i l Baħar t asSar gassi
i l Ġamaj ka
i lG t a’Tż j aħtej er i r Ri ħ
l Oċean Paċi f i ku
i l Gż ej j er t a’ Fuqi r Ri ħ


www.european-agency.org MIN AĦNA 1 Il-missjoni tagħna hija li ngħinu lill-pajjiżi membri jtejbu l-politika u l-prattika tal-edukazzjoni inklużiva tagħhom għall-istudenti kollha.

Il-ħidma tagħna kollha hija f'konformità ma' u ssostni b'mod dirett l-inizjattivi ta' politika internazzjonali u tal-Unjoni Ewropa dwar l-edukazzjoni, l-ekwità, l-opportunitajiet ugwali u d-drittijiet għall-istudenti kollha.

Aħna organizzazzjoni indipendenti li qed taġixxi bħala pjattaforma għall-kollaborazzjoni għat-31 pajjiż membru tagħna2.

Aħna naħdmu biex niżguraw sistemi ta' edukazzjoni aktar inklużivi, bħala l-uniku korp Ewropew miżmum mill-pajjiżi membri tiegħu għal din il-missjoni speċifika.

Stabbilita fl-1996, l-Aġenzija hija kofinanzjata mill-ministeri tal-edukazzjoni fil-pajjiżi membri tagħna u mill-Kummissjoni Ewropea, u sostnuta mill-Parlament Ewropew.

FUQ XIEX NIFFOKAW INFORMAZZJONI BBAŻATA FUQ L-EVIDENZA Il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti fuq id-Drittijiet ta' Nies b'Diżabilità (2006) u diversi direttivi u komunikazzjonijiet tal-UE jagħmluha ċara li l-pajjiżi ma għandhomx ikomplu jiddibattu dwar x'inhi l-edukazzjoni inklużiva jew għaliex għandhom jipprovduha.

Issa hemm ħtieġa għal gwida dwar kif is-sistemi tal-edukazzjoni inklużiva jistgħu jiġu implimentati fuq livell ta' għalliema, klassi, skola, reġjun, il-muniċipalità u politika nazzjonali.

Aħna nipprovdu lill-pajjiżi b'informazzjoni bbażata fuq l-evidenza u rakkomandazzjonijiet dwar kif jipplimentaw il-politiki ewlenin fil-prattiika.

European Agency for Special Needs and Inclusive Education / L-Aġenzija Ewropea għall-Ħtiġijiet Speċjali u l-Edukazzjoni Inklużiva 2

L-Awstrija, il-Belġju (il-komunitajiet li jitkellmu l-Fjamming u l-Franċiż), il-Bulgarija, Ċipru, id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, il-Kroazja, l-Irlanda, l-Islanda, l-Isvezja, l-Isvizzera, l-Italja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands, in-Norveġja, il-Polonja, il-Portugall, ir-Renju Unit (l-Ingilterra, l-Irlanda ta' Fuq, l-Iskozja u Wales), ir-Repubblika Ċeka, is-Serbja, is-Slovakkja, is-Slovenja, Spanja, l-Ungerija.

Kofinanzjat millProgramm tal-Unjoni Ewropea Erasmus+

Il-fokus ewlieni tagħna huwa fuq l-edukazzjoni inklużiva fl-interpretazzjoni l-aktar wiesgħa tagħha – li għandha x'taqsam mad-differenzi u d-diversità tal-istudenti fl-ambjenti edukattivi kollha bħala imperattiv tad-drittijiet tal-bniedem u ta' kwalità.

MT

APPROĊĊ B'DIVERSI STAKEHOLDERS Permezz tan-netwerk ta' pajjiżi tagħna u l-parteċipazzjoni ta' esperti fil-proġetti, aħna nikkombinaw il-perspettivi tal-politika, tal-prattika u tar-riċerka.

Din il-kombinazzjoni unika tagħmel possibbli l-identifikazzjoni ta' konnessjonijiet bejn dawn it-tliet perspettivi u li jiġu żviluppati rakkomandazzjonijiet komprensivi għall-politika u l-prattika li jikkunsidraw il-perspettivi kollha.

VUĊI KOLLETTIVA Permezz tal-kooperazzjoni mal-pajjiżi membri tagħna, aħna niżguraw li l-għarfien u r-riżorsi fil-pajjiżi individwali jiġu ffokati f'argumenti miftiehma u koerenti.

Dawn għandhom biżżejjed piż biex jinstemgħu bħala vuċi kollettiva dwar kwistjonijiet ewlenin fil-livelli Ewropej u internazzjonali.

Id-31 pajjiż membru issa għandhom pożizzjoni komuni dwar is-sistemi tal-edukazzjoni inklużiva li tiddefinixxi l-viżjoni tagħna.

Din hija kisba kbira li tenfasizza kif il-pajjiżi b'approċċi differenti ħafna lejn l-inklużjoni kollha jikkondividu viżjoni komuni dwar l-edukazzjoni inklużiva ta' kwalità għall-istudenti kollha.

Fost il-pajjiżi membri kollha tal-Aġenzija, il-viżjoni finali għas-sistemi ta' edukazzjoni inklużiva hija li jiġi żgurat li l-istudenti kollha ta' kwalunkwe età jingħataw opportunitajiet ta' edukazzjoni ta' kwalità għolja u sinifikanti fil-komunità lokali tagħhom, flimkien ma' sħabhom u ħbiebhom.

PJATTAFORMA GĦAT-TAGĦLIM BEJN IL-PARI L-Aġenzija tippreżenta pjattaforma għat-tagħlim bejn il-pari għall-pajjiżi membri u r-rappreżentanti tal-pajjiżi tagħhom u esperti.

L-involviment fl-attivitajiet tal-Aġenzija – bħal żjarat fil-pajjiżi tal-proġetti – irawwem it-tagħlim bejn il-pari.

Iż-żewġ parteċipanti mill-pajjiżi ospitanti u l-parteċipanti li qed iżuru l-pajjiżi jibbenefikaw, billi l-faċilitajiet tat-tagħlim bejn il-pari jiffaċilitaw l-awto-reviżjoni u l-iskambju ta' esperjenzi.

Dan isostni l-iżvilupp u l-implimentazzjoni fuq perjodu ta' żmien twil tal-politiki fost il-parteċipanti tal-proġetti.

KIF NAĦDMU Il-ħidma tagħna tikkonċerna essenzjalment li ntejbu l-kisbiet tal-istudenti kollha fil-livelli kollha tat-tagħlim inklużiv tul il-ħajja.

Dan għandu jitwettaq b'mod li jagħmel sens li jtejjeb il-probabbiltajiet tal-ħajja u l-opportunitajiet tal-istudenti biex jipparteċipaw b'mod attiv fis-soċjetà.

Aħna nwettqu sensiela ta' attivitajiet biex nippromwovu dan l-għan:

PROĠETTI Aħna niġbru d-data, nanalizzaw l-informazzjoni u nipprovdu lill-pajjiżi membri b'rakkomandzzjonijiet u linji gwida għal politika u prattika, filwaqt li naqsmu informazzjoni fuq temi ta' prijorità permezz ta' xogħol ta' proġett.

Il-proġetti tematiċi kollha jiffukaw fuq aspetti ta' xejriet komuni għal min ifassal il-politika għal edukazzjoni għal bżonnijiet speċjali u l-edukazzjoni inklużiva.

Tul is-snin, aħna koprejna varjetà kbira ta' suġġetti, inkluż l-intervent bikri tat-tfal, l-edukazzjoni tal-għalliema, il-politiki dwar l-iffinanzjar, l-assessjar, l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, l-ICT u l-aċċessibbiltà tal-informazzjoni, u għollejna l-kisbiet tal-istudenti kollha.

Il-proġetti tal-futur sejrin jiffukaw fuq il-politiki tal-edukazzjoni inklużiva dwar il-prevenzjoni tal-falliment fl-iskola, il-polika ta' sostenn għall-mexxejja tal-iskejjel biex jimplimentaw l-edukazzjoni inklużiva, it-tħejjija tal-għalliema biex jinkludu b'mod effettiv l-istudenti kollha u l-eżaminazzjoni tal-effetti tal-edukazzjoni inklużiva fis-sostenn tal-inklużjoni soċjali fuq perjodu ta' żmien twil.

REVIŻJONIJIET TAL-POLIKA TAL-PAJJIŻ Il-ħidma ta' Reviżjoni u Analiżi tal-Politika tal-Pajjiż (CPRA, Country Policy Review and Analysis) tagħna hija forma ġdida ta' informazzjoni individwalizzata dwar il-pajjiżi.

Din tipprovdi lill-pajjiżi b'riflessjoni dwar l-oqfsa ta' politika attwali tagħhom għall-edukazzjoni inklużiva.

Barra dan, din toffri lil kull pajjiż rakkomandazzjonijiet speċifiċi dwar il-prijoritajiet li jridu jiġu indirizzati.

ĦIDMA TA' KONSULTAZZJONI ESTERNA Aħna naħdmu mal-pajjiżi individwali fi ftehimiet bilaterali biex nivverifikaw esternalment is-sistemi ta' edukazzjoni inklużiva tagħhom.

Il-verifika teżamina l-prijoritajiet kurrenti kontra sett ta' standards li l-pajjiż inkwistjoni jidentifika.

L-approċċ ta' verifika esterna jgħin jinforma l-awto-reviżjoni fil-livelli differenti tas-sistema u biex jiġu identifikati l-oqsma għall-ħidma ta' żvilupp futura fis-sistema tal-pajjiż.

KONFERENZI, SEMINARS U AVVENIMENTI POLITIĊI Aħna nipprovdu wkoll konsultazzjoni lill-organizzazzjonijiet internazzjonali li qed jinvestigaw l-aspetti politiċi ta' edukazzjoni inklużiva li għandna interess fihom.

IT-TIXRID TAL-INFORMAZZJONI Ir-riżultati u s-sejbiet tal-ħidma tagħna huma mifruxa sew fin-netwerk Ewropew ta' pajjiżi membri u lil hinn.

L-informazzjoni kollha hija disponibbli fuq il-websajt tal-Aġenzija, fejn ir-riżultati tal-proġetti bħar-rapporti, ir-reviżjonijiet tad-dokumenti, il-fuljetti informattivi u l-għotjiet ta' informazzjoni dwar il-politika jistgħu jitniżżlu mingħajr ħlas.

Ir-riżultati ewlenin tal-proġett huma disponibbli fl-25 lingwa uffiċjali kollha tal-Aġenzija.

Il-websajt tagħna fiha abbundanza ta' informazzjoni dwar kull pajjiż membru.

Din tinkludi l-ħarsiet ġenerali nazzjonali lejn is-sistemi legali tal-pajjiżi, l-iffinanzjar, l-edukazzjoni għal bżonnijiet speċjali, it-taħriġ ta' għalliema, data, l-indikaturi tal-kwalità u l-aħbarijiet mill-pajjiżi.

Aħna norganizzaw u nipparteċipaw f'konferenzi, seminars, diskussjonijiet round table, sessjonijiet tematiċi u avvenimenti oħrajn.

Dawn jipprovdu opportunità għal varjetà ta' stakeholders biex titqajjem kuxjenza, jitgħallmu min xulxin, jaqsmu informazzjoni dwar l-oqsma ta' prijorità u jiġi ffaċilitat in-networking għall-parteċipanti.

IL-KOOPERAZZJONI EWROPEA U INTERNAZZJONALI Il-kooperazzjoni mal-istituzzjonijiet Ewropej u l-organizzazzjonijiet internazzjonali, bħall-UNESCO u l-istituti tagħha (l-Aġenzija Internazzjonali tal-Edukazzjoni, l-Istitut għat-Teknoloġiji tal-Informazzjoni fl-Edukazzjoni), l-OECD, il-Eurostat, il-Eurydice, il-Cedefop u l-Bank Dinji, hija aspett importanti tal-ħidma tagħna.

Għadd ta' organizzazzjonijiet jaħdmu għal għanijiet komuni ggwidati minn valuri komuni.

Aħna nikkoperaw fl-attivitajiet ta' proġett ma' għadd ta' organizzazzjonijiet biex jiġi evitat xogħol żejjed u biex jgħinu is-soċjetajiet isiru aktar inklużivi.

IKKUNTATTJANA Jekk trid titkellem ma' xi ħadd dwar l-edukazzjoni inklużiva f'pajjiżek, jekk jogħġbok ikkuntattja r-rappreżentanti tal-Aġenzija ta' pajjiżek.

Id-dettalji tagħhom kollha nsibuhom fit-taqsima tal-"Informazzjoni tal-pajjiż" ('Country information') tal-websajt tal-Aġenzija: www.european-agency.org/country-information Għal mistoqsijiet dwar l-Aġenzija u x-xogħol tagħha, ikkuntattja: lis-Segretarjat tal-Aġenzija: secretariat@european-agency.org jew l-Uffiċċju fi Brussell: brussels.office@european-agency.org


Batuti qabel il-Ftuħ ta' Sena Skolastika Oħra

Sergio Grech

L-iskola tibqa' punt ta' riferiment importanti kemm għaż-żgħar u kif ukoll għall-kbar.

Għaż-żgħar u għal dawk kollha li jattendu l-iskola speċjalment fil-primarja, il-bidu ta' sena skolastika ifisser ħolm ġdid, għalliema ġodda, basket tal-iskola ġdid, pokit ġdid, pitazzi u kotba ġodda, forsi skola ġdida u min jaf kemm-il wegħdiet għamlu u se jagħmlu li se jaraw li l-prospetti tagħhom sa tmiem is-sena jitjiebu.

Fuq kollox, imma kuntenti li se jerġgħu jiltaqgħu ma' sħabhom u ħajjithom terġa' lura għal ċerta rutina.

Flimkien se jterrqu għal sena oħra mimlija sfidi fejn il-bagalja tagħhom tista' tikber u tistagħna.

Ovvjament minix inħares lejn l-istudent bħala xi reċipjent!

Għalina l-kbar l-iskola tista' tfisser ħwejjeġ differenti.

Għal xi wħud, tfakkarkom fi tfulithom u jiftakaru kemm kienu jaħdmu jew kemm kienu jippreferu jagħti bis-sieq l-iskola u xi rakkuntar ta' praspar ma jonqosx.

Probabbli għal dawn tal-aħħar, ir-riga tas-suċċess kienet kemm il-għalliem tefagħhom 'il barra waqt xi lezzjoni jew kemm-il copy ħadu u kemm-il darba kitbu I must behave in class.

Għall-oħrajn, is-sena skolastika tibda bit-tama li uliedhom se jimxu fil-progress akkademiku tagħhom u li għada pitgħada se jkollhom karriera aħjar minn tagħhom speċi jserrħu rashom li uliedhom jekk jitgħallmu se jaqbdu t-triq lilhinn minn ħdanhom u jkunu imdipendenti.

Għall-oħrajn dizgrazzjatment s-sena skolastika tibda u ma tibdiex xorta għax il-faqar intellettwali tagħhom sa hemm iwassalhom u din mhix sitwazzjoni sabiħa.

U dawn in-nies irridu nedukawhom ukoll biex jifhmu li l-iskola hi fażi importanti fil-ħajja tal-bniet u s-subien tagħna.

Fil-bidu ta' sena skolastika oħra nemmen li t-tragward akkademiku hu importanti imma s-sistema trid teduka l-qalb ukoll.

Inħoss li hemm qed infallu bl-ikrah.

Għax il-valuri li darba kkareterizzaw l-identità tagħna saru ma jfissru xejn.

Saru biss ritratt qadim minsi f'album f'kexxun li qatt ma jinfetaħ.

Is-sistema trid tiftaħ beraħ il-qalb tal-klijenti tagħha u tgħallimhon it-tolleranza li llum hi tant nieqsa.

Tgħallimhom xi tfisser tgħix bħall-aħwa immaterjali intix abjad, isfar, ġriż jew iswed.

Fil-passat, l-ospitalità kienet il-marka ewlenija.

Illum il-barrani sar ibeżżgħana ħlief meta niġu biex imissu l-but tiegħu.

L-iskola trid lil uliedna tgħallimhom iħobbu lil pajjiżhom u mhux jarawh karus.

Tgħallimhom ikunu patrijotti f'sens pożittiv.

Tgħallimhom iħobbu l-għelieqi u l-meded li llum saru biss opportunità ta' flus.

Tgħallimhom jiġġieldu l-istupru mhux biss tal-fiżiku imma anki tal-ispirtu.

Tgħallimhom li huma ċittadini ta' dinja li għaddejja minn tiġrif.

Dan jaf jidher imma mhux fataliżmu.

L-iskola ma tistax tastjeni li tkun ħajja u tkun ħajja mhux biss bl-attività tal-għalliema u l-istudenti imma anki b'dak li twassal.

L-iskola ma tistax ma tkunx il-barometru tas-soċjetà.

L-iskola ma tistax ma tagħmilx individwu sħiħ u b'saħħtu.

L-iskola ma tistax tippremja l-ħiliet u l-abiltajiet biss.

L-iskola trid tifformola n-nies ta' għada.


Bodbod fl-Iskola?

L-iskola fejn kien jaħdem l-awtur u l-assistent kap Sergio Grech tfaċċat problema fis-server.

Tfaċċa ħaddiem fl-iskola li ntefa' jaħdem bla heda fuq dan l-imbierek server.

Kien Sergio li wasslu sal-post għalkemm tant kellu trufijiet fuq moħħu dakinhar, li saħansitra nesa jirreġistrah fil-ktieb tal-viżitaturi.

Ġara li minkejja kull tentattiv biex tinstab soluzzjoni l-problema baqgħet hemm dakinhar u kellu jerġa' jiġi l-għada.

B'xi mod, wara ħidma twila, irnexxielu jsolvi l-problema li kien hemm u kollox reġa' għan-normal.

Jew tal-anqas, hekk kien jidher!

Kif lesta min xogħlu dan il-ħaddiem mar ifittex lil Sergio Grech l-assistent kap li d-darba ta' qabel kien ħadu fuq il-post fejn kien hemm il-problema u talbu spaga biex jagħlaq il-cabinet tas-server.

Spjegalu li billi kien żied xi wires, il-bieba ma setgħetx tingħalaq u ma kienx possibbli li jgħaddu mingħajr dawk il-wires il-ġodda, inkella s-sistema terġa' tikkrolla.

Fiehmu wkoll li kien hemm il-periklu li xi ħadd jista' jweġġa' jekk din ma tingħalaqx sew.

L-assistent Kap Sergio, waqt li qallu li se jieħu ħsieb li se tinġieb l-ispaga żied jgħidlu: "Iva u napprezza għax dak il-bodbod li ġie qablek ħallieha miftuħa."

Il-ħaddiem pront pront wieġbu: "Eh, jien kont li ġejt ilbieraħ ukoll."

Sergio ried l-art tibilgħu bil-mistħija u mar jistaħba fit-tarf l-ieħor tal-iskola fejn żgur ma kienx se jerġa' jara lill-ħaddiem, tal-anqas għal dakinhar.

Il-kobba spag bagħatha mal-ewwel student li ltaqa' miegħu fil-kuritur.


Bormla u l-Arloġġ Waħdieni Tagħha Dr. Simon Mercieca Il-preżenza ta' arloġġ fuq il-faċċata tal-knisja ta' Bormla hija waħda qadima ħafna.

Meta bdiet tinbena l-knisja l-ġdida, kellha arloġġ fuq il-faċċata tagħha.

L-ewwel arloġġ tal-knisja jmur għal qabel l-1684, jiġifieri d-data ta' meta bdiet tinbena dik il-ġdida.

Dan l-arloġġ qadim kien reġa' tqiegħed fuq il-faċċata ta' din il-knisja ġdida.

Bħalma jiġri f'kull ħaġa mekkanika, maż-żmien beda jinħass il-bżonn li jinbidel.

Dan il-bżonn ma kienx ġej biss mill-'wear and tear' tal-oġġett, iżda wkoll mill-fatt li wieħed ikun jixtieq li jkollu arloġġ aktar modern u preċiż.

Kien żmien meta l-knisja kienet litteralment iżżomm il-ħin għaliex ftit kienu dawk il-familji li kellhom arloġġ id-dar.

L-arloġġ talknisja kien imexxi l-ħajja tan-nies.

Fis-seklu tmintax, in-nies ta' Bormla riedu arloġġ aktar modern u jagħti l-ħin b'mod aktar preċiż.

Dan l-arloġġ ġdid ġie ordnat fis-sena 1788 u qam 380 skud.

Il-persuna li ħa ħsieb ix-xogħol fuqu, għan-naħa tal-knisja, kien il-prokuratur tal-istess knisja, Don Giuseppe Cascun.

Ix-xogħol għamlu Gio Antonio Tanti minn Ħal Tarxien.

Dan Tanti kien it-tifel ta' arluġġar ieħor, Pietro Tanti.

Ġie miftiehem, li dan l-arloġġ ġdid jitqiegħed eżatt fejn qabel kien hemm l-ieħor il-qadim.1 Dan Gio Antonio Tanti kien ġej minn familja ta' arluġġara.

Missieru, Pietro, kien għamel numru ta' arloġġi żgħar, magħrufa bħala tal-gradenza, iżda wkoll kien ħadem fuq dawk tal-knejjes, fosthom dak tad-Duminkani tar-Rabat.

It-tifel ta' Pietro, Gio Antonio, intefa' b'ruħu u b'ġismu jagħmel l-arloġġi għallknejjes, barra li daħal għas-sengħa ta' brunżar, u nsibuh jagħmel kandlieri tal-bronż, brazzi u anki qniepen.2 Ismu ser nerġgħu niltaqgħu miegħu meta nitkellmu fuq l-istorja tal-qniepen f'Bormla fil-bidu tas-seklu dsatax.

Fost l-arloġġi li Gio Antonio Tanti għamel kien hemm dak tal-knisja katidrali, tal-palazz tal-isqof, ilknisja tal-Kappuċċini tal-Furjana, u dawk tal-parroċċi tal-Qrendi, l-Imqabba, in-Naxxar, Birkirkara, Tarxien, Lija, l-Isla u Ħal Għaxaq.

Dak ta' Bormla għamlu f'sena flRitratt ta' arloġġ li għadu juri dawk li kienu jissejħu s-sigħat 1788.

Dan l-arloġġ offrilu waħda tal-Italja jew fil-qosor "alla Romana" Ċ en tr u 1 9 ta' N ove mbr u 1944 • B or mla

Festa Marija Immakulata 2015

mill-aktar sfidi f'dik li hija sengħa ta' arluġġar.

Il-kuntratt għal dan l-arloġġ sar min-nutar Francesco Saverio Zammit nhar 18 ta' Settembru 1788 u ġie ffirmat fil-knisja ta' Bormla fil-preżenza tal-prokuratur, l-arluġġar u x-xhieda.

Ix-xogħol inbeda mill-arluġġar it-Tnejn ta' wara mill-miftiehem,3 jiġifieri nhar 1 ta' Ottubru 1788.4 Ix-xogħol fuq dan l-arloġġ kien ħa erba' xhur.

Dan iż-żmien inkluda wkoll iż-żmien li ħa l-arluġġar biex jimmuntah fuq il-kampnar.5 Bħalma jiġri dejjem, fil-kuntratt li l-arluġġar kien għamel mal-prokuratur tal-knisja, barra lprezz kien ikun stabbilit iż-żmien meta kellu jitlesta dan ix-xogħol u l-modalità talħlasijiet.

L-arloġġ ġie mqiegħed fil-kampnar fis-sena ta' wara, jiġifieri fl-1789.

Ix-xogħol fuq l-arloġġ kien qam 380 skud.

Kienu tħallsu wkoll 28 skud u 6 tari għax-xogħol fuq il-ħadid ħalli magħhom kienu jistgħu jitwaħħlu l-qniepen li kellhom idoqqu s-siegħat u l-kwarti.

Ix-xogħol fuq dan il-ħadid kien sar minn Giacomo Cassar.

Kif kienet id-drawwa f'dik il-ħabta, min għamel l-arloġġ kien ħa responsabbiltà għall-ħlasijiet tal-ispejjeż l-oħra kollha marbuta miegħu.

B'hekk naraw lil Gio Antonio Tanti, permezz ta' att nutarali, jħallas lil Cassar is-somma ta' 31 skud u 10 tari għax-xogħol fuq dan il-ħadid.

Iżda Tanti seta' jħallsu biss wara li kien lesta x-xogħol u ħa dak li kellu jieħu ta' xogħlu mingħand il-prokuratur Cascun.6 Min-naħa tagħha, il-parroċċa ta' Bormla kienet kuntenta ħafna bix-xogħol ta' Tanti tant li rigal ta' 50 skud.7 Fil-kuntratt oriġinali li sar bejn Tanti u l-prokuratur Cascun, dawn ftehmu li l-arluġġar jitħallas bin-nifs, bir-rata ta' 8 skudi kull Sibt.

Is-Sibtijiet bdew jgħoddu mill-ewwel Sibt ta' wara l-iffirmar tal-kuntratt.

L-ispejjeż tal-ħbula u l-pittura taż-żewġ kwadranti fuq il-faċċata, waħda minnhom kienet ta' fejn tqiegħed l-arloġġ, kellhom jitħallsu mill-knisja.8 B'hekk kellu jitqabbad artista biex jagħmel dawn iddekorazzjonijiet.

L-arluġġar tħallas fi tliet rati ta' pagamenti, bl-ewwel wieħed isir fit-12 ta' Jannar 1789, it-tieni fil-12 ta' Frar ta' 1789 u t-tielet fit-12 ta' Marzu 1789.9 B'kollox dan l-arloġġ kien ġie li qam 458 skud u 6 tari.

Dan il-prezz inkluda r-rigal ta' ħamsin skud li ngħata l-arluġġar u anki spejjeż oħra għal xiri ta' ħadid għal dan l-arloġġ.10 Għal dan l-arloġġ kienu ġew ordnati żewġt iqniepen minn Venezja.

Din l-ordni saret kontemporanjament mal-ordni tal-arloġġ, għaliex dawn kienu f'Malta fl-1789.

Dawn kienu ġew mqiegħda fil-kampnar tax-xellug biex idoqqu s-sigħat u l-kwarti.

Dawn ilqniepen waslu Malta permezz tal-ħidma sfiqa ta' Antonio Chetcuti.

Chetcuti kien ħa ħsieb ix-xiri u l-wasla tagħhom fi żmien meta l-prokuratur tal-knisja, jew aħjar tal-Veneranda Lampada, kien Dun Giuseppe Cascun.

Il-ħlas tagħhom baqa' jkarkar sal-1790.

Fil-kuntratt magħmul għand in-nutar Zammit, l-arluġġar ġie marbut li jagħmel arloġġ idoqq "alla Romana".

Dan kien ifisser li dan l-arloġġ kellu jaħdem u jdoqq skont kif kienu jdoqqu l-arloġġi ta' Ruma.

Skont studju li kien għamel il-Professur Severino fl2004, fl-Italja kollha kien baqa' biss 44 arloġġ li kienu jaħdmu alla Romana u dawn kienu jinsabu fl-Italja Ċentrali u dik tan-naħa t'isfel.

Aktar importanti minn hekk, din l-espressjoni kienet tirreferi wkoll għas-sistema mekkanika ta' kif kien jaħdem dan l-arloġġ.

Din żviluppat fis-seklu sittax f'Ruma.

Ilħin kien ikkalkulat differenti mill-mod kif nikkalkulawh illum.

L-erbgħa u għoxrin siegħa kienu jinħadmu minn tlugħ ix-xemx sa tlugħ ieħor.

Il-kuntratt ħa dan il-fatt inkonsiderazzjoni għaliex l-arluġġar kien ġie obbligat li jagħmel arloġġ li jkollu bżonn Ċ en tr u 1 9 ta' N ove mbr u 1944 • B or mla

jieħu il-ħabel kull 26 siegħa.

B'hekk ilknisja kienet qed tiggarantixxi li jkollha arloġġ jaħdem għal erbgħa u għoxrin siegħa sħaħ.

Din kienet xi ħaġa kbira f'dik il-ħabta.

L-arluġġar biex jagħmel dan it-tip ta' arloġġ ried bilfors ikollu għarfien ta' kif kienu qed jinħadmu dawn l-arloġġi ġewwa Ruma u flItalja.11 Arloġġ alla Romana normalment kien ikollu l-kwadrant (jew il-faċċata tiegħu) maqsum f'sitta u mhux fi tnax bħalma aħna mdorijin naraw illum.

Fi kliem aktar semplici fuq wiċċ l-arloġġ kien ikun hemm minn wieħed sas-sitt numru biss.

Dawn kienu jkunu miktuba b'numri Latini.

L-arloġġ kien ikollu fih id waħda biss – dik li turi s-sigħat.

Ma kienx ikolli l-minutiera u wisq inqas is-sekondiera.

B'hekk l-id tas-sigħat f'dan l-arloġġ ta' Bormla kienet iddur erba' darbiet f'ġurnata.

Iżda mhux kulħadd kien jaf eżatt "alla romana" xi tfisser, tant li n-nutar daħal fid-dettal ħalli jispjegaha.

Għar-raġuni ta' storja, ser inġib din id-deskrizzjoni kif Arloġġ fl-Italja, fir-raħal ta' Pianezza li għadu jaħdem bil-metodu "alla Romana".

Wieħed mogħtija fil-kuntratt bit-Taljan u mbagħad jinnota li l-kwadrant hu b'sitt numri biss nagħti l-ispjegazzjoni wara: Il suo castello di ferro nuovo le prime tre rote di rame giallo fino di grossezza linee due e mezza, le seconde tre di simil rame di grossezza di due linee, la rota chiamata serpe, pure di simil rame di grossezza tre linee e mezzo, con tutti li poli d'acciajo, e che lavorino dentro dadi di rame giallo fino e con suoi due quadranti e dev esser di longezza cinque palmi circa, larghezza di due palmi e mezza, e dell'altezza di cinque palmi, e giusta richiede l'arte sua l'orologgiere, e deve suonare ori, e quarti all romana, e giunti, che saranno l'ore undici e tre quarti, tanto di giorno, che di notte deve suonare dett'orologgio venti tre tocchi circa, e nell' ore di mezzodi, e mezza notte debba suonare dodici tocchie e debba portar sua corda sino l'ore e venti sei;12 Fi kliem ieħor, il-prokuratur kien qed jitlob arloġġ li jdoqq kif kienu jdoqqu fl-Italja.

Din is-sistema kellha l-obbligi tad-daqq partikolari tagħha, li ttieħdu inkonsiderazzjoni f'dan il-kuntratt li sar mill-prokuratur ma' Tanti.

B'hekk dan l-arloġġ kellu żewġ sistemi ta' daqq.

L-ewwel waħda marbuta mas-sigħat.

Din kienet ikkalkulata min-nofsillejl sa nofsinhar, fejn fis-siegħa jindaqq tokk u sakemm jasal nofsinhar u jindaqqu tnax-il tokk.

B'hekk l-arloġġ, meta kienu għamel żewġ dawriet sakemm jasal biex idoqq tnax-il tokk.

Fi kliem sempliċi fuq in-numru wieħed kien idoqq kemm tokk wieħed biex iħabbar issiegħa ta' filgħodu jew wara nofsinhar u sebgħa biex iħabbar is-sebgħa ta' filgħodu jew ta' filgħaxija.

Dan kien qed jiġri għaliex l-arloġġ kien jagħmel erba' dawriet mal-ġurnata.

B'hekk il-ħin tal-ġurnata kien maqsum f'erba' perjodi ta' sitt sigħat-il wieħed.

Fi kliem ieħor, in-numru sitta fuq l-arloġġ kien idoqq sitta tokki biex iħabbar is-sitta ta' filgħodu Ċ en tr u 1 9 ta' N ove mbr u 1944 • B or mla

jew filgħaxija iżda wkoll tnax-il tokk għaliex nofsinhar u nofsillejl kienu mmarkati fuq in-numru sitta.

It-tieni sistema marbuta ma' dan l-arloġġ kienet dik fejn sigħat qed ikunu kkalkulati minn tlugħ ix-xemx sa nżulha u minn nżulha sakemm terġa' titla'.

B'hekk, il-prokuratur ħa inkonsiderazzjoni dak li llum hu magħruf bħala l-"orario italico", jiġifieri l-arloġġ kien qed ikun issettjat skont il-bżonnijiet reliġjużi, fejn l-erbgħa u għoxrin siegħa kienet qed tkun marbuta ma' nofs siegħa wara ż-żerniq (tramonto) fl-Italja.

Fil-każ ta' Malta, minħabba li tinsab fuq lattitudinali lonġitudinali aktar l-isfel mill-Italja, dan il-ħin kien ġie marbut ma' kwarta qabel iż-żerniq jew "tramonto".

Fi kliem ieħor, id-daqq tal-arloġġ kien qed jieħu nkonsiderazzjoni l-ħin tal-Ave Maria.

Dan kien ifisser li l-arloġġ ried idoqq anke l-Ave Maria kwarta qabel is-sitta ta' filgħaxija, jiġifieri ħdax-il siegħa u tliet kwarti minn tlugħ ix-xemx u fis-sitta' nieqsa kwart ta' filgħodu jew l-għabex, li hu ħdaxil siegħa u tliet kwarti miż-żerniq jew inżul ix-xemx.

L-arluġġar intrabat għal sena li jieħu ħsiebu u jagħmel ix-xogħol neċessarju ta' manteniment fuqu.

Wara l-ewwel sena, kull xogħol ta' tiswija fuqu kienet tkun flobbligu tal-knisja ta' Bormla.

Fi kliem sempliċi, il-knisja kellha tħallas għaliha għaliex il-garanzija fuqu tispiċċa.

Il-ħafna dettalji li fih dan il-kuntratt juri li min kien qed jordna dan l-arloġġ kien jaf xogħlu sew.

Il-materjal primarju kien dak tar-ramm, azzar u ħadid.

Jissemma' anki l-użu tar-ramm isfar fin.

Iżda kien hemm inkluż ukoll il-faħam u l-injam, materjal meħtieġ għall-forġa biex jinħadem il-metall.

Kien minħabba r-riformi li seħħew fi Franza fi żmien Napuljun, li dawn l-arloġġi alla romana ma baqgħux moda.

Minflok, l-arloġġi tas-seklu dsatax kienu influwenzati mill-istil Franċiż.

Din l-influwenza daħlet f'pajjiżna.

L-arloġġi issa bdew kollha jkunu bi tnax-il numru fuq il-kwadrant tagħhom, u n-numri ma baqgħux jinkitbu b'ittri Latini.

Minflok, in-numri Għarab bdew jintużaw – jiġifieri n-numri li nużaw illum.

Dan l-arloġġ bi tnax-il numru sar magħruf bħala 'alla francese".

Il-komputerazzjoni tal-arloġġ ma baqgħetx tkun mgħoddija minn nżul ix-xemx sa nżul ieħor, iżda minn nofsillejl sa nofsillejl ieħor.

Fis-seklu dsatax saru tibdiliet drastiċi fuq dan l-arloġġ ta' Bormla biex jirrifletti ż-żminijiet.

Wisq probabli, kien matul dan il-perjodu, li dan inbidel biex ikun juri tnax-il siegħa kif inhu mqassam illum.

Żdiedet ukoll il-minutiera.

Fuq kollox, il-qniepen tiegħu inbidlu u bdew jintużaw oħrajn li kien hemm fil-knisja ta' San Franġisk ta' Pawla taħt Kordin li twaqqgħet mill-Ingliżi, meta kien għaddej xogħol fuq din ix-xaqliba.

Naħseb li jkun sew u xieraq, li jekk fil-futur isir restawr fuq dan l-arloġġ, dan jerġa' jinġib għall-istat oriġinali ta' kif għamlu Tanti, ħalli b'hekk toħroġ il-partikularità tiegħu u jsir attrazzjoni oħra u differenti li toffri l-belt ta' Bormla li bħala ma ssib imkien ieħor.

Hija r-riċerka għal dawn il-partikularitajiet li jistgħu jagħmlu minn Bormla destinazzjoni turistika distinta.

Referenzi: 1 Arkivju Nutarili, R 496/11, Nutar Francesco Saverio Zammit, ff.

2 John Debono, Art and Artisans in St John's and other Churches in the Maltese Islands ca.

1650-1800, stone carving, marble, bells, clocks and organs, Malta, 2006, p.336-337 3 Arkivju Nutarili, Nutar Francesco.

Saverjo Zammit, R496/11, ff.65v-66r.

4 Debono, p. 373: Arkivju Nutarili, Nutar Francesco Saverio Zammit, R. R496/11, ff.


Dawriet ma' Kappelli u Knejjes Żgħar

Tony Terribile

F'kull belt u raħal f'dawn il-gżejjer, niltaqgħu ma' numru sabiħ ta' knejjes u kappelli żgħar li permezz ta' l-arkitettura sempliċi, iżda eleganti tagħhom, qed ikomplu jsebbħu l-ambjent tal-ħajja Maltija.

L-ewwel deskrizzjoni ta' dawn il-knejjes u kappelli nsibuha fir-rapport li kien għamel in-Viżitatur Appostoliku, il- Monsinjur Pietru Duzina, meta fl-1575 żarhom kollha u ħallielna l-ewwel deskrizzjoni ta' dak li sab u li qalulu n-nies dwarhom.

Fost l-eqdem kappelli u knejjes żgħar f'dawn il-gżejjer insibu tal-Lunzjata u ta' San Ġwann l-Evanġelista f'Ħal Millieri, San Ċir u l-Maddalena tar-Rabat, Santa Marija ta' Birmiftuħ, is- Santwarju tal-Mellieħa u oħrajn.

Tlieta minn dawn il-knejjes, servew bħala l-ewlenin parroċċi ta' Malta.

Dawn kienu Santa Katerina fiż-Żejtun (magħrufa llum bħala ta' San Girgor), ta' Santa Marija ta' Birmiftuħ u l- Mellieħa.

Dawn it-tlett knejjes kienu diġa qegħdin iservu ta' Parroċċi fl-1436.

Il-biċċa l-kbira ta' dawn il;-knejjes huma propjeta ta' djoċesi, iżda jeżistu numru ta' knejjes li huma propjeta privata.

Dawn kienu inbnew minn familji privati li sa llum baqgħu gil-familjari tagħhom.

Fost dawn insibu l-knejjes ta' Sant'Anġlu u tal-Bon Kunsill fiż-Żejtun, tal-Madonna tal-Abbandunati f'Ħaż-Żebbuġ u fil- Wardija, Santa Duminka f'Ħad-Dingli, id-Duluri f'Ħaż-Żebbuġ, San Franġisk de Paoli f'Ħal Qormi u oħrajn.

Insibu wkoll numru ta' knejjes le ġew imwaqqfa mill-Kavallieri ta' San Ġwann b'sinjal ta' qima u devozzjoni.

Kull Lingwakważi kellha l-knisja taghħa u għalhekk fost il-knejjes tal-Belt insibu numru minnhom li ġew mibnija mill-Ordni, u fost dawn insibu tal-Pilar, ta' Liesse, San Ġakbu, il-Vitorja, Santa Katerina d'Italia u Santa Barbara.

Qrib il-Belt insibu wkoll il-knisja tal-Kunċizzjoni magħrufa bħala "ta' Sarria".

Din ukoll twaqqfet mill-Kavallieri.

Fil- kampanja tar-Rabat insibu tlett knejjes oħra mwaqqfa mill- Ordni, li huma ta' Wied Gerżuma ddedikata lil Kunċizzjoni, tas- Salib, iddedikata lit-Twelid tal-Madonna u tal-Buskett.

Knisja oħra mibnija mill-ordni tinsab f'Bormla, iddedikata lil San Ġwann Elimizonario.

Fost dawn il-knejjes u kappelli żgħar niltaqgħu ma' tlieta minnhom li huma xogħol Lorenzo Gafa, l-aqwa perit u mgħallem Malti tas-seklu tmintax.

Dawn huma t-tlett kappelli tal- Madonna tad-Dawl f'Ħaż-Żebbuġ, San Nikola fl-Imdina u tal- Madonna tal-Ħlas f'Ħal Qormi.

Ħafna minn dawn il-knejjes u kappelli kienu ċ-ċentru ta' devozzjoni l-aktar lejn il-Madonna.

Fost dawn jispikkaw is- Santwarju tal-Madonna tal-Mellieħa, il-knisja tal-Madonna tal- Ħlas f'Ħal Qor I, dik tal-Madonna tal-Providenza fis-Siġġiewi, tal-Madonna tal-Ħniena fil-Qrendi u tal-Madonna tal-Ħerba f'Birkirkara.

F'dawn il-knejjes għalhekk insibu numru ta' kwadri magħmula bħala wegħdi, magħrufa bħala "Ex Voto" li permezz tagħhom il- poplu radd ħajr 'l Alla għall-grazzja li jkun qala'.

Għalhekk fuq kull wieħed minn dawn il-kwadri naraw erba' ittri "VFGA" li jfissru li l-wegħda saret u l-grazzja ġiet maqlugħa.

Mal-mixja tas-snin ma' ħafna minn dawn il-kappelli u knejjes intrabtu ċertu laqmijiet li llum saru sininimu magħhom.

F'Ħal Qormi nsibu l-knisja ta' "Santa Marija tal-Blat" u oħra ta' "Santa Marija ta' Qerqċa" billi fil-festa kienu jqassmu l- qrieqeċ lin-nies.

Fis-Siġġiewi nsibu l-knisja ta' "Santa Marija ta' Ħal Xluq" u fir-Rabat insibu l-knisja ta' "Santa Katerina tad-Daħla" u f'Ħal Luqa nsibu l-knisja magħrufha bħala "tal-Ftajjar" billi fil-festa kienu jitwassmu l-ftajjar lin-nies.

Fl-Imdina nsibu l-knisja magħrufa bħala "tad-Dawl" għall-kwadru tal-Madonna tad-Dawl li jinsab f'din il-knisja u fiż-Żejtun insibu l-knisja ta' "Santa Marija ta' Ħal Tmin".

Ma' dawn il-knejjes insibu wkoll marbuta wegħdiet, devozzjonijiet u purċissjonijiet penitenzjali.

Fl-imgħoddi, aktar millum, kienu jsiru bosta purċissjonijiet li kienu jsiru f'xi wħud minn dawn il-knejjes bħal San Mark fis-Siġġiewi, San Pawl u Santa Luċija fin-Naxxar u oħrajn iżda fost l-aktar magħrufa hija l-purċissjonni li għadha ssir sa' llum mill- Katidral tal-Imdina għall-knisja l-qadima ta' Santa Katerina.

Din il-purċissjoni għadha ssir sa' llum l-ewwl Erbgħa fuq l- Għid u hi magħrufa bħala "Ta' San Girgor".

Għalkemm għaddew numru kbir ta' snin minn fuq dawn il-knejjes u kappelli għadhom sbieħ u għal qalb il-poplu ta' dawn il- gżejjer, għaliex ġrajjiethom huma minsuġa ma' dawk ta' missierijietna.

history, folklore, architecture, traditions