghamel il-hati, jew tkun xi piena mhux fil-parametri tal-ligi."

Hu minnu bhala fatt li bħalma qalet din il-Qorti fis-sentenza tagħha (diversament

preseduta ) fl-ismijiet Il-Pulizija v. Jonathan Grixti Maniscalco 6:

'Issa fit-termini tal-ġurisprudenza ormai kostanti tal-Qrati tagħna, meta jkun hemm

ammissjoni huwa xi ftit jew wisq odjuż appell minn piena sakemm din tkun tirrientra fil-

2 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar it-13 ta' Novembru 2003 3 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar l-14 ta' Ottubru 2003 (155/2003).

4 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar fl-24 t'April 2003 (numru 10/1994).

5 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar is-26 ta' Jannar 2001 6 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar is-26 ta' Mejju, 2004.

Iimiti li tipprefiġġi l-lġgi.

Dan huwa hekk peress illi min jammettij jkun qiegħed jassumi r-

responsabilita' tad-deċiżjoni li jkun ħa u jirrimetti ruħu għal kulI deċiżjoni dwar piena Ii l-

Qorti tkun tista` tasal għaliha.

Naturalment dan ma jfissirx Ii din il-Qorti u Qrati ohra ta'

appell ma jidħlux f'eżami akkurat taċ-ċirkostanzi kollha biex jaraw ,iekk il-piena nflitta kenitx

eċċessiva jew Ie.

Mhuwiex normali pero', Ii tiġi disturbata d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti

jekk il-piena nflitta tkun tidħol fil-parametri tal-Iiġi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha

tkun inqas minn dik li tkun ingħatat."

Illi pero' kif inghad fl-appell kriminali fi-ismijiet Il-Pulizija (Spt.

John Alshebani,7 "mhux normali li din il-Qorti tal-Appell Ii tvarja d-diskrezjoni tal-

Ewwel Qorti jekk il-piena erogata tkun tirrientra fil-parametri taI-ligi w ma tkunx

manifestament eċċessiva.

Dan għax, kif ġie ritenut f-Alppell Kriminali (Superjuri) .

"Ir-Repubblika ta' Malta vs. Carmen Agius" :- "Il-Qorti tal-Appell Kriminali, bħala

regola, ma tiddisturbax il-piena erogata milI-Ewwel Qorti, sakemm dik il-piena ma

tkunx manifestament sproporzjonata jew sakemm ma jirrizultax li l-Ewwel Qorti

tkun naqset milli taghti importanza lil xi aspett partikolari tal-każ9 (u anki,

possibilment, lil xi cirkostanza sussegwenti għas-sentenza tal-Ewwel Oorti10) Ii

jkun jinċidi b'mod partikolari fuq il-piena.

(Ara wkoll "Ir-Repubblika ta 'Malta vs.

Illi madankollu kif ġara fil-kaz tal-Appell Kriminali ċitata supra fI-ismijiet Il-Pulizija

T. Dunn) vs John Cosaitis, u fil-kaz ta' "Ir-Repubblika ta' Malta vs. Carmen

Newton", jista jghati kaz li jirriżulta Ii fil-mori tal-appell, I-appellant ghamel dak

possibbli biex jirriforma ruhu u izomm il-bogh mill-hajja rkiminali f'liema kaz

tenendo kont il-passat refletarju tieghu ser tkun proprju seħħet "ċirkostanza

.sussegwenti għas-sentenza tal-Ewwel Qorti", li l-Ewwel Qorti ma kellhiex il-

possibilita' li tieħu in konsiderazzjoni fis-sentenza appellata u li ghalhekk tista' tagħti

lok għal temperament fil-piena.

7 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar is-26 ta' Marzu, 2009.

8 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali (sede Superjuri) nhar is-26 ta' Frar ,2009 9 Sottolinear ta din il-Qorti 10 Sottolinear ta din il-Qorti 11 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali ( sede SUperjuri) nhar l-20 ta' MArzu 2009.

Jinghad li l-akkuzat tressaq il-Qorti fit-2 ta' April 2013 dwar akkuzi li sehhew hames

snin qabel fix-xhur ta Mejju u Gunju tas-sena 2008, irregistra ammissjoni quddiem l-

ewwel Qorti nhar it-28 ta April 2010 u inghata sentenza mill-ewwel Qorti tlett snin

wara u cioe fid-29 ta Mejju 2013 sentejn war ali thalliet ghas-sentenza.

L-appellant itnerpona appell minn dik is-entenza nhar is-6 ta Gunju 2013 ( fol.

l-kawza giet appuntata quddiem din il-Qorti dversament prseduta nhar il–5 ta' Mejju

L-appell giet rattat fid-29 ta April 2015 quddiem din il-Qorti diversament

peseduta u giet differita ghas sentenza dakinhar stess.

ma tatx sentenza u baqghet iddiferixi il-kawza minn differiment ghall iehor sakemm

il-kaz spicca quddiem din il-qorti Kif preseduta u l-ewwel darba li l-appellant gie

notifikat biex jidher quddiemha kien fid-19 ta' Settembru 2019 ( fl.

trattat fit-22 ta Ottubru 2019 u l-kawza illum tinsab differita mill-gdid ghas sentenza.

Ghalhekk jidher car izda dan mhux tort ta din il-Qorti li minkejja li irregistra

ammissjoni ghall-akkuzi fis-sen 2013 il-procediment tieghu ghadu ghaddej sitt snin

Il-Qorti hasset il-htiega li taghmel riassunt ta dan li jikkoncerna il-kaz u dan ghaliex

hemm dewmien ta zmien eccessiv u l-appellant thalla f'psozijoni li ghaddej process

kriminali bil-portata kollha tieghu.

Jidher minn esami tal-fedina penali aggornata tal-appellant li illum ghandu 26 sena

ghaml zmien f'hajtu isegwi hajja kriminali u can bejn is-sena 2003 u 2011 fejnisntab

hati ta diversi reati fosthom serq, ricettazzjoni , nuqqas ta obiddijenza lejn ufficcjal

pubbliku u xi akkuzai reltati mal Ordinanza tat Traffiku.

Jinghad ukoll li l-appellant

Il-Qorti ezaminat ukoll il-pre-sentencing report imhejji mill-Probabtion Officer esebit

fl-atti ( Dok MRF 1) u min eami ta' l-istess jirrizulta li fost ir-rakomandazzjoni tal-

Probabtion Officer Maryrose Spiteri Farrugia hemm indikat li ir-res furtiva giet ritornata lill-

vittma, mill-intervista li ghamlet mal- ufficcjal investigatur Angelo Williams jidher li l-

involviment tal-appellant kien wiehed de minimis, li l-appallant ma ghandux

problemi kurrenti relatati ma abbuz ta' droga u ghalhekk fid-dawl ta' dan kollu

issugeriet li ghandu ikun hemm estensjoni taz-zewg sentenzi sospizi li kurrentement

ghandu l-appellant u li ghandha tikkunsidra sentenza bbazata fil-komunita

b'element ta' supervizjoni sabiex jibqa' jigi konsoidat il-progress li huwa ghamel.

Rat dak ukoll li kien gie verbalizzat quddiem l-ewwel Qorti nhar il-25 ta Marzu 2011

41) fejn hemm dikjarat li kemm id-difiza kif ukoll il-prosekuzzjoni kienu qed

jaqblu ma dak suggerit mill-ufficcjal tal probabtion.

Illi cio' nonnostante pero' l-ewwel Qorti ma dehriliex li kellha tabraccja dawn ir-

rakomandazzjonijiet ghar-ragunijiet segwenti:-

Li mir-rapport ma tistax tikkonkludi x'progress ghamel l-appellant minn

meta gew kommessi ir-reati fis-sena 2008 sa meta gie redatt ir-rapport tal -

ufficjal tal-Probabtion Novembru 2011.

Ma jirrizultax li meta gew kommessi ir-reati cioe' fis-sena 2008 l-appellant

kien qed jabbuza mid-droga ghalkemm fl-istess hin tghid li kien hemm

zmien indeterminat qasir fejn abbuza minn sustanzi illeciti.

L-appellant kien ilu ma jahdem sa mis-sena 2006 u li ma irnexxilux izomm

impieg fiss hlief ghal ftit xhur.

L-appellant gja ibbenfika minn tlett sentenzi sospizi ( wahda minnhom

li ma tghallem xejn u rega ghazel li jikkometti reti ohra waqt il-perijodu

Minn naha l-ohra pero' l-ewwel Qorti qieset ukoll is-segwenti fatturi mitiganti fil-

L-ammissjoni bikrija tal-appellant.

Il-ko operazzjoni tal-appellant mal-pulizija esekuttiva.

Ir res furtiva mehuda b''qerq giet ritornata ill-vitam u filf-att kienhemm

parti minnha li geit ritornata anke qabel ma bdew il-proceduri odjerni u

ohrajn fil-mori tal-kawza quddieml-ewwel qorti.

Hadet in konsierazjoni li l-imputazzjonijiet numri sitta u tlettin ( 36) u

sebgha u tlettin ( 37) kienu bis smez ghal fini ai termini tal-artikolu 17(b)

tal-kodici kriminali sabeix jigu kommesssi l-imputazjonijiet ta frodi numr

disgha u tletin (39) u u tnejn u sittin (62)

L-ammont ta' flus involut fil-kazijiet mhumiex kbar u ghalhekk ma hassitx

li kien idoneju li tapplika iz- zieda fil-piena bl-applikazjoni tal-artikolu 18

tal-kap 9 tal- ligijiet ta' Malta.

Illi ghalhekk l-ewwel Qorti ukoll gharfet li l-appellant ghen fl-investigazjoni u

kkopera mal-pulizija tant li rregistra ammissjoni.

Il-Qorti ma tistax tinjora il-fatt kif

msitqarr mill Ufficcjal tal-probation li l-involviment tieghu kien wiehed de minimis u

li l-ufficcjal investigattiv uprosekutur ma keinx qed jinsiti fi piena karcerarja

minhabba ic cirkostanzi patikolari tal-kaz u cioe l-fattli ghen lil-pulizija taqbad min

verament kien wara dawn ir-reati, il-fatt li ir-res furtiva giet rotnata lura u ghalhekk

il-vittma ma sofrewx hsara materjali fi zmien konsideraevoli.

Din il-Qorti izzid ukoll il-fatt li mikejja li l-appellant kellu passat reflettarju skond il-

fedina penali ilu ma jikkometti reati iehor ghal zmien konsiderevoli tant li l-ahhar

kundanna fuq il-fedina penali tieghu tirrisali ghal din odjerna li inghatat aktar minn

sitt snin ilu u li ukoll wara li sehhew ir-reati odjerni fis-sena 2008 l-appellant instab

hati f' zewg okkazjonijeit fis-snin 2010 u 2011 u ghalhekk waqt il-mori tal-kawza

quddiem l-ewwel Qorti ukoll zamm il boghod mill-kriminalita.

mhux kif qalet l-ewwel Qorti li l-appellant verament qed jghamel l-almu kollu tieghu

biex izomm il-boghod mill-hajja kriminali.

Din il-Qorti ukoll trid tqis il-fatti tad-dewmien ta' dawn il-proceduri li ghalkemm

huma ta' natura kostituzzjonali jimpingu ukoll fuq il-kwisjtoni ta piena li ghandha

teroga din il-Qorti.

"Fir-rigward ta dewmien , il-Qorti fiss-sentenza r-Repubblika ta' Malta v. Matthew-

John Khadhraoui, inghad s-sgwenti f'dan ir-rigward:

"Illi l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta jaghmilha cara li l-jedd ta' smigh xieraq fil-qafas

ta' proceduri kriminali jiddependi minn (a) akkuza li (b) tkun qeghda tinstema' minn Qorti

indipendenti u imparzjali mwaqqfa b'ligi.

Dan l-artikolu gie mfisser mill-Qrati taghna bhala

li japplika biss fejn ikun inbeda procediment quddiem qorti li, fl-gheluq ta' dak il-

procediment, tista' tasal biex taghti decizjoni li tiddetermina l-htija jew in-nuqqas ta' htija

tal-persuna akkuzata".

Madankollu huwa ritenut li s-sitwazzjoni hija kemmxejn di erenti taht l-artikolu 6

tal-Konvenzjoni, is-sens li l-applikabbilta' tal-harsien tal-jedd ghal smigh xieraq taht

dan l-artikolu tal-Konvenzjoni hija usa' minn dik moghtija ghall-istess jedd taht il-

Kostituzzjoni, peress li l-harsien tal-jedd ghal smigh xieraq japplika f'kull stadju tal-

L-artikolu 6 (1) tal-Konvenzjoni Ewropea jipprovdi:

"Fid-decizjoni tad-drittijiet civili u tal-obbligi tieghu jew ta' xi akkuza kriminali kontra

tieghu15, kulhadd huwa ntitolat ghal smigh imparzjali u pubbliku fi zmien ragonevoli minn

tribunal indipendenti u imparzjali mwaqqaf b'ligi..." .

Illi sabiex jigi determinat jekk is-smigh ta' xi proceduri sarx fi zmien ragonevoli,

wiehed irid iqis ic -cirkostanzi kollha fil-proceduri in ezami, partikolarment:

In-natura jew il-komplessità tal-kaz in kwistjoni;

Il-kondotta tal-partijiet fil-kawza; u

Il-mod kif dawk il-proceduri gew trattati mill-istess awtorità gudizzjarja.

Fil-kaz in ezami, ma jirrizultax li l-kaz kien jipprezenta xi kumplikazzjoni partikolari

sabiex jigi investigat u li titressaq il-prosekuzzjoni tieghu jew li l-imputat fixkel jew

Anzi jirrizulta proprju l-oppost ghaliex l-appelalnt gie

14 Deciza mill-Prim'Awla Sede Kostituzzjonali tal-1 ta' Novembru, 2011, 15 Sottolinjar mizjud minn din il-Qorti

investigat nhar l-5 a Gunju 2008 mea irrilaxja stqarrija u ghalhekk ftit jiem wara li

sehhew ir-reati in kwistjoni u f'din l-istqarrija tieghu kien gja ammetta il-

partecipazzjoni tieghu u l-prosekuzjoni resqet lill-appellant hames xhur wara u cioe

f' Novembru 2008, l-appellant irregistra ammissjoni fis-seduta ta' wara l-prezentata u

ghalhekk ma hela l-ebda hin tal-Qorti.

Illi pero' jidher car li fl-ebda hin ma l-appellant pprova itawwal dawn il-proceduri

inutilment u rat li l-kondotta tal-partijiet fil-kawza kienet wahda tajba.

f'dan il-kaz kien attribwibbli ghall-ammisntrazzjoni tal-Qorti qabel ma l-kaz spicca

quddiem din il-Qorti kif preseduta.

Jidher li f' dan il-waqt tad-dewmien li l-ewwel

Qorti ma setghetx tiehu konsiderazzjoni tieghu l-appellant irregistra progress tant li

ma ghamel l-ebda reat iehor.

Ta' dan il-Qorti tawguralu.

Il-Qorti ma tistax tinjora

dak li qalet l-ufficcjal tal-probabtion u cioe' li kkonfermat li l-appellant ghen fl-

investigazzjoni sabiex jinqabdu l-awturi tar-reati u l-fatt li irritorna ir- res furtiva fi

stadju bikri hafna tal- investigazzjoni.

Huwa veru li l-fattur tat-trapass taz-zmien ma

jnaqqas xejn mir-responsabbilta' kriminali tal-hati pero ' jsita' f'xi kazi jigi konsidrat

ghall-fini tal-piena.

Il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza moghtija minn din il-Qorti diversament

preseduta fl-ismijiet Il-Pulizija Vs Farrugia Nikola, Il-Gudja John U Diamato

Ticehurst intqal li:-

"It-trapass taz-zmien jista' jagevola lill-persuna akkuzata ghall-fini ta' piena meta huwa juri

li tul dak iz-zmien hu jkun zamm lura mill-ksur serju tal-ligijiet u wera certu impenn biex

Il-bqija tkun ingustizzja li xi hadd jibbenefika minn tul ta' zmien zejjed fil-process

specjalment jekk dak it-tul ikun in toto jew in parti kagunat jew provokat minnu stess - kif

gara f'dan il-kaz u dana a skapitu ta' dawk l-akkuzati li l-process taghhom jinqata' aktar

Din il-Qorti taghmel referenza ghas sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija [Spettur Kyle

16 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar it-2 ta Ottubru 2002

versus George Borg Johnson kif konfermata fil-kawza Bonnici Bellotti versus Ritmar Najm

et19 fejn intqal li:-

"Anki fil-kaz ta' persuna ta' età mhux zghira u li forsi hu recediv tista' titfacca filhajja

ta' dik il-persuna "a window of opportunity" li permezz taghha jkun jista' jinkiser ic-cirku ta' kundanni u ta' prigunerija," u dana huwa proprju dak illi tixtieq taghmel din il-Qorti .

Il-Qorti rat ukoll is-sentenza fil-kawza fl-ismijiet "Il- Pulizija vs Ritmar D’anastas u

Justin Weber" fejn, fost affarijiet ohra l-Qorti qalet:

forma ta' "non custodial sentence" allura hija necessarjament m'ghandhix terga tinghata

Kif inghad, kollox jiddependi fuq il-fatti speci partikolari ta' dan il-kaz, b'mod

specjali fuq il-"prospect of success" ta' dik il-mizura partikolari ghal dik li hija r-riforma tal-

Illi hawn inter alia dik il-Qorti irriteniet li l-fatt li bniedem ikun recediv u li jkun fil-

passat ghix hajja raffrettarja ma jistax jinghad li per tali konsegwenza qatt ma

ghandu jinghata l-opportunita' jirriforma ruhu.

Fil-fatt l-iskop ahhari tal-piena fiz-

zminijiet tal-lum huwa appuntu rriforma ta' dak li jkun u l-ghan ewlieni hu li l-

akkuzat jigi pjenament rihabilitat fis-socjeta' meta dan ikun possibbli.

Illi dik il-Qorti tirrimarka li jista' jkun hemm cirkostanzi fejn l-akkuzat tinfetahlu a

"window of opportunity" sabiex dan ikun jista' jibqa mixi fit-triq it-tajba u ghalhekk

il-Qrati m'ghandhomx jiskartaw tali possibilita' a prijori minhabba il-precedenti tal-

Illi in effetti hekk gara fil-kaz odjern fejn lill-appellant jidher li infethitlu tali window

of opportunity" u dan fis-sens li llum m ghandux problema ta abbuz ta droga kif del

resto rikonoxxut anke mill-ewwel Qorti, ghaddew hdax il-sena minn mea sehhew ir

reati u ma minn meta tressaq il Qorti ma fetahx kawzi ohra u zamm il boghod mill-

hajja tal kriminali minkejja il-passat kulurit tieghu u jidher li qed ighamel l-almu 17 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar l-10 ta April 2014 18 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar it-18 ta Jannar 2001 19 Deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar id-9 ta Ottubru 2008 20 Ibid

tieghu biex jibqa' jimxi fit-triq it-tajba.

Illi ta' min jghid li fil-kaz in dizamina fortunatament hadd ma sofra riperkuzzjonijiet

ta' natura pekunjarja stante li r-rs furtiva giet kollha ritornata lil sidha legittima.

F'dan il-kaz il-Qorti kellha l-beneficcju li taqra u tifli ir rapport tal-probation Officer

minkejja li ma xehditx quddiemha u rat li kemm id difiza u il-proskeuzzjoni qbalu

mar rakomandazzjonijiet taghha li inghataw fis sena 2013 u ghalhekk multo magis

illum li ghadew sitt snin ohra u l-appellant zamm il-boghod mill-hajja kriminali tali

suggeriment li ma jinghatax piena karcerarja hija aktar idoneja u ghandha tinghata

Ghalhekk filwaqt li din il-Qorti qeda tikkonferma il-htija tal-appellant ghar rigward

tal-akkuzi kollha kif del resto kienu ammessi minnu stess u ghalhekk qed

tikkonferma is-sentenza appellata f'dak ir-rigward tal–htija pero qeda tirrforma is-

sentenza fir-rigward tal- piena imposta.

Illi ghar rigward tal-akkuzi li instab hati taghhom u cioe l-akkuzi numri 35, 36.

38, u 62 din il-Qorti qeda tpoggi lill-appellant taht Ordni ta' Probation ghall-perijodu

massimu fil-ligi ta tlett snin u tordna li jitqieghed taht is supervizjoni ta ufficcjal tal

Probabtion b'dan illi jekk f'dan iz-zmien tal Ordni u cioe fi zmien tlett snin millum l-

appellant jigref dufejgh mal-ligi jerga' jingieb quddiemi u din id-darba isib l-id kiefra

L-ordni ta' Probabtion ser tkun annessa ma din is-sentenza.

Illi dwar l-akkuza numru 66 li l-appellant kien instab hati taghha u cioe li kkometta

ir reati fuq imsemmija waq l perijodu operattiv ta zewg sentenzi sospizi iposti fuqu

mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) b'sentenzi taghha ta' nhar is-17 ta Frar 2005 u l-10 ta'

Mejju 2007 liema sentenzi saru definittivi u ma jsitghux jigi mibdula din il-Qorti

ghandha is-segwenti xi tghid.

In vista ta dak kollu li gie spjegat aktar il fuq u cioe' li l-appellant qed jghamel hiltu

kollha biex izomm il-boghod mill-hajja kriminali tant li matul dawn il-proceduri li

ilhom ghaddejjin ghal sitt snin ma regax ikkometta ir-reat iehor u invosta tal-fatt li r-

res furtiva giet rotirnata fi stadju bikri tal-proceduri u in vista dak li intqal mill-

ufficcjal tal-probation din il-Qorti qeda sta' b'ordni tibdel l-ordni oriġinali magħmul

bis-saħħa tal-artikolu 28A(1) billi minflok il-perijodu operattiv hemm speċifikat fir-

rigward tas-sentenza li inghatat fis-17 ta Frar 2005 fejn gie ikkundannat sentejn

sospizi ghal tlett snin qeda testendi il-perijodu ta' tlett snin prigunerija sospiza ghall-

erba' snin m'illum u fir-rigward tas-sentenza sospiza ta' l-10 ta Mejju 2007 fejn gie

ikkundannat prigunerija ghal zmien tmien xhur sospizi ghal sentejn billi testendi

dan il-perijodu ta' prigunerija sospiza ghal zmien erba' snin ohra m'illum.

Ghalhekk

l-appellant ghandu l-erba snin li gejjin b'xabla imdendla fuq rasu li jekk huwa

jizbalja u jikkometti reat iehor u jisntab hati tieghu ser jghamel minnufih is-sentejn u

tmein xhur li hemm sospizi u jiffaccja proceduri ghal ksur tal- Probabtion u ghalhekk

il piena f'dak il-kaz tkun hafna ghola.

Din il-Qorti qeda ai termini tal-artikolu 28B(2) qeda tordna lir-reġistratur tal-Qorti

Kriminali sabeix minnufih javża, permezz ta' kopja, lil dik il-qorti li oriniginarjament

tat is-sentenza taghha bil-metodu adottat meta qorti tittratta ma' ħati bis-saħħa ta'

dan l-artikolu, ir-reġistratur għandu jagħmel dawk in-notamenti meħtieġa fir-

reġistru speċjali msemmi fl-artikolu 28A(8).

Il-Qorti tordna ai termini tal-artikolu 28 B (5) tal-kap 9 tal-ligijiet ta Malta lir-

reġistratur tal-Qorti Kriminali sabiex jagħmel dawk in-notamenti meħtieġa fir-

reġistru speċjali msemmi fl-artikolu 28A(8) u konsegwentement qeda tordna li tigi

notifikata b'din is-sentenza minnufih.

Rigward dak rakomandat mill-Ufficcjal tal-Probabtion li din il-Qorti tista' taghti

ordni sabeix l-appellant jaghmel xoghol fil-komunita' bla hlas jinghad li ir-rekwiziti

ta l-artikolu 11 (3) tal-Att 466 ma jidhrix li gew segwiti u ghalhekk tali Ordni illum

ma tistax issir.

Ghaldaqstant, ai termini tal-artikolu 7 tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta' Malta, tikkundanna

lill Clive Dghoughi ghall-perjodu ta' probation ta' tlett snin.

Ai termini tal-artikolu 7(7) tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta' Malta qeda tfisser lill-ħati, bi

kliem li huwa jifhem, x'inhu l-effett tal-ordni inkluża l-kundizzjonijiet impsoti fl-

ordni taghha u li jekk il-ħati jonqos milli jikkonforma ruħu magħha jew jagħmel xi

reat ieħor, il-ħati jista'jingħata sentenza għar-reati oriġinali.

Tordna li ai termini tal-artikolu 7 (8) tal-kap 446 tal-ligijiet ta' Malta qeda tordna li

minnufih jingħataw kopji tal-ordni lill-appellant li qed jitpogga taħt Ordni ta'

Probation, u lid-Direttur li jassenja uffiċjal tal-probation biex ikun responsabbli għas-

sorveljanza ta' min ikun taħt probation u qeda tissugerixxi li kemm jista ikun l-

Ufficcjal tal Probabtion tkun Maryrose Farrugia li gja hadmet mal-appellant u jidher

li kellha impatt posittiv f'hajtu.

Qorti tal-Appell Kriminali

[Artikolu 7(1) tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta' Malta]

Seduta ta' llum, 12 ta' Novembru, 2009

Billi b'sentenza moghtija llum fil-kawza fl-ismijiet fuq premessi l-imsemmija persuna

mputata CLIVE D’ANASTASI ta' sitta u tletin sena bin Francis u Rita nee Attard Baldacchino,

imwieled Paceville, San Ġiljan nhar is-sitta ta Mejju 1983 u residenti 22, Triq il-Barrieri, Ħal Qormi,

detentur tal-karta tal-identita li ggib in-numru 003253M jigi mpoggi taht Ordni ta'

Probation ai termini tal-artikolu 7(1) tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta' Malta ghal perjodu ta'

tlett (3) snin mill-lum.

Wara li kkunsidrat li jkun xieraq li jsir dan l-Ordni ta' Probation;

Wara li fissret bi kliem car l-effetti ta' dan l-Ordni ta' probation lil persuna mputata,

inkluz l-htigijiet mizjuda skond s-sub artikolu 7(1) tal-Kap 446 w innutat li l-istess

persuna mputata wriet li trid thares l-htigijiet ta' din l-istess Ordni;

Tordna lil persuna imputata titqieghed taht ordni ta' probation ghal perjodu ta' tlett

(3) snin mill-lum taht dawn il-htigijiet:

Illi matul dan il-perjodu l-persuna mputata ghandha ggib ruhha tajjeb,

tghaddi hajja ta' bzulija u toqghod ghad-direttivi kollha tal-Probation Officer, inkluz

kull direttivi li l-Probation Officer jhoss li jkunu necessarji sabiex ma tiffrekwentax

certu postijiet u/jew certi nies;

Illi l-persuna mputata ghandha tibqa' zzomm kuntatt kontinwu mal-istess

Probation Officer skond d-direttivi li dan jaghtiha minn zmien ghal zmien u

partikolarment hija ghandha, jekk l-Probation Officer jkun irid hekk, tircievi zjarat

tieghu fid-dar taghha;

Illi l-persuna mputata ghandha minnufih tgharraf lil Probation Officer b'kull

tibdil ta' residenza u/jew xoghol taghha;

Illi l-persuna mputata ghandha tidher quddiem il-Qorti flimkien mal-istess

Probation Officer kull sitt xhur fid-data w il-hin li jigu komunikati lilha mill-istess

Probation Officer bl-iskop li l-Qorti jkollha rapport dwar l-andament u l-imgieba tal-

skond il-ligi.

Li l-persuna mputata tibda tfittex xoghol b'dan li jigi registrat mal Joblus

Li jzomm il-boghod mill-abbuz ta' sustanzi illeciti

Tordna li kopja ta' din l-Ordni tinghata lil hati u lid-Direttur inkarigat mill-Ufficju

tal-Probation Services u tal Parole Services .

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Shamala Appell numru: 32/2015 C & F Building Contractors Limited (appellanti) Vs Universita ta' Malta (appellata) u Direttur tal-Kuntratti 12 ta' Novembru, 2019.

Il-kumpannija attriċi ħarrket lill-konvenuti fi proċeduri ta' arbitraġġ għall-ħlas

dwar xogħol li għamlet f'appalt fuq inkarigu tal-Universita' ta' Malta.

Dik il-

konvenuta ikkontestat il-pretensjoni tal-attriċi billi applikat penali għad-

dewmien fl-esekuzzjoni tax-xogħolijiet.

Penali li kienet kontemplata fil-kuntratt

ta' appalt.

L-attriċi semmiet raġunijiet differenti għalfejn il-penali m'għandhiex

tapplika fil-każ in eżami.

B'deċiżjoni tat-30 ta' Settembru, 2015 it-Tribunal tal-Arbitragg iddeċieda l-

arbitraġġ (numru 3521/2013) b'dan il-mod:

"9.01 Illi fl-ewwel lok jilqa' l-eċċezzjoni preliminari tal-intimat Direttur tal-Kuntratti u għalhekk jilliberah mill-osservanza ta' dan il-ġudizzju, u kosegwentement jastjeni milli jieħu konjizzjoni tal-eċċezzjonijiet fil-meritu sollevati minn dan l-intiamt; 9.02 Illi fit-tieni lok jiddisponi mill-eċċezzjoni tal-intimata Universita ta' Malta flimkien mat-talbiet tas-soċjeta rikorrenti b'dan il-mod: a) Illi rigward l-ewwel talba tas-soċjeta rikorrenti dan it-tribunal jiddikjara li s-soċjeta rikorrenti ma lestitx l-appalt fit-terminu miftiehem bejn il-partijiet u b'hekk inkorriet f'penali favur l-intimata Universita' ta' Malta fl-ammont fuq likwidat ta' €110,700 (mija w għaxar telef u seba' mitt ewro) u konsegwentement, kif spjegat fil- paragrafu 8.04.5 supra, jilqa' din l-ewwel talba limitatament fl-ammont ta' €144,197.85 (mija w erba' w erbgħajn elf, mija u seba' u disgħajn ewro u ħamsa u tmenin ċenteżmu) li ġie fuq likwidat bħala l-bilanċ li għadu dovut lis-soċjeta rikorrenti mill-intimata Universita' ta' Malta;

b) Illi rigward it-tieni talba tas-soċjeta rikorrneti dan it-tribunal jikkundanna lill- intimata Universita' ta' Malta tħallas lis-soċjeta rikorrenti s-somma hekk likwidata fl-ammont ta' €144,197.85 (mija w erba' w erbgħajn elf, mija u seba' u disgħajn ewro u ħamsa u tmenin ċenteżmu);

c) Illi rigward it-tielet talba tas-soċjeta rikorrenti dan it-Tribunal jikkundanna lill- intimata Universita ta' Malta tħallas l-interessi bir-rata ta' 8% mid-data ta' din id- deċiżjoni fuq il-bilanċ fuq imsemmi likwidat favur is-soċjeta rikorrenti;

d) Illi rigward il-kap tal-ispejjeż, dan it-Tribunal jordna li dawn jitħallsu hekk: (i) Fil- konfront bejn is-soċjeta rikorrenti u l-intimat Direttur tal-Kuntratti, l-ispejjeż jibqgħu bla taxxa; (ii) Fil-konfront bejn is-soċjeta rikorrenti u l-intimata Universita' ta' Malta, din tal-aħħar għandha tħallas seba' u ħamsin fil-mija (57%) tar-rimanenti spejjeż, waqt li s-soċjeta rikorrenti għandha tħallas 43% tal-istess spejjeż".

L-ilment tal-attriċi dwar id-deċiżjoni tat-Tribunal hu li naqas milli japplika

klawżola 34.1 tal-General Conditions tal-kuntatt, u b'hekk ma naqqasx il-penali

kif hemm kontemplat fil-kuntratt.

Dik il-klawżola taqra:-

Fir-rikors tal-appell l-attriċi argumentat li skont dik il-klawżola:-

".… fejn ikun hemm dewmien fl-esekuzzjoni da parti tal-kuntrattur, l-Awtorita għandha d-dritt illi tinforza penali sal-massimu speċifikat fl-Ispecial Conditions.

Madankollu l- klawżola ma tieqafx hemm, f'każ illi jkun hemm aċċettazzjoni parzjali tax- xogħol a tenur tal-Artikolu 56 tal-kuntratt, id-danni kif likwidati skont l- Ispecial Conditions għandhom jiġu ridotti skont il-proporzjon tax-xogħol illi jkun ġie parzjalment aċċettat mill-klijent.

Intant il-klawżola 34.1 tal-General Conditions tipprovdi l-qafas u tirreferi għall-Ispecial Conditions għal aktar dettal".

It-Tribunal tal-Arbitraġġ irraġuna:-

"8.03.9 B'riferenza għall-paragrafi 8.03.2 sa 8.03.8 hawn fuq, l-arbitri huma tal-fehma illi kien hemm biżżejjed raġunijiet validi biex iż-żmien tal-ezekuzzjoni tal-kuntratt bejn is-soċjeta rikorrenti u l-intimata Universita' ta' Malta jiġi estiż b'total ta' 122 il-ġurnata mis-16 ta' Marzu 2012 b'dan illi x-xogħlijiet kellhom jiġu terminati fis-16 ta' Lulju 2012.

Għaldaqstant, l-arbitri jikkalkolaw li l-perjodu bejn is-17 ta' Lulju 2012 u s-6 ta' Ottubru 2012 għandu jitqies bħala l-perjodu fejn għandhom jiġu applikati l-penali u ċioe 82 (tnejn u tmenin) ġurnata bir-rata ta' €1,500 (elf u ħames mitt euro) kull ġurnata għall- totali ta' €123,000 (mija w tlieta u għoxrin elf ewro).

8.03.10 Jirriżulta mix-xhieda illi sa Marzu 2012 kien tlesta 80% tax-xogħlijiet li kelhla tagħmel is-soċjeta rikorrenti, dan il-fatt ma ġiex ikkontestat mill-intimata Universita'.

Jirriżulta wkoll illi sal-10 ta' Awissu 2012 kienu tlestew 96% tax-xogħlijiet, dan il-fatt ukoll ma ġiex kontestat.

Jirriżulta wkoll illi meta kienu jitlestew ix-xogħlijiet f'parti mill-

binja, din kienet tiġi kkonsenjata lill-intimata Universita biex ikunu jistgħu jaħdmu l- kuntratturi l-oħra.

8.03.11 In vista tas-suespost l-arbitri qegħdin iqisu dan bħala aċċettazzjoni parzjali informali min-naħa tal-intimata Universita tax-xogħlijiet magħmulin mis-soċjeta rikorrenti.

Fil-fatt tul dawn il-proċeduri ma kienx hemm xhieda jew dokumenti li indikaw li kien hemm xi ilmenti serji fuq ix-xogħlijiet jew li kien hemm xi xogħlijiet kompluti li ma ġewx aċċettati.

8.03.12 "L-arbitri kkunsidraw ukoll il-fatt li kieku din l-aċċettazzjoni parzjali ġiet formalizzata ai termini tal-Artikolu 34.1 tal-General Conditions, allura l-penali applikabbli għal dan il-każ kienet tonqos b'rata sostanzjali ħafna.

8.03.13 In vista ta' dawn il-fatturi, l-arbitri jidhrilhom li jkun ġust u xieraq li l-penali fuq imsemmij għad-dewmin da parti tas-soċjeta rikorrenti fl-esekuzzjoni tal-appalt, tkun mitigata arbitrio boni viri b'fattur ta' għaxra fil-mija (10%) tal-penali msemmija fil- paragrafu 8.03.9.

B'hekk il-penali li hi intitolata għaliha l-intimata l-Universita' ta' Malta qed tiġi finalment likwidata fl-ammont ta' €110,700 (mija w għaxar telef u seba' mitt ewro)".

Il-qorti tibda biex tosserva li 'Article 59' li jissemma f'klawżola 34.1, jitratta dwar

Hi klawżola 56 li tirreferi għall-'Partial Acceptance":

Għalhekk taqbel mal-attriċi li fl-aggravju semmiet klawżola 56.

L-attriċi tippretendi li ġialadarba t-Tribunal ikkonkluda li sa Marzu, 2012 kien

tlesta 80% tax-xogħol u sal-10 ta' Awissu, 2012 tlesta 96% tax-xogħol,

applikata klawżola 34.1 tal-General Conditions t-tnaqqis tal-penali kellha tkun

ferm iktar minn dak li ddeċieda t-Tribunal.

Il-qorti qrat in-nota ta' sottomissjonijiet li l-attriċi ppreżentat quddiem it-

Tribunal tal-Arbitraġġ fil-21 ta' April, 2014, u fl-ebda parti minnha m'għamlet l-

argument li hu l-aggravju tal-appell tagħha.

Madankollu dak li qiegħda tilmenta dwaru llum l-attriċi xorta kien indirizzat mit-

Tribunal tal-Arbitraġġ f'paragrafu 8.03.12 tad-deċiżjoni:

"L-arbitri kkunsidraw ukoll il-fatt li kieku din l-aċċettazzjoni parzjali ġiet formalizzata ai termini tal-Artikolu 34.1 tal-General Conditions, allura l-penali applikabbli għal dan il-każ kienet tonqos b'rata sostanzjali ħafna".

F'paragrafu 8.03.11 it-Tribunal għamilha ċara li dak li seħħ dwar aċċettazzjoni

ta' xogħol mill-Universita, kien "aċċettazzjoni parzjali informali min-naħa tal-

intimata Universita' tax-xogħlijiet magħmulin mis-soċjeta rikorrenti".

Għalhekk it-Tribunal ħa wkoll in konsiderazzjoni dak li tipprovdi klawżola 34.1

Hu evidenti li b'dawk l-osservazzjonijiet t-Tribunal

ikkonkluda li ma saritx il-prova tal-partial acceptance tax-xogħol skont il-

proċedura li hemm fil-klawżola rilevanti dwar partial acceptance, u għalhekk il-

penali ma setgħetx tonqos bil-mod kontemplat fi klawżola 34.1.

It-Tribunal tal-

Arbitraġġ applika to the letter dak li jipprovdi l-kuntratt ta' appalt.

Għaldaqstant

m'hemmx dubju li ġie applikat il-prinċipju li, ".… fejn il-kliem tal-kuntratt huwa

ċar, ma hemm l-ebda lok għall-interpretazzjoni".

Dak hu kliem l-attriċi (ara

Proċedura li hi ċara u ma teħtieġ ebda interpretazzjoni, li jidher li sfuġġiet lill-

attriċi għaliex ma kkummentat xejn dwarha.

Mhux biżżejjed li l-Universita tieħu

fiżikament il-pussess ta' partijiet mis-sit fejn ikun tlesta xogħol.

Ġialadarba t-

Tribunal tal-Arbitraġġ ikkonkluda li ma rriżultax li l-partial acceptance saret bil-

mod stipulat fi klawżola 56, allura hu ovvju li l-attriċi ma tistax tieħu l-benefiċċju

Dik il-klawżola tagħmilha ċara li dak

accordance with Article 59", li kif rajna hi riferenza għall-klawżola 56 peress

li dik hi l-klawżola tikkonċerna partial acceptance.

Billi m'hemmx appell minn punti ta' fatt, m'huwiex il-kompitu ta' din il-qorti li

tistħarreġ jekk it-Tribunal tal-Arbitraġġ kienx korrett meta kkonkluda li l-

aċċettazzjoni parzjali saret biss b'mod informali.

It-Tribunal tal-Arbitraġġ hu l-

fact finder u l-qorti trid tiddeċiedi a bażi tal-konklużjonijiet li jkun għamel it-

Tribunal dwar il-fatti.

Fiċ-ċirkostanzi peress li t-Tribunal ikkonkluda li kien hemm

biss 'aċċettazzjoni parzjali informali', l-attriċi m'għandha l-ebda jedd li tieħu l-

benefiċċju li jissemma f'klawżola 34.1.

Għaldaqstant, l-aggravju tal-appellant

hu mingħajr bażi.

Bħala punt ta' interess biss il-qorti ma taqbilx mal-konvenuta li l-attriċi ma

eżawritx il-proċedura kontemplata fl-artikolu 48 tal-Kap.

387, qabel ippreżentat

L-aggravju tal-attriċi ma jirrelatax għal "… xi żbalji ta' komputazzjoni,

żbalji klerikali jew tipografiċi, jew żbalji oħra ta' dik l-għamla".

L-ilment tal-

attriċi hu li t-Tribunal tal-Arbitraġġ naqas milli japplika dak li tipprovdi klawżola

34.1 tal-kuntratt ta' appalt.

Madankollu din l-eċċezzjoni hi llum eżawrita in vista

li l-attriċi ma ngħatatx raġun fl-aggravju li jitratta l-ilment mid-deċiżjoni tat-

Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell bl-ispejjeż kollha kontra l-appellanti.


Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Drake Appell numru: 41/2018 Ian Aquilina Ruggier (appellant) Vs Awtorita għat-Trasport f'Malta (appellata) 12 ta' Novembru, 2019.

B'deċiżjoni tat-12 ta' April, 2018 it-Tribunal Industrijali ċaħad it-talba tar- rikorrent sabiex jiddikjara li kien tkeċċa inġustament mill-impieg li kellu mal- intimata ta' Direttur Ġenerali – Avjazzjoni Ċivili.

It-Tribunal irraġuna u ddeċieda hekk

"Il-kunsiderazzjonijiet prinċipali li dan it-Tribunal studja bir-reqqa kien kif ġej.

L-allegazzjonijiet ħarġu meta l-IAID għamlet investigazzjonijiet fil-MATS fl-2011.

Ir- rikorrent kien diġa' telaq mill-MATS meta bdew l-investigazzjonijiet għax kien diġa' ġie magħżul bħala Director General Civil Aviation fi ħdan l-Awtorita' għat-Trasport.

It- Tribunal innota li fuq dawn l-allegazzjonijiet, ir-rikorrent qiegħed jaffaċċja kawża kriminali wara dak li rriżulta mir-rapporti tal-IAID.

Żvilupp interessanti li ħareġ fl-aħħar tal-każ kien l-irtirar mill-kawża kriminali mill-MATS wara 'settlement' mar-rikorrent.

Dawn kienu 'parte civile' u għaldaqstant ma baqgħux.

Ir-rikorrent beda jaħdem mal-Awtorita' għat-Trasport fl-1 ta' Frar 2011.

Dan kien iż- żmien, bejn wieħed u ieħor, li l-IAID kienet qiegħda tinvestiga l-allegazzjonijiet fil- konfront tar-rikorrent li ġraw fil-MATS.

Il-kuntratt tar-rikorrent mal-Awtorita' għat- Trasport ġie mġedded għal tliet snin fis-6 ta' Novembru, 2012.

Kien fil-laqgħa li saret fl-14 ta' Novembru 2013, mis-soċjeta' intimata fejn ir-rikorrent ta x'jifhem li kien jaf bl-investigazzjonijiet kriminali bid-dettall referut aktar 'il fuq fid- dikjarazzjoni tal-każ tas-soċjeta' intimata.

Fl-20 ta' Jannar 2014, ir-rikorrent ġie nnotifikat b'taħrika ta' kawża mill-Pulizija fejn ir- rikorrent dakinhar informa lis-soċjeta' intimata.

Fl-20 ta' Jannar 2014, ukoll, ic-CEO tas- soċjeta' intimata kitbet lir-rikorrent biex joħroġ fuq forced leave, li qed jiġi assolt mid- dmirijiet u li qed jiġi appuntat xi ħadd ieħor fl-interim, li jħalli kull propjeta' tal- kumpanija fl-uffiċju u li ma jżurx l-uffiċini sa struzzjonijiet oħra.

Dan sar għax skont is- soċjeta' intimata l-każ kien ta' riskju ta' reputazzjoni lejn is-soċjeta' intimata u li l-irwol tar- rikorrent kien jirrikjedi fiduċja assoluta.

Ir-rikorrent obda l-istruzzjonijiet u fil-21 ta' Jannar 2014 irrisponda lic-CEO tas-soċjeta' intimata fejn ikkontesta li ntbagħat id-dar fuq forced leave u mhux ġie sospiż b'azzjoni dixxiplinarja.

Fil-21 ta' Jannar 2014 ġie appuntat Direttur Ġenerali tal-Avjazzjoni ieħor u fl-24 ta' Marzu, b'ittra, is-soċjeta' tterminat l-impjieg tar-rikorrent.

Fit-trattazzjonijiet finali s-soċjeta' intimata fakkret li, r-rikorrent ma qal xejn fuq kwistjonijiet li kellu mal-MATS meta ppreżenta ruħu biex imexxi d-direttorat mis- soċjeta' .

Illi r-rikorrent kien impjegat skond il-kuntratt b'tali mod li jkun igawdi 'special trust', fiduċja u integrita' assoluta.

Is-soċjeta' semmiet diversi stanzi ta' użu ta' credit card tal- MATS.

Illi s-settlement li sar kien stampa ċara li xi ħaġa ħażina kien hemm u li s-soċjeta' intimata ma kinitx taf b'dan meta mpjegat ir-rikorrent.

Illi r-rikorrent kellu obbligu jinforma s-soċjeta' intimata b'kollox u li dan m'għamlux.

Dan ġie kkonfermat b'xhieda speċifika mic-Chairman tal-MATS.

Illi r-ritorn tat-televisions u s-settlement mal-MATS jippruvaw il-ħtija tar-rikorrent u li ma jistħoqqlux li jibqa' fl-impjieg.

Illi l-fatt seħħ qabel u waqt l-impjieg mas-soċjeta' intimata.

U li seħħ wara hija konsegwenza separata li l-istat Malti, ladarba ġabu l-provi, għażel li jmexxi proċeduri kriminali li huma distinti pero' kien ir-rikorrent li jmur għand it-Tribunal Industrijali.

Illi l-employer m'għandux għalfejn jistenna tmiem tal-proċeduri kriminali biex jaġixxi.

Illi mhux vera li r-rikorrent ma jafx għax tkeċċa.

Fl-ittra li ngħata mic-Chairman tas- soċjeta' intimata r-rikorrent ingħata l-opportunita' li jispjega ruħu iżda r-risposta li daħlet mill-avukati tiegħu ma ndirizzatx il-fatti fejn qalu li jrid jibqa' fil-pożizzjoni.

Għaldaqstant ir-rikorrent ma kienx ħaqqu aktar il-fiduċja tas-soċjeta' intimata meta hu lanqas biss ipprova jirrispondi għall-allegazzjonijiet.

Min-naħa tar-rikorrent intqal li s-soċjeta' żvijat il-każ għax dan każ quddiem Tribunal Industrijali u mhux Qorti Kriminali.

Illi r-rikorrent fl-interview mas-soċjeta' intimata ma kellux ħjiel ta' x'qiegħed jiġri fil- MATS u sar jaf fil-laqgħa tal-14 ta' Novembru 2013 meta għarfuh li r-rapport tal-IAID kien serjissimu u stennew lir-rikorrent jirreżenja.

Illi r-rikorrent ma ngħatax kopja tar-rapport avolja stennew li jkun jaf x'fih.

U allura r- rikorrent kien akkużat fuq rapport.

Illi f'Ottubru 2013 kien hemm laqgħa tal-Bord tas-soċjeta' intimata.

Fiha ħareġ ċar li l- pożizzjoni tar-rikorrent ma kinitx aktar tenibbli minħabba responsabbiltajiet statutorji li joħorġu mill-Aviation Act.

Illi jidher li s-soċjeta' ma xtaqitx tkeċċi r-rikorrent fuq kawża ġusta iżda li r-rikorrent jitlaq.

Kien iż-żmien li l-każ ħareġ fil-midja.

Illi s-soċjeta' allura kienet diġa' ħadet deċiżjoni u fl-ebda ħin tal-każ ir-rikorrent ma ingħata ċans jiddefendi ruħu.

Illi qatt ma nħareġ charge biex ikun hemm xi forma ta' proċess dixxiplinarju.

Illi s- soċjeta' intimata ma setgħetx tkeċċi fuq nuqqas ta' fiduċja.

Illi ried ikun hemm bażi imma s-soċjeta' dan ma ġabitux.

Illi wkoll is-soċjeta' intimata qatt ma setgħet tkeċċi lir-rikorrent fuq charge kriminali.

Illi allura s-soċjeta', u wkoll bħala Gvern, imissha ħallewh sospiż.

Deċiżjoni

It-Tribunal analizza u wiżen il-fatti, il-provi, ix-xhieda u d-dokumenti ppreżentati bl- akbar reqqa.

Il-post okkupat mir-rikorrent kien wieħed ta' importanza kbira, ta' importanza strateġika għal pajjiż.

It-Tribunal għaraf il-ħtieġa ta' fiduċja assoluta u l-integrita' tal-pożizzjoni u li fil-kuntratt tax-xogħol tar-rikorrent dan id-dritt huwa wkoll referut fil-klawsola 9 bħala 'Special Trust'.

Huwa minnu wkoll li r-rikorrent ma sarlux proċess dixxiplinarju formali.

Biex wasal għal deċiżjoni t-Tribunal kkunsidra żewġ elementi kruċjali li huma l-loġika u l-liġi.

Għaldaqstant it-Tribunal ikkonkluda li l-allegazzjonijiet fil-konfront tar- rikorrent, ir-rapport tal-IAID, ir-ritorn ta' oġġetti li nxtraw bil-credit card tal-MATS u s-'settlement' li ntlaħaq mal-MATS huma kawża ġusta biex employer jittermina mpjieg daqstant importanti f'pożizzjoni daqstant ta' fiduċja u integrita' fil-pajjiż.

Ir-rikorrent kellu l-kwistjonijiet mal-MATS u mhux mal-Awtorita' għat-Trasport imma dawn it-tnejn jaqgħu taħt shareholder wieħed li huwa l-gvern u allura, meħuda ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, dan it-Tribunal qed jiddeċiedi li s-soċjeta' intimata kienet ġusta li l- pożizzjoni tar-rikorrent ma kinitx aktar tenibbli u waslet biex tittermina l- impjieg.

Għal finijiet tal-kapitlu 452 tal-liġijiet ta' Malta rigwardanti drittijiet tad-difensuri tal- partijiet dawn qed jiġu ffissati fl-ammont ta' €93.17.

B'hekk tintemm din il-kwistjoni tax-xogħol.

B'rikors preżentat fl-24 ta' April, 2018 ir-rikorrent appella mid-deċiżjoni tat-

Fil-qosor l-aggravji huma:

It-Tribunal wasal għall-konklużjonijiet żbaljati meta għaraf il-ħtieġa li

prinċipal ikollu fiduċja assoluta fl-impjegat.

Skont artikolu 34(14)(b) tal-

Kap. 452, prinċipal ma jistax ikeċċi impjegat għaliex "ma jgawdix iżjed

il-fiduċja tal-prinċipal".

Mill-ittra ta' tkeċċija ħareġ ċar li r-rikorrent tkeċċa

mill-impieg għaliex il-prinċipal kien tilef il-fiduċja fih.

Għalkemm fil-

kuntratt ta' impieg hemm dikjarat li r-rikorrent kienet persuna ta' 'special

trust', l-impieg xorta ma setax jiġi tterminat b'mod li jmur kontra d-

disposizzjonijiet espressi tal-liġi (artikolu 42 tal-istess liġi).

It-Tribunal semma li ż-żewġ entitajiet kienu tal-Gvern.

li t-Tribunal żbalja għaliex ma qiesx il-kunċett ta' personalita separata

tal-kumpanniji privati u parastatali, u m'għamilx distinzzjoni bejn

azzjonisti u kumpanniji.

Ir-riferenza għal settlement agreement kienet barra minn lokha.

li r-rikorrent iffirma mal-Malta Air Traffic Services Limited mingħajr ebda

ammissjoni.

Dik il-prova ma kinitx tali li kellha qatt twassal lit-Tribunal

biex jikkonkludi li t-tkeċċija kienet għal raġuni tajba u suffiċjenti, għaliex

fil-fehma tiegħu kien prova li r-rikorrent għamel xi ħaġa ħażina.

M'għandux ikun li prinċipal jagħmel użu ta' tagħrif li jasal għandu wara

li jkun keċċa l-impjegat.

It-tkeċċija saret mingħajr proċess ta' dixxiplina.

jingħata l-opportunita' biex jagħti verżjoni tal-fatti, qabel ma tittieħed d-

deċiżjoni finali tat-tkeċċija u dan bil-għan li l-impjegat jista' jiskolpa ruħu

jew jagħti ħjiel dwar dak li ġara.

Ir-rikorrent talab lil din il-qorti sabiex:

"..… tħassar u tirrevoka d-deċiżjoni appellata numru 2524 mogħtija mit-Tribunal Industrijali fit-12 ta' April, 2018 u konsegwentement jew (a) tiddikjara li t-terminazzjoni tal-impieg tal-appellant ma saritx għal raġuni tajba u suffiċjenti skont l-liġi u għalhekk tordna l-Awtorita appellata tħallas l-ammont ta' €187,000 skont il-kuntratt tax-xogħol tal-appellant u skont il-liġi jew (b) tagħti dawk il-provvedimenti li jidhrilha xierqa fiċ- ċirkostanzi".

Permezz ta' risposta li ppreżentat fis-7 ta' Mejju, 2018 l-intimata tat ir-raġunijiet

għalfejn din il-qorti għandha tiċħad l-appell tar-rikorrent.

Il-qorti bilfors trid issemmi ċertu fatti sabiex tikkunsidra l-aggravji tar-rikorrent.

Prinċipalment dawn huma li:-

Fit-30 ta' Novembru, 2010 ir-rikorrent kien sar impjegat tal-intimata fil-

kariga ta' Direttur Ġenerali – Avjazzjoni Ċivili.

L-impieg kien għall-

perjodu ta' tlett snin b'seħħ mill-1 ta' Frar, 2011.

F'dik il-kariga r-rikorrent

kien il-persuna responsabbli għall-Avjazzjoni Ċivili f'Malta.

Fis-6 ta' Novembru, 2012 il-kuntratt kien imġedded għal tliet snin oħra.

Department (IAID) dwar użu ta' credit cards mir-rikorrent fiż-żmien meta

kien jokkupa l-kariga ta' Chief Financial Officer ma' Malta Air Traffic

Services Limited, u Lawrence Tonwuru li kien kap eżekuttiv.

Wara dak ir-rapport kienu ttieħdu proċeduri kriminali kontra r-rikorrent

u persuna oħra, għall-misapproprijazzjoni ta' flus tal-Malta Air Traffic

Dan wara li l-IAID ikkonkludiet li l-kap eżekuttiv u r-

rikorrent kienu qegħdin jużaw flus il-kumpannija sabiex iħallsu spejjeż

personali tagħhom.

Fl-20 ta' Jannar, 2014 ir-rikorrent kien notifikat bit-taħrika tal-akkużi li

Dakinhar stess ir-rikorrent għarraf lil Jeanette Hansford, Head

of Human Resources, li kien ġie notifikat bit-taħrika tal-pulizija.

Il-każ ingħata pubbliċita fil-media.

B'ittra tal-20 ta' Jannar, 2014 il-kap eżekuttiv tal-intimata għarraf lir-

rikorrent li wara l-konklużjonijiet tal-IAID, l-Awtorita kienet qegħda tieħu

dawn id-deċiżjonijiet fil-konfront tiegħu:

Fil-21 ta' Jannar, 2014 kien nominat ħaddieħor bħala Direttur Ġenerali –

Avjazzjoni Ċivili.

Permezz ta' ittra legali datata 21 ta' Jannar, 2014 ir-rikorrent ikkontesta

d-deċiżjoni tal-intimata.

L-argument tiegħu kienu jinkludu li l-ebda ħsara

lir-reputazzjoni tal-intimata ma setgħet issir meta tqies li l-akkużi kienu

kontrieh u kienu jirrigwarda perjodu meta kien impjegat ma' terzi u mhux

Permezz ta' email datata 17 ta' Novembru, 2013 ir-rikorrent għarraf lil

żewġ uffiċjali tal-Awtorita li kien dispost li jitlaq mill-impieg bil-patt u

kundizzjoni li jitħallas nofs il-paga li kien jaqla' li kieku jibqa' fl-impieg

sal-aħħar tat-tliet snin.

Fl-24 ta' Marzu, 2014 l-impieg tal-konvenuta kien terminat.

L-attur

ingħata ittra b'dik id-data fejn jingħad, "As discussed during that

Skont il-kuntratt ta' impieg (klawżola 10.1) jekk l-impieg tar-rikorrent

ikun terminat 'without good and sufficient cause', kellu jedd għall-ħlas

Fit-13 ta' Mejju, 2014 ir-rikorrenti ippreżenta proċeduri quddiem it-

Tribunal Industrijali fejn allega li t-tkeċċija ma kinitx għal raġuni tajba u

suffiċjenti skont il-liġi.

Ir-rikorrent jippretendi ħlas ta' €187,000 jew

somma oħra li jillikwida t-Tribunal.

Konsiderazzjoni.

Fl-ewwel lok il-qorti ma taqbilx mal-intimata li fl-aggravji m'hemmx punti ta'

liġi.

L-argumenti li saru fir-rikors tal-appell mhumiex punti ta' fatt. Ir-rikorrent

m'huwiex jistieden lil din il-qorti biex tagħmel apprezzament mill-ġdid tal-provi.

L-ilmenti tar-rikorrent huma dwar żbalji ta' liġi jew nuqqas ta' applikazzjoni ta'

liġi min-naħa tat-Tribunal.

Il-qorti tibda biex tagħmilha ċara li ma taqbilx mal-konsiderazzjonijiet kollha li

semma t-Tribunal fid-deċiżjoni.

Hekk per eżempju l-osservazzjoni li l-fatt li r-

rikorrent kien irritorna oġġetti li nxtraw bil-credit card u l-ftehim li kkonkluda

mal-MATS, huma prova tal-ħtija tiegħu.

Fir-rigward tal-ewwel ma rriżultax li

dak il-fatt kien jeżisti fi żmien tat-terminazzjoni tal-impieg.

Fir-rigward tal-

ftehim, ma jirriżultax li waqt il-ġbir tal-provi kien ġie eżebit kopja tal-kuntratt.

Għalhekk m'huwiex magħruf x'kien il-ftehim u l-kundizzjonijiet.

Fatti li ma kinux

jeżistu fiż-żmien it-tkeċċija.

It-Tribunal Industrijali kellu jiddeċiedi jekk kienx

hemm raġuni tajba għat-tkeċċija, fuq il-fatti li kien jaf bihom il-prinċipal u li

fuqhom ikun ħa d-deċiżjoni li jkeċċi lill-impjegat.

Għaldaqstant, il-fatti rilevanti

huma dawk li kienu jeżistu fiż-żmien tat-tkeċċija u mhux fatti li ġraw żmien

wara li jkun tkeċċa l-impjegat.

Hekk ukoll il-fatt li l-intimata u l-Malta Air Traffic Services Limited huma t-tnejn

tal-Gvern hu fatt sekondarju.

Mill-ittra li biha l-intimata infurmat lir-rikorrent li

qegħda tkeċċieh mill-impieg, hu evidenti li dak il-fatt ma ngħata l-ebda

konsiderazzjoni mill-prinċipal meta ħa d-deċiżjoni li jkeċċi lir-rikorrent mill-

Fl-ittra tal-24 ta' Marzu, 2014 il-prinċipal ta r-raġunijiet għat-tkeċċija.

Huma dawk ir-raġunijiet li t-Tribunal kellu jistħarreġ u jiddeċiedi dwarhom.

Skont l-artikolu 36(14)(b) prinċipal ma jistax iġib bħala raġuni tajba għat- tkeċċija li, "ma jgawdix iktar il-fiduċja tal-prinċipal".

Ir-rikorrent irrefera għal dik id-disposizzjoni fl-ewwel aggravju.

Dwar dan din il-qorti fis- sentenza Godwin Scuereb vs Vittoriosa Gaming Limited tat-28 ta' Marzu, 2008 osservat:-

"Jibda biex jigi rilevat illi hi norma espressa tal-ligi, ex- Artikolu 36 (14) ta' l-Att dwar l- Impjiegi u Relazzjonijiet Industrijali (Kapitolu 452) illi, hlief fil-kaz ta' impjegat domestiku privat, li ma huwiex il-kaz hawnhekk, principal ma jistax jadduci bhala "raguni tajba u sufficjenti" illi "l-impjegat ma jgawdix izjed il-fiducja tal-principal".

Dan ipprecizat, minn naha l-ohra wiehed lanqas ma jista' jiddiskonoxxi illi jezistu certi rapporti tax-xoghol fejn l-element fiducjarju jassumi l-massimu riljev u, allura, tali jrid jigi konsiderat b'rigur partikulari fil-konfront ta' min, impjegat, jirrivesti mansjonijiet ta' certa responsabilita` ko-involgenti tisrif jew loghob ta' flus.

Tali, ad ezempju, hu l-kaz ta' impjegati bankarji jew, bhal f' dan il-kaz, ta' impjegati ta' Casinos; Affermat dan, ragonevolment il-valutazzjoni ta' assenza ta' fiducja ma tistax issir b' riferiment ghall-fatt jew fatti astratti izda ghall-incident konkret u gravi".

F'dan il-każ altru milli kien jeżisti l-element fiduċjarju fil-kariga li r-rikorrent kien

jokkupa ta' Direttur Ġenerali – Avjazzjoni Ċivili.

Fatt dikjarat fil-kuntratt stess

tal-impieg (ara klawżola 9 tal-kuntratt).

Il-qorti tifhem li l-imsemmija disposizzjoni għandha tiġi applikata fis-sens li

m'huwiex biżżejjed għall-prinċipal li jiddikjara li l-impjegat m'għadux igawdi

mill-fiduċja tiegħu, iżda trid issir prova li hemm raġuni sostanzjali wara dak it-

telf ta' fiduċja.

Hekk per eżempju, fejn impjegat jinqabad ripetutament jisraq

mill-post tax-xogħol, wieħed għandu jifhem li l-prinċipal mhux ser jibqa' jafda

F'kull każ ir-rikorrent ma semmiex li fl-ittra inkiteb ukoll li l-akkużi serji li

nġiebu kontrih, kienu ta' riskju għall-kredibilta u reputazzjoni tal-

Dik ukoll kienet raġuni li ta l-prinċipal għalfejn ittermina l-impieg tar-

Ir-rikorrent ilmenta wkoll li ma sarux proċeduri ta' dixxiplina.

tifhimx xi proċeduri kellhom isiru.

F'dan il-każ ma rriżultax li r-rikorrent kien ħati

lill-impjegat.

ta' att jew ommissjoni waqt l-impieg tiegħu mal-Awtorita'.

Il-problema kienet li

kien hemm proċeduri kriminali li fihom ir-rikorrent ġie akkużat li ikkommetta r-

reati ta' frodi u misapproprijazzjoni ta' fondi pubbliċi fiż-żmien li kien jokkupa l-

Akkuża serja

iktar u iktar meta tikkunsidra li r-reat allegatament twettaq fil-kors tal-qadi ta'

dmirijietu ma' dik il-kumpannija.

Impjieg li kellu eżatt qabel beda jaħdem mal-

Taħt dawn iċ-ċirkostanzi x'kellu jagħmel il-prinċipal, iħalli lill-impjegat ikompli

jaqdi dmirijietu ta' Direttur Ġenerali għaliex hemm il-presunzjoni tal-innoċenza

favur akkużat ? temporanjament jissospendi lir-rikorrent u jkompli jħallsu s-

salarju sakemm tinqata' l-kawża kriminali ? jagħtih xogħol alternattiv fl-

Avjazzjoni Ċivili ?

Bħala prinċipju ġenerali l-prinċipal m'għandux jedd li minnufih ikeċċi impjegat

minħabba li jkun akkużat f'proċeduri kriminali.

Kollox jiddependi skond iċ-

ċirkostanzi tal-każ.

Il-prinċipal qabel jieħu d-deċiżjoni għandu jiddeċiedi jekk l-

akkużi jippermettux li l-impjegat jibqa' jagħmel xogħolu, ir-relazzjoni tiegħu

mal-prinċipal, kollegi fuq il-post tax-xogħol u klijenti.

Ċirkostanzi li jkunu

rilevanti huma per eżempju l-kariga, in-natura tax-xogħol li jkun qiegħed

jagħmel l-impjegat, u kemm għandu kuntatt ma' impjegati oħra u l-pubbliku.

Fiż-żmien li r-rikorrent kien jaħdem mal-intimata, kien jokkupa l-kariga ta'

Direttur Ġenerali – Avjazzjoni Ċivili.

Il-persuna li skont il-liġi hu responsabbli

sabiex, "..… jimplimenta l-istrateġiji u l-objettivi tal-Awtorita u għandu jaġixxi

skont il-linji ta' politika strateġiji u direttivi tal-Awtorita" (artikolu 3(2) tal-Att

dwar l-Avjazzjoni Ċivili, Kap. 232).

Għalhekk hu evidenti li r-rikorrent kien

jokkupa waħda mill-ogħla karigi mal-intimata.

Il-paga u benefiċċji li kellu r-

huma fihom infushom prova oħra tar-responsabbiltajiet kbar li ġġorr magħha l-

kariga ta' Direttur Ġenerali – Avjazzjoni Ċivili.

Jirriżulta li l-każ kien ingħata pubbliċita' fil-media, u wieħed jifhem

għalfejn meta tqies il-kariga għolja li kien jokkupa r-rikorrent u l-akkużi

serji li saru fil-konfront tiegħu dwar reati li allegatament wettaq waqt il-

qadi ta' dmirijietu.

Għaldaqstant, it-tagħrif kien fid-dominju pubbliku.

Ir-rapport tal-Internal Audit & Investigating Department tad-9 ta'

persuna oħra li kienet il-kap eżekuttiv tal-MATS u kien jinvolvi ammonti

konsiderevoli ta' fondi pubbliċi.

L-intimata ma kellha l-ebda obbligu li

tagħmel xi eżerċizzju ta' fact finding sabiex tiddetermina jekk dak li

jingħad fir-rapport huwiex veru.

Il-fatt jibqa' li l-prinċipal kellu rapport

minn Dipartiment li twaqqaf u regolat bil-liġi (l-Att dwar Awditur Intern

u Investigazzjonijiet Finanzjarji, Kap. 461).

Liġi li saret, "Biex jipprovdi

dwar ir-regolament tal-funzjoni ta' awditjar intern u tal-funzjoni ta'

investigazzjoni finanzjarja, inkluża s-setgħa li jsir awditjar intern u

investigazzjonijiet finanzjarji indipendenti u effettivi, biex jipprovdi

dwar is-salvagwardji meħtieġa sabiex jiġi żgurat il-ħarsien tal-interessi

finanzjarji tal-Gvern inklużi l-fondi li jista' jirċievi jew ikun meħtieġ

li jamministra taħt l-obbligi internazzjonali ta' Malta".

Dan apparti li

lanqas ma jirriżulta li r-rikorrent ta xi spjegazzjoni lill-prinċipal għalkemm

kieku ried kellu opportunita' peress li ma tkeċċix mill-ewwel.

Il-prinċipal

kellu kull jedd li jiddeċiedi dwar x'ser jagħmel bir-rikorrent, wara li qies

ir-rapport u l-fatti li l-pulizija kienet akkużat lir-rikorrent fil-qorti.

żżid anzi li l-prinċipal kellu d-dmir li jagħmel dak l-eżerċizzju meta tqies

il-kariga pubblika li kellu r-rikorrent.

Ovvjament il-prinċipal ma kellux ħjiel kemm ser idumu l-proċeduri

Fil-fatt għadhom pendenti.

Il-kariga ta' Direttur Ġenerali – Avjazzjoni Ċivili hi importanti ħafna fil-

qasam tal-avjazzjoni ċivili.

Ir-rikorrent kien is-superjur tal-impjegati li

jaħdmu f'dik it-taqsima u żgur li kellu kuntatt mal-pubbliku.

Hu ovvju li

l-Avjazzjoni Ċivili ma setatx topera mingħajr Direttur Ġenerali u li hu

kardinali li jkollha reputazzjoni tajba ħafna meta tqies ukoll kemm hi

kompetittiva dik l-industrija.

Dan apparti li l-prinċipal għandu interess li

jkollu serħan ta' moħħ li l-impjegat, li jokkupa kariga importanti bħal dik,

jista' jwettaq id-dmirijiet ferm onerużi tiegħu bl-aħjar mod.

L-intimata għandha kull jedd li tissalvagwardja l-interessi tagħha fil-

qasam tal-avjazzjoni ċivili u ma tipermettix li tiġi mċappsa r-reputazzjoni

tagħha jew xi taqsima li taqa' taħt ir-responsabbilta' tagħha.

Meta tqies dawn iċ-ċirkostanzi il-qorti m'għandha l-ebda dubju li l-prinċipal kien

ġustifikat li jittermina l-impieg tar-rikorrent.

Għall-qorti hu ovvju li l-interessi

tal-intimata u t-taqsima tal-avjazzjoni ċivili kienu jeħtieġu deċiżjoni bħal dik.

reputazzjoni tal-intimata u wkoll tas-settur tal-avjazzjoni ċivili f'Malta, kien ser

ikollu impatt negattiv jekk baqa' jitmexxa minn persuna li kontriha hemm akkużi

ta' reati daqstant serji.

F'għajnejn il-pubbliku l-kunfidenza fit-taqsima tal-

avjazzjoni ċivili ma tistax tkun waħda pożittiva meta tikkunsidra li d-Direttur

Ġenerali kien akkużat b'reati ta' frodi u misapproprijazzjoni.

F'dan il-kuntest il-

presunzjoni tal-innoċenza mhijiex rilevanti.

L-intimat kellu l-ogħla kariga fit-

taqsima tal-Avvjazzjoni Ċivili, u kien ġie akkużat fil-qorti li kkommetta frodi u

misaproprijazzjoni ta' fondi pubbliċi waqt li kien jokkupa kariga ta' Chief

Financial Officer ma' kumpannija tal-Gvern.

Kariga oħra li ġġorr ħafna

responsabbilta' u li hi wkoll ta' natura fiduċjarja.

L-avjazzjoni ċivili hi taqsima

kruċjali għall-pajjiż fis-settur tat-trasport.

Dan hu ċar ukoll mill-artikolu 9 tal-Att

dwar l-Awtorita' għat-Trasport f'Malta.

L-Awtorita' ma tistax tippermetti li

jkollha sitwazzjoni fejn id-Direttur Ġenerali - Avjazzjoni Ċivili qiegħed imexxi t-

taqsima tal-avjazzjoni ċivili tal-pajjiż, li jkun akkużat fil-qorti b'reati tant serji.

Id-dubju stess li dawk il-proċeduri kriminali jnisslu dwar l-integrita' u l-onesta

tar-rikorrent waqt il-qadi ta' dmirijietu f'kariga daqstant importanti, ma kienx

tali li jippermetti lill-intimata li tkompli fir-relazzjoni mar-rikorrent.

irrispettivament mill-fatt li l-akkużi kienu jirrelataw għaż-żmien meta kien

impjegat ma' terzi.

Għalhekk il-prinċipal kellu kull dritt li jissalvagwardja l-

interessi tiegħu.

Wieħed irid jiftakar ukoll li Direttur Ġenerali ma jaħdimx f'xi uffiċċju waħdu fejn

m'għandux bżonn jieħu deċiżjonijiet importanti u bil-kemm għandu kuntatt ma'

Ir-rikorrent kien il-kaptan bit-tmun f'idejh u lilu kienu jirrispondu l-

impjegati tat-taqsima tal-avjazzjoni ċivili, u kien inkarigat biex jimplimenta l-

istrateġija u l-objettivi tal-Awtorita u direttivi tagħha.

Ma ntqal xejn fil-kors tal-

proċeduri li jippermetti lil din il-qorti sabiex tikkonvinċi ruħha li f'dawk iċ-

ċirkostanzi r-rikorrent kellu jinżamm fl-impieg.

Mid-deċiżjoni jirriżulta wkoll li fid-deċiżjoni li ħa t-Tribunal ikkunsidra l-kariga

importanti li kien jokkupa r-rikorrenti u li ddeskriviha bħala "ta importanza

strageġika għall-pajjiż".

Hu għalhekk evidenti li t-Tribunal ikkunsidra wkoll l-

interessi tal-intimata.

Wieħed jista' jargumenta li l-intimata setgħet tissospendi temporanjament lir-

rikorrent bħala miżura ta' prekawzjoni sakemm jispiċċaw il-proċeduri kriminali.

Fil-kuntratt ta' impieg tar-rikorrent mhemm xejn li jipprovdi għal dik il-

F'kull każ il-proċeduri kriminali li ttieħdu kontra r-rikorrent ma kinux

jaqgħu fil-kontroll tal-intimata u sal-lum għadhom pendenti minkejja li t-

terminu tal-impieg ilu ftit li skada.

Ir-rikorrent m'ammettiex l-akkużi u

saħansitra fl-ittra tal-21 ta' Jannar, 2012 għarraf lill-intimata li kien beħsiebu

jikkontestaw il-kawża kriminali bil-mezzi kollha li tagħtih il-liġi.

In-natura stess

tal-akkużi kienu wkoll jagħtu wieħed x'jifhem li dan ma kienx każ li ser jinqata'

mil-lum għall-għada.

Ovvjament il-konvenuta kellha minnufih tinkariga persuna

oħra bħala Direttur Ġenerali – Avjazzjoni Ċivili.

Inoltre', meta tqies il-kariga

involuta wieħed lanqas ma jista' jippretendi lill-prinċipal li kellu jħalli l-affarijiet

on hold sakemm tinqata' l-kawża kriminali.

Għalhekk il-qorti hi tal-fehma li f'kull

każ l-intimata ma kellhiex obbligazzjoni li minflok tkeċċi tissospendi lir-rikorrent

mingħajr paga.

Il-qorti żżid li peress li r-rikorrent kien impjegat sabiex jokkupa l-kariga ta'

Direttur Ġenerali – Avjazzjoni Ċivili, ma kienx hemm xogħol ieħor x'jista'

jingħata sakemm jibqgħu pendenti l-proċeduri kriminali.

Dan ma kienx każ ta'

impjegat li minn taqsima seta' faċilment jintbagħat f'taqsima oħra fejn ma ssirx

ħsara lill-interess tal-prinċipal u jagħmel xogħol ieħor.

Ir-rikorrent kien impjegat

speċifikatament sabiex jokkupa l-kariga ta' Direttur Ġenerali – Avjazzjoni u xejn

Għaldaqstant, għalkemm ma taqbilx mar-raġunament kollu tat-Tribunal

Industrijali, għar-raġunijiet li ngħataw tiċħad l-appell bl-ispejjeż kollha