LAW.), LL.D. Seduta ta' nhar il-Hamis, 12 ta' Dicembru 2019

Kawza Numru: 12 Rikors Ġuramentat Numru:- 544/2018 JVC

Maria Courtney Bonaci vs Id-Direttur tar-Registru Pubbliku

Il-Qorti, Rat ir-Rikors Guramentat fejn ir-rikorrenti Maria Courtney Bonaci ikkonfermat bil-gurament u talbet kif isegwi:

Illi r-rikorrenti hija bint Jason Cordina u Christy Danielle Thewma li twieldet gewwa r-Renju Unit nhar it-3 ta' Novembru tas-sena 1997;

Illi fuq ic-certifikat tat-twelid taghha liema kopja qeghda tigi hawn annessa u mmarkata bhala Doc A, l-attrici nghatat l-ismijiet ta' Maria Courtney Cordina bhala l-isem li ghandha tkun imsejha bih;

Illi barra minn hekk hija awtomatikament inghatat l-kunjom ta'

Illi r-rikorrenti flimkien mal-familja taghha u cioe ommha u hutha emigrat lejn Malta fl-elfejn disa' mija u ghaxra (2010) fejn ghadha tghix sal-gurnata tal-lum;

Illi hija nghatat kunsens minghand missierha sabiex tghix gewwa l- gzira ta' Malta b'mod permanenti flimkien ma ommha u dan kif juri bl-aktar mod car id-dikjarazzjoni hawn anness u mmarkata bhala Doc B;

Illi ommha zzewget lil Alan Christian Bonaci nhar is-sittax (16) ta' Settembru tas-sena (2011) liema kopja tac-certifikat qieghda tigi hawn annessa u mmarkata bhala Doc C;

Illi fit-tnejn u ghoxrin (22) ta' Settembru tas-sena 2017 ir-rikorrenti nhargitilha c-cittadinanza Maltija taht l-isem ta' Courtney Maria Bonaci (at birth Courtney Maria Cordina) u dan kif juri b'mod car ic-certifikat hawn anness u mmarkat bhala Doc D;

Illi mit-3 ta' Novembru tas-sena 2013 u cioe meta r-rikorrenti kienet ghadha tattendi l-iskola sekondarja gewwa l-Kullegg San Benedittu f'Hal Lepre hija kienet diga bdiet tuza l-kunjom Bonaci u dan kif turi d-dikjarazzjoni hawn annessa u mmarkata bhala Doc E u dan

sabiex hija jkollha kunjom ommha u kunjom hutha stante illi giet tghix hawn Malta b'mod permanenti;

Illi ghalhekk ir-rikorrenti fis-sena 2013 hija formalment irrinunzjat u 'Howard' u

abbandunat kompletament minfloku addottat ufficjalment il-kunjom matern ta' 'Bonaci';

il-kunjom patern

ta'

Illi minn dakinhar 'l hemm r-rikorrenti qatt ma regat uzat il-kunjom ta' 'Maria 'Cordina' u hija konsistentement maghrufa bhala Courtney Bonaci', tant hu hekk, illi kemm fic-certifikat tal-Kondotta kif hawn anness u mmarkat bhala Doc F, kemm fil-passaport Malti hawn anness u mmarkat bhala Doc G kif ukoll fil-karta tal-identita Maltija liema kopja qeghda tigi hawn annessa u mmarkata bhala Doc H, kif mahrugin mill-awtoritajiet Maltin hija indikata bhala 'Maria Courtney Bonaci';

Illi huwa evidenti illi c-certifikat tat-twelid mahrug mill-awtoritajiet Inglizi mhux qieghed jirrifletti r-realta' u qieghed jikkreja konfuzjoni mad-dokumentazzjoni ufficjali mahruga mill-awtoritajiet ta' Malta;

Illi infatti peress li fuq ic-certifikat tat-twelid l-attrici hija ndikata bhala 'Maria Courtney Cordina' meta applikat ghall-passaport ma' l- awtoritajiet Maltin dan inhareg fuq l-isem u l-kunjom ta' 'Maria Mifsud Aquilina Bonaci' (kopja m'hawn annessa u mmarkata bhala Dok.

Illi ghalhekk l-attrici tixtieq tirregola il-posizzjoni taghha sabiex isiru l-korrezzjonijiet relattivi fuq kull dokument sabiex dan jigi jirrifletti r-realta' tal-fatti u ma tkomplix tigi krejata din il-konfuzjoni;

Illi hija diga ottjeniet tibdil fil-kunjom permezz ta' 'deed poll'.

Ghaldaqstant ir-rikorrent umilment titlob li dina l-Onorabbli Qorti joghgobha:

Tawtorizza kunjom ir-rikorrenti bhala 'Benner' sabiex jigi rregistrat mal-Awtoritajiet kollha Maltin sabiex dan il-kunjom jigi rifless f'kull att ta' l-istat civili relattiv ghall-istess attrici.

U dan salv kull provvediment iehor u opportun li jidrilha xieraq dina l-Onorabbli Qorti.

Bl-ispejjez kontra l-konvenut li minn issa stess huwa ngunt ghas- subizzjoni.

Rat ir-Risposta Guramentata tad-Direttur tar-Registru Pubbliku kif isegwi:

Illi preliminarjament huwa mehtieg li b'ordni tal-Qorti, ta' lanqas hmistax-il gurnata qabel id-debita is-smigh pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern a tenur tal-Artikolu 254 tal- Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta;

Illi bla hsara ghal fuq espost, l-esponenti tirrileva illi m'hijiex edotta

mill-fatti li gew iddikjarati fir-rikors guramentat;

Illi l-esponenti umilment tirrileva illi minkejja l-fatt li l-attrici ghandha c-cittadinanza Maltija, l-Att tat-Twelid originali taghha mahrug mill-Awtoritajiet Inglizi qatt ma gie debitament registrat mal-Awtoritajiet Maltin ai termini tal-Artikolu 244 tal-Kodici Civili (Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta);

Illi stante s-suespost, l-esponenti hija tal-umli fehma illi f'dan l- istadju it-talba kif dedotta ma timmeritax li tigi akkolta minn din l- Onorabbli Qorti, tenut kont tal-fatt illi fi hdan id-Dipartiment tar- Registru Pubbliku ma hemm l-ebda Att tal-iStat Civili tal-attrici li jistghu jigu korretti;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat ir-Risposta Guramentata ulterjuri tad-Direttur tar-Registru Pubbliku li giet awtorizzata permezz tad-digriet ta' nhar it-30 ta' Ottubru, 2018 fejn inghad kif isegwi:

Illi bla pregudizzju ghas-suespost u fil-mertu, l-esponenti jistqarr li hija ma huwiex edott mill-fatti li gew indikati fir-rikors guramentat;

Illi skont it-talba kif dedotta, ir-rikorrenti qed titlob sabiex ikun hemm it-tibdil fl-Atti tal-Istat Civili, sabiex dan jirrifletti kunjomha bhala 'Bonaci' u mhux bhala 'Howard';

Illi r-registrazzjoni tal-att tat-twelid Malti tal-attrici, sar skont l- Artikolu 244 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

F'dan l-istadju l- esponenti jissottometti illi d-Direttur tar-Registru Pubbliku rregistra l-informazzjoni skont l-atti esteri li gew pprovduti lilu;

Illi l-esponent umilment jirrileva li ma jirrizultax kemm mid- dikjarazzjoni mahlufa tar-rikorrent kif ukoll mill-Att ta' Twelid tal- attrici, mahrug mill-konvenut, li kien effettivament sar xi zball jew saret xi ommissjoni mill-esponenti;

l-esponent jissottolineja li minkejja li d-deed polls ma humiex regolati fil-ligi nostrana, l-esponenti ser jirrimetti ruhu ghad-decizjoni ta' din l-

jikkoncerna mal-mertu tal-kawza

Onorabbli Qorti salv pero' li l-provi migjuba jkunu l-ahjar u sodisfacenti f'ghajnejn il-ligi;

Illi finalment minghajr hsara ghall-premess l-esponent jissottometti li fi kwalunkwe kaz l-azzjoni tar-rikorrenti mhijiex attribwibbli ghal xi ghemil da parti tal-esponenti u kwindi huwa m'ghandux jigi assoggettat ghall-ispejjez tal-kawza istanti;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat illi fil-verbal datat 10 ta' Ottubru, 2019 ir-rikors gie differit ghallum ghad-decizjoni.

Rat l-atti kollha tal-kawza u d-dokumenti esebiti.

Ikkunsidrat; tar-rikors Illi guramentat odjern u d-dokumenti esebiti fosthom ic-certifikat tat- twelid a fol.

37 tal-process qed titlob li ssir korrezzjoni fl-att tat- twelid taghha bin-numru ta' iskrizzjoni 4415 tas-sena 2018 sabiex dan juri l-kunjom bhala dak ta' 'Benner' u mhux 'Howard'.

Fir-risposta tieghu tas-26 ta' Gunju, 2018 id-Direttur intimat ressaq eccezzjoni fejn irrileva li l-Att tat-twelid originali mahrug mill- Awtoritajiet Inglizi ma giex debitament registrat mal-Awtoritajiet Maltin ai termini tal-Artikolu 244 tal-Kodici Civili u ghalhekk ma kien hemm l-ebda att tal-istat civili x'jigi korrett.

Rat illi din l-eccezzjoni giet sorvolata stante li l-Att tat-twelid tar- rikorrenti gie debitament registrat u jgib in-numru ta' iskrizzjoni 4415 tas-sena 2018 (ara kopja a fol.

37 tal-process).

Rat illi fir-risposta ulterjuri tal-11 ta' Dicembru, 2018 id-Direttur intimat irrimetta ruhu ghall-gudizzju ta' din il-Qorti salv li l-provi migjuba jkunu l-ahjar u sodisfacenti f'ghajnejn il-ligi.

Rat illi saret il-pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern kif mitluba mil- ligi u prova ta' dan giet esebita fl-atti a fol.

40 u fol.

41 tal-process.

Rat illi fl-atti gew esebiti dokumenti li lkoll jevidenzjaw li r- rikorrenti kienet maghrufa anke minn istituzzjonijiet bil-kunjom ta' 'Bonaci' u mhux bil-kunjom ta' 'Cordina'.

Fost affarijiet ohra, hija esebiet ittra mahruga mill-Kullegg San Benedittu Sekondarja tal- Bniet ta' Hal Tarxien li tikkonferma li r-rikorrenti kien ilha mit-3 ta' Novembru, 2013 taghmel uzu mill-kunjom 'Bonaci' (a fol.

8 tal- process).

Rat id-deposizzjoni bil-procedura tal-affidavit tar-rikorrenti stess li flimkien maghha esebiet kopja tal-UK Deed Poll Service (a fol.

25 u fol.

26 tal-process); id-deposizzjoni ta' Raymond Philip Thewma li jigi hu n-nannu tar-rikorrenti (a fol.

27 tal-process); id-deposizzjoni ta' Wayne Vella Meagher li huwa l-boyfriend tar-rikorrenti (a fol.

28 tal- process); id-deposizzjoni ta' Cynthia Diane Thewma li tigi z-zija tar- rikorrenti (a fol.

29 tal-process); id-deposizzjoni ta' Christy Danielle Bonaci li tigi omm ir-rikorrenti (a fol.

30 tal-process); id-deposizzjoni ta' Christiana Bonaci li tigi omm Alan Bonaci (a fol.

31 tal-process) kif ukoll id-deposizzjoni ta' Alan Christian Charles Bonaci li huwa l- step-father ilkoll ikkonfermaw li r-rikorrenti hija maghrufa bhala Bonaci u mhux bhala Cordina.

Illi din il-kawza qieghda ssir ai termini tal-Artikoli 253 et seq tal- Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta li jaghtu dritt lill-persuna li tressaq

tal-process)

talba gudizzjarja sabiex tinghata korrezzjoni fir-registrazzjoni ta' isem jew ismijiet fl-atti tal-istat civili.

Jinghad li ghalhekk il-ligi ssemmi biss isem u mhux ukoll kunjom huwa ormai assodat bil- gurisprudenza nostrana illi l-Qrati m'ghadhomx japplikaw l-ligi b'rigorozita' stretta f'dan ir-rigward.

Illi in vista tal-provi fl-atti u tas-suespost, din il-Qorti tqis li t-talbiet tar-rikorrenti huma gustifikati u ser tghaddi sabiex tilqa' l-istess.

Stante izda li l-korrezzjoni mitluba ma tirrizultax minn xi zball da parti tad-Direttur intimat il-Qorti taqbel li l-intimat m'ghandux ibati l-ispejjez tal-kawza odjerna.

Decizjoni Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti din il-Qorti taqta' u tiddeciedi din il-kawza billi tghaddi sabiex tilqa' t-talbiet tar- rikorrenti kif isegwi: 1.

Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li fuq l-Att tat-twelid tar- rikorrenti Maria Courtney Cordina bin-numru ta' iskrizzjoni 4415 tas-sena 2018, taht il-kolonna intestata "Isem u Kunjom il-Wild" il- kunjom 'Cordina' jigi kkancellat u sostitwit bil-kunjom 'Bonaci' u tordna li din il-korrezzjoni tigi riflessa f'kull att ta'l-istat civili relattivi ghall-istess rikorrenti.

Tordna li d-Direttur tar-Registru Pubbliku jigi nnotifikat b'kopja tas- sentenza ta' din il-Qorti u dan skont l-artikolu 256 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Bl-ispejjez kollha tal-kawza ghar-ragunijiet suesposti ghandhom jigu nterament sopportati mir-rikorrenti.

(EUR.LAW), LL.D. 12 ta' Dicembru, 2019 Karen Coleiro Kingswell Deputat Registratur 12 ta' Dicembru, 2019


Qorti tal-Appell Kriminali

Illum 12 ta Dicembru 2019

bin-numru 205294M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta'

Talli f'dawn il-Gzejjer, fix-xahar t'April, 2016, u fix-xhur u snin ta' qabel, b'diversi atti

jekk

disposizzjonijiet tal-ligi u li gew maghmula b'rizoluzzjoni wahda:

a. Bi hsieb li jwettaq frodi b'eghmil qarrieqi, wera dan il-hsieb b'atti esterni, u ta

bidu ghall-ezekuzzjoni tar-reat ta' frodi b'eghmil qarrieqi, fejn b'mezzi kontra l-

ligi, jew billi ghamel uzu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi nqeda

b'qerq iehor, ingann, jew billi wera haga b'ohra sabiex igieghel titwemmen l-

ezistenza t'intraprizi foloz, jew ta' hila, setgha fuq haddiehor, jew ta' krediti

immaginarji, sabiex iqanqal tama jew biza' dwar xi grajja kimerika, ipprova

jaghmel qliegh bi hsara ta' haddiehor, ta' aktar hamest mitt Euro (€500) izda

mhux iktar minn hamest elef Euro (€5000) liema reat ma sehhx minhabba xi haga

accidentali u indipendenti mill-volontà tieghu;

b. Ghamel, ghadda, ipprovda jew offra li jipprovdi xi oggett meta kien jaf li dak l-

oggett huwa intiz jew adattat biex jintuza fit-twettiq ta' jew f'konnessjoni ma'

frodi, bl-intenzjoni li jintuza biex titwettaq frodi jew jassisti fl-eghmil ta' frodi;

c. Ikommetta reat/delitt li ghalih hemm piena ta' prigunerija, li sar matul il-

perjodu operattiv tas-sentenza sospiza moghtija mill-Qorti tal-Magistrati (Malta)

u datata 26 ta' Jannar, 2015;

d. Sar recediv ai termini tal-artikoli 49 u 50 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta b'sentenzi

moghtija lilu mill-Qrati ta' Malta liema sentenzi gew decizi u ma jistghux jigu

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, tat-

18 ta' Frar 2019, fejn il-Qorti wara li rat l-artikoli 41 (1) (a), 49, 308 u 310 (1) (c) tal-Kodici

Kriminali, filwaqt li sabet lill-imputat hati tal-ewwel imputazzjoni, illiberatu mill-

kumplament, u bl-applikazzjoni tal-artikolu 22 tal-Att dwar il-Probation, Kapitolu 466

tal-Ligijiet ta' Malta, illiberatu bil-kundizzjoni li ma jaghmilx reat iehor fi zmien sentejn

millum.

Il-Qorti spjegat lill-hati l-konsegwenzi jekk jikkommetti reat iehor waqt il-

perjodu operattiv ta' din is-sentenza.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat ir-rikors tal-appell ta' David Lauri, ipprezentat fir-registru ta' din il-Qorti fl-1 ta'

Marzu 2019, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti jogħġobha tvarja s-sentenza appellata

billi tikkonfermaha f'dik il-parti fejn l-appellant gie lliberat mit-tieni, it-tielet u r-raba'

akkuza u tikkancellaha f'dik il-parti fejn il-Qorti sabet htija tal-ewwel imputazzjoni u

Rat illi l-aggravji tal-appellant David Lauri huwa s-segwenti u cioè:-

Illi b'mod preliminari kif intqal l-appellant gie akkuzat li huwa kkommetta frodi

b'ghemil qarrieqi pero' minn analizi tac-citazzjoni ma gie msemmi had bhala allegat

Referenza ssir ghall-artikolu 360 (2) tal-Kap 9 tal-ligijiet ta' Malta fejn jelenka

dak li jrid ikun fiha c-citazzjoni fosthom, il-'fatti tal-akkuza'.

allegat vittma huwa prezenti biss fic-citazzjoni fin-nuqqas tieghu, l-esponenti jhoss li

ma giex sodisfatt dan l-element fic-citazzjoni u allura l-appellant kellu jigi lliberat minn

Di fatti jekk wiehed jara l-andament tal-kawza, wiehed jista' jassumi biss

li prosekuzzjoni qieghda tirreferi ghal Philip Montesin bhala l-vittma ghax dan qatt ma

ghamel rapport mal-Pulizija ta' frodi jew li huwa kien sofra xi hsara minghand l-

Illi bla pregudizzju ghal dak li se jintqal aktar l-istess, jekk kellha tinstab xi forma ta'

reat l-prosekuzzjoni kellha takkuza lill-appellant jew bl-approprjazzjoni indebita that l-

artiklu 293 tal-Kap 9 jew aktar bil-ksur tar-regolament 61 (c) tal-Legislazzjoni Sussidjarja

Illi l-esponenti jissottometti wkoll bl-akbar rispett u dan bla pregudizzju wkoll ghall-

aggravji mressqa hawn fuq, li l-Qorti tal-Magistrati ma setghetx issib lill-appellant hati

ta' attentat ta' frodi jekk il-frodi skont hi kien digà kommess.

Dan qed jintqal peress li

dak li allegat il-prosekuzzjoni kien attentat ta' frodi.

qablitx ma' dan u stqarret li jekk kien hemm ir-reat ta' frodi dan avvera ruhu mal-

mument li c-cekk ta' hames mitt ewro ghadda minghand Philip Montesin ghal idejn l-

Fuq l-istess vena legalment isegwi li pero' l-istess Qorti qatt ma setghet issib

lill-appellant hati ta' tentattiv ta' frodi jekk skont hi l-frodi kien digà mmaterjalizza

Il-principju legali mhaddan mill-Qrati Nostrana dejjem kien li il-piu' comprende

Bla pregudizzju wkoll, il-Qorti tal-Magistrati qatt ma setghet b'mod ragonevoli u legali

tasal ghas-sejbien ta' htija fuq l-ewwel akkuza u dan peress li l-intenzjoni tal-appellant,

ossija l-element tad-dolo li ried iqarraq b'Philip Montesin ma giex ippruvata;

Illi fil-mori tal-kawza gie ppruvat b'mod sufficjenti li l-appellant qatt ma talab l-ebda

kumpens la sabiex l-istudenti juzaw is-simulator tieghu u lanqas ghall-ghajnuna li

huwa kien qieghed jipprovdi lilhom.

Il-kaz ta' Philip Montesin ma kienx xi eccezzjoni ghal

Illi l-aktar prova inkonfutabbli huwa l-pagament li sar permezz ta' cekk bankarju ta'

hames mitt ewro (€500).

Bl-ebda mod immaginabbli mal-Qorti setghet tasal ghall-

konkluzjoni li dan ittiehed b'qerq.

Anzi gie ppruvat li kors li ried japplika ghalih Montesin

kien jiswa ferm aktar minn dak li kien hallas.

Gie ppruvat ukoll li d-dokumenti

mghoddija minn l-appellant lil Philip Montesin kienu wkoll genwini u gie ppruvat ukoll li

l-applikazzjoni tal-awtorita' tat-trasport kienet il-formola li biha trid tapplika ghal dan

il-kors.

Ghalhekk kollox kien jindika li l-pagament kien se jintuza ghal dan il-kors.

Ghalhekk kollox kien jindika li l-pagament kien se jintuza ghall-ghan li gie moghti.

biss minhabba li Attard talab lill-appellant sabiex iwaqqaf kollox, li l-appellant ma uzax

dan il-pagament ghal dak li kien mistenni minnu li jaghmel;

Tant l-appellant ma kellux l-intenzjoni li jiffroda lil Attard li l-imsemmi cekk dam fil-

pussess tieghu ghal aktar minn tliet gimghat minghajr tentattiv wiehed sabiex jigi

Il-verita' kienet li l-appellant kien qed jistenna lil Attard imur lura bid-

dokument ta' Transport Malta sabiex japplikalu ghall-kors u meta Attard bidel il-hsieb,

ma sab l-ebda xkiel sabiex jiehu c-cekk lura minghand l-appellant;

Illi dan ma hux l-agir ta' frodist.

Min jiffroda ma jirritornax il-flus lura sakemmm ma

jkunx irid jibbenefika minn xi tnaqqis fil-piena ladarba jinqabad.

F'dan il-kaz ma kien

hemm l-ebda prova li l-appellant prova jaghmel xi tip ta' gwadan fuq dahar Attard u

tali zgur ma hux konformi mad-dolo ta' xi had li jrid jiffroda lil haddiehor.

investigazzjonijiet tal-Pulizija bdew fuq rikjesta li saret mid-Direttur Generali tal-

Avjazzjoni Civili illi l-appellant kien qed jallega li huwa kaptan tal-Air Malta u mhux

Tajjeb li jintqal ukoll f'dan l-istadju li l-gideb wahdu ma hux reat u li s-semplici gidba

Dan qed jintqal biss peress li n-nuqqas tal-appellanti li jghid

li ma kienx kaptan jew forsi meta mistoqsi huwa qal li kien kaptan, dan il-fatt wahdu

biss xorta ma jissodisfax l-elementi tal-artikolu 308.

Il-fatt wahdu illi l-appellant seta'

gideb ma jfissirx li huwa kkommetta frodi.

Irid jigi ppruvat li l-gidba tal-appellant

wasslet sabiex il-vittma sofriet telf patrimonjali.

Dan fil-fehma umli tal-appellant ma

giex ippruvat u dan peress li Attard ma sofra l-ebda telf partimonjali u c-cekk li huwa ta

lill-appellant kien se jintuza ghall-ghan li huwa gie moghdi;

Finalment l-appellant isostni li fil-kamp kriminali l-principju legali sagrosant huwa

Jidher pero' li l-Ewwel Qorti ma applikatx dan il-

principju f'dan il-kaz ghax filwaqt li hija kkoncediet li l-appellant ghamel hafna gid

mal-istudenti kollha li ttellghu jixhdu f'din il-kawza, ghajr ghall-allegat cekk in

kwistjoni u rrizultax li l-appellant qatt talab xi flus lil dawn l-istudenti.

Dan il-fatt

wahdu kien bizzejjed li johloq dubju serju f'dan il-kaz li kellu ixekkel it-tezi tal-

prosekuzzjoni.

L-appellant seta' gideb pero' huwa ma gidibx sabiex jaghmel gwadan

Jekk gideb, huwa ma gidibx fuq l-ghajnuna li kien se jaghti lil Attard

Ir-rejita f'dan il-kaz kienet dubjuza.

Ikkunsidrat;

Illi in skont dak li jirrizulta mix-xhieda tal-Ispettur Anne Marie Attweger dan il-kaz beda jigi

investigat wara rapport li sar mid-Direttur Generali tal-Avjazzjoni Civili dwar li l-appellant

kien qieghed jallega li huwa kaptan tal-Airmalta fejn kellu anke ritratti fuq il-pagna tieghu tal-

facebook liebes uniformi ta' Kaptan tal-Airmalta u li kien hemm xi studenti li kienu ikkuntatjaw

lil Transport Malta biex jistaqsu dwar il-kwalifiki tal-appellant sabiex jaghti tahrig lill-istudenti

1 Quddiem l-Ewwel Qorti ta' nhar l-erbgha u ghoxrin (24) ta' Frar tas-sena elfejn u sbatax (2017)

biex jottjenu l-Private Pilot License.

Irrizulta ukoll li certu Philip Montesin kien anke ghadda cekk

ta' hames mitt ewro (€500) lill-appellant bl-intiza biex jaghmel kors tal-Air Transport Pilot

License (ATPL), liema cekk twaqqaf minn dan Montesin wara li rrizulta li l-appellant mhux

Irrizulta ukoll li numru ta' studenti kienu jmorru ghand l-appellant sabiex

juzaw simulator li kien bena l-appellant izda ma rrizultax li l-appellant qatt talab flus sabiex

studenti jaghmlu uzu minn dan is-simulator.

L-Ewwel Qorti qieset li l-istqarrija rilaxxata mill-

impuatat minghajr id-dritt li jkun assistit mill-legali tieghu ma ghandiex aktar valur probatorju,

ghalhekk stante ma sarx appell minn dik il-parti tas-sentenza, din il-Qorti mhijiex sejra tqis l-

istqarrija rilaxxata mill-akkuzat.

Illi l-ewwel aggravju mressaq mill-appellant u cioe' dak rigwardanti l-artikolu 360(2) tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta gia gie deciz permezz ta' sentenza preliminari moghtija minn din

il-Qorti fit-tlieta (3) ta' Ottubru tas-sena elfejn u dsatax (2019) u ghalhekk din is-sentenza ser

tkun limitata ghal kumplament tal-appell tal-appellant.

Skont l-appellant jekk kellha tinstab xi forma ta' htija zgur li ma kinitx taht l-artikolu 308 tal-

Kapitolu 9 u dan peress li jekk gie kommess xi reat, il-prosekuzzjoni kellha takkuza lill-

appellant jew bl-approprjazzjoni indebita taht l-artikolu 293 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta

jew aktar bil-ksur tar-regolament 61(c) tal-Legislazzjoni Sussidjarja 499/09 fl-isfond tad-detami

Din il-Qorti tibda biex tissotolinea li r-regolament 61(c) ma

jezistix, dak li jezistu huwa r-regolament 61(1)(c) tal-Legislazzjoni Sussidjarja 499.09 fejn ir-

Dan ir-regolament fil-fehma ta' din il-Qorti huwa inapplikabbli fix-xenarju in kwistjoni.

il-principju li lex speciali deroga lex generalis lanqas ma huwa applikabbli fl-ipotezi li jressaq l-

appellant f'din il-parti tal-appell u cioe' li skontu japplika l-artikolu 293 tal-Kapitolu 9 u cioe' l-

approprjazzjoni indebita.

Dak li ghandha quddiem din il-Qorti hija akkuza ta' tentattiv ta' frodi

u trid ghalhekk tikkunsidra jekk jirrizultawx l-elementi li jsawru r-reat.

Dan l-aggravju qieghed

ghalhekk jigi michud.

Semghet lill-partijiet jittrattaw dan l-appell.

Ikkunsidrat;

L-appellant jissottometti ukoll li l-Qorti tal-Magistrati ma setghetx issib lill-appellant hati ta'

attentat ta' frodi jekk il-frodi skont il-Qorti kien diga kommess.

Skont l-appellant ghalhekk il-

Qorti ma seghtet qatt issib lill-appellant hati ta' tentattiv ta' frodi jekk skond hi, l-frodi kien diga

immaterjalizza ruhu.

Li l-principju legali mhaddan mill-Qrati nostrana dejjem kien li l-piu

Din il-Qorti ma taqbilx mal-appellant li l-Qorti ma setghetx

issibu hati ta' tentattiv ta' frodi minkejja li skont l-istess Qorti il-frodi kien diga immaterjalizza.

F'dan il-kaz partikolari l-appellant gie akkuzat b'attentat ta' frodi, ghalkemm l-Ewwel Qorti

qieset li 'Ghall kull buon fini jinghad li l-frodi avverat ruhha mal-mument li c-cheque ghadda fil-pussess

ta' Lauri, minkejja li l-prosekuzzjoni ghazlet li takkuza lill-imputat bit-tentattiv tieghu biss.

Fil-konfront

tal-persuni l-ohra, Sciberras u Borg, ma jirrizulta ebda tentattiv.

Fl-ahjar ipotezi ghall-prosekuzzjoni l-

ghemil tal-imputat kien jinkwadra biss f'atti preparatorji.'

Ghalhekk ghalkemm il-Qorti qieset li

mhux biss kien hemm it-tentattiv izda li filfatt skont l-Ewwel Qorti il-frodi gie kommess, il-

Qorti sabitu hati ta' tentattiv ta' frodi tant li fil-parti disposittiva l-Ewwel Qorti iccitat l-artikolu

41(1)(a) tal-Kodici Kriminali apparti l-artikolu 49, l-artikolu 308 u l-artikolu 310(1)(c) tal-Kodici

Ghalhekk f'kaz li l-Qorti hasset li r-reat ta' frodi gie kommess minkejja li kien akkuzat

biss bit-tentattiv tar-reat, l-appellant kien ikollu ragun peress li ai termini tal-kuncett il-piu

F'dan il-kaz peress li kien akkuzat bit-tentattiv tar-reat, il-Qorti setghet issibu hati biss

tat-tentattiv u mhux li sehh ir-reat.

Ghalhekk f'dan il-kaz minkejja li l-Qorti hasset li kien hemm

aktar minn tentattiv tant li qieset li l-frodi kien diga immaterjalizza ruhu, sabet htija ta' dak li gie

akkuzat bih l-appellant u cioe' dak ta' attentat ta' frodi.

Dan l-aggravju qieghed ghalhekk jigi

Ikkunsidrat;

L-appellant jissottometti li l-Qorti qatt ma setghet b'mod ragonevoli u legali tasal ghas-sejbin ta'

htija fuq l-ewwel akkuza u dan peress li l-intenzjoni ta' l-appellant ossia l-element tad-dolo li

ried iqarraq b'Philip Montesin ma gietx ippruvata.

Li skont l-appellant fil-mori tal-kawza gie

ippruvat b'mod sufficienti li l-appellant qatt ma talab l-ebda kumpens la sabiex l-istudenti

juzaw is-simulator tieghu u lanqas ghal ghajnuna li huwa kien qieghed jipprovdi lilhom u li l-

kaz ta' Philip Montesin ma kienx xi eccezzjoni ghal dan.

inkonfutabbli huwa l-pagament li sar permezz ta' cekk bankarju ta' hames mitt ewro (€500).

Issottometta li bl-ebda mod immaginabbli mal-Qorti setghet tasal ghal konkluzjoni li dan

ittiehed b'qerq.

Li gie ippruvat li kors li ried japplika ghalih Montesin kien jiswa ferm aktar minn

Skont l-appellant gie pruvat ukoll li l-applikazzjoni tal-Awtorita tat-Trasport

kienet l-formola li biha trid tapplika ghal dan il-kors.

Li kollox kien jindika li l-pagament kien se

jintuza ghall-ghan li gie moghti u li kien minhabba li Attard talab lill-appellant sabiex iwaqqaf

kollox li l-appellant ma uzax dan il-pagament ghal dak li kien mistenni minnu li jaghmel.

L-

appellant jaghmel sottomissjonijiet dwar in-nuqqas ta' intenzjoni li jiffroda tant li zamm ic-cekk

ghandu ghal aktar minn tlett gimghat minghajr tentattiv wiehed sabiex jigi imsarraf.

sottomissjonijiet ohra, jissottometti li l-investigazzjonijiet tal-pulizija bdew fuq rikjesta li saret

mid-Direttur Generali tal-Avjazzjoni Civili illi l-appellant kien qed jallega li huwa kaptan tal-

Airmalta u mhux fuq frodi.

Li l-gideb wahdu ma hux reat u li s-semplici gidba ma jammontax

Li jrid jigi ippruvat li l-gidba tal-appellant waslet sabiex il-vittma sofriet telf

L-appellant jaghmel sottomissjonijiet dwar il-principju legali sagrosant u cioe' dak

Din il-Qorti tibda biex tikkunsidra li ma hemmx dubju mill-provi prodotti li l-appellant kien

ihobb jaghti x'jifhem li huwa pilota jew kaptan.

Dan gie kkonfermat kemm mill-provi

dokumentarji u anke viva voce.

Dan huwa kkonfermat per ezempji mill-messaggi u cioe' chats

fuq il-facebook bejn Philip Montesin u l-appellant fejn meta l-appellant mistoqsi 'Are you a pilot if I

Wiehed jinnota li f'din il-korrispondenza Philip Montesin f'xi istanzi

jindirizza lill-appellant bhala 'Cpt' u l-appellant fl-ebda hin ma jghidlu li mhuwiex kaptan jew

Mir-relazzjoni mmarkata bhala Dok MS a fol 207 et sequitur u cioe' rapport ta' PC 1275

Matthew Thornton fejn permezz tieghu giet ippreservata l-pagna tal-facebook tal-appellant huwa

evidenti li l-avjazzjoni hija ghal qalb l-appellant u li setgha ta' x'jifhem li huwa pilota.

Attard fix-xhieda tieghu tal-ghaxra (10) ta' April tas-sena elfejn u sbatax (2017) ghalkemm

ikkonferma l-konverzazzjoni li kellu mal-appellant fuq messenger a fol 45 et sequitur meta

X'gieghlek tahseb hekk?' wiegeb 'Fir-ritratti qieghed juri

illi qieghed bl-epiletti wkoll.'

Spjega 'Liebes ta' jigifieri pilot.'

mieghek li kien pilot?' wiegeb 'Ma niftakarx ezatt jekk ikkonfermax jew le.

Jispjega li 'Anke mill-kliem tekniku u hekk.

Jigifieri l-kliem li uza jigifieri kien,' Jghid li 'Tahseb li hu pilot.'

ma qalli li hu kaptan bil-licenzja u jista' jghallem.

Qatt ma qalli.

Minkejja li Philip

Montesin fix-xhieda tieghu ma kienx cert jekk l-appellant qallux jekk kienx pilota jew le, jirrizulta

fil-konverzazzjoni li kellu mal-appellant f'chat facebook li Philip Montesin kien saqsa l-appellant

Ghalkemm Stephen Camilleri Goodson qatt ma hallas lill-appellant u l-appellant qatt ma talbu flus, Stephen

Camilleri Goodson fis-seduta tal-wiehed u ghoxrin (21) ta' Gunju tas-sena elfejn u sbatax (2017) xehed li 'Lili

qalli li kien jaħdem Air Malta.'

Ikkonferma li 'Lili qalli f'wiċċi li jaħdem Air Malta.'

xiex jahdem l-Air Malta wiegeb li 'Bħala Kaptan.'

Wiegeb fl-affermattiv meta mistoqsi 'Jiġifieri

qallek li hu Kaptan mal-Airmalta?'

Meta rega xehed in ri-ezami fis-seduta tal-erbgha u ghoxrin

(24) ta' April tas-sena elfejn u tmintax (2018) xehed li 'Qalli li kien pilot tal-Airmalta'.

u sottolinear mizjud minn din il-Qorti)

Kyle les li xehed ukoll fil-wiehed u ghoxrin (21) ta' Gunju tas-sena elfejn u sbatax (2017)

spjega li 'kont iltqajt miegħu emm minn ħabib ta' ħabib tan-nannu bażikament.

Emm kien qalli li hu,

David hu xi pilota u li għandu xi simulator id-dar li emm jista'.'

Li jista' jghinu fl-istadju.

mistoqsi 'Kif kien ippreżenta ruħu miegħek pero' David Lauri?' wiegeb 'Emm kien qalli li huwa

pilota mal-Airmalta.' u li 'wara ftit żmien ovvjament emm kellimt, ġew xi nies approwċjawni li mhux,

sirt naf li mhuwiex pilota, emm ovvjament it sets you back, emm jien intfajt naqra lura pero' ifhimni jien

verita'.'

Filfatt meta mistoqsi 'Lilu qatt għidtlu illi sirt taf li ma kienx pilota tal-Airmalta?' wiegeb

'Le, ma jidhirliex, għax kont naf li jekk ngħidlu probabbli iwaqqafni milli mmur fuq is-simulator u kien

jogħġobni wisq is-simulator jiġifieri.'

Jeremy Maniscalco li xehed fit-tletin (30) ta' Ottubru tas-sena elfejn u

sbatax (2017) spjega li kien iltaqa mal-appellant fl-ufficini taghhom ta' Diamond Aviation,

Dawn kienu l-genituri ta' Kyle les.

Ikkonferma li

xehdet in ri-ezami fis-seduta tal-erbgha u ghoxrin (24) ta' April tas-sena elfejn u tmintax (2018)

meta mistoqsija 'Kif kien jipprezenta ruhu maghkom?' wiegbet 'Hadt l-impressjoni li hu pilot, pero'

ma nafx hux veru jew le' hadet l-impressjoni minn kif kien jitkellem, ma tiftakarx jekk qatt qalilha.

Meta xehed l-imputat fis-seduta tal-ghoxrin (20) ta' Gunju tas-sena elfejn u tmintax (2018)

mistoqsi ghalfejn kien jghin lil dawn l-istudenti wiegeb 'It's love, because inhoss li jiena bhalma

tkellimna jiena fil-bagalja tieghi hawnhekk kieku jiena ridt nidhol Kaptan jew insir Kaptan through in-

nomina tal-papa' tieghi kont nidhol Kaptan, kont naghmel l-ezamijiet u nidhol Kaptan u nsir.

M'ghandiex ghalfejn noqghod nghid li jiena Kaptan kieku ridt hadtha.'

Mistoqsi 'Hawnhekk kien hawn

xi student illi xehed li inti jipprezentajt ruhek bhala Kaptan tal-Airmalta xi trid tghid, x'ghandek xi tghid

fuq din?' wiegeb 'Jien nghid illi minn fommi dak il-kliem qatt ma ntqal.

Jekk rawni forsi liebes b'xi

Dwar ritratt fuq facebook fejn huwa liebes uniformi ta' kaptan wiegeb li 'Dak mehud

Heathrow Airport sitt (6) snin ilu.

Kull sena peress li ahna s-simulator hemm Kumpanija fejn niltaqghu

online biex taghti bhala tower instructor waqt li qed juzaw is-Sims, issir show li hija din fejn nigu

mistiedna biex nitilghu l-Ingilterra nilbsu ta' Piloti u jigu n-nies bhala show tal-Air show l-istess haga u

Spjega li liebes penzijiet ta' kaptan

'Ghax fix-show li ghamilna bhal Air show u hekk tas-Sim l-Ingilterra li jiena membru maghhom

Ikkonferma li jkunu qeghdin jirrextaw.

Huwa kkonferma li mhuwiex pilota u lanqas

Mistoqsi b'referenza ghal fol 51 u cioe' korrispondenza ma' Philip Montesin ghalfejn qed

jirreferi ghalih bhal captain wiegeb li 'Hu kitibha CPT ma ktibtiex jiena.

Hu ghajjatli Kaptan, ma

Mistoqsi 'Tista' tispjegaha dik ghalfejn?' wiegeb 'Ma nafx, ma

nistax nispjegaha ghaliex ghajjatli bhala Kaptan.

Il-karti li jipprezentajt minn student ohra jghiduli Sur

In kontro-ezami izda meta mistoqsi 'Jigifieri tikkonferma li lill-Philip Montesin inti ghidtlu

'Ghalfejn ghidtlu yes jekk ma kontx Pilot imma?

Spjegali din.' wiegeb 'Ma nistax nispjegaha, ma nafx

Ghalhekk ma hemmx dubju li l-appellant ghal xi raguni jew ohra kien qieghed jipprezenta ruhu

bhala kaptan jew pilota minkejja li ma kienx.

Dan mhuwiex bizzejjed biex jissusisti r-reat.

jrid jirrizulta huwa li dan sar sabiex l-appellant jaghmel profitt u cioe' biex jikkommetti frodi.

Din il-Qorti sejra ghalhekk tiffoka primarjament fuq ix-xhieda ta' Philip Montesin, tal-appellant kif

ukoll il-provi dokumentarji prezentati.

Philip Montesin fix-xhieda tieghu tal-ghaxra (10) ta' April

tas-sena elfejn u sbatax (2017) xehed li ghandu l-licenzja li tissejjah PPL u cioe' Private Pilot

Spjega li gie kuntatjat minn David Lauri fuq il-media socjali fuq il-facebook fejn talbu

sabiex izidu bhala habib tieghu.

Dan ix-xhud staqsieh min hu u qallu li kien fuq il-lista tieghu

ta' piloti u li ghandu simulator li xtaq li jurihuli.

Spjega fost affarijiet ohra li 'Jiena minn naha

tieghu tlabtu u saqsejtu jekk kienx qed jaghti courses biex inkompli fil-karriera tieghi bhala pilot u saqsini,

u qalli li kellu jahsibha u jghidli, itini risposta peress li kelli zmien iktar minn student normali.

xi jumejn wara u talabni, qalli li fil-fatt kien se jaccettani fl-iskola tieghu u talabni l-prezz ta' elf u hames

Jiena ftiehemt mieghu, mort ghandu u mlejt xi formoli wkoll u qalli li kien lest li jibda jtini

dan il-kors li jissejjah ATPL, Airline Transport Pilot License.

Dan il-kors jikkonsisti xi

erbatax (14)-il suggett u tani xi handouts minn suggetti differenti.

Fil-fatt qisni gejt daqsxejn bejn haltejt

jekk kienx genwin din il-persuna wara jigifieri.'

Philip Montesin spjega li kellu suspett u kellu habib kaptan jahdem mal-AirMalta u staqsieh kienx

jaf lis-Sur Lauri u rrisponda fi-negattiv.

Baqa jahseb fuqha din il-bicca tax-xoghol u kellem lil

Nigel Tawfiq li kien fil-fatt l-instructor tieghu wkoll u kien qallu biex jibghatlu email bl-

informazzjoni u minn hemm spicca quddiem l-Ispettur biex jaghti statement tieghu.

kors kien jiswa hafna iktar minn elf u hames mitt ewro (€1500), spjega li ma qallux li jaghti

dawn il-courses mal-ewwel, avvicinah u qallu jaghtix dawn il-courses.

Spjega li kien hallas

hames mitt ewro (€500) permezz ta' cekk li ma ssarrafx mill-ewwel u kien filfatt ikkancellah.

Cempel lis-sur Lauri u qallu li l-intenzjonijiet tieghu li jkompli l-kors kienu spiccaw, u mar tah

il-file.

Meta mistoqsi 'Il-kors kien qallek fejn kellu jsir?' wiegeb 'Ma niftakarx, imma ma jidhirlix.'

Mistoqsi 'Il-lectures tal-kors min kellu jtihom?' wiegeb 'Ma qallix lanqas.'

Transport Malta biex wiehed ikun jista' japplika ghall-ezamijiet tal-ATPL.

Mistoqsi jekk qallux

x'kien ha jaghmel bihom dawn il-formoli wiegeb li 'assumejt li kellu japplika'.

Jigifieri japplika

Li sa fejn jaf hu l-ewwel trid tlesti l-istudju qabel ma tapplika ghall-ezamijiet.

Fehem li l-applikazzjonijiet kien ha jdahhalhom l-appellant.

Ma jafx jekk kellux idahlu ma

studenti ohrajn izda jekk mhux sejjer zball qallu li kien se jdahhlu ma studenti ohrajn.

ukoll li 'Bhala hlas fuq is-simulator qatt ma offrejt pero' jiifieri kont jiena li avvicinajtu biex ghidtlu jekk

jofrix courses ta' ATPL ghax tassumi li dan Kaptan jigifieri ma airline, taf int, mohhok mill-ewwel, l-

intiution tieghek mill-ewwel tmur illi.'

In kontro-ezami spjega li kull ezami jiswa fuq hamsa u

Jghid li jlahhaq elf u hames mitt ewro (€1500) zgur.

Ghaddew bejn gimghatejn u tlett gimghat meta tah ic-cekk u iddecieda li

Mistoqsi 'U naqblu li s-sur Lauri qatt ma qallek illi l-lectures ha jsiru fl-appartament tieghu

U mistoqsi 'Inti saqsejt fejn ha jsiru dawn il-lectures?' wiegeb li ma jiftakarx, qal

li 'kien qalli li kien bena xi skola u jista' jkun assumejt li se jsiru hemmhekk' izda ma saqsiehx.

'Qatt ma qalli li hu kaptan bil-licenzja u jista' jghallem.

Qatt ma qalli.

Ikkonferma

li biex tkun pilot trid tkun licenzjat ghalkemm ikkonferma li biex tkun kapaci ittajjar ajruplan

ma hemmx ghalfejn tkun pilot bil-licenzja.

In ri-ezami ma ftakarx jekk semmilux l-akkademja

fejn kellu jkun il-kors, xehed li 'Qalli li kien se jdahhalni mal-istudenti l-ohrajn.

Jekk m' inix sejjer

Ma qallux min qed jorganizzah dan il-kors.

Meta Philip Montesin rega xehed in kontro-ezami fit-tnax (12) ta' Marzu tas-sena elfejn u tmintax

(2018) ikkonferma li l-appellant kien talbu elf u hames mitt ewro (€1500) jekk mhux sejjer zball.

Kien cempillu biex qallu li mhux se jkompli jitlob l-ghajnuna tal-appellant.

xhud kien qallu li 'għandi tifel bi problemi speċjali, b'disabilita', u ma stajtx inkompli l-kors minħabba

f'hekk.'

L-appellant qallu biex jaghtih ic-cekk u jaghtih il-karti.

hemm u jghid li hadd iehor tah ic-cekk u ix-xhud tah il-file lura.

Ic-cekk kien ta' elf u hames

mitt ewro (€1500)2.

Ic-cekk qatt ma kien ipprova jsarfu.

ta' Gunju tas-sena elfejn u tmintax (2018) senjatament dwar dan il-kors spjega li 'ghamel kuntatt

mieghi u xtaq illi ikompli jistudja l-ATPL, hu kien qal li diga' ghamel l-ezami tal-PPL, ghidtlu ok.

ghandi, tkellimna fid-dar tieghi ghidtlu lesti li jaccettawk, ghidtlu ha ntik dokumenti tal-European Pilot

Academy form biex timliha, tajtu kopji tat-Transport Malta biex jimlihom, tlabtu biex igib zewgt (2)

ritratti u l-medical certificate jekk ghadux valid ghax dak kull sena trid iggeddu u tlabtu li jrid ihallas five

2 Ghalkemm dan ix-xhud f'din is-seduta in kontro-ezami xehed li c-cekk kien ta' elf u hames mitt ewro (€1500) , din il-Qorti qieghda tifhem li dan huwa lapsus da parti tax-xhud u li skont ix-xhieda aktar kmieni ta' Philip Montesin u anke tal-appellant, ic-cekk li dan ix-xhud ghadda lill-appellant kien ta' hames mitt ewro (€500).

Xehed li 'Il-five hundred Euros (€500) kif Mr. dana kien ha jtinni l-formoli biex nghaddihomlu

Hemmhekk jinfetah account u tohroglu dik li

Jghid li mhux l-ewwel darba li ghamilha u prezenta d-

dokumentazzjoni li tinsab a fol 394 et sequitur.

Meta mistoqsi jekk il-pagament ta' hames mitt ewro (€500) kinitx is-somma finali tal-istudju

nimla ismu u kunjomu u ta' Transport Malta napplika u nattacja l-five hundred Euros (€500), intihom

lil European Pilot Academy biex jirregistrawh u johorgulu l-acceptance letter bhal dawn.'

'Philip Montesin wara xi eight (8) days ikkuntatjani u qalli jiena m'iniex ser inkompli l-procedura.'

Cahad li ha l-flus ghalih biex jghinu.

Jghid li 'jiena

tajtu xi dokumenti personali ghax biex tibda l-iskola jaghtuk printouts u jiena kelli l-originali tal-Oxford

u tajthomlu biex jibda l-kors biex ma joqghodx jahli hafna flus.

Sabha difficli, bdiet hekk, sabha difficli

ghaliex jiena bdejtu tajtu tal-metrology u ma tajtux aviation dokumenti.'

Attard ghandu jghid hekk?' spjega li 'Philip Montesin u lis-studenti kollha li xehdu, xehdu li qed jitghallmu

gol-European Pilot Academy jigifieri jiena qatt ma tajt courses.'

Jghid li qal lil Attard biex igib zewg

ritratti, medical test u hames mitt ewro (€500) biex japplikalu kif jaghmel ma studenti ohra.

Jghid li Philip Montesin gie halla d-dokumenti u ma hax ic-cekk lura u l-appellant qattghu.

li ma ghandux skola, li s-simulator qieghed id-dar bhala 'my personal accomodation.

L-iskola rrid

infisser jiena il-European Pilot Academy.'

Jghid li Philip Montesin jaf ghax kien diga' ghamel il-PPL

mal-European Pilot Academy u fl-istess skola kien ha jerga jdahhlu biex ikompli minn

hemmhekk.

Mistoqsi ghandux arrangament mal-iskola wiegeb li 'L-uniku arrangament li ghandi,

ghandi d-dokumenti hawn li jinfurmawni jekk student imur dirett il-European Pilot Academy he has to

Jekk ikolli jiena hbieb bir-rispett li ghandhom lejja u lejn il-familja tieghi kienu

jtunni package nghidilhom isma dawn tista' perkasu u ghandi dokumenti fejn jghid.'

Jghid li 'L-

Jghid li kellu konnessjoni mal-iskejjel kollha.

In kontro-ezami saritlu referenza ghal fol 55 fejn l-appellant kien qal lil Philip Montesin fost

Mistoqsi jekk jikkonfermax dan kollu li kitiblu wiegeb 'Dik l-email yes'4..

Spjega li 'ngholli lehni

gieli ghollejt lehni waqt il-function ta-simulators.'

Jghid li 'jien qed intik l-opportunita' u tigi tkissirli.

Kelli hafna spejjez...'

Jghid li irrefera ghall-ezami tal-ATPL u li l-ezami jittiehed l-iskola mhux

Fil-korrispondenza li tinsab a fol 39 fejn Nigel Vigar minn Transport Malta f'ittra

eletronika indirizzzata lil certu Noel datata s-sebgha (7) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax

(2015) fejn tidher li giet mibghuta lil numru ta' nies, fost dettalji ohra dwar li qallu Philip Montesin

Malta fis-seduta tal-hamsa u ghoxrin (25) ta' Lulju tas-sena elfejn u sbatax (2017) huwa fost

affarijeit ohra xehed li 'meta spjegalna li dan is-sur Philip Montesin mar ghal dan il-post tas-sur David

Lauri u ra xi simulator tal-ajruplan u tah il-fehma li hu qieghed jew ingaggat jew jahdem ma xi

kumpanija u hu xi bdot, hu qallu li jista' japplika ghal xi korsijiet mieghu...'

Meta mistoqsi 'Issa dan il-

bdot li kien cempillek Philip Montesin, kien qallek x'tip ta' kors?' wiegeb 'Hu qalli li kien hallas deposit

Fic-chat ta' bejn l-appellant u

Philip Montesin prezentata senjatament a fol 57 tal-process, Philip Montesin staqsa 'Hi Cpt.

Jirrizulta messagg iehor fejn l-

(Emfazi u sottolinear mizjud minn din il-Qorti.)

Ghalhekk hemm bahar jaqsam bejn dak li l-appellant prova jaghti x'jifhem waqt ix-xhieda

tieghu u cioe' li huwa kien biss bhal tip ta' intermedjarju bejn l-iskola u Philip Montesin fejn sehmu

kien sabiex igiblu pakkett vantagguz mill-iskola tal-piloti komparat mal-verzjoni li xhieda

taghha huma l-messaggi li l-appellant bat lix-xhud tramite facebook u cioe' li ta x'jifhem li l-

lezzzjonijiet kien se jaghtihom hu tant li qal li jgholli lehnu mal-istudenti u li sahansitra sejjer

anke jaghtih hjiel tal-mistoqsijiet tal-ezami.

Dan huwa anke kkonfermat mill-messagg fejn jghid

Ikkunsidrat;

L-artikolu 308 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra:

'Kull min, b'mezzi kontra l-liġi, jew billi jagħmel użu ta'ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi

jinqeda b'qerqieħor, ingann, jew billi juri ħaġa b'oħra sabiex iġiegħel titwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi

foloz, jew ta' ħila, setgħa fuq ħaddieħor,jew ta' krediti immaġinarji, jew sabiex iqanqal tama jew biża'

dwarxi ġrajja kimerika, jagħmel qligħ bi ħsara ta' ħaddieħor, jeħel, metajinsab ħati, il-piena ta'

priġunerija minn sena sa seba' snin.'

Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Maurice Ben Saad) vs George Parry ta' 49 sena, bin

il-mejjet Mario u l-mejta Maria Victoria nee' Zammit imwieled B'Kara fid- 9 ta' Mejju 1959 u

joqghod 13, Dar il-Hena, Triq Karm Sammut, B'Kara detentur tal-karta ta' l-identita' numru

465128(M)'4 gie kkunsidrat li:

'Biex jissussti ir-reat tal-frodi jew truffa gie ritenut kostantement fil-gurisprudenza u fis-sentenzi tal-

Qrati taghna illi iridu jinkonkorru diversi elementi.

Ibda biex irid ikun hemm ness bejn is-suggett attiv u

is-suggett passiv tar-reat u cioe' bejn minn qieghed jikkometti ir-reat u il- vittma.

element materjali ta' dana ir- reat u cioe' l'uzu ta' ingann jew raggieri li jwasslu lil vittma sabiex isofri

Finalment huwa necessarju li jkun hemm l-element formali tar-reat konsistenti fid-

dolo jew fl-intenzjoni tat-truffatur jew frodatur li jinganna u dana sabiex jikseb profitt jew vantagg

Jekk xi wiehed jew iktar minn dawn l-elementi huma nieqsa, allura ir-reat tat-truffa ma

jistax jisussisti.

Illi f'sentenza moghtija mill-Qorti ta'l-Appelli Kriminali (per Imhallef Carmel.

deciza fit-22 ta' Frar 1993, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Charles Caruana Pisani, il-Qorti ghamlet esposizzjoni ferm

preciza studjata u dettaljata ghar-rigward ta'l-elementi ta' dana ir-reat.

Il-Qorti bdiet sabiex esprimiet

ruhha b'dan il-mod ghar-rigward ta' dana ir-reat:

"Id-delitt tat-truffa huwa l-iprem fost il-kwalitajiet ta' serq inproprji u hu dak li fl-iskola u

fil-legislazzjoni Rumana kien maghruf bhala steljolat u li jikkorrispondi ezattament ghat-

Spanjol, ghal Ħaż-Zebbug (Malta) f'dak Portugiz, u ghal Esroquerie fil-Kodici Francis … Id- disposizzjonijiet

tal-Kodici taghna li jikkontemplaw ir- reat ta' truffa kienu gew mehuda minn Sir Adriano

it-truffa kien sejhilha Frodi .....".

Skond gurisprudenza kostanti, l-ingredjenti ta'l-element materjali

ta' dan id-delitt ta' truffa, huma dawn li gejjin.

Fl-ewwel lok bhala suggett attiv ta' dan id-delitt jista' ikun kulhadd.

Fit-tieni lok il-Legislatur, aktar mill-interess socjali tal- fiducja reciproka fir-rapport patrimonjali

individwali, hawn qed jittutela l-interess pubbliku li jimpedixxi l-uzu ta'l- ingann u tar-raggieri li

jinducu bniedem jiddisponi minn gid li fil-kors normali tan-negozju ma kienx jaghmel.

Fit-tielet lok hemm l-element materjali tat-truffa u jikkometti d-delitt tat-truffa kull min:

5 Deciza mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali fl-14 ta' Lulju, 2010 (Numru: 154/2009)

a. b'mezzi kontra l-ligi, jew

b. billi jaghmel uzu minn ismijiet foloz jew

c. ta' kwalifiki foloz jew

d. billi jinqeda b'qerq iehor u

g. jew ta' hila

h. setgha fuq haddiehor jew

i. ta' krediti immaginarji jew

f. billi juri haga b'ohra sabiex igieghel titwemmen l-ezistenza ta' intraprizi foloz,

j. sabiex iqanqal tama jew biza dwar xi grajja kimerika, jaghmel qliegh bi hsara ta' haddiehor.

.… Hu necessarju biex ikun hemm ir-reat ta' truffa, li l- manuvri jridu jkunu ta' natura li jimpressjonaw

bniedem ta' prudenza u sagacja ordinarja, li jridu jkunu frawdolenti u li hu necessarju li jkunu impjegati

biex jipperswadu bl- assistenza ta' fatti li qajmu sentimenti kif hemm indikat fil- ligi. ...."

Dwar l-artifizzji intqal mill-Qorti illi "hemm bzonn biex ikun reat taht l-artikolu 308 illi l-kliem

jkun akkumpanjat minn apparat estern li jsahhah il-kelma stess fil-menti ta' l-iffrodat.

tezi hija dik accettata fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti anke kolleggjalment komposta fil-

Ghar-reati ta' truffa komtemplat fl-artikolu 308 tal-Kodici kriminali, il-Qorti iccitata lill-Imhallef Guze

Andreinski fejn qal illi "kif jidher mid-dicitura partikolari deskrittiva adoperata, hemm bzonn li

tirrizulta materjalita' specifika li sservi ta' supstrat ghall-verosimiljanza tal- falsita

prospettata bhala vera u b'hekk bhala mezz ta' qerq.

Ma huwiex bizzejjed ghal finijiet ta' dak

l-artikolu affermazzjonijiet, luzingi, promessi, minghajr l-uzu ta' apparat estern li jirrivesti bi

kredibilita' l- affermazzjonijiet menzjonjieri tal-frodatur.

Il-ligi taghti protezzjoni specjali

kontra l-ingann li jkun jirrivesti dik il-forma tipika, kwazi tejatrali, li tissupera il-kawtela

ordinarja kontra s-semplici u luzingi, u li taghti li dawk l-esterjorita ta' verita kif tirrendi l-

idea l-espressjoni felici fid-dritt Franciz mise-en-scene."

"....Kwantu jirrigwarda l-element formali, cioe' kwantu jirrigwarda d-dolo ta' dan ir-reat ta'

truffa, jinghad illi jrid jkun hemm qabel xejn l-intenzjoni tal-frodatur li jipprokura b'ingann l-

konsenja tal-flus jew oggett li jkun fi profit ingust tieghu.

L-ingustizzja tal-profitt tohrog mill-

artikolu 308 tal-Kodici Kriminali fejn il- kliem "bi hsara ta' haddiehor" ma jhallux dubbju

dwar dan.

Jigifieri biex ikun hemm l-element intenzjonali tar-reat ta' truffa, hemm bzonn li s-

suggett attiv tar- reat fil-mument tal-konsumazzjoni tieghu ikun konxju ta' l-ingustizzja tal-

profitt u b'dan il-mod il-legittima produttivita tal-profitt hija bizzejjed biex teskludi d- dolo."

Illi minn dina l-esposizzjoni maghmula mill-Qorti ta'l-Appell li iccittat diversi sentenzi ohra tal-Qrati

taghna jidher illi l- elementi rikjesti sabiex jisussisti ir-reat tal-frodi baqghu invarjati fi-zmien.

Illi ghar-rigward ta'l-element soggettiv tar-reat tat-truffa, kif gie ritenut mill-awtur Francesco Fauzza,

ikkwotat f'sentenza ohra moghtija mill-Qorti ta'l-Appelli Kriminali (Il- Pulizija vs Patrick Touarha deciza

Din il-Qorti taghmel referenza ukoll ghas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija versus George

Morris'6 fejn gie kkunsidrat:

"Illi l-ġurisprudenza nostrali dejjem kienet illi sabiex jissussisti r-reat ta' truffa mhix biżżejjed

is-sempliċi gidba, il-kliem menzjonier, izda hu neċessarju u essenzjali li jkun hemm ukoll l-

apparat estern li jagħti fidi u kredibilita' lil dik il-gidba.

Dan l-att estern jista' jiehu diversi

Irid ikun att, jew atti, li jimpressjonaw bniedem ta' intelligenza

u prudenza ordinarja u normali, għandhom ikunu atti frawdolenti li neċessarjament iqajmu

sentimenti kif indikat fl-artikolu 308 tal-Kap.

Irrid ikun hemm il-messa in xena u ghalhekk, kif

intqal, il-gideb waħedhom mhumiex suffiċjenti.

Iridu jkunu atti, inkluż kliem ħelu u perswassiv,

li jwasslu lil xi ħadd jemmen l-eżistenza ta' xi ħaġa msemmija mil-frodatur, liema ħaġa, in

realta', ma teżistix.

Minbarra l-gideb ghalhekk, irid ikun hemm l-ingann, ir-raġġiri jew is-

simulazzjoni li jwasslu sabiex il-vittma jemmen jew ikollu fidi f'dak li qed jiġi lilu mwiegħed

Dan l-ingann, għalhekk, għandu jkun akkumpanjat b'artifizji kwazi teatrali, u

mhux sempliċement wegħdiet, promessi u kliem sempliċi.

Dan hu element ferm importanti fir-

reat ta' frodi.

Biex ikun hemm dawn l-artifizji, mhux biżżejjed il-kliem waħdu, iżda dan il-kliem

għandu jkun elokwenti, studjat u perswassiv; ma' dan it-tip ta' kliem għandu jkun hemm xi

ħaġa esterna li apparentement tikkonferma u tipprova l-fatti assenti, ċjoe' apparat estern li

jirrivesti bi kredibilita' l-affermazzjoni menzjoniera tal-frodatur;

Din il-messa in xena hi magħmula minn dawn l-artifizji jew raġġiri idonei li jinduċu u fil-fatt

ikunu induċew lill-vittma fi żball li bħala riżultat ta' dan l-iżball, il-vittma tagħmel jew tonqos li

tagħmel xi ħaġa li ġġibilha telf patrimonjali bil-korrispondent qligħ għall-aġent frodatur;

Kif ġie stabbilit u riaffermat fil-Qrati tagħna, ikun ħati ta' truffa minn jagħmel użu minn

kwalita' falza sabiex jaghmel qligħ għad-dannu ta' haddieħor;'

Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Maurice Ben Saad) Vs Marjanu Beaumer ta' 63 sena iben

6 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-31 ta' Lulju, 1998

kkunsidrat li:

Qrati taghna illi jridu jinkonkorru diversi elementi.

Ibda biex irid ikun hemm ness bejn is-suggett attiv u

is-suggett passiv tar-reat u cioe' bejn min qieghed jikkometti ir-reat u il- vittma.

element materjali ta' dana ir- reat u cioe' l'uzu ta' ingann jew raggieri li jwasslu lil vittma sabiex issofri

Finalment huwa necessarju li jkun hemm l-element formali tar-reat konsistenti fid-

dolo jew fl-intenzjoni tat-truffatur jew frodatur li jinganna u dana sabiex jikseb profitt jew vantagg

Jekk xi wiehed jew iktar minn dawn l-elementi huma nieqsa, allura ir-reat tat-truffa ma

jistax jisussisti.

Illi f'sentenza moghtija mill-Qorti ta'l-Appelli Kriminali (per Mayo.

preciza studjata u dettaljata ghar-rigward ta'l-elementi ta' dana ir-reat.

Il-Qorti bdiet sabiex esprimiet

ruhha b'dan il-mod ghar-rigward ta' dana ir-reat:

"Id-delitt tat-truffa huwa l-iprem fost il-kwalitajiet ta' serq inproprji u hu dak li fl-iskola u

fil-legislazzjoni Rumana kien maghruf bhala steljolat u li jikkorrispondi ezattament ghat-

tal-Kodici taghna li jikkontemplaw ir- reat ta' truffa kienu gew mehuda minn Sir Adriano

it-truffa kien sejhilha Dafter .....".

Skond gurisprudenza kostanti, l-ingredjenti ta'l-element materjali

ta' dan id-delitt ta' truffa, huma dawn li gejjin.

F'dik is-sentenza8, il-Qorti qieset:

'Illi ghalhekk mill-fattispecje ta' dana l-kaz il-Qorti trid tara jekk jezistux l-elementi legali rikjesti ghar-

Illi minghajr l-icken dubbju jirrizulta illi l-imputat bil-mezz ta' ingann u uzu ta'

7 Deciza mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali nhar it-2 ta' Marzu, 2011 (Numru 327/2007).

8 Fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Maurice Ben Saad) Vs Marjanu Beaumer ta' 63 sena iben Mifsud Scicluna u Anna nee' Frendo Cumbo Delmar imwieled Birzebbugia fit-8 ta' Frar 1948 u joqghod "Margrace" 15, Triq Angelo Borg, Ta' Kerċem, detentur tal-karta ta'l-identita numru 360454(M) deciza mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali nhar it-2 ta' Marzu, 2011 (Numru 327/2007)

dokument illi huwa kien jaf ben tajjeb li kien falz irnexxielu jikseb fuel li ma kienx intitolat ghalih sabiex

b'hekk huwa arrikkixxa ruhu u dana ghad-dannu tal-Water Services Corporation li spiccaw kellhom

ihallsu ghal fuel li ittiehed indebitament mill-imputat.

Illi l-Qorti ma tistax taqbel mad-difiza illi dana il-

kaz ghandu il-fattispecje tar-reat tas-serq u dana peress illi l-imputat ma huwiex qed jiehu ad isaputa tas-

sid l-oggett, izda qed jadopera mezzi u cioe' 'l hekk imsejjha artifizji sabiex jinganna u jiehu l-fuel li ma

Fil-fatt fil-maggior parti taghhom jirrizulta illi l-vouchers ipprezentati mill-

imputat kollha gew imhallsa mill-Korporazzjoni.

Illi f'dana il-kaz hemm l-applikazzjoni ta'l-artikolu

310(1) billi jirrizulta mill-atti illi l-ammont ta' fuel li ittiehed mill-imputat kien jeccedi l-elf lira maltin

jew l-ammont ta' €2329.37.

Is-sentenza fl-ismijiet 'IL-Pulizija Vs Marjanu Beaumer' giet ikkonfermata mill-Qorti tal-Appell

Kriminali nhar is-17 ta' Mejju, 2012.10

Ghalhekk jirrizulta ness bejn is-suggett attiv u passiv tar-reat, jirrizulta li l-appellant kien jaghti

x'jifhem li huwa pilota u sahansitra meta mistoqsi minn Philip Montesin jekk kienx pilota wiegeb

Jirrizulta ukoll li l-appellant ta' x'jifhem skont il-messaggi fuq il-messenger ta'

facebook li kien ser jaghti l-lezzjonijiet sabiex ix-xhud Montesin umbghad ippoggi ghall-ezami tal-

Jirrizulta li ghalkemm huwa ma kienx kwalifikat laqa' ghandu cekk ta' hames mitt ewro

u dan sabiex jinbeda dan il-kors.

Ma jistax jigi nnegat da parti tal-prosekuzzjoni li xehdu

diversi studenti li kienu jmorru juzaw is-simulator tal-appellant u hadt minnhom ma qal li l-

appellant kien talabhom xi flus jew li kienu hallsuh, anzi kellhom kliem ta' tifhir favur l-

Ghalhekk minkejja li dawn ix-xhieda ukoll qalu li l-appellant kien qalilhom li kien

pilota, din il-Qorti bhall-Ewwel Qorti trid tiffoka fuq dak li sehh bejn l-appellant u Philip Montesin

li kien l-uniku xhud li hallas hames mitt ewro (€500) sabiex jibda dan il-kors.

Ghalhekk il-pern

ta' kollox huwa jekk l-appellant kellux l-intenzjoni doluza sabiex jiffroda lil Philip Montesin.

Jirrizulta li c-cekk ma ssarafx u meta Philip Montesin qallu li ma kienx behsibu jaghmel il-kors, l-

appellant immedjatament qallu sabiex jirritorna d-dokumenti u sabiex jigbor ic-cekk.

Cekk li

Montesin jghid li gabar lura u l-appellant jghid li Montesin ma gabrux izda l-appellant ghalhekk

qattghu.

Kif qieset l-Ewwel Qorti dan huwa dettal u li stante li kien hemm stop payment fuq ic-

9 Ara total tad-Dokumenti MZ12, MZ13, MZ11, MZ10 u MZ9 li kollha jirreferu ghal perijodu bejn Lulju u Settembru 2006 (Tinsab fin-nota ta' qiegh il-pagna enumerata tmienja (8) tas-sentenza citata) 10 Appell Kriminali Numru: 139/2011

cekk in kwistjoni, gabarx jew le c-cekk lura Montesin, ma jinfluwixxi bl-ebda mod fuq il-kredibilita

ta' dan ix-xhud stante li huwa fatt inkontestat li l-appellant fl-ebda hin ma prova jsarraf dan ic-

cekk.

Kif tajjeb qieset l-Ewwel Qorti ma giet esebita l-ebda korrispondena bejn l-appellant u l-

European Pilot Academy dwar xi query rigwardanti l-eventwali registrazzjoni ta' Philip Montesin

Jekk verament il-flus kienu sejrin jintuzaw bhala depozitu ghal mal-

akkademja kif jallega l-appellant u jekk verament il-European Pilot Academy kienu tawh

pakkett vantaggjuz, l-appellant kellu jgib prova ta' dan.

L-appellant prezenta korrispondenza

dwar studenti ohra u cioe' Dok DP1 a fol 394 fejn Emanuel Tyson kiteb permezz ta' email

DP2 giet ipprezenata korrispondenza fejn Matthew Morgan-Busher mill-European Pilot Academy kiteb lil-

A fol 400 tirrizulta ittra elettronika ohra minn Matthew Morgan-Busher lejn jistaqsi

Meta xehed Matthew Morgan-Busher mill-European Pilot Academy fl-ghoxrin (20) ta'

Gunju tas-sena elfejn u tmintax (2018) spjega li l-appellant kien jghid li ghandu studenti biex

Xehed li 'Ikellmu dirett lili

lis-studenti u dejjem imexxu maghna bhala skola.' u li 'Lis-studenti jiffontjaw maghna diretti.'

jiehu l-flus l-appellant u jhallas hu lilhom.

Xehed li 'jien kelli dirett ihallsu dirett lili.'

Dok DP2 ikkonferma li kien hemm korrispondenza u li l-appellant kien ikellmu fuq xi studenti.

Meta mistoqsi 'Ma kienx jigbor il-flus ghalihom u japplikalhom hu?' wiegeb 'Ma niftakarx bic-car min

kien ihallas, jien sa fejn naf jien lis-student dejjem ihallsu lilna.'

Mistoqsi 'Biex iggib, biex ikollok il-

kwalifiki tal-ATPL kemm jiswa' l-kors jew dak iz-zmien kemm kien jiswa' ghax llum gholliet il-hajja?' u

Ikkonferma li hames mija (500)

huwa generalment kemm kienu jitolbu bhala depozitu biex jaghtuhom l-accettazzjoni tal-kors u

Mistoqsi jekk jafx b'xi arrangament bejn misssieru, l-istepfather tieghu u David Lauri jew

jekk kien hemm xi komunikzzjoni, qal li sa fejn jaf hu le.

rigward packages intom lil David Lauri, inti personali qatt iddiskutejt xi packages mieghu jew offrejtlu xi

packages lilu personali?' wiegeb 'Sa fejn niftakar jien le.'

Il-Kaptan Ray Caruana Pisani xehed fit-tmienja (8)

ta' Ottubru tas-sena elfejn u tmintax (2018) fejn cahad li hemm konnessjoni bejn l-appellant mal-

qieghed il-Head pero' jiena technical, technical air .… affarijiet hekk ma nkunx naf.'

Anke jekk din il-Qorti kellha tikkunsidra d-dokumentazzjoni prezentata mill-appellant fejn

jirrizulta li l-appellant kien f'xi waqt agixxa bhala forma ta' intermedjarju bejn skola u student u

fejn setgha f'xi istanzi ghadda l-ammont tad-depozitu versu l-akkademja ghan-nom tal-

istudenti, ma ngabet l-ebda prova li dan kien il-kaz fil-kaz ta' Philip Montesin.

ghadda c-cekk ta' hames mitt ewro (€500) bil-pretiza li l-appellant kien pilota u li kien kwalifikat

u dan sabiex huwa jkun jista jaghmel il-kors tal-ATPL.

Il-fatt li l-appellant qatt ma talab flus lil

studenti biex juzaw is-simulator tieghu ma jfissirx li f'dan il-kaz ma kellux intenzjoni li jiffroda,

se mai il-fatt li ma rrizultax li l-appellant talab lil persuni flus biex juzaw is-simulator huwa fatt

li jista' jittiehed in konsiderazzjoni ai fini ta' piena.

Ghalkemm il-kors in kwistjoni kien jiswa

aktar minn kemm talbu l-appellant, jibqa' l-fatt li l-appellant ma kienx dak li ta' x'jifhem li hu u

cioe' pilota tant li ma kellux kwalifiki biex jaghti dan il-kors.

L-intenzjoni tal-appellant hija

assodata bil-fatt li meta tela jixhed, huwa biddel il-verzjoni minn dak li huwa kien kiteb fic-

chats prezentati u prova jghid li l-flus kienu ghal akkademja u bhal donnu huwa kien qieghed

jagixxi bhala intermedjarju, fatt li ma jirrizultax fic-chat tramite messenger fuq facebook.

jekk din il-Qorti kellha tqis li d-dokumenti li l-appellant talab lil Montesin biex jimla kienu

genwini, huwa ma kellux il-kwalifiki biex jaghti dan il-kors.

Il-fatt li c-cekk ma ssarafx u l-fatt li

l-appellant ma kellu l-ebda oggezzjoni biex jaghti lura c-cekk lil Philip Montesin huwa fatt li l-

Qorti tista tikkunsidrah ukoll ai fini ta' piena izda ma jfissirx li l-appellant ma kellux l-intenzjoni

li jiffroda.

L-appellant jissottometti li irid jigi ippruvat li l-gidba tal-appellant waslet sabiex il-

vittma sofriet telf patrimonjali.

Dan gie ippruvat abbazi tal-fatt li hekk kif l-appellant talab l-

ammont ta' hames mitt ewro (€500) bhala parti minn ammont mitlub mill-appellant minkejja li

kkonfermati mill-fatt li l-appellant mhux biss kien jaghti x'jifhem li huwa pilota izda kien anke

jghid li sejjer jiftah skola, fatt iehor li setgha kkonvinca lix-xhud biex jafda l-appellant u jhallas

sabiex jaghmel dan il-kors.

Tant hu hekk li Philip Montesin in kontro-ezami fis-seduta tal-ghaxra

(10) ta' April tas-sena elfejn u sbatax (2017) xehed li 'Umbghad kien qalli li kien bena xi skola u jista'

jkun assumejt li se jsiru hemmhekk, hux hekk.'

Mistoqsi x'qallu iegeb 'Li kien qed jibni xi skola u

assumejt ili se ssir hemmhekk, hux hekk.' ghalkemm jghid li ma qallux x'isimha l-iskola.

L-appellant jaghmel is-sottomissjonijiet tieghu dwar il-principju legali 'in dubio pro reo'.

Din il-

Qorti bhall-Ewwel Qorti tqis li anke jekk l-appellant setgha ghamel gid ma' numru ta' studenti li

kienu qeghdin jistudjaw l-avjazzjoni fi skejjel u li ma giex ippruvat li kien hemm aktar minn kaz

wiehed fejn l-appellant ircieva flus bl-intiza li huwa jaghti tghalim ghalkemm mhux kwalifikat,

dan il-fatt wahda ma jistax jinghad li johloq dubju.

Il-Prosekuzzjoni irnexxielha tiprova

sufficentement l-ewwel imputazzjoni u kien umbghad jinkombi fuq l-appellant sabiex jaghmel

prova fuq bazi ta' probabilita' la darba l-appellant ddecieda li jitla' jixhed.

jipprova li l-kors ma kienx ser jinghata minnu izda mill-European Pilot Academy, kellu

ghalhekk iressaq korrispondenza li tikkonferma li l-appellant kien irnexxilu jgib il-prezzijiet li

huwa kien ikkwota lix-xhud u li tikkonferma li l-kors kien ser jinghata minghand il-European

Pilot Academy jew skola awtorizzata.

Il-korrispondenza ta' bejn l-appellant u Attard titkellem

next year.' u ghalhekk mhijiex cara ghal liema kumpannija qieghed jirreferi, l-affarijiet jiccaraw

(Emfazi u sottolinear mizjud minn din il-Qorti.)

chats fuq messenger ta' facebook ghalhekk jikkonfermaw li l-appellant ma kienx qieghed

semplicement jagixxi ta' intermedjarju bejn skola u student fejn bazikament jigbor id-depozitu u

jirregistrah ma skola, f'dan il-kaz jirrizulta li ha l-opportuntita' u meta Attard staqsieh dwar il-

kors, iddecieda li jaccetta li jghallem dan il-kors minkejja li ma kellu ebda kwalifika biex

Ghalhekk l-appellant mhux biss irrexta li huwa pilota meta ma kienx izda l-mod

ta' kif prezenta ruhu anke fuq il-profil tal-facebook flimkien mal-gharfien tieghu fuq is-suggett

wasal sabiex persuna kienet lesta biex thallas il-flus biex minghaliha taghmel dan il-kors mal-

Din il-Qorti taqbel mal-Ewwel Qorti fejn qieset li:

'Illi fil-fatt ma giet esebita l-ebda korrispondenza bejn Lauri u l-European Flight Academy11 dwar xi

query rigwardanti l-eventwali registrazzjoni ghall-kors tal-ATPL ghall-Attard li b'xi mod, sal-grad

mistenni mid- difiza, kienet tipprova li l-flus kienu sejrin bhala depozitu ghal mal- akkademja kif jallega!

Wisq anqas ma jirrizulta li talab xi deskrizzjoni tal-course structure ghall-ATPL jew staqsihom dwar il-

hlas li student kien mistenni jhallas.'

Din il-Qorti tenut kont ta' dak ikkunsidrat, tqis li ma ghandhiex tvarja d-diskrezzjoni tal-Ewwel

Qorti li kellha l-opportunita' tisma' lill-appellant jixhed viva voce u ghalhekk hadet kont tal-

attagjament tal-appellant fuq il-pedana tax-xhieda u ghalhekk sejra tikkonferma s-sejbien ta'

htija tal-ewwel imputazzjoni.

L-appellant ma huwiex jappella mill-piena li wara kollox din il-

Qorti tqis ekwa u gusta fic-cirkostanzi tal-kaz.

Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tichad l-appell u tikkonferma s-

11 Din il-Qorti qed tifhem li l-Ewwel Qorti kienet qieghda tirreferi ghal 'European Pilot Academy' meta rreferiet ghal 'European Flight Acaademy'.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell Kriminali

(Assistent Kummissarju Ian Joseph Heywood)

Illum 12 ta' Dicembru, 2019

Maltija bin-numru 86322M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti

ta' Gudikatura Kriminali:

Talli fl-20 ta' Diċembru 2005, ġewwa L-Isla, bejn id-disgħa nieqes kwart

ta' filgħodu u d-disgħa u nofs ta' filgħodu:

a. Iffalsifika jew biddel, minghajr il-kunsens tas-sid, l-ismijiet, il-marki jew is-sinjali

distintivi tax-xogħol tal-moħħ, jew tal-prodott ta' industija, jew xjentement,

għamel użu ta' dawn l-ismijiet, marki jew sinjali iffalsifikati jew imbiddlin, ukoll

jekk minn ħaddieħor, mingħajr il-kunsens tas-sid; jew

b. Għamel użu, xjentement, ta' marka, sinjal, tabella jew emblema li jkun fihom

indikazzjoni li tista' tqarraq lix-xerrej dwar ix-xorta tal-merkanzija, jew biegħ

merkanzija, b'din il-marka, sinjal jew emblema; jew

c. Xjentement qiegħed fiċ-ċirkolażżjoni, biegħ jew żamm għandu għall-bejgħ jew

jimporta għal ħsieb ta' kummerċ, merkanzija b'marki, sinjali , jew emblema

imxebbħin b'qerq;

U cioè diversi CDs tal-musika, films fuq DVDs u oġġetti ohra.

(Dan bi ksur ta' l-Artikolu 298(1)(a),(c), u (f) tal-kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta)

U aktar talli, fl-istess data, ħin, lok, għal qligħ, jew bi skop ta' kummerċ, stampa,

immanifattura, idduplika jew mod ieħor irriproduca jew ikkopja, jew biegħ.

jew mod ieħor offra għall-bejgħ jew biex jitqassam, xi artikolu jew xi ħaġa oħra bi ksur

tal-jeddijiet li joħorġu mid-drittijiet ta' l-awtur li jkollha persuna oħra u protetti bil-liġi

ta' Malta jew taħtha;

(Dan bi ksur ta' L-artikolu 298B tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta)

U b'hekk, l-imputat Gilmore Schulz-Pace, sar recidiv a termini ta' l-Artikoli 49 u 50 tal-Kap 9

tal-Liġijiet ta' Malta, b'diversi sentenzi mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta), liema

sentenzi saru definittivi u ma jistgħux jiġi mibdula;

Il-Qorti giet ġentilment mitluba sabiex fil-kaz ta' ħtija, barra li tinfliġġi il-pieni stabbiliti

mil-Liġi, tordna wkoll il-konfiska tal-oġġetti kollha esebiti.

Il-Qorti giet ukoll ġentilment mitluba sabiex f'każ ta' ħtija, tikkundanna lill-akkuzat/i

għal ħlas ta' spejjes li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-proceduri

hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 533 tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, tal-

20 ta' Frar 2019, fejn il-Qorti wara illi rat l-Artikoli 49, 50, u 298 (1) (a) (c) u (f), u 298B,

tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta (u dan kif kien jaqra fiz-zmien illi sehh dan l-att u cioè fl-

2005) ikkundannat lill-imputat ghal sitt xhur prigunerija li bl-applikazzjoni tal-Artiklu

28A tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta gew sospizi ghal zmien sentejn mil-lum u

kkundannat lill-imputat ghal multa ta' elfejn u tliet mitt Ewro (€2,300).

Il-Qorti ordnat id-distruzzjoni tal-oggetti konfiskati mill-Prosekuzzjoni oggett ta' din il-

U ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta ikkundannat lill-imputat

ghal hlas tal-ispejjez tal-espert Horace J. Mc Donnell fl-ammont ta' Lm629.53 illum

ekwivalenti ghal elf erba' mija u sitta u sittin Ewro u wiehed u erbghin centezmu

Il-Qorti spjegat lill-imputat fi kliem car l-import ta' din is-sentenza.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat ir-rikors tal-appell ta' Gilmore Schulz-Pace, ipprezentat fir-registru ta' din il-Qorti fl-4 ta'

Marzu 2019, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti jogħġobha:

a. Tikkonfermaha f'dik il-parti fejn ma sabitx htija fl-imputat appellant fir-rigward tat-

tieni akkuza taht l-Artikolu 298B(1)(a) u lliberatu minnha; u

b. Tirrevokaha u thassarha f'dik il-parti fejn sabet lill-appellant hati tal-akkuzi l-ohra

kollha fil-konfront tieghu u konsegwentament tilliberah minn kull htija u piena; u

c. F'kaz li din l-Onorabbli Qorti joghgobha tichad it-talba (b) ta' dan l-appell u minflok

joghgobha tikkonferma s-sentenza appellata fejn sabet htija fl-imputat appellant,

joghgobha tirriforma u tvarja l-istess sentenza fir-rigward tal-piena billi minflok il-piena

inflitta tissostitwiha b'piena iktar ekwa u gusta.

Rat illi l-aggravji tal-appellant Gilmore Cachia huwa s-segwenti u cioè:-

Illi l-esponenti japprezza u jirrikonoxxi li l-funzjoni ta' din l-Onorabbli Qorti, mhijiex li

tirrinpjazza l-apprezzament tal-porvi li tkun ghamlet l-Ewwel Onorabbli Qorti, u

minflok tissostitwixxi dan l-apprezzament b'apprezzament taghha, izda li taghmel

ezami approfondit tal-atti processwali sabiex tara jekk f'dawk ic-cirkostanzi l-Ewwel

Onorabbli Qorti setghetx legalment u ragjonevolment tasal ghad-decizjoni li filfatt

Illi bir-rispett kollu lejn l-Ewwel Onorabbli Qorti hija ma setghetx isib htija fl-appellant

Gilmore Schulz-Pace ghar-rigward tal-imputazzjonijiet dedotti kontrih.

ezami akkurat tal-atti processwali johrog bic-car li mill-provi akwiziti ma jistghu bl-

ebda mod legalment u ragevolment iwasslu ghall-htija tal-appellant lil hinn minn kull

dubju dedatt mir-raguni u dan ghaliex mill-provi prodotti mhemm xejn li jorbot l-

appellant mal-kaxxi li nstabu mill-Ispettur Ian Heywood.

Tant li fix-xhieda tal-istess

Spettur Ian Heywood jinghad li l-ewwel kaxxa IA 1 instabet "dik sibtha, mhux ha nghid l-

istall ta' Arebi u l-istall ta' hdejh, jien mill-informazzjoni li ghandu huma l-istess

stalls tal-istess owner" u t-tieni kaxxa IA 2 "sibtha ..… fil-koxxa tal-bieb tal-palazz, li

0425 Roderick Montagno Bozzone jinghad li l-kazz IA 2 kienet tinsab "fuq it-tilar tieghu".

Dan juri

bic-car li mhemmx qbil lanqas fuq il-post li dawn il-kaxxi nstabu u dan in-nuqqas ta'

qbil jidher ukoll fix-xhieda taghhom meta gew mistoqsija fuq meta waslu fuq l-istalls u

fejn kien jinsab Gilmore Schulz-Pace dak il-hin.

Illi l-prosekuzzjoni naqset ghall-ahhar milli ggib il-prova li tindika ezattament lil min

jghajtu dawn it-tilari.

Kull tilar ghandu licenzja u ghalhekk l-aqwa prova kellha tkun

dik li tindika ezattament fuq min qieghda l-licenzja, izda din fl-ebda hin ma giet

Illi ghalhekk kif wiehed jista' jghid li dawn il-kaxex gabhom Gilmore Schulz-Pace u

mhux hawker iehor li kellu l-interess li jzomm dawn il-kaxex 'il boghod minnu?

qatt ma nistghu nirrispondu tali domandi ghax il-provi huma nieqsa u mhemm xejn

x'jorbot lil Schulz-Pace ma' dan.

Ikkunsidrat.

Illi l-artiklu 298B tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta jghid "Procedimenti taht dan l-artikolu

ma jistghux jittiehdu hlief bil-kwerela tal-parti offiza".

Tant li l-Ispettur Heywood ma

pprezenta kwerela b'numru ta' document annessi maghha.

Dawn id-dokumenti

mbaghad ghandhom konferma dwar l-awtenticita' taghhom permezz ta' affidavit

appostillat izda tali dokumenti huma kollha photocopies u ffirmati li huma true copy

rights ma jistghux jixhdu permezz ta' affidavit minhabba li ma jinkwadrawx fl-

eccezzjonijiet li taghti l-ligi.

Dan gie kkonfermat ukoll permezz ta' sentenza moghtija

mill-Imhallef imbaghad Prim Brinkworth is-sinjorina tieghu Vincent De Brincat fil-kawza

fl-ismijiet il-Pulizija kontra Eugenio Rakban datata erbgha u ghoxrin (34) ta' April tas-

Illi fis-sentenza taghha l-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura

Kriminali sabet "htija taht l-Artiklu 298B (1) (b), stante illi l-imsemmija oggetti kienu fil-

pussess tal-imputat, u dan is-subartikolu (b) jirrikjedi biss il-pussess ta' tali oggetti".

tal-kap 9 tal-ligijiet ta' Malta mhuwiex wiehed mill-akkuzi moghtija mill-prosekuzzjoni

izda nghata biss l-artikolu 298 (1) (a) tal-Kap 9 tal-ligijiet ta' Malta fil-konfront tal-

Semghet lil-partijeit jittrattaw il-kaz u dan fis-seduta tat-12 ta ' Novembru 2019.

Illi jinghad ab initio li minkejja li l-akkuzat ressaq il-Qorti tht arrest erbtax-il sena ilu u coe

fis-sena 2005 meta kien ghad kellu ghoxrin sena, l-ewwel darba li deher quddiemha kien fit-

22 ta' Ottubru 2019 (fol.

373) meta effettivament gie trattat dan l-appell.

Ikkunsidrat ulterjorment,

fil-Fatt jidher li gie akkuzat b'hames akkuzai u cioe talli fl-20 ta' Diċembru 2005, ġewwa

Ix-Xagħra Il-Mellieha, bejn id-disgħa nieqes kwart ta' filgħodu u d-disgħa u nofs ta' filgħodu:

Iffalsifika jew biddel, minghajr il-kunsens tas-sid, l-ismijiet, il-marki jew is-sinjali

distintivi tax-xogħol tal-moħħ, jew tal-prodott ta' industija, jew xjentement,

għamel użu ta' dawn l-ismijiet, marki jew sinjali iffalsifikati jew imbiddlin, ukoll

jekk minn ħaddieħor, mingħajr il-kunsens tas-sid; (Artikolu 298 (1) (a) tal-kap)

Għamel użu, xjentement, ta' marka, sinjal, tabella jew emblema li jkun fihom

indikazzjoni li tista' tqarraq lix-xerrej dwar ix-xorta tal-merkanzija, jew biegħ

merkanzija, b'din il-marka, sinjal jew emblema; (Artikolu 298 (1) (c) tal-kap) jew

Xjentement qiegħed fiċ-ċirkolażżjoni, biegħ jew żamm għandu għall-bejgħ jew

jimporta għal ħsieb ta' kummerċ, merkanzija b'marki, sinjali, jew emblema

imxebbħin b'qerq; (Artikolu 298 (1) (f) tal-kap)

Talli, għal qligħ, jew bi skop ta' kummerċ, stampa, immanifattura, idduplika jew

mod ieħor irriproduca jew ikkopja, jew biegħ.

Qassam, jew mod ieħor offra

għall-bejgħ jew biex jitqassam, xi artikolu jew xi ħaġa oħra bi ksur tal-jeddijiet li

joħorġu mid-drittijiet ta' l-awtur li jkollha persuna oħra u protetti bil-liġi ta'

Malta jew taħtha; (Artikolu 298B tal-kap)

Talli hu recidiv a termini ta' l-Artikoli 49 u 50 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta,

b'diversi sentenzi mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta), liema sentenzi saru

definittivi u ma jistgħux jiġi mibdula;

Ghalkemm l-appellant ma ressaq ebda aggravju dwar in-nullita tas-sentenza appellata,

il-Qorti osservat

l-Ewwel Qorti ghalkemm matul

is-sentenza ghamlet

konsiderazzjonijiet dwar l-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront tal-appellant u indikat

certi akkuzi ma semmietx l-akkuzi kollha ta' xiex kienet qieghda ssibu hati, fil-parti

disposittiva naqset milli tiddikjara ta' liema imputazzjonijiet kienet qieghda ssib htija,

izda minflokk semmiet l-artikoli kollha citati mill-ufficcjal prosekutur u miktuba fic-

charge sheet u infliggiet il-piena.

Dikjarazzjoni ta htija fil-parti disposttiva ma hemmx fis-

sentenza ghalkemm tghid li certu akkua tirrizulta ghas sodisfazzjni taghha provata.

Illi fil-parti disposttiva taghha, l-ewwel Qorti stqarret li "mill-assjem tal provi migjuba

mill-Prosekuzzjoni, fir-rigward tal- ewwel akkuza il-prosekuzzjoni ppruvat ampjament il-kaz

Fir-rigward tat-tieni akkuza, l-kwerela tal-parti offiza giet debitament esebita in atti kif inghad

aktar ' fuq u konsegwentement it-tieni element ta' din l-akkuza gie ukoll provat.

Illi fir-rigward tat-tielet akkuza ghandu jinghad li n-ness ben il-kwerela u d-DVD's u CD's

atttwalment misjuba fuq it-tilar tal-imputat ma giex pruvat ghal kul wahda minn tali DVD jew

CD u ghalhekk din il-Qorti ma tistax issib htija tl-imputat fir-rigward tat-tieni akkuza taht l-

artikolu 298 (1) (a) u qeda tilliberah minnha izda tinsab htija taht l-artiklu 298(1) (b) stante li l-

imsemmija oggetti kienu fl-pusess tal-imputat u dan is-sub artikolu (b) jirrikjedi biss il-pusess ta

Illi ghaldaqstant il-Qorti wara li rat l-artikolu 49,50 u 298 (1) (a) (c) u (f) u 298B tal- kap tal-

ligijiet ta' Malta (u dan kif kien jaqra fiz-zmien illi sehh dan l-att u cioe fis-sena 2005,

tikkundanna lill-imputat ghal sitt xhur prigunerija li bl-applikazzjoni tal-artikolu 28A tal-

kapitoli 9 tal-ligijiet ta' Malta qed jigu sospizi ghal zmien sentejn mill illum u tikkundanna lill-

imputat ihallas multa ta' elfejn u tlett mitt euro (€2,300)"

Illi ghalhekk l-ewwel Qorti ma semmietx l-akkuzi kollha fil-parti disosttiva taghha u

lanqas ma ghamlet dikjarazzjoni ta htija fir-rigward tal akkuzi li sabitu hati taghhom.

Qabdet u semmiet l artikoli u kkundannat ghal piena hemm imsemmija

L-artikolu 382 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jiprovdi li:

'Il-qorti, meta tagħti s-sentenza kontra l-imputat, għandha tgħid il-fatti li tagħhom dan ikun ġie

misjub ħati, tagħti l-piena u ssemmi l-artikolu ta' dan il-Kodiċi jew ta' kull liġi oħra li tkun

tikkontempla r-reat.'

Bil-kelma 'fatti' fl-artikolu 382 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, din il-Qorti tifhem li

kellhom mhux biss jitnizzlu l-imputazzjonijiet li taghhom l-akkuzat kien gie akkuzat kif

filfatt ghamlet l-Ewwel Qorti izda kellu anke fil-parti disposittiva jitnizzel kjarament ta'

liema imputazzjonijiet kienet qieghda ssib htjia u sussgewentement kif ghamlet tnizzel

l-artikoli li tahthom kienet qieghda ssib htija u tinfliggi l-piena.

Ghalkemm jirrizulta li l-

Ewwel Qorti qieset

l-imputazzjonijiet

fil-parti

kunsiderazzjonijiet u iddikjarat jekk kinitx qieghda ssib htija, gialadarba ma jirrizultax li

fil-parti disposittiva gie mnizzel ta' liema imputazzjonijiet kienet qieghda ssib htija,

sejra ex officio tikkunsidra jekk dan iwassalx ghan-nullita' tas-sentenza appellata.

Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt.

kkunsidrat li:

'Minn ezami akkurat tal-parti konklussiva tas-sentenza l- Qorti ssib illi wara li l-Ewwel Qorti

ghaddiet biex issemmi l- artikoli ghaddiet mill-ewwel biex tikkundanna lill-appellant, minghajr

ma ddikjaratu hati tal-akkuzi illi gew dedotti kontra tieghu.

L-artikolu 382 tal-Kap.

9 jghid testwalment illi meta l-Qorti taghti sentenza kontra imputat

ghandha tghid l-fatti li taghhom dan ikun gie misjub hati, taghti l-piena u ssemmi l-artikolu ta'

dan il-Kodici jew ta' kull ligi li tkun tikkontempla r-reat.

1 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-15 ta' Marzu, 2012 (Appell Kriminali Numru: 171/2011)

Ovvjament la l-Qorti hija marbuta illi taghti l-fatti li taghhom l-appellant ikun gie misjub hati,

tfisser illi ghandu jkun hemm id-dikjarazzjoni ta' htija ghax altrimenti huwa inutili li ssemmi l-

In-nuqqas ta' dikjarazzjoni ta' htija twassal ghal nuqqas ta' formalita` sostanzjali bhal ma

wkoll hija suggetta ghall-istess censura n-nuqqas ta' dikjarazzjoni ta' x'hix l-akkuzat qed jinstab

Ghalhekk peress illi l-ewwel sentenza hija karenti minn dawn l-elementi din il-Qorti m'ghandhix

triq ohra hlief illi tilqa` dan l-aggravju, tiddikjara s-sentenza ta' l-Ewwel Qorti nulla u bla effett

u tordna illi l-atti jigu rimandati lill- Ewwel Qorti sabiex tinghata sentenza skont il-ligi'.

Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Carmelo Shepherd) Vs Stephen Borg Tran'

gie kkunsidrat li:

'Fil-kaz in ezami, l-Ewwel Qorti f' ebda hin ma ddikjarat espressament ta' x' hiex kienet qed issib

lill-appellant hati w ghalkemm "passim" fis-sentenza appellata kkummentat dwar kif skondha

graw il-fatti, b' mod li wiehed jista' jkollu indikazzjoni vaga ta' x' hiex seta' nstab hati, dan

jibqa' alkwantu incert, partikolarment meta ssir riferenza ghall- artikoli citati mill-Qorti bhala l-

artikoli li suppost jikkontemplaw ir-reati li taghhom suppost instab hati, li in parti huma

differenti minn dawk indikati mill-Avukat Generali w huma jew inezistenti jew manifestament

mhux relatati mall-kaz.

Meta l-ligi isemmi li l-Qorti "ghandha tghid il-fatti li taghhom dan ikun

gie misjub hati", dan ma jfissirx li dan il-vot ikun sodisfatt bil-fatt li l-Qorti tkun ghaddiet in

rassenja – anki b' mod ezawrjenti bhal f' dan il-kaz – il-provi.

Imma dan ifisser li l-Qorti trid

tghid ezattament u espressament ta' liema reati sabitu hati billi tghid fil-qosor f' hix jikkonsisti r-

reat li rrizulta pruvat.'

kkunsidrat li:

Illi fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija Spettur Arthur Sladden Vs Keith Ducos Abadie' gie

'Illi mill-atti jirrizultaw zewg imputazzjonijet migjuba fil-konfront tal-appellant u cioe' dawk

tas-serq u tar-ricettazzjoni li huma alternattivi wahda ghall-ohra.

2 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-27 ta' April, 2006 (Appell Kriminali Numru: 327/2005) 3 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-21 ta' Jannar, 2016 (Appell numru: 342/2015)

Ewwel Qorti ghaddiet biex tinfliggi l-piena minghajr dikjarazzjoni dwar liema minn dawn iz-

zewg reati kienet qed tinstab htija u dan iwassal ghal nullita' fis-sentenza appellata billi l-istess

hija nieqsa minn dikjarazzjoni dwar ili fatti li dwarhom huwa qieghed jinstab hati u allura ma

jirrizultax car ghal liema reat qed tirrizulta tali htija.'

Illi nonostante l-fatt li l-Ewwel Qorti fil-kunsiderazzjonjiet taghha taghmel riassunt ta'

dak li intqal mix-xhieda b'mod xejn dettaljat u ghamlet ukoll analizi tal-imputazzjonijiet

migjuba kontra l-imputat u anke indikat taht liema artikoli l-akkuzat kien qieghed

jitressaq u dan qed jinghad ghaleix semmiet l-artikoli kollha inkluz dawk tar recidiva

pero dwar l-akkuza tar recidiva per se ma tghid xejn minkejja li hu reat distint u separat

Il-Qorti fil-kunsiderazzjonijiet taghha ma jirrizultax ta' xhiex

instab hati u dan ghaliex iccitat l-artikoli kollha anke dawk fejn ma sabitx htija

Din il-Qorti ma ghandhiex triq ohra ghajr li tiddikjara s-sentenza appellata bhala nulla.

Għal dawn il-motivi din il-Qorti qed tilqa' l-ewwel aggravju tal-appellant għar-raġuni

spjegata f'din is-sentenza, tannulla s-sentenza appellata u biex ma tipprivax lill-partijiet

mill-benefiċċju tad-"doppio esame", qed tirrinvija l-atti lill-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali sabiex l-appellant jerga' jitpoġġa fil-pożizzjoni li

kien immedjatament qabel ma ġiet pronunzjata s-sentenza appellata u biex terga'

tingħata sentenza mill-ġdid skond il-liġi.


LAW.), LL.D. Appell numru: 75/2018 Wara sentenza tat-Tribunal Industrijali datata 1 ta' Gunju, 2018 Lotta Marshall (Passaport Nru. 035860404) vs. Fortis Limited (C72471) Illum 12 ta' Dicembru, 2019

Il-Qorti 1.

Illi dan huwa appell tas-socjeta' intimata Fortis Limited (C72471) minn decizjoni tat-Tribunal Industrijali datata 1 ta' Gunju, 2018 fejn gie deciz kif isegwi: 'It-Tribunal jsib li ma kienx hemm raguni tajba u sufficjenti skont il-ligi ghat-tkeccija tar-rikorrenti.

Jiddeciedi li s-socjeta' ntimata ghandha thallas lir-rikorrenti kumpens fl- ammont ta' €10,000 (ghaxart'elef ewro), bl-imghaxijiet skont il-ligi mid- data ta' din id-decizjoni sal-pagament effettiv.'

Illi d-decizjoni appellata ssegwi ilment tar-rikorrenti Lotta Marshall quddiem it-Tribunal Industrijali fejn issottomettiet illi hija kienet giet ingaggata mas-socjeta' intimata fuq bazi 'full-time' bhala 'Sales Person' u dan ghal perijodu ndefinit b'sitt (6) xhur probation u li beda mill-4 ta' April, 2016 (ara kuntratt a fol.

Ir-rikorrenti sostniet li fuq ix-xoghol kollox kien sejjer sew ghajr li kienet qieghda tigi ppressata sabiex tiffirma kuntratt ta' impieg gdid li kellu fih kundizzjonijiet inqas favorevoli fosthom inqas paga pero' persentagg ta' kommissjoni akbar.

Ir-rikorrenti tghid li hija rrifjutat il-kuntratt il-gdid u kien nhar is-27 ta' Jannar, 2017 li rceviet email minghand certa Julia Farrugia Sciuech li kienet tokkupa l-kariga ta' office manager fis-socjeta' intimata fejn infurmatha li l-impieg taghha kien qieghed jigi tterminat b'effett immedjat in segwitu ghall-ilment li kien ressaq klijent bl-isem ta' Fredrik permezz ta' email (ara email mibghuta minn Julia Farrugia Sciuech – office manager a fol.

Ir-rikorrenti sostniet li t-tkeccija taghha kienet wahda ngusta stante li ma kienet tissussisti l-ebda raguni valida fil-ligi u wkoll kienu jezistu l- elementi kollha ta' tkeccija ngusta u llegali.

Ir-rikorrenti talbet ghalhekk li jigi dikjarat li r-raguni ghat-terminazzjoni tal-impjieg taghha ma kinitx raguni gusta u sufficjenti fil-ligi u ghalhekk talbet li t-Tribunal jakkorda kumpens xieraq skond il-ligi. l- Fir-risposta allegazzjoni ta' tkeccija ngusta u llegali kienet infondata fil-fatt u fid-dritt u ghalhekk talbet li t-talbiet tar-rikorrenti jigu michuda.

Is-socjeta' intimata ssottomettiet illi r-rikorrenti kienet tagixxi bhala salesperson u f'wahda mit-telefonati li hija kellha ma' klijent prospettiv minn gewwa l-Isvezja hija kienet agixxiet b'mod mhux professjonali partikolarment b'uzu ta' kliem mhux xieraq u offensiv fil-konfront tal-istess klijent bi ksur tal-kundizzjonijiet mposti fil-kuntatt ta' impieg taghha mas-socjeta' intimata u ghaldaqstant sostniet li r-raguni ghat-tkeccija moghtija permezz

taghha s-socjeta'

tal-email tas-27 ta' Jannar, 2017 kienet wahda gusta u korretta u timmerita li tigi kkonfermata.

Illi t-Tribunal wasal ghad-decizjoni tieghu li t-talba tar-rikorrenti kellha tigi milqugha wara li ra d-deposizzjonijiet moghtija bil- procedura tal-affidavit kif ukoll wara li ra l-kontro-ezami tar- rikorrenti u d-dokumenti esebiti u wara il- konsiderazzjonijiet segwenti: 'Illi t-Tribunal ma jarax estremi ta' agir jew diskors offensiv fit-telefonata de quo, u jqis li l-kumpanija ghandha terfa' r-responsabilita' ghall-mod kif tkellmet ir-rikorrenti daqs kemm ghandha terfghu ir-rikorrenti.

Il- kumpanija, wara kollox, tat l-istruzzjonijiet dwar lil min kellha tkellem ir-rikorrenti u huwa car li l-mod kif dawn l-istruzzjonijiet gew attwati jixhed nuqqas serju fit-tahrig tal-impjegata.

Kien ikun ta' opinjoni differenti kieku rrizulta xi diskors offensiv, jew ta' xorta li juri agir malizzjuz mill-impjegata.

F'dan il-kaz, it-Tribunal jemmen li tahrig iktar rigoruz kien iwassal biex jigu evitati incidenti simili.

Illi tenut kont dan kollu fil-kuntest tal-fatt illi s-socjeta' ntimata kienet, fix-xhur ta' qabel it-tkeccija, qed tinsisti sabiex tibdel il-kondizzjonijiet ta' mpieg tar-rikorrenti billi tnaqqsilha l-paga filwaqt illi r-rikorrenti zammet fermi l-pozizzjoni taghha u dejjem insistiet illi kellu jigi onorat il-kuntratt, tissahhah it-tezi tar-rikorrenti illi l-allegata imgieba hazina u offensiva taghha ma kienu xejn ghajr skuza sabiex twassal ghat-tkeccija taghha.

Ghalhekk it-Tribunal kellu jizen ic-cirkostanzi, jqis il-kredibbilita' tal- partijiet u jibbaza d-decizjoni tieghu fuq il-bazi ta' dak li probabbilment sehh.

Ta' hafna importanza lill-fatt li r-rikorrenti giet mkeccija sommarjament minghajr ma nghatat opportunita' xierqa biex tiddefendi ruhha – nuqqas serju min-naha tas-socjeta' ntimata li agixxiet fuq rapport ta' parti wahda u lanqas biss semghet il-verzjoni tal-parti l-ohra.

tal-kumpanija,

Flimkien mar-responsabbilita' ta' responsabbilita' tal-impjegata li pero' qatt ma kellu jwassal ghal tkeccija mill-impieg.

Minhabba n-nuqqasijiet tal-impjegata, dan it-Tribunal ser jaghmel temperament tal-kumpens, fuq bazi ta' ekwita'.

It-Tribunal jsib li ma kienx hemm raguni tajba u sufficjenti skont il-ligi ghat-tkeccija tar-rikorrenti.'

Konsegwentement it-Tribunal ghadda sabiex jilqa t-talbiet tar- rikorrenti kif gia suespost billi kkundanna lis-socjeta' intimata thallas l-ammont ta' ghaxart elef ewro (€10,000), bl-imghaxijiet skont il-ligi mid-data tad-decizjoni sal-pagament effettiv.

Rat illi s-socjeta' intimata appellat mis-sentenza tat-Tribunal u l- jikkonsisti li d-decizjoni tat- aggravju tal-appellanti fil-qosor Tribunal fil-likwidazzjoni tal-kumpens dovut mhux ibbazata fuq motivazzjoni adegwata jew skont il-ligi in kwantu t-Tribunal qabad u ffissa somma minghajr ma' qies dak kollu li jinghad fil- proviso tal-Artikolu 81 (2) tal-Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta.

Is- socjeta' appellanti ssostni li fil-likwidazzjoni tal-kumpens, it- Tribunal ma jsemmi l-ebda raguni jew kunsiderazzjoni ta' kif wasal ghall-likwidazzjoni tal-ammont ta' ghaxart elef ewro (€10,000).

Is-socjeta' appellanti tissottometti li jidher li l-uniku kunsiderazzjoni li t-Tribunal ha kienet li kellu jkun hemm temperament fil-kumpens minhabba n-nuqqasijiet tal-appellata ghalkemm l-ebda indikazzjoni ma nghatat mit-Tribunal ta' kemm kien l-ammont qabel tali temperament.

Dan ghalhekk jaghti x'jifhem li l-ammont gie likwidat arbitrio boni viri minghajr konsiderazzjoni jew referenza ghal proviso tal-Artikolu 81 (2) tal- Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta.

Is-socjeta' appellanti tishaq ukoll li il- likwidazzjoni tal-ammont meta kkonkluda li s-socjeta' appellanti ma cahditx l-allegazzjoni li l-kumpanija Akono u s-socjeta' l- intimata huma

t-Tribunal ghamel kunsiderazzjoni zbaljata

tal-istess azzjonisti.

M'huwiex minnu

fir-risposta

allegazzjoni ma gietx michuda tant li meta giet kontro-ezaminata r-rikorrenti ntalbet sabiex tipprova tali allegazzjoni taghha.

Fit- tielet lok gie sottomess dato ma non concesso li l-attivisti huma l- istess, il-kumpaniji huma zewgt persuni legali separati u distinti minn xulxin indipendentement mill-azzjonisti taghhom.

Rat taghha primarjament issottomettiet li d-decizjoni hija wahda ekwa u gusta u timmerita li tigi kkonfermata.

L-appellata sahqet li meta t- Tribunal gie sabiex jillikwida l-ammont lilha dovut ha diversi fatturi u mhux wiehed kif allegat is-socjeta' appellanti b'dawn jigu elenkati bhala s-segwenti: i. Illi l-appellata ttentat timxi mal-istruzzjonijiet moghtija mis- socjeta' appellanti u r-reazzjoni tal-appellata kienet sforz tal- frustrazzjoni konsegwenza ta' nuqqas ta' kooperazzjoni minn naha tal-persuna li wiegbet it-telefon; ii.

Illi t-Tribunal ma rax l-ebda estremi ta' agir jew diskors offensiv u s-socjeta' appellanti ghalhekk ghandha terfa' r-responsabilita' daqskemm ghandha terfghu l-appellata; iii.

Illi dan kien xhieda ta' nuqqas serju ta' tahrig tal-appellata; iv.

Illi ma kienx jirrizulta li sar diskors offensiv jew agir malizzjuz da parti tal-appellata; v. Illi l-allegata mgieba hazina u offensiva ma kienet xejn ghajr ghal skuza u dana fid-dawl li sa ftit xhur qabel is-socjeta' appellanti kienet qieghda taghmel pressjoni sabiex tbiddel il- kuntratt ta' impieg tal-appellata liema tibdil kien sejjer jirrizulta f'nuqqas ta' paga;

illi dawn

Illi l-appellata lanqas inghatat possibilita' li tiddefendi ruhha pero' s-socjeta' appellanta strahet fuq rapport ta' parti wahda biss minghajr ma semghet il-verzjoni tal-appellata.

Ir-rikorrenti appellata ghalhekk il- kunsiderazzjonijiet kollha elenkati waslu mhux biss sabiex tinstab responsabilita' ta' tkeccija ngusta izda wkoll sabiex b'ekwita' jigi stabbilit kumpens adegwat anke fid-dawl li l-Artikolu 81 (2)(a) tal- Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta liema artikolu ma jitkellimx biss dwar danni reali u telfien izda wkoll dwar 'cirkostanzi ohra'.

Rat ix-xiehda, kontro-ezamijiet, dokumenti esebiti u l-atti kollha.

Semghet it-trattazzjoni tal-appell tal-partijiet fis-seduta tal-11 ta' Ottubru, 2019 u ddifferiet l-appell ghad-decizjoni ghal-lum.

Ikkunsidrat; L-aggravju 8.

L-appell interpost huwa specifikatament fuq l-ammont likwidat bid-decizjoni tal-1 ta' Gunju, 2018 fejn bl-appell taghha s-socjeta' appellanti Fortis Limited qieghda titlob unikament illi: '...thassarha f'dik il-parti fejn it-Tribunal illikwida kumpens ta' €10,000 u tordna li l-atti jintbaghatu lura lit-Tribunal Industrijali sabiex jillikwida l-kumpens dovut lir-rikorrenti u li ghandu jigi likwidat a bazi tal-Artikolu 81 (2) tal-Kap.

Illi l-aggravju mressaq mis-socjeta' appellanti jitratta jekk il- quantum likwidat huwiex wiehed li jaqa' fil-parametri tal-proviso tal-Artikolu 81 (2)(a) tal-Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta u xejn aktar.

Illi l-Artikolu 81 (2)(a) tal-Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra kif isegwi:

'(2) Meta, fuq ilment magħmul skont l-artikolu 75, it-Tribunal isib li r-raġunijiet għall-ilment ikunu bbażati tajjeb – (a) f'każi ta' tkeċċija mingħajr kawża ġusta, jekk ma jkunx hemm talba speċifika biex jerġa' jidħol fl-impieg jew jerġa' jiġi impjegat, jew it-Tribunal jiddeċiedi li ma għandux jagħmel ordni biex jerġa' jidħol fl-impieg jew jerġa' jiġi impjegat kif intqal qabel, it-Tribunal għandu jagħti sentenza ta' kumpens, li għandha titħallas mill-prinċipal lil min jagħmel l-ilment, rigward it-tkeċċija: Iżda, meta jistabbilixxi l-ammont ta' dak il-kumpens it- Tribunal għandu jqis id-danni reali u telfien li jkun bata l- ħaddiem li jkun ġie imkeċċi mingħajr kawża ġusta kif ukoll ċirkostanzi oħra, inklużi l-età u s-snajja tal-ħaddiem li jistgħu jaffettwaw il-potenzjal tal-impieg ta' dak il-ħaddiem;'

Illi l-proviso tal-Artikolu 81 (2)(a) tal-Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta fir-rigward ta' kif ghandu jigi likwidat l-kumpens, jistabbilixxi li t-Tribunal ghandu jqis zewg fatturi u cioe': i. Id-danni reali u telfien li l-haddiem ikun bata meta jkun garrab tkeccija ngusta; u ii.

Cirkostanzi ohra, inkluz l-eta' u s-snajja tal-haddiem li jistghu jaffettwaw il-potenzjal tal-impieg tieghu.

Fil-kaz prezenti jirrizulta mill-atti li l-appellata Lotta Malmberg kienet tahdem fuq bazi full-time bhala sales person mas-socjeta' appellanti.

Is-socjeta' appellanti kienet tipprovdi servizz ta' sales persons bl-uzu tat-telephone lill-kumpanija Akono li kienet topera minn gewwa l-Isvezja billi da parti taghha kienet tipprovdi s-

servizz ta' tindif ta' katusi ta' ventilazzjoni.

L-appellata Lotta Marshall kienet tahdem mid-dar u dana billi taghmel telefonati u thajjar lill-prospettivi klienti sabiex jabbonaw mas-servizz ta' Akono.

Is-socjeta' appellanti kienet tipprovdi lill-appellata Lotta Marshall lista bl-informazzjoni necessarja principalment id- dettalji tas-sid tal-proprjeta' u n-numru tat-telefon sabiex isir kuntatt maghhom.

L-appellata kienet taghmel cirka ta' tlett mitt (300) telefonata kuljum u kienet inghatat struzzjonijiet mis-socjeta' appellanti sabiex hija tikkomunika direttament ma' sid il- proprjeta' u hadd aktar bil-ghan li jitnaqqas il-probabilita' li sussegwentament jkun hemm rifjut tas-servizz.

Irrizulta li r- rikorrenti giet imkeccija mill-impieg taghha konsegwenza ta' telefonata li hija kellha ma' klient prospettiv bl-isem ta' Fredrik fejn da parti tieghu allega li r-rikorrenti appellata uzat kliem offensiv.

Jirrizulta mill-atti li l-appellata sfat imwaqqfa mix-xoghol taghha b'effett mis-27 ta' Jannar, 2017.

Mix-xiehda taghha datata l- 1 ta' Dicembru, 2017 (a fol.

68 tal-process quddiem it- Tribunal Industrijali) jirrizulta li hija sabet impieg iehor ghal nofs Lulju 2017.

Bhala paga bazika mas-socjeta' appellanti hija kellha l-ammont ta' elf u erba' mitt ewro (€1,400) fix-xahar.

B'hekk jirrizulta li bhala danni reali u telfien konsegwenza tat-tkeccija ngusta, l-appellata sofriet zgur l-ammont ta' cirka tmint elef u erba' mitt ewro (€8,400).

F'dan l-ammont m'hemmx mizjuda l- kommissjonijiet li l-appellata kienet intitolata ghalihom ghal kull negozju li kien jirnexxi.

Jirrizulta li bhala kommissjonijiet l- appellata kienet tithallas bir-rata kif stipulat fid-dokument immarkat bl-ittra C anness mal-kuntratt b'dana li l-ammont ta' kommissjoni kien garantit sa tlett mitt ewro (€300) fix-xahar (a fol.

Qieghed jigi kkwotat id-dokument C ghal fini ta' kjarezza fejn inghad illi:

Il-Qorti ghalhekk tinnota li meta jsir kalkolu matematiku semplici jirrizulta li s-somma akkordata mit-Tribunal Industrijali taqa' ferm entro l-parametri ta' dak li kienet tithallas ir-rikorrrenti li kieku nzammet fl-impjieg taghha, dan anki meta wiehed jiehu kont li t- Tribunal fid-decizjoni tieghu ddikjara li ha kont li kellu japplika certu sanzjoni fil-konfront tal-istess rikorrenti appellata.

Il-Qorti ghall-kuntrarju ta' dak espost mis-socjeta' appellanti fl-aggravju taghha ma taqbilx li d-decizjoni appellata ghal dak li hu kalkolu ta' kumpens mhijiex ben motivata tant li t-Tribunal stess indika li kien qed jimponi wkoll sanzjoni fil-kalkolu tieghu.

Ukoll ma tqisx li d-decizjoni tat-Tribunal b'xi mod ma tiehux kont tal-Artikolu 81 (2) tal-Kap.

452 fl-assjem tieghu nkluz il-'proviso' indikat.

Il-Qorti, in vista ta' dan kollu u stante li skont il-ligi il-kalkolu tal-kumpens huwa moghti kompletament fil-poter u diskrezzjoni tat-Tribunal li jkun qed jiddeciedi l-mertu, stante wkoll li mill-atti ma sabet l- ebda raguni gravi jew valida fil-ligi ghalfejn ghandha thassar l- applikazzjoni tad-diskrezzjoni tat-Tribunal fil-kaz de quo fil- kalkolu tieghu tal-kumpens, ser tghaddi sabiex tikkonferma d- decizjoni appellata u tichad l-appell odjern.

Decizjoni Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti, din il-Qorti tghaddi sabiex taqta' u tiddeciedi dan l-appell billi tichad l- aggravju tas-socjeta' appellanti u tikkonferma d-decizjoni appellata fl-ismijiet premessi datata 1 ta' Gunju, 2018.

Bl-ispejjez kollha kontra s-socjeta' appellanti.