Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Donatella M. Mifsud Buhagiar Chiarenza LL.D., Mag.

Illum, 12 ta' Dicembru, 2017

Il- Pulizija (Spettur Matthew Herbert) -vs- Robert Borg Zammit, detentur tal-karta tal-identità numru 344475M

Kumpilazzjoni Nru. 740/14 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Robert Borg Zammit u ċioè talli:

F'Gunju, 2014 u fix-xhur u snin ta' qabel, b'diversi atti magħmulin minnu fi żmienijiet differenti iżda li jiksru l-istess dispożizzjoni tal-liġi, minn ġewwa l- hanut tieghu f'83, 'Evergreen', Triq San Tumas Floriana, ikkommetta serq ta' elettriku għad-dannu tal-Korporazzjoni Enemalta, liema serq huwa aggravat bil-mezz u bil-valur li jaqbeż €2,329.32;

Fl-istess perjodu, ikkorrompa uffiċjal jew impjegat pubbliku, liema uffiċjal jew impjegat pubbliku, in konnessjoni mal-kariga jew impieg tiegħu, talab, irċieva jew aċċetta għalih jew għal ħaddieħor xi rigal jew wegħda jew offerta ta' xi rigal fi flus jew f'utli ieħor, jew ta xi vantaġġ ieħor, li għalihom huwa ma kellux jedd, u barra milli aċċetta l-ħlas, il-wegħda jew l-offerta, dan l-istess uffiċjal jew impjegat fil-fatt naqas li jagħmel dak li hu fid-dmir tiegħu li jagħmel;

Fl-istess perjodu kkorrompa u kien kompliċi ma' uffiċjal jew impjegat f'amministrazzjoni pubblika, jew ikkorrompa u kien kompliċi ma' impjegat tal- Gvern jew mal-Gvern, liema impjegat sew jekk ma kellux jedd li jesiġi flus jew ħwejjeġ oħra bħala salarju tad-dmirijiet tiegħu, jew akkont tal-Gvern jew ta' stabbiliment pubbliku, taħt il-libsa tal-kariga tiegħu, esiġa dak li l-liġi ma tippermettix, jew iżjed minn dak li tippermetti l-liġi, jew qabel iż-żmien li jmiss skont il-liġi;

Fl-istess perjodu kkorrompa u kien kompliċi ma' uffiċjali jew impjegat pubbliku, liema uffiċjal jew impjegat għal xi vantaġġ privat tiegħu jew għall- benefiċċju a' xi persuna jew entità oħra, għamel użu ħażin minn flejjes tal- Gvern jew tal-privat, karti tal-kreditu jew dokumenti, titoli, atti jew ħwejjeġ mobbli, illi kienu ġew fdati lilu minħabba l-kariga jew impjieg tiegħu.

Rat in-nota ta' l-Avukat Generali tad-29 ta' Dicembru, 2016,1 permezz ta' liema baghat lill-imputat biex jigi gudikat minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali kif mahsub fis-segwenti artikoli:

Fl-artikoli 18, 23 u 31 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Fl-artikoli 261(b)(c), 263, 264, 267, 278, 279(b) u 280(2) tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta; Fl-artikoli 112, 115, 119, 120 u 42 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Fl-artikoli 42, 112, 114, 119 u 120 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Fl-artikoli 42 u 127 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; u Fl-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat li l-imputat ma kellux oggezzjoni li l-kaz jigi trattat bi procedura sommarja.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Semghet it-trattazzjoni finali.

Ikkunsidrat: Illi wara li kienet giet prezentata kwerela datata nhar it-30 ta' Gunju, 2014, mill-Korporazzjoni Enemalta, is-socjeta` derubata,2 kien hemm rinunzja tal-istess kwerela mill-parte leza fejn din iddikjarat li ma kien baqghala ebda pendenza rigward dan il-kaz u ghalhekk kienet qed tirrinunzja

Vide ukoll xhieda ta' PS8545 Alexander Sammut Caligari a fol.108.

minghajr rizerva ghall-passi kriminali fil-konfront tal-imputat.3 Kif deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-kaz fl-ismijiet Il-Pulizija vs Paul Brincat Mummery:4

Illi fil-waqt li originarjament dawn ir-reati kienu prosegwibbli mill-Pulizija ex officio, bl-introduzzjoni tal-artikolu 283A u bl-emendi introdotti bil-proviso ghall-artikolu 326 (1) tal-Kodici Kriminali, ghar- reati in dizamina, bl-Att XXII tas-sena 2005, ma jista' jittiehed ebda procediment jekk mhux bil- kwerela tal-parti offiza, f' dan l-kaz ovvjament l-Enemalta Corporation.

Hu ovvju ghalhekk li, in vista ta' dawn l-emendi, kienet mehtiega l-kwerela tal-parti offiza biex il-Pulizija setghet tipprocedi kontra l-appellant, f' Mejju, 2006.....

Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti wara li rat l-artikolu 283A tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, tiddikjara il-procediment ezawrit fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni. l-Qorti Jibqa' ghalhekk biex genwinament hi perplessa kif minkejja din ir-rinunzja fin-nota ta' rinviju ghall-gudizzju xorta gew indikati l-artikoli relatati mal-ewwel akkuza.

Illi ghalhekk ser tghaddi biex tikkunsidra biss l-akkuzi ta' komplicita` fil- korruzzjoni, komplicita` fil-konkussjoni u komplicita` fl-istorn u l-provi li ngiebu biex jissostanzjaw l-imsemmija akkuzi o meno.

Korruzzjoni: It-Tieni Imputazzjoni Mill-istqarrija tal-imputat jirrizulta biss li persuna li ddentifikaha minn sett ta' ritratti murija lilu bhala "Martin", kienet avvicinatu u offriet li jaghmillu sistema biex jiffranka fuq il-kontijiet tad-dawl.

Jghid li dan Martin kien hu li ghamillu ix-xoghol fuq il-meter.5 Jghid li kien rah dakinhar li sar il-ftehim imbghad meta ghamel ix-xoghol mifthiem.

Martin jgie indikat fuq ir-ritratt numru 7 li jirreferi ghal Martin Santoc Spice Bileci.6

Illi ghalkemm Carmel Camilleri Darmanin jsemmi li mill-investigazzjonijiet li kienet qed taghmel l-Enemalta irrizulta li l-meters mbghabsa kienu ta' certu installers, minn imkien ma jsemmi dawn l-installers min kienu.7 Illi fir-rapport tal-esperti nominati gie kkonstatat li l-smart meter gie miftuh billi: "1.

Il-vit li jinsab fil-wicc tal-Smart Meter tnehha permess ta' ghodda specjali esebita fil-mori tal-process Blanco vs Martin Santoc Spice Bileci, esebit numru KA 86/16".8 Pero` mill-atti ma jirrizulta ebda tentattiv minn naha tal-prosekuzzjoni sabiex jintefa' dawl dwar kif dik il-bicca ghodda spiccat esebita fl-atti fl- ismijiet Il-Pulizija vs Martin Santoc Spice Bileci, u aktar importanti lil minn kienet tappartjeni u ghaliex kienet qed tintuza minnu!!

Kif artikolat fis-sentenza Ir-Repubblika ta' Malta vs Salvatore sive Rapa Zerafa Le Gros 9

R .20.", Illi jintqal ta spiss f' din l-Awla li "circumstantial evidence does not lie but it may deceive" u li biex din it-tip ta' prova tista' twassal ghall-inferenza ta' htija trid tkun univoka w mhux thalli miftuha aktar minn possibilita' wahda oltre dik ta' htija.

F'sentenza ohra, Il-Pulizija vs Alfred Sciberras Mc Cormick intqal dan:10

Qabel ma din il-Qorti ser tiddiskuti l-fatti specie tal-kawza odjerna, thoss li ghandha tfakkar lil Prosekuzzjoni, li l-grad ta' prova li ghandha tilhaq hu dak li ma jhalli ebda ombra dettat mir-raguni

7 Fol.34-36 u fol.80-82 8 Fol.196 9 Qorti Kriminali, per Onor. Imhallef Dr. Joseph Schulz-Pace Kiss Guillaumier, Seduta tat-3 ta' Dicembru, 2004 Numru 14/2002.

10 Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Guikatura Kriminali, Deciza 28.02.2005 per Onor. Magistrat Dr. Consuelo Camilleri Darmanin Farrugia Grungo.

u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra ta' dubbju.

Id-dubbji ombra, ma jistghux jitqiesu bhala dubbji dettati mir-raguni.

Fi kliem iehor dak li gudikant irid jasal ghalih huwa li, wara li jqis c- cirkostanzi u l-provi kollha u b'applikazzjoni tal-boun sens tieghu ikun moralment konvint minn dak l-fatt li trid tipprova l-Prosekuzzjoni.

Kif gie ritenut fis-sentenza Il-Pulizija v Paul Gil moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar t-tlieta ta' Marzu 2000: "Hija dejjem l-Prosekuzzjoni li trid tipprova l-elementi kollha tar-reat u dan permezz ta' provi jew diretti jew indizzjarji u sal-grad tal-konvinciment morali tal-gudikant."

Jigi rilevat li prova cirkostanzjali trid twassal ghal prova univoka u cioe l-unika interpretazzjoni li dik il-prova cirkostanzjali hija wahda biss u meta tali prova tkun ekwivoka, din il-prova ma jkollha ebda prova legali.

Din il-Qorti taghmel referenza ghal dak li ntqal fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija v David Busuttil Dougal deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar s-sbatax ta' Gunju, 1998 dwar prova cirkostanzjali u cioe li: "Provi cirkostanzjali huma bhal katina li tintrabat minn tarf ghal tarf b'sensiela ta' ghoqiedi li jorbtu ma xulxin u li flimkien jwasslu fl-istess direzzjoni."

Illi ser issir riferenza ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Saveria sive Saverin Attard Luck fejn il-Qorti tal-Magistrati ghamlet ezami funditus dwar ir-reat ravvizat bl-artikolu 115 tal-Kodici Kriminali: 11

Illi minn ezami ta'l-artikolu 115 tal-Kodici Kriminali li jikkontempla r-reat ta' korruzzjoni jirrizulta illi l-elementi bazici li jridu jigu ippruvati huma essenzjalment erba' u cioe: 1. in-natura ufficjali jew pubblika ta'l-impieg tal-persuna ikkoncernata.12 2. li dik il-persuna irceviet jew accettat flus, jew xi rigal, jew weghda jew offerta u dawn ma ikunux dovuti skond il-ligi.13

11 Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, Deciza 30.06.2010 per Onor. Magistrat Dr. Edwina Johnston 12 Vide ukoll Il-Pulizija vs Joseph Spiteri Colombo (Appell, Deciza 19 ta' Lulju, 1982).

13 Vide ukoll Il-Pulizija vs Lawrence sive Lorry Mansour et (Appell, Deciza 25 ta' Lulju, 1986)

3. li dana jkun in konnessjoni ma'l-istess kariga jew impieg.

4. li l-iskop ikun illi l-persuna taghmel jew ma taghmilx id-dmir tieghu/taghha.14 Illi b'rabta ma' din id-disposizzjoni tal-ligi, l-Avukat Generali iccita wkoll l-artikolu 120, fejn titqies bhala komplici il-persuna li tikkorrompi l-ufficjal pubbliku.

Illi ghalhekk l-ewwel element essenzjali ghal kummissjoni ta' dana ir-reat huwa n-natura ufficjali jew pubblika ta'limpieg tal-persuna li qed tigi korrota.

Illi l-artikolu 92 imbaghad jiddisponi testwalment illi: "Taht il-frazi generali 'ufficjal pubbliku' jidhlu mhux biss l-awtoritajiet kostitwiti, civili u militari, izda wkoll dawk il-persuni kollha li huma mahtura skond il-ligi sabiex jamministraw xi parti tas-setgha ezekuttiva tal- Gvern, jew biex jezegwixxu xi dmir iehor pubbliku impost mil-ligi, sew gudizzjarju kemm amministrattiv kif ukoll tax-xorta l-wahda u l-ohra."

Fis-sentenza citata dik il-Qorti kompliet hekk:

......Illi l-artikolu 120 iqis lil persuna li tikkorrompi ufficjal pubbliku bhala komplici fir-reat previst f'dana il-kaz fl-artikolu 115.

Illi l-ligi taghti definizzjoni ta' min jitqies li huwa komplici fl-artikolu 42 fejn hemmhekk jigu ikkontemplati hames sitwazzjonijiet fejn persuna tirrendi ruhha komplici.

Illi mill-qari ta' dina d-disposizzjoni tal-ligi jidher car illi f'kull cirkostanza ikkontemplata irid ikun hemm 'l hekk imsejjah common design bejn l-awtur u ilkomplici.

Ma hux necessarju, kif tikkontendi id-difiza illi l-komplici ikun ghamel xi forma ta' qliegh huwa innifsu u cioe' ikun kiseb xi vantagg finanzjarju. ...… Illi kif gie deciz f'kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Mario Brincat Mummery et. deciza fit-30 ta' Lulju 2009, mill- Qorti ta'l-Appelli Kriminali: "Il-korruzzjoni li dwarha qeghdin nitkellmu hi, skond id-duttrina prevalenti, karatterizzata minn ftehim volontarju bejn l-ufficjal (jew impjegat) pubbliku u l-persuna li tikkorrompi (li, kif inghad, hija kkunsidrata fil-ligi taghna bhala komplici) permezz ta' liema ftehim jitwieled veru u proprju pactum sceleris."

14 Vide ukoll Il-Pulizija v. Alfred Inguanez (Appell, Deciza 2 ta' Mejju 1985) 15 Illum l-artiklu 115 tal-Kodici Kriminali 16 Illum l-artiklu 120 tal-Kodici Kriminali

Mill-provi quddiema din il-Qorti minn imkien ma jirrizultalha li l-imputat volontarjament u konsapevolment ghamel xi ftehim ma ufficjal jew impjegat pubbliku.

Illi din il-Qorti ma tistax tifhem x'setgha gieghel lill-Pulizija Custo takkuza lill-imputat b'komplicita` fir-reati ta' korruzzjoni, konkussjoni u storn, it-tieni sar-raba akkuza (liema reati sussegwentement gew indikati fin-nota ta' rinviju ghall-gudizzju), meta ma tiffigura minn imkien il- persuna tal-ufficjal impjegat pubbliku, element essenzjali tal- imsemmija reati.

Lanqas ma jirrizulta li l-imputat kien jaf li dak li kien qed jaghmel dan Galea Farrugia, kien in konnessjoni mal-istess kariga jew impieg tieghu.

Ghaldaqstant b'zewg elementi tant essenzjali sabiex jissusisti r-reat ta' korruzzjoni mankanti, mhemmx dubbju li l-imputat ghandu jigi liberat minn din l-imputazzjoni.

Jibqa' li jigu kunsidrati ir-reati ravvizati bl-artikoli 112 u 127 tal-Kodici Kriminali, fejn ukoll jinhtiehu, bhala element essenzjali, il-figura tal- ufficjal pubbliku.

Konkussjoni:It-Tielet Imputazzjoni Reiff riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il- Pulizija vs Emanuel Mifsud:17

It-tieni aggravju jirrigwarda l-imputazzjoni fejn l-appellat gie akkuzat bi ksur ta' l-artikolu 112 tal- Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Dan l-artikolu jipprovdi:

"Kull ufficjal jew impjegat f'amministrazzjoni pubblika, jew kull impjegat tal-Gvern jew mal- Gvern, sew jekk ikollu kemm jekk ma jkollux jedd li jesigi flus jew hwejjeg ohra bhala salarju tad-dmirijiet tieghu, jew akkont tal-Gvern jew ta' stabbiliment pubbliku, illi, taht il- libsa tal-kariga tieghu, jesigi dak li l-ligi ma tippermettix, jew izjed minn dak li tippermetti l- ligi, jew qabel iz-zmien li jmiss skond il-ligi, jehel, meta jinsab hati, il-piena ta' prigunerija minn tliet xhur sa sena."

L-elementi mehtiega biex jissussisti dan ir-reat huma: (1) il-karattru pubbliku tar-reo, (2) li jesigi xi haga llegalment, (3) taht il-libsa tal-kariga tieghu.

Terga' ssir riferenza ukoll ghas-sentenza Il-Pulizija vs Alfred Sciberras Mc Cormick:19

Illi l-imputat huwa primarjament akkuzat bir-reat dispost fl-artikolu 112 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta u cioe "Ufficjal Pubbliku li jesigi flus kontra l-ligi" li jiddisponi s-segwenti: "Kull ufficjal jew impjegat f'amminstrazzjoni pubblika u/jew kull impjegat tal-Gvern jew mal-Gvern, jew jekk ikollu, kemm jekk ma jkollux, jedd li jesigi flus jew hwejjeg ohra bhala salarju tad-dmirijiet tieghu, jew akkont tal-Gvern jew ta' stabbiliment pubbliku, illi taht l-libsa tal-kariga tieghu, jesigi dak li l-ligi ma tippermettix, jew izjed minn dak li tippermetti l-ligi, jew qabel iz-zmien li jmiss skond l-ligi..."

Dan hu reat komunement maghruf bl-ingliz bhala dak ta' 'unlawful exaction'. ..… impjegat Illi ghalhekk huwa t'amministrazzjoni pubblika jew persuna impjegata mal-Gvern jew mill-Gvern.

Il-ktieb tal-ligi huwa wiesgha hafna u ghalhekk jinkludi kull persuna li huwa direttament jew indirettament fis-servizz pubbliku.

B'hekk kwalunkwe persuna li m'ghandhix dan l-impjieg, ma tistax tinstab hatja ta' dan r-reat anke jekk talab xi flejjes jew oggetti ta' valur zejda waqt il-qadi ta' dmirijietu anke jekk ittanta jghamilha ta' ufficjal pubbliku.

Ghalhekk il-kariga ta' ufficjal pubbliku hija element inerenti ta' dan r-reat u mhux cirkostanza aggravanti bir-reat.

Mill-banda l-ohra, jekk il-persuna li qed titlob l-flus jew hag' ohra li mhix dik skond l-ligi, tinsab f'dan is-servizz pubbliku kif fuq deskritt huwa immaterjali jekk ghandu jew m'ghandux skond l-

impjieg tieghu, d-dritt li jircievi flus jew effetti ta' remunerazzjoni ghas-servizzi tieghu jew akkont tal-Gvern jew stabbiliment pubbliku iehor.

Din id-disposizzjoni ghandha tigi nterpretata b'mod generali ghaliex r-reat huwa wiehed li jista jigi kommess minn kwalsiasi tip t'ufficjal, kemm jekk jithallas b'mod regolari b'salarju, b'imqieta jew anke jekk jaghti servizz gratuwitu.

It-tieni element huwa li jintalab flus jew haga li mhux dovut legalment 'unlawful exaction'.

Dak li jitlob il-malvivent ghandu jkun dak li mhux intitolat ghalih jew huwa in eccess ghal dak li huwa intitolat ghalih, jew li huwa mitlub qabel ma huwa dovut.

Il-pubbliku ghandu jkun protett minn tali forma ta' dan r-reat tant ikrah.

Ir-reat huwa komplet [u ma jissejjahx attentat anke skond l-awturi famusi] meta hemm t-talba illecita bl-ingliz 'exaction', anke jekk il-vittma ma tkunx halset jew accettat li thallas dak li kien mitlub ihallas illegalment.

Dan hu reat formali u dak li l-ligi thoss li ghandha tipprevjeni ma hux d-dritt ta' pussess privat izda d-dritt pubbliku li l-istat ghandu jiggarantixxi li jagixxi b'mod gust u ekwu tramite r-rappresentanti tieghu u cioe l-impjegati pubblici, u dan d-dritt huwa vjolat meta impjegat pubbliku jesigi dak li mhux intitolat ghalih jew hu in eccess ghal dak li hu intitolat ghalih jew jesigi dak li ma jkunx ghadu dovut lilu.

Ghalhekk b'dan nifhmu ahjar dak li trid il-ligi meta fid-disposizzjoni fuq imsemmija insibu l- kelma "tesigi" u cioe fis-sens li ghandha tifhem li rikjesta llecita hija bizzejjed ghal esistenza ta' dan r-eat u m'hemmx bzonn li dak li jkun, ikun ircieva dak li talab jew ahjar esiga.

Lanqas ma huwa necessarju skond l-ligi li l-ufficjal pubbliku li jesigi flus jew hwejjeg, jaghmel dan ghal gwadan tieghu.

Huwa reat anke jekk dak l-ufficjal jesigi flus jew hwejjeg mhux dovuti legalment u jircievi u jehodhom ghal gwadan tal-Gvern.

Fit-tielet lok, huwa mehtieg li dak li jghamel ufficjal pubbliku, ghamlu fil-qadi ta' dmirijietu.

Mhux necessarju li l-malvivent li jitlob il-flus jew hwejjeg illegalment, jaghmel hekk b'mod volut

"knowingly", izda semplicement huwa rikjest li jigi ppruvat li dak li ghamel u cioe esiga l-flus jew

hwejjeg ghalih meta ma kienx intitolat li jaghmel hekk.

Mhemmx dubbju li mill-fatti specie tal-kaz in dezamina ma kien hemm ebda apparenza ta' legittimita` da parti tal-kondotta ta' Martin, u dak li gie mitlub jaghmel ma jirrizultax li ghamlu taht "il-libsa jew kulur tal-kariga tieghu".

Jerga' jigi sottolinejat li ma ngabet ebda prova li Martin kien ufficjal pubbliku jew ghall-inqas li l-imputat kien konsapevoli tal- kariga tieghu bhala tali!!

Illi F. Antolisei20 jghid dan dwar ir-reat ta' konkussjoni, fejn anke jiddistingwieh mir-reat ta' storn jew 'peculato':

Ghalhekk anke jekk ghall-grazzja tal-argument kellu jigi pruvat li Martin Santoc pace sciortino Bileci kien ufficjal pubbliku u dak li ghamel ghamlu taht "il-libsa jew kulur tal-kariga tieghu", jibqa' l-fatt li s-suggett passiv fir-reat taht l- artikolu 112 qatt ma jista' jiffigura bhala komplici izda biss bhala vittma, altrimenti l-kondotta tas-suggett passiv tinkwadra ruha f'komplicita` fir- reat ta' korruzzjoni ai termini tal-artikolu 120 tal-Kodici Kriminali.

Hu precizament minhabba dan l-element li l-artikolu 120 tal-Kodici ma jinkludix ukoll l-artikolu 112.

L-istess konsiderazzjonijiet japplikaw ghar- reat ravvizat bl-artikolu 127 tal-Kodici Kriminali.

Fuq dan l-insenjament u fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet gja maghmula, l- imputat qed jigi liberat ukoll minn din l-imputazzjoni.

Storn: Ir-Raba Imputazzjoni Imbghad rigward ir-raba imputazzjoni ravvizata bl-artikolu 127 tal- Kodici Kriminali, il-Qorti qalet hekk fis-sentenza taghha fl-ismijiet Il- Pulizija vs Carmel Bugeja Micallef:21

"Illi fir-rigward tar-reat ikkontemplat fl-artikolu 127, il-Qorti ser tapplika l-istess argumentazzjoni.

Hawnhekk id-dolo mehtieg ukoll isarraf fil-fatt illi l-ufficjal pubbliku japproprja ruhu jew jisraq flus jew oggetti ohra mobbli sabiex jaghmel profitt u dana b'abbuz tal-fiducja lilu moghtija fil-kariga li jokkupa.

Huwa jikkwota dak li ighid l-Imhallef Caruana Cuschieri: "Embezzlment is a

21 Qorti ta' Gudikatura Kriminali (Ghawdex), Onor. Magistrat Dr Edwina Johnston; 31.05.2012

Kif ritenut fis-sentenza fis-sentenza Il-Pulizija vs. Alexander Mc Keown et.:22

"Wiehed mill-elementi tar-reat ta` storn [Art.

127 - Kodici Kriminali] huwa li l-oggetti in kwistjoni jkunu gew fdati lill-individwu minhabba il-kariga jew impieg tieghu.

Kjarament, jew ikun hemm dan l-affidament ta` l-oggetti, jew inkella jkun hemm it-tehid taghhom "invito domino" li hu element tas-serq.

Wiehed minn dawn l-elementi ovvjament jeskludi lill-iehor relativament ghall- istess fatt."

Fis-sentenza Il-Maesta tar-Re vs Flask Schembri Mc Intyre et, il-Qorti Kriminali ddikjarat:23

Illi gie deciz min din l-Qorti, kompsota minn tlett Imhallfin, fil-kawza "Davies vs Vella Mamo"deciza fis-6 ta' April, 1943, illi d-delitt ta' storn kontemplat fl-artikolu 125 tal-Kap.12......huwa specjali ghall- ufficjal jew impjegat publiku; u persuna li ma jkollhiex dik il-kwalita` anke jekk tghin lill-uffijal publiku, ma tistax tigi akkuzata ta' komplicita` taht dik id-disposizzjoni, ghaliex ikun qieghed jonqos element essenzjali ghal dik id-disposizzjoni, u cjoe il-kwalita` ta' ufficjal jew impejgat pubbliku li jkollu taht idejh il-haga stornata in forza ta' dak l-ufficju tieghu..… Illi fil-kaz "Rex vs Victor Abela Saliba" deciz ukoll minn din l-qorti kollegjalment komposta fis-6 ta' Lulju 1943, gie mantenut l-istess principju.

U gie spjegat li f'kaz ta' reati simil, il-kwalita` ta' ufficjal pubbliku (u kwindi l-fatt li l-haga tkun fdata lilu minhabb l-karika tieghu) ma ghandhiex bhala bazi l- facilitazzjoni ta' l-ezekuzzjoni tar-reat, imma l-vjolazzjoni ta' dover specjali inkombenti lill-ufficjal pubbliku (li jkollu l-haga fdata lilu) u ghalhekk bhala cirkustanza esklusivament personali ma hijiex kommunikabli.

Illi l-principju ta' non-kommunikabilita`, minhabba li si tratta mhux ta' kwistjoni ta' facilitazzjoni, imma ta' vjolazzjoni ta' dover specjali, propunjat f'dawn is-sentenzi huwa accettat mill-Pessina..… Xi (Dig.

U ghandu jigi nutat li persuna tigi sottoposta ghal dak id-dover mhux biss ghax tkun ufficjal publiku imma ghax il-haga tkun giet fdata lilha minhabba l-karika; u ghalhekk mhux bizzejjed li tkun ufficjal publiku biss, minghajr ma jkun hemm l-affidament tal-haga.

Kollezzjoni ta' Decizjonijiet tal-Qrati Superjuri, Vol.XXXIVC.iv. fol.930

Infatti diversament, kieku ma tigix segwita din it- teorija, jista jkun hemm dan l-assurd; ........Il-kwalita` ta' ufficjal pubbliku serviet ta' facilitazzjoni ghar-reat, imma b'dan kollu ma tistax tikkomunika ruhha lill-komplici, ghaliex ic-cirkustanza ta' ufficjal publiku, akkopjata ghall- affidament tal-haga stornata minhabba l-kariga, hija mhux aggravanti, imma element tar- reat specjali; u l-komplici, li, ankorke` hu ufficjal publiku, ma kellux pero` l-haga fdata lilu, ma setax jikkometti dak it-titolu ta' reat ghalkemm seta' ikkometta titolu ta' reat iehor.

Fl- ewwel kaz hemm it-titolu ta' serq (reat komuni) pju` l-aggravanti, kommunikabbli ghax serviet ta' aggravanti; fit-tieni kaz hemm titolu specjali ta' reat, biss dik ic-cirkustanza (ufficjal publiku pju l- affidament tal-haga minhabba l-karika) ma hijiex aggravanti, imma element kostituttiv tar-reat stess, u dak li fih ma tirrikorrix dik ic-cirkustanza ma jistax jikkometti, mhux l-aggravanti, imma ma jistax jikkometti t-titolu stess ta' dak ir-reat specjali. ...Illi minn ezami tal-att tal-kawza...jirrizulta li f'dan il-kaz il-haga allegata stornata kienet taht idejn akkuzat wiehed biss, in forza tal-ufficju tieghu, cjoe` ta' Guzeppi Fenech.

Iz-zewg ko-akkuzati l- ohra huma, jew kienu, ukoll impjegati pubblici, sija pure fl-istess dipartiment, imma l-haga stornata ma kienitx fdata lilhom in forza tal-impjieg taghhom.… Illi ghalhekk la darba tonqos dik i-cirkustanza, ma hemmx lok ghall-komplicita` - salva konsiderazzjoni diversa ta' l-allegat ghemil taghhom, anki in bazi ghall-kwalita` taghhom ta' impjegati publici, kif allegat mill-prosekuzzjoni. [emfazi u sottolinejar tal-Qorti]

Mir-rizultanzi processwali u fuq l-insenjament appena citat, fejn tonqos milli tiffigura l-persuna tal-ufficjal jew impjegat pubbliku, qatt ma tista' tinstab htija dwar din l-imputazzjoni tenut kont li l-meters, il-haga stornata, ma rrizultatx li qatt kienet taht idejn l-imputat u wisq inqas ma kienet fdata lilu in forza tal-ufficju tieghu.

Tenut kont tar-rinunzja tal-kwerela mill-Korporazzjoni Enemalta fir- rigward tal-ewwel akkuza, il-Qorti tkun qed tonqos serjament jekk ma tosservax li f'kazijiet fejn il-proceduri jkunu ttiehdu bi kwerela tal-parte leza bhala ma hu l-kaz odjern, fejn ikunu anke gew mahtura esperti sabiex jissostanzjaw l-akkuzi addebitati u dan bi spejjez konsiderevoli ghall- amministrazzjoni tal-Qorti, liema akkuzi sussegwentement jigu estinti bir- rinunzja tal-kwerela meta l-imputat ikun issalda d-debitu tieghu mal- kwerelant, huwa unikament ir-Registratur tal-Qorti li jittrasforma ruhu bhala l-parte leza.

Dan ghaliex filwaqt li hu jkun iffinanzja l-hlas ghall-esperti nominati biex jissostanzjaw l-akkuzi addebitati lill-imputat fuq talba tal-kwerelant, hekk kif issir ir-rinunzja mill-istess kwerelant li jkun gie kkumpensat mill- imputat, ir-Registratur tal-Qorti jigi prekluz minn kull dritt li jirkupra

spejjez minnu inkorsi sabiex jigi sostanzjat il-kaz tal-istess kwerelant; din hi rizultat tal-fatt li l-artikolu 533 tal-Kodici Kriminali jipprovdi biss ghal hlas tal-ispejjez peritali f'kazijiet fejn (i) ikun hemm kundanna fil- proceduri li jkunu gew istitwiti (ii) ex officio.

Min-naha l-ohra tezisti lacunae fl-artikolu 380(1) tal-Kodici Kriminali peress li din id-disposizzjoni ma tinkludix ukoll l-artikolu 283A tal-istess Kodici li jaghti setgha lill-Qorti tiddeciedi ukoll fuq l-ispejjez.

Ghalhekk fid-dawl tas-suespost il-Qorti filwaqt li tiddikjara procediment ezawrit rigward l-ewwel imputazzjoni, qed tillibera lill-imputat minn kwalunkwe htija u piena fuq l-akkuzi kollha l-ohra ghar-ragunijiet imsemmija.


Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Donatella M. Phiri Micallef Augugliaro LL.D., Mag.

Illum, 12 ta' Dicembru, 2017

Il- Pulizija (Spettur Matthew Montebello Catania) -vs- Jonathan Azzopardi Spiteri, detentur tal-karta tal-identità 762821M

Kumpilazzjoni Nru. 746/14 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Jonathan Azzopardi Spiteri u ċioè talli:

F'Ġunju 2014 u fix-xhur u snin ta' qabel, b'diversi atti magħmulin minnu fi żmienijiet differenti iżda li jiksru l-istess dispożizzjoni tal-liġi, minn ġewwa l- 'Compagno Confectionary' gewwa Zabbar Road, Ħaż-Żabbar, ħanut tiegħu ikkommetta serq ta' elettriku għad-dannu tal-Korporazzjoni Enemalta, liema serq huwa aggravat bil-mezz u bil-valur li jaqbeż €2,329.32;

Fl-istess perjodu, ikkorrompa uffiċjal jew impjegat pubbliku, liema uffiċjal jew impjegat pubbliku, in konnessjoni mal-kariga jew impieg tiegħu, talab, irċieva jew aċċetta għalih jew għal ħaddieħor xi rigal jew wegħda jew offerta ta' xi rigal fi flus jew f'utli ieħor, jew ta xi vantaġġ ieħor, li għalihom huwa ma kellux jedd, u barra milli aċċetta l-ħlas, il-wegħda jew l-offerta, dan l-istess

uffiċjal jew impjegat fil-fatt naqas li jagħmel dak li hu fid-dmir tiegħu li jagħmel;

Fl-istess perjodu kkorrompa u kien kompliċi ma' uffiċjal jew impjegat f'amministrazzjoni pubblika, jew ikkorrompa u kien kompliċi ma' impjegat tal-Gvern jew mal-Gvern, liema impjegat sew jekk ma kellux jedd li jesiġi flus jew ħwejjeġ oħra bħala salarju tad-dmirijiet tiegħu, jew akkont tal-Gvern jew ta' stabbiliment pubbliku, taħt il-libsa tal-kariga tiegħu, esiġa dak li l-liġi ma tippermettix, jew iżjed minn dak li tippermetti l-liġi, jew qabel iż-żmien li jmiss skont il-liġi;

Fl-istess perjodu kkorrompa u kien kompliċi ma' uffiċjali jew impjegat pubbliku, liema uffiċjal jew impjegat għal xi vantaġġ privat tiegħu jew għall- benefiċċju a' xi persuna jew entità oħra, għamel użu ħażin minn flejjes tal- Gvern jew tal-privat, karti tal-kreditu jew dokumenti, titoli, atti jew ħwejjeġ mobbli, illi kienu ġew fdati lilu minħabba l-kariga jew impjieg tiegħu.

Rat in-nota ta' l-Avukat Generali tas-6 ta' Dicembru, 2016,1 permezz ta' liema baghat lill-imputat biex jigi gudikat minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali kif mahsub fis-segwenti artikoli:

Fl-artikoli 18, 261(b)u (c), 263, 264, 267, 278(2), 279(b), 280(2) u 283 tal- Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta Fl-artikoli 115(1)(c), tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Fl-artikoli 42(a)(b), 43, 45, 46, 112 u 114 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta; Fl-artikoli 42(a)(b), 43, 45, 46 u u 127 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta; u Fl-artikoli 17, 18, 31, 532A, 532B u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta.

Rat li l-imputat ma kellux oggezzjoni li l-kaz jigi trattat bi procedura sommarja.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Semghet it-trattazzjoni finali.

Ikkunsidrat:

Illi meta ttiehdet l-istqarrija tal-imputat dan spjega li hu kien gwardjan lokali u kif ghalkemm il-meter kien registrat fuq Jesmond Thika l-hanut fejn kien hemm installat il-meter kien mikri ghandu.

Spjega kif darba fost l-ohrajn ragel kien avvicinah u hajjru jimmodifika l-meter tal-hanut biex jirregstra anqas konsum.

Gie maqbul li kellu jmur jaghmel dan ix-xoghol f'Settembru, 2013 u hallsu €1,600.

Minn ritratti murija lilu kien gharraf bhala l- persuna li mieghu kien sar il-ftehim, il-persuna li tidher fir-ritratt nru.7.2 Illi John Ciangura xehed kif waqt spezzjoni maghmula fid-9 ta' Gunju, 2014, instab meter li kien under registering b'74%.

Kien gie tested quddiem Jonathan Azzopardi Spiteri kif ukoll Jesmond Thika li kien il- konsumatur registrat mal-Enemalta.

In kontro-ezami kkonferma li meta marru fuq il-post l-ewwel kien hemm Azzopardi Spiteri u wara li gie zvelat li r- registered consumer kien Thika, dan issejjah ukoll fuq il-post.3 Ix-xhud pprezenta r-rapport tieghu "Inspection Report of a tampered meter"; fih jidhru l-appliances/equipment li nstabu jiffunzjonaw fil-hanut tal- imputat dakinhar tal-ispezzjoni.4 Mill-Current Incident Report jirrizulta li meta nstab it-tampered meter fil-hanut kien hemm Jesmond Thika.5 Dan gie kkonfermat minn PS1480 Sandro Chetcuti Saydon.6 Illi Carmel Mifsud Stivala, Divisional Manager (Distribution) fi hdan l-Enemalta spjega kif hu kien responsabbli mill-meter section inkluz l-smart meters u offra l-isfond ta' kif inbdew l-investigazzjonijiet dwar tbghabis fl-smart meters.

Spjega kif waqt li kien qed jigi ttestjat meter mill-lokalita` ta' li dan kien under-registering.

F'Lulju dahhlet H'Attard informazzjoni li kien hemm meter iehor li kien originarjament installat f'H'Attard li kien suspettat hu meta nqala w ittestjawh instab li anke dan kien under-registering.

L-istess gara f'Settembru fir-rigward ta' meter iehor li kien originarjament installat fil-Fgura.7 Skattat investigazzjoni u instab li t-tlett meters gew installati mill-istess installer u l-procedura li

kienet qed tintuza sabiex issir l- under-registering, kienet l-istess fejn

ghalkemm ma kien hemm raguni sabiex il-meter jinbiddel, fil-fatt dawn xorta wahda kienu qed jinbiddlu.

Inzerta li waqt li kienu hawn Malta d- dizjinaturi tal-smart meters, il-kumpanija Taljana ENEL, dawn gew ikkonsultati u peress li kellhom maghhom strumenti necessarji, il-meters gew ezaminati u wasslu ghall-istess konkluzzjonijiet li kienu wasslu ghalihom qabel l-Enemalta meta ezaminaw l-istess meters.

Gie suggerit li l-meters jintbghatu lill-Laboratorju tac-CESI u f'Settembru intbghat l- ewwel meter.

Ikompli "dawn ghaddewh minn process ta testijiet, anki fethuh, anki ccekjawh kollu u fl-ahhar ta' Settembru bghatulna dokument fejn f'dan id- dokument qed jghidulna li dan il-meter infetah, dan il-meter gie hhackjat kienu qed ibghabsulu xi haga minn gewwa u wrewna l-informazzjoni li kien hemm."

Intbghatu z-zewg meters l-ohra fejn rapport mibghut dwarhom sab li dawn il-meters gew mbghabsa bl-istess mod.8 Sussegwentement l-Enemalta xtrat strumenti bhal ma kienu qed juzaw l- ENEL u mill-IT Section tal-Enemalta beda process sabiex isir maghruf x'kien qed jigri.

"Bazikament qbadna l-installer, qbadna t-tip ta' procedura u bdew johorgu certu patterns.

Flimkien mall-Interal Audit once li kellna l- informazzjoni u kellna l-istrumenti f'idejna ddecidejna li f'Jannar nibdew naghmlu t-testijiet fuq barra, jigifieri l-ewwel bdejna li ncemplu n-nies u nghidulhom li ha naghmlu t-testijiet, jigifieri li huwa fid-dmir taghna bhala Enemalta, dak iz-zmien kienet corporation illum plc, li ahna nittestjaw il- meters, u bdejna nsibu li dawn kienu underregistered.

Kull darba kienu qed johorgu team ta' persuni, jittestjaw fuq il-post, johorgu dokument, u kull darba li nsibu dawn il-meters naghmluhom go evidence bags,..… beda johrog li dan kien hemm pattern, kien hemm pattern li l-meters hafna minnhom li kienu qeghdin jitwahhlu dawn kellhom initial reading, .… qabel ma jigu pogguti fuq il- post dawn kienu qeghdin jigu ttestjati, ghalhekk kien qed ikollhom l-initial reading, allura hadna decizjoni li minflok naqbdu biss il-procedura li sibna ta' dawk it-tlieta nestenduwa biex naraw liema meters kellhom l-initial reading kollha li wahhalna, u bdew johorgu li mhux biss ta' installer wiehed, u kien hemm iktar installers."9 In kontro-ezami kkonferma li hu ma kienx imur on-site u lanqas ma kien ezamina l-meters ghaliex dak ix-xoghol sar minn l-engineers, fitters u technicians adetti mal-Enemalta.10 Illi xehed Joseph Chircop Zahra u esebixxa meter li nqala minn 338, Triq Haz-

Zabbar Fgura, filwaqt li spjega li dan kien gie tested u rrizulta li kien qed

jimmarka 74% inqas.11 Illi Robert Plum jikkonferma dawn il-fatti u jippreciza "li l-meter kien qed jaqra minus 74.63%".12 Illi Alan Mizzi Haber pprezenta stima tal-Enemalta ghall-perjodu mill-25 ta' Jannar, 2013 sad-9 ta' Gunju, 2014, meta saret l-ispezzjoni "f'dak il-perjodu l-meter kien irregistra 24.4 units ta' dawl kuljum a bazi tal-meter test li kienu ghamlu l-engineera u l-konkluzjonijiet tieghu li l-meter kien 74.6% slow hdimna progection ta' x'kellu jigi kkunsmat kieku l-meter kien qieghed sewwa l- progection ta' 96.3 units ta' dawl kuljum ghal dak il-perjodu li semmejna u l- ammont li qed tippretendi l-Enemalta huwa ta' 8153.12 Euro.

Kieku jkollna naqtghu l-penali barra 7316.32 Euro."13 Ix-xhud esebixxa kwerela li ma gietx kkonfermata minn Dr Erika Cezek wara ezenzjoni f'dan is-sens mid-difiza.14 In kontro-ezami jikkonferma li l-kalkoli tieghu huma biss "assumptions" li jinhaddmu abazi ta' dak li jkun gie kkwantifikat mill-inginiera meta l-ammont ta' jittestjaw unregistered consumption kien ta' €6,967.92.16 Illi l-espert tekniku il-Professur Cyril Samhaoui Staines xehed li "fil-kaz ta' dan il-meter li kien single phase meta ftahnieh sibna li bejn il-contacts 45 u 46 kien hemm, there was a conductive substance which was applied between contacts 46 and 45.

Minhabba f'hekk dawk huma fejn jidhlu l-wires tal-current sensor.

Minhabba f'hekk il-meter ma jaqrax tajjeb u fil-kaz ta' dan il-meter partikolari kien qed jaqra xi around 70% inqas kien qed jaqra ghax skond dejjem kemm ghaddej kurrent, around 70% inqas kien qed jaqra."17 Fir-rapport jie kkonstatat li l-smart meter gie miftuh billi:

Il-vit li jinsab fil-wicc tal-Smart Meter tnehha permess ta' ghodda specjali esebita fil-mori tal-process Pulizija vs Martin Cassar Simmonds Sammut, esebit numru KA 86/16.

Il-kolla li tissigilla il-wicc tal-kaxxa tal-meter mad-dar tal-Smart Meter kien

maqtugh permezz ta' Stanley Vella Gregory.

Il-wicc tal-Smart Meter kien probed open permezz ta' tornavit u tnehha

Fl-istess rapport gie konkluz li "huwa evidenti li il-PCB tal-Smart Meter giet mbghabsa.

Illi dan it-tbaghbis fuq il-PCB huwa tali li huwa eskluz li sehh waqt il-manifattura tal-istess Smart Meter."19 Riprodott il-Professur Samhaoui Scirto' Gauci filwaqt li jispjega ghaliex ir-rizultat tat-test maghmul mill-Enemalta kien ta rizultat ta minus 74% filwaqt dak maghmul minnu kien ta' minus 40% - rizultat attribwibbli ghall-fatt li l- Enemalta ghamlet warm test u l-espert ghamel cold test - hu skjet meta jiddikjara "Il-konkluzjoni huwa li l-meter infetah u tpoggiet substance fuq certu resistenzi".20

Serq ta' Elettriku: L-ewwel Imputazzjoni Mir-rizultanzi processwali, partikolarment mill-istqarrija tal-imputat fejn jammetti kif it-tbaghbis kien sar ghall-habta ta' Settembru, 2013, meta kien gie avvicinat minn persuna biex jigi modifikat il-meter biex jirregistra anqas, din l-imputazzjoni giet pruvata sal-grad rikjest mill-ligi.

Ghalkemm l-artikolu 42 ma giex indikat mill-Avukat Generali fin-nota ta' rinviju ghall-gudizzju, l-artikolu 467 tal-Kodici Kriminali gie rez applikabbli anke ghal Qorti tal-Maġistrati fil-każijiet ta' kompetenza tagħha bħala qorti ta' ġudikatura kriminali, bis-sahha tal-artikolu 525(3) tal-Kodici.

Issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) fl-ismijiet Il- Pulizija vs Lisa Borg Mifsud, Omissis:21

Illi huwa sabbilit fl-gurisprudenza taghna li biex persuna tinstab hatja bhala komplici jrid jirrisulta sodisfacentement pruvat mill-prosekuzzjoni – cioe` pruvat lil hinn mid-dubbju dettat mir-raguni –

Vide ukoll xhieda a fol.198 21 Per Onor. Magistrat Dr. Doreen Cassar Overend, Deciza 9 ta' Jannar 2012.

li din il-persuna (i) kienet taf li l-awtur tad-delitt ser iwettaq dak id-delitt u (ii) li hi deliberatament ghinitha biex hekk iwettaq d-delitt billi ghamet xi haga li tinkwadra f'wiehed mill-paragrafi (a) sa (e) tal-artikolu 42 tal-Kodici Kriminali.

Is-semplici fatt li dik il-persuna marret ma'l-awtur tad-delitt, u anke kienet fuq il-post waqt il-kommissjoni tad-delitt, ma jfissirx necessarjament li hija kienet taf x'kellhu f'mohhu.

Huwa veru li l-presenza ta' persuna fuq il-post tad-delitt u waqt li jkun qed jigi kommess id-delitt tista' tammonta ghall-komplicita` f'dak id-delitt kemm-il darba jkun jirrisulta li bejn dik il-persuna u l-awtur tad-delitt kien hemm il-hsieb komuni li jsir dak id-delitt, u li l- presenza ta' dik il-persuna effettivament assistiet lill-awtur, anke jekk biss moralment, biex iwettaq dak id-delitt.22

jinkwadra

fic-cirkostanzi Mhemmx dubbju imsemmija fl-artikolu 42(a) u (b) tal-Kodici Kriminali, "jien qbilt u ftehmna l-gurnata meta kellu jigi (Settembru, 2013)."23 Ghaldaqstant l-ewwel imputazzjoni giet ampjament ppruvata.

Madanakollu dak li pprezentat l-Enemalta kienet biss stima li tirrisali ghal Jannar, 2013.

Ma ngabet ebda prova li tindika minn meta kienet registrata differenza fil-konsum; lanqas ma saret prova dwar liema l- apparat misjub fid-9 ta' Gunju, 2014, kienx qed jigi uzat tul il-perjodu li fuqu nhaddmet l-istima.

Ghalkemm fil-kamp civili, fejn il-grad tal-prova mistenni hu ferm anqas oneruz minn dak fil-kamp penali, tali stima tista' tkun ammissibli bhala prova, fil-kamp kriminali provi ma jsirux permezz ta' "projections" u stimi imma b'fatti konkreti li jwasslu sal-grad tal-konvinciment morali tal-gudikant.

Minkejja dan, issir riferenza ghas-sentenza Il-Pulizija vs Emanuel Costigan li ccitat bran mis-sentenza Il-Pulizija vs Robert Odoh' moghtija mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fit-30 ta' April, 2014, fejn gie ritenut:

Din il-Qorti ma taqbilx ma' l-appellant illi huwa ghandu jigi lliberat mill-imputazzjoni ta' serq ikkwalifikat bil-"valur".

L-ewwelnett issir referenza ghal sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta moghtija fl-24 ta' Frar 2003 fl-ismijiet Il-Pulizija v. Joseph Sant Naudi, fejn gew elenkati l- metodi kif jista' jigi determinat il-valur ta' hsarat.

Dan jista' jitqies li japplika mutatis mutandis fejn si tratta ta' valur ta' oggetti misruqa.

F'dik is-sentenza ntqal hekk: "Fin-nuqqas ta' qbil bejn il-partijiet u salv dak li jinghad fis-subartikolu (2) ta' l-artikolu 325, biex tigi determinata l-hsara ghall-finijiet ta' l-artikolu 325(1) tal-Kodiċi Kriminali (moqri ma' l-artikolu 335 ta' l-istess Kodici) din trid (i) jew tiġi apprezzata direttament mill-gudikant, fis-sens li jekk il- gudikant ikun jifhem bizzejjed jista' jiddetermina huwa stess l-ammont tal-hsara billi jezamina l-

22 Ref Il-Pulizija vs Carmelo Grech Mizzi, Appell Kriminali, deciz 24.05.2002 23 Fol.10 24 Magistrat Dr J. Reginiano [02.03.2015], Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

oggett in kwistjoni; jew (ii) il-parti leza tghid kemm effettivament hallset biex issir it-tiswija ta' jew fi l-oggett; jew (iii) billi jitqabbad perit mill-qorti biex jaghti l-fehma tieghu dwar l-ammont tal- hsara." 12.

Fis-sentenza tagħha l-ewwel Qorti qalet dwar il-valur: "Certament nonostante li l-ammont ma ġiex kwantifikat, pero` zgur li l-oggetti misruqa minn kull imputat jeccedu l-mitt lira Maltin bil- valuta ta' zmien ir-reat – ghal dan il-Qorti m'ghandha bzonn ebda espert.

Pero` l-Qorti mhix konvinta li l-valur ta' l-oggetti misruqa mill-basement jeccedu l-elf lira Maltin." 13.

Din il-Qorti ezaminat il-provi.

L-oggetti misruqa huma dawk elenkati fid-Dok.

36) u li gew maqbuda mill-pussess ta' l-appellant (ara Dok.

Inoltre fl-istqarrija tieghu l-appellant jghid li kien seraq numru akbar ta' batteriji li bighhom ghal "xi Lm250" (a fol.

Fil-fehma ta' din il-Qorti, anke jekk tieħu l-valur wholesale ta' l-oggetti kollha in kwistjoni, dan se jaqbez il-Lm100.

Ghalhekk il-kwalifika tal-"valur" tissussisti u konsegwentement japplika l-artikolu 279(a) tal-Kodici Kriminali.

Irid jigi carat li fejn hemm dubju dwar il-valur ta' oggett misruq imbaghad is-soluzzjoni mhijiex dik proposta mill-appellant, cioe`, li persuna tigi lliberata izda li tiehu lanqas valur, b'hekk li persuna akkuzata b'serq ikkwalifikat bil- "valur" tista' tinsab hatja ta' serq semplici."

Illi mhemmx dubbju li minn Settembru, 2013, sa Gunju, 2014, kont ta' confectionary bl-equipment indikati fir-rapport esebit minn John Montebello Catania,25 facilment jeccedi l-ammont ta' mitejn u tlieta u tletin ewro u erba u disghin Ewro (€232.94); ghaldaqstant fil-fehma tal-Qorti jirrizulta l- aggravju tal-valur.

Hu sa hawn lil din il-Qorti tista' tasal tenut kont li in dubbio pro reo u li ma ngabet ebda prova li tissodisfa l-grad mistenni li l- ammont anke qabez l-€2,329.32 kif imputat lilu bl-ewwel akkuza.

Korruzzjoni: It-Tieni Imputazzjoni Ser tigi kkunsidrata it-tieni imputazzjoni, dik ta' komplicita` fil- korruzzjoni ta' ufficjal jew impjegat pubbliku.

Illi ser issir riferenza ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Saveria sive Saverin Martin Debono fejn il-Qorti tal-Magistrati ghamlet ezami funditus dwar ir-reat ravvizat bl-artikolu 115 tal-Kodici Kriminali: 26

Illi minn ezami ta'l-artikolu 115 tal-Kodici Kriminali li jikkontempla r-reat ta' korruzzjoni jirrizulta illi l-elementi bazici li jridu jigu ippruvati huma essenzjalment erba' u cioe: 1. in-natura ufficjali jew pubblika ta'l-impieg tal-persuna ikkoncernata.27

25 Vide fol.44 tergo 26 Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, Deciza 30.06.2010 per Onor. Magistrat Dr. Edwina Copperstone 27 Vide ukoll Il-Pulizija vs Joseph Gauci Turkdogan (Appell, Deciza 19 ta' Lulju, 1982).

2. li dik il-persuna irceviet jew accettat flus, jew xi rigal, jew weghda jew offerta u dawn ma ikunux dovuti skond il-ligi.28 3. li dana jkun in konnessjoni ma'l-istess kariga jew impieg.

4. li l-iskop ikun illi l-persuna taghmel jew ma taghmilx id-dmir tieghu/taghha.29 Illi b'rabta ma' din id-disposizzjoni tal-ligi, l-Avukat Generali iccita wkoll l-artikolu 120, fejn titqies bhala komplici il-persuna li tikkorrompi l-ufficjal pubbliku.

Illi ghalhekk l-ewwel element essenzjali ghal kummissjoni ta' dana ir-reat huwa n-natura ufficjali jew pubblika ta'limpieg tal-persuna li qed tigi korrota.

Illi l-artikolu 92 imbaghad jiddisponi testwalment illi: "Taht il-frazi generali 'ufficjal pubbliku' jidhlu mhux biss l-awtoritajiet kostitwiti, civili u militari, izda wkoll dawk il-persuni kollha li huma mahtura skond il-ligi sabiex jamministraw xi parti tas-setgha ezekuttiva tal- Gvern, jew biex jezegwixxu xi dmir iehor pubbliku impost mil-ligi, sew gudizzjarju kemm amministrattiv kif ukoll tax-xorta l-wahda u l-ohra."

Fis-sentenza citata dik il-Qorti kompliet hekk:

......Illi l-artikolu 120 iqis lil persuna li tikkorrompi ufficjal pubbliku bhala komplici fir-reat previst f'dana il-kaz fl-artikolu 115.

Illi l-ligi taghti definizzjoni ta' min jitqies li huwa komplici fl-artikolu 42 fejn hemmhekk jigu ikkontemplati hames sitwazzjonijiet fejn persuna tirrendi ruhha komplici.

Illi mill-qari ta' dina d-disposizzjoni tal-ligi jidher car illi f'kull cirkostanza ikkontemplata irid ikun hemm 'l hekk imsejjah common design bejn l-awtur u ilkomplici.

Ma hux necessarju, kif tikkontendi id-difiza illi l-komplici ikun ghamel xi forma ta' qliegh huwa innifsu u cioe' ikun kiseb xi vantagg finanzjarju. ...… Illi kif gie deciz f'kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Mario Vassallo Eminyan et. deciza fit-30 ta' Lulju 2009, mill-Qorti ta'l-Appelli Kriminali: "Il-korruzzjoni li dwarha qeghdin nitkellmu hi, skond id-duttrina prevalenti, karatterizzata minn ftehim volontarju bejn l-ufficjal (jew impjegat) pubbliku u l-persuna li tikkorrompi (li, kif inghad, hija kkunsidrata fil-ligi taghna bhala komplici) permezz ta' liema ftehim jitwieled veru u proprju pactum sceleris."

28 Vide ukoll Il-Pulizija vs Lawrence sive Lorry Stella et (Appell, Deciza 25 ta' Lulju, 1986) 29 Vide ukoll Il-Pulizija v. Alfred Reginiano (Appell, Deciza 2 ta' Mejju 1985)

Mill-provi quddiema din il-Qorti minn imkien ma jirrizultalha li l- imputat kien ghamel xi ftehim ma xi ufficjal jew impjegat pubbliku.

Il- prosekuzzjoni naqset anke milli tipprova l-isem tal-persuna li kien iddentifika l-imputat mir-ritratti murija lilu – dak indikat bin-numru 7.

L-imputat baqa' ma gharaf lil hadd izjed minn dawk ir-ritratti, u ghalhekk lanqas lil min kien immodifika l-meter.

Fatt iehor skontat mill-prosekuzzjoni kien il-fatt li fl-istqarrija tieghu, l- imputat jistqarr li kien gwardjan lokali.

Ma kien hemm ebda tentattiv sabiex jintwera' jekk fiz-zmien li sehhew ir-reati attribwiti, l-imputat kienx hekk impjegat, f'liema kaz kienet tapplika d-disposizzjoni tal- Artikolu 141 tal-Kodici Kriminali; artiklu li baqa' ma giex indikat mill- Avukat Generali.

Illi l-akkuzi l-ohra u cioe` dawk tal-konkussjoni u storn (artikoli 112 u 127 rispettivament) ukoll jinhgtiehu, bhala element essenzjali tar-reat, il- figura tal-ufficjal pubbliku.

Hemm mankanza totali ta' provi f'dan ir- rigward u l-Qorti ma tistax tifhem x'wassal sabiex jinhargu akkuzi ravvizati bl-imsemmija artikoli meta dan l-element hu ghal kollox nieqes.

30 Illum l-artiklu 115 tal-Kodici Kriminali 31 Illum l-artiklu 120 tal-Kodici Kriminali

Konkussjoni: It-tielet Imputazzjoni Issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il- Pulizija vs Emanuel Leonardi Bonet:32

It-tieni aggravju jirrigwarda l-imputazzjoni fejn l-appellat gie akkuzat bi ksur ta' l-artikolu 112 tal- Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Dan l-artikolu jipprovdi: "Kull ufficjal jew impjegat f'amministrazzjoni pubblika, jew kull impjegat tal-Gvern jew mal-Gvern, sew jekk ikollu kemm jekk ma jkollux jedd li jesigi flus jew hwejjeg ohra bhala salarju tad-dmirijiet tieghu, jew akkont tal-Gvern jew ta' stabbiliment pubbliku, illi, taht il- libsa tal-kariga tieghu, jesigi dak li l-ligi ma tippermettix, jew izjed minn dak li tippermetti l-ligi, jew qabel iz-zmien li jmiss skond il-ligi, jehel, meta jinsab hati, il-piena ta' prigunerija minn tliet xhur sa sena."

L-elementi mehtiega biex jissussisti dan ir-reat huma: (1) il-karattru pubbliku tar-reo, (2) li jesigi xi haga llegalment, (3) taht il-libsa tal-kariga tieghu.

Issir riferenza ukoll ghas-sentenza Il-Pulizija vs Alfred Vella Caruana:34

Illi l-imputat huwa primarjament akkuzat bir-reat dispost fl-artikolu 112 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta u cioe "Ufficjal Pubbliku li jesigi flus kontra l-ligi" li jiddisponi s-segwenti:

"Kull ufficjal jew impjegat f'amminstrazzjoni pubblika u/jew kull impjegat tal-Gvern jew mal- Gvern, jew jekk ikollu, kemm jekk ma jkollux, jedd li jesigi flus jew hwejjeg ohra bhala salarju tad-dmirijiet tieghu, jew akkont tal-Gvern jew ta' stabbiliment pubbliku, illi taht l-libsa tal-kariga tieghu, jesigi dak li l-ligi ma tippermettix, jew izjed minn dak li tippermetti l-ligi, jew qabel iz- zmien li jmiss skond l-ligi..."

Illi ghalhekk huwa importanti li jigi ppruvat li l-malvivent huwa ufficjal jew impjegat t'amministrazzjoni pubblika jew persuna impjegata mal-Gvern jew mill-Gvern.

Il-ktieb tal-ligi huwa wiesgha hafna u ghalhekk jinkludi kull persuna li huwa direttament jew indirettament fis- servizz pubbliku.

B'hekk kwalunkwe persuna li m'ghandhix dan l-impjieg, ma tistax tinstab hatja ta' dan r-reat anke jekk talab xi flejjes jew oggetti ta' valur zejda waqt il-qadi ta' dmirijietu anke jekk ittanta jghamilha ta' ufficjal pubbliku.

Ghalhekk il-kariga ta' ufficjal pubbliku hija element inerenti ta' dan r-reat u mhux cirkostanza aggravanti bir-reat.

Mill-banda l-ohra, jekk il-persuna li qed titlob l-flus jew hag' ohra li mhix dik skond l-ligi, tinsab f'dan is-servizz pubbliku kif fuq deskritt huwa immaterjali jekk ghandu jew m'ghandux skond l- impjieg tieghu, d-dritt li jircievi flus jew effetti ta' remunerazzjoni ghas-servizzi tieghu jew akkont tal-Gvern jew stabbiliment pubbliku iehor.

Din id-disposizzjoni ghandha tigi nterpretata b'mod generali ghaliex r-reat huwa wiehed li jista jigi kommess minn kwalsiasi tip t'ufficjal, kemm jekk jithallas b'mod regolari b'salarju, b'imqieta jew anke jekk jaghti servizz gratuwitu.

It-tieni element huwa li jintalab flus jew haga li mhux dovut legalment 'unlawful exaction'.

Dak li jitlob il-malvivent ghandu jkun dak li mhux intitolat ghalih jew huwa in eccess ghal dak li huwa intitolat ghalih, jew li huwa mitlub qabel ma huwa dovut.

Il-pubbliku ghandu jkun protett minn tali forma ta' dan r-reat tant ikrah.

Ir-reat huwa komplet [u ma jissejjahx attentat anke skond l- awturi famusi] meta hemm t-talba illecita bl-ingliz 'exaction', anke jekk il-vittma ma tkunx halset jew accettat li thallas dak li kien mitlub ihallas illegalment.

Skond il-Professur Mamo:

Dan hu reat formali u dak li l-ligi thoss li ghandha tipprevjeni ma hux d-dritt ta' pussess privat izda d-dritt pubbliku li l-istat ghandu jiggarantixxi li jagixxi b'mod gust u ekwu tramite r- rappresentanti tieghu u cioe l-impjegati pubblici, u dan d-dritt huwa vjolat meta impjegat pubbliku jesigi dak li mhux intitolat ghalih jew hu in eccess ghal dak li hu intitolat ghalih jew jesigi dak li ma jkunx ghadu dovut

lilu.

Ghalhekk b'dan nifhmu ahjar dak li trid il-ligi meta fid-disposizzjoni fuq imsemmija insibu l- kelma "tesigi" u cioe fis-sens li ghandha tifhem li rikjesta llecita hija bizzejjed ghal esistenza ta' dan r-eat u m'hemmx bzonn li dak li jkun, ikun ircieva dak li talab jew ahjar esiga.

Lanqas ma huwa necessarju skond l-ligi li l-ufficjal pubbliku li jesigi flus jew hwejjeg, jaghmel dan ghal gwadan tieghu.

Huwa reat anke jekk dak l-ufficjal jesigi flus jew hwejjeg mhux dovuti legalment u jircievi u jehodhom ghal gwadan tal-Gvern.

Fit-tielet lok, huwa mehtieg li dak li jghamel ufficjal pubbliku, ghamlu fil-qadi ta' dmirijietu.

Mhux necessarju li l-malvivent li jitlob il-flus jew hwejjeg illegalment, jaghmel hekk b'mod volut "knowingly", izda semplicement huwa rikjest li jigi ppruvat li dak li ghamel u cioe esiga l-flus jew hwejjeg ghalih meta ma kienx intitolat li jaghmel hekk.

Ghalhekk anke jekk ghall-grazzja tal-argument kellu jigi pruvat l- involviment ta' ufficjal jew impjegat pubbliku fit-tbgahbis li minnu

l-kondotta

bbenefika l-imputat, u dak li ghamel tali ufficjal jew impjegat pubbliku ghamlu taht "il-libsa jew kulur tal-kariga tieghu", jibqa' l-fatt li s-suggett passiv fir-reat taht l-artikolu 112 qatt ma jista' jiffigura bhala komplici tas-suggett passiv izda biss bhala vittma, altrimenti tinkwadra ruha f'komplicita` fir-reat ta' korruzzjoni ai termini tal- artikolu 120 tal-Kodici Kriminali.

Hu precizament minhabba dan l- element li l-artikolu 120 tal-Kodici ma jinkludix ukoll l-artikolu 112.

L- istess konsiderazzjonijiet japplikaw ghar-reat ravvizat bl-artikolu 127 tal-Kodici Kriminali.

Ghar-ranujiet imsemmija u fuq dan l-insenjament, l-imputat qed jigi liberat mit-tielet imputazzjoni.

Storn: Ir-Raba Imputazzjoni

Imbghad dwar l-artikolu 127 tal-Kodici Kriminali, il-Qorti qalet hekk fis- sentenza taghha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Carmel Salo Bachar:35

"Illi fir-rigward tar-reat ikkontemplat fl-artikolu 127, il-Qorti ser tapplika l-istess argumentazzjoni.

Hawnhekk id-dolo mehtieg ukoll isarraf fil-fatt illi l-ufficjal pubbliku japproprja ruhu jew jisraq flus jew oggetti ohra mobbli sabiex jaghmel profitt u dana b'abbuz tal-fiducja lilu moghtija fil-kariga li jokkupa.

Kif ritenut fis-sentenza fis-sentenza Il-Pulizija vs. Alexander White et.:36

"Wiehed mill-elementi tar-reat ta` storn [Art.

127 - Kodici Kriminali] huwa li l-oggetti in kwistjoni jkunu gew fdati lill-individwu minhabba il-kariga jew impieg tieghu.

Kjarament, jew ikun hemm dan l-affidament ta` l-oggetti, jew inkella jkun hemm it-tehid taghhom "invito domino" li hu element tas-serq.

Wiehed minn dawn l-elementi ovvjament jeskludi lill-iehor relativament ghall- istess fatt."

35 Qorti ta' Gudikatura Kriminali (Ghawdex), Onor. Magistrat Dr Edwina Copperstone; 31.05.2012 36 Deciza 13.03.1998, App.

Fis-sentenza Il-Maesta tar-Re vs Croker Van De Wakker Saliba et, il-Qorti Kriminali ddikjarat:37

Illi gie deciz min din l-Qorti, kompsota minn tlett Imhallfin, fil-kawza "Rex vs Rutter"deciza fis- 6 ta' April, 1943, illi d-delitt ta' storn kontemplat fl-artikolu 125 tal-Kap.12......huwa specjali ghall-ufficjal jew impjegat publiku; u persuna li ma jkollhiex dik il-kwalita` anke jekk tghin lill- uffijal publiku, ma tistax tigi akkuzata ta' komplicita` taht dik id-disposizzjoni, ghaliex ikun qieghed jonqos element essenzjali ghal dik id-disposizzjoni, u cjoe il-kwalita` ta' ufficjal jew impejgat pubbliku li jkollu taht idejh il-haga stornata in forza ta' dak l-ufficju tieghu..… Illi fil-kaz "Rex vs Victor Borg Bonaci" deciz ukoll minn din l-qorti kollegjalment komposta fis-6 ta' Lulju 1943, gie mantenut l-istess principju.

U gie spjegat li f'kaz ta' reati simil, il-kwalita` ta' ufficjal pubbliku (u kwindi l-fatt li l-haga tkun fdata lilu minhabb l-karika tieghu) ma ghandhiex bhala bazi l-facilitazzjoni ta' l-ezekuzzjoni tar-reat, imma l-vjolazzjoni ta' dover specjali inkombenti lill-ufficjal pubbliku (li jkollu l-haga fdata lilu) u ghalhekk bhala cirkustanza esklusivament personali ma hijiex kommunikabli.

Illi l-principju ta' non-kommunikabilita`, minhabba li si tratta mhux ta' kwistjoni ta' facilitazzjoni, imma ta' vjolazzjoni ta' dover specjali, propunjat f'dawn is-sentenzi huwa accettat mill- Pessina..… Chetouti Pirrone (Dig.

U ghandu jigi nutat li persuna tigi sottoposta ghal dak id-dover mhux biss ghax tkun ufficjal publiku imma ghax il-haga tkun giet fdata lilha minhabba l-karika; u ghalhekk mhux bizzejjed li tkun ufficjal publiku biss, minghajr ma jkun hemm l-affidament tal-haga.

Infatti diversament, kieku ma tigix segwita din it-teorija, jista jkun hemm dan l-assurd; ........Il-kwalita` ta' ufficjal pubbliku serviet ta' facilitazzjoni ghar-reat, imma b'dan kollu ma tistax tikkomunika ruhha lill-komplici, ghaliex ic-cirkustanza ta' ufficjal publiku, akkopjata ghall-affidament tal-haga stornata minhabba l-kariga, hija mhux aggravanti, imma

element tar-reat specjali; u l-komplici, li, ankorke` hu ufficjal publiku, ma kellux pero` l-

haga fdata lilu, ma setax jikkometti dak it-titolu ta' reat ghalkemm seta' ikkometta titolu

ta' reat iehor.

Fl-ewwel kaz hemm it-titolu ta' serq (reat komuni) pju` l-aggravanti,

kommunikabbli ghax serviet ta' aggravanti; fit-tieni kaz hemm titolu specjali ta' reat, biss dik ic-

cirkustanza (ufficjal publiku pju l-affidament tal-haga minhabba l-karika) ma hijiex aggravanti,

imma element kostituttiv tar-reat stess, u dak li fih ma tirrikorrix dik ic-cirkustanza ma jistax

jikkometti, mhux l-aggravanti, imma ma jistax jikkometti t-titolu stess ta' dak ir-reat specjali.

Kollezzjoni ta' Decizjonijiet tal-Qrati Superjuri, Vol.XXXIVC.iv. fol.930

...Illi minn ezami tal-att tal-kawza...jirrizulta li f'dan il-kaz il-haga allegata stornata kienet taht idejn akkuzat wiehed biss, in forza tal-ufficju tieghu, cjoe` ta' Guzeppi Fenech.

Iz-zewg ko- akkuzati l-ohra huma, jew kienu, ukoll impjegati pubblici, sija pure fl-istess dipartiment, imma l- haga stornata ma kienitx fdata lilhom in forza tal-impjieg taghhom.… Illi ghalhekk la darba tonqos dik i-cirkustanza, ma hemmx lok ghall-komplicita` - salva konsiderazzjoni diversa ta' l-allegat ghemil taghhom, anki in bazi ghall-kwalita` taghhom ta' impjegati publici, kif allegat mill-prosekuzzjoni. [emfazi u sottolinejar tal-Qorti]

Mir-rizultanzi processwali u fuq l-insenjament appena citat, fejn tonqos milli tiffigura l-persuna tal-ufficjal jew impjegat pubbliku, qatt ma tista' tinstab htija dwar din l-imputazzjoni tenut kont li l-meters, il-haga stornata, ma rrizultatx li qatt kienet taht idejn l-imputat u wisq inqas ma kienet fdata lilu in forza tal-ufficju tieghu.

Illi dwar il-piena l-Qorti hadet in konsiderazzjoni n-natura tar-reat li qed tinstab htija dwaru, l-fedina penali tal-imputat li ma tohloq ebda preokkupazzjoni ghall-Qorti u tac-cirksotanzi kollha l-ohra tal-kaz.

Ghal dawn il-motivi wara li rat l-artikoli 17, 18, 31, 42, 261(b)(c), 263, 264, 267, 278(2), 279(a), 280(2) u 283 tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta, filwaqt li ssib lill-imputat hati tal-ewwel akkuza, tilliberah mill-akkuzi l- ohra kollha u tikkundannah ghal hmistax il-xahar prigunerija li bl- applikazzjoni tal-Artikolu 28A tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta qed jigu sospizi ghal sentejn.

Il-Qorti spjegat lill-hati l-konsegwenzi jekk jikkommetti reat iehor waqt il-perjodu operattiv ta' din is-sentenza.

Inoltre` bl-applikazzjoni ta' l-artikolu 533 tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta qeghda tordna lill-hati jhallas l-ammont ta' €826.00 rapprezentanti spejjez peritali.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Bħala Qorti ta` Ġudikatura Kriminali

Maġistrat Dottor Aaron M. Mansueto M.A. Law, LL.D. (melit)

Il-Qorti rat l-imputazzjoni miġjuba kontra Husein Banavage, karta tal-

detentriċi tal-Asylum Seeker's Document Refcom no. 19116, li

permezz tagħha huma ġew mixlija talli nhar is-16 ta' Frar 2016, għall-

ħabta ta' bejn is-13:00 u 13:15 fi Triq San Ġużepp u/jew 175, Triq San

Ġużepp, Ħal Kirkop u/jew f'dawn il-Gżejjer (in suċċint) :

Ikkommettew ir-reat ta' attakk u reżistenza ai termini tal-

Artikolu 96 tal-Kodi ċi Kriminali;

Ikkommettew ir-reat ta' oltraġġ lil persuni inkarigati minn

servizz pubbliku ai termini tal-Artikolu 95 tal-Kodiċi Kriminali;

Ikkommettew offiża ta' natura ħafifa fuq il-persuna ta' Uffiċjal

Pubbliku ċjoe PS 691 J. Mula;

Husein Banavage u Mohamed Banavage ġew ukoll mixlija li :

Ikkaġunaw offiża ta' natura ħafifa fuq il-persuna ta' Demis

Li bl-imġieba tagħhom ikkaġunaw biża li ser tintuża vjolenza

fuq il-persuna ta' Demis Taormina Muscat;

Li ħebbew għal Demis Taormina Muscat sabiex jinġurjawh, idejquh

jew jagħmlulu ħsara;

Li għamlu lil Demis Taormina Muscat inġurji jew theddid, jew jekk

provokati inġurjawh b'mod li ħarġu barra mill-limiti tal-

provokazzjoni;

Li mingħajr ma darbu jew sawtu, heddew bil-ġebel jew bi

ħwejjeġ oħra iebsin, jew waddbuhom jew qabdu armi kontra

Husein Banavage waħdu :

Li b'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas fl-arti jew fil-

professjoni tiegħu jew b'nuqqas ta' tħaris ta' regolamenti

għamel ħsara jew ħassar jew għarraq nuċċali tax-xemx għad-

detriment ta' PC360 G. D'Amato liema ħsara ma kienetx taqbeż

il-mija u tletin euro (€130).

mixlija talli : -

M'obdewx ordnijiet leġittimi tal-awtorita

jew ta' persuna

inkarigata minn servizz pubbliku;

Li volontarjament kisru l-bon-ordni jew il-kwiet tal-pubbliku;

Il-Qorti ġiet ukoll mitluba sabiex tipprovdi għas-sigurta ta'

Demis Darmanin ai termini tal-Artikoli 383 u 412C tal-Kodiċi

Rat il-kunsens tal-Avukat Ġenerali a fol 35 li permezz tiegħu iddikjara li

kien qiegħed jagħti l-kunsens tiegħu sabiex dan il-każ jiġi trattat bi

proċedura sommarja;

Rat li matul l-eżami tal-imputati ai termini tal-Artikolu 392(1) tal-Kodiċi

Kriminali, l-imputati, debitament assistiti tennew li ma kienux ħatja tal-

imputazzjonijiet miġjuba kontrihom.

Rat id-dokumenti prodotti;

Semgħet ix-xiehda prodotti;

Ikkunsidrat : -

Illi f'dan il-każ, il-Qorti hija konvinta lil hemm minn kull dubju dettat

mir-raġuni li Demis Taormina Muscat mar fir-residenza tal-imputati għas-

sodisfazzjon.

Dwar kif seħħet l-ewwel parti tal-inċident, din il-Qorti

għandha l-verżjonijiet tal-imputati fl-istqarrijiet rispettivi tagħhom u x-

li l-fatti kif żvolġew ruħhom f'din l-ewwel parti tal-inċident huma skont

dak mistqarr mill-imputati fl-istqarrijiet tagħhom (relattivament għall-

involviment ta' kull wieħed minnhom) u x-xiehda ta' Najoud Mohamed

L-imputati kellhom jedd jiddefendu ruħhom mill-intrużjoni ta' Demis

Taormina Muscat fid-dar li kienu qegħdin jikru mingħand familt Taormina Muscat, u li

għal dak il-mument kienet tikkostitwixxi l-fond fejn jgħammru; iżda, fil-

fehma tal-Qorti, l-imputati eċċedew dawk il-limiti konsentiti għall-

eżerċizzju ta' difiża leġittima.

Wara li l-imputati rnexxielhom joħorġu l-

barra minn darhom lil Demis Taormina Muscat, huma komplew bl-azzjoni

tagħhom kontrih billi Husein Banavage u Mohamed Banavage ħebbew għal Demis

Taormina Muscat kif ukoll ikkommettew imġieba li tikkostitwixxi theddida

reali kontrih billi qabdu u heddewh b'oġġetti iebsin jew wadbuhom lejh.

Il-Qorti hija wkoll konvinta li kkaġunaw offiża ta' natura ħafifa fuq il-

persuna ta' Demis Taormina Muscat.

Mill-banda l-oħra ma tqisx li hemm ir-

rekwiżiti suffiċjenti biex jiġi integrat ir-reat ta' biża li ser tintuża vjolenza

fuq il-persuna ta' Demis Taormina Muscat.

Ikkunsidrat : -

Aktar serju minn dan l-ewwel parti ta' dan l-inċident kien it-tieni parti

tiegħu li kien jikkonċerna l-intervent tal-Pulizija wara li l-ewwel parti

tal-inċident kienet bdiet tikkalma sew.

Meta daħlu l-Pulizija fid-dar tal-

imputati, l-argument bejn il-familja Banavage u Demis Taormina Muscat kien laħaq

ġie imqegħed taħt xi forma ta' kontroll.

Iżda f'mument minnhom, kien

hemm xrara oħra li reġgħet kebset in-nar.

Il-Qorti temmen li f'xi

mument reġgħa tfaċċa Demis Taormina Muscat viċin tal-bieb tagħhom.

joħroġ ukoll mill-istqarrija ta' Darmanin li jgħid li huwa setgħa josserva

dak li kien qiegħed jiġri fir-residenza ta' Tlas.

Għalkemm il-Pulizija li xehdu ma jikkonfermawx dan il-fatt, huma

jikkonfermaw li mument minnhom Najoud Mohamed Banavage bdiet taġixxi

b'mod deskritt bħala isteriku, tgħajjat u tagħmel idejha viċin tal-Aġenti

tal-Pulizija preżenti tant li PS7582 qal li huma kellhom iniżlulha jdejha.

L-inċident eskala hekk kif l-imputati bdew jippruvaw joħorġu mid-dar,

minkejja li fil-bieb kien hemm Pulizija posizzjonat biex ma joħorġux

barra biex jiġi evitat li jerġa' jinqalgħa xi inċident ieħor.

Ir-raġuni

għaliex l-imputati reġgħu ippuntaw li joħorġu mir-residenza jidher li

kienet dik li skattat it-tieni parti tal-inċident.

PC2598 Brian Bonet iddeskrivew l-inċident b'mod li l-Qorti hija

moralment konvinta li fl-istadju meta daħlu fir-residenza ta' Tlas

(almenu stando ma dak mistqarr minn BONET) il-Pulizija kienu bdew

jippruvaw jifhmu x'ġara u ma ġarax – tant li Husein Banavage beda

jispjegalhom l-istorja li kif żvolġiet, inkluż bil-partikolari li fil-għodu

kien hemm seduta fil-Qorti.

Iżda f'dan il-mument Najoud Mohamed

Banavage bdiet issir isterika, bdiet titfa' jdejha ma wiċċ il-Pulizija u qisha

riedet toħroġ.

PS 691 jaqbel f'din il-verżjoni u jgħid li mument minnhom

it-tlieta li huma riedu jerġgħu joħorġu barra r-residenza – u dan wara li

s-sitwazzjoni kienet ġiet taħt kontroll.

Biss jidher li f'dak il-mument il-

korla tal-imputati kienet diretta lejn dak li kien qed jiġri barra mir-

residenza u mhux daqstant dwar dak li kien qiegħed isir mill-Pulizija

fir-residenza.

L-ewwel li ppruvat toħroġ kienet Najoud Mohamed Banavage,

iżda din ġiet miżmuma milli tagħmel dan.

ipprova joħroġ Husein Banavage, iżda wkoll ġie miżmum milli jagħmel dan.

F'dan l-istadju l-azzjoni tal-Pulizija ma baqgħetx bħal dik li kienet hekk

kif huma daħlu fir-residenza ta' Tlas u ċjoe konċentrata fuq analiżi ta'

x'wassal għall-ewwel parti tal-inċident.

Issa l-Pulizija kienet kostretta

tibda teżegwixxi parti essenzjali mir-rwol tagħha ta' gwardjan tal-ordni

F'dan l-istadju issa l-Pulizija kienet kostretta li tibda tieħu

azzjoni pożittiva sabiex iżżomm lill-imputati milli joħorġu barra u

jissoktaw f'azzjonijiet li setgħu jissarfu f'aktar ksur ta' Liġi u dan wara li

is-sitwazzjoni kienet reġgħat

infjammat ruħha u

ddeġenerat ġmielha.

Għalkemm il-Qorti tista' tifhem li setgħa kien

hemm xi diffikultajiet ta' komunikazzjoni ma Mohamed Banavage u ma

Najoud Mohamed Banavage b'mod partikolari, mill-banda l-oħra ma riedx

ikun hemm wisq sforz biex wieħed jifhem li l-imġieba tal-Pulizija f'dak

il-mument kienet li dawk il-membri tal-familja Banavage ma jitħallewx

joħorġu barra.

Skont PS 1444, f'dak il-mument fejn l-imputati kienu qegħdin jittentaw

joħorġu, Mohamed Banavage ta skoss biex joħroġ.

għażel li jobdi lil Pulizija li kienu qegħdin jippruvaw ma jħalluhomx

joħorġu barra, għażel li jagħti s-salt fuq PS 691 Mula billi taħ daqqa ta'

ponn fuq sidru.

Mohamed Banavage prova jagħti aktar daqqiet fuq sider PS

691 iżda dan prova jwaqqfu.

Skont ix-xiehda ta' PC 1472 Brian Bonet,

Mohamed Banavage "hebb" u "tar" għal fuq is-Surġent Paceville, San Ġiljan.

F'dan il-ħin is-

Surġent Paceville, San Ġiljan talab lil PC 1472 biex imur jgħinu.

Kien issa li PS 691 u PC 1472 ipproċedew biex jippruvaw jarrestaw lil

Mohamed Banavage, iżda dan minflok trażżan, kompla jsir aktar aggressiv u

jissara mal-Pulizija tant li sabbat lil Pulizija mas-sottospecchio.

Biex il-

Pulizija rażżnu u eventwalment arrestaw lil Mohamed Banavage, kellu

jintervjeni wkoll Pulizija ieħor meta Mohamed Banavage inħareġ barra mir-

Fil-fatt anke PC 817 Gerry PULLICINO ANASTASIoeAlsford kellu jintervjeni biex din

is-sitwazzjoni tiġi kkontrollata – u dan wara li PS 691 u PS 1444 kienu

diġa ippruvaw jikkontrollaw lil Mohamed Banavage.

Skont ix-xiehda ta' PC

817, f'dan il-mument, Husein Banavage ukoll aġita ruħu u beda jxejjer idejh

lejn il-Pulizija tant li laqat lil PC 817 b'mod li tajjarlu n-nuċċali tax-xemx

u dan spiċċa mal-art.

Skont PC 817 it-tixjir tal-idejn ta Husein Banavage kien

direzzjonat lejn rasu tant li laqtu fuq in-nuċċali tax-xemx.

kellhom ukoll iżommu u jarrestaw lil Husein Banavage li anke jidher li prova

Biss Husein Banavage beda jerġa jikkalma u jiddeżisti.

L-aggressivita ta' Mohamed Banavage lejn il-Pulizija pero ma ddeżistietx tant

li fi kliem PC 817 is-Surġent Paceville, San Ġiljan kien qiegħed "jissara u jitqalleb" ma

Din l-aggressivita kienet baqgħet tippersisti anke sa ma

rnexxielhom joħorġuh barra mir-residenza.

Filwaqt li Husein Banavage ġie

kkalmat u mmanettjat u beda jirraġuna, Mohamed Banavage ma ddeżistiex

tant li r-reżistenza tiegħu għall-arrest baqgħet tippersisti anke barra mir-

F'dan ix-xenarju il-Qorti tqis li l-estremi tar-reat kontemplat fl-Artikolu

96 tal-Kodiċi Kriminali ġie integrat bl-egħmil ta' Mohamed Banavage versu l-

L-azzjoni ta' ħebb tiegħu versu l-Pulizija nonche l-azzjoni ta'

reżistenza attiva kontra l-Pulizija filwaqt li kienu qegħdin jippruvaw

jarrestawh tmur lil hinn minn dawk il-limiti permissibbli sabiex wieħed

jippreserva l-istint tal-liberta personali tiegħu.

Din il-parti tal-inċident

seħħet meta l-Pulizija kienet "filwaqt li tkun tag ixxi għall-esekuzzjoni

tal-lig i jew ta' ordni mogħti skond il-lig i mill-awtoritajiet kompetenti".1

Kif ġie ritenut fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Scirto' Gauci deċiża

mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar id-9 ta' Settembru 2002 per Prim

Imħallef Emeritu Vincent Vella Briffa, hemm differenza bejn is-

sitwazzjoni fejn ir-reat :

ikun sar filwaqt li dik il-persuna hekk inkarigata minn dak is-servizz

1 Ara Il-Pulizija vs Sean Sinclair Chanwong, deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali, nhar is-26 ta' Mejju 2016 per Imħallef Edwina Agius Cutajar.

pubbliku "tkun qed tagixxi ghall-ezekuzzjoni tal-ligi jew ta' xi ordni moghti skond il-ligi minn xi awtorita` kompetenti".

Din l-espressjoni hi differenti minn dik uzata fl-Artikolu 95(1) – "waqt li jkun jaghmel jew minhabba li jkun ghamel dan is- servizz, jew bil-hsieb li jbezzghu jew li jinfluwixxi fuqu kontra l-ligi fl-esekuzzjoni ta' dan is-servizz".

Il-fatt li skont l-imputati din ir-reazzjoni kienet waħda imnissla

minn biża bil-mod kif kienu jġibu ruħhom il-Pulizija fis-Sirja, minn

fejn Mohamed Banavage u ommu Najoud Mohamed Banavage kienu għadhom

kif ġejjin ftit żmien qabel ma jinnewtralizzax il-fatt kommess minnu.

L-ordnijiet tal-Pulizija Maltija kellhom, u għandhom jiġu obduti u

rrispettati u l-Pulizija mhumiex qegħdin hemmhekk biex jiġu

msawta minn nies jew biex jiġu offiżi fuq il-persuna tagħhom fil-

waqt li jkunu qegħdin jaqdu dmirhom.

Ikkunsidrat : -

Illi fir-rigward tal-aġir ta' Husein Banavage, l-imġieba tiegħu versu l-

Pulizija preżenti, għalkemm

iddeġenerat ukoll, ma kienetx

daqshekk gravi daqs dik murija minn ibnu Mohamed.

Jirriżulta

wkoll li f'mument minnhom Husein Banavage ipprova li jintervjeni favur

li dan kien qiegħed

jiġi mrażżan mill-Pulizija.

Għalkemm wieħed jista' jifhem l-istint ta' missier li jara lil ibnu jiġi

mrażżan mill-Pulizija, il-Qorti ma tistax tikkondona l-aġir li l-

Pulizija, fil-qadi ta' dmirijiethom jiġu mfixkla jew ostakolati.

Fil-fehma tal-Qorti l-intervent ta' Husein Banavage biex ibnu ma jiġix

imrażżan mill-Pulizija, magħqud mal-kumplament tal-imġieba

tiegħu fil-konfront tal-Pulizija bħal fatt li Husein Banavage beda jgħolli

leħnu u jxejjer idu fid-direzzjoni ta' PC817 biex spiċċa tajjarlu n-

nuċċali tax-xemx minn fuq rasu, għandha titqies bħala azzjoni li

biha Husein Banavage wera ħsieb li kontra l-liġi jbeżżgħa jew li

jinfluwixxi fuq Aġent tal-Pulizija fl-eżekuzzjoni tas-servizz tiegħu.

Dan jintegra r-reat taħt l-Artikolu 95 tal-Kodiċi Kriminali nonche

dak imsemmi fil-ħdax imputazzjoni ċjoe ħsara involontarja fuq

ħwejjeġ ħaddieħor.

Ikkunsidrat : -

L-imġieba ta' Najoud Mohamed Banavage, għalkemm kienet dik li fil-

bidu tat-tieni parti tal-inċident kkreat tant konfużjoni, ma kienetx

għar-reati

imputazzjoni,

għalkemm

l-imġieba

tagħha

kontravvenzjonijiet imsemmija fl-għaxar u l-ħdax il-imputazzjoni.

Kwantu għal Najoud Mohamed Banavage, il-Qorti ssibha mhux ħatja

tal-ewwel, it-tieni u t-tielet imputazzjonijiet u minnhom tilliberaha

minn kull ħtija u piena filwaqt li ssibha ħatja tal-għaxar u ħdax il-

imputazzjoni, u wara li rat l-Artikoli 17(d) u 338(dd)(ee) tal-Kodiċi

Kriminali u l-Artikolu 22 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta

tilliberaha bil-kondizzjoni li ma tagħmilx reat ieħor fi żmien

xahar millum u dan wara li wissietha bil-konsegwenzi jekk fi

żmien xahar millum tikkommetti reat ieħor u ċjoe li tkun tista'

tingħata s-sentenza għar-reati oriġinali.

Kwantu għal Husein Banavage, il-Qorti qegħda ssibu mhux ħati tal-

ewwel, it-tielet u l-ħames imputazzjoni u minnhom tilliberah minn

kull ħtija u piena; filwaqt li ssibu ħati tat-tieni, ir-raba', is-sitt, is-

seba', it-tminn, id-disa', l-għaxar, u l-ħdax il-imputazzjoni u wara

li rat l-Artikoli 17(b)(d)(h), 95, 214 u 221(1), 328(d), 338(dd)(ee),

339(1)(b)(d)(e) tal-Kodiċi Kriminali, tikkundannah għall-piena ta'

erba' xhur priġunerija.

Rat l-Artikolu 28A tal-Kodiċi Kriminali u

tordna li din is-sentenza ma għandhiex tibda sseħħ għajr ħlief

jekk fi żmien sena mid-data ta' din is-sentenza l-imputat

jikkommetti reat ieħor li għalih hemm il-piena tal-priġunerija.

Qorti fehmet lil ħati bi kliem ċar u li jinftiehem ir-responsabbilta'

tiegħu u l-konsegwenzi li jitnisslu fil-każ li huwa jikkommetti tali

reat ieħor matul il-perjodu operattiv ta' din is-sentenza sospiża u

dan ai termini tal-Artikoli 28A(4) u 28B tal-Kodiċi Kriminali.

Inoltre il-Qorti tikkundanna lil Husein Banavage iħallas multa ta' tminn

Inoltre rat l-Artikolu 28H tal-Kodiċi Kriminali u

tordna lil Husein Banavage sabiex fi żmien sitt xhur iħallas lil PC817

ta' mija u

rappreżentanti l-valur tan-nuċċali tax-xemx imkisser.

Kwantu għal Mohamed Banavage, il-Qorti ssibu mhux ħati tal-ħames

imputazzjoni u minnha tilliberah minn kull ħtija u piena; filwaqt li

ssibu ħati tal-ewwel, tat-tieni, tat-tielet, tar-raba, tas-sitt, tas-seba'

tat-tminn, tal-għaxar u tal-ħdax il-imputazzjoni u wara li rat l-

Artikoli 17(b)(d)(h), 95, 96, 214 u 221(1), 222(1)(c), 338(dd)(ee) u

339(1)(b)(d)(e) tal-Kodiċi Kriminali, tikkundannah għall-piena ta'

sena priġunerija.

Rat l-Artikolu 28A tal-Kodiċi Kriminali u tordna

li din is-sentenza ma għandhiex tibda sseħħ għajr ħlief jekk fi

żmien sentejn mid-data ta' din is-sentenza l-imputat jikkommetti

reat ieħor li għalih hemm il-piena tal-priġunerija.

lil ħati bi kliem ċar u li jinftiehem ir-responsabbilta' tiegħu u l-

konsegwenzi li jitnisslu fil-każ li huwa jikkommetti tali reat ieħor

matul il-perjodu operattiv ta' din is-sentenza sospiża u dan ai

termini tal-Artikoli 28A(4) u 28B tal-Kodiċi Kriminali.

Qorti tikkundanna lil Mohamed Banavage iħallas multa ta' erbat elef

Inoltre wara li rat l-Artikolu 412C tal-Kodiċi Kriminali il-Qorti

qegħda toħroġ ordni ta' protezzjoni kontra l-imputati kollha u

favur ta' Demis Darmanin u tal-familjari kollha tiegħu u dan għal

Mogħtija illum it-12 ta' Diċembru 2017 fil-Qrati tal-Ġustizzja,

perjodu ta' sena millum.


QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI IMĦALLEF ONOR.

DAVID SCICLUNA LL.D., MAG.JUR. (EUR.LAW) Seduta ta' nhar-it Tlieta 12 ta' Diċembru 2017

Nru. 86/12 DS Il-Pulizija v. Keith (Keith-Desmond) Borg Azzopardi Il-Qorti: 1.

Rat l-imputazzjonijiet miġjuba mill-Pulizija Eżekuttiva kontra l-imsemmi Keith (Keith-Desmond) Borg Azzopardi, detentur tal-karta tal-identita` Maltija bin- numru 543677M, quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli fi Frar 2004 u fis-snin ta' qabel, f'dawn il-Gżejjer, f'ħinijiet differenti, b'diversi atti magħmulin minnu, ukoll jekk magħmulin fi żminijiet differenti u li jiksru l-istess disposizzjoni tal-liġi u li ġew magħmula b'risoluzzjoni waħda: (1) bħala uffiċjal jew impjegat pubbliku illi, għal xi vantaġġ privat tiegħu, għamel użu ħażin minn dokumenti jew atti illi kienu ġew fdati lilu minħabba l- kariga jew impieg tiegħu, jew seraqhom, billi ħa informazzjoni u ritratti ta' tfal li kienu jattendu d-Dipartiment ta' Child Development Assessment Unit (C.D.A.U.) ġewwa l-Isptar San Luqa;

(2) bhala uffiċjal jew impjegat pubbliku sar ħati ta' reat li hu kellu jissorvelja li ma jsirx jew li minħabba l-kariga tiegħu kellu d-dmir li jimpedixxi; 2.

Rat illi bin-nota ta' rinviju għall-ġudizzju tiegħu tas-27 ta' Ġunju 2006 l- Avukat Ġenerali addebita lill-appellant (allura imputat) bl-artikoli 124, 127, 133, 141, 20, 30 u 533 tal-Kodiċi Kriminali; 3.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali ta' l-14 ta' Frar 2012, fejn dik il-Qorti ma sabitx lill-imsemmi Keith (Keith-Desmond) Borg Azzopardi ħati tar-reati kontemplat fl-artikoli 124 u 133 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta u minnhom illiberatu, iżda sabitu ħati tar-reat kontemplat fl-artikolu 127 tal-Kodiċi Kriminali stante li għamel użu ħażin għall-benefiċċju personali tiegħu minn dokumenti fdati lilu fil-kariga tiegħu, u bl-applikabilita` wkoll ta' l-artikolu 141 ta' l-istess Kap. 9, u kkundannatu għal sentejn ħabs [recte: priġunerija] sospiżi għal erba' snin skond l-artikolu 28A tal-Kap.

9 tal- Liġijiet ta' Malta.

Inoltre imponiet fuqu l-interdizzjoni ġenerali perpetwa u, wara li rat l-artikolu 533 ta' l-imsemmi Kap. 9, ikkundannatu jħallas "il-piena ta' mija u sbatax-il liri Maltin (Lm117.00) ekwivalenti għal mitejn tnejn u sebgħin euro u tlieta u ħamsin ċenteżmu (€272.53)"; 4.

Rat ir-rikors ta' appell ta' l-istess Keith Desmond Borg Azzopardi ippreżentat fl-24 ta' Frar 2012 fejn talab li din il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonferma dik il-parti fejn gie dikjarat mhux ħati tar-reati lilu addebitati taħt 1-artikoli 124 u 133 tal-Kap.

9 u tħassar dik il-parti fejn gie dikjarat ħati tal- imputazzjonijiet lilu addebitati oriġinarjament meta tressaq u cioe` dawk taħt 1- artikoli 127 u 141 tal-Kap.

9 u fejn ġie kkundannat għall-piena ta' sentejn priġunerija sospiżi għal erba' snin kif ukoll għall-interdizzjoni ġenerali perpetwa u minflok tilliberah minn kull ħtija u piena jew alternattivament tirriforma u tibdel il-piena nflitta; 5.

Rat l-atti kollha tal-kawża; rat il-fedina penali aġġornata ta' l-appellant esebita mill-prosekuzzjoni b'ordni ta' din il-Qorti; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: 6.

L-aggravji ta' l-appellant Keith Desmond Borg Azzopardi huma s-segwenti:

Illi l-ewwel Qorti ghamlet interpretazzjoni skorretta jew inkompleta tal- ipotezi tal-Ligi meta a bazi tal-provi mressqa sabet htija fl-appellant taht l- Artikoli 127 u 141 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta peress illi mill-istess provi ma rrizultawx l-elementi kostituttivi tar-reat, la dak materjali u lanqas dak intenzjonali.

"Illi bid-dovut rigward galadarba l-ewwel Qorti emnet il-verzjoni moghtija mill- esponent kemm fil-kors ta' l-investigazzjoni u wisq aktar dik quddiern l-ewwel Qorti stess meta huwa volontarjament ha 1-pedana tax-xhieda, allura huwa inspjegabbli ghalih kif setghat legalment l-ewwel Qorti tistabilixxi l-htija tieghu dwar ir-reat ta' serq minn impjegat pubbliku kif kontemplat fl-artikolu 127 tal- Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Dan ghaliex l-informazzjoni misjuba fil-kompjuter tal-esponent kienet informazzjoni li huwa kellu access ghaliha legittimament u li biex ottjeniha huwa ma kellu jaghmel xejn illegali jew klandestin.

In effetti irrizulta illi l-informazzjoni kollha misjuba kienet giet jew minn kuntatt dirett personali mal-persuni nvoluti jew inkella mid-data base li l-esponent kellu access ghaliha normalment u kwotidjanament fil-kors tax-xoghol tieghu bhala nursing aid gewwa l-isptar.

Il-fatt illi kien jimmemorizza certu informazzjoni imbaghad jikkompilaha bil-mod kif hawn fuq spjegat zgur li ma jikkostitwix ir-reat lilu addebitat u dan ghaliex tali agir ma jikkristallizzax l-elementi tar-reat kif jemanaw mill-Artikolu 127 precitat u dan kif 1-esponent ser ikollu okkazjoni li jispjega u jamplifika f'aktar dettall fil-kors tat-trattazzjoni orali ta' dan 1-appell.

"2. l-ewwel Qorti ghamlet interpretazzjoni skorretta u nkompleta tal-ipotezi tal-Ligi meta sabet lill-esponent hati fit-termini tal-Artikolu 141 tal-Kap.

9 u dan ghaliex minn semplici qari tal- istess Artikolu 141 jidher illi l-applikazzjoni tieghu kienet legalment eskluza f'dan il-kaz peress illi l-istess Artikolu 141 jiddisponi illi l-effett tieghu japplikaw biss ghall-reati fejn il-fatt illi l-hati ikun impjegat pubbliku ma jkunx wiehed mill- elementi essenzjali ta' l-istess reat li dwaru tkun qed tinstab htija.

Illi minghajr pregudizzju 1-piena nflitta kienet wahda eccessiva u gravuza.

F'dan il-kuntest l-esponent jispjega illi tenut kont tal-fatt illi l-aggravju taht l- Artikolu 141 ma kienx applikabbli fil-kaz odjern u tenut kont tal-fatt illi kif anki ritenut mill-ewwel Qorti l-agir tal-esponent kienet sempliciment manifestazzjoni ta' passjoni kbira lejn 1-isport u xejn aktar, il-piena ta' sentejn prigunerija sospizi ghal erbgha snin u l-interdizzjoni generali perpetwa kienet wahda sproporzjonata u li kien ferm aktar opportun illi l-esponent jinghata xi provvediment taht l-Att dwar il-Probation."

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost.

Qabel xejn din il-Qorti nnotat li fis-sentenza tagħha l-ewwel Qorti kkummentat fuq l-użu li seta' jsir mill-istqarrija ta' l-appellant lill-Pulizija u qalet:

"Ċertament ukoll kif irribattiet l-Uffiċjal Prosekutur fil-kontro-eżami tagħha, fiha l-imputat ammetta li ġab xi informazzjoni minn fuq il-computer ta' l-Isptar.

Pero` għajr għalhekk din il-Qorti mhix ser tagħmel aktar referenza lejha għax frankament ħafna mill-affarijiet li għalihom wieġeb l-imputat ma jiċċentrawx mal-akkużi in diżamina, u oltre dan kif gia` esprimiet ruħha tħoss li hemm biżżejjed provi miġjuba biex iwassluha għal deċiżjoni."

Il-kwistjoni dwar l-aċċess għal avukat waqt l-istadju ta' l-interrogazzjoni ġie spiss dibattut mill-Qrati tagħna.

Issa, f'Borg vs Malta1 il-Qorti Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem qalet preċiżament hekk:

Wara din is-sentenza, il-Qorti Kostituzzjonali tagħna għal darb'oħra kkunsidrat il-kwistjoni f'diversi okkażjonijiet2.

F'Carmel Zarafa vs L-Avukat Ġenerali deċiż mill-Qorti Kostituzzjonali fis-16 ta' Mejju 2016, dik il-Qorti qalet:

Għalkemm din il-qorti temmen u ttenni illi l-interpretazzjoni minnha mogħtija fil-każ ta' Charles Stephen Gusman u sentenzi oħra mogħtija wara hija interpretazzjoni korretta u proporzjonata billi tilqa' għal abbużi min- naħa tal-prosekuzzjoni u tħares id-drittijiet ta' persuna akkużata b'reat kriminali, jidher li din l-interpretazzjoni – għallinqas fejn il-proċess kriminali jkun intemm – illum ma għadhiex aktar tenibbli fid-dawl tas- sentenza fuq imsemmija ta' Muscat Zarb v. Malta mogħtija dan l-aħħar mill-Qorti Ewropea.

Din il-qorti għalhekk illum hi tal-fehma li ma jkunx għaqli li tinsisti fuq l-interpretazzjoni li kienet tat fil-każ ta' Gusman, għalkemm ittenni li għadha temmen illi hija interpretazzjoni korretta, proporzjonata u ta' buon sens.

Is-sentenza ta' Borg iżda għandha tinqara wkoll fid-dawl tas-sentenza l- oħra, ukoll fuq imsemmija, tal-istess Qorti Ewropea fil-każ ta' Dimech3 fejn il-qorti tenniet illi trid tqis il-proċess fl-intier tiegħu biex tara kienx hemm smigħ xieraq, u għalhekk, fejn il-proċess kriminali, bħal fil-każ tallum, għadu għaddej, trid tistenna li jintemm il-proċess biex tqisu fl-intier tiegħu biex tara kienx hemm smigħ xieraq.

Madankollu, fil-każ tallum il-qorti hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l- proċess kriminali jitħalla jitkompla bil-produzzjoni tal-istqarrija tal-attur għax tqis illi, fiċ-ċirkostanzi, in-nuqqas ta' għajnuna ta' avukat ma kienx nuqqas li ma jista' jkollu ebda konsegwenza ta' preġudizzju għall-attur billi fl-istqarrija tiegħu l-attur ammetta l-ħtija.

Fiċ-ċirkostanzi huwa xieraq illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda użu mill-istqarrija fil-proċess kriminali.

Dan ma jfissirx l-istqarrija ttieħdet bi ksur tad-drittijiet fundamentali tal-attur; fid-dawl ta' dak kollu li ngħad fuq, partikolarment is-sentenza ta' Dimech il-ksur iseħħ jekk u meta jsir użu mill-istqarrija fil- proċess kriminali.

Anzi, meta tqis illi fl-istqarrija l-attur ta informazzjoni utli biex jistgħu jinqabdu terzi li jittraffikaw id-droga, il-pulizija kellha raġuni tajba biex tinterroga l- informazzjoni kemm jista' jkun malajr.

Għalhekk il-qorti sejra tilqa' dan l-aggravju fis-sens biss li tgħid illi ma

kienx hemm ksur tad-dritt tal-attur għal smigħ xieraq meta tteħditlu l-

istqarrija, iżda, biex ma jseħħx dak il-ksur waqt il-proċess kontra l-attur, ma

lill-attur minnufih biex tikseb din

2 Ara, per eżempju: Carmel Zarafa vs L-Avukat Ġenerali, 16 ta' Mejju 2016; Stephen Antoncich Busuttil Gaerty vs L- Avukat Ġenerali, 30 ta' Mejju 2016; Malcolm Attard Refalo vs Avukat Ġenerali et, 24 ta' Ġunju 2016; Aaron Gollcher vs L-Avukat Ġenerali et, 11 ta' Lulju 2016.

3 Q.E.D.B. 2 ta' April 2015, rik 34373/13.

hijiex sejra tħassar l-ordni tal-ewwel qorti għat-tneħħija tal-istqarrija mill- inkartament tal-proċess...."

Huwa evidenti minn din is-sentenza li, filwaqt li f'Borg vs Malta l- proċeduri kriminali kienu ġew konklużi, f'Saliba, fejn il-proċeduri ma kinux għadhom ġew terminati, il-Qorti Kostituzzjonali wkoll iddeċidiet li l-istqarrija ta' l-akkużat kellha titneħħa.

Fil-każ in eżami, l-appellant ġie interrogat mill-Pulizija mingħajr ma ngħata aċċess għal avukat, u dan fi żmien meta kien hemm "a systemic restriction applicable to all accused persons".

Huwa b'hekk irrilaxxja stqarrija mingħajr tali assistenza.

L-Avukat Ġenerali lanqas ma adduċa "compelling reasons" li setgħu jiġġustifikaw in-negazzjoni lill-appellant ta' aċċess għal avukat fl-istadju ta' l- interrogazzjoni.

Filwaqt li ma ntweriex u lanqas ma ġie allegat li l-istqarrija in kwistjoni ttieħdet bi vjolazzjoni tal-kondizzjonijiet għall-ammissibilita` ta' stqarrija ta' akkużat skont kif provdut fl-artikolu 658 tal-Kodiċi Kriminali, nonostante cio`, għar-raġunijiet indikati, in-negazzjoni tad-dritt ta' assistenza legali "at the pre- trial stage as a result of a systemic restriction applicable to all accused persons must today be held to be in violation of the conditions for the admissibility of an accused's statement".4 14.

Kwindi l-istqarrija ta' l-appellant qed tiġi skartata.

Din il-Qorti sejra issa tgħaddi biex tikkunsidra l-ewwel aggravju ta' l- appellant u li jirrigwarda r-reat kontemplat fl-artikolu 127 tal-Kodiċi Kriminali.

Fi żmien meta ġie allegatament kommess ir-reat kontemplat fl-imsemmi artikolu 1275, dan l-artikolu kien jipprovdi hekk:

"Kull uffiċjal jew impjegat pubbliku illi, għal xi vantaġġ privat tiegħu, jagħmel użu ħażin minn flejjes tal-Gvern jew tal-privat, karti ta' kreditu jew dokumenti, titoli, atti jew ħwejjeġ mobbli, illi jkunu ġew fdati lilu minħabba l-kariga jew impieg tiegħu, jew jisraqhom, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' priġunerija minn sentejn sa sitt snin, u l-interdizzjoni ġenerali perpetwa."

5 Permezz ta' l-Att XXXI tas-sena 2007 minflok il-kliem "għal xi vantaġġ privat tiegħu," daħlu l-kliem "għal xi vantaġġ privat tiegħu jew għall-benefiċċju ta' xi persuna jew entità oħra,".

Permezz ta' l-Att IV tas-sena 2013, l-artikolu eżistenti ġie enumerat bħala s-subartikolu (1) u ġie miżjud is-subartikolu (2).

Mill-provi jirriżulta li l-appellant kien jaħdem bħala nursing aide iċ-Child Development Assessment Unit.

Skond Valerie Costigan, in-nurse in charge, l- appellant kien inkarigat mir-reception tal-Unit, u wara nofsinhar jieħu ħsieb it- tracking tal-files u x-rays tal-pazjenti.

Huwa kien ukoll coach/scout mal- Floriana Football Nursery.

Minħabba allegazzjoni ta' fastidju fil-konfront ta' xi ħadd mis-subien fin-Nursery, tnidiet investigazzjoni, saret tfittxija fir-residenza ta' l-appellant mnejn ġew elevati kompjuter u, fost oġġetti oħra, album li kien fih diversi ritratti ta' subien fil-maġġor parti bil-libsa tal-preċett jew tal-griżma u ċ-ċertifikat tat-twelid ta' kull wieħed minnhom.

Mill-kompjuter ġiet estrapolata lista ta' tfal b'diversi partikolaritajiet tagħhom iżda uħud minnhom kellhom ukoll informazzjoni medika, inkluż dwar appuntamenti l-Isptar.

L-appellant xehed li waqt li kien ikun fir-reception area kien jitkellem mal-ġenituri u jħajjarhom għall-football.

L-informazzjoni li kien iniżżel, "dawn li żammejt minn moħħi hekk.

Imma jiena naħlef li qatt ma qbadt file u rajt l-informazzjoni u fuq il-kompjuter kif qed jakkużawni huma, ma hemmx il-medical history tagħhom u l-kitba tat-tobba jiena ma nifhimhiex.… Issa ifhem forsi ġieli eżempju kont qed nidħol u forsi ċċekkjajt date of birth, jista' jkun imma ma nistax niftakar ta' liema.

Issa jiena t-tip ta' bniedem li jekk tagħmel kalkolu, jiġifieri għalhekk kont immur għall-birth certificates, għax jekk jiena nistaqsik ismek u kunjomok u kemm għandek żmien u meta tagħlaqhom, jiena naħdem id-date of birth u mmur inġib il-birth certificate u mbagħad ikolli d-dettalji kollha."

Ċaħad li qatt għamel użu minn ritratti tat-tfal minn files ta' l-Isptar.

Issa, għalkemm l-appellant ċaħad li qatt għamel użu minn ritratti tat-tfal li kien ikun hemm fil-files ta' l-Isptar, mill-anqas tnejn mir-ritratti fl-album elevat mir-residenza tiegħu huma ritratti (jew kopji tagħhom) li l-ġenituri jgħidu li taw lis-CDAU.

Dawn huma r-ritratti bin-numri 9 u 17.

F'dar-rigward issir referenza għax-xiehda ta' Mario Gesualdi, u dik ta' Raymond u Ignazia Akkawi`7.

Jekk ingħataw lis-CDAU, posthom kellu jkun fil-files relattivi u mhux fl-album ta' l- appellant.

Din il-Qorti, pero`, talbet li jiġu prodotti l-files in kwistjoni u vera kopja ġiet esebita fis-seduta tas-26 ta' April 2017 meta xehdet Doris Hafiz Saadallah Gollcher.

Minn dawn il-files ma jirriżulta ebda annotament li ġie ppreżentat xi ritratt.

Inoltre Doris Hafiz Saadallah Gollcher xehdet li mhux normali li jkun hemm ritratti tat-tfal fil-files u fil-files oriġinali ma kienx hemm ritratti.

Il-mistoqsija tibqa',

minn fejn seta' allura l-appellant ġab ir-ritratti?

Din il-Qorti mhijiex lesta li

tikkonġettura u tgħid biss li jirriżulta li huwa kellu kuntatt dirett man-nies li

Kwantu għall-informazzjoni l-oħra li kellu dwar xi tfal, din il-Qorti ma tqisx li huwa wisq inverosimili dak li xehed l-appellant.

Ma tqisx fi kwalunkwe każ li jirriżultaw l-elementi ta' l-artikolu 127 tal-Kodiċi Kriminali.

Fiċ-ċirkostanzi l-appellant ma kellux jinstab ħati tar-reat kontemplat fl- artikolu 127 tal-Kodiċi Kriminali.

Għalhekk din il-Qorti sejra tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri ta' l-aggravji l-oħra.

Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi tilqa' l-appell, tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonferma dik il-parti fejn ġie dikjarat mhux ħati tar-reati lilu addebitati taħt l-artikoli 124 u 133 tal-Kap.

9 u tħassar dik il-parti fejn gie dikjarat ħati tal-imputazzjonijiet lilu addebitati oriġinarjament meta tressaq u cioe` dawk taħt l-artikoli 127 u 141 tal-Kap.

9 u fejn ġie kkundannat għall-piena ta' sentejn priġunerija sospiżi għal erba' snin kif ukoll għall-interdizzjoni ġenerali perpetwa u in kwantu ġie kkundannat iħallas "il-piena ta' mija u sbatax-il liri Maltin (Lm117.00) ekwivalenti għal mitejn tnejn u sebgħin euro u tlieta u ħamsin ċenteżmu (€272.53)" a tenur ta' l-artikolu 533 tal-Kap.

9 tal- Liġijiet ta' Malta, u minflok tiddikjarah mhux ħati ta' dawn l-imputazzjonijiet u b'hekk tilliberah minnhom u minn kull ħtija, u tilliberah ukoll minn kull piena.