Università ta' Malta

Università ta' Malta

L-Università ta' Malta hi l-ogħla istutuzzjoni edukattiva pubblika fir-Repubblika ta' Malta u għandha l-kampus tagħha l-Msida.

Hi membru tal-Assoċjazzjoni tal-Universitajiet tal-Commonwealth.

L-Università ta' Malta taf il-bidu tagħha lill-"Collegium Melitense" li twaqqaf b'intervenzjoni diretta mill-Papa fit-12 ta' Novembru 1592, Dan il-kulleġġ kien immexxi mill-Ġiżwiti fuq l-istess linji tal-kulleġġi li kellhom f'pajjiżi oħra magħrufin bħala "Collegia Externorum", għall-edukazzjoni ta' dawk li ma kinux se jsiru Ġiżwiti.

Bis-saħħa ta' bolla tal-Papa Piju IV tad-29 ta' Awwissu 1561, li iktar tard ġiet ikkonfermata b'bolla oħra ta' Papa Gregorju XIII fid-9 ta' Mejju 1578, il-Ġiżwiti ngħataw l-awtorità li jikkonferixxu l-lawrji ta' "Magister Philosophiae" u "Doctor Divinitatis".

Però l-att li waqqaf il-kulleġġ speċifika li barra l-Filosofija u t-Teoloġija għandhom jiġu mgħallma wkoll suġġetti oħra bħall-Grammatika u l-istudji Umanistiċi.

Il-Kulleġġ fetaħ fit-8 ta' Marzu 1593 f'dar fil-belt Valletta li kienet isservi ta' skola u reżidenza għal disa' Ġiwiti.

Il-bini tal-"Collegium Melitense" beda fl-1595.

Fi żmien sentejn il-Ġiżwiti kienu diġà marru f'dal-bini ġdid.

Wara li ntemmet il-pesta tal-1675, il-Gran Mastru Nicolas Cotoner ħatar lil Fra Dr Giuseppe Zammit bħala "lettore" fl-Anatomija u l-Kirurġija fis-"Sacra Infermeria" fid-19 ta' Ottobru 1676.

Dan it-tentattiv biex jiġi formalizzat it-tagħlim tal-mediċina fl-isptar tal-Ordni, ħafna jqisuh bħala l-bidu tal-iskola medika.

Zammit waqqaf l-ewwel bibljoteka medika fil-gżejjer kif ukoll ġnien ta' ħxejjex mediċinali fil-foss tal-Forti Sant'Iermu.

Fl-1768 il-Gran Mastru Manuel Pinto da Fonseca keċċa l-Ġiżwiti minn Malta kif kien sar fir-Renju taż-Żewġ Sqallijiet, fi Franza, fl-Imperu Spanjol u f'Parma.

Wara t-tkeċċija tal-Ordni tal-Ġiżwiti, Pinto approprija d-dħul kollu mill-proprjetà tagħha fil-gżejjer bl-għan li jwaqqaf "Pubblica Università di Studi Generali".

Pinto ffirma d-digriet li waqqaf l-Università fit-22 ta' Novembru 1769 wara li kien awtorizzat li jagħmel hekk bil-Brevi Appostoliku, "Sedula Romani Pontifici", li rċieva fl-20 ta' Ottubru 1769.

L-universitá baqgħet tuża l-bini tal-kulleġġ tal-Ġiżwiti fi Triq San Pawl fil-belt Valletta.

Fil-25 ta' Mejju 1771, twaqqaf "Collegio Medico" bħala wieħed mill-fakultajiet tal-Università.

Meta twaqqfet l-università, il-"Principe dell'Accademia dei Medici" kien il-kirurgu Michelangelo Grima li kellu wkoll il-katedra tal-Anatomija u Kirurġija flimkien fl-iskola medika, waqt li l-Professur tal-Mediċina kien Giorgio Locano.

L-ewwel rettur tal-università kien Dun Roberto Costaguti membru tal-Ordni tas-Serviti li fis-snin ta' qabel kien għamel fama bħala predikatur.

Inġabu għadd ta' professuri barranin biex jgħinu fit-twaqqif tal-università u dawn ħadu l-ħatra tagħhom f'Ġunju tal-1771.

Kienu joqogħdu kollha flimkien fil-kulleġġ tal-Ġiżwiti.

Jidher li l-fakultà tal-mediċina biss kellha l-għalliema kollha minn Malta u din saret tradizzjoni li baqgħet tinżamm.

Ftit wara l-mewt ta' Pinto, is-suċċessur tiegħu il-Gran Mastru Francisco Ximenes de Texada naqqas in-numru ta' katedri u keċċa l-għalliema barranin kollha bħala miżura ekonomika.

Napuljun abolixxieha ħamest ijiem wara l-wasla tiegħu fit-18 ta' Ġunju 1798 u matul l-okkupazzjoni Franċiża l-unversità saret istituzzjoni tal-edukazzjoni fuq mudell repubblikan.

Meta Malta saret protettorat Brittaniku fl-1800 Sir Alexander Ball reġa' waqqaf l-Università u ħatar lill-Kanonku Francesco Saverio Caruana bħala Rettur fit-28 ta' Ottubru 1800, bħala rikonoxximent tas-servizz li kien ta fil-qawmien kontra l-Franċiżi.

L-ewwel Rettur maħtur mill-Gvernatur Sir Thomas Maitland fil-bidu tal-ħakma Brittanika kien il-patri Dumnikan Gerolamo Inglott, Professur tal-Filosofija.

Matul il-perjodu Ingliż, l-Università għaddiet minn sensiela ta' bidliet fl-istatuti u r-regolamenti tagħha sabiex tiġi timxi bħall-universitajiet fir-Renju Unit.

L-istemma attwali u l-motto 'Ut Fructificemus Deo' kienu proposti fl-1 ta' Marzu 1923 mir-Rettur, il-Professur Sir Temistokle Zammit.

Bejn l-1937 u meta Malta saret Repubblika fl-1974 l-Università kisbet id-dritt li tuża l-kelma 'Rjali' fit-titlu tagħha.

Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, issaħħu l-Librerija u l-istrutturi ta' appoġġ.

Fl-1959 infetħu l-Evans Laboratories biex jospitaw il-Fakultà tax-Xjenza ħdejn l-isptar il-qadim tal-Kavallieri fil-Belt Valletta, u fl-1968 infetaħ il-bini ta' Skola Medika ġdida ħdejn l-Isptar San Luqa fi Gwardamanġa.

Fl-istess żmien ġie inawgurat il-Kampus il-ġdid fl-Imsida.

Il-Fakultà tal-Inġinerija Mekkanika u Elettrika (illum il-Fakultà tal-Inġinerija) u l-Fakultà tal-Edukazzjoni ngħaqdu mal-Università meta dak li kien il-Polytechnic (magħruf ukoll bħala l-Kulleġġ Malti għall-Arti, ix-Xjenza u t-Teknoloġija) ġie inkorporat magħha.

L-istruttura attwali tal-Università twaqqfet permezz tal-Att dwar l-Edukazzjoni ta' l-1988.

Bħalissa studenti hemm madwar 11,000, fosthom madwar 600 barranin/fuq skambju, u qed jattendu korsijiet full-time jew part-time għal Grad jew għal diploma, li ħafna minnhom jimxu bis-sistema tal-moduli jew kredti.

Il-korsijiet li jwasslu għal Grad huma mfassla b'mod li jipproduċu professjonisti kkwalifikati ħafna, b'esperjenza fir-riċerka, li 'l quddiem jokkupaw karigi ewlenin fl-industrija, fil-kummerċ u fis-settur pubbliku in ġenerali.

L-Università llum għandha erbatax-il fakultà u numru ta' ċentri u istituti interdixxiplinarji.

Sit uffiċjali tal-Università ta' Malta


Krimea

Krimea

Ir-Repubblika tal-Krimea hi waħda mir-repubbliki tar-Russja.

Il-Krimea kisbet l-indipendenza mill-Ukraina f'Marzu tal-2014 wara referendum.

B'hekk ir-Repubblika Awtonoma tal-Krimea u l-belt ta' Sevastopol ingħaqdu bħala stat indipendenti magħruf bħala r-Repubblika tal-Krimea.

Ftit jiem wara l-mexxejja tal-istat il-ġdid talbu li jsiru parti mir-Russja.

Il-belt ta' Sevastopol saret belt federali u l-kumplament tal-Krimea saret repubblika fi ħdan il-Federazzjoni Russa.

Madankollu dan mhu rikonoxut mill-ebda pajjiż, u l-kumplament tad-dinja għada tqis kemm il-Krimea kif ukoll Sevastopol bħala parti mill-Ukraina.


Bolla fiskali

Bolla fiskali

Bolla fiskali hija tip ta' bolla li tintuża biex tħallas xi taxxa jew miżata.

Dawn jistgħu jitużaw għal diversi modi, per eżempju għat-taxxa tal-bolla (stamp duty), liċenzi tas-sewqan, miżati tal-passaporti u kontribuzzjonijiet obbligatorji.

Fl-antik, il-bolol fiskali kienu jintużaw f'ħafna pajjiżi, iżda llum l-użu tagħhom m'għadux daqshekk popolari u ħafna pajjiżi m'għadhomx jużawhom.

Uħud mill-pajjiżi li għadhom jużaw bolol fiskali huma l-Bangladexx, l-Indja, il-Libja, il-Pakistan u l-Isati Uniti.

Madankollu, fadal diversi pajjiżi li għadhom jużaw bolol tas-sisa li jitwaħħlu fuq il-pakketti tas-sigaretti jew fliexken tal-alkoħol, u dawn jistgħu jitqiesu bħala bolol fiskali wkoll.

Bolol fiskali huma bolol użati biex jiġbru t-taxxi u l-miżati.

Dawn jistgħu joħorġu minn gvernijiet nazzjonali jew lokali, jew minn diversi tipi ta' awtoritajiet.

Bolol fiskali jistgħu jieħdu ħafna forom u jistgħu jkunu kemm adeżivi bħal ħafna mill-bolol postali, kif ukoll stampati lesti fuq id-dokument.

It-taxxa tal-bolla ġiet introdotta fl-Olanda fis-seklu sbatax, fejn kull dokument kellu jkollu bolla fiskali stampata diretta fuqu sabiex ikun validu legalment.

Fl-1694, din it-taxxa ġiet introdotta fir-Renju Unit.

Għall ħafna snin is-sistema kienet bħal dik tal-Olanda, fejn dokumenti kien ikollhom bolla imbuzzata.

Fl-1701, dokumenti magħmulin mill-vellum (ġilda tal-annimali) bdew jhemżulhom karta żgħira bi strippa tal-landa u l-imbuzzar kien isir fuq din il-karta.

Illum dawn huma magħrufin bħala bolol semiadeżivi.

Fil-ħamsinijiet tas-seklu dsatax, dokumenti bdew jiġu imbuzzati b'bolla kkulurita, ġeneralment waħda ħamra.

Ftit wara dawn il-bolol bdew jiġu mbuzzati fuq folja kbira, u kienu jaqtgħu kull waħda individwali u waħħluha fuq id-dokument.

Ftit wara din il-ħaġa saret popolari u f'qasir żmien il-bolol fiskali nfirxu mir-Renju Unit għal mal-kumplament tad-dinja.

Fis-seklu dsatax u s-seklu għoxrin, il-bolol fiskali saru popolari u kienu jintużaw fi kważi kull pajjiż tad-dinja.

L-użu tagħhom kiber mit-taxxa tal-bolla għal kull tip ta' taxxa u miżata, minn miżati fuq passaporti u l-ivjaġġar bl-ajru sa taxxi fuq is-sigaretti u liċenzji tal-kaċċa.

Madankollu l-użu tagħhom beda jonqos wara t-Tieni Gwerra Dinjija.

Mis-sebgħinijiet sad-disgħinijiet ħafna pajjiżi waqfu jużawhom, fosthom Malta fis-snin tmenin u r-Renju Unit fl-1997.

Madankollu, għad fadal ħafna pajjiżi fosthom Malta għadhom jużaw bolol tas-sisa fuq is-sigaretti jew l-alkoħol.


Bolla telegrafika

Bolla telegrafika

Bolla telegrafika hija tip ta' bolla li tintuża biex tħallas miżati tat-telegrafi.

Illum l-użu tagħhom kważi ntemm għal kollox.

F'ħafna pajjiżi, l-ispiża biex tibgħat telegramma kienet titħallas minn bolol postali.

Dawn spiss jistgħu jiġu identifikati mit-timbru telegrafiku distintiv jew inkella mit-toqob ippanċjati.

F'xi pajjiżi, bolol speċjali telegrafiċi kienu użati.

Kumpaniji privati ukoll ħarġu bolol telegrafiċi fil-pajjiżi fejn in-netwerk telegrafu kien privat.

Bolol militari kienu bolol telegrafiċi maħruġa speċjalment għall-użu mill-forzi armati ta' xi pajjiż.

Dawn kienu maħruġa mir-Renju Unit, kif ukoll mill-Kap tat-Tama t-Tajba, il-Kolonja tax-Xmara Orange u s-Sudan.

Il-telegrafu kien sostitwit mill-fax, email, u messaġġi mit-telefon ċellulari, u llum bolol telegrafiċi għadhom jintużaw biss fil-Ħonduras fl-Amerika Ċentrali.


Martin Schulz

Martin Schulz

Martin Schulz (Hehlrath, 20 ta' Diċembru 1955) huwa politiku Ġermaniż li serva bħala President tal-Parlament Ewropew bejn l-2012 u l-2017.

Huwa mexxej tal-Alleanza Progressiva tas-Soċjalisti u Demokratiċi fil-Parlament Ewropew u kandidat għal President tal-Kummissjoni Ewropea fl-elezzjonijiet ta' Mejju 2014 f'isem il-Partit tas-Soċjalisti Ewropej(PES).

Schulz mar skola Kattolika fi Broich (illum Würselen).

Ried isir plejer tal-futbol, imma ferita serja fi rkopptu qatlitlu din l-ambizzjoni ta' żgħożitu.

Wara sar bejjiegħ tal-kotba u iktar tard fetaħ ħanut tal-kotba.

Beda jkun attiv fil-politika mas-Soċjalisti, u ta' 31 sena kien elett Sindku ta' Würselen mill-1987 sal-1998.

Fl-1994 kien elett fil-Parlament Ewropew.

Fl-2004 sar mexxej tal-Alleanza Progressiva tas-Soċjalisti u Demokratiċi fil-Parlament Ewropew.

Fl-2012 kien elett President tal-Parlament Ewropew.


Lingwa tas-Sinjali Maltija

Lingwa tas-Sinjali Maltija

Il-Lingwa tas-Sinjali Maltija (LSM) hija l-lingwa tas-sinjali ta' Malta.

Din il-lingwa hi relattivament ġdida u żviluppat fil-forma moderna madwar l-1980 bit-twaqqif tal-ewwel klabb tat-torox f'Malta u wara bl-użu fl-edukazzjoni tat-torox.

L-istorja ta' qabel mhijiex magħrufa, imma hemm xi sinjali li juru kuntatt mal-Lingwa tas-sinjali Brittanika (BSL).

Però dawn is-sinjali huma ftit u LSM ma titqiesx parti mill familja tal-BSL.

Il-popolazzjoni tat-torox f'Malta hi ta' madwar 20,800 ruħ.


Lingwa tas-Sinjali Taljana

Lingwa tas-Sinjali Taljana

Lingwa tas-Sinjali Taljana ("LIS", Lingua dei Segni Italiana) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf 3.525.000 fil Italja, 426.800 fil Żvizzera, 1.460 fil San Marino.


Lingwa tas-Sinjali Finlandiża

Lingwa tas-Sinjali Finlandiża

Lingwa tas-Sinjali Finlandiża ("SVK", Suomalainen ViittomaKieli) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf 8.000 fil Finlandja.


Lingwa tas-Sinjali Franċiża

Lingwa tas-Sinjali Franċiża

Lingwa tas-Sinjali Franċiża ("LSF", Langue des Signes Française) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf 3.506.839 fil Franza.


Lingwa tas-Sinjali Amerikana

Lingwa tas-Sinjali Amerikana

Lingwa tas-Sinjali Amerikana ("ASL", American Sign Language) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf 2.000.000 fil Stati Uniti.


Lingwa tas-Sinjali Newzealander

Lingwa tas-Sinjali Newzealander

Lingwa tas-Sinjali tan-Newzealand ("NZSL", New Zealand Sign Language) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf 24.090 fil New Zealand.


Stat ta' Malta

Stat ta' Malta

L-Istat ta' Malta kien l-istat li kien jiggverna lil Malta bejn l-indipendenza fl-1964 sa meta saret repubblika fl-1974.

Meta l-ħakma Ingliża ntemmet fil-21 ta' Settembru 1964, ir-Reġina Eliżabetta II xorta baqgħet il-kap tal-istat ta' Malta, iżda f'Malta kellha t-titolu ta' Reġina ta' Malta flok Reġina tal-Gran Brittanja.

Hi kienet irrappreżentata mill-Gvernatur Ġenerali ta' Malta.

L-ewwel wieħed kien Maurice Henry Dorman, li kien l-aħħar Gvernatur ta' Malta.

Fl-1971, Anthony Mamo sar Gvernatur Ġenerali flok Dorman u meta Malta saret repubblika, Mamo sar l-ewwel President ta' Malta.


Igor' Stravinskij

Igor' Stravinskij

Igor' Fëdorovič Stravinskij bir-Russu: Игорь Фёдорович Стравинский, (17 ta' Ġunju 1882 – 6 ta' April 1971) kien kompożitur, mużiċista, pjanista u surmast tal-orkestra Russu.

Huwa meqjus bħala wieħed mill-iktar kompożituri importanti u influwenti tas-seklu għoxrin.

Il-karriera kompożizzjonali ta' Stravinskij kienet magħrufa għad-diversitá stilistika tagħha.

Kiseb fama internazzjonali permezz ta' tlett balletti kummissjonati mill-impreżarju Sergej Djagilev, mtellgħa f'Pariġi mill-"Ballets Russes".

Dawn kienu "L-Għasfur tan-Nar" (1910), "Petruška" (1911) u "Il-Konsagrazzjoni tar-Rebbiegħa" (1913).

L-aħħar waħda minn dawn ittrasformat kif il-kompożituri, li kienu jaħdmu fuq stil kanoniku, kienu jħarsu lejn l-istruttura ritmika.

Kienet responsabbli wkoll għar-reputazzjoni twila li tat lil Stravinskij bħala rivoluzjonarju li wessa' l-fruntieri tad-disinn mużikali.

Fl-1920 wara l-"Perijodu Russu" kellu perijodu fejn irritorna għall-mużika neoklassika.

Ix-xogħlijiet ta' dan iż-żmien kellhom it-tendenza li jerġgħu jużaw forom tradizzjonali (concerto grosso, fuga u sinfonija).

Ħafna drabi kienu omaġġ lill-mużika tal-kompożituri kbar ta qablu bħal Johann Sebastian Bach u Čajkovskij.

Fil-ħamsinijiet, Stravinskij beda jirritorna ghall-prinċipji li kien uża fil-kompożizzjonijiet tal-bidu fosthom: l-enerġija ritmika, il-kostruzzjoni ta' idejat melodiċi mtawla minn ċelluli ta' żewġ jew tliet noti u l-importanza għall-kjarezza tal-forma, l-istrumentazzjoni u tal-enunċjazzjoni.

Stravinskij twieled fis-17 ta' Ġunju 1882 f'Oranienbaum (illum Lomonosov), subborg ta' San Pietruburgu, il-belt kapitali imperjali Russa u trabba Pietruburgu.

Il-ġenituri tieghu kienu Fëdor Ignat'evič Stravinskij, kantant baxx fit-teatru Mariinskij f'San Pietruburgu, u Anna (imwielda Kholodovsky).

Missieru kien ġej minn razza nobbli pollakka magħrufa bħala l-familja Strawiński bl-istemma eraldika ta' Sulima.

Kien jiddeskrivi l-ħajja tal-iskola bħala waħda solitarja u iktar tard f'ħajtu stqarr li "qatt ma sibt lil xi hadd li kien miġbud lejja".

Stravinskij jmur għall-lezzjonijiet tal-pjanu minn mindu kien żgħir u fl-istess ħin kien jistudja t-teorija u jipprova jikkomponi.

Fl-1890, ra rappreżentazzjoni tal-ballett ta' Čaikovskij: 'Is-Sbejħa Rieqda' fit-teatru Mariinski.

Ta' ħmistax-il sena, rnexxielu jitgħallem il-kunċert għal pjanu u orkestra nru 1 fis-Sol minuri ta' Felix Mendelssohn u għamel riduzzjoni għall-pjanu ta' kwartett għall-arki ta' Glazunov, li jgħidu li kien iqis lil Stravinskij bla talent mużikali u ma kellux opinjoni tajba tal-ħila tiegħu.

Minkejja l-entużjażmu tiegħu għall-mużika, il-ġenituri riduh jistudja l-liġi.

Stravinsky inkiteb fl-Università ta'bSan Pietruburgu fl-1901, iżda matul dawn l-erba' snin ta' studju, attenda inqas minn ħamsin lezzjoni.

Fis-sajf tal-1902 Stravinsky għex għand il-kompożitur Nikolaj Rimskij-Korsakov u l-familja tiegħu fil-belt Ġermaniża ta' Heidelberg.

Rimsky-Korsakov, forsi l-kompożitur Russu l-iktar mfittex ta' dak iż-żmien, suġġerixxa lil Stravinsky li ma jidħolx fil-konservatorju ta' San Pietruburgu, u minflok jibda jistudja l-kompożizzjoni billi jieħu l-lezzjonijiet privati miegħu.

Missier Stravinsky miet dik is-sena stess b'kanċer, fiż-żmien meta ibnu kien diġà beda jiddedika aktar ħin fuq l-istudju mużikali milli fuq il-liġi.

Fl-1905 l-università għalqet xagħrejn minħabba l-konsegwenzi tal-"Ħadd imdemmi".

Stravinsky ma tħalliex jagħmel l-aħħar eżamijiet tal-liġi iżda aktar tard ingħata diploma ta' nofs kors f'April tal-1906 .

B'hekk beda jikkonċentra iżjed fuq l-istudju tal-mużika u fl-1905, beda jattendi darbtejn fil-ġimgħa lezzjonijiet privati ta' Rimskij-Korsakov, li sar iqisu bħala t-tieni missier.

Dawn il-lezzjonijiet komplew sal-mewt ta' Rimskij-Korsakov fl-1908.

Fl-1905 tgħarras lil kuġintu, Yekaterina Gavrilovna Nosenko (imsejħa "Katya"), li kien ilu jaf minn tfulitu.

Minkejja l-oppożizzjoni tal-Knisja Ortodossa għaż-żwieġ bejn kuġini, il-koppja żżewġet fit-23 ta' Jannar 1906: l-ewwel żewġ ulied, Fyodor (Theodore) u Ludmila, twieldu fl-1907 u 1908 rispettivament.

Fi Frar tal-1909, żewġ xogħlijiet orkestrali: lis-'Scherzo Fantastique' u il-'Feu d'artifice' (Logħob Tan-Nar), ittellgħu f'kunċert f'San Pietruburgu fejn kien hemm ukoll l-impreżarju Sergei Djagilev, li dak iż-żmien kien involut fl-ippjanar tar-rappreżentazzjoni tal-opera u l-ballett Russi f'Pariġi.

Djagilev baqa' tant impressjonat li ddeċieda li jikkummissjona 'l Stravinsky sabiex iwettaq xi orkestrazzjonijiet u mbaghad biex jikkomponi ballett sħiħ "L-Għasfur tan-Nar".


Jerzy Grotowski

Jerzy Grotowski

Jerzy Marian Grotowski (/'jɛr.zi groʊ'tɑv.ski/; 11 Awwissu 1933 – 14 Jannar 1999) kien direttur u innovatur pollakk tat-teatru sperimentali, tal-principji fuq "it-teatru laboratorju" u "teatru fqir".

Grotowski twieled f'Rzeszów gewwa l-Polonja 11 t'Awwissu 1933, u miet Pontedera, Toskana, Italia fl-14 ta' Jannar 1999 ta' 65 sena.

Jerzy Grotowski Twieled fil-11 ta' Awwissu 1933 fil-belt ta Rzeszów, Polonja.

Meta l-gwerra bdiet fl-1939, ir-rabta qawwija mal-familja tieghu ġiet miksura.

Missieru mar ghal-gwerra u ma reġax irritorna lura, u ommu, flimkien ma ħuħ u hu stess, itrasferixxu ruħhom fir-raħal żgħir ta' 'Nienadówka.

Kien ġewwa Nienadówka li z-zagħzugħ Grotowski kellu diversi esperjenzi essenzjali li ser jiffurmaw lilu u x-xogħol tiegħu fil-futur.

Ommu hija wkoll influwenza importanti bl'opinjonijiet qawwija tagħha dwar l-unità u l-komunità.

Grotowski għamel id-debutt direttorjali tiegħu fl-1958 bil-produzzjoni 'l-Allat tax-Xita', li introduċiet l-approċċ inteliġenti tieghu lejn it-test, li huwa kompla jiżviluppa matul il-karriera u li nfluwenzat ħafna artisti tat-teatru.

Aktar tard fl-1958 Grotowski ttrasferixxa għal Opole fejn ġie mistieden mill-kritiku teatrali u drammaturgu Ludwik Flaszen biex iservi bħala direttur tat-'Teatru tat-Tlettax il-Ringiela'.

Għawnhekk huwa beda jgħaqqad kumpanija ta' atturi u kollaboraturi artistiċi biex jgħinuh jirrealizza l-viżjoni unika tiegħu.

Kien ghawnhekk ukoll li huwa beda jesperimenta b'approċċi għat-taħriġ tal-attur, li ppermettilu jsawwar l-atturi żgħażagħ - inizjalment allokati fit-teatru provinċjali tiegħu - fl-artisti li huma konsegwentement saru.

Fost il-produzjonijiet numerużi li għamel, kienu: l'"orfeus" ta' Jean Cocteau, is-"Shakuntala" bbażżat fuq it-test ta' Kalidaża, id-"Dziady" ta'Adam Mickiewicz u l-"Acropolis" ta' Stanislaw Wyspiański, li ghamlu l-kumpanija teatrali tiegħu daqshekk famuża.

Din ta' l-aħħar kienet l-ewwel kreazjoni artistika li tħaddem il-kunċett tat-'teatru fqir'.

Fiha l-atturi (li qiegħdin jippreżentaw priġunieri f'kamp tal-konċentrament) jibnu struttura bħal krematorju madwar l-udjenza, waqt li jaġixxu u juzaw testi bbażati fuq stejjer mil-bibbja u l-mitoloġija Griega. din il-konċettwalizzazzjoni kellha risonanza partikolari fuq l'udjenzi ta' Opole, minħabba li l-kamp ta' konċentrament ta' Aushwitz kien jinsab biss sittin mil il-bogħod.

"Acropolis" irċieva ħafna attenzjoni, u wieħed jista jigħd li din il-produzzjoni bdiet il-karriera ta' Grotowski b'mod internazjonali.

Rikordju ċinematografiku ġie anke meħud b'introduzjoni tad-direttur britanniku: Peter Brook, li huwa meqjus wkoll bħala dokument aċċessibli fuq ix-xoghol ta' Grotowski.

=Lill-awtur ta' dan l-artiklu= Tista' jekk jogħġbok tara () 15:58, 10 April 2014 (UTC)


L-element Romanz fil-Malti

L-element Romanz fil-Malti

Irridu ngħidu li għalkemm il-bażi tal-Malti hija Semitika, madanakollu xorta ma nistgħux ninsew li l-Malti għandu numru kbir ta' vokabularju ġej mit-Taljan.

Mal-miġja tan-Normanni f'Malti, il-folja bdiet tinqaleb.

Għalkemm il-Malti ta' dak iż-żmien żamm lin-Normanni bogħod milli jikkomunikaw, dawn xorta għamlu li setgħu biex inibbtu fost il-poplu kliem Romanz fl-ilsien Malti kif kien mitħaddet dak iż-żmien.

Imma l-akbar influwenza li r-Romanz kellu fuq il-Malti, kienet mal-miġja tal-Ordni ta' San Ġwann f'Malta.

Dan minħabba li l-kavallieri li kienet tħaddan l-Ordni kienu ġejjin minn pajjiżi Ewropej.

Fis-16-il seklu, kellna wkoll influwenza qawwija tal-Isqalli u t-Taljan mill-kleru Sqalli stess, nutara kif ukoll avukati.

Bil-mod il-mod, speċjalment fil-Belt Valletta, il-poplu beda jdaħħal kliem Romanz li Vassalli, għall-bidu, sejjaħlu "Malti korrott".

Imma llum ma naħsbuhiex hekk.

Il-Malti kompla ssebbaħ għax kien kapaċi jżewwaq żewġ kultri ta' ilsna differenti: id-dinja Għarbija ma' dik Taljana.

L-istorja tkompli tikber meta fl-1880 insibu ġlieda ħarxa bejn żewġ partiti Malti: il-partit Antiriformista kien favur it-tisħiħ tat-Taljan fil-kultura Maltija, filwaqt li l-partit Riformista kien favur id-dħul tal-Ingliż u l-Malti fl-edukazzjoni.

Din il-ġlieda baqgħet sejra sal-1934.

Illum li qegħdin distanza 'l bogħod minn dan iż-żmien, naraw kemm l-istorja tinfluwenza l-ilsien tal-poplu.

Mir-Romanz ħadna kliem żviluppat u aktar avvanzat minn dak Semitiku: Semitiku Romanz għorfa kamra qorq sandli fiergħa vojta ħatem ċurkett rieda volontà

Fil-Malti daħħalna wkoll tipi differenti ta' snajja' mit-Taljan:

Daħħalna wkoll verbi bħal:

Ir-reliġjon ukoll tatna spinta qawwija għall-kliem Romanz fil-Malti, u għalhekk insibu xi kliem assoċjat mat-twemmin tagħna:


Gabriel Garcia Marquez

Gabriel Garcia Marquez

Gabriel García Márquez (6 ta' Marzu 1927 – 17 ta' April 2014) kien rumanzier, awtur ta' novelli, xeneġġatur u ġurnalist Kolumbjan, magħruf bħala Gabo fl-Amerika Latina.

Kien meqjus bħala wieħed mill-akbar awturi tas-seklu 20 u rebaħ in-Neustadt International Prize for Literature fl-1972 u l-Premju Nobel għal-Letteratura fl-1982.

Kien awto-didatta, u ħalla l-liġi biex jaqbad karriera fil-ġurnaliżmu.

Sa mill-bidu ma qagħadx lura milli jikkritika l-politika ta' pajjiżu u tad-dinja.

García Márquez huwa magħruf l-iktar għar-rumanzi tiegħu, fosthom "Mitt Sena ta' Solitudni" (One Hundred Years of Solitude) (1967), "Ħarifa ta' Patrijarka" (Autumn of the Patriarch) (1975) u "Imħabba fi żmien il-Kolera" (El amor en los tiempos del cólera) (1985).

Xogħlijietu ntlaqgħu tajjeb ħafna mill-kritiċi u mill-pubbliku, l-iktar għal-istil tar-realiżmu maġiku, li juża elementi mapiċi f'sitwazzjonijiet ordinarji.

Uħud minn xogħlijietu huma ambjentati fir-raħal fittizju ta' Macondo (ispirat minn Aracataca, il-post fejn twieled), u ħafna minnhom jesploraw it-tema tas-solitudni.


Kolonja ta' Malta

Kolonja ta' Malta

Il-Kolonja ta' Malta kien l-isem uffiċjali ta' Malta meta kienet kolonja Ingliża bejn l-1813 u l-1964.

Ir-Renju Unit kien ħa Malta fl-1800, u għall-bidu l-gżejjer ġew amministrati bħala protettorat.

Madankollu, fl-1813 Thomas Maitland sar l-ewwel Gvernatur ta' Malta, u sena wara Malta saret kolonja Ingliża uffiċjalment fit-Trattat ta' Pariġi.

Maitland kien attiv ħafna fl-mministrazzjoni ta' Malta u ftit wara li wasal irnexxielu jeqred il-pesta li kienet faqqgħet fl-1813.

Hu baqa' gvernatur ta' Malta sakemm miet fl-1824, u f'dawk is-snin irnexxielu jbiddel ħafna affarijiet, fosthom it-tneħħija tal-"Università" u tibdil ieħor fil-qrati u fil-gvern.

Waqt il-Gwerra Griega tal-Indipendenza ta' bejn l-1821 u l-1832, Malta saret bażi importanti għall-forzi navali Ingliżi, Franċiżi u Russi, speċjalment wara l-Battalja ta' Navarino tal-1827.

B'hekk kien hemm ħafna kummerċ u l-ekonomija Maltija marret għall-aħjar.

Sfortunatament ftit wara li spiċċat il-gwerra l-ekonomija marret lura għax il-kummerċ spiċċa.

Fl-1835 Malta ngħatat kostituzzjoni u b'hekk inħoloq gvern Malti mhux elett għall-ewwel darba.

Wara l-irvell tal-karnival fl-1846, Malta ngħatat kostituzzjoni ġdida fejn kien hemm gvern parzjalment elett.

Fl-1887, b'kostituzzjoni oħra il-membri eletti Maltin kienu f'maġġoranza, iżda dan waqaf bil-kostituzzjoni tal-1903 meta is-sitwazzjoni reġgħet saret bħal ma kienet fl-1849.

Waqt il-Gwerra tal-Krimea bejn l-1853 u l-1856, reġgħa kien hemm ħafna kummerċ u Malta saret bażi navali u militari importanti.

Wara l-gwerra l-kummerċ reġgħa naqas iżda wara żdied meta nfetaħ il-Kanal tas-Swejs fl-1869.

Fl-aħħar kwart tas-seklu kien hemm ukoll progress ieħor f'diversi setturi, fosthom il-fondazzjoni tal-Bank Anglo-Eġizzjan (1882), il-bidu tal-vapur tal-art (1883) u r-riforma tas-servizzi postali (1885).

Fl-1912, Dun Karm Psaila kiteb l-ewwel poeżija bil-Malti.

Waqt il-gwerra tal-1914 sal-1918, Malta ma ratx ġlied, iżda ħafna suldati mweġġgħa kienu jiġu Malta sabiex ifiequ, u b'hekk Malta saret magħrufa bħala "l-infermiera tal-Mediterran".

Fl-1919 kien hemm l-irvell tas-Sette Giugno, u b'riżultat ta' dan Malta ngħatat is-"self-government" fil-kostituzzjoni tal-1921 u kien elett l-ewwel prim ministru.

Fit-tletinijiet kien hemm kunflitt bejn il-knisja u Gerald Strickland u kien hemm l-ewwel interdett.

Ftit wara, it-Taljan ma baqax linqwa uffiċjali f'Malta minħabba l-poter ta' Benito Mussolini u l-faxxisti li kien problema għall-Ingliżi f'Malta.

B'hekk spiċċat il-kwistjoni tal-lingwa.

Malta kienet involuta sew fit-Tieni Gwerra Dinjija minħabba l-fatt li l-Italja kienet kontra l-Ingilterra fil-gwerra.

Malta ġiet ibbumbardjata spiss u ħafna nies mietu (10,000), speċjalment fl-inħawi tal-Port il-Kbir.

Barra minn hekk, diversi binjiet storiċi bħat-Teatru Rjal, il-Berġa ta' Alvernja u Forti San Mikiel ġew imġarrfa u ma reġgħux inbnew.

Malta ġiet salvata fil-konvoj ta' Santa Marija, Operation Pedestal fejn ħames vapuri fosthom l-"Ohio" rnexxielhom jaslu Malta bl-ikel u l-fjuwil li kien essenzjali għal Malta.

Il-bumbardamenti fuq Malta naqsu fl-1943 u dik is-sena l-alleati attakkaw Sqallija minn Malta.

B'hekk il-forzi Germaniżi u Taljani ma kellhomx minn fejn jattakkaw lil Malta u b'hekk il-gwerra f'Malta spiċċat.


Skwadra Marittima tal-Forzi Armati ta' Malta

L-Iskwadra Marittima tal-Forzi Armati ta' Malta tikkonsisti fil-forzi navali tar-Repubblika ta' Malta.

L-iskwadra għandha r-responsabbiltà għas-sigurtà tal-ibħra territorjali Maltin u diversi affarijiet oħra fosthom is-salvataġġ.

L-iskwadra hi bbażata f'Xatt it-Tiben fil-Furjana.

Malta kellha l-ewwel forza navali meta kienet taħt l-Ordni ta' San Ġwann.

Kellha forza navali qawwija b'vapuri kbar bħas-"Santa Anna", u bihom il-kavallieri ħadu sehem f'diversi battalji, u l-iktar waħda importanti minnhom kienet il-Battalja ta' Lepanto fl-1571.

Fis-sekli XVII u XVIII vapuri Maltin kienu jaqbdu vapuri Torok u Musulmani f'tip ta' piraterija magħrufa aħjar bħala l-"corso".

Il-forzi navali tal-kavallieri spiċċaw mal-wasla tal-Franċiżi fl-1798, fejn il-vapuri kollha tal-Ordni ħaduhom huma.

Fost dawn kien hemm il-bastimenti "San Zaccharia" u "San Giovanni".

Wara l-wasla tal-Ingliżi, il-Flotta Marittima tar-Royal Navy kellha bażi f'Malta, u is-sitwazzjoni baqgħet hekk matul l-Ewwel u t-Tieni Gwerra Dinjija sakemm din il-flotta spiċċat fl-1967.

Minħabba dan ġiet kreata il-"Maritime Troop of the Malta Land Force" fl-1970, u Malta ngħatat żewġ patrol boats Amerikani, li kienu magħrufin bħala C23 u C24 (wara P23 u P24).

Fl-1971 l-iskwadra tawha isem ġdid, il-"1st (Maritime) Battery of the Malta Land Force".

Fl-1973, nbniet patrol boat fid-dockyard ta' Malta, u din kienet l-unika dgħajsa li qatt serviet mal-Forzi Armati li nbniet ġo Malta.

Fis-sebgħinijiet u t-tmeninijiet, Malta ngħatat jew xtrat diversi patrol boats mill-Ġermanja tal-Punent, l-Libja u r-Renju Unit.

Lejn l-aħħar tat-tmeninijiet u l-bidu tad-disgħinijiet, Malta ngħatat iktar patrol boats mill-Ġermanja tal-Lvant, l-Italja, il-Jugożlavja u l-Istati Uniti.

Il-flotta t'issa hija magħmula minn vapuri moderni li nbnew bejn l-1998 u l-2012.

L-Iskwadra Marittima hi magħmula minn dawn il-partijiet:

Dawn il-vapuri huma f'servizz attiv fl-2014:


Abkażja

Abkażja

L-Abkażja (Abkaż: Аҧсны́ Apsny [aphsˈnɨ]; Ġeorgjan: აფხაზეთი Apkhazeti; Russu: Абхазия Abkhaziya) hi repubblika fil-Kawkażu li hi parzjalment rikonoxxuta.

Fl-2006, kien hemm 157,000-190,000 ruħ joqgħodu hemm.

Il-belt kapitali hi Sukhumi.

Il-maġġoranza tal-pajjiżi jqisu l-Akażja bħala part mill-Ġeorġja.

Jirrikonoxxuha r-Russja, Nawru, Nikaragwa, Veneżwela u Tuvalu.

L-Abkażja għandha erja ta' xi 8600 km u qiegħda fil-parti tax-Majistral tal-Kawkażu l-Kbir.

Il-Muntanji tal-Kawkażu lejn it-tramuntana u x-xlokk jifirduha mill-Federazzjoni Russa.


Protettorat ta' Malta

Protettorat ta' Malta

Il-Protettorat ta' Malta kien l-isem uffiċjali ta' Malta meta kienet parti mir-Renju ta' Sqallija taħt protezzjoni Ingliża bejn l-1800 u l-1813.

Waqt ir-rivoluzzjoni Maltija kontra l-Franċiżi, il-Maltin kienu saqsew lir-Renju tal-Gran Brittanja għall-għajnuna.

Il-Franċiżi ċedew f'Settembru tal-1800 u Malta uffiċjalment saret parti mir-Renju ta' Sqallija, iżda kienet taħt protezzjoni militari Ingliża.

Skont it-Trattat ta' Londra tal-1801 u t-Trattat ta' Amiens tal-1802, Malta suppost ġiet irritornata lill-Kavallieri, iżda dan ma seħħ qatt.

Fl-1802 il-poplu Malti ħareġ dikjarazzjoni bl-isem ta' "La Dichiarazione dei Diritti degli abitanti delle Isole di Malta e Gozo" fejn fiha kitbu li r-Re tagħhom kien Ġorġ III, u hu ma kellux dritt iċedi lil Malta lil pajjiż ieħor.

Fiż-żmien tal-protettorat, kien hemm ukoll il-kwistjoni jekk Lampedusa ssirx parti minn Malta.

Il-gżira kienet taħt protezzjoni Ingliża ukoll, u kien hemm diversi attentati minn wieħed kummissarju Alexander Fernandez.

Madankollu il-pjanijiet kienu għalxejn u ftit wara l-Ingliżi telqu minn Lampedusa u formalment iddikjaraw li ma jriduhiex fl-1814.

Malta saret kolonja mal-wasla tal-Gvernatur Thomas Maitland fl-1813, u din saret formali fit-Trattat ta' Pariġi tal-1814.


Filosofija f'Malta

Filosofija f'Malta

Il-Filosofija f'Malta tirreferi għall-filosofija li għamlu ċittadini Maltin jew ta' nisel Malti, kemm jekk għexu Malta jew barra minn Malta, kemm jekk kitbu bl-ilsien Malti jew f'xi ilsien barrani.

Għalkemm Malta hija biss gżira ċkejkna Ewropea f'nofs il-Baħar Mediterran, għal dawn l-aħħar sitt sekli l-popolazzjoni żgħira tagħha ġiet f'kuntatt mill-qrib ma' xi wħud mill-movimenti ewlenin politiċi, akkademiċi u intellettwali tal-Ewropa.

Il-filosofija kienet waħda mill-oqsma li nġibdu lejha l-akkademiċi u l-intellettwali.

Matul il-biċċa l-kbira tal-istorja tagħha, f'Malta l-filosofija kienet sempliċiment studjata bħala parti mill-kors bażiku istituzzjonali li kien iħejji l-kandidati sabiex isiru saċerdoti Kattoliċi, avukati jew tobba.

Kien biss fl-aħħar kwart tas-seklu 20 li l-filosofija bdiet tikseb importanza dejjem akbar għaliha waħedha u għaliha nnifisha Minkejja dan, matul is-snin kien hemm akkademiċi u intellettwali Maltin li spikkaw għall-ħila filosofika tagħhom.

Għalkemm kellhom limitazzjonijiet qawwija xi jżommhom lura, xorta waħda taw sehem modest iżda sinifikanti għall-għarfien tal-filosofija u għall-iżvilupp ta' xi friegħi tagħha.

Għalkemm il-filosofija kienet mgħallma f'Malta f'bosta istituzzjonijiet ta' edukazzjoni għolja sa minn nofs is-seklu 16 'il quddiem, mit-tieni nofs tas-seklu 18 'il quddiem kienet l-Università ta' Malta l-istituzzjoni akkademika ewlenija li l-aktar ippromoviet l-attività u r-riċerka filosofika.

Illum, l-aktar minħabba aċċess eħfef għall-għejjun ta' riċerka u wkoll minħabba t-tkabbir u l-firxa tal-mezzi ta' komunikazzjoni, l-istħarriġ u l-interess filosofiku fil-gżejjer Maltin saru mifruxa aktar, kemm fl-għadd ta' dawk li jitħajru għalihom u kemm fid-diversità tal-kontenut.

Qabel ma waslu Malta l-Kavallieri ta' San Ġwann fl-ewwel nofs tas-seklu 16, il-gżejjer Maltin kienu art itturufnata bi ftit li xejn siwi politiku.

Il-ftit intellettwali li kienu jgħixu hawnhekk kibru fi ħdan jew madwar l-ordnijiet reliġjużi Kattoliċi li kien hemm fil-gżejjer.

Ir-rabtiet kulturali kienu l-aktar ma' Sqallija fil-qrib.

Il-filosofija kienet studjata l-aktar, jekk mhux biss, bħala tarġa għat-teoloġija.

F'dak iż-żmien, Sqallija kienet ċentru akkademiku, intellettwali u kulturali attiv u famuż.

Il-professjonisti kollha kienu jistudjaw hemmhekk u jiggradwaw mill-iskejjel li kien hemm.

Kien żmien meta r-Rinaxximent kien fl-aqwa tiegħu.

Minkejja li l-Kontra-Riforma kellha sehem qawwi f'kull istituzzjoni akkademika u intellettwali, il-letteratura li ħarġu l-edukaturi ewlenin tar-Riforma, bħal Luteru u Erażmu, kienu fl-idejn u jinqraw minn ħafna.

Il-Kavallieri ta' San Ġwann għamlu minn Malta darhom fl-1530 u baqgħu sidien sovrani tal-gżejjer Maltin sakemm ġew imkeċċija minn Napuljun fl-1798.

Bħala regola, kien jinteressahom mill-edukazzjoni u l-kultura daqskemm kien jinteressahom mill-kampanji militari u l-ġid ekonomiku tagħhom.

Minkejja dan, għalkemm kienu jħeġġu l-edukazzjoni għolja billi jagħtu protezzjoni lill-bosta kulleġġi u universitajiet li kienu ġew imwaqqfa (speċjalment mill-ordnijiet reliġjużi Kattoliċi), żammew ukoll ħarsien strett ħafna fuq kull qasam tal-istudju u x-xjenza.

Ċertament ma kinux iħobbu jew iridu li l-Inkwiżizzjoni taqbad magħhom, għax dan kien joskurahom mal-Papa f'Ruma.

Għalkemm fil-biċċa l-kbira tal-każijiet il-filosofija kompliet tiġi meqjusa biss bħala l-"qaddejja" tat-teoloġija, xi intellettwali ħadu l-interess li diskretament jiġbdu x-xogħlijiet tagħhom f'mogħdijiet anqas magħrufa jew mistennija mis-soltu.

Minkejja li l-kontribuzzjonijiet filosofiċi ta' dawn l-għalliema huma affaxxinanti fihom infushom, il-kontroll u r-restrizzjonijiet li kien hemm fuq l-attività intellettwali qajla ħallitilhom fejn jimirħu b'oriġinalità u ħolqien tal-ħsieb.

F'dan iż-żmien, l-ambjenti intellettwali kienu lkoll parti mill-moviment kbira Skolastiku, fejn Aristotli kien jingħata qima kważi ta' alla.

Madanakollu, l-Iskolastiċi kienu mifruqa f'żewġ kampijiet opposti għal xulxin: filwaqt li l-parti l-kbira kienet taqra lil Aristotli mill-għajnejn ta' Tumas ta' Akwinu, l-oħrajn kienu jaqrawh mill-għajnejn ta' Ġwanni Duns Scotus.

Tal-ewwel kienu jissejħu 'Tomisti' u l-oħrajn 'Skotisti'.

Ilkoll, kemm ta' naħa u kemm ta' oħra, dawn l-akkademiċi u intellettwali kienu jipproduċu għadd bla qies ta' kummentarji, jew ta' Aristotli nnifsu jew tal-imgħallem rispettiv tagħhom.

Il-kreattività kollha tagħhom kienu jesprimuha strettament fi ħdan il-limiti tal-iskola tagħhom tal-ħsieb, u dan rażżan kważi għal kollox kull ħsieb ġdid jew ażżardat.

Matul il-parti tas-seklu 18 ta' dan iż-żmien tal-Kavallieri ta' San Ġwann, ix-xjenza u l-metodu xjentifiku bdew jagħmlu passi qawwija 'l quddiem lil hinn mit-trunċieri tal-Iskolastiċi.

Ġeneralment, din il-linja ta' ħsieb ma kinetx tiġi meħudha mill-ekkleżjastiċi, li fuqhom il-kontroll kien aktar qawwi, iżda minn lajċi professjonali, speċjalment tobba.

Iżda dawn ftit li xejn kellhom xi influwenza qawwija fuq l-istudenti fi ħdan l-istituzzjonijiet akkademiċi, li kienu għal kollox taħt idejn il-membri tal-ordnijiet reliġjużi.

Lejn tmiem iż-żmien tal-Kavallieri ta' San Ġwann f'Malta, ideat li kienu splussivi għall-ħabta tar-Rivoluzzjoni Franċiża tal-1789 bdew jaqbdu ġmielhom fost ambjenti intellettwali li kienu ddejqu bl-Iskolastiċiżmu u riedu arja intellettwali kemxejn ġdida.

Dawn ġew fl-aqwa tagħhom madwar l-1798, meta Napuljun keċċa l-Kavallieri ta' San Ġwann.

Minkejja dan, dawn l-ideat kienu diġà qegħdin iduru fost l-intellettwali sa minn għaxar snin qabel Napuljun.

Tabilħaqq, kienu ideat influwenzati ħafna mill-filosofiji Illuministi, speċjalment fi Franza.

F'dan iż-żmien, l-iskejjel għolja komplew ix-xogħol li kienu jagħmlu bħal fi żmien il-Kavallieri ta' San Ġwann.

Għal darba oħra, l-Iskolastiċiżmu kien fuq quddiem u b'saħħtu daqs qabel.

Iżda din id-darba, minkejja li ċ-ċirkustanzi tbiddlu ħafna fuq medda ta' żewġ sekli ta' ħakma Britannika, kien it-Tomiżmu biss li saltan waħdu.

Bħal fis-snin ta' qabel, il-biċċa l-kbira tal-filosfi f'dan iż-żmien kienu nies tal-Knisja, l-aktar membri tal-ordnijiet reliġjużi.

Għal darba oħra, minħabba ċ-ċensura u l-kontroll li kien hemm fuqhom, bil-kemm qatt azzardaw jipproponu xejn filosofikament oriġinali jew immaġinattiv.

Eċċezzjoni sorprendenti għal dan kollu kien Manwel Dimech, li għex u ħadem fil-bidu tas-seklu 20.

Mhux biss ma kien iħaddan ebda għamla ta' Skolastiċiżmu, iżda saħansitra kien filosfu innovattiv u oriġinali, kif ukoll riformatur soċjali.

Sa żmien l-Indipendenza ta' Malta l-Iskolastiċiżmu kien naqas mill-iskejjel għolja u għoddu xxejjen għal kollox mill-ambjenti intellettwali.

Ftit li xejn baqa' min jistudja u jieħu bis-serjetà d-duttrini tiegħu għajr f'dawk l-imkejjen iżolati reliġjużi Kattoliċi.

Mill-bqija, baqa' jeżisti biss b'mod indirett fil-katekiżmu li t-tfal kollha kienu jiġu mgħallma bi tħejjija għas-sagramenti.

Il-bqija tal-filosfi oħrajn li ħallew warajhom l-istudju formali tal-Iskolastiċiżmu saru aktar avventurużi fil-ħidmiet intellettwali tagħhom.

Huma bdew jistħarrġu oqsma li, sa żmien il-Britanniċi (u wisq aktar fi żmien il-Kavallieri ta' San Ġwanni), ma setgħux jidħlu fihom.

F'termini tal-iżvilupp ta' kif il-filosofija ħadet xejra aktar miftuħa f'Malta, jispikka Peter Serracino Inglott, speċjalment minn tmiem is-snin 60 lil hawn.

F'dan iż-żmien, kien hemm ukoll għadd ta' filosfi Maltin li għexu u ħadmu barra minn Malta, f'artijiet fejn marru joqogħdu ħafna emigranti.

Il-biċċa l-kbira minn dawn il-filosfi, filwaqt li żammew kuntatt limitat ħafna ma' Malta, kellhom mod ieħor ta' kif jaħsbu u ta' kif jagħmlu l-filosofija.

Din li ġejja hi lista tal-professuri li żammew il-Katedra tal-Filosofija fl-Università ta' Malta, l-ogħla istituzzjoni akkademika filosofika ġewwa l-gżejjer Maltin.

Id-dati jirreferu għaż-żmien li fih żammew l-uffiċċju tagħhom.

Din il-katedra tal-filosofija ġiet imwaqqfa fl-1771 mill-Granmastru tal-Ordni ta' San Ġwann, Manwel Pinto da Fonseca, meta biddel il-"Collegium Melitense" (Kulleġġ Malti) tal-Ġiżwiti fl-Università ta' Malta.

Bejn wieħed u l-ieħor f'dawn l-aħħar għoxrin sena, beda jsir sforz imġedded sabiex jiġi magħruf aħjar u mogħti attenzjoni aktar xierqa s-sehem tal-filosofija fil-gżejjer Maltin.

Din il-ħtieġa kibret għal żewġ raġunijiet ewlenin.

L-ewwel, għax il-Maltin "infushom", l-aktar minħabba n-nuqqas ta' riċerka meħtieġa, ma kinux qegħdin jirrikonoxxu, wisq anqas japprezzaw, it-tradizzjoni filosofika lokali.

It-tieni, għax kull attività li kienet qiegħda titwettaq fil-qasam filosofiku―kemm jekk bit-tagħlim, kemm jekk bil-kitba u kemm jekk f'sempliċi diskussjonijiet―kienet qed issir bħallikieku l-filosofija f'Malta kellha, l-aktar l-aktar, preżent mingħajr imgħoddi.

I r-riċerka fl-arkivji ħareġ mill-għeluq u d-dlam ismijiet, manuskritti u personalitajiet li qajla kienu magħrufa qabel.

Fuq il-bażi ta' dan ix-xogħol, ġew ippubblikati kotba ta' gwida (1995; 2001; 2009), u saru korsijiet speċjalizzati fuq is-suġġett fl-Università ta' Malta (1996; 2012; 2013) u f'istituzzjonijiet għolja oħra ta' tagħlim.

Ġiet ukoll organizzata l-ewwel konferenza dwar il-ħidma filosofika fil-gżejjer Maltin (1996).

Sa mis-seklu 16, il-filosofija tat sehem xierqa lill-ħajja akkademika u, xi kultant, intellettwali u kulturali tal-intelliġensja Maltija.

F'ħafna każijiet, dan is-sehem kien bħala għodda għall-mexxejja ċivili u ekkleżjastiċi ħalli jikkonservaw u jipperpetwaw id-duttrini ortodossi u uffiċjali tagħhom.

F'każijiet oħrajn, dan is-sehem offra mogħdijiet alternattivi u immaġinattivi ta' ħsieb.

Iżda minkejja t-tradizzjoni relattivament twila tagħha, Malta qatt ma kellha xi filosofija partikulari marbuta speċifikament ma' isimha.

Għalkemm ġieli kienu innovattivi u kreattivi, fil-biċċa l-kbira tagħhom il-filosfi Maltin dejjem ħadmu b'ideat importati minn barra u qajla―ħlief f'każijiet tassew rari (bħal dak ta' Manwel Dimech)―għamlu xi skoperti ġodda fil-qasam filosofiku.

Minkejja l-filosofija ta' ħafna minnhom m'affettwatx il-ħajja soċjali u politika tal-Maltin, xi wħud mill-filosfi Maltin kellhom relazzjonijiet qawwija mal-ġrajjiet kurrenti ta' żmienhom, u xi minn daqqiet saħansitra anki stimulaw il-bidla soċjali.

Mal-medda tas-snin, il-filosofi Maltin ma żammewx ma tradizzjonijiet filosofika waħda.

Il-biċċa l-kbira tagħhom kienet tal-iskola Aristoteliko-Tomista.

Iżda xi minn daqqiet, xejriet filosofiċi oħra tfaċċaw fil-wiċċ, speċjalment mill-aħħar kwart tas-seklu 20 'il quddiem.

Dawn ix-xejriet stħarrġu oqsma fl-umaniżmu, l-empiriċiżmu, il-pragmatiżmu, l-eżistenzjaliżmu, l-analiżi lingwistika, il-post-moderniżmu u oħrajn.

Ħlief għal każijiet uniċi, aktar milli rari, it-teiżmu kien element kostanti tul it-tradizzjoni filosofika kollha tal-gżejjer Maltin.

Matul l-aħħar tletin sena, il-filosofija f'Malta ħadet xejra għal kollox differenti milli kellha qabel.

Peter Serracino Inglott taha nifs straordinarju ġdid billi wessgħalha x-xefaq tagħha, żewqilha l-interessi li kellha, u għenha tizhar fl-oqsma soċjali, politiċi u artistiċi.

Dan l-istil ġdid ta' kif issir il-filosofija ħajret bosta akkademiċi u intellettwali oħra sabiex jieħdu l-istess mogħdija u jdakkru l-ħsieb b'avventuri ġodda.

Din li ġejja hija lista ta' xi wħud mill-aqwa filosfi Maltin matul iż-żmien, u l-aktar rappreżentattivi tat-tradizzjoni filosofika Maltija.

Il-kontribuzzjonijiet filosofiċi li taw xi wħud minn ta' dawn il-filosfi għad għandhom sal-lum siwi xieraq.

Oħrajn huma aktar magħrufa għall-profondità tagħhom daqskemm oħrajn għall-oriġinalità u l-kreattività li kellhom.

Seklu 15

Seklu 17

Seklu 18

Seklu 19

Seklu 20


Bengħisa

Bengħisa

L-inħawi ta' Bengħisa jinsabu fit-tarf tax-xlokk ta' Malta, imdawra minn Kalafrana (Port Ħieles), Birżebbuġa, u Ħal Far.

Hi magħmula minn żewġ għoljiet waħda ogħla mill-oħra li jibdew fi pjanura żgħira minn Kalafrana u jispiċċaw fl-irdumijiet kbar magħrufin bħala tal-Mara u ta' Għar Hasan.

Il-kobor tagħha jifrex fuq medda ta' madwar mil u nofs kwadru ta' art, li fil-parti l-kbira tagħha hi agrikola.

Din tinsab imdawra bi tliet widien kbar li huma Wied ix-Xoqqa, Wied il-Buni u Wied Żnuber.

Dan l-isem mill-ewwel jagħtina ndikazzjoni ċara li oriġina fi żmien il-ħakma Għarbija f'Malta (870 -1090).

Dan għaliex dan l-isem ġej mill-Għarbi "Bin" u "Għisa" li b'ilsienna jfissru Wild il-Baħar.

Fi żmien il-ħakma ta' l-Ordni (1530 -1798) nsibu dan l-isem miktub hekk: "Benissa" pero m'għandniex ħjiel ta' kif kien jiġi ppronunzjat.

Barra minnhekk minħabba l-qagħda ġeografika tagħha, Bengħajsa kienet tissejjaħ ukoll bħala l-art "Tas-Sikka".

Tul is-snin saru diversi sejbiet storiċi li juru sewwa li kienu proprju dawn l-inħawi li kienu l-ewwel imgħammra bin-nies.

Jingħad li f dawn l-inħawi kienu nstabu għadd ta' ġebel tal-Ħaffiefa, li hi ġebla vulkanika.

Dan juri bħal ma dejjem sostnew l-istudjużi, li l-baħar li jifred lil Malta miż-żewġ kontinenti darba kien art, u li fil-viċinanzi kien hemm vulkan li tajjar il-lava s'hawn.

Sa ftit żmien ilu waqt li kienu qed jinbnew xi fabbriki ġodda f'Ħal Far kienu nstabu għadd ta' katakombi ta' żmien iċ-ċiviltà bikrija.

Sfortunatament ħafna sejbiet li saru tul is-snin baqgħu mistura sal-ġurnata tal-lum.

Min jaf x'instab waqt il-bini tal-mitjar ta' Ħal Far fi żmien il-ħakma Ingliża!

Pero sejba ta' importanza kbira saret fl-1761 ġewwa Bengħisa f'għalqa proprjetà tal-familja Falzon.

Hawn kien instab qabar Feniċju li fih barra li kienu nstabu anafora u xi ġarar oħra, kien instab skeletru u fuq il-lemin tiegħu kien hemm lapida b'kitba li meta maqluba għall-Malti kienet tgħid hekk: "Is-Sala Ġewwinija"
 "Tas-Santwarju tal-Qabar Ta' Annibal"
 "Magħruf għal tmiem il-ħerba,"
 "Kien Maħbub"
 "Il-Poplu jibki, Meta mlibbes Għat-taqbida"
 "Annibal Bin Bar-Melek."

Jingħad li dan il-qabar kien tal-mexxej il-kbir ta' Kartaġni l-antika fejn fl-aħħar vers naraw ismu.

Wara li fl-20 ta' Mejju ta' l-1565 it-Torok kienu żbarkaw fil-bajja ta' Marsaxlokk u taw bidu għall-Assedju l-Kbir, sabiex jiddefendu din il-bajja, il-Kavallieri kienu bnew torri msemmi Torre Benissa.

Dan kien wieħed mit-13-il torri li l-Gran Mastru Martin De Redin bena madwar ix-xtut Maltin.

Dan it-torri, flimkien mat-torri li kien inbena pariġġu f' Dellimara u mal-Forti San Luċjan, kien jgħasses il-bajja minn kull attakk tal-furbani.

It-torri l-aħmar (kif kien magħruf) illum m'għadux hemm, għax dan kien twaqqa' mill-awtoritajiet militari Ingliżi fl-1915.

Barra minhekk sal-lum f'Bengħisa f'post magħruf bħala l-Mara għad hemm (għalkemm abandunata) il-Fortizza ta' Bengħisa.

Din kienet inbniet fuq medda ta' madwar 40 tomna ta' art mill-Awtoritajiet Militari Ingliżi sabiex tattakka għal fuq il-baħar.

Ftit 'il bogħod minn din il-fortizza l-Ingliżi kienu bnew fortizza oħra żgħira magħrufa bħalal-Fortizza ta'l-Għolja.

Din il-fortizza kienet inbniet sabiex tattakka għall-ajru.

Dawn iż-żewġ fortizzi taw sehem siewi fit-tieni gwerra dinjija, fejn naraw li l-ewwel attakki mwettqa mill-għadu fuq pajjiżna fil-11 ta' Ġunju 1940 saru proprju fuq dawn iż-żewġ fortizzi u fuq Kalafrana fejn kien hemm it-Torpedo Depot tal-bażi Ingliża.

F'dawn l-inħawi jeżistu diversi postijiet ta' interess partikolari.

Għar Ħasan li żgur li m'hawn ħadd li għadu qatt ma sema' bih, hu magħruf għall-kobor u s-sbuħija tiegħu.

Ma' dan l-għar hemm marbutin diversi leġġendi tal-folklor Malti.

Dan l-għar jinsab fl-irdumijiet li proprju huma msemmijin għalih.

Kull sajjied li min jaf kemm-il darba għadda minn ma' dawn l-irdumijiet jista' jgħidlek xi ġmiel joffru, b'katina ma taqta' xejn ta' għerien fil-baħar.

U la qed insemmu l-irdumijiet ma nistgħux ma nsemmux il-blata magħrufa bħala l-Mara.

Din tinsab maġenb il-fortizza ta' Bengħisa li dwarha diġà tkellimna.

Din hi blata kbira wieqfa waħedha u għolja kważi daqs il-kumplament ta' l-irdumijiet.

Din tissejjaħ il-Mara għall-fatt li mill-bogħod għandha forma ta' marab'tarbijama' ġenbha.

Sfortunatament minħabba l-maltemp u l-iktar minħabba l-isplużjonijiet li saru sabiex jitqatta' l-blat fil-proġett tal-Port Ħieles, din il-blata sofriet ħsarat kbar.

Ta' interess hu li bejn Għar Ħasan u l-Mara nsibu wied tassew sabiħ li jismu Wied il-Mixta.

F'dan il-wied insibu żewġ għerien kbar li jisimhom Għar il-Buż u Għar il-Riħ.

Dan ta' l-aħħar jibda mill-ġenb tal-wied u wara 140 pied tul jiżbokka għal fuq il-baħar.

Sa qabel l-1913 dawn l-inħawi kienu jagħmlu parti mill-parroċċa taż-Żurrieq.

Il-popolazzjoni sa qabel it-Tieni Gwerra Dinijija kienet ta' aktar minn 50 familja, iżda minn wara l-gwerra dawn naqsu ferm u llum baqa' ftit.

Dan għaliex li ħafna fami minn wara l-gwerra bdew jinżlu joqogħdu Birżebbuġa.

Tajjeb li ngħidu li l-parti l-kbira ta' dawn il-familji kienu Żrieraq.

Illum dawn l-inhawi għadhom igawdu dak l-ambjent rurali li kważi għeb għal kollox minn pajjiżna.

B'dan irrid ngħid li Bengħajsa hi xempju ħaj ta' kif kienu l-irħula Maltin ħafna snin ilu, fejn fin-nofs issib il-kappella, li fil-każ ta' Bengħisa għadha sal-lum imdawra kollha kemm hi bir-raba' u l-irziezet, u l-kumplament kollha raba u sqaqien imserpin b'xi razzett antik lil hemm u ieħor 'l hawn.

F'Bengħisa sal-lum għadek issib ħames niċeċ li juri l-qima li l-Bengħisin minn dejjem kellhom lejn diversi qaddisin.

Dawn huma. tal-Madonna tal-Karmnu (circa 1887), l-istatwa tal-Qalb ta' Ġesu (circa 1912), ta' San Ġużepp (circa 1923), (tal-Kunċizzjoni circa 1918), u n-niċċa ta' San Ġwann il-Battista (protettur ta' l-Ordni) li tinsab ma faċċata ta' torri mibni fi żmien il-kavallieri.

Il-kappella li nsibu f'dawn l-inħawi għandha storja ferm interessanti.

Bejn l-1822 u l-1823 Dun Ġużepp Gauci miż-Żurrieq kien bena daqxejn ta' kappella żgħira ddedikata lill-Kunċizzjoni.

Pero din il-kappella kienet żgħira wisq, għalhekk madwar 40 sena wara, Dun ċakbu Gauci li kien jiġi n-neputi tal-fundatur tagħha reġa' bniha mill-ġdid fis-sura li tinsab illum.

U-kappella minn ġewwa għandha altar wieħed bi prospettiva tal-ġebel.

Fuq dan l-altar hemm inkwadru tassew sabiħ li ħasra li ma nafux min pittru.

Is-saqaf tagħha hu troll, u fuq wara hemm is-sagristija li tista' tkun l-oriġinali meta nbniet l-ewwel kappella.

F'din is-sagristija hemm niċċa tal-ġebel fejn fiha tinżamm l-istatwa titulari tal-Kunċizzjoni li saret madwar mitt sena ilu.

Il-faċċata hi sempliċi u fiha kampnar wieħed li fih hemm qanpiena li ġġib l-isem Konċetta u li saret fl-1947.

Kull 8 ta' Diċembru tiġi ċċelebrata f din il-kappella l-festa tal-Kunċizzjoni u allura ta' Bengħisa.

Minħabba l-qagħda strateġika tagħha, bejn il-mitjar ta' Ħal Far u Kalafrana, Bengħisa kienet tkun kontinwament fil-periklu tal-bumbardamenti.

Barra minnhekk, kif diġà rajna kienu nbnew żewġ fortizzi fl-inħawi sabiex jilqgħu tajjeb l-attakki ta' l-għadu.

Tlett ijiem biss wara l-bidu tal-gwerra seħħ l-ewwel inċident fatali fejn il-Bengħajsi Anġlu Farrugia (minn ta' Testu) miet meta kien Kalafrana.

In-nies ta' l-inħawi kienu jinżlu jistkennu f post taħt l-art li kien ta' l-Ingliżi fejn sa ftit żmien ilu kien hemm dawk l-arbli t-twal.

Pero meta l-Ingliżi ġew bżonn dan il-post il-Bengħisin kellhom imorru jistkennu f'Għar Ħasan u f Għar il-Buż f Wied il-Mixta.

Fatt li baqa' magħruf bħala miraklu kien meta f'April ta' l-1942 bomba kbira mixħuta mit-Taljani ġiet eżatt wara l-kappella u splodiet.

Kien b'miraklu li għalkemm għamlet ħofra kbira fil-ħamrija, il-bini ma ġralu xejn għajr xi ħsarat minimi fil-ħitan ta' wara tas-sagristija.

Ma' Bengħisa hemm marbutin diversi personaġġi li jibqgħu magħrufin.

Ewlenin fosthom hu l-magħruf Żurrieqi Mons. Prof. Pietru Pawl Saydon (1895-1971).

Mons. Saydon jibqa' magħruf għat-traduzzjoni tal-Kotba Mqaddsa għal-lingwa Maltija mill-oriġinal Ebrajk u Grieg.

Dan ix-xogħol dam jagħmlu għal madwar 40 sena u għamlu fid-dar li kellu jisimha Dar is-Sliem fi Triq il-Kunċizzjoni, 'l isfel mill-kappella.

Mons. Saydon kien għal żmien twil ir-Rettur tal-Kappella ta' Bengħisa fejn sal-lum għad hemm tifkiriet kbar li ħalla hu.

Personaġġ ieħor li jibqa' magħruf hu Mikiel Schembri (minn tal-Qamħa).

Mikiel kien bin-negozju tal-ħasil tal-ħwejjeġ li kien jieħu mingħand l-Ingliżi.

Pero apparti minn hekk Mikiel baqa' magħruf l-aktar ma' kull min jafu għat-tjubija ta' qalbu l-aktar mal-ħaddiema tiegħu u mal-Bengħisin kollha.

Barra minn hekk hawn tajjeb li nsemmu lin-nies ta' Bengħisa kollha, li għalkemm ma kinux nies ta' skola pero kienu nies beżlin u ħawtiela.

Insemmu wkoll li fis-snin 50 u 60 il-Bengħisin kellhom il-grupp tar-reffiegħa tagħhom, fejn sena iva u oħra le kienu jerfgħu l-istatwi li johorġu mill-knisja ta' Birżebbuġa.

Illum il-ġurnata dawn l-inħawi għadhom igawdu l-isbuħija u t-trankwillità li minn dejjem kienu magħrufa għalihom.

Il-kwiet u l-ħemda li jirrenjaw il-parti l-kbira tal-ġurnata, iġegħluk tinsa l-ħa]ja mgħaġġla tal-lum u taħseb fuq dawk iż-żminijiet meta l-progress kien għadu ma rifisx f pajjiżna.

Iġġib quddiem għajnejk lil Malta ta' dari, li għalkemm nieqsa mill-ġid materjali, pero kienet bil-wisq iktar għanja fil-ġid naturali li aħna nagħmlu parti minnu.


Għawdex (stat indipendenti)

Għawdex (stat indipendenti)

Il-gżira ta Għawdex, kienet stat indipendenti għal kważi tliet snin bejn l-1798 u l-1801, waqt il-Gwerer Rivoluzzjonarji Franċiżi.

F'dan iż-żmien, Għawdex kienet magħrufa bħala La Nazione Gozitana bit-Taljan.

Sa Ġunju 1798, il-gżejjer Maltin kienu għadhom maħkuma mill-Ordni ta' San Ġwann.

Meta Napuljun keċċihom, il-Franċiżi ħadu kontroll ta' Malta u Għawdex ukoll, speċifikament iċ-Ċittadella u l-Forti Chambray.

Fit-2 ta' Settembru 1798, il-Maltin irribellaw kontra l-Franċiżi fl-Imdina, u l-Għawdxin għamlu l-istess fit-3 ta' Settembru.

L-arċipriet tal-Katidral tal-Assunta r-Rabat, Saverio Cassar, kien magħżul bħala l-mexxej tal-irvell fit-18 ta' Settembru.

Il-kwartieri ġenerali tar-ribelli ġiet stabbilita fil-Banka Ġuratali (illum is-sede tal-Kunsill Lokali tar-Rabat).

Cassar organizza d-dejma u ġabar il-flus biex iħallas it-truppi taħt il-kmand tiegħu.

Nies li ġew suspettati li kienu favur il-Franċiżi ġew arrestati.

Eventwalment, Alexander Ball irnexxielu jinnegozja mal-217 suldat Franċiż li kien hemm ġoċ-Ċittadella, u dawn ċedew mingħajr ġlieda fit-28 ta' Ottubru.

Il-Franċiżi ċedew il-gżira u l-fortifikazzjonijiet, 24 kanun, kwantità kbira ta' munizzjon u 3,200 xkejjer ta' dqiq lill-Ingliżi.

Jum wara, l-Ingliżi taw kontroll taċ-Ċittadella u l-kumplament tal-gżira lill-Għawdxin.

Il-poplu ddikjara lil Ferdinand III ta' Sqallija bħala re, u twaqqaf gvern proviżorju mmexxi minn Saverio Cassar li kien maħtur bħala Gvernatur-Ġenerali.

Dan il-gvern kien jinkludi diversi rappreżentanti Maltin u Ingliżi, u l-ewwel azzjoni tagħhom kien li jiddistribwixxu l-provvisti ta' ikel lis-16,000 persuna li kienu jgħixu fil-gżira.

Cassar talab ukoll li Għawdex isir djoċesi separata.

Id-Djoċesi ta' Għawdex eventwalment inħalqet fit-22 ta' Settembru, 1864, 65 sena wara l-petizzjoni ta' Cassar.

Matul iż-żmien li Għawdex kien indipendenti, Cassar organiżża l-amministrazzjoni, fetaħ il-qrati u ġew eletti ġurati ġodda, u anke fetaħ dar tad-dwana.

Eventwalment, il-Franċiżi fil-Belt Valletta ċedew f'Settembru 1800, u Malta saret protettorat tal-Gran Brittanja.

Cassar kompla jmexxi l-gżira Għawdxija sal-20 t'Awissu 1801, meta l-Kummissarju Ċivili ta' Malta, Charles Cameron, neħħieh mill-kariga tiegħu u poġġa lil Emmanuele Vitale minfloku.

Cassar miet fis-16 ta' Diċembru 1805, fl-età ta' 58 sena.


Bavarja

Bavarja

L-Istat Ħieles tal-Bavarja (Ġermaniż:"Freistaat Bayern") hija stat tal-Ġermanja.

Il-Bavarja (Ġermaniż:"Bayern") għandha erja ta kilometru kwadru.

Il-belt kapitali tal-Bavarja hija Munich (Ġermaniż: "München").

Fil-Bavarja hemm seba' reġjuni amministrattivi:


Frankonja t'Isfel

Frankonja t'Isfel

Il-Frankonja t'Isfel (Ġermaniż:"Unterfranken") hija reġjun u reġjun amministrattiv tal-Bavarja fil-Ġermanja.

Il-Frankonja t'Isfel għandha erja ta kilometru kwadru.

Il-belt kapitali tal-Frankonja t'Isfel hija Würzburg.

Fil-Frankonja t'Isfel hemm tlett ibliet fil-livell ta' distrett u disa' distretti rurali:


Main-Spessart

Main-Spessart

Main-Spessart hija distrett rurali ("Landkreis" bil-Ġermaniż) tar-reġjun (amministrattiv) tal-Frankonja t'Isfel fil-Bavarja fil-Ġermanja.

Main-Spessart għandu erja ta kilometru kwadru.

Il-belt kapitali ta' Main-Spessart hija Karlstadt.

F'Main-Spessart hemm seba' bliet, tmien muniċipalitajiet bid-dritt għas-"suq" ("Markt"gemeinde) u 25 muniċipalitajiet (sempliċi): F'Main-Spessart hemm għaxar żoni mingħajr muniċipalità (Indiċi: 09677444; Erja totali (km2): 172.46; Popolazzjoni: 0): F'Main-Spessart hemm seba' komunità ta'amministrazzjoni:


Portal tad-Dejta Miftuħa tal-UE

Portal tad-Dejta Miftuħa tal-UE

Il-Portal tad-Data Miftuħa tal-UE hu l-punt ta' aċċess għad-data pubblika ppubblikata mill-istituzzjonijiet, l-aġenziji u l-korpi l-oħrajn tal-UE.

L-informazzjoni tista' tintuża u tintuża mill-ġdid għal finijiet kummerċjali u mhux kummerċjali.

Il-portal hu strument ewlieni tal-istrateġija tad-data miftuħa tal-UE.

Biex jiġi żgurat aċċess faċli u bla ħlas għad-data, jistgħu jissaħħu l-użu innovattiv u l-potenzjal ekonomiku tagħha.

L-għan tal-portal hu wkoll li jagħmel l-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE aktar trasparenti u responsabbli.

Imniedi f'Diċembru 2012, il-portal kien formalment stabbilit bid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-12 ta' Diċembru 2011 (2011/833/UE) dwar l-użu mill-ġdid ta' dokumenti tal-Kummissjoni biex jiġu promossi l-aċċessibilità u l-użu mill-ġdid.

Abbażi ta' din id-deċiżjoni, l-istituzzjonijiet kollha tal-UE huma mistednin sabiex jippubblikaw l-informazzjoni bħad-data miftuħa u sabiex jagħmluha aċċessibbli għall-pubbliku kull meta possibbli.

L-immaniġġjar operazzjonali tal-portal hu l-kompitu tal-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea.

L-implimentazzjoni tal-politika tad-data miftuħa tal-UE hi, madankollu, ir-responsabbiltà tad-Direttorat Ġenerali għan-Netwerks tal-Komunikazzjoni, il-Kontenut u t-Teknoloġija (DĠ CONNECT) tal-Kummissjoni Ewropea.

Il-portal jagħmilha possibbli għall-utenti biex ifittxu, jesploraw, jillinkjaw, jiddawnlowdjaw u jużaw mill-ġdid b'mod faċli d-data għal finijiet kummerċjali jew mhux kummerċjali, permezz ta' katalgu ta' metadata komuni.

Mill-portal, l-utenti jistgħu jaċċessaw id-data ppubblikata fuq is-siti web ta' diversi istituzzjonijiet, aġenziji u korpi oħrajn tal-UE.

Teknoloġiji semantiċi joffru funzjonalitajiet ġodda.

Il-katalgu tal-metadata jista' jsir tiftix fih permezz tal-magna tat-tfittxija (Tab tad-Data) u permezz tal-mistoqsijiet (Tab tad-data llinkljata).

L-utenti jistgħu jissuġġerixxu data li jaħsbu li hi nieqsa fil-portal u jagħtu feedback dwar il-kwalità tad-data li tista' tinkiseb.

L-interface hu b'24 lingwa uffiċjali tal-UE, iżda l-biċċa l-kbira tal-metadata attwalment hi disponibbli b'numru limitat ta' lingwi (l-Ingliż, il-Franċiż u l-Ġermaniż).

Xi metadata (eż. ismijiet ta' provvedituri tad-data u kopertura ġeografika) hi b'24 lingwa.

Il-parti l-kbira tad-data aċċessibbli permezz tal-Portal tad-Data Miftuħa tal-UE hi koperta mill-avviż legali tas-sit web Europa.

B'mod ġenerali, id-data tista' tintuża bla ħlas għall-finijiet kummerċjali u mhux kummerċjali, bil-kundizzjoni li jiġi rikonoxxut is-sors.

Kundizzjonijiet speċifiċi għall-użu mill-ġdid, relatati l-aktar mal-protezzjoni tal-privatezza tad-data u mal-proprjetà intellettwali, japplikaw għal ammont żgħir ta' data.

Hemm link għal dawn il-kundizzjonijiet għal kull sett tad-data.

Il-portal fih varjetà tassew wiesgħa ta' data miftuħa ta' valur għoli fid-dominji kollha tal-politika tal-UE, inklużi l-ekonomija, l-impjiegi, ix-xjenza, l-ambjent u l-edukazzjoni.

L-importanza ta' dawn kienet ikkonfermata mill-Karta dwar id-Data Miftuħa tal-G8.

S'issa, madwar 70 istituzzjoni, korp jew dipartiment tal-UE (eż. il-Eurostat, l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka, id-Direttorati Ġenerali tal-Kummissjoni Ewropea u l-Aġenżiji oħrajn tal-UE) poġġew għad-dispożizzjoni settijiet ta' data, li jammontaw għal aktar minn 11,700.

Il-portal fih ukoll gallarija ta' applikazzjonijiet u katalgu ta' viżwalizzazzjonijiet (imnedijin f'Marzu 2018).

Fil-gallarija tal-apps l-utenti jistgħu jsibu applikazzjonijiet li jużaw data tal-UE u żviluppati mill-istituzzjonijiet, l-aġenziji u korpi oħrajn tal-UE jew minn partijiet terzi.

L-applikazzjonijiet jintwerew kemm għall-valur informattiv tagħhom kif ukoll biex jagħtu eżempji ta' x'applikazzjonijiet jistgħu jintużaw bl-użu tad-data.

Il-katalgu tal-viżwalizzazzjonijiet joffri kollezzjoni ta' għodod ta' viżwalizzazzjoni, ta' taħriġ u ta' viżwalizzazzjonijiet użabbli mill-ġdid għal-livelli kollha tal-għarfien espert tal-viżwalizzazzjoni tad-data, mill-prinċipjant sal-espert.

Il-portal hu mibni b'użu ta' soluzzjonijiet ta' sorsi miftuħin bħas-sistema tal-immaniġġjar tal-kontenut Drupal u CKAN, is-softwer tal-katalgu tad-data żviluppat mill-Open Knowledge Foundation.

Hu juża Virtuoso bħala bażi tad-data RDF u għandu punt ta' tmiem SPARQL.

Il-katalgu tal-metadata tiegħu japplika għall-istandards internazzjonali bħal: Dublin Core, il-vokabularju tal-katalgu tad-data DCAT-AP u l-Asset Description Metadata Schema (ADMS).


The Pirate Bay

The Pirate Bay

The Pirate Bay (magħrufa fil-qasir bħala TPB) huwa sit elettroniku Żvediż li jipprovdi ħoloq manjetiċi sabiex iħaffef it-tixrid ta' fajls bl-użu tal-protokoll BitTorrent.

Attwalment huwa l-aktar direttorju għat-torrents aċċessat fid-dinja.

The Pirate Bay bdiet f'Novembru tal-2001 minn Piratbyrån (Il-Partit Pirata), organizzazzjoni Żvediża ta' kontra l-copyright; mill-2004 hi mmexxiha minn organizzazzjoni separata.

Gottfrid Svartholm u Fredrik Neij, magħrufin bil-laqmijiet tagħhom "anakata" u "TiAMO" rispettivament, huma l-fundaturi tas-sit.

Fil-31 ta' Mejju 2006, saru rejds u ttieħdu s-servers tas-sit fi Stokkolma mill-pulizija Żvediża, li wassal biex is-sit ma kienx disponibbli għal tliet ijiem.

The Pirate Bay kien involut f'numru ta' kawżi, kemm bħala kwerelant kif ukoll bħala akkużat.

Fis-17 ta' April 2009, Peter Sunde, Fredrik Neij, Gottfrid Svartholm u Carl Lundström instabu ħatja li għenu fil-ksur tal-copyright u ngħataw sentenza ta' sena ħabs u ħlas ta' multa ta' 30 miljun krona Żvediża (madwar 3.1 miljun Ewro), wara proċess ta' disgħat ijiem.

L-akkużati appellaw mis-sentenza u akkużaw l-imħallef li kien imparzjali.

Fis-26 ta' Novembru 2010, il-qorti tal-appelli Żvediża kkonfermat il-verdett, naqqset il-piena ta' priġunerija oriġinali però żiedet il-multa għal 46 miljun kuruna Żvediża.

Fis-17 ta' Mejju 2010, minħabba inġunzjoni kontra l-fornitur tal-bandwith, is-sit ma baqax attiv.

Madanakollu, l-aċċess għas-sit irritorna b'messaġġ fuq id-daħla jiddieħaq bl-inġunzjoni.


Ronald Reagan

Ronald Reagan

Ronald Wilson Reagan (Illinois, 6 ta' Frar 1911 - California, 5 ta' Ġunju 2004) kien President tal-Istati Uniti.

Huwa kien kandidat tal-Partit Repubblikan.

Nhar l-20 ta' Jannar 1981 ħa l-ġurament tal-ħatra bħala l-erbgħa u erbgħin President tal-Istati Uniti tal-Amerika.


Dragan Đokanović

Dragan Đokanović

Dragan Đokanović huwa politiku, pedjatra u tabib tat-trabi tat-twelid, kif ukoll atleta minn Bożnija u Ħerżegovina.

Skond riċerka li saret fl-Università ta Massachusetts, it-tabib Đokanović huwa wieħed mill-aktar nies magħrufin ta origin Bożnija u Ħerżegovina.

Kien pijunier tad-demokrazija f'pajjiżu u bħalissa qed jaħdem f'Sarajevo fil-qasam professjonali tiegħu bħala pedjatra.

Huwa l-fundatur ta' "Dragan Đokanović Gymnastics Club", kif ukoll wieħed mill-fundaturi tar-Republika ta' Srpska.

Tkellem b'qawwa kbira kontra l-Gwerra Ċivili fil-Bosnja (1992-1995) u oppona r-reati tal-gwerra li seħħu matul dan il-perjodu u li x-xhieda tagħhom inqatgħu quddiem it-tribunal kriminali internazzjonali għall-ex-pajjiżi Jugoslavi.

Barra l-politika, l-ispeċjalista Đokanović huwa atleta u jieħu sehem f'diversi sports.

Fost is-suċċessi sportivi tiegħu, rebaħ diversi medalji fil-kampjonat nazzjonali tal-ġinnastika f'pajjiżu.

F'Sarajevo twaqqaf klabb ta' ġinnastika li ssemma għalih.

Fil-karriera tiegħu bħala pedjatra, Dr Đokanović jaħdem fid-Dipartiment tal-Ostetrika fiċ-Ċentru Kliniku tal-Università ta' Sarajevo.

Huwa jamministra wkoll is-sit elettroniku "Il-Parir tal-pedjatri" .


Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil

Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil

It-tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil (bil-Portugiż: "Seleção Brasileira") jirrapreżenta lill-Brażil fil-futbol internazzjonali u hu mmexxi mill-Confederação Brasileira de Futebol.

Ilhom membri tal-FIFA mill-1923 u membri tal-CONMEBOL mill-1916.

Il-Brażil huwa l-aktar pajjiħ titolat fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja, b'ħames titli: 1958, 1962, 1970, 1994 u 2002.

Fost tit-titli mirbuħa hemm ukoll tmien suċċessi fil-Copa America u erba' fit-Tazza tal-Konfederazzjonijiet.

Dan il-pajjiż huwa l-uniku tim nazzjonali li lagħab f'kull edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja mingħajr qatt ma tilef waħda.

Ħafna kummentaturi distinti jikkunsidraw lit-tim Brażiljan tal-1970 bħala l-aqwa tim fl-istorja, għalkemm ħafna jargumentaw l-istess ħaġa għal timijiet oħra, fosthom it-tim Brażiljan tal-1958 u tal-1962.

Attwalment, fil-klassifika dinjija tal-FIFA, huma jinsabu fit-3 post. Il-Brażil huwa l-uniku tim li rebaħ it-Tazza tad-Dinja f'erba' kontinenti differenti: darba fl-Ewropa (Żvezja 1958), darba fl-Amerika t'Isfel (Ċili 1962), darbtejn fl-Amerika ta' Fuq (Messiku 1970 u Stati Uniti 1994) u darba fl-Asja (Korea/Ġappun 2002).

Flimkien ma' Spanja jaqsum ir-rekord ta' 35 logħba konsekuttiva mingħajr telfa.

Huwa maħsub li l-ewwel logħba tat-tim nazzjonali Brażiljan kienet fl-1914 bejn tim magħżul ta' Rio de Janeiro u São Paulo u l-klabb Ingliż ta' Exeter City, li ntlagħbet fil-grawnd ta' Fluminense.

Il-Brażil rebħu 2–0 b'gowls ta' Oswaldo Gomes u Osman, għalkemm oħrajn jgħidu li l-logħba spiċċat dro ta' 3–3.

B'kuntrast mas-suċċessi li kellhom jaslu wara, il-bidu tat-tim nazzjonali ma kienx wieħed fjurit, kawża ta' kunflitti interni mal-assoċjazzjonijiet tal-futbol Brażiljani dwar il-professjonaliżmu, li ostakola lill-Federazzjoni Brażiljana sabiex tilgħab tim b'saħħtu.

Għat-Tazza tad-Dinja 1954 fl-Iżvizzera, it-tim Brażiljan kien kompletament rinnovat, sabiex jinsa t-telfa tal-Maracanã, għalkemm xorta waħda kellu grupp ta' plejers tajbin, fosthom Nílton Santos, Djalma Santos, u Didi.

Madanakollu, il-Brażil ftit li xejn avvanzaw.

Il-favoriti tal-kwarti tal-finali l-Ungerija għelbu lill-Brażil 4–2 f'waħda mill-aktar logħbiet goffi u vjolenta fl-istorja tal-futbol, li baqħet magħrufa bħala l-Battalja ta' Berna.

Il-kowċ tal-Brażil Vicente Feola, impona regoli stretti lill-iskwadra għat-Tazza tad-Dinja 1958 li kellha ssir fl-Iżvezja.

Il-plejers ingħataw lista ta' erbgħin ħaġa li ma kienux permessi jagħmlu, fosthom li jilbsu kpiepel jew umbrellel, ipejpu waqt li jilbsu l-uniformi uffiċjali u jitkellmu mal-istampa barra l-ħinijiet allokati.

Huma kienu l-uniku tim li ġabu psikologu fil-kamp tagħhom (minħabba li memorji tal-1950 kienu għadhom jaffettwaw lil xi wħud) jew dentista (minħabba li, kawża tal-oriġini foqra tagħhom, ħafna plejers kellhom problemi fis-snin li kienu qegħdin jikkawżaw infezzjonijiet u kellhom impatt negattiv fuq il-prestazzjoni), u bagħtu "scout" fl-Ewropa sabiex jara l-logħob ta' kwalifikazzjoni sena qabel ma beda l-kampjonat.

Il-Brażil telgħu fi grupp tqil flimkien mal-Ingilterra, l-Unjoni Sovjetika u l-Awstrija.

Fl-ewwel logħba għelbu lil-Awstrija 3–0 u wara ġew dro ta' 0–0 mal-Ingilterra.

Il-Brażiljani kienu ilhom jinkwetaw fuq il-prospettiva li jilgħabu mal-Unjoni Sovjetika, li kienu mħarrġa tajjeb ħafna u kienu fost il-favoriti għar-rebħ; l-istrateġija kienet li jieħdu r-riskji fil-bidu tal-logħba sabiex jiskorjaw gowl kmieni.

Qabel il-logħba, il-bnadar tat-tim, Bellini, Nílton Santos, and Didi tkellmu ma' Vicente Feola u pperswaduh sabiex jagħmel tliet sostituzzjonijiet li kienu kruċjali sabiex il-Brażil jirbħu lis-Sovjetiċi u jirbħu t-Tazza: Zito, Garrincha u ż-żagħżugħ Pelé kellhom jibdew mill-bidu.

Mat-tisfira tal-ftuħ, huma qassmu l-ballun lil Garrincha li għeleb lil tliet plejers qabel max-xutt tiegħu ħabat mal-lasta.

Huma żammew il-pressjoni u wara tliet minuti, li aktar tard ġew deskritti bħala "l-akbar tliet minuti fl-istorja tal-futbol", Vavá tefa' lill-Brażil fil-vantaġġ.

Huma rebħu l-logħba 2–0.

Pelé skorja l-uniku gowl tal-kwarti tal-finali kontra Wales, u għelbu 5–2 lil Franza fis-semifinali.

Fil-finali kontra l-ospiti tal-Iżvezja huma rebħulhom 5–2, biex kisbu l-ewwel Tazza tad-Dinja u saru l-ewwel pajjiż li rebaħ dan it-titlu barra mill-kontinent tiegħu.

Fit-Tazza tad-Dinja 1962, il-Brażil rebħu t-tieni titlu tagħhom b'Garrincha jkun l-istilla, hekk kif ġarr ir-responsabbiltà tat-tim fuq spallejh wara li Pelé weġġa' fit-tieni logħba tal-grupp kontra ċ-Ċekoslovakkja u kien indisponibbli għall-kampjonat kollu.

Il-preparazzjoni għat-Tazza tad-Dinja 1966 kienet imxekkla minħabba influwenzi politiċi.

Il-klabbs il-kbar Brażiljani xtaqu l-plejers tagħhom jiġu inklużi fit-tim Brażiljan, sabiex jiġu esponuti iktar.

Fl-aħħar xhur ta' qabel it-Tazza tad-Dinja, il-kowċ Vicente Feola kien qiegħed jaħdem b'46 plejer, li 22 minnhom biss setgħu jmorru l-Ingilterra; dan wassal għal ħafna tilwim intern u pressjoni psikoloġika fuq il-plejers u l-istaff tekniku.

Ir-riżultat kien li fil-fażi finali l-Brażil għamel l-agħar prestazzjoni tiegħu fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja.

L-edizzjoni tal-1966 tibqa' mfakkra għal-logħob fiżiku, u Pelé kien wieħed minn dawk li sofra minn dan it-tip ta' logħob.

Wara li sar l-ewwel plejer li skorja fi tliet edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja minn "free-kick" dirett kontra l-Bulgarija, u kellu jistrieħ minħabba għejja għal-logħba li jmiss kontra l-Ungerija, li l-Brażil tilfu.

Wara affaċċja lill-Portugall, u l-ħafna daħliet vjolenti mid-difensuri Portugiżi ħallew l-effett tagħhom hekk kif Pelé kellu jħalli l-logħba u l-kampjonat innifsu.

Suċċessivament, il-Brażil tilfu l-logħba u ġew eliminati fl-ewwel rawnd tat-Tazza tad-Dinja għall-ewwel darba mill-1934.

Fi tmiem il-kampjonat, Pelé esprima x-xewqa li ma jilgħabx iktar fit-Tazza tad-Dinja.

It-Tazza tad-Dinja 1970 fil-Messiku kienet it-tielet rebħa tat-titlu.

Il-Brażil skjeraw dik li hi kkunsidrata bħala l-aqwa skwadra li qatt eżistiet, iggwidati minn Pelé fl-aħħar finali tat-Tazza tad-Dinja, il-kaptan Carlos Alberto Torres, Jairzinho, Tostão, Gérson u Rivelino.

Jairzinho kien it-tieni l-aqwa skorer b'seba' gowls filwaqt li Pelé skorja erbgħa.

Mar-rebħ tat-Trofew Jules Rimet għat-tielet darba, il-Brażil setgħu jżommu t-trofew għal dejjem.

Wara l-irtirar mix-xena internazzjonali ta' Pelé u stilel oħra mit-tim tal-1970, il-Brażil waslu sas-semifinali kontra l-Olanda tat-Tazza tad-Dinja 1974.

Il-ġenerazzjoni l-ġdida ma setgħetx tiddefendi t-titlu u spiċċat fir-raba' post wara li naqset li tirbaħ lill-Polonja fil-finali għat-tielet u r-raba' post.

L-edizzjoni tal-1978 kienet waħda kontroversjali.

Fit-tieni fażi tal-gruppi, il-Brażil kienet qed tiġġieled mal-Arġentina għall-ewwel post fil-grupp li seta' taha l-aċċess għall-finali.

Fl-aħħar logħba ta' din il-fażi, il-Brażil għelbu lill-Polonja 3–1 u telgħu fil-quċċata tal-grupp b'differenza ta' gowls ta' +5.

L-Arġentina, li kellha differenza ta' gowls ta' +2, irnexxielhom fl-aħħar logħba jegħlbu lill-Perù 6–0 biex ikkwalifikaw għall-finali.

Il-Brażil kellhom jikkuntentaw bit-tielet post, meta rebħu lill-Italja 2–1.

Fit-Tazza tad-Dinja 1982, il-Brażil ħarġu mill-grupp mingħajr ebda oppożizzjoni però telfa ta' 3–2 kontra l-Italja, f'waħda mil-logħbiet klassiċi fl-istorja tat-Tazza, fissret eliminazzjoni.

Din il-logħba tibqa' mfakkra bħala d-"Diżastru ta' Sarriá", bil-kowċ Telê jieħu l-biċċa l-kbira tat-tort mill-istampa Brażiljana minħabba li uża sistema offensiva meta dro ta' 2–2 kien ikun biżżejjed.

Paolo Rossi seraq ix-xena bit-tliet gowls għat-Taljani.

Telê Santana u ħafna plejers irritornaw għat-Tazza tad-Dinja tal-1986 li saret il-Messiku.

Il-plejers tal-1986 kienu ixjeh però kienu kapaċi biżżejjed biex jagħmlu prestazzjonijiet eklatanti.

Madanakollu, qabel it-Tazza tad-Dinja kien hemm il-biża' li Zico kien weġġa'.

Il-mistoqsijiet kontinwi fuq jekk kienx se jkun involut jew le ħallew impatt negattiv fuq it-tim.

Il-Brażil iltaqgħu ma' Franza fil-kwarti tal-finali u l-logħba hija meqjusa bħala eżempju klassiku tal-"futbol totali".

Iż-żewġ timijiet it-tnejn urew il-qawwa tagħhom, imma meta finalment daħal Zico fit-tieni taqsima (bir-riżultat għadu indaqs), u l-Brażil ingħataw "penalty" tard fil-logħba, kien jidher li l-Brażil resqin lejn rebħa.

Iżda Zico, l-eroj ta' ġenerazzjoni sħiħ ta' benjamini Brażiljani, falla l-"penalty".

Wara l-ħin barrani, wasal għall-għoti tal-"penalties".

Din id-darba Zico skorja l-"penalty" tiegħu għalkemm Júlio César da Silva u Sócrates naqsu li jagħmlu dan, u minkejja li l-kaptan Franċiż Michel Platini ra x-xutt tiegħu jmur fuq il-minduda, il-Brażil xorta waħda ġew eliminati 4–3.

Għat-Tazza tad-Dinja 1990, il-Brażil kienu kkowċjati minn Sebastião Lazaroni, li ftit li xejn kien magħruf qabel it-Tazza.

B'mentalità difensiva, li s-simbolu tagħha kien il-midfilder Dunga, it-tim kien nieqes mill-kreattività għalkemm wasal għat-tieni rawnd.

Kontra tim tal-Arġentina iktar dgħajjef, il-Brażiljani ppressaw bil-kbir u kellhom diversi ċansijiet ta' gowl, imma kien gowl ta' Claudio Caniggia minn suġġeriment ta' Maradona li elimina lill-Brażil.

Il-Brażil kellhom jistennew 24 sena sabiex jirbħu titlu ieħor tat-Tazza tad-Dinja jew jipparteċipaw f'finali.

Dan ma kienx mingħajr l-intoppi fil-fażi ta' kwalifikazzjoni.

Wara dro mingħajr gowls kontra l-Ekwador, fil-25 ta' Lulju 1993 is-"Seleção" tilfet l-ewwel partita ta' kwalifikazzjoni fl-istorja kontra l-Bolivja.

Minkejja l-pressjoni tal-ġurnalisti u l-partitarji, il-kowċ Parreira baqa' jħalli lil Romário barra mit-tim nazzjonali għal seba' partiti, sakemm ġie mgħajjat għall-aħħar logħba deċiżiva.

Kien proprju Romário li skorja darbtejn kontra l-Urugwaj sabiex rebbaħ il-logħba lill-Brażil u kkwalifikaw għat-Tazza tad-Dinja tal-1994 fl-Istati Uniti bħala l-ewwel fil-grupp tal-CONMEBOL magħmul minn ħames timijiet.

Il-Brażil spiċċaw it-tieni fit-Tazza tad-Dinja 1998.

Mingħajr l-imweġġa' Romário, huma rebħu l-grupp li kien jikkonsisti min-Norveġja, il-Marokk u l-Iskozja b'żewġ rebħiet u telfa kontra l-Iskandinavi.

Huma waslu sal-finali wara li għelbu liċ-Ċili fir-rawnd tal-aħħar sittax, id-Danimarka fil-kwarti tal-finali u l-Olanda fis-semifinali wara l-għoti tal-"penalties".

Madanakollu, fil-finali t-tim tilef bl-iskor kbir ta' 3–0 kontra Franza, l-ospiti tal-kompetizzjoni.

Il-prestazzjoni difensiva fl-azzjonijiet wieqfa kienet diżappuntanti hekk kif Zinédine Zidane skorja darbtejn b'daqqa ta' ras.

L-ikbar kritika kienet fuq l-użu tal-istilla Ronaldo minkejja li kien sofra minn attakk epilettiku ftit siegħat qabel il-logħba.

L-isem ta' Ronaldo tniżżel fuq il-lista uffiċjali tal-FIFA fl-aħħar istanti, wara konsultazzjoni medika ħafifa.

Il-kliem tal-kowċ Zagallo baqgħu famużi, fejn qabel il-finali qal: "Vocês vão ter que me engolir" ("Tridu tibilgħuni issa"), bħala risposta għall-kritika qawwija li rċieva qabel u matul it-Tazza tad-Dinja.

Iggalvanizzati mit-"Tliet R" (Ronaldo, Rivaldo u Ronaldinho), il-Brażil rebħu l-ħames titlu fit-Tazza tad-Dinja 2002 li saret fil-Korea t'Isfel u l-Ġappun.

Dan ġara minkejja fażi ta' kwalifikazzjoni difettuża li rat lit-tim jaqa' għall-agħar pożizzjoni fil-klassifika tal-FIFA, u assiguraw biss minn post fil-fażi finali minħabba li l-Paragwaj u l-Urugwaj naqsu li jirbħu l-aħħar logħbiet tagħhom.

It-tlugħ tal-poloz ra lill-Brażil jitpoġġa fi grupp vantaġġjuż flimkien mat-Turkija, iċ-Ċina u l-Kosta Rika.

Il-Brażil rebħu lit-tliet timijiet fejn skorjaw ħdax-il gowl u sofrew tlieta biss, biex kisbu l-ewwel post fil-grupp.

Fir-rawnd suċċessiv għelbu lill-Belġju 2–0 u fil-kwarti tal-finali eliminaw lill-Ingilterra grazzi għal gowl tal-istilla żagħżugħa Ronaldinho.

Fis-semifinali reġgħu ltaqgħu mat-Turkija u għal darb'oħra kien konfront diffiċli.

Is-Sud-Amerikani qatgħu biljett għall-finali b'rebħa minima ta' 1–0 b'gowl ta' Ronaldo.

Rivaldo, li kien skorja ħames gowls fil-logħbiet preċedenti, baqa' b'xejn, biex b'hekk ma rnexxielux jegwalja r-rekord ta' Jairzinho, li kien skorja f'kull logħba tat-Tazza tad-Dinja 1970.

Fit-tielet finali konsekuttiva, il-Brażil sabet lill-Ġermanja għall-ewwel darba fl-istorja u rebħet 2–0 b'doppjetta ta' Ronaldo.

Il-kaptan Cafu lagħab it-tielet finali konsekuttiva tal-kampjonat, biex waqqaf rekord ġdid.

Fid-29 ta' Ġunju 2005, il-Brażil rebħu t-Tazza tal-Konfederazzjonijiet għat-tieni darba b'rebħa kbira ta' 4–1 kontra r-rivali tal-Arġentina fi Frankfurt, il-Ġermanja.

Sena qabel waslet rebħa oħra wara l-għoti tal-"penalties" fil-Copa América kontra l-istess Arġentina.

Il-kowċ Carlos Alberto Parreira bena t-tim taħt il-formazzjoni ta' 4-2-2-2, mibnija madwar l-erba' stilel offensivi: Ronaldo, Adriano, Kaká u Ronaldinho.

Minkejja li rebħu l-ewwel żewġ logħbiet kontra l-Kroazja (1–0) u l-Awstralja (2–0), it-tim ftit li xejn irnexxielu jwassal il-futbol kreattiv imwiegħed, hekk kif il-Brażil kien qegħdin isibuha diffiċli biex joħolqu opportunitajiet, u kienu biss Kaká u Adriano li sabu l-gowl fil-kmompetizzjoni.

Għall-aħħar logħba tal-grupp kontra l-Ġappun, Parreira għamel numru ta' bidliet, fejn neħħa numru ta' plejers veterani għal oħrajn żgħażagħ, fosthom Robinho u Cicinho.

Il-bidliet ħallew l-effett hekk kif il-Brażil rebħu bi skor konvinċenti ta' 4–1, b'Ronaldo jiskopri l-vena tal-gowls b'żewġ gowls li ugwaljaw ir-rekord għall-aktar gowls skorjati fit-Tazza tad-Dinja.

Fir-rawnd tal-aħħar 16, il-Brażil rebħu lill-Gana 3–0, b'Ronaldo u Adriano jsibu x-xibka.

Il-gowl ta' Ronaldo kien il-15-il wieħed fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja, rekord ġdid.

Għal-logħba ta' wara, minkejja li Parreira reġa' qabel għal formazzjoni iktar bilanċjata b'Ronaldo bħala l-uniku attakkant, sostnut minn Kaká u Ronaldinho, il-Brażil ġew eliminati fil-kwarti tal-finali kontra Franza, b'gowl ta' Thierry Henry fit-tieni taqsima.

L-ewwel kuluri tal-Brażil kienu abjad b'kullar blu, imma wara t-telfa fil-finali tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1950 fil-Maracanã, il-kuluri kienu meqjusa ftit li xejn patrijottiċi.

B'permess mill-Konfederazzjoni Sportiva Brażiljana, il-gazzetta "Correio da Manhã" għamlet kompetizzjoni għad-disinn tal-uniformi li tinkludi l-erba' kuluri tal-bandiera Brażiljana.

Id-disinn rebbieħ kien flokk isfar b'burdura ħadra u xorts blu b'burdura bajda ddisinjat minn Aldyr Garcia Schlee, tfajjel ta' dsatax-il sena minn Pelotas.

Il-kuluri l-ġodda ntużaw għall-ewwel darba f'Marzu tal-1954 f'logħba kontra ċ-Ċili, u għadhom jiġu wżati sal-lum.

L-użu tal-blu bħala l-kulur tal-logħob barra minn darhom tmur lura għas-snin tletin, imma saret xi ħaġa permanenti b'mod każwali fil-finali tat-Tazza tad-Dinja 1958.

Il-finalisti l-oħra tal-Iżvezja wkoll jilbsu l-isfar u wara t-tlugħ tax-xorti ntgħażlu huma ngħataw id-dritt li jilbsu l-isfar.

Il-Brażil, li magħhom ma ġabu l-ebda flokkijiet żejda, xtraw sett ta' flokkijiet bluni u ħietu fuqhom l-emblemi maqtugħa mill-flokkijiet is-sofor.

It-23 plejer li jmiss intgħażlu għat-Tazza tad-Dinja 2014.

"In-numru ta' preżenzi u gowls hu sat-12 ta' Ġunju, 2014, wara l-logħba kontra l-Kroazja."

"Aġġornati sat-12 ta' Ġunju, 2014"

"Aġġornati sat-12 ta' Ġunju, 2014"


Marco Ureña

Marco Ureña

Marco Danilo Ureña Porras, magħruf sempliċement bħala Marco Ureña (San José, 5 ta' Marzu 1990) huwa futboler professjonali mill-Kosta Rika li jilgħab mal-klabb Russu ta' Kuban Krasnodar u mat-tim nazzjonali.

Marco Ureña lagħab għall-ewwel darba fl-Ewwel Diviżjoni ta' pajjiżu nhar il-21 ta' Frar 2007, fil-logħba kontra Municipal Pérez Zeledón.

Għalkemm huwa attakkant, il-versatilità tiegħu tagħmlu kapaċi jkopri l-faxex.

Nhar l-1 ta' Frar 2011, diversi rapporti fl-istampa rrapurtaw li kien se jingħaqad ma' Kuban Krasnodar.

Madanakollu, minn dan it-trasferiment xejn ma mmaterjalizza sakemm aktar tard issieħeb mal-klabb mir-Russja b'kuntratt ta' erba' snin.

Alajuelense


Pedro Cea

Pedro Cea

José Pedro Cea (Redondela, 1 ta' Settembru 1900 – Montevideo, 18 ta' Settembru 1970) kien futboler u kowċ Urugwajan.

Rikonoxxut bħala wieħed mill-aqwa plejers tal-futbol Urugwajani ta' kaull żmien, Cea trabba fil-logħba tal-futbol ma' Lito ġewwa Montevideo, fejn irnexxielu jsib post mat-tim nazzjonali.

Fl-1929 ingħaqad ma' Nacional fejn magħhom rebaħ żewġ kampjonati, fl-1933 u fl-1934.

Fl-1935 irtira għal-kollox mill-futbol milgħub.

Mas-"Celeste" rebaħ żewġ edizzjonijiet konsekuttivi tal-Copa América, magħrufa dak iż-żmien bħala Campeonato Sudamericano de Football, fl-1923 u fl-1924.

Rebaħ ukoll il-midalja tad-deheb fl-Olimpjadi ta' Pariġi 1924, u reġa' għal darb'oħra erba' snin wara fl-edizzjoni ta' Amsterdam.

Fl-1930 rebaħ it-titlu tat-Tazza tad-Dinja mal-Urugwaj, fl-ewwel edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja.

B'5 gowls, fosthom gowl fil-finali kontra l-Arġentina, hu spiċċa t-tieni l-aqwa skorer wara l-Arġentin Guillermo Stábile.

Cea lagħab l-aħħar logħba internazzjonali tiegħu fl-1932, biex ġabar 27 preżenza għat-tim Urugwajan.

Cea serva bħala kowċ tat-tim nazzjonali tal-Urugwaj bejn l-1941 u l-1942, fejn wassal lit-tim għar-rebħ tal-edizzjoni tal-1942 tal-Campeonato Sudamericano.

Nacional

Urugwaj


Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka

Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka

Is-Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka ("Macroscelides micus") huwa mammiferu plaċentat, insettivoru, tal-ordni Macroscelidea.

Dan l-ispeċi ta' senġi ġie deskritt uffiċjalment fl-2014 u jikkwalifika bħala l-iżgħar, b'piż ta' madwar 27 gramma biss.

Dan l-ispeċi ta' senġi huwa endemiku tan-Namibja u jinstab fil-pjanuri ta' zrar ħamrani ta' Etendeka.


L-Olokawst

L-Olokawst

L-Olokawst (mill-Grieg ὁλόκαυστος holókaustos: hólos, "sħiħ" u kaustós, "ħruq"), magħruf ukoll bħala Shoah (Lhudi: השואה, Haxoah, "il-katastrofi"; Yiddish: חורבן, Kurben jew Ħurban, mil-Lhudi "qerda"), kien l-akbar ġenoċidju tas-seklu għxorin li fih sitt miljun Lhudi nqatlu mill-militar Ġermaniż, immexxi minn Adolf Hitler, u l-kollaboraturi tagħhom.

Bejn l-1939 u l-1945, l-SS (Schutzstaffel), mgħejjuna minn gvernijiet tal-pajjiżi okkupati, qatlu mill-inqas ħdax-il miljun ruħ (miljun minnhom tfal) fosthom sitt miljun Lhudi (żewġ terzi tal-popolazzjoni Lhudija fl-Ewropa), tliet miljuni priġunieri Sovjetiċi, żewġ miljun Pollakki, miljun u nofs żingari, u eluf kbar ta' Komunisti, oppożituri politiċi, omosesswali, persuni b'diżabiltajiet fiżiċi u mentali, xhieda ta' Ġeħova, Avventisti, u trejdunjonisti.

Il-qtil kien isir fil-kampijiet ta' konċentrament jew sterminju, fil-ghettos, u bl-eżekuzzjonijiet tal-massa.

Ħafna vittmi tal-Olokawst kienu ggassjati, filwaqt li oħrajn mietu bil-ġuħ u bil-mard fiż-żmien li kienu skjavi fil-kampijiet.

Sa mill-Medju Evu 'l quddiem, is-soċjetà u l-kultura Ġermaniża kienet mimlija anti-semitiżmu.

Fit-tieni nofs tas-seklu 19 beda l-moviment Völkisch minn ħassieba bħal Houston Stewart Chamberlain u Paul de Lagarde, li kienu jemmnu f'razziżmu psewdo-xjentifiku li kien jara lil-Lhud bħala razza f'taqbida mortali mar-razza Arjana biex tiddomina d-dinja.

Ħadu sterjotipi mill-antisemitiżmu Nisrani, b'differenza li qiesu l-Lhud bħala razza u mhux bħala reliġjon.

F'diskors fir-Reichstag fl-1895 (meta Hitler kien għad kellu sitt snin), Hermann Ahlwardt mexxej tal-Völkisch sejjaħ lil-Lhud "predaturi" u "baċilli tal-kolera" li għandhom "jinqerfu" għall-ġid tal-poplu Ġermaniż.

Fi ktieb suċċess tal-1912 book "Kieku kont il-Kaiser", Heinrich Class, ħeġġeġ biex lil-Lhud tal-Ġermanja titneħħielhom iċ-ċittadinanza Ġermaniża u jibdew jitqiesu bħala aljeni, jiġu esklużi mill-aspetti kollha tal-ħajja soċjali Ġermaniża, ma jitħallewx ikollhom art, jokkupaw uffiċji pubbliċi, jew ikunu ġurnalisti, bankieri, u professijonisti liberi.

L-ewwel sperimentazzjoni medika fuq bnedmin u tindif etniku mill-Ġermaniżi saru fil-kampijiet tal-mewt li l-Ġermaniżi kellhom fin-Namibja, dak iż-żmien magħrufa bħala German South-West Africa matul il-Ġenoċidju tal-Herero u Namaqua fil-bidu tas-seklu għoxrin.

Dan seta' kien ispirazzjoni għall-Olokawst.

Ir-razziżmu psewdo-xjentifiku sar aċċettat minn ħafna Ġermaniżi, fosthom il-klassijiet professjonali tal-pajjiż.

Il-partiti kollha politiċi saru jaċċettawh.

Il-Partit Nażista twaqqaf fl-1920 u billi ħareġ mill-moviment Völkisch movement, kellu l-istess antisemitiżmu tiegħu.

Dan kompla jinħema bid-Darwiniżmu soċjali u bl-ewġenetika, bl-idea li ċerti nies jiswew iktar minn oħrajn, bijoloġikament.

Wara t-telfa tal-Ewwel Gwerra, il-burokrati Ġermaniżi sabuha diffiċli jsolvu l-problemi soċjali li kien waqa' fihom pajjiżhom u raw li l-aħjar isalvaw li dawk li huma bioloġikament "idoneji" u jeqirdu lil dawk li mhumiex.

Il-faqar li ġabet il-Great Depression wassal lil ħafna tobba Ġermaniżi jipproponu l-ewtanasja lil dawk diżabbli mentalment u fiżikament "inkurabbli" bħala miżura biex jiġu frankati l-flus ħa jiġu mgħejjuna dawk li setgħu jiġu kkurati.

Meta n-Nażi ħadu l-poter fl-1933, diġa kien hemm it-twemmin soċjali li għandna nsalvaw li dawk li huma razzjalment "prezzjużi" u neħilsu lis-soċjetà minn dawk li razzjalment "mhumiex mixtieqa".

Hitler kien juri fil-beraħ il-mibegħda tiegħu lejn il-Lhud.

Fil-ktieb tiegħu Mein Kampf, jgħid li jrid jeskludihom mill-ħajja politika, intellettwali u kulturali tal-Ġermanja.

Ma jgħidx li jrid jipprova jeqrdhom, għalkemm fil-privat kien ikun iktar espliċitu.

Sa mill-1922, huwa kien qal lill-Maġġur Joseph Hell, li dak iż-żmien kien ġurnalist, li l-ewwel ħaġa li jagħmel kif jieħu l-poter ikun li jeqred lil-Lhud, jgħallaqhom f'Marienplatz fi Munich, u jħallihom imdendlin sakemm jintnu, u jnaddaf lill-Ġermanja kollha mil-Lhud.

In-Nażi kienu jemmnu ukoll fil-kunċett ta' iġjene razzjali.

Fil-15 ta' Settembru 1935, Hitler għadda l-Liġijiet ta' Nuremberg li għamluha illegali għall-Arjani li jkollhom x'jaqsmu jew jiżżewġu Lhud, u iktar tard dan ġie estiż għaż-"żingari, suwed jew il-bagħal tagħhom."

Min ma kienx Arjan tilef iċ-ċittadinanza Ġermaniża.

L-ewwel politika ewġenika ta' Hitler immirat lit-tfal b'diżabilità bil-programm Action Brandt, u iktar tard programm ta' ewtanasja għall-adulti b'diżabiltajiet serji mentali u fiżiċi, illum imsejjaħ Action T4.

L-Olokawst u l-gwerra tal-Ġermanja fil-Lvant kienu bbażati fuq l-idea antika ta' Hitler li l-Lhud kienu l-ikbar għadu tal-poplu Ġermaniż u li l-Ġermanja kellha bżonn l-art, "Lebensraum", biex tespandi.

Huwa tefa' għajnejh fuq l-Ewropa tal-Lvant għal din l-espansjoni, billi jkisser lill-Polonja u lill-Unjoni Sovjetika u jneħħi jew jeqred lil-Lhud u lis-Slavi.

Il-pjan kien li jiddeporta lil min kien jgħix f'dawn il-postijiet fis-Siberja tal-Punent, jew biex jaħdmu bħala skjavi jew biex jinqatlu; u t-territorju konkwistati jiġu Ġermanizzati.

It-tir kien li jimplimenta dan il-pjan wara l-konkwista tal-Unjoni Sovjetika, iżda meta din falliet, Hitler baqa' għaddej bil-pjanijiet tiegħu.

Minn Jannar 1942, kien ġie deċiż li jinqatlu l-Lhud, is-Slavi u deportati oħra meqjusa mhux mixtieqa.

L-Olokawst ("Endlösung der Judenfrage" jew "Is-Soluzzjoni Finali tal-Kwistjoni Lhudija") kien ordnat minn Hitler u organizzat u mwettaq minn Heinrich Himmler u Reinhard Heydrich.

L-atti tal-Konferenza ta' Wannsee — li saret fl-20 ta' Jannar 1942 u tmexxiet minn Heydrich, bi ħmistax -il uffiċjal Nażista jieħdu sehem — hija l-aqwa xhieda tal-pjanar sistematiku tal-Olokawst.

Fit-22 ta' Frar, Hitler qal, "se niksbu saħħitna lura mill-ġdid biss jekk neliminaw lil-Lhud".

Id-diskorsi pubbliċi tiegħu, l-ordnijiet tiegħu lill-ġenerali, u d-djarji ta' uffiċjali Nażisti juru li kien hu li kkonċepixxa u awtorizza l-qtil tal-Lhud Ewropej.

Kien hu li approva l-iskwadri tal-mewt Einsatzgruppen li mxew mal-armata Ġermaniża fil-Polonja, il-Baltiku u l-Unjoni Sovjetika — u kien infurmat sew fuq x'kienu qed jagħmlu.

Sas-sajf tal-1942, il-kamp ta' konċentrament ta' Auschwitz kiber malajr biex ikun jiflaħ mases ta' deportati biex jinqatlu jew biex jinżammu skjavi.

Għexieren ta' kampijiet ta' konċentrament inbnew mal-Ewropa okkupata, b'ħafna kampijiet dedikati biss għall-qerda.

Kien hemm 42,500 faċilità fil-Ġermanja u fil-pajjiżi okkupati biex jiġbru u joqtlu lil-Lhud u vittmi oħra, u madwar 500,000 ruħ ħadu sehem b'mod dirett fl-ippjanar u fil-qtil tal-vittmi tal-Olokawst.

Meta r-reġim Nażista tela' fis-setgħa fil-Ġermanja f'Jannar 1933, mill-ewwel beda jieħu miżuri sistematiċi kontra l-Lhud.

Mill-1933 sal-1939, saru sforzi organizzati mill-Partit Nażista biex jeliminaw lil-Lhud mill-ħajja ekonomika.

Il-Lhud tkeċċew mill-pożizzjonijiet li kellhom mal-gvern, u l-avukati u tobba Lhud tilfu l-klijenti Ġermaniżi tagħhom.

L-intrapriżi Lhudi kienu jiġu likwidati jew jinxtraw b'valur ħafna inqas minn kemm jiswew minn kumpaniji li ma kinux tal-Lhud.

Id-dħul li l-Lhud kienu jagħmlu minn bejgħ kif ukoll dak li jġemmgħu, kien suġġett għal taxxa speċjali.

F'Novembru 1938, wara li żagħżugħ Lhudi qatel diplomatiku Ġermaniż f'Pariġi, is-sinagogi kollha fil-Ġermanja ġew maħruqa, it-twieqi tal-ħwienet Lhud tkissru, u eluf ta' Lhud ġew arrestati.

Dal-"Lejl tal-Ħġieġ Imkisser" (Kristallnacht) kien sinjal għal-Lhud fil-Ġermanja u l-Awstrija biex jitilqu malajr kemm jista' jkun.

Mijiet ta' eluf ta' Lhud irnexxielhom isibu kenn f'pajjiżi oħra, iżda numru daqstant ieħor kbir ta' Lhud, ħafna minnhom xjuħ u foqra, baqgħu hemm jistennew destin inċert.

F'Awissu 1939 il-Ġermanja iffirmat patt ma' l-Unjoni Sovjetika, u f'dan il-patt iż-żewġ pajjiżi bil-moħbi qasmu l-Polonja.

Hitler attakka l-Polonja f'Settembru 1939.

Il-Pollakki maljar ingħelbu u l-alleati tagħhom, l-Ingliżi u l-Franċiżi, m'għamlu xejn biex jgħinuhom.

Fir-rebbiegħa ta' l-1940 Hitler ħataf id-Danimarka u n-Norveġja u ftit wara l-Olanda , l-Belġju u Franza.

Meta Hitler okkupa l-Polonja żied kważi żewġ miljuni Lhud taħt is-setgħa tiegħu.

Ir-restrizzjonijiet li saru fuq il-Lhud tal-Polonja kienu eħrex minn dawk fil-Ġermanja.

Il-Lhud fil-Polonja kienu mġiegħla jgħixu f'ghettos imdawra b'ħitan u barbed wire.

Il-ghettos kienu bħal bliet magħluqin minn kullimkien.

Kull ghetto kellu kunsill Lhudi li kien responsabbli għad-djar, sanità, u produzzjoni.

L-ikel li kien jitħalla jidħol fil-ghettos mill-Ġermaniżi kien jikkonisti biss f'qamħ u ħaxix bħal ġdur, karrotti u pitravi.

Fil-ghetto ta' Varsavja, ir-razzjon uffiċjali għal kull abitant ma kienx jaqbeż l-1200 kalorija.

Xi ikel li kien jidħol bil-black-market, kien jinbiegħ bi prezzijiet m'għola s-sema, u l-qgħad u l-faqar kienu mferrxa.

Id-djar kienu mimlijin nies, b'sitta jew sebgħa min-nies f'kull kamra, u l-marda tat-typhus kienet komuni.

Waqt li kien qed jiġri dan kollu fil-Polonja, f'Ġunju 1941, il-Ġermaniżi invadew l-Unjoni Sovjetika (USSR).

L-SS qassmet 3000 gwardja f'unitajiet speċjali fit-territorji Sovjetiċi, biex joqtlu l-Lhud kollha on the spot.

Dawn l-action squads kienu nvoluti f'massakri sħaħ, li ħafna drabi kienu jsiru f'fossijiet jew irdumijiet qrib l-ibliet.

Xi drabi r-residenti kienu jaraw dawn il-massakri, u aħbarijiet dwar dan ma damux ma bdew jaslu f'diversi kapitali tad-dinja.

Xahar wara dan, it-tieni fit-tmexxija wara Hitler, Hermann Göring, bagħat direttiva lill-kap tal-SS, Reinhard Heydrich, bl-ordni li jorganizza "soluzzjoni finali għall-kwistjoni Lhudija" fl-Ewropa kollha dominata mill-Ġermanja.

F'Settembru 1941, il-Lhud tal-Ġermanja riedu jilbsu badges jew armbands immarkata bi stilla safra.

Fix-xhur ta' wara, għexieren ta' eluf ġew deportati fil-Polonja u fi bliet maħtufa mill-USSR.

Sadanittant kienet qed titħejja innovazzjoni oħra: il-kamp tal-mewt.

Kampijiet attrezzati biex jiggassjaw lin-nies inbnew fuq l-art tal-Polonja okkupata.

Ħafna mill-vittmi kellhom jinġiebu mill-ghettos tal-qrib.

Mill-ghetto ta' Varsavja biss, inġiebu iktar minn 300,000.

L-ewwel trasporti kienu mimlijien b'nisa, tfal jew xjuħ li ma setgħux jaħdmu; il-Lhud li setgħu jaħdmu kienu jinżammu iżda fl-aħħar kienu jispiċċaw maqtula huma wkoll.

L-ikbar deportazzjonijiet seħħew fis-sajf ta' l-1942.

Id-destinazzjoni ta' dawn it-trasporti ma kinux jiġu mgħarrfa lill-komunitajiet Lhud, iżda rapporti ta' massakri sħaħ fl-aħħar waslu għand il-Lhud li kienu għadhom ħajjin u għand il-gvernijiet ta' l-Istati Uniti u l-Ingilterra.

F'April 1943, il-65,000 Lhudi li kien baqa' Varsavja irreżistew lill-pulizija Ġermaniża li daħlet fil-ghetto, f'battalja li damet sejra tliet ġimgħat.

Bejn Lulju u Ottubru 1942 iktar minn 300,000 abitant tal-ghetto ta' Varsavja ntvagħtu fil-kampijiet ta' konċentrament u nqatlu.

Is-60,000 Lhudi li kien għad baqa' nqatlu f'din ir-reżistenza erojka.

Fejn kien possibli, il-Ġermaniżi ġabru l-propjetà kollha tad-deportati.

Fil-Ġermanja, il-kontijiet tal-bank ġew konfiskati, u minn Franza, Belġju u Olanda okkupati, l-għamara tal-Lhud kienet titwassal il-Ġermanja biex tingħata lil persuni li djarhom kienu ġew ibbumbardjati.

It-trasport tal-vittmi lejn il-kampijiet tal-mewt kien isir bil-ferrovija.

Il-karrijiet li kienu jwasslu l-Lhud kienu jimxu bil-mod bi skedi speċjali għad-destinazzjoni tagħhom.

Ħafna drabi l-morda u x-xjuħ kienu jmutu fit-triq.

Auschwitz, qrib Krakow, kien l-akbar kamp tal-mewt, li b'differenza mill-oħrajn uża l-gass idroġenu li malajr kien iwassal għall-effett mixtieq.

Il-vittmi ta' Auschwitz kienu ġejjin mill-Ewropa kollha: Norveġja, Franza, Olanda, Italja, Ġermanja, ċekoslovakja, Ungerija, Polonja, Jugoslavja, u Greċja.

Ħafna priġunieri, Lhud u mhumiex, kienu jitħaddmu; xi priġunieri kienu jintużaw f'esperimenti mediċi, b'mod partikulari għall-isterilizzazzjonijiet.

Għalkemm il-Lhud u ż-żingari (gypsies) biss kienu jiġu ggassjati regolarment, mijiet ta' eluf ta' priġunieri oħra f'Auschwitz mietu bil-ġuħ, bil-mard jew iffuċillati.

Biex jgħattu dnubhom, bnew krematorji kbar biex fihom jinħarqu l-iġsma ta' dawk li ġew iffuċillati.

Fl-1944 il-kamp ġie fotografat mill-ajruplani ta' l-Alleati li kienu qed ifittxu l-industriji; il-fabbriki ġew ibbumbardjati iżda l-kampijiet le.

Meta l-gwerra ntemmet, miljuni ta' Lhud, Slavi, żingari, omosesswali, Xhieda ta' Ġeħova, Komunisti, u oħrajn fil-mira tan-Nażisti, kienu nqatlu fl-Olokawst.

Il-Lhud maqtula kienu madwar 6 miljuni: madwar 3 miljuni fil-kampijiet ta' konċentrament, miljun u nofs iffuċillati, u iktar minn 600,000 fil-ghettos.

L-Alleati ġew pressati biex joħolqu art permanenti fil-Palestina għal-Lhud li baqgħu ħajjin.

It-twaqqif ta' Israel, tliet snin wara l-waqgħa tal-Ġermanja kien għalhekk effett ta' l-Olokawst.


Oskar Schindler

Oskar Schindler

Oskar Schindler (28 t'April 1908 – 9 ta' Ottubru 1974) kien industrijalist Ġermaniż, spjun, u membru tal-partit Nażista, li salva 1,200 Lhudi matul l-Olokawst billi daħħalhom jaħdmu fil-fabbriki tiegħu tal-borom u tal-armi, li kellu f'dik li llum hija l-Polonja u r-Repubblika Ċeka rispettivament.

Huwa s-suġġett tar-rumanz tal-1982 bl-isem "Schindler's Ark", u l-film tal-1993 "Schindler's List", li jirrifletti ħajtu bħala opportunist li fil-bidu kien jinteressah biss il-profit iżda li mbagħad wera inizjattiva straordinarja, tenaċità, u dedikazzjoni biex isalva l-ħajja tal-ħaddiema tiegħu.

Schindler kiber fi Zwittau, il-Moravja, u fl-1939 ingħaqad mal-Abwehr, is-servizz ta' intelliġenza tal-Ġermanja Nażista.

Sar membru tal-Partit Nażista fl-istess sena.

Qabel mal-Ġermanja okkupat iċ-Ċekoslovakkja fl-1938, kien jiġbor tagħrif fuq il-movimenti tal-ferroviji u tat-truppi.

Il-gvern Ċek arrestah fuq spjunaġġ iżda nħeles minħabba l-Ftehim ta' Munich Agreement tal-1938.

Schindler baqa' jiġbor tagħrif għan-Nażi fil-Polonja fl-1939 qabel din invadewha l-Ġermaniżi fil-bidu tat-II Gwerra Dinjija.

Fl-1939 Schindler akkwista fabbrika tal-borom u t-twaġen fi Krakovja, il-Polonja, li kienet tħaddem madwar 1,750 ħaddiem, li elf minnhom kienu Lhud meta l-fabbrika kienet fl-aqwa tagħha fl-1944.

Il-konnessjonijiet li kellu mal-Abwehr għenu lil Schindler jipproteġi lill-ħaddiema Lhud mid-deportazzjoni u l-mewt fil-kampijiet ta' konċentrament Nażisti.

Iktar ma għadda ż-żmien, Schindler kellu jxaħħam iktar lill-uffiċjali Nażisti, anke b'oġġetti ta' lussu li kien isib fil-black market biex ikun jista' jipproteġi lil-Lhud.

Kif il-Ġermanja bdiet titlef il-gwerra fl-1944, ix-Schutzstaffel (SS) bdew jagħlqu l-kampijiet ta' konċentrament tal-Lvant u jevakwaw il-priġunieri li kien baqa' fil-Punent.

Ħafna nqatlu fil-kamp ta' konċentrament ta' Auschwitz.

Schindler xaħħam ukoll lil SS-Hauptsturmführer Amon Göth, kmandant tal-kamp ta' konċentrament ta' Kraków-Płaszów qrib tiegħu, iħallih jieħu l-fabbrika tiegħu fi Brünnlitz fis-Sudetenland, u hekk jeħles lill-ħaddiema tiegħu minn mewt ċerta fil-kmamar tal-gass.

Marcel Goldberg, pulizija tal-ghetto Lhudi pprovdilu lista ta' ismijiet, u Schindler għamel lista ta' 1,200 Jews li ħa miegħu Brünnlitz f'Ottubru 1944.

Schindler baqa' jxaħħam lill-uffiċjali tal-SS sal-aħħar tal-Gwerra fl-1945 biex ma jmissux lil-Lhud, sakemm wasal biex spiċċa fallut finanzjarjament.

Schindler reġa' mar il-Ġermanja wara l-Gwerra, fejn seta' jgħix bl-għajnuna ta' aġenziji Lhud.

Ipprova jerġa' jidħol fid-dinja tan-negozju iżda bla suċċess.

Kienu jżommuh għaddej ix-"Schindlerjuden" ("il-Lhud ta' Schindler") – in-nies li kien salva hu matul il-Gwerra.

Issejjaħ Ġust fost il-Ġnus mill-Gvern Israeljan fl-1963 u miet fid-9 ta' Ottubru 1974.


Wenzu Mintoff

Wenzu Mintoff

Wenzu Mintoff (Pietà, 11 ta' Diċembru 1959) huwa Imħallef fil-Qrati Superjuri.

Bin Daniel (ħu l-Perit Dom Mintoff) u Astrid imwielda Chetcuti, Wenzu studja l-Liċeo, il-kulleġġ De La Salle, u l-ekonomija fl-Università ta' Malta u wara l-liġi.

Iggradwa bħala Nutar Pubbliku fl-1983 u bħala Avukat fl-1984.

Fl-1983 kien jifforma parti mill-istaff tal-Ambaxxata ta' Malta fi New York fi żmien li Malta kienet tokkupa l-Presidenza tal-Kunsill tas-Siġurtà tal-Ġnus Magħquda.

Bħala student, ħadem bħala skrivan u bħala deputat reġistratur fil-Qrati ta' Malta.

Bħala avukat ħadem għal xi żmien fl-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali, fil-legal office tal-Mid-Med Bank u fil-legal office tal-Malta Development Corporation.

Huwa okkupa l-kariga ta' kap tal-uffiċċju legali tal-Malta Development Corporation u tal-Malta Enterprise Corporation.

F'din il-kariga kien ifforma parti min-negotiating team li nnegozja diversi trattati għall-ħarsien tal-investimenti bejn Malta u ħmistax-il pajjiż differenti.

Huwa kien responsabbli għall-abbozzar ta' leġiżlazzjoni prinċipali u sussidjarja, l-aktar fil-qasam fiskali.

Bħala avukat fil-qorti, ipprattika l-aktar fil-kamp tal-liġi ċivili, il-liġi kummerċjali, u l-liġi amministrattiva.

Fl-1977 kien intgħażel president tal-Għaqda Studenti Soċjalisti.

Fl-1985 irriżenja wara li xi studenti kienu vjolenti mal-ambjentalisti.

Bejn l-1987 u l-1992, kien ukoll deputat parlamentari f'isem il-Partit Laburista fuq it-tieni distrett wara li tela' minn elezzjoni każwali.

Huwa ngħażel whip u segretarju tal-grupp parlamentari Laburista, karigi li rriżenja minnhom fit-8 t'April 1989 wara nuqqas ta' qbil mal-Partit.

Fit-13 ta' Ottubru tkeċċa mill-Partit flimkien ma' Toni Abela u Carmen Spiteri, iżda baqa' jżomm is-siġġu parlamentari u jirrapreżenta lil grupp politiku li twaqqaf fl-istess żmien, l-Alternattiva Demokratika, li tiegħu kien iċ-ċermen sal-1999 meta rriżenja mill-istess grupp u reġa' resaq lejn il-Partit Laburista.

Iktar tard sar editur tal-ġurnal tal-Partit Laburista "Kulħadd".

Qabel kien ukoll editur tal-ġurnal "L-Alternattiva".

Huwa kkontesta l-ewwel elezzjoni għall-Parlament Ewropew fl-2004 f'isem il-Partit Laburista iżda ma kienx elett.

Nhar is-16 ta' Lulju 2014, huwa nħatar Imħallef fil-Qrati Superjuri u dan wara li l-Kabinett tal-Ministri approva din il-ħatra.

Mintoff kien is-sitt ħatra fil-ġudikatura fil-leġiżlatura preżenti wara l-ħatra ta' żewġ Imħallfin u tliet Maġistrati.

Mintoff huwa miżżewweġ lil Geraldine u għandhom tifla, Franziska.


Luigi Camilleri

Luigi Camilleri

Luigi Camilleri, fis-snin għoxrin tas-seklu għoxrin, kien elett fil-Parlament biex jirrappreżenta lil Għawdex f'isem il-Partit Demokratiku Nazzjonalista immexxi min-Nerik Mizzi.

Sussegwentement inħatar Maġistrat ta' età żgħira, eventwalment Imħallef u fis-snin 50 temm il-karriera tiegħu bħala Prim Imħallef.


George Borg

George Borg

George Borg mill-Partit Kostituzzjonali ta' Gerald Strickland li fl-1941 inħatar Prim Imħallef meta l-Ingliżi warrbu lil Sir Arturo Mercieca minn Prim Imħallef.