ECHO (Kummissjoni Ewropea)

ECHO (Kummissjoni Ewropea)

Id-dipartiment tal-Għajnuna Umanitarja u tal-Protezzjoni Ċivili tal-Kummissjoni Ewropea (ECHO), li qabel kien magħruf bħala l-Uffiċċju tal-Komunità Ewropea għall-Għajnuna Umanitarja, huwa dipartiment tal-Kummissjoni Ewropea għall-għajnuna umanitarja barra l-Ewropa u għall-protezzjoni ċivili.

Fl-2013, l-UE ipprovdiet € 1.35 biljun għal sokkors ta' emerġenza permezz tal-ECHO.

L-UE kienet it-tieni l-akbar donatur ta' assistenza umanitarja kull sena mill-2000 (id-dejta hija disponibbli sal-2012).

Flimkien mal-Istati Membri tagħha, hija l-akbar donatur fid-dinja ta' għajnuna umanitarja, billi pprovdiet aktar minn 50% tal-għajnuna umanitarja totali fl-2009.Proġetti ffinanzjati mill-ECHO jaffettwaw lil aktar minn 120 miljun ruħ f'90 pajjiż kull sena.

Għall-interventi umanitarji tiegħu, l-ECHO ma jimplimentax programmi ta' assistenza huwa stess, iżda jiffinanzja l-operazzjonijiet permezz ta' netwerk ta' aktar minn 200 imsieħeb (NGOs, aġenziji tan-NU, u organizzazzjonijiet internazzjonali bħas-Salib l-Aħmar / Moviment tan-Nofs Qamar l-Aħmar).

Fl-2013, l-ECHO kellu 44 uffiċċju lokali f'39 pajjiż, b'149 espert umanitarju internazzjonali u 315 membru nazzjonali tal-persunal.

L-uffiċċji lokali jipprovdu analiżi aġġornata tal-bżonnijiet eżistenti u previsti f'pajjiż jew reġjun partikolari, jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta' strateġiji ta' intervent u żvilupp tal-politika, jipprovdu appoġġ tekniku operazzjonijiet iffinanzjati mill-ECHO, u jiżguraw monitoraġġ xieraq ta' dawn l-interventi u jiffaċilitaw il-koordinament tad-donaturi fil-livell prattiku.

Minbarra li jipprovdi finanzjament għall-għajnuna umanitarja, l-ECHO huwa wkoll responsabbli għall-Mekkaniżmu tal-UE għall-Protezzjoni Ċivili.

Imwaqqaf fl-2001, il-Mekkaniżmu jrawwem kooperazzjoni fost l-awtoritajiet nazzjonali tal-protezzjoni ċivili madwar l-Ewropa.

Bħalissa 31 pajjiż huma membri tal-Mekkaniżmu; it-28 Stat Membru tal-UE flimkien mal-Iżlanda, in-Norveġja, u l-eks Repubblika Jugożlava tal-Maċedonja.

Il-mekkaniżmu twaqqaf biex jippermetti għajnuna kkoordinata mill-Istati Parteċipanti lill-vittmi ta' diżastri naturali u kkaġunati mill-bniedem fl-Ewropa u bnadi oħra.

Wara li l-UE ngħatat il-Premju Nobel għall-Paċi fl-2012, il-Kummissjoni ta' Barroso aċċettat il-flus tal-premju f'isem l-UE u allokathom għal inizjattiva ġdida msejħa Tfal tal-Paċi.

Madwar €2 miljun twarrbu għall-proġetti tat-Tfal tal-Paċi fl-2013.

Dawn żdiedu għal €4 miljun fl-2014.

L-Uffiċċju tal-Komunità Ewropea għall-Għajnuna Umanitarja (ECHO) ġie stabbilit fl-1992 mit-Tieni Kummissjoni ta' Delors.

Billi l-Komunità Ewropea ġiet abolita fl-2009, l-uffiċċju beda jsir magħruf bħala d-dipartiment għall-Għajnuna Umanitarja tal-Kummissjoni Ewropea jew l-Unjoni Ewropea, iżda żamm l-abbrevjazzjoni tiegħu ECHO.

Il-ħatra ta' kummissarju ġdid fl-2010 b'portafoll għall-kooperazzjoni internazzjonali, għajnuna umanitarja u rispons għall-kriżijiet tikkorrispondi għall-artikoli 214 u 196 tat-Trattat ta' Lisbona fejn l-għajnuna Umanitarja u l-Protezzjoni Ċivili għandhom rwol sostenibbli.

L-isem uffiċjali tal-ECHO ġie mibdul għal Direttorat Ġenerali għall-Għajnuna Umanitarja u l-Protezzjoni Ċivili.

It-trasformazzjoni tal-ECHO nkludiet il-moviment tal-unità tal-Protezzjoni Ċivili mid-DĠ għall-Ambjent għad-DĠ tal-ECHO.

It-trasformazzjoni hija kkunsidrata bħala pass 'il quddiem lejn kooperazzjoni aħjar u teħid ta' deċiżjonijiet f'qasam fejn reazzjoni rapida tista' ssalva ħajja.

Il-Mekkaniżmu tal-UE għall-Protezzjoni Ċivili stabbilixxa wkoll il-ftuħ taċ-Ċentru ġdid ta' Koordinazzjoni għal Rispons ta' Emerġenza (ERCC), "hub" tal-protezzjoni ċivili għall-monitoraġġ ta' diżastri u t-titjib fit-tħejjija u r-reżiljenza tal-pajjiżi suxxettibbli għal diżastri.

L-aktar użu riċenti tal-mekkaniżmu tal-Protezzjoni Ċivili seħħ waqt l-għargħar fil-Bosnja-Ħerzegovina u s-Serbja.

Fil-qasam tal-għajnuna umanitarja, il-mandat tal-ECHO huwa li jipprovdi assistenza ta' emerġenza u għajnuna (fil-forma ta' oġġetti u servizzi) lill-vittmi ta' kunflitt u ta' diżastri naturali jew ikkaġunati mill-bniedem barra l-UE.

Il-mandat tiegħu jestendi wkoll għal operazzjonijiet ta' prevenzjoni ta' diżastri u ta' wara l-kriżi.

L-għajnuna umanitarja Ewropea hija bbażata fuq il-prinċipji umanitarji tal-umanità, l-imparzjalità, in-newtralità u l-indipendenza.

L-implimentazzjoni tagħha għalhekk tiddependi fuq l-applikazzjoni tad-dritt umanitarju internazzjonali (IHL).

Fl-2007, fuq l-inizjattiva tal-Kummissarju Louis Michel, il-Kummissjoni Ewropea adottat "Konsensus Ewropew dwar l-Għajnuna Umanitarja" li jikkostitwixxi l-ewwel test politiku ta' referenza Ewropew dwar l-għajnuna umanitarja.

NGOs ipparteċipaw attivament għall-abbozzar tal-Konsensus Ewropew u dan jista' jitqies bħala "l-aktar test komprensiv u l-eqreb pożizzjoni komuni għall-NGOs".

Il-Konsensus Ewropew jirriafferma l-prinċipji umanitarji tal-umanità, imparzjalità u indipendenza.

Jistipula wkoll li "l-għajnuna umanitarja mhijiex għodda ta' ġestjoni għall-ġestjoni tal-kriżijiet".

Fl-2012, l-ECHO żviluppa l-ewwel reviżjoni tal-Konsensus mit-twaqqif tiegħu, billi enfasizza l-ħtieġa għal sħubijiet aktar b'saħħithom permezz ta' għażla ta' kwalità tal-imsieħba u l-iżgurar ta' kontabilità mtejba għaċ-ċittadini u l-partijiet interessati.

Barra minn hekk, fl-2012, l-ECHO u donaturi oħra ħadmu mal-Kumitat Permanenti bejn l-Aġenziji (IASC) biex joħolqu l-Aġenda Trasformattiva.

Il-prinċipji ta' tmexxija umanitarja, responsabbiltà u koordinazzjoni ġew miftiehma biex itejbu l-ħeffa, l-effiċjenza u l-effikaċja tar-rispons umanitarju.

Barra minn hekk, il-protezzjoni ċivili ġiet adottata bħala parti mill-mandat tal-ECHO biex jiġu żgurati kooperazzjoni u protezzjoni aħjar waqt diżastru fost il-pajjiżi terzi u reġjonali u organizzazzjonijiet internazzjonali.

Sa minn meta t-Trattat ta' Lisbona daħal fis-seħħ, l-azzjoni ta' għajnuna umanitarja tal-Unjoni Ewropea hija eskluża mill-Artikolu 214 tat-Trattat tal-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

L-għajnuna umanitarja hija kompetenza parallela komuni: dan ifisser li l-Unjoni tmexxi politika awtonoma, li la timpedixxi lill-Istati Membri milli jeżerċitaw il-kompetenzi tagħhom u lanqas tagħmel il-politika tal-Unjoni sempliċiment waħda "kumplimentarja" għal dawk tal-Istati Membri.

Sa dakinhar, l-għajnuna umanitarja kienet ibbażata, awtomatikament, fuq l-Artikolu 179 tat-Trattat tal-KE (politika ta' żvilupp).

Kienet parti mill-portafoll tal-Kummissarju għall-Iżvilupp, l-ewwel Louis Michel u mbagħad Karel de Gucht waqt il-Kummissjoni I ta' Barroso.

It-Trattat ta' Liżbona introduċa, għall-ewwel darba, l-għajnuna umanitarja bħala politika fiha nnifisha fit-Trattat tal-UE.

Kif definit fl-Artikolu 214, l-operazzjonijiet tal-UE fil-qasam tal-għajnuna umanitarja huma maħsuba biex jipprovdu assistenza ad hoc u għajnuna għal popolazzjonijiet f'pajjiżi terzi li jkunu vittmi ta' diżastri naturali jew ikkaġunati mill-bniedem.

L-Artikolu 214 itenni wkoll il-prinċipji ta' għajnuna umanitarja, dawn huma r-rispett għad-dritt internazzjonali u l-prinċipji tal-umanità, imparzjalità, newtralità u nondiskriminazzjoni.

Fl-2013, il-Kummissjoni għaddiet leġiżlazzjoni ġdida dwar il-Mekkaniżmu tal-UE għall-Protezzjoni Ċivili li jipprovdi koordinazzjoni aħjar u appoġġ biex tittejjeb l-effikaċja ta' sistemi ta' prevenzjoni, preparazzjoni, u rispons waqt diżastri.

Il-leġiżlazzjoni stabbiliet ġabra volontarja ta' kapaċitajiet u materjali ta' rispons impenjati minn qabel, netwerk ta' taħriġ għal dawk li jirrispondu l-ewwel, u approċċ ġdid għall-ġestjoni tar-riskji tad-diżastri minn 31 stat participant.

It-Trattat ta' Lisbona jintroduċi wkoll Korp Volontarju Ewropew ta' Għajnuna Umanitarja (l-Artikolu 214 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE), li jippermetti lill-Ewropej li jixtiequ jkunu involuti direttament fl-azzjoni umanitarja biex jingħaqdu ...

Il-Kummissjoni Ewropea stipulat inizjattiva biex jinħolqu aktar minn 18,000 pożizzjoni għaċ-ċittadini biex jagħmlu volontarjat madwar id-dinja f'sitwazzjonijiet umanitarji bejn l-2014 u l-2020.

L-inizjattiva tħarreġ lill-voluntiera flimkien fi programm Ewropew ta' taħriġ qabel l-iskjerament mal-organizzazzjonijiet umanitarji ċċertifikati.

Appoġġ finanzjarju, li jiffoka fuq l-iżvilupp tar-reżistenza u l-kapaċità tal-protezzjoni ċivili, ġie miftiehem għal ħames proġetti pilota li jinvolvu madwar 150 voluntier fl-2012.

Il-Parlament Ewropew (PE) ivvota favur l-inizjattiva fi Frar 2014.

Il-pożizzjonijiet tal-voluntiera jinkludu l-iskjerament għal operazzjonijiet umanitarji ffinanzjati mill-UE madwar id-dinja, li jaħdmu fl-organizzazzjonijiet umanitarji ġewwa l-UE, jew l-assistenza ta' operazzjonijiet online mid-dar.

NGOs li jieħdu sehem jgħaddu minn proċess ta' ċertifikazzjoni sabiex jiġi żġurat li dawn jikkonformaw mal-istandards Ewropej għall-ġestjoni ta' voluntiera.

Fl-2013, il-baġit tal-għajnuna tal-ECHO ammonta anqas minn wieħed fil-mija tal-baġit kollu tal-UE.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni Ewropea użat ir-riżerva tagħha ta' għajnuna ta' emerġenza biex tirrispondi għal kriżijiet u diżastri mhux mistennija.

Il-baġit bil-fondi ta' riżerva ammonta għal € 1.35 biljun fl-2013.

Fir-rigward tal-għajnuna umanitarja, l-ECHO ipprovda assistenza umanitarja għal aktar minn 124 miljun ruħ f'90 pajjiżi terzi, li minnhom 39 kienu nnominati bħala pajjiżi f'sitwazzjoni ta' kriżi.

Fir-rigward tal-protezzjoni ċivili, il-mekkaniżmu ta' protezzjoni ċivili kien attivat 36 darba fl-2013 għall-kriżijiet ġewwa u barra l-UE.

L-akbar sehem ta' finanzjament huwa għall-ikel u n-nutrizzjoni (40%).

Is-settur tas-saħħa u dak mediku (inkluż appoġġ psikosoċjali) (13%), l- Ilma u Sanità (13%), ix-Xelter (19%) u l-Protezzjoni (7%) huma l-oqsma oħra ewlenin ta' attivitajiet.

L-ECHO alloka 3% tal-baġit tal-2013 għat-Tħejjija għad-diżastri, imnaqqas mill-2012.

Il-Protezzjoni Ċivili irrappreżentat 2% tal-baġit.

Fl-2013, 40% tal-baġit marru għall-Afrika u 18% għall-Ażja, l-Amerika Latina, il-Karibew u l-Paċifiku, u 32% għal-Lvant Nofsani u l-Mediterran.

L-għajnuna għall-iżvilupp laħqet massimu storiku fl-2010.

Flimkien mal-għajnuna mogħtija mill-Istati Membri individwalment, l-Unjoni hija l-akbar donatur fid-dinja.

Mid-€ 9.8 biljun ta' għajnuna umanitarja dinjija pprovduta fl-2010, madwar 41% ingħatat mill-UE.

Il-baġit adottat għall-2014 għandu kważi € 1 biljun f'impenji għall-għajnuna umanitarja u l-protezzjoni ċivili.

L-ECHO għandu mandat biex isalva u jippreserva l-ħajja f'emerġenza u f'sitwazzjonijiet immedjati wara l-emerġenza, kemm jekk dawn ikunu naturali jew ikkaġunati mill-bniedem.

Abbażi ta' dawn il-prinċipji, il-Kummissjoni hija impenjata li kull sena tipprepara dokument ta' Strateġija biex tikkoordina u tipprogramma l-attivitajiet b'mod effiċjenti u b'mod xieraq billi jiġi adottat approċċ imparzjali bbażat fuq il-bżonnijiet.

Fl-2013, l-ECHO ippjana li jiffoka l-għajnuna umanitarja tiegħu fi kważi 90 pajjiż.

Huwa identifika l-akbar ħames operazzjonijiet umanitarji bħar-reġjun Sahel tal-Afrika tal-Punent, inkluż aktar rispons għall-kunflitt fil-Mali (€ 82 miljun), is-Sudan u s-Sudan t'Isfel (€ 80 miljun), ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo (€ 54 miljun), il-Pakistan (€ 42 miljun) u s-Somalja (€ 40 miljun).

Barra minn hekk, 40% tal-assistenza umanitarja tal-ECHO huwa destinat għall-Afrika Sub-Saħarjana.

Il-baġit ta' riserva ġie utilizzat sabiex jirrispondi għall-kriżijiet umanitarji kbar fis-Sirja, il-Mali, is-Sahel, is-Sudan t'Isfel, ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo, il-Mjanmar, u il-Filippini.

L-ECHO jiffinanzja wkoll kriżijiet minsija, bħal fil-Bangladexx, fil-Kolombja, il-Jemen, l-Alġerija, il-Pakistan, u l-Mjanmar.

Stħarriġ speċjali tal-Eurobarometer dwar l-għajnuna umanitarja mmexxi fl-2012 jiżvela s-sens għoli ta' solidarjetà fost iċ-ċittadini Ewropej lejn vittmi ta' kunflitti u diżastri naturali barra l-fruntieri tagħhom, b'9 minn 10 ċittadini jaħsbu li "huwa importanti li l-UE tiffinanzja l-għajnuna umanitarja barra l-fruntieri tagħha"u 8 minn 10 jemmnu li "azzjoni koordinata tal-protezzjoni ċivili tal-UE hija aktar effettiva minn azzjoni individwali tal-pajjiżi".


Tizjanu

Tizjanu

Tiziano Vecellio jew Tiziano Vecelli jew Tiziano da Cador , bil-Malti magħruf bħala Tizjanu, (twieled madwar l-1488 Pieve di Cadore, (provinċja ta' Belluno, fil-Veneto) - miet fis-27 ta' Awissu 1576 Venezja) kien pittur Taljan, l-iżjed memru importanti tal-iskola Venezjana ta-seklu 16.

Huwa meqjus bħala wieħed mill-akbar ritrattisti ta' dak iż-żmien bis-saħħa tal-ħila li kellu biex joħroġ il-karattru tal-persunaġġi fir-ritratti.

"Ħeles ukoll il-pittura mir-restrizzjoni tal-linja u l-forma fejn kienet inkarċrata mill-aħħar tal-Medjuevu, u għamel hekk biex jagħti l-poter lill-kulur".

Twieled Pieve di Cadore, belt żgħira fid-Dolomiti fil-Veneto bejn l-1488 u l-1490 f'familja għanja tal-post.

Missieru Gregorio Vecellio kellu bosta karigi, fosthom dawk ta' kaptan tal-milizja u spettur tal-minjieri.

Ma nafux x'għamla ta' edukazzjoni rċieva: x'aktarx ma kienx jaf bil-Latin, lingwa importanti ħafna f'dik l-epoka, u l-maġġoranza tal-ittri li waslulna inkitbu f'ismu minn oħrajn.

Tizjanu ġie introdott għall-pittura flimkien ma' ħuh Francesco.

It-tnejn intbagħtu Venezja, fl-età ta' 9 jew 10 snin biex jistudjaw l-arti.

Hemm bdew fl-istudju ta' Sebastiano Zuccato, artista li jaħdem il-mużajk.

Wara erba' jew ħames snin, Tizjanu daħal jaħdem fil-istudju tal-pittur Gentile Bellini u mbagħad ma' ħuh Giovanni Bellini, dak iż-żmien l-artista l-aktar famuż ta' Venezja.

Hemm iltaqa' ma' Giorgio da Castelfranco, magħruf bħala Giorgione.

Saru ħbieb u sħab, u fl-1508 ħadmu flimkien fuq l-affreski fuq barra tal-Fontego dei Tedeschi .

Sentejn wara, Giorgione miet bil-pesta u x'aktarx li ħafna pitturi li Giorgione ma kienx lesta, spiċċahom Tizjanu.

Mill-1508 sal-1568, Tizjanu kien jaħdem ukoll fl-inċiżjoni fl-injam.

Saħansitra hemm min jaħseb li kien imdaħħal fl-iżvilupp tal-"Fabrica", volum fid-daqs ta' folio ta' 663 paġna, li fih aktar minn 300 figura anatomika inċiża fl-injam.

Imma qatt ma nstabu provi.

Tizjanu pinġa tliet affreski għall-i"Scuola di Sant'Antonio" ta' Padova, fejn mar fl-1511.

Fl-1516, wara l-mewt ta' Giovanni Bellini, inħatar pittur uffiċjali tar-Repubblika Venezjana u waqqaf studju fuq il-Kanal il-Kbir f<nowiki>'</nowiki>"San Samuele".

Bosta artisti kontemporanji kienu jaħdmu hemm għal xi żmien, fosthom Tintoretto u El Greco.

Fl-"Assunzjoni tal-Verġni", ordnata għat-titular tal-Knisja ta' Santa Maria Gloriosa dei Frari fl-1516 u mwaħħla fil-knisja fl-1518, Tizjanu neħħa kull referenza ikonografika tradizzjonali għall-mewt u mexa mat-teoloġija Franġiskana kontemporanja biex ħoloq it-tlugħ glorjuż fis-sema tal-Madonna.

Din is-soluzzjoni minn dak iż-żmien saret il-kompożizzjoni ta' referenza madwar id-dinja Kattolika.

Fl-1520, esegwixxa ordni kbira għad-dekorazzjoni tal-Palazz Dukali, "Il-Battalja ta' Cadore" (affresk kbir li nqered bin-nar fl-1577), u tliet pitturi ta' xeni mitoloġiċi għal Alfonso I d'Este.

Kien inkarigat ukoll li jpinġi r-ritratt ta' kull Doġe li ġie elett sal-1555 meta l-kariga ħadha Tintoretto.

Kellu wkoll għadd kbir ta' ordnijiet minn nies Venezjani importanti u mill-knejjes tal-belt.

Tliet snin wara mar Ferrara u ltaqa' ma' Federiku II Gonzaga, Markiż ta' Mantova u pinġa ritratt tiegħu u baqa' jaħdem għalih għal aktar minn 10 snin, iżejjinlu l-Kastell ta' Ferrara b'affreski mitoloġiċi.

Lejn l-aħħar tal-1522 għamel ħbieb ma' Pietro Aretino u Jacopo Sansovino refuġjati f'Venezja wara s-sakkeġġ ta' Ruma u mar Mantova fejn Federico Gonzaga ordnalu kważi erbgħin pittura.

Fl-1525, iżżewweġ lil Cecilia Soldano, bint barbier minn raħal twelidu Cadore, li magħha diġà kellu żewġt ulied subien: Pomponio fl-1523 u Orazio, eżatt qabel it-tieġ.

Kienet ilha toqgħod miegħu għal xi ħames snin imma fl-1525 mardet gravament u Tizjanu żżewwiġha biex jilleġittima 'l uliedu.

Cecilia fieqet, iż-żwieġ kien hieni u kellom tifla oħra li mietet fiċ-ċokon.

F'August tal-1530 Cecilia mietet.

Tizjanu reġa' żżewweġ imma ma nafu xejn dwar it-tieni mara.

X'aktarx kienet omm Lavinia.

It-tieni mara mietet madwar l-1427 u kellu tifla oħra, Emilia, forsi ma' mara li kienet toħodlu ħsieb id-dar..

Mit-tfal il-favorit ta' Tizjanu kien Orazio, li sar l-assistent tiegħu.

Is-snin 1530 kienu snin ta' kanoni feminili ġdida għal Tizjanu, aktar fina bħal f<nowiki>'</nowiki>"La Bella" (Firenze, Palazzo Pitti), "Marija Maddalena" (Firenze, Palazzo Pitti) jew f<nowiki>'</nowiki>"Il-Venere ta' Urbino" (madwar l-1533) (Firenze, Galleria degli Uffizi).

Dan l-aħħar xogħol, inpinġi għal Guidobaldo della Rovere fl-1538 hu mnebbaħ mill-"Venere Rieqda" ta' Giorgione, jirrappreżenta mara għarwiena (Venere?

Korteġġjana?

Għarusa żagħżugħa?) mimduda fuq sodda fil-kamra u mqajma.

Dan hu x-xogħol emblematiku tal-karriera tiegħu u l-prototip tan-nudu feminili mimdud ġewwa għall-pittura Ewropea li Édouard Manet ibbaża fuqu l-"Olympia" .

Dik is-sena, l-1530, bis-saħħa tal-Markiż ta' Mantova ltaqa' ma' Karlu V matul vjaġġ tal-Imperatur fl-Italja .

Tliet snin wara, Karlu V tah it-titlu ta' "Conte Palatino" u "Cavaliere Sperone d'Oro", unur li qatt qabel ma kien ingħata lil pittur.

Pinġa sensiela ta' ritratti tal-qraba tal-imperatur.

Fl-1545 mar Ruma fuq stedina tal-Papa Pawlu III.

Fis-16 ta' Marzu kiseb iċ-ċittadinanza Rumana u mar lura Venezja.

Il-konfrontazzjoni diretta max-xogħlijiet ta' Mikelanġlu għamlet impatt enormi fuq il-karriera tiegħu, li kienet għaddejja minn "kriżi Mannjerista" mmarkata b'kompożizzjonijiet aktar kuraġġużi u b'koloratura b'kuntrasti qawwijin.

Fl-1548 mar Augsburg fejn kienet qiegħda tiltaqa' id-Dieta tal-Imperu Ruman Imqaddes, immexxija minn Karlu V, opportunità għalih li jpinġi ħafna ritratti ta' nies importanti u l-imperatur stess.

Imbagħad beda jaħdem fuq is-sensiela ta' "Poeżiji" għar-re Filippu II ta' Spanja.

Dawn il-pitturi juru nudi femminili mitoloġiċi bħal "Danae", "Venere u Adone" u "Djana u Attejun", u dawn inawguraw il-fażi finali ta' Tizjanu, ikkaratterizzata minn daqqa tal-pinzell ħafna inqas grafika u aktar ħielsa fejn it-tila stess turina d-daqqiet tal-pinzell fuqhom.

Hemm min qal ukoll li Tizjanu kienu juża subgħajh biex ipinġi fl-aħħar ta' ħajtu.

Fl-1566 ġie elett flimkien ma' Andrea Palladio u Jacopo Tintoretto fl-"Accademia delle arti del disegno" ta' Firenze.

L-aħħar xogħol magħruf tiegħu hu "Pietà" li kien għal fuq il-qabar tiegħu.

Dan ma laħaqx lestieh u spiċċah Palma il Giovane.

Miet fis-27 ta' Awissu 1576, forsi bil-pesta, imma x'aktarx bix-xjuħija.

Indifen fil-knisja ta' "Santa Maria dei Frari" f'Venezja.

Wara l-apprendistat tiegħu ma' Sebastiano Zuccato u Giovanni Bellini, Tizjanu mbagħad għamel xi żmien jaħdem fl-istudju ta' Giorgione.

Vasari kiteb hekk:

Fl-1508, pinġa l-affreski fuq barra tal-"Fondaco dei Tedeschi" bi sħab ma' Giorgione.

L-istil drammatiku tiegħu, jidher diġà qiegħed jinqata' minn ta' Giorgione.

Fiċ-ċiklu ta' affreski tal-i"Scuola del Santo" ta' Padova li pinġa fl-1510 u 1511, madankollu, għadna nsibu l-aspett sfumat ta' Giorgione u Correggio fuq il-laħam delikat tan-nies mingħajr kontorni u fil-veduti bi ċpar ħafif li jisfumaw magħhom faċilment u fil-materjali bellusin.

In-nudi, jekk inqabbluhom ma' dawk ta Giorgione, huma xorta aktar sinċieri billi dawn m'għandhomx id-dija misterjuża li kellhom madwarhom il-figuri ta' dak il-pittur.

Tizjanu juża d-dawl biex jintensifika l-kuluri li bihom jisfuma l-karattru ġol-ambjent.

Wara l-mewt ta' Giorgione fl-1510, xi xhieda kontemporanji jagħtuna x'nifhmu li Tizjanu spiċċa il-"Venere Rieqda" li ma kinetx lesta.

Xi kritiċi jaħsbu li kien imdaħħal ukoll f<nowiki>'</nowiki>"Il-Kunċert Kampestri".

Dan il-kunċert mużikali għandu tema li ġejja mill-umaniżmu tar-Rinaxximent bikri; il-mużika tirrappreżenta l-armonija universali. il-Bniedem idoqq il-partitura tiegħu f'nofs in-natura eżuberanti.

Il-kompożizzjoni hija misterjuża ħafna: fuq ix-xellug hemm mara tferra' l-ilma minn buqar tal-ħġieġ, fin-nofs hemm żewġt irġiel qegħdin idoqqu, wieħed minnhom idoqq il-mandolina u fuq il-lemin hemm mara għarwiena daharha lejna tonfoħ ġo flawt tal-qasab.

Wara hemm ragħaj jira' n-nagħaġ, fi pjan aktar 'il bogħod hemm binja, u fid-distanza hemm il-muntanji li jirrappreżentaw id-dinja kollha f'perspettiva atmosferika bħal ta' "Il-Madonna tal-blat" (1483) ta' Leonardo da Vinci.

Fil-bidu tal-karriera tirgħu, Tizjanu kien influwenzat ħafna mil-qawwa evokattiva ta' Giorgione.

Goethe meta jitkellem fuq l-affreski tal-iskola ta' San Antnin ta' Padova li kienu l-ewwel xogħlijiet indipendenti ta' Tizjanu jgħid "Hemm hemmhekk verità sorprendenti li tista' tesprimi kollox" .

Wara Tizjanu beda jpinġi l-pittura mitoloġika.

Għall-uffiċju ta' Alfonsu I ta' Este pinġa "L-offerta lil Venere", "Il-bakkanal tal-Andriji" u "Bakku u Arjanna".

Fihom il-pittur jipprova l-ħila li kellu biex terġa jagħti l-ħajja lill-miti antiki u jimliehom immaġinazzjoni.

Bħala sorsi letterarji uża Filostratu, Ovidju u Katullu, madankollu ma fittex l-ebda erudizzjoni umanista, iżda pjuttost il-mezz li jevoka d-dinja tal-qedem skont tonalità aktar Djoniżjaka.

Fl-1526, ittratta b'mod trijomfalist tema reliġjuża "Il-Madonna ta' Pesaro" (magħrufa bħala "Pala Pesaro").

Din il-manjiera grandjuża ma żammitux milli jpinġi fl-istess ħin pitturi aktar intimi bħal "Il-Madonna tal-fenek" jew "Id-depożizzjoni".

"Il- Venere ta' Urbino" tal-1538 għal darba oħra turi l-abbiltà ta' Tizjanu li jirrappreżenta r-realtà f'mument u ambjent partikolari.

Flimkien mas-serje ta' ritratti, "Il-Venere ta' Urbino" timmarka t-tmiem tal-perjodu ta' "majestà kalma".

Fl-1527, Pietro Aretino u Jacopo Sansovino marru joqogħdu Venezja.

Tizjanu sar ħabib tal-qalb magħhom u din il-ħbiberija bla dubju għenitu jsegwi l-żviluppi tal-Manjeriżmu, li kien popolari ħafna fl-Italja ċentrali.

Ir-"Ritratti taċ-Ċesri" pinġiehom f'dan il-perjodu għall-palazz dukali ta' Mantova.

Għalkemm dawn intilfu, nafuhom mill-kopji u l-istampi.

Minnhom nistgħu nifhmu l-istil ġdid ta' Tizjanu, influwenzat mill-Manjeriżmu ta' Giulio Romano.

Imbagħad pinġa s-soqfa tal-Bażilika ta' Santa Maria della Salute ta' Venezja.

F'dawn il-pitturi l-karattri huma marbuta flimkien b'ġesti vjolenti u mdawlin b'dawl sħun u vibranti.

Il-kritika moderna tagħti importanza kbira lix-xogħol Manjerista ta' Tizjanu.

Ħalla l-viżjoni trankwilla, naturalista tal-ħidma bikrija tiegħu biex jinawgura metodu aktar ħieles fl-immaġinazzjoni tal-figuri u li joħloq atmosfera drammatika bi kromatiżmu aktar espressiv.

Waqt li kien Ruma (1545-1546), l-intriċi għall-poter fil-qorti papali ispirawh b'kapulavur ieħor, ir-"Ritratt ta' Pawlu III man-neputijiet".

Ir-ritratt ta' grupp li li bih Tizjanu kien qiegħed jipprova jikkompeti ma' Raffaello ma nafux għaliex qatt ma lestieh.

Fih il-Papa jidher bħala raġel xiħ bilqiegħda.

Tizjonu aktar tfittex li juri l-karattru tar-raġel xiħ mill l-majestà tal-kariga papali tiegħu.

Neputih, il-Kardinal Alessandro Farnese fl-isfond jidher li hu l-instigatur ewleni tad-deċiżjonijiet ta' zijuh. fuq il-lemin Orazio Farnese jinżel għarkupptejh quddiem zijuh jistaqsih xi ħaġa.

F<nowiki>'</nowiki>"Karlu V fil-Battalja ta' Mühlberg", impinġija fl-1548, Tizjanu jittrasforma s-suġġett f'simbolu araldiku, iżda l-Karlu V jurih ukoll bħala despota għajjien.

Din it-tila, impinġija ftit qabel l-abdikazzjoni ta' Karlu V turi sens akut ta' analiżi .

Il-pittura, "Kajjin u Abel", turi suġġett bibliku: il-qtil ta' Abel minn ħuh Kajjin.

Dan ix-xogħol li jixhed il-maturità sħiħa ta' Tizjanu, tpinġa meta reġa' lura minn Ruma, fejn kien influwenzat minn Mikelanġlu fil-forom, l-impetwożità tal-moviment u l-qawwa tal-kulur.

Dan juri fl-istess ħin sensittività kompletament awtonoma għall-ispazju, imbiegħda mill-kunċetti tal-Manjeriżmu Toskan-Ruman.

Fil-pjan ta' quddiem naraw 'l Abel, persunaġġ bibliku, iben Adam u Eva, b'rasu mdemma maqlub mal-art minn ħuh.

Driegħu l-leminija ftit mgħawġa, bħallikieku biex tilqa' l-waqgħa inevitabbli.

B'driegħu tax-xellug qisu qed jitlob il-qattiel li jħenn għalih filwaqt li b'disperament jipprova jsalva ħajtu.

L-ilbies sempliċi ta' ġilda ta' annimal juri l-muskolatura impressjonanti tiegħu.

Fil-pjan tan-nofs naraw il-qattiel, ġismu miġbud mill-vjolenza tal-ġesti tiegħu, ixejjer għasluġ ma' rasu biex joqtol 'il ħuh.

Filwaqt li riġlu x-xellugija qiegħda soda fuq l-art, bis-sieq l-oħra jimbotta brutalment il-vittma tiegħu, u juri wkoll muskoli prominenti.

Fl-isfond naraw is-sema itturmentata li thedded bi sħab iswed.

Għajnejna jmorru naturalment lejn iċ-ċentru tal-kompożizzjoni - is-sieq ta' Kajjin li biha jimbotta 'l ħuh.

Dan il-punt tal-ġlieda jiġi fejn jaqsmu 'l xulxin żewġ linji djagonali, il-"ġeometrija sigrieta": Dan l-intersezzjoni timmarka l-qofol tal-pitturra, jiġifieri l-vjolenza tal-att u l-moħqrija ħarxa tiegħu.

L-użu tad-dawl f'din il-pittura hu interessanti ħafna wkoll.

Effettivament is-sors tad-dawl, li ġej min-nofs il-lemin tal-kompożizzjoni, idawwal parti mill-azzjoni u Abel biss jinstab fid-dawl.

Nistgħu naraw is-sengħa li biha l-pittur juri 'l Kajjin bħala bniedem imdallam u ħażin u hekk joħroġ fid-dawl il-virtujiet ta' ħuh, li "l-Mulej ħares lejh u l-offerta tiegħu" (Ġenesi 4,4).

Il-wiċċ tal-qattiel hu wkoll fid-dlam, biex isaħħah dan l-effett tal-personifikazzjoni tal-ġlieda bejn it-tajjeb u l-ħażin.

Barra minn hekk il-kolonni tas-sħab fl-isfond jikkonfermaw din l-ipoteżi billi jagħtu l-impressjoni li ħerġin minn ġisem Kajjin, rappreżentazzjoni simbolika tal-karattru ħażin tal-persunaġġ.

Fl-aħħarnett, il-forom jipprovdulna indikazzjonijiet addizzjonali biex nanalizzaw aħjar il-pittura.

Kajjin hu ppreparat, imponenti, il-forom ta' ġismu mpinġijin b'linji kemm jista' jkun dritti mingħajr ma jonqos is-sens ta' realiżmu.

B'kuntrast, il-pożizzjoni ta' riġel Abel, dirgħajh, ġenbejh, huma mpinġijin b'disinn aktar flessibbli u fit-tond.

Dan il-logħob bejn tondjaturi u linji dritti jagħti 'l Abel attitudni inqas ħarxa, filwaqt li ħuh jidher kifer u aħrax.

Ix-xena kkaratterizzata mit-tensjoni emottiva qawwija li toħroġ miż-żewġ iġsma f'pożi b'prospettiva ċara tirrappreżenta fażi ta' kunflitt intern.

Il-lejl hu definit minn interazzjoni kumplessa ta' dawl u riflessjonijiet li jagħtu ton drammatiku lill-kompożizzjoni.

Fl-1551, meta kellu aktar minn sittin sena, Tizjanu mar joqgħod għal kollox Venezja.

Ħinu kollu kien meħud bl-ordnijiet tal-prinċpijiet waqt li jaħdem fuq forom ġodda ta' espressjoni.

Anke fis-suġġetti profani l-istruttura drammatika żdiedet fl-intensità.

Miet qabel ma lesta l-aħħar xogħol tiegħu, "Pietà" li kienet għall-qabar tiegħu fil-Frari.

Spiċċaha Iacopo Negretti (magħruf bħala Palma il Giovane).

Il-metodu li kien juża Tizjanu fl-aħħar perjodu kien ivarja ħafna, barra li juża l-pinzell kultant kien juża subgħajh jew xi ċarruta, ħafna drabi kien japplika tiċlisa kbira fuq iż-żebgħa nixfa ta' taħt.

Dan kien jeħtieġ li x-xogħol isir matul perjodu twil ħafna billi kull passata trid tinxef biex iż-żebgħa ma titqarqaċx.

Meta jispiċċa saff Tizjanu kien iqiegħed il-pitturi mal-ħajt.

Issa meta kien imur lura biex jaħdem fuqhom wara xi żmien, kien jarahom b'mod differenti minn kif kien jarahom kieku kien ħadem fuqhom mingħajr waqfien.

Għalhekk il-pitturi jagħtu l-impressjoni li mhux lesti, iżda huma r-riżultat ta' proċess viżibbli li beda b<nowiki>'</nowiki>"Il-Lunzjata" tal-Scuola Grande di San Rocco (riproduzzjoni hawn taħt).

It-tpinġija tal-kontorn u l-iżkizz ta' qabel fuq il-karta ma baqgħux meħtieġa.

Id-disinn b'kontorni mżellġin kien jibnih fil-pittura ftit ftit b'subgħajh, .

Bil-kuluri u l-mod kif iqiegħed iż-żebgħa seta' jevokaw forom f'dan ix-xogħol progressiv, sikwit mid-dell (il-passati ta' hawn taħt) għad-dawl (fil-wiċċ).

Madankollu għal min kien iżur l-istudju ta' Tizjanu ta' din l-età, ir-riżultat kiena spettakolari u totalment ġdid , it-taħlit tal-kuluri iseħħ f'għajnejn l-ispettatur, li m'għandux jara d-dettalji tal-pittura mill-qrib imma jaraha sħiħa u jkompliha bl-għajnejn u l-immaġinazzjoni.

Tizjanu kellu bħala studenti tiegħu Paris Bordone, li però ma tantx dam miegħu minħabba li Tizjanu ma tantx kien jagħtihom attenzjoni lill-istudenti.

Influwenza wkoll lill-pittur Lorenzo Lotto li kellu temperament differenti għal kollox, lil Palma Vecchio li ibnu sar l-assistent ta' Tizjanu u baqa' miegħu sakemm miet Tizjanu u Pieter Paul Rubens (speċjalment fil-kuluri).

Ix-xogħlijiet ta' Tizjanu kienu ammirati madwar l-Ewropa kollha: Van Dyck, Nicolas Poussin, Antoine Watteau, Diego Velasquez, Murillo, Rembrandt, Joshua Reynolds, Eugène Delacroix kienu wkoll l-eredi ta' Tizjanu, kif ukoll Tintoretto, Paolo Veronese u Giambattista Tiepolo .

Tizjanu u Van Eyck separatament żviluppaw il-prototip tar-ritratt uffiċjali tal-perjodu modern.

Matul it-tieni nofs ta s-seklu 15, l-artisti Taljani adottaw it-teknika tal-pittura biż-żejt.

Kien żgur Antonello da Messina li daħħalha Venezja fl-1475.

It-teknika mbagħad adottataha Giovanni Bellini li għamilha tiegħu sftit wara.

Giorgione esperimenta b'xi karatteristiki tal-pittura taż-żejt, bħall-konsistenza, grassa u ratba, u l-opaċità li jista' jkollha.

L-artisti bdew jużaw ħafna saffi ta' żebgħa fuq xulxin, l-ewwel sfond ikkulurit, imbagħad jimudellaw id-dellijiet b'kulur wieħed, imbagħad jagħtu passata fuq passata ta' velatura, u fl-aħħar id-dettalji jirfinawhom b'velaturi oħra lokalizzati .

Minħabba l-mod kif bdew juzaw il-materjal il-pitturi Venezjani, il-forma tal-kontorn bdiet tinhal u spiċċaw biex jimminizzaw l-importanza tad-disinn preparatorju.

Dan kien il-bidu tal-kontroversja teoretika bejn l-iskola Fjorentina li kienet isostni li l-linja u d-disinn huma superjuri u l-iskola Venezjana li kienet issostni li il-pinzellatura u l-kuluri huma iżjed importanti.

Is-suċċess ta' Tizjanu hu dovut għal hila li kellu li jżewweg dawn iż-żewġ innovazzjonijiet tekniċi.

Matul il-karriera tiegħu, naraw fix-xogħlijiet tiegħu trasformazzjoni gradwali fil-pinzellatura, issir dejjem aktar frammentata u aktar vibranti.

Ir-ritratti ta' Tizjanu spiss jilħqu l-metru, kontra it-30 centimetru fil-wisgha fil-medja matul is-seklu 15.

Ir-ritratt tal-bust ġie aktar abbandunat favur ir-ritratt ta' nofs tul.

Ir-ritratt fit-tul deher dak iż-żmien fil-pittura Taljana.

Dawn ix-xogħlijiet kbar ma jeħtiġux li wieħed jarahom mill-qrib bħal dawk fuq panelli żgħar tas-seklu ta' qabel u għalhekk m'għandhomx bżonn id-dettalji rqaq.

Kontra dawk ta' qablu, in-nies li kien ipinġi, Tizjanu kien joħorġilhom il-karattru tagħhom billi jaqbad fl-istess ħin l-aspett fiżiku u l-aspett morali tagħhom.

Fittex ukoll li jagħtihom il-ħajja billi jaħdem biex iġib eżatt il-ħarsa u l-espressjoni tagħhom.

Għar-"Ritratt ta' Karlu V bilwieqfa", uża xogħol ta' Jakob Seisenegger, Tizjanu naqqas l-isfortuni fiżiċi tal-Imperatur, speċjalmentil-geddum ħiereġ 'il barra tal-familja ta' Hapsburg u l-mudell tah vitalità li ma kinitx fil-pittura li kien qed jikkopja.


The Kite Runner

The Kite Runner

The Kite Runner huwa l-ewwel rumanz tal-awtur Afgan-Amerikan Khaled Hosseini.

Ippubblikat fl-2003 minn Riverhead Books, jirrakkonta l-istorja ta' Amir, tifel żgħir mid-distrett Wazir Akbar Khan ta' Kabul, li l-akbar ħabib tiegħu kien Hassan, mir-razza tal-Hazara li kien bin il-qaddej ta' missieru.

Fl-isfond hemm ġrajjiet kbar iseħħu, mill-waqgħa tal-monarkija Afgana permezz tal-intervent militari Sovjetiku, l-eżodu tar-refuġjati lejn il-Pakistan u l-Istati Uniti, u l-qawmien tar-reġim tat-Talibani.

Ir-rumanz huwa storja ta' missier u iben.

Joħorġu ħafna wkoll it-temi ta' ħtija u redenzjoni bix-xena ewlenija tkun att ta' vjolenza kontra Hassan li Amir ma jagħmel xejn biex iwaqqaf.

It-tieni nofs tal-ktieb jitratta t-tentattivi ta' Amir li jpatti għal dan billi jeħles lil bin Hassan għoxrin sena wara.

Fl-Istati Uniti biss inbigħu iktar minn 7 miljun kopja tal-ktieb.Fl-2007 ħareġ film bl-istess isem li kien addattament tal-ktieb.

Il-ktieb inqaleb fi 42 lingwa oħra.

Amir, tifel sinjur Afgan (Pashtun), u Hassan, mir-razza Hazara bin Ali, il-qaddej ta' missier Amir, iqattgħu jiemhom itajru u jillatikaw fuq it-tajra li kienu jtajru fil-belt paċifika ta' Kabul.

Hassan huwa "kite runner" mill-aqwa għal Amir; ikun jaf fejn it-tajra se tinżel bla ma jħares lejha.

Missier Amir, negozjant sinjur li Amir isejjaħlu Baba, iħobb liż-żewġ subien, iżda spiss jikkritika lil Amir, li jqisu dgħajjef u bla kuraġġ.

Amir isib figura ta' missier iktar ħanin f'Rahim Khan, l-ikbar ħabib ta' Baba, li jifhmu u jappoġġjah fl-interess tiegħu fil-kitba.

Assef, tifel ikbar minnhom u magħruf bħala wieħed vjolenti, iwaqqa' għaċ-ċajt lil Amir għax kien jagħmilha ma' Hazara li, skont Assef, huma razza inferjuri li għandhom jgħixu biss f'Hazarajat.

Darba minnhom, jipprova jattakka lil Amir b'bokkli tar-ramm, imma Hassan jaqbeż għal Amir, u jhedded lil Assef li jaqlagħlu għajn bl-iżbandola.

Assef iċedi imma jaħlef li jpattihielhom.

Darba minnhom, Amir jirbaħ kompetizzjoni tat-tajra u fl-aħħar jaqla' t-tifħir ta' missieru.

Hassan imur ifittex u jsib it-tajra ta' Amir iżda fi sqaq isib lil Assef.

Hassan ma jkunx irid itih it-tajra u Assef isawtu bla ħniena u jabbużah sesswalment.

Amir jara kollox iżda jibża' u ma jagħmel xejn.

Jaf li jekk ma jġibx lura t-tajra, Baba ma jkunx daqstant kburi bih.

Iħossu terribilment ħati iżda lil missieru ma jgħidlu xejn fuq l-inċident.

Amir jibda jżomm 'il bogħod minn Hassan; is-sens ta' ħtija fih ikun kbir wisq.

Amir jibda jemmen li ħajtu tkun eħfef kieku Hassan ma jibqax magħhom, u għalhekk iqiegħed arloġġ u xi flus taħt is-saqqu ta' Hassan bit-tama li Baba jkeċċih; Hassan jistqarr li kien hu li seraqhom meta kkonfrontat minn Baba, minkejja li ma kienx hu.

Iżda għalkemm Baba jaħfirlu, Hassan u Ali xorta jitilqu.

Amir suppost huwa ħieled milli jiftakar kuljum fit-tradiment tiegħu, iżda xorta jibqa' jgħix fid-dell tiegħu.

Ħames snin wara, fl-1979, l-Unjoni Sovjetika tintervjeni militarment fl-Afganistan.

Amir u Baba jaħarbu lejn Peshawar, fil-Pakistan, u mbagħad lejn Fremont, California, fejn jibdew jgħixu f'appartament.

Baba jibda jaħdem f'gas station.

Wara li jiggradwa mill-high school, Amir jibda jattendi lezzjonijiet fis-sengħa tal-kitba.

Kull nhar ta' Ħadd, Baba u Amir jaqilgħu xi ħaġa iżjed billi jbigħu xi affarijiet fis-suq.

Hemm, Amir jiltaqa' ma' Soraya Taheri u l-familja tagħha, refuġjati Afgani bħalu.

Baba jsibhulu kanċer terminali iżda jkun baqagħlu s-saħħa jitlob lil missier Soraya l-permess biex Amir jiżżewwiġha.

Missierha jaqbel, u jiżżewġu.

U ftit wara Baba jmut.

Amir u Soraya ikunu ferħanin biż-żwieġ tagħhom, iżda jsiru jafu b'dispjaċir kbir li ma setax ikollhom tfal.

Amir jagħmel suċċess fil-karriera tiegħu ta' rumanzier.

Ħmistax -il sena wara li jiżżewweġ, Amir jirċievi telefonata mingħand Rahim Khan, li jkun qiegħed imut, u jitolbu jmur Peshawar.

Jgħidlu, "There is a way to be good again."

U Amir imur.

Mingħand Rahim Khan, Amir isir jaf li Ali kien inqatel minn land mine u li Hassan u martu nqatlu wara li Hassan ma riedx iħalli lit-Taliban jikkonfiskaw id-dar ta' Amir f'Kabul.

Rahim Khan jgħidlu ukoll li Ali ma kienx il-missier bijoloġiku ta' Hassan, għax Ali kien sterili.

Hassan fir-realtà kien iben Baba, u allura ħu Amir.

Fl-aħħar jgħid lil Amir li riedu jiġi l-Pakistan biex jeħles lil Sohrab, bin Hassan, minn orfanatrofju f'Kabul.

Amir, flimkien ma' Farid, xufier tat-taxi Afgan u veteran tal-gwerra mar-Russi, imorru jfittxu lil Sohrab.

Isiru jafu li uffiċjal tat-Taliban spiss kien imur fl-orfanatrofju, u jieħu miegħu waħda mit-tfal, xi drabi anke tifel.

Dan l-aħħar kien qed jieħu lil Sohrab.

Id-direttur jgħid lil Amir kif isib lil dan l-uffiċjal u Amir jagħmel appuntament miegħu.

Amir jiltaqa' miegħu u jsir jaf li dan ma kien ħadd għajr Assef.

Assef kien qed iżomm lil Sohrab f'daru, ilibbsu ħwejjeġ tan-nisa u jabbużah sesswalment.

Assef jaqbel li jeħilsu iżda għal prezz: li jsawwat lil Amir.

Sohrab iwaqqaf is-swat bla ħniena ta' Assef billi bl-iżbandola jaqla' l-għajn ix-xellugija ta' Assef, u hekk iwettaq it-theddida li missieru kien għamel snin qabel.

Amir jgħid lil Sohrab bil-pjan tiegħu li jieħdu l-Amerika u jaddottah.

Iżda l-awtoritajiet Amerikani jitolbu evidenza li Sohrab kien orfni.

Amir jgħid lil Sohrab li se jkollu jikser il-wegħda tiegħu għal xi żmien sakemm l-affarijiet ikunu ċċarati, u Sohrab jipprova jneħħi ħajtu.

Amir sa fl-aħħar jirnexxilu jieħdu l-Istati Uniti.

Wara li jaddottawh, Sohrab ma jkunx irid jinteraġixxi ma' Amir jew Soraya sakemm Amir ifakkru f'missieru Hassan u t-tajra u jurih ftit mit-tricks ta' missieru.

Fl-aħħar, fuq wiċċ ta' Sohrab tfeġġ daqxejn ta' tbissima, iżda għal Amir din tfisser dinja.


Music from The Body

Music from The Body

Music from The Body hu s-soundtrack album għall-film dokumentarju ta' Roy Battersby tal-1970 "The Body", dwar il-bijoloġija umana, li fih narrazzjoni ta' Vanessa Redgrave u Frank Finlay.

Il-mużika kienet komposta b'kollaborazzjoni bejn il-membri tal-Pink Floyd, Roger Waters u Ron Geesin, u tagħmel użu mill-bijomużika, inklużi ħsejjes magħmulin mill-ġisem tal-bniedem (daqqiet, nifs, daħq, kliem minn taħt l-ilsien, mogħdija ta' riħ, eċċ.), flimkien mal-kitarra, il-pjanu u strumenti tal-korda li lkoll huma aktar tradizzjonali.

Id-data ta' dal-album tpoġġieh bejn "Ummagumma" u "Atom Heart Mother", - dan tal-aħħar ukoll ħa sehem fih Geesin bħala kollaboratur.

L-aħħar track tal-album, "Give Birth to a Smile", idoqqu fiha l-erba' membri tal-Pink Floyd, flimkien ma' Geesin fuq il-pjanu, għad illi David Gilmour, Nick Mason u Richard Wright ma jissemmewx.

Kien biss fl-1984 li Waters ħareġ album solo ieħor: "The Pros and Cons of Hitch Hiking".

Il-kanzunetti huma kollha miktubin minn Ron Geesin, ħlief dawk fejn jingħad mod ieħor:

F'"Give Birth to a Smile" ħa sehem ukoll kor ta' kantanti nisa li jkantaw fl-isfond waqt li Waters ikanta l-versi tiegħu imma li mbagħad jieħdu f'idejhom ir-ritornell hekk kif il-kanzunetta tissokta.

L-album ma jgħidx min huma dan-nisa, u lanqas Waters, Geesin, jew il-kotba dwar il-grupp ma jgħidu min kienu.


Zijad Švrakić

Zijad Švrakić

Zijad Švrakić (Sarajevo, Bosnja u Ħerzegovina 21 ta' Settembru), magħruf ukoll bħala Ziya Yildiz, huwa eks-futboler professjonali Bosnijaċi u kowċ.

Huwa lagħab għal FK Sarajevo li rebaħ il-kampjonat Jugoslav fl-1985.

Huwa qatta' 7 snin fit-Turkija jilgħab għal Adana Demirspor, Galatasaray, Ankaragücü u Karsiyaka, qabel ma mar Malta fejn lagħab għal Rabat Ajax.

Wara li rtira mill-futbol professjonali sar manager ta' Floriana FC, u wara mar lura f'pajjiżu fejn mexxa l-kkademja taż-żagħażagħ ta' FK Sarajevo.

Fl-2006 inħatar manager ta' Al Jahra fil-Kuwajt u u fl-2010 ta' Al Salmiya fl-Oman.


Mario Grech

Mario Grech

L-Isqof Mario Grech (Qala, Għawdex, 20 ta' Frar 1957) huwa l-Isqof ta' Għawdex.

Bin George u Stella, huwa twieled u tgħammed fil-parroċċa tal-Qala, iżda ta' età żgħira familtu marret toqgħod Ta' Kerċem.

Attenda l-iskola tas-Sorijiet Karmelitani u l-Iskola Primarja ta' Kerċem.

Wara li temm l-istudji tiegħu fl-Iskola Sekondarja ta' Rabat (Għawdex), fl-1977 beda l-Kors tal-Filosofija u iktar tard dak tat-Teoloġija fis-Seminarju ta' Għawdex.

Wara l-ordinazzjoni tiegħu fil-Katidral t'Għawdex, nhar is-26 ta' Mejju 1984, minn idejn l-Isqof Nikol Cauchi, intbagħat Ruma fejn kiseb il-Liċenzja fil-Liġi Kanonika u Ċivili fl-Università Pontifiċja tal-Lateran.

Fis-snin ta' wara, kiseb ukoll id-Dottorat fil-Liġi Kanonika mill-Università Pontifiċja ta' San Tumas t'Akwinu.

Fiż-żmien li dam Ruma, barra mill-ħidma pastorali li wettaq fil-parroċċa tal-Assunzjoni fejn kien residenti, ħadem ukoll fil-kamp tal-Liġi Kanonika fit-Tribunali tal-Knisja f'Ruma, kemm fil-Vigarjat kif ukoll fis-Sacra Romana Rota.

Mar-ritorn tiegħu f'Għawdex hu kien assenjat diversi ħidmiet pastorali fil-Kurja Djoċesana, fejn għal diversi snin kien l-Uffiċċjal għar-Relazzjonijiet Pubbliċi tal-Kurja.

Iktar tard, fl-1993 hu nħatar Vigarju Ġudizzjali għat-Tribunal Ekkleżjastiku ta' Għawdex, u fl-istess waqt Imħallef fit-Tribunal tal-Knisja f'Malta.

Kien imdaħħal ukoll fil-proċess għall-Beatifikazzjoni tal-Qaddejja ta' Alla Madre Margerita Debrincat, Fundatriċi tas-Sorijiet Franġiskani Missjunarji tal-Qalb ta' Ġesù, kif ukoll fil-Proċess għall-Beatifikazzjoni ta' Mons. Ġużeppi De Piro, Fundatur tas-Soċjetà Missjunarja ta' San Pawl.

Fuq livell djocesan jibqa' mfakkar is-sehem li huwa ta fit-twaqqif tar-Radju RTK u l-parteċipazzjoni tad-Djoċesi Għawdxija f'din il-kumpanija, kif ukoll fil-bini tal-Lumen Christi Media Centre.

Ħadem fost il-grupp ta' lajċi kkonsagrati "Anawim".

Fl-2004, Dun Mario sar Kappillan tal-Parroċċa tal-Madonna tas-Sokkors u San Girgor f'Kerċem, Għawdex.

Nhar is-Sibt 26 ta' Novembru 2005, huwa ġie nominat bħala t-tmien Isqof ta' Għawdex mill-Papa Benedittu XVI.

Il-Konsagrazzjoni u l-Ingress tal-Isqof Mons. Mario Grech saru fil-Katidral ta' Għawdex, il-Ħadd 22 ta' Jannar 2006.

Huwa ġie kkonsagrat isqof mill-Isqof Nikol Cauchi, assistit minn Mons. Ġużeppi Mercieca, Arċisqof ta' Malta, u l-E.T. Mons. Felix del Blanco Prieto, Nunzju Apostoliku ta' Malta.

Fl-20 ta' Awwissu 2013, huwa nħatar President tal-Konferenza Episkopali Maltija għal tliet snin.

Huwa rrapreżenta lill-Konferenza fis-Sinodu Straordinarju fuq il-Familja li sar fil-Vatikan f'Ottubru 2014.

Huwa għamel intervent li ġie apprezzat ħafna minn Papa Franġisku u minn ħafna isqfijiet oħra.


Karmenu Vella

Karmenu Vella

Il-Perit Karmenu Vella (Żurrieq, Malta, 19 ta' Ġunju 1950) huwa l-Kummissarju Ewropew għall-ambjent, is-sajd u l-affarijiet marittimi.

Huwa kien Ministru taħt tliet Prim Ministri fi Gvernijiet immexxija mill-Partit Laburista.

Huwa studja għal Perit fl-Universitá ta' Malta u kiseb Masters fit-Turiżmu mill-Universitá ta' Sheffield.

Bħala żagħżugħ minn dejjem kien attiv ħafna fost iż-żgħażagħ u kien parteċipattiv ħafna speċjalment fost l-għaqdiet sportivi.

Minn dejjem ħadem u stinka b'risq il-Partit Laburista.

Fl-1968 daħal membru fil-Kumitat taż-Żgħażagħ fil-lokal taż-Żurrieq u wara kien inħatar membru fuq l-Ezekuttiv Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-PL.

Fl-1976 kien ikkontesta għall-ewwel darba l-Elezzjonijiet Ġenerali u ġie elett bħala l-iżgħar Membru Parlamentari.

Minn dakinhar baqa' jiġi elett fl-elezzjonijiet kollha ta' wara.

F'intervista li ta fl-2013, mistoqsi dwar ir-raġuni li għaliha ddeċieda li jikkontesta l-elezzjoni ġenerali lura fl-1976, Vella jgħid li bħala żagħżugħ minn dejjem kien midħla tal-għaqdiet taż-Żurrieq.

"Kont niffrekwenta socjetajiet tal-baned, ghaqdiet sportivi, bosta hwienet fejn konna inqattghu l-hinijiet ta' rikreazzjoni taghna bhala zghazagh, u filghaxijiet konna spiss niltaqghu c-Centru Laburista.

Qatt ma kelli ambizzjonijiet politici, imma shabi dejjem jimbuttawni biex nippartecipa f'kumitati sportivi u politici."

Jiftakar li l-ewwel elezzjoni li kkontesta kienet dik tal-Kunsill Civiku taz-Zurrieq meta kien ghadu kif ghalaq it-tmintax-il sena.

Dak iz-zmien kien membru fl-Ghaqda Zghazagh Laburista Zurrieq u Membru tal-Ezekuttiv Nazzjonali tal-Ghaqda Zghazagh Laburisti.

Wara li ggradwa beda jahdem fid-distrett bhala perit u beda jsir jaf hafna familji mill-irhula tal-vicin.

Dwar il-fatt li ghazel il-Partit Laburista, Vella jgħid li dan kien l-uniku partit li kien jipprattika l-gustizzja soċjali.

"Kien il-Partit li verament ihares l-interess ta' Malta u jgib dejjem fuq quddiem lil dawk li kienu verament fil-bzonn.

Kien il-partit li kellu vizjoni ghal Malta.

Vizjoni ekonomika, finanzjarja u fuq kollox socjali."

Fi Gvernijiet Laburisti kien serva bħala Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi, u Ministru għall-Industrija fil-gvernijiet ta' Dom Mintoff, u Ministru għat-Turiżmu fil-gvern ta' Alfred Sant u Joseph Muscat.

Fis-27 ta' Ottubru 2014, huwa rriżenja mill-Parlament Malti wara 38 sena, biex ftit jiem wara beda jwettaq il-ħidma tiegħu ta' Kummissarju Ewropew għall-ambjent, is-sajd u l-affarijiet marittimi.

Huwa kien jokkupa diversi karigi, fosthom Direttur tal-MidMed Bank, Managing Director tal-Libyan Maltese Holding Company, Chairman tal-Corinthia Hotels International, Chairman tal-Maltese Turkish Business Council, Chairman tal-Orange Cruises Ltd., Board Director tal-Betfair Ltd., u membru fuq il-Vodafone Malta Foundation.

Miżżewweġ lil Marianne, għandhom żewġt' itfal John u Philip, u meta jkun Malta joqgħod Birżebbuġa.

L-Ewroparlamentari Laburista Miriam Dalli hija miżżewġa lil John, bin Karmenu Vella.


Paul Asciak

Paul Asciak

Paul Asciak (Valletta, 28 ta' Jannar 1923 - 21 ta' April 2015) kien tenur Malti ta' fama.

Ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-Iskola ta' San Pawl, il-Belt u fis-Seminarju.

Id-debutt operistiku ta' Asciak f'Malta kien bħala Turiddu fil-Cavalleria Rusticana ta' Mascagni fl-1946.

Id-debutt tiegħu fl-Italja għamlu fl-1950 meta kanta l-parti ta' Manrico f'Il Trovatore ta' Verdi f'Catanzaro.

Wara li pparteċipa f'kunċerti mal-kantanti famużi, Tito Schipa u Maria Caniglia, Asciak ġie nkoraġġit minn din tal-aħħar, biex ikompli l-istudji tiegħu u f'Marzu tal-1950 mar Ruma.

L-inizjattiva ta' Caniglia wasslet lil Asciak jiġi fdat mal-għalliem Alberto Paoletti tat-Teatro dell'Opera, ta' Ruma.

Fl-1951 huwa rebaħ il-Concorso per Giovani Cantanti Lirici flimkien ma' Franco Corelli, Anita Cerquetti u Gabriella Tucci.

Huwa ingħata borża ta' studju biex jitħarreġ fil-vuċi taħt il-gwida ta' Giuseppe Bertelli, Luigi Ricci u Riccardo Picozzi fit-Teatro dell'Opera f'Ruma.

Fl-1951, fl-Italja kanta il-partijiet prinċipali f'diversi opri.

Fl-1952, hu ngħaqad mar-Royal Opera Covent Garden Company bħala tenur solista.

Sal-1958, huwa deher 'il fuq minn ħamsin darba f'partijiet varji fosthom Flavio f'Norma ma' Maria Callas.

Huwa kanta mal-Welsh National Opera Company, The Dublin Grand Opera, u mal-Carl Rosa Opera Company.

Huwa kanta ħafna drabi fuq il-BBC u anke fuq l-ITV (1952-59) kif ukoll kanta l-partijiet prinċipali f'diversi opri oħra fl-Ingilterra.

Asciak ta ħafna kunċerti, li nkludew ukoll ir- Requiem ta' Verdi, il-parti kbira tagħhom f'Wales.

F'Malta, huwa kanta l-partijiet prinċipali f'Ernani, Il Trovatore, Aida, Otello ta' Verdi, Carmen u Pagliacci.

Asciak ħalla l-palk fl-1961, imma ngħaqad mad-Dipartiment tal-Edukazzjoni, sakemm irtira bħala Kap tad-Dipartiment tal-Mużika fl-1984.

Fl-1994, Paul Asciak ingħata l-Midalja għall-Qadi tar-Repubblika, u fl-2013 Membru tal-Unur.

Permezz tat-tagħlim tal-mużika u l-arti tal-kant, hu għadda l-esperjenza vasta tiegħu lil kantanti oħra Maltin, fost dawn lit-tenur ta' fama internazzjonali Joseph Calleja.


Anġlu Psaila

Anġlu Psaila

Il-Professur Anġlu Psaila (Ħaż-Żabbar, 1937 - 4 ta' Settembru 2018) kien speċjalista tat-tfal, kardjologu kliniku u speċjalista tal-mediċina ġenerali.

Is-sehem tiegħu fil-mediċina kien mifrux ukoll għall-edukazzjoni permezz tax-xandir, fejn kien jippreżenata u jipparteċipa fi programmi relatati mas-saħħa fuq ir-radju u t-televiżjoni.

Ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Liċeo u fl-Università ta' Malta fejn iggradwa bħala tabib fl-1961.

Huwa sussegwentement telaq lejn l-Ingilterra biex jispeċjalizza fil-mediċina, fejn iggradwa DCH (1964) u MRCP (1969).

Psaila ġie elett Fellow tar-Royal College of Physicians of Edinburgh fl-1984 u Fellow tar-Royal College of Physicians of London fl-1997 u Fellow tar-Royal College of Physicians of Glasgow.

Fl-1978, hu nħatar bħala tabib konsulent fl-Isptar San Luqa u sussegwentement Deputat Direttur fid-Dipartiment tal-Mediċina u Professur tal-Mediċina fl-Università ta' Malta.

Psaila huwa speċjalista tat-tfal, kardjologu kliniku u speċjalista tal-mediċina ġenerali.

Hu pparteċipa regolarment f'kungressi internazzjonali u Ewropej dwar il-kardjoloġija u mediċina interna.

Huwa wkoll attiv fl-edukazzjoni tas-saħħa pubblika, billi jikkontribwixxi b'mod sinifikattiv f'diversi programmi lokali tar-radju u t-televiżjoni.

Għal ħafna snin ippreżenta l-programm "Stetoskopju" fuq ONE Radio nhar ta' Ħadd filgħaxija.

Huwa wkoll involut fl-isports, partikularment fil-futbol u t-tennis.

Huwa l-fundatur tal-Medical Tennis Association (Malta) u serva wkoll bħala President tal-World Medical Tennis Society (1993-95).

Fis-snin tmenin u disgħin huwa kien kandidat tal-Partit Laburista fl-Elezzjonijiet Ġenerali iżda qatt ma ġie elett.

Fl-2013 Psaila ingħata Ġieħ ir-Repubblika bħala rikonoxximent tal-kontribut eċċezzjonali tiegħu fil-qasam tal-mediċina u l-kura medika f'Malta, kif ukoll, l-edukazzjoni lill-pubbliku ġenerali permezz tal-midja.

Meta tħabbret il-mewt tal-Professur Psaila, il-Prim Ministru Joseph Muscat fakkar kif Anġlu Psaila kien professjonist iddedikat fil-mediċina, u xandar li spjega l-mediċina lil diversi ġenerazzjonijiet fuq il-midja.

Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa Chris Fearne iddeskriva lill-professur bħala kollega u ħabib tal-qalb, li ġenerazzjonijiet sħaħ għandhom ikunu grati lejh.

Il-Partit Laburista sellem il-memorja tal-Professur Psaila li jibqa' mfakkar l-iktar għall-kontribut tiegħu fil-qasam mediku.

Il-Professur Psaila mhux biss kien jispikka għall-għerf tiegħu iżda wkoll għall-mod kif dan l-għerf kien jipprova jxerrdu fost il-pubbliku b'mod partikolari permezz tal-media.

Fakkar kif tul is-snin, eluf ta' pazjenti u studenti tal-mediċina gawdew mid-dedikazzjoni li kellu l-Professur Psaila.

L-altruwiżmu tal-Professur Psaila kien waslu wkoll biex joffri l-kontribut tiegħu fl-arena politika fejn kien ukoll kandidat tal-Partit Laburista f'numru ta' elezzjonijiet ġenerali.


Malala Yousafzai

Malala Yousafzai

Malala Yousafzai (Urdu: ملالہ یوسف زئی Malālah Jūsafżaj, Paxtun: ملاله یوسفزۍ [məˈlaːlə jusəf ˈzəj]; imwielda fit-12 ta' Lulju 1997) hija attvista Pakistana għall-edukazzjoni tal-bniet u n-nisa u l-iżgħar rebbieħa tal-Premju Nobel għall-Paċi.

It-Taliban sparawlha f'rasha biex iwaqqfu lilha u lil tfajliet oħra milli jmorru l-iskola.

"Sparawlha f'rasha mill-qrib ħafna, u għamluha aktar b'saħħitha," qalet Angelina Jolie, attriċi ta' Hollywood, waqt it-tnedija tal-ewwel proġett biex 40 tifla fid-distrett ta' Swat fil-Pakistan jiġu mgħejjuna jmorru l-iskola.

Malala rkuprat mit-tidrib tagħha b'segwitu għal kura estensiva fir-Renju Unit, fejn qed tgħix issa, u ddikjarat li trid li "kull tfajla, kull tifel u tifla, jingħataw edukazzjoni."

Il-ġlieda tagħha bdiet meta, fl-età ta' 11-il sena, kienet tikteb djarju anonimu dwar il-ħajja ta' studenta taħt it-Taliban fil-Wied ta' Swat fil-Pakistan għall-BBC Urdu fuq l-internet. du er rar!

Fid-djarju tagħha għall-Erbgħa, 14 ta' Jannar 2009 kitbet, "Jista' jkun li qatt ma nerġa' mmur skola."

Is-surmast tal-iskola kien ħabbar il-bidu tal-vaganzi tax-xitwa imma mhux id-data meta l-iskola kellha terġa' tiftaħ.

Nhar il-15 ta' Jannar 2009, it-Taliban ħarġu digriet biex jagħlqu l-iskejjel femminili kollha fi Swat.

Diġà kienu ġew sploduti aktar minn 150 skola!

Ftit wara, Malala u l-familja tagħha kellhom jaħarbu minn Mingora, il-belt assedjata tagħhom, waqt li t-Taliban u l-armata Pakistana kienu qed jiġġieldu għal kontroll.

L-iskola ta' Malala saret ħerba.

Meta marru lura d-dar wara li l-qagħda tassigurtà tjiebet, Malala u missierha Ziauddin, membru liberali tal-Jirga li kien imexxi skola femminili, ġew mhedda.

Madankollu, Malala kompliet tiġġieled favur l-edukazzjoni talbniet f'intervisti u dehriet televiżivi żbukkati, waqt li ħadet sehem volontarjament f'żewġ dokumentarji dwar l-edukazzjoni tal-bniet fil-wied ta' Swat bl-isem Class dismissed in Swat Valley u A school girl's odyssey.

Użat donazzjoni biex tixtri xarabank għall-iskola, u kien fuq l-istess xarabank fi triqitha lejn id-dar li sparawlha filwaqt li żewġ tfajliet oħra ndarbu f'attakk li l-Partit Tehrik-e-Taleban ddikjara li hu responsabbli għalih.

Fil-ktieb tagħha 'I am Malala' tirrakkonta li fid-9 ta' Ottubru 2012 ix-xarabank bl-istudenti li hi kienet fiha, twaqqfet minn raġel li kellu wiċċu nofsu mgħotti u li tela' fuq ix-xarabank jistaqsi 'Min hi Malala ?'

Il-ħabiba tagħha kienet għadha kif qaltilha li dan x'aktarx kien ġurnalist li jrid jintervistaha minħabba l-kawża li kienet qed tippromwovi favur edukazzjoni għall-bniet fil-Pakistan.

Iżda meta dan ir-raġel ħareġ pistola, ħajjitha inbidlet fi ftit sekondi.

Tliet tiri wasslu biex Malala ssofri feriti f'rasha minn waħda mill-bullets filwaqt li tnejn l-oħra laqtu żewġ tfajliet oħra f'dirgħajhom u spallejhom.

It-Taliban ried joqtol lil Malala għax kienet qed titkellem favur id-dritt tal-edukazzjoni għall-bniet, imma l-iskop tiegħu falla, hekk kif wara diversi interventi mediċi, Malala irkuprat u kompliet il-kampanja tagħha b'iktar saħħa u b'attenzjoni internazzjonali mill-media.

Hi ħadet il-kura fl-Ingilterra fejn għadha tghix sal-lum.

Fil-ktieb tagħha tgħid li tibqa' fiduċjuża li xi darba tkun tista' tirritorna f'pajjiżha, il-Pakistan.

L-attakk kien maħsub biex joqtol lil Malala u "jagħti tagħlima" lil kull min kien assoċjat magħha u mal-ġlieda tagħha għad-dritt tannisa u t-tfajliet fil-Pakistan li jieħdu edukazzjoni, jkunu liberi u jiddeċiedu għalihom infushom.

Madankollu, il-ġlieda ta' Malala kompliet.

Dawk kollha involuti fl-attentat fuq Malala huma maħsubin li ħarbu lejn l-Afganistan u s'issa ma nqabdux.

Nhar it-12 ta' Lulju 2013, fil-ġurnata meta għalqet sittax-il sena, indirizzat lin-Nazzjonijiet Magħquda f'avveniment organizzat fil-Kwartieri Ġenerali mill-Mibgħut Speċjali tan-NM għall-Edukazzjoni Globali, Gordon Brown.

"It-terroristi ħasbu li kienu se jbiddluli l-għanijiet u jtemmuli l-ambizzjonijiet," qalet, "imma xejn ma nbidel f'ħajti, ħlief dan: id-dgħufija, il-biża' u n-nuqqas ta' tama mietu.

Is-saħħa, is-setgħa u l-kuraġġ twieldu."

In-NM għażlet it-12 ta' Lulju bħala Jum Malala biex tiffoka l-attenzjoni fuq id-dritt tal-bniet li jmorru l-iskola, u l-Pakistan u l-UNESCO ffurmaw il-Fond Malala għall-edukazzjoni tal-bniet.

F'Lulju 2013, Malala rċeviet ittra twila minghand Adnan Rashid; mexxej tat-Taliban fil-Pakistan.

F'din l-ittra Rashid jesprimi x-xokk tiegħu għall-attakk fuq il-ħajja tat-tfajla u jistedinha terġa' tmur lura f'pajjiżha.

Fl-ittra Rashid beda biex jghidilha li kien qieghed jiktbilha fil-kapacità personali tieghu, u mhux f'isem il-grupp tat-Taliban li huwa jappartjeni ghalih jew f'isem xi grupp iehor tal-Jihad.

Spjegalha li kien sema' biha ghall-ewwel darba permezz tas-servizz BBC Urdu, meta kien ghadu fil-habs.

"Dak iz-zmien xtaqt niktiblek biex naghtik parir li tieqaf mill-attivitajiet kontra t-Talibani li kont involuta fihom.

Izda ma stajtx insib l-indirizz tieghek u bdejt nahseb biex navvicinak personalment jew b'isem falz.

L-emozzjonijiet tieghi ghalik kienu bhal dawk lejn l-ahwa, ghaliex ahna gejjin mill-istess tribù tal-Yousafzai," jghid Rashid.

Jispjega li fl-istess zmien li kien qed jikkunsidra dawn il-possibbiltajiet, irnexxielu jaħrab mill-habs u kellu jibqa' fil-mohbi.

"Meta gejt attakkata, kien xokk ghalija, u xtaqt li kieku qatt ma gara xejn u lhaqt avzajtek qabel."

Jghid li dwar jekk l-attakk kienx izlamikament korrett jew le, jew jekk kienx haqqha tmut jew le, ihalli f'idejn 'Allah' biex jiddeciedi.

Rashid jinsisti li Malala ma gietx attakata ghax mexxiet kampanja favur l-edukazzjoni ghall-bniet u n-nisa.

"It-Taliban u l-Mujahideen m'humiex kontra l-edukazzjoni ta' xi ragel, mara jew tifla.

It-Taliban jemmnu li int kont qieghda intenzjonalment tikteb kontrihom u tmexxi kampanja biex thammiġhom u timmina l-isforzi taghhom biex jistabbilixxu sistema Izlamika fi Swat."

Jghid ukoll li l-kitbiet taghha kienu provokattivi.

Jirreferi ghad-diskors taghha fejn qalet li l-pinna hija iktar b'sahhitha mix-xabla.

"Allura huma attakkawk fuq ix-xabla, u mhux fuq il-kotba jew l-iskola".

Jirreferi wkoll ghall-mistoqsija taghha dwar ir-raguni li ghaliha t-Talibani qeghdin jisplodu l-iskejjel.

Rashid isostni li din jaghmluha biss meta l-Armata Pakisana u l-Konstabulat tal-Fruntiera jkunu qed juzaw l-iskejjel bhala kampijiet ghat-truppi.

"Meta xi haga sagra ssir letali, rridu neliminawha; din hija l-politika tat-Taliban."

Biex isostni l-argument tieghu li t-Taliban huma favur l-edukazzjoni, jispjega kif il-kontinent Indjan kien edukat hafna qabel l-invazjoni tal-Inglizi.

"L-Indjani kienu jghallmu lis-suldati Inglizi l-Gharbi, l-Hindu u l-Persjan.

Kwazi kull Moskea kienet tintuza bhala skola, u l-imperaturi Musulmani kienu jonfqu hafna flus fuq l-edukazzjoni...

Ma kienx hemm faqar, krizi u glied fuq civiltà u religjon.

Ghax is-sistema edukattiva kienet ibbazata fuq hsibijiet nobbli u kurrikulu nobbli," jishaq Rashid.

Rashid jirreferi ghall-ittra ta' Sir T.B Macaulay li kien baghat lill-Parlament Ingliz fl-1835 dwar l-edukazzjoni li kien hemm bzonn fl-Indja biex tiehu post l-edukazzjoni Musulmana: 'Fil-prezent ghandna naghmlu l-ahjar li nistghu biex niffurmaw klassi li tista' tkun intermedjarja bejna u bejn il-miljuni li niggvernaw - klassi ta' nies li jkunu Indjani fid-demm u l-kulur, izda Inglizi fil-gosti, fl-opinjonijiet, fil-morali u fl-intellet.'

Rashid jghid li dan huwa l-pjan u l-missjoni ta' din l-hekk imsejjha edukazzjoni li Malala hija lesta li tmut ghaliha, u li ghaliha l-Gnus Maqghuda haduha fl-ufficcju taghhom biex tipproduci iktar Azjatici fid-demm, izda Inglizi fil-gosti, iktar Afrikani fil-kulur izda Inglizi fl-opinjoni, iktar nies mhux Inglizi izda Inglizi fil-moral.

"Din hija l-hekk imsejha edukazzjoni ta' Obama, il-qattiel tal-massa," jghid Rashid.

Jghid li dan kollu qed jaghmluh ghaliex iridu iktar Inglizi biex ikunu skjavi tal-Lhud.

Jishaq li d-dinja tibza' mill-Quran ghax ma tafx x'hemm fih, u li t-Talibani jridu jimplimentaw dak li hemm fil-ktieb ta' Allah filwaqt li n-Nazzjonijiet Maghquda, trid timplimenta l-kotba tan-nies.

"Ahna rridu nghaqqdu d-dinja mal-kreatur taghha permezz tal-ktieb ta' Allah, u l-Gnus Maqghuda jridu jassru d-dinja ghal ftit kreaturi hziena."

Lil Malala jkompli jghidilha li hija qed titkellem fuq il-gustizzja u l-ugwaljanza mill-palk ta' istituzzjoni li hija ingusta, fejn mill-pajjizi kollha prezenti fil-Gnus Maqghuda, hamsa biss ghandhom il-poter tal-veto.

Jghid li l-kumplament tal-pajjizi m'ghandhom sahha ta' xejn, u kemm il-darba d-dinja daret kontra l-Izrael, veto wiehed kien bizzejjed biex iwaqqaf il-gustizzja milli ssir.

Jghid li d-dinja miexja lejn ordni gdid, u jistaqsi x'hemm hazin fl-ordni tad-dinja l-antik.

"Iridu jistabbilixxu edukazzjoni globali, ekonomija globali, armata globali, negozju globali, Gvern globali u religjon globali.

Nixtieq inkun naf jekk hemmx spazju ghall-gwida profetika f'dawn il-pjanijiet kollha?

Hemm xi spazju ghal-ligi tax-Xarija jew l-ligi Izlamika li l-Gnus Maqghuda tiddeskriva bhala inumana u barbarika?"

Rashid jesprimi x-xetticizmu tat-Taliban fuq il-vaccinazzjoni.

Jikkwota lil Henry Kissinger jghid fl-1973 li jrid inaqqas il-popolazzjoni tal-pajjizi tat-tielet dinja bi 80%.

Isostni li ghaddej programm ta' sterilizzazzjoni fuq in-nisa taht l-umbrella tal-Gnus Maqghuda, u li fl-Uzbekistan iktar minn miljun mara gew sterilizzati minghajr il-kunsens taghhom.

Rashid jirreferi ghal dik li l-Gnus Maqghuda semmiet 'Jum Malala', u jistaqsi ghalfejn jum bhal dan ma nghatax ukoll lill-vittmi innocenti li nqatlu mill-Izraeljani u l-Amerikani, filwaqt li jsemmi kazijiet specifici; bhal dawk tal-attivista Rachel Corrie li nqatlet minn bulldozer Izraeljan, fost ohrajn.

"Ha nistaqsik, u nixtieqek tkun onestà fit-twegiba tieghek; li kieku sparawlek l-Amerikani waqt drone attack, id-dinja kienet tigi mgharrfa bl-istat ta' sahha tieghek?

Id-dinja kienet issejjahlek 'bint in-nazzjon'?

Il-medja kienet taghmel ghageb fuqek?" jistaqsiha Rashid.

Izid jghid li iktar minn 300 mara u tfal inqatlu waqt drone attacks, izda hadd ma jinteressah, ghax l-aggressuri huma Amerikani edukati, mhux vjolenti u pacifici.

Finalment Rashid jitlob lil Malala tmur lura d-dar, taddotta l-kultura Izlamika u puxtun, tinghaqad ma' madrassa Izlamika tan-nisa qrib ir-rahal taghha, tistudja il-ktieb ta' Allah, tuza l-pinna ghall-Izlam u l-ghawg tal-komunità Musulmana, u biex "tikxef il-kongura tal-ftit elite li jridu jassru l-umanità kollha ghal agendi ta' hazen f'isem ordni gdid ghad-dinja," itemm jghid Rashid.

F'Novembru 2013, inghatat l-premju Sakharov 2013 tal-UE waqt seduta plenarja specjali tal-Parlament Ewropew fi Strasburgu.

Fis-sessjoni tal-Parlament Ewropew, Malala qalet li qed tiddedika dan l-premju ghall-persuni fil-Pakistan li m'ghandhomx vuci u ghal dawk li qed ibatu minn nuqqas ta' protezzjoni tad-drittijiet taghhom.

Hi qalet li tispera li l-Parlament Ewropew ihares lil hinn...lejn tfal li m'ghandhomx x'jieklu u ilma x'jixorbu.

Tenniet li dawn it-tfal qed jigu mcahhda ukoll mill-edukazzjoni.

Qalet li bhalissa fid-dinja hawn madwar 57 miljun tifel u tifla li m'ghandhomx access ghall-edukazzjoni.

Malala qalet li dawn it-tfal qed ibatu imma ghad hawn tama.

"Hawn it-tama ghax ahna ghandna nitkellmu biex naghtuhom vuci", tenniet Malala.

Fil-ftuh tac-cerimonja, il-President tal-Parlament Ewropew Martin Schultz qal li l-premju qed jinghata lil tfajla staordinarja u qal li huwa unur ghall-Parlament Ewropew li hi accettat dan il-premju.

Il-Premju Sakharov twaqqaf fl-1988 u u jonora lill-attivist Russu tad-drittijiet tal-bniedem u xjenzat fil-qasam nukleari Andrei Sakharov.

Dan il-premju li jinkludi ghotja ta' hamsin elf ewro jinghata kull sena mill-Unjoni Ewropea biex jirrikonoxxi l-kawza ta' persuni li jkunu qed jipprotegu d-drittijiet fundamentali tal-bniedem u tal-liberta' tal-hsieb u tal-espressjoni.

Il-President ta' Malta, Marie Louise Coleiro Preca kellha laqgħa ma' Malala Yousafzai, fis-17 ta' Settembru 2014, f'Birmingham, l-Ingilterra, fil-post fejn Malala qed issegwi l-istudji tagħha.

Il-President ta' Malta Marie Louise Coleiro Preca stiednet lil Malala tiġi Malta bil-għan li tħeġġeġ tfal Maltin biex ikomplu jsaħħu l-edukazzjoni tagħhom, bil-possibilità li l-Uffiċċju tal-President ta' Malta u Malala joħolqu proġett edukattiv bħala parti mill-kampanja internazzjonali favur l-edukazzjoni.

Waqt il-laqgħa Malala spjegat lill-President ta' Malta li l-edukazzjoni hija l-unika triq li tista' ġġib il-paċi fid-dinja, għaliex l-edukazzjoni tbiegħed il-ġlied, it-terroriżmu u huwa li għalhekk il-ħolma tagħha hi li l-mijiet ta' eluf ta' tfal li huma mċaħħda mill-edukazzjoni, jingħataw il-mezzi biex imorru l-iskola.

Malala li għad għandha 17-il sena, hija l-ewwel tifla fil-familja tagħha fil-Pakistan li ħadet l-edukazzjoni bis-serjetà, u hija din l-edukazzjoni li wasslet lil Malala biex tagħmel dan l-impatt dinji.

Malala faħħret lill-President ta' Malta għall-irwol tagħha bħala mara li qed tagħti tama lil nisa oħra biex jagħmlu kuraġġ u ma jibqgħux lura.

Malala qalet li persuni bħall-President huma dawk li jagħmlu d-differenza u huwa għalhekk li tixtieq li tidħol ukoll fil-politika biex tagħmel id-differenza u tagħmel it-tibdiliet li hemm bżonn.

Il-President ta' Malta qalet li l-politika hija għodda ta' mħabba, għaliex in-nies għandhom bżonn l-imħabba, il-kuraġġ u l-edukazzjoni biex jimxu 'l quddiem.

Il-President ta' Malta qalet li temmen li n-nisa, li huma dawk li jagħtu l-ħajja, għandu jkollhom rwol ċentrali, għaliex ċertament kapaċi jagħmlu d-differenza fit-tmexxija tal-pajjiżi.

Waqt il-laqgħa mal-President, Malala kienet akkumpanjata mill-ġenituri tagħha.

Missier Malala kien dak li żera' f'bintu l-għatx għall-edukazzjoni, li permezz tagħha għamlet dan l-impatt dinji.

Fix-xhur ta' wara, Malala iddiskutiet mal-uffiċċju tal-President għal meta se jkun possibbli li żżur Malta biex twassal il-messaġġi influwenti tagħha.

Nhar l-10 ta' Ottubru 2014, tħabbar li Malala kellha tirċievi n-Nobel għall-Paċi tal-2014 għall-ġlieda tagħha kontra l-vjolenza fuq it-tfal u ż-żgħażagħ u għad-dritt tat-tfal kollha għall-edukazzjoni.

Billi meta rċevitu kellha biss 17-il sena, hija l-iżgħar rebbieħa tan-Nobel ta' kull żmien.

Yousafzai qasmet il-premju ma' Kailash Satyarthi, attivist Indjan għad-drittijiet tat-tfal.


Leonardo Sciascia

Leonardo Sciascia

Leonardo Sciascia (8 ta' Jannar 1921, Racalmuto, fil-provinċja ta' Agriġento, Sqallija - 20 ta' Novembru 1989, Palermo) kien kittieb, saġġista, ġurnalista u politiku Taljan.

Kien bin Pasquale Sciascia, ħaddiem fil-minjieri taż-żolfu tal-post u Genoveffa Martorelli, mara tad-dar.

Fl-1935 mar mal-famillja Caltanissetta.

Fl-"Istituto Magistrale" (kulleġġ għat-taħriġ tal-għalliema) ta' dik il-belt, Sciascia kellu bħala għalliem il-kittieb u dramaturgu Vitaliano Brancati, li introduċieh għal-letteratura Franċiża.

Fl-istess snin, Sciasia skopra wkoll il-letteratura Amerikana u l-Illuminiżmu.

Ħa d-diploma ta' għalliem fl-1941 u fl-istess sena beda jaħdem mal-"Consorzio Agrario", jieħu ħsieb il-ġbir tal-qamħ f'Racalmuto, fejn baqa' sal-1948.

Hemm seta' jsir jaf sewwa r-realtà tal-ħajja tal-bdiewa.

Fl-1944 iżżewweġ lil Maria Andronico, għalliema fl-iskola primarja ta' Racalmuto.

Maria Andronico u Sciascia kellhom żewġt itfal bniet, Laura u Anna Maria.

Fl-1948 ħuh Giuseppe qatel ruħu b'idejh u din il-mewt kella effett profond fuq Sciascia.

Fl-1956 ippubblika l-ewwel rumanz, "Le parrocchie di Regalpetra" (Il-parroċċi ta' Regalpeltra), fejn iddeskriva taħt forma ta' fizzjoni, l-esperjenza tiegħu ta' għalliem f'raħal twelidu.

Wara li għadda xi żmien Ruma (1957-1958), mar jerġa' joqgħod Caltanissetta bħala impjegat tal- Ministeru tal-Edukazzjoni.

Fl-1961 ippubblika l-ewwel rumanz politiko-polizjesk, "Il giorno della civetta" (Jum il-kokka), li jiġri f'raħal Sqalli maħkum mill-mafia u l-mentalità tagħha ta' "omertà".

Fl-1963 Sciascia ippubblika "Il consiglio d'Egitto" (Il-kunsill tal-Eġittu), li jiġri lejn l-aħħar tas-seklu 18 f'Palermo, fejn it-tamiet imqajmin mir-Rivoluzzjoni Franċiża ta' xi ftit nies imdawlin isibu ruħhom wiċċ imbwiċċ ma' soċjetà staġnata, fejn il-privileġġi tal-aristokrazja kienet iżżoqqhom is-superstizzjoni tal-poplu.

Dan ir-rumanz inqaleb għall-Malti bit-titlu ta' "Il-Kunsill tal-Eġittu" minn Dijonisju Mintoff fl-1975.

Fl-1964 deher "Morte dell'Inquisitore", rumanz-inkjesta li jirrakkonta l-istorja ta' Diego La Matina, patri Sqalli ippersekwitat mill-Inkwiżizzjoni ta' Palermo li fl-1658, spiċċa biex qatel 'il-kap tal-Inkwiżizzjoni tar-renju ta' Sqallija fil-ħabs ta' Palermo b'mod mhux magħruf sallum.

Dan it-test Sciascia dejjem qisu mhux komplut u tħajjar ikomplih ħafna drabi, imma fl-aħħar ma wasalx.

Id-dramm "L'onorevole.

Dramma in tre atti" (L-onoerevoli.

Dramm fi tliet attai) (1965) iddenunzja mingħajr tidwir mal-lewża il-kompliċità bejn il-gvern ta' dak iż-żmien u l-mafia.

Reġa' uża l-ġeneru ta' rumanz polizjesk b'konnotazzjoni politika f' "A ciascuno il suo" (Lil kulħadd tiegħu), li deher fl-1966, storja ta' għalliem tal-iskola sekondarja, intelliġenti imma inġenwu, li kien qiegħed jinkwieta minħabba kurżità sempliċi dwar skrivan tar-raħal, spiċċa biex sab ruxxmata delitti, korruzzjoni u ipokrisija ġenerali li wasslu għal mewtu.

Dik is-sena 1967 Sciascia mar joqgħod Palermo.

Mill-1969, kien jikteb regularment fil-"Corriere della Sera".

L-istess sena ippubblika r-"Recitazione della controversia liparitana dedicata ad A.D.", li fiha jirrakkonta l-kontroversja li qamet fil-bidu tas-seklu 18, bejn l-isqof ta' Lipari u l-amministrazzjoni fiskali : allegorija, iddedikata lil Alexander Dubček, tar-relazzjonijiet bejn l-U.R.S.S. u l-istati tal-blokk ta' Varsavja.

Sciascia rtira fl-1970, biex jiddedika ruħu għal kollox għall-kitba.

Fl-1971 deher "Il-contesto", rumanz li jirreferi, taħt allegorija trasparenti ħafna, għall-Italja kontemporanjà li kienet għaddiet mill-1968, il-ġlidiet kbar tal-unions tal-1969 u l-ewwel attentati tal-'istrateġija tat-tensjoni'.

Dan ir-rumanz qajjem polemiki vjoleti, mhux biss fost in-nies qrib tal-gvern, imma wkoll fost l-intellettwali ul-politiċi tax-xellug soċjali-komunista.

Fl-1973 dehret il-ġabra "Il mare colore del vino" (Il-baħar lewn l-inbid), fl-1974 "Todo modo", storja inkwitanti ta' grupp ta' politiċi (l-allużjoni għad-Demokristjani kienet evidenti għall-pubbliku ta' dak iż-żmien), li, miġburin f'post tal-irtir għall-eżerċizzi spiritwali biex jissaffew mid-delitti ta' korruzzjoni, isibu ruħhom f'nofs sensiela ta' delitti li fiha l-kap tal-partit tagħhom tinqatagħlu rasu.

Fl-1975 Leonardo Sciascia ġie elett fuq il-kunsill muniċipali ta' Palermo, fuq il-lista tal-Partit Kommunista Taljan, imma rreżenja sentejn wara, billi ma qabilx mal-linja tal-maġġoranza tal-partit biex jersqu lejn id-Demokristjani.

Fl-1979 tela' deputat fil-Parlament mal-Partit Radikali Taljan.

Matul il-mandat tiegħu (1979-1983), għamel parti mill-kummissjoni tal-inkjesta parlamentari fuq l-assassinat ta' Aldo Moro u t-terroriżmu.

Mill-bidu tas-snin 1980 Sciascia intlaqgħat minn marda gravi imma xorta baqa' attiv, jagħti l-intervisti u jikteb ir-rakkonti : "Porte aperte" (Bibien miftuħin) (1987) mimli qrusa u "Il cavaliere e la morte" (Il-kavallier u l-mewt) (1987), "Una storia semplice" (Storja sempliċi) (1989).

Miet Palermo fid-20 Novembru 1989.

Fuq il-qabar tiegħu f'Racalmuto, hemm imnaqxa kwotazzjoni minn Auguste Villiers de l'Isle-Adam, "Se niftakruha dil-pjaneta", magħżula minn Sciascia stess.

Il-mara tiegħu mietet fl-2009.

Hemm bosta films ibbażati fuq ix-xogħlijiet ta' Leonardo Sciascia:


Faragħun

Faragħun

Faragħun huwa l-isem bibliku (Lhudi: פרעה, Grieg: φαραώ) mogħti lir-re tal-Eġittu l-Antik.

L-ewwel faragħun kien Narmer, imsejjaħ Menes minn Manetun, li kien isaltan madwar is-sena 3050 QK.

L-aħħar faragħun kienet mara ta' nisel Grieg, Kleopatra VII li saltnet mill-51 sat-30 QK.

Madankollu, it-titlu ta' "Faragħun" bit-terminu terminu Eġizzjan pɛr ɑʔɑ li jfisser "Dar Kbira", strettament għandu jintuża biss, minn meta l-Eġittu estenda s-setgħa tiegħu 'il barra mit-territorju oriġinali, jiġifieri mill-Imperu l-Ġdid, jew b'mod aktar speċifiku, min-nofs tad-Dinastija XVIII, wara r-renju ta' Hatshepsut.

Il-faragħuni kienu meqjusin bħala esseri kważi divini matul l-ewwel dinastiji u identifikati mal-alla Horus.

Mid-dinastija V kienu wkoll "Ulied l-alla Ra".

Normalment ma kinux deifikati matul ħajjiethom.

Wara l-mewt il-Fargħun kien jingħaqad mal-alla Osiris u jikseb l-immortalità u kategorija divina, imbagħad l-aktar fit-tempji kien jitqiem bħala alla.

Faragħun tfisser "Dar Kbira", ir-residenza tal-koppja rjali, li kienet akbar minn kull dar oħra fl-Eġittu l-Antika.

Il-"pɛr" kien oriġinarjament l-art madwar it-tempju li kienet ta' iktar minn għaxart elef ettaru.

Bil-mod it-terminu beda jintuża bħala titlu u fir-renju ta' Thutmose III (ca.

1479-1425 QK.) kien diġà jintuża bħala terminu ta' indirizz għall-persuna tar-re.

It-terminu "faragħun" ġej mill-kelma komposta rrappreżentata minn "pɛr ɑʔɑ", miktuba biż-żewġ geroglifiċi bilaterali "pɛr" "dar" u "ɑʔɑ" "kolonna".

Kien użat biss fi frażijiet itwal bħal "smr pɛr ɑʔɑ" "Membru tal-qorti tad-Dar l-Għolja", b'referenza speċifika għall-bini tal-qorti rjali jew il-palazz innifsu, imma terġa' b'referenza għall-palazz biss u mhux għal persuna.

L-eqdem eżempju fejn "pɛr ɑʔɑ" intużat speċifikament għar-re insibuh f'ittra lil Amenhotep IV (Akhenaten), li kien isaltan madwar l-1353-1336 QK, indirizzata lil faragħun, "lilu l-ħajja, il-ġid u s-saħħa".

Matul it-tmintax-il dinastija (seklu 16 sas-seklu 14 QK), it-tilu faragħun kien jintuża bħala isem ta' rispett għar-re.

Tard fil-21 dinastija (seklu 10 QK), però, minflok li kien jintuża waħdu bħal qabel, bdew iżiduh mat-titli l-oħra għall-isem tar-re, u mill-ħmistax-il dinastija (seklu 8 sas-seklu 7 QK) kien, għall-inqas fl-użanza ordinarja, l-uniku epitetu quddiem l-appelattiv irjali.

Mid-dsatax-il dinastija 'l hawn "pɛr ɑʔɑ" waħidha kienet tintuża regularment bħala "hm.f".

'Majestà'.

It-terminu allura evolva minn kelma li kienet tirreferi speċifikament għal binja għal isem ta' qima għar-re, b'mod partikolari mit-tnejn u għoxrin dinastija.

Pereżempju l-ewwel każ bid-data li nafu taż-żieda tat-titlu ta' faragħun mat-titlu ta' re ġeej mis-sena 17 ta' Siamun fuq framment tal-Annali Saċerdotali ta' Karnak.

Fih insibu induzzjoni ta' individwu għas-saċerdozju ta' Amun li fid-data tirreferi speċifikamnet għas-saltna tal-Faragħun Siamun.

Din l-użanza baqgħet taħt is-suċċessur tiegħu Psusennes II u r-rejiet tal-wieħed u għoxrin dinastija.

Fl-istess ħin, l-użanza antika li biha kienu jirreferu għar-re sempliċement bħala "Pɛr ɑʔɑ" baqgħet sejra fir-rakkonti tradizzjonali Eġizzjani.

Dak iż-żmien il-kelma Eġizzjana jaħsbu li kienet titlissen ' li minnha ġie l-Grieg antik φαραώ "pharaō" u l-Latin tat-tard "pharaō".

Minnha ġie t-Taljan "faraone" u minnha l-Malti "faraun".

Iktar tard l-studjużi tal-Bibbja żiedu l-għ billi l-Lhudi ' (פרעה) fih din l-ittra fil-kelma u saret "faragħun".

Is-suċċessjoni tal-faragħuni u l-istorja tal-Eġittu huma marbutin flimkien b'mod inseparabbli u huma tant komplementari ta' xulxin li impossibbli tkun espert fuq waħda u ma tkunx taf fuq l-ieħor.

Tant hu hekk li anke l-perjodi l-aktar kritiċi meta l-anarkija kienet issaltan f'ħafna partijiet tal-pajjiż, dejjem kien hemm mill-inqas faragħun wieħed li afferma d-dritt tiegħu bħala ħakkiem leġittmu tan-nazzjon kaotika fit-totalità kollha tagħha.

Il-qassis u storiku Eġizzjan Manetun , li għex fi żmien l-ewwel rejiet Tolomej (madwar it-300 QK) irċieva ordni rjali biex jikteb l-istorja tal-Eġittu.

Billi kien hemm xi tliet mitt re, kienet ħaġa loġika li jiġborhom f'insla jew "dinastiji" li sallum għadhom jintużaw mill-istoriċi.

Għalkemm, bi sfortuna kbira għall-istorjografi ix-xogħol ta' Manetun intilef, fortunatament għad hemm xi frammenti minn awturi ta' wara, fosthom l-istoriku Lhudi, Josephus, li jikkummentaw fuqu, u minnhom nistgħu nirrikonstriwixxu t-tletin dinastija li fihom Manetun qasam l-istorja twila ta' pajjiżu.

Minn Menes, 3100 QK sas-sena 2600 QK, il-monarkija għaddiet minn perjodi fejn kienet dagħjfa.

L-organizzazzjoni tal-istat saret ikkomplikata b'mod partikolari bl-espansjoni tal-ħakma Eġizzjana fuq il-pajjiżi ġirien.

Xi dmirijiet kellhom jiġu trasferiti lill-uffiċjali u dawn kienu jsiru ġeneralment permezz tal-tempji.

Allura dawn l-uffiċjali kellhom jissorveljaw l-kunsinni tal-oġġetti u l-ħlas ta' taxxi lit-tempji u l-palazz.

Kienu jieħdu ħsieb ukoll ċerti xogħlijiet (bħall-bini tal-piramidi u aktar tard tal-palazzi u l-fortifikazzjonijiet tal-fruntieri) li l-bdiewa kienu jagħmlu waqt li x-xmara Nil kienet tkun mgħargħra u għalhekk ma setgħux jaħdmu r-raba'.

L-uffiċjali kienu jiġu ppremjati b'għotjiet ta' art.

Maż-żmien dan beda jdgħajjef l-awtorità rjali ċentrali billi xi uffiċjali ġabru ħafna artijiet u fil-lokal setgħu jaġixxu bħala prinċpijiet indipendenti.

Għalhekk ma niskantawx li fid-Dinastija II ir-rejiet tilfu ħafna poter u kellhom jiffaċċjaw xi irvellijiet perikolużi li heddu l-istabbiltà tal-pajjiż.

Dam biss mill-2600 sal-2200 QK u matulu l-istituzzjoni ikkonsolidat ruħha u r-rejiet saru monarki assoluti bi dritt divin.

Kienet l-epoka tad-deheb tal-monarkija Eġizzjana, magħrufa minn xi wħud bħala l-Imperu l-Antik (għalkemm fir-realtà l-isem ta' imperu japplika biss għall-Imperu l-Ġdid jew l-aktar għar-Renju tan-Nofs).

Dan il-perjodu intemm, traġikament minħabba d-dgħjufija tal-aħħar rejiet tad-Dinastija VI, meta għal darb'oħra n-nobbli u l-gvernaturi tan-"nomi" ħadu l-poter f'idejhom u twaqqfu prinċipalitajiet indipendenti.

Herodotus jgħid: "Wara l-mewt ta' Nitocris, il-pajjiż kien mgħarraq fi stat ta' instabbiltà, konfużjoni u kaos".

Hekk beda l-hekk imsejjaħ l-Ewwel perjodu intermedju tal-Eġittu.

Is-sitwazzjoni tieħu aktar minn seklu u nofs biex tirkupra, u minkejja li għall-darb'oħra dinastija ta' rejiet, id-Dinastija XI, ħadet il-kontroll assolut tal-pajjiż, dejjem baqa' l-periklu ta' kolp ta' stat.

Tant hu hekk li nafu b'għall-inqas, re wieħed li ġie assassinat, Amenemhat I, li ġie maqtul minn wieħed nobbli ambizzjuż.

L-istabbiltà fraġli tar-Renju tan-Nofs kienet simili għal dik tar-Renju l-Antik, id-dgħjufija tar-rejiet u l-qawwa dejjem tikber tal-klassi tal-mexxejja lokali, magħmula agħar mill-wasla fl-Eġittu tal-popli Kangħanin xi wħud minnhom vjolenti.

Il-perjodu ta' kalma u prosperità ta' wara dam ma ġie sal-1500 QK, bl-Imperu l-Ġgid, li fih irrenjaw il-faragħuni l-iżjed magħrufa, li ħolqu imperu kolonjali enormi fis-Sirja-Palestina (Kangħan) u Kux (Nubja) u ġew f'kuntatt mal-popli l-oħra tal-Lvant Nofsani.

Madankollu, dawn ir-rejiet kellhom jiffaċċjaw periklu kbir li riegħed it-tron, ġej mill-qassisin ta' Amun li kienu saru qawwijin ħafna.

It-tmexxija tal-belt kapitali għad-Delta fl-aħħar għenet biex il-Qassis l-Għoli ta' Amun isir kważi re indipendenti u jirrovina l-monarkija Eġizzjana.

Wara din is-sitwazzjoni, l-Eġittu qatt ma seta jsir imperu kbir.

Bejn meta l-qassisin ta' Amun ħadu l-poter f'idejhom u l-wasla ta' dinastija qawwija, id-Dinastija XXVI, kien hemm erba' snin kritiċi li fihom iggvernaw tnejn, tlieta u anke aktar faragħuni fl-istess ħin, u l-pajjiż invadewh il-Libjani, in-Nubjani u l-Assirjani.

Id-Dinastija XXVI ppruvat tirkupra l-glorja tar-Renju l-Qadim, iżda l-konkwista Persjana ħassret kollox.

Wara l-invażuri Akemenidi, Maċedoni u Tolemajċi (dawn tal-aħħar jappartjenu għad-dinastija msejħa Tolemajka) ippruvaw jadattaw għad-drawwiet tal-pajjiż u aċċettaw li jkunu deifikati matul ħajjithom.

L-aħħar fargħun Eġizzjan kienet ir-reġina leġġendarja Kleopatra.

L-aħħar re nattiv, Nectanebo II, kien jirrenja tliet mitt snin qabel, u l-faragħuni Tolemajċi, ta' nisel barrani, iżolaw ruħhom ġo Lixandra u għalkemm dawn irrispettaw it-tradizzjonijiet tal-antenati tal-poplu, ma damux ma għamluhom semi-skjavi.

Għalhekk ma niskantawx li meta l-Eġittu sar parti mill-Imperu Ruman, l-Eġizzjani ma tantx taw każ tal-bidla għax il-veru faragħuni kienu ilhom li telqu mill-pajjiż.

Mingħajr dubju l-element l-aħtar magħruf tal-ilbies tal-faragħuni Eġizzjani huma l-kuruni tagħhom, li kien hemm ħafna eżempji minnhom.

L-aktar komuni u l-aktar magħrufa huma:

Kien hemm ukoll diversi varjetajiet ta' xettri, kull wieħed bi rwol sottili, kienu biss biex jenfasizzaw l-ħakma tal-faragħun fuq id-dinja ċivilizzata kollha.

L-aktar komuni kienu:

Fiċ-ċerimonja tal-inkurunazzjoni li kienet issir Memphis, l-ewwel belt kapitali tar-renju unit, l-eredi kien jiġi elevat għal-livell tal-allat bl-għoti tas-simboli tal-ħatar tar-ragħaj (Heka) u l-frosta (Nejej), l-attributi tal-poter.

Wara kien jitlibbes il-kuruna l-bajda tal-Eġittu l-Għoli, imbagħad il-ħamra tal-Eġittu l-Baxx u fl-aħħar il-kuruna doppja, imbagħad joqgħod bilqiegħda fuq it-tron magħmul mill-papiru (simbolu tat-tramuntana) u l-lotus (simbolu ta' nofsinhar).

Il-faragħun ma kienx magħruf biss għall-kuruna u x-xettru.

Minħabba l-istorja twila u l-organizzazzjoni reliġjuża kumplessa u r-ritwali tal-Eġittu l-Antik żviluppaw ħafna lbies, tiżjin u kpiepel ornamentali rjali, kull wieħed b'funzjoni speċifika: Kien hemm ukoll għadd kbir ta' tipi ta' għenuq, imsielet, ċinturini, sandlijiet, ilbies ippjegat tal-għażel u tipi oħra ta' ġojjellerija biex isebbħu d-dehra tal-Faragħun fil-glorja kollha tiegħu u hekk jimpressjonaw l-abitanti tal-Wied tan-Nil.

Il-Mara Rjali Ewlenija , ekwivalenti għar-reġina fit-trasmissjoni tan-nisel irjali dejjem kienet toqgħod mal-faragħun.

Il-pożizzjoni ta' Mara Rjali Ewlenija bl-Eġizzjan "ueret nise Hemet" ma kinitx biss pożizzjoni politika fil-qorti rjali, iżda wkoll pożizzjoni reliġjuża peress li l-Mara Rjali Ewlenija kienet tippresiedi f'diversi riti reliġjużi tal-festi.

Kienu jeżistu varji riti mferrxin mal-pajjiż taż-Żewġ Artijiet li kienu jinvolvu l-faragħun u l-mara ewlenija tiegħu.

Il-kulti li jiffurmaw terna bħal: Osiris, Isis u Horus; Amun, Mut u Jonsu; Shu, Tefnut u Atum, eċċ kull jinvolvu l-parteċipazzjoni tal-faragħun, il-mara ewlenija tiegħu u meta kien possibbli, l-eredi tiegħu.

F'dawn riti, li kienu espressi f'għadd ta' festi bħall-festa ta' Opet f'Karnak, il-parteċipazzjoni tar-re u r-reġini kienu jfakkru l-eżistenza divina tal-allat rappreżentati.

U mhux biss, minħabba li l-Eġizzjani kienu jemmnu li l-leġittimità tgħaddi biss mill-mara, il Mara Rjali Ewlenija kienet il-garanzija u l-aqwa appoġġ tal-faragħun matul saltnatu.

Għalhekk ma niskantawx li l-fargħuni kienu jiżżewġu l-bint il-predeċessur tagħhom (f'ħafna każi din kienet tkun oħthom jew oħthom farsdieq) biex jitilgħu fuq it-tron.

Matul l-istorja Eġizzjana kien hemm ukoll hemm irġejjen kbar, li wħud minnhom saħansitra ħadu l-poter assolut f'idejhom wara mewt żewġhom.

Oħrajn kellhom rwol politiku jew reliġjuż deċiżiv, u ma nistgħux nifhmu sewwa l-istorja Eġizzjana mingħajr ma nħarsu lejn il-poter li kellhom dawn in-nisa fid-dell ta' żewġhom.

Il-faragħun kien ikollu nisa ta' grad taħt il-Mara Rjali Ewlenija kemm irid, u jekk ried seta' wkoll itellagħhom għall-grad ta' Mara Rjali Ewlenija (għalkemm din kienet ħaġa rari).

Fl-ewwel dinastiji kien ikollu għadd ta' nisa sekondarji u konkubini, u mill-bidu tal-Imperu l-Ġdid, ir-rejiet kienu jżommu ħaremijiet enormi li kien ikun fihom kull tipi ta' mara, fosthom prinċipessi barranin li kienu jmorru joqgħodu hemm.

Hemm differenza kbira bejn il-ħaremijiet Fargħunin u l-ħaremijiet leġġendarju tal-kalifi u s-slaten Għarab; fl-Eġittu tal-qedem il-ħarem kien istituzzjoni aktar miftuħa, mhux ħabs mgħasses mill-ewnuki.

Din is-sitwazzjoni bdiet tidher biss mal-wasla tal-Persjani u l-Griegi.

Inkwantu l-familja rjali u s-suċċessjoni għat-tron, ir-regoli ma baqgħux immutabbli matuk l-eluf ta' snin tar-renu tal-faragħuni.

Għalhekk, matul id-Dinastija, fil-bidu tal-Imperu l-Ġdid twaqqfet il-pożizzjoni qawwija ta' Bint Alla, li rabtet ir-reġina mal-alla Amun, u għamlitha l-Wellieda tal-Eredi, l-unika waħda li setgħet twelled is-suċċessur tal-faragħuni renjanti, 'il fuq mill-irġejjen l-oħra tal-ħarem irjali.

Madankollu, is-suċċessjoni normalment kien joħodha eredi maskili, anki jekk dan ma jkunx bin il-Mara Rjali Ewlenija, iżda bin reġina aktar baxxa.

Jekk is-suċċessur ikun ġej minn reġina ta' grad aktar baxx, kien jiżżewweġ bint il-Mara Rjali Ewlenija tar-re li miet.

Hekk ġara fil-każ ta' Hatshepsut u Thutmose II, li nafu kien bin reġina ta' grad iżjed baxx.

Dan ġara wkoll fil-każ ta' Tutankhamun, li żżewweġ bint Akhenaten u l-Mara Rjali Ewlenija tiegħu Nefertiti.

Il-futur tal-ulied bniet kienet tiddependi fuq il-grad ta' ommhom; bint reġina kienet tista' tiret il-pożizzjoni tagħha jew tgħix waħidha u bint mara sekondarja kienet tiżżewweġ xi raġel nobbli jew tibqa tgħix fil-ħarem.

Matul aktar minn tlett elef sena ta' ċivilizzazzjoni naturalment insibu kull tip ta' re fuq it-tron: konkwistaturi kbar, għażżenin u inkompetenti, megalomani u egotisti, despoti u tiranni, ħnien u onesti, paċifiċi u permissivi, tfal u anzjani, klubin u ġerrejja wara n-nisa ...

Kien hemm ukoll xi faragħuni nisa.

Dawn huma xi wħud mill-faragħuni l-aktar famużi:


Łobez

Łobez

Łobez hija belt fil-Polonja u tinsab fil-provinċja ta' Zachodniopomorskie, fuq ix-xmara Rega.


Marjanu Vella

Marjanu Vella

Patri Marjanu Vella (Tas-Sliema, 14 ta' Diċembru 1927 - 25 ta' Frar 1988), kien poeta u Patri Franġiskan Minuri.

Studja fi Stella Maris College u l-Liċeo u ġab il-Matrikola fil-Malti u t-Taljan.

Ta' 18-il sena daħal patri (O.F.M.) u qaddes fl-1952.

Kiseb il-lettorat fl-ilsien u l-letteratura Taljana fl-1960.

Għallem il-Malti u t-Taljan.

L-ewwel poeżija tiegħu kitibha meta kien għadu l-Liċeo.

Il-kitbiet tiegħu bdew jidhru f' "Leħen il-Malti" u fl-antoloġiji "Il-Muża Maltija", "Linji Ġodda" u "Poeti Maltin".

Ix-xogħlijiet tiegħu jinsabu miġbura f' "Ġiżimin Aħmar" (1958), "Dgħajjes tal-Karti" (1969), "Ħitan tas-Sejjieħ" (1975), "Ġarġir mal-Ħerża" (1979), u "Qoffa Riħ" (1985).

Fl-1975, "Ħitan tas-Sejjieħ" intgħażel bħala test għall-istudenti tal-Malti fil-Matrikola.

Numru sew ta' poeżiji tiegħu nqalbu għall-Ingliż u t-Taljan.

Il-Prof.

Oliver Friggieri janalizza hekk il-poeżija ta' Vella:

"Il-lirika tiegħu, oriġinali u personali ħafna, hi mfassla sikwit fuq il-Vanġelu jew fuq siltiet bibliċi.

Il-ġrajjiet ta' kuljum huma mbiddla f'xhieda tal-preżenza ta' Alla fil-ħajja, waqt li n-niket huwa dejjem mogħti tifsira reliġjuża.

Tema ewlenija fil-versi tiegħu hija l-ħtieġa tal-bniedem li jifhem il-misteru u jiltaqa' ma' Alla.

Il-kelma mhux biss titniżżel fuq il-karta bil-qies li titlob is-sengħa tal-kitba, iżda tirrifletti qagħda ġewwiena, esperjenza mġarrba tassew mill-awtur.

Il-poeżija ta' Marjanu Vella mhix magħluqa f'gaġġa provinċjali, ristretta fiċ-ċokon tal-lokalità Maltija, hi miftuħa biex tħaddan temi universali, ħielsa minn kull irbit ma' żmien u spazju partikulari.

Dan hu xkiel li sikwit il-poeżija Maltija tas-sittinijiet u tal-bidu tas-sebgħinijiet qajla rnexxielha tegħleb.

Kontra ta' dan, Marjanu Vella nxteħet mill-ewwel fil-kurrent ta' ħsieb u ta' sentiment li mhumiex tipiċi ta' gżira ċkejkna.

It-tematika tiegħu hi nisranija u mistika.

Bħal Dun Karm, Rużar Briffa, Anton Buttigieg u Karmenu Vassallo huwa jixrob min-nixxiegħa tat-tiġrib.

Għal Vella l-ogħla quċċata fil-ġrajja tal-umanità tibqa' dik li tirrappreżenta lid-divinità tmiss mal-umanità.

Il-Kruċifissjoni ta' Kristu tibqa' għajn tal-akbar ispirazzjoni, kif fil-fatt għadha għal bosta artisti tas-seklu għoxrin.

Il-bniedem imġarrab jagħraf lilu nnifsu fit-tislib, fit-tbatija li l-aqwa eżempju tagħha seħħ fuq il-Golgota.

Fit-tema ċentrali tiegħu, jinġabru t-temi l-oħra kollha, ilkoll varjazzjonijiet tal-ħsieb Nisrani li l-bniedem jinsab fid-dinja biex bit-tbatija tiegħu jasal għall-ħelsien dejjiemi mit-tbatija.

Il-kontenut bibliku jitbiddel f'kontenut liriku u ritwalistiku."

Bejn l-1952 u l-1964 kiteb tmien bijografiji li kollha reġgħu ġew stampati t-tieni darba.

Fl-1985 kiteb "Oratorjo Madonna tas-Sacro Cuor" u, fl-1989, "Demm fuq il-Verna" li ġew immużikati mill-Maestro Prof. Joseph Vella li ttellgħu f'diversi okkażjonijiet.

Dawn iż-żewġ oratorji flimkien ma' xi poeżiji, li kitibhom fiż-żmien li kien l-isptar, ġew ippubblikati ftit wara mewtu, fl-1989 fi ktieb bl-isem "Demm fuq il-Verna".


Fabio Attard

Fabio Attard

Dun Fabio Attard (Għawdex, 23 ta' Marzu 1959) huwa patri Sależjan li ismu beda jiċċirkola bħala suċċessur possibbli ta' Mons. Pawlu Cremona bħala Arċisqof ta' Malta.

Għamel il-professjoni Salesjanai nhar it-8 ta' Settembru 1980 ġewwa Dublin, l-Irlanda fejn kien għamel ukoll in-novizzjat.

Ġie ordnat djaknu f'Ruma fil-11 ta' Lulju 1986, u ordnat saċerdot fl-4 ta' Lulju 1987 fil-Bażilika ta' San Ġorġ ir-Rabat mill-Kardinal Salesjan Jose' Castillo Lara.

Studja t-teoloġija fl-Universita' Pontificia Salesiana.

Kien iggradwa fit-teoloġija Morali fl-"Alfonsianum" f'Ruma ukoll.

L-ewwel ħidma tiegħu kienet li joħloq preżenza Salesjana f'xi subborgi f'Tuneż, it-Tuneżija, fejn għamel bejn l-1988 u l-1991 meta reġa' lura Malta beda jaħdem f'St Patrick's u l-Oratorju.

Fl-1993 sar rettur tal-oratorju u fl-1994 tal-iskola ukoll.

Fl-1996 kien mitlub ikompli l-istudji u mar Dublin jirriċerka fuq John Henry Newman, fuq it-tema tal-kuxjenza.

Gradwa b'distinzjoni minn Milltown Institute for Philosophy and Theology, immexxi mill-Ġiżwiti, fl-1999, u l-Università Salesjana ta' Ruma qabbdietu jgħallem it-teoloġija morali u l-ispiritwalità.

F'Ruma huw kien attiv ukoll fl-Accademia Alfonsiana u korsijiet internazzjonali għal kongregazzjonijiet reliġjużi.

Fl-2005 sar ir-rettur tal-Istitut tal-formazzjoni Pastorali, li kien ħoloq hu stess fl-Arċidjoċesi ta' Malta.

Sa mill-2008, Attard qed iservi bħala kunsillier għat-tieni terminu konsekuttiv bħala kunsillier tal-ministeru taż-żgħażagħ Sależjani.


Vitorin Galea

Vitorin Galea

Vitorin Galea (l-Isla, 31 ta' Diċembru, 1926 - 17 ta' Marzu, 1996) kienet attriċi Maltija, waħda mill-aqwa attriċi tat-tieni nofs tas-seklu 20.

Kellha karriera ta' 54 sena.

L-aqwa tal-karriera tagħha kien fis-sebgħinijiet u t-tmeninijiet.

Kienet it-tifla ta' Manwel Casha u Karmena mwielda Bonello.

Missierha, imlaqqam Bronk (taqsira ta' isem ommu li kien jisimha Veronika), kien kummidjant magħruf fil-Kottonera.

Kienet tifla fuq tagħha, kellha vuċi tajba, u kienet titgħallem il-vjolin għal ftit żmien.

Imma l-gwerra bidlet kollox.

Ta' 13-il sena marret mal-familja toqgħod l-Imdina biex jitbieghdu mill-qilla tal-attakki fuq il-port.

L-imħabba lejn il-palk nibtet fiha t'età` żgħira, għax il-familja kollha kienu jirreċtaw.

It-tbatija tal-gwerra għafset fuq il-familja Casha, u Vitorin tilfet lil missierha waqt il-gwerra.

Ħuha l-kbir Benny, li f'idejh kellu d-direzzjoni tal-kumpanija, xorta ma qatax qalbu mill-gwerra.

Baqgħu jtellgħu xogħlijiet fis-sala tal-Astoria r-Rabat.

In-nies kienet tattendi, għax kulħadd kien jixtieq itajjar ftit id-dwejjaq li ġġib magħha l-gwerra.

B'hekk il-familja ta' Vitorin baqgħu attivi, jirreċtaw għalkemm b'ċertu limitazzjonijiet.

L-ewwel debutt serju ta' Vitorin, kien fl-1942, meta mardet il-prim'attriċi (Ġuża Caruana), f'operetta li kienu se jtellgħu, u Vitorin ħadet postha malajr malajr.

Beżgħet ħafna, imma l-parti qaxxritha, u ħarġet bl-unuri.

Minn dak iż-żmien, ħuha beda jagħti l-partijiet ewlenin lilha.

Passatemp li kellha kien il-qari.

Kienet tħobb taqra wisq!

Fix-xogħol li kellha ta' salesgirl ma' Abela Lowinger fir-Rabat, kienet taqdi ħafna nisa tal-Ingliżi.

Dawn kienu jtuha ħafna magazines, u kotba ta' stejjer ta' mħabba.

Dawn il- kotba kienu ħeġġuha li tikteb xi sketches, u aktar tard xi kummiedji wkoll.

Għax barra li kienet attriċi, Vitorin kellha wkoll it-talent tal-pinna.

Ma jonqosx li fil-hajja ta' Vitorin tidhol l-imħabba.

Hija żżewget lil Ġużeppi Galea, li kien magħruf bħala Ġużeppi r-Rabti, meta niżlu joqgħodu l-Isla.

Lil Ġużeppi ltaqgħet miegħu fuq il-palk ukoll, għax ħuha kien ġabu bħala għalliem taż-żfin, għall-operetti li kienu jtellgħu.

Lil Vitorin kien jiżfen magħha hu fuq il-palk, u hemm nibtet l-imħabba tagħhom.

Aktar tard, Ġużeppi kien jagħmilha ta' suġġeritur mal-kumpanija.

Kellhom tifla waħda, Norma li minn età' żgħira trawwmet ukoll fid-delizzju tat-teatru.

Meta beda r-Rediffusion, Vitorin kienet minn tal-ewwel li sejħulha biex tagħti kontribut.

Kienet tieħu sehem f'għadd kbir ta' radio plays, u serje ta' radju kummiedji, fosthom Fredu Frendo Zgendo.

Fl-1969 rebħet ix-Shield tal-aħjar attriċi tar-radju.

Ferħet ħafna meta ċemplilha Francis Ebejer biex tieħu sehem miegħu fid-drammi tiegħu.

Irreċtat f'"Menz" u f'Boulevard fit teatru Manoel.

Ħadet sehem ukoll ma ħafna kumpaniji diversi, u magħhom ukoll rebħet premjijiet tal-aħjar attriċi.

Xi kumpaniji milli rreċtat magħhom huma l-Kaballeros ta' Mro.

Ciappara f'Ħal Qormi, Golden Rose tar-Rabat, Anici ta' Ħal Qormi, Hit Paraders taż-Żurrieq, Unitas tal-Birgu, u kumpaniji oħrajn f'Haz Żabbar, Marsaxlokk, l-Imsida, l-Ħamrun u Għawdex.

Hi u tliet atturi oħra magħrufa, Armando Urso, Johnny Navarro u Charles Thake, kienu ffurmaw kumpanija bejniethom (GUNT) u damu għal ħafna snin iduru Malta u Għawdex b'raprezentazzjonijiet brillanti fejn kienu ferrħu eluf ta' nies fis-sebgħinijiet.

Barra li kienet attriċi, kienet ukoll ħajjata.

Omm Vitorin, kienet magħrufa l-Isla bħala ħajjata tajba.

Vitorin ħadet is-sengħa minn għandha.

Xhieda ta' dan huma l-kustumi numerużi li hietet għaliha u għall- atturi kollha ta' xi operetta li kitbet.

Kienet tħit il-kustumi li se tilbes f'kull reċta hi stess.

Dawn il-kustumi għadhom għand bintha sal-lum, u tgħożżhom ħafna.

Il-hajja ta' Vitorin ma kinitx ward biss.

Kellha x-xewk ukoll.

Kienet tilfet lil missierha ta' 14-il sena.

Kienet batiet b'ħuha ta' warajha meta kienet tifla, għax kien marad u kienet terfgħu hi fuq dahrha.

Kienu batew il-ġuħ fil-gwerra, u mhux l-ewwel darba li kienet isseffaq wiċċha biex tiddobba x'jieklu.

Kienet tieħu ħsieb żewġha li tilef id-dawl t'għajnejh fl-1983.

Imma dan qatt ma qatgħalha qalbha.

Vitorin kienet bniedma ta' kuraġġ, b'qalb kbira u ħanina; kienet mara sempliċi u dħulija ma' kulħadd; il-gost tagħha kien li trawwem atturi ġodda fuq il-palk.

Ħafna mill-atturi li għandna llum fuq it-TV kienu bdew id-debutt tagħhom magħha.


Kuruna tal-Avvent

Kuruna tal-Avvent

Il-Kuruna tal-Avvent hi tradizzjoni Nisranija li tissimbolizza l-Avvent.

Il-kuruna tal-Avvent ivvintaha l-qassis Luteran Johann Heinrich Wichern (1808-1884).

Dan kien edukatur u teologu f'Hamburg li waqqaf il- "Missjoni interjuri tal-Ġermanja".

Din l-istituzzjoni kienet tiġbor it-tfal fqar ħafna fir-"Rauhe Haus" ħdejn Hamburg, razzett qadim u kien jieħu ħsibhom.

Billi, matul iż-żmien tal-Avvent, kienu kuljum jistaqsuh meta ġej il-Milied, fl-1839 għamel kuruna tal-injam, b'għoxrin xemgħa żgħar ħomor u erba' xemgħat kbar bojod.

Kull filgħodu kienu jixegħlu xemgħa żgħira u kull Ħadd tal-Avvent xemgħa kbira.

Daż-żmien il-kuruna jkollha erba' xemgħat kbar biss.

Mill-1860, is-sena li twieldet uffċjalment il-Kuruna tal-Avvent kienet tkun magħmula mill-friegħi tas-sapin; mill-bidu tas-seklu 20 fil-Ġermanja saret tradizzjoni tal-Milied.

F'Alsace, dehret bejn iż-żewħ gwerer dinjija, introdotta mll-movimente ta-żgħażagħ protestanti.

L-Awstrija id-drawwa daħlet biss fl-1945.

Din id-rawaa Ġermaniża infirxet ma' ħafna pajjiżi.

F'xi knejjes tar-rit ortodoss insibu l-kuruna b'sitt xemgħat, billi l-Avvent idum iżjed f'dan ir-rit.

Hemm interpretazzjonijiet differenti tas-simboliżmu tal-kuruna tal-Avvent.

Iċ-ċirku jissimbolizza l-eternità mogħtija mir-riżurrezzjoni ta' Kristu, l-aħdar jissimbolizza l-ħajja, ix-xema' jissimbolizzaw id-dawl li jiddi fuq id-dinja fil-lejl tal-Milied.

Bħal fil-każ tal-kuruna, hemm bosta interpretazzjonijiet tas-simboliħmu tax-xema'.

L-iżjed komuni li kull xemgħa tirrappreżenta wieħed mill-istadji tas-salvazzjoni tad-dinja :

Possibbiltà oħra hi l-paċi u t-tliet virtujiet teologali (il-fidi, it-tama u l-imħabba).

Skont ir-rit Kattoliku, il-kuruna tal-Avvent titbierek.

Tradizzjonalment ix-xema' jinxtegħlu bil-kontra tal-arloġġ.

Jekk fit-tieni Ħadd wieħed jixgħel ix-xemgħa faċċata tal-ewwel dan jitqis bħala żball.

Fit-tradizzjoni Kattolika, tliet xemgħat jkunu vjola u waħda roża; dawn jaqblu mal-kuluri liturġiċi tal-Ħdud li fihom jinxtegħlu.

Kultant ikun hemm xemgħa bajda f'nofs il-kuruna u din tinxtegħel fil-jum tal-Milied.

L-ispjegazzjoni liturġika tal-kuluri tenfasizza li dawn l-erba' ġimgħat huma perjodu ta' penitenza li fih nistennew id-dawl indikat mix-xemgħa bajda..

Il-kuruna tal-Avvent, jew iżjed eżatt l-erba' xemgħat, jirrappreżentaw l-erba' ġimgħat qabel il-Milied.

Ix-xema' jinxtegħlu fl-erba' Ħdud qabel il-Milied.

Tradizzjonalment ix-xema' jkunu ħomor u ħoxnin.

L-ewwel Ħadd tinxtegħel xemagħa waħda; it-tieni Ħadd l-ewwel xemgħa u oħra (jiġifieri tnejn); it-tielet Ħadd iż-żewġ xemgħat ta' qabel u oħra ġdida (jiġifieri tlieta); ir-raba' Ħadd it-tliet xemgħat ta' qabel u dik tal-aħħar (jiġifieri erba').

Id-diffikultà allura hi li waħda mix-xema' trid iddum tixgħel erba' ġimgħat, waħda tliet ġimgħat, waħda ġimgħatejn u waħda ġimgħa.

Però jistgħu jinbidlu biex kull Ħadd jibqgħu bejn wieħed u ieħor daqs xulxin..


Joyeux Noël

Joyeux Noël

Joyeux Noël (Malti: Il-Milied it-Tajjeb) huwa film Franċiż tal-2005 dwar il-waqfien mill-ġlied matul l-Ewwel Gwerra Dinjija f'Diċembru 1914, minn għajnejn is-suldati Franċiżi, Skoċċiżi u Ġermaniżi.

Kien miktub u dirett minn Christian Carion.

Il-ġrajja titratta sitt karattri: Gordon (Logutenent tar-Royal Scots Fusiliers); Audebert (Logutenent tal-Infanterija 26 u kontra qalbu bin ġeneral); Horstmayer (Logutenent Lhudi-Ġermaniż tal-Infanterija 93); Palmer (qassis Skoċċiż li kien iwassal katalettier); u t-tenur Ġermaniż Nikolaus Sprink u martu Daniża, is-sopran Anna Sørensen (żewġ stilel famużi tal-opra).

Il-film jibda b'xeni ta' tfal tal-iskola jirreċtaw diskorsi patrijottiċi li jfaħħru lil pajjiżhom u jmaqdru lill-għadu.

Fl-Iskozja, żewġ aħwa, Jonathan u William, iħejju ruħhom għall-ġlied, flimkien mal-qassis tagħhom, Father Palmer.

Fil-Ġermanja, Sprink jiġi interrott waqt performance minn uffiċjal Ġermaniż li jagħmel sejħa għar-riservi.

Audebert iħares lejn ritratt ta' martu tqila li kellu jħalli warajh (fil-parti okkupata ta' Franza, eżatt quddiem it-trunċiera tiegħu), u jħejji ruħu biex imur fit-trunċieri.

Fil-Ġermanja, lil Anna jagħtuha l-permess li tkanta għas-suldati u Sprink jitħalla jmur magħha.

Sprink jiddejjaq bil-kumdità tal-ġenerali fil-kwartieri tagħhom, u jiddeċiedi li jmur fil-front ikanta għat-truppi.

Anna tkun trid tmur miegħu, u għalkemm għall-bidu ma jkunx irid, imbagħad iħalliha.

Il-waqfien mhux uffiċjali jibda meta l-Iskoċċiżi jibdew ikantaw għanjiet tal-Milied, akkumpanjati miċ-ċirimelli.

Sprink u Sørensen jaslu fil-fruntiera Ġermaniża u Sprink ikanta għal sħabu.

Kif Sprink ikanta "O Lejl tas-Skiet" jiġi akkumpanjat minn daqqaq Skoċċiż.

Sprink iwieġeb għad-daqqaq billi joħroġ mit-trunċiera b'siġra żgħira tal-Milied ikanta l-"Adeste Fideles".

Wara Sprink, l-uffiċjali Franċiżi, Ġermaniżi u Skoċċiżi jiltaqgħu fl-"art ta' ħadd" u jaqblu li għal dak il-lejl jieqfu mill-ġlied.

Is-suldati jiltaqgħu u jixtiequ lil xulxin "Joyeux Noël","Frohe Weihnachten", u "Merry Christmas."

Ipartu ċikkulata, xampanja, u ritratti tal-għeżież tagħhom.

Horstmayer jagħti lura lil Audebert il-kartiera tiegħu, bir-ritratt ta' martu fiha, li kien tilef ftit jiem qabel, u jitkellmu fuq it-tifkiriet tagħhom ta' qabel il-gwerra.

Palmer u l-Iskoċċiżi jiċċelebraw quddiesa għas-suldati bil-Latin, u jikkomwovu ħafna ruħhom.

Iżda, Jonathan ma jemozzjonah xejn milli kien qed jiġri madwaru, għax għadu jibki lil ħuh li nqatel.

Father Palmer bagħtuh lura fil-parroċċa u l-Battaljun tiegħu ġie xolt bħala marka ta' mistħija.

Minkejja li saħaq fuq l-umanità u l-bonavolontà tal-waqfien mill-ġlied, l-Isqof iċanfru u jagħmel prietka kontra l-Ġermaniżi lir-rekluti ġodda, li fiha jiddeskrivi lill-Ġermaniżi bħala subumani u jikkmanda lir-rekluti joqtlu kull Ġermaniż li jaraw.

Father Palmer jisma' din il-prietka u jneħħi l-kurċifiss hu u ħiereġ.

Lura fit-trunċieri, maġġur furjuż jordna lill-Iskoċċiżi jisparaw fuq suldat Ġermaniż li kien dieħel fl-"art ta' ħadd" u kien miexi lejn il-linji Franċiżi.

Is-suldati ma jolqtuhx apposta iżda jolqtu Jonathan li kien għadu mimli qrusa.

Audebert, joħroġ jiġri u jsib li s-suldat milqut kien Ponchel.

Fl-aħħar kliem tiegħu, Ponchel jgħid kif is-suldati Ġermaniżi kienu għenuh, żar lil ommu, u ħa kafè magħha.

Jgħid ukoll lil Audebert li għandu tifel żgħir jismu Henri.

Il-kastig li jingħata Audebert ikun li jintbagħat Verdun, u jingħata ċanfira minn missieru, ġeneral.

Audebert ma juri l-ebda rimors għal dak li ġara fuq il-front, u ikkundanna lil dawk is-superjuri li jitkellmu fuq sagrifiċċju imma li ma jafu xejn fuq it-tbatija tat-trunċieri.

Jgħidlu ukoll bit-tifel li ried jieħu ħsieb, Henri.

Horstmayer u t-truppi tiegħu, li għadhom magħluqa f'ferrovija, jiġu infurmati mill-Prinċep li se jintbagħtu fil-Front tal-Lvant, u ma kellhomx permess isellmu lill-qraba tagħhom meta jgħaddi mill-Ġermanja.

Jgħaffeġ l-armonica ta' Jörg u jgħid li Horstmayer, bħala Lhudi, ma kienx jistħoqqlu l-Iron Cross.

Hekk kif il-ferrovija titlaq, il-Ġermaniżi jibdew jiħħamjaw għanja Skoċċiża li kienu tgħallmu mingħandhom, "L'Hymne des Fraternisés/ I'm Dreaming Of Home".