Opossum bugeddum Peruvjan

Opossum bugeddum Peruvjan

L-Opossum bugeddum Peruvjan ("Lestoros inca"), jew kif isibuħ ukoll Opossum far tal-Inka, huwa wieħed minn 6 speċi ta' opossumi bugdiedem li għadhom ħajjin illum.

Huwa pjuttost uniku wkoll fost l-ispeċi tal-ordni Paucituberculata u għalhekk qiegħed fil-ġeneru "Lestoros" għalih waħdu.

L-opossum bugeddum Peruvjan għandu l-pil twil u ħafif li jista jkun jew ta' lewn kannella skur ħafna uniformi (kulimkien) jew inkella ta' lewn kannella skur fuq id-dahr u jiċċara lejn in-naħa ta' taħt iż-żaqq.

It-tul totali (ras, ġisem u denb) ivarja bejn 9 u 14-il ċentimetru, filwaqt il-piż totali huwa ta' madwar 40 gramma.

In-nisa ta' dan il-marsupjal ma għandhomx marsupju u mgħammra b' 4 żejżiet.

L-Opossum bugeddum Peruvjan huwa marsupjal b' dieta prinċipalment karnivora li tikkonsisti minn varjetà ta' insetti u annimali vertebrati u invertebrati żgħar, għalkemm xi fungi u ħxejjex jintieklu ukoll.

L-Opossum bugeddum Peruvjan jigħx qalb il-muntanji fir-regjuni tal-Andi fil-Peru u l-Bolivja, f'altitudni bejn 2800 u 4000 metru il-fuq mil-livel tal-baħar.

Il-popolazzjoni residenti ta' dan il-marsupjal fil-Peru hija ħafna akbar u ħafna aktar mifruxa meta mqabbla mal-popolazzjoni żgħira fil-Bolivja.

Bublitz fl-1987 għadda suġġeriment, li jkun hemm 2 speċi fil-ġeneru "Lestoros" ("Lestoros inca" u "Lestoros gracilis").

Madankollu il-biċċa l-kbira tal-mammoloġisti ma jimxux ma' din il-klassifikazzjoni ta' Bublitz u jaċċettaw speċi waħda b' 2 sottospeċijiet.

Din l-ispeċi, għalkemm fil-lista l-ħamra tal-Unjoni Internazjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN red list), qiegħda mmniżla bħala fi stat ta' riskju ta' estinzjoni baxx, ħafna awturi jaħsbu li d-deforestazzjoni għaddejja fl-erja fejn huwa mifrux dan l-opossum bugeddum jista tkun ta' riskju kbir.

"Lestoros gracilis" huwa sinonimu ta' "Lestoros inca".


Opossum bugeddum ta' mnieħru twil

Opossum bugeddum ta' mnieħru twil

L-Opossum bugeddum ta' mnieħru twil jew Opossum far Ċilen magħruf xjentifikament bħala "Rhyncholestes raphanurus", huwa wieħed minn 6 speċi ta' opossumi ġrieden li għadhom ħajjin illum.

Dan il-marsupjal żgħir mifrux mal-foresti temperati u dejjem ħodor ta' l-Arġentina u ċ-Ċili.

Huwa pjuttost uniku ukoll fost l-ispeċi ta' l-ordni Paucituberculata u għalhekk qiegħed fil-ġeneru "Rhyncholestes" għalih waħdu.

L-opossumi bugdiedem ta' mneħirhom twil jew opossumi firien Ċileni, kif jgħid l-isem komuni għandhom id-dehra ta' ġurdien ta' geddumu twil u d-daqs simili ta' far.

Dawn il-marsupjali huma ikkaratterizzati b' wiċċ twil għall-ponta, b' par għajnejn żgħar u b' denb irqiq u twil kemxejn muxgħar, li qatt ma' jilħaqq in-nofs tat-tul totali.

F' din l-ispeċi ma hemmx dimorfiżmu sessuali u l-adulti tant huma simili ta' xulxin li biex wieħed jiddetermina is-sess irid jeżamina l-formula tas-snien.

L-irġiel fix-xedaq ta' fuq għandhom nejba konikali b' għerq wieħed, filwaqt li n-nisa għandhom l-istess nejba qiesa premolari u b' għerq doppju.

In-nisa ta' din l-ispeċi ta' marsupjal ma għandhomx marsupju u mgħammrin b' 5 jew 7 żejżiet.

L-opossumi bugdiedem ta' mneħirhom twil għalkemm għandhom par għajnejn żgħar b' vista bagħtuta, xorta waħda huma kaċċaturi attivi ħafna u jikkaċċaw insetti, ħniex u vertebrati u invertebrati żgħar ma' tul il-lejl.

Dan kollu jagħmluh bl-għajnuna ta' smiegħ eċċellenti u x-xagħar sensittiv ħafna li għandhom mat-tul kollu ta' wiċċhom.

L-opossumi bugdiedem ts' mneħirhom twil huma marsupjali nattivi tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel u jinsabu mifruxin mal-foresti temperati u dejjem ħodor ta' l-Andi fin-Nofs in-Nahr taċ-Ċili u fil-Lbiċ ta' l-Arġentina, minn mal-kosta sa altitudni ta' madwar 1000 metru.

Is-sottospeċi Rhyncholestes raphanurus continentalis, hija l-popolazzjoni ta' fuq il-kontinent, filwaqt Rhyncholestes raphanurus raphanurus hija l-popolazzjoni ta' fuq il-gżira ta' Chiloè.

Bublitz fl-1987 għadda suġġeriment, li jkun hemm 2 speċi fil-ġeneru "Rhyncholestes" ("Rhyncholestes raphanurus" u "Rhyncholestes continentalis").

Madankollu il-biċċa l-kbira tal-mammoloġisti ma jimxux ma' din il-klassifikazzjoni ta' Bublitz u jaċċettaw speċi waħda biss b' 2 sottospeċi.

Din hija speċi fil-periklu ta' estinzjoni, inkluża fil-Lista l-ħamra ta' l-ispeċi mhedda u qiegħda kklassifikata bħala speċi fi stat vulnerabbli.

"Rhyncholestes continentalis" huwa sinonimu ta' "Rhyncholestes raphanurus"


Opossum bugeddum skur

Opossum bugeddum skur

L-Opossum bugeddum skur ("Caenolestes fuliginosus"), li jsibuh ukoll bħala Opposum bugeddum tal-ħarir, huwa marsupjal żgħir li jgħix fil-foresti alpini tal-Andi.

Mis-seba' speċijiet tal-ordni Paucituberculata, li għadhom ħajjin illum, dan huwa l-aktar opossum bugeddum li hu magħruf u l-aktar wieħed li hemm tagħrif u informazzjoni dwaru.

Din l-ispeċi hija simili ħafna tal-ispeċi l-oħrajn li qegħdin miġburin fl-istess ġeneru (Caenolestes).

L-opossum bugeddum skur għandu l-pil fin u folt ta' lewn kannella skur li jkanġi fl-iswed fuq id-dahr, filwaqt li jiċċara ħafna fin-naħa taż-żaqq.

Il-wiċċ tawwali li ġej għall-ponta mgħammar b' par għajnejn ċkejknin.

Din l-ispeċi ta' opossum bugeddum tippreżenta fiha dimorfiżmu sesswali qawwi fejn in-nisa huma ta' daqs notevolment iżgħar.

It-tul tar-ras u l-ġisem huwa bejn 90 u 140 millimetru u d-denb kważi għarwien kapaċi jilħaq jew iqarreb dan it-tul ukoll.

Il-piż totali ta' l-irġiel ijvarja bejn 25 u 41 gramma filwaqt il-piż tan-nisa jvarja bejn 16.5 u 22.5 grammi u ma għandhomx marsupju.

L-Opossum bugeddum skur huwa marsupjal b'dieta karnivora li tikkonsisti minn varjetà ta' insetti u annimali vertebrati u invertebrati żgħar.

Id-distribuzzjoni ta' dan il-marsupjal tal-Amerika t'Isfel hija l-akbar fost l-ispeċi ta' din l-ordni.

L-opossum ġurdien skur qiegħed mifrux fil-boskijiet u fil-prateriji umdi, f'altitudni bejn 1,500 u 4,000 metru, fil-Peru, l-Ekwador, il-Kolombja u l-Veneżwela, fejn jiċċaqlaq minn post għall-ieħor billi jħaffer mini taħt l-art.

Opossum bugeddum skur jew Opposum bugeddum tal-ħarir hemm erba' sottospeċijiet.

Din l-ispeċi, fil-lista l-ħamra tal-Unjoni Internazjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN red list) qiegħda mniżżla bħala fi stat ta' riskju ta' estinzjoni baxx.


Opossum bugeddum ta' żaqqu griża

Opossum bugeddum ta' żaqqu griża

L-Opossum bugeddum ta' żaqqu griża jew opossum far ta' żaqqu griża, magħruf xjentifikament bl-isem ta' "Caenolestes caniventer", huwa mammiferu marsupjal notturn ta' daqs żgħir, nattiv tal-Amerika t'Isfel li jippreferi l-foresti ta' altitudni għolja qalb l-Andi.

Din l-ispeċi hija simili ħafna tal-ispeċi l-oħrajn li qegħdin miġburin fl-istess ġeneru {"Caenolestes"}.

L-opossum bugeddum ta' żaqqu griża għandu l-pil qasir u folt ta' lewn li jvarja mill-kannella għall-griż li jiċċara fin-naħa taż-żaqq.

Il-wiċċ tawwali li ġej għall-ponta mgħammar b'par għajnejn ċkejknin, u fuq ir-ras jinsabu par widnejn tondi.

It-tul totali huwa ta' 256 millimetru, ir-ras u l-ġisem 129 millimetru u d-denb ta' 127 millimetru ieħor, għalkemm dan jista jvarja xi ftit minn reġjun għal ieħor tul id-distribuzzjoni tal-ispeċi, filwaqt li l-piż totali huwa ta' madwar 45 gramma.

In-nisa ta' dan il-marsupjal m'għandhomx marsupju.

L-Opossum bugeddum ta' żaqqu griża huwa marsupjal b'dieta karnivora li tikkonsisti minn varjetà ta' insetti u annimali vertebrati żgħar.

L-Opossum bugeddum ta' żaqqu griża huwa mammiferu pjutost rari, li għandu firxa żgħira fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel u jgħix fil-foresti u l-prateriji umdi tal-Andi, fin-Nofs in-Nhar tal-Ekwador u fit-Tramuntana tal-Peru.

Din l-ispeċi, fil-lista l-ħamra tal-Unjoni Internazjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura ("IUCN red list") qiegħda mmniżżla bħala fi stat ta' riskju ta' estinzjoni baxx.


Opossum bugeddum tat-Tramuntana

Opossum bugeddum tat-Tramuntana

L-Opossum bugeddum tat-Tramuntana ("Caenolestes convelatus"), huwa mammiferu marsupjal notturnu u solitarju, pjuttost rari, li jgħix fin-naħa ta' fuq tal-kontinent tal-Amerika t'Isfel.

Din l-ispeċi hija simili ħafna tal-ispeċi l-oħra li qegħdin miġburin fl-istess ġeneru {Caenolestes} speċjalment tal-opossum bugeddum ta' żaqqu griża ("Caenolestes caniventer").

L-opossum bugeddum tat-Tramuntana jingħaraf minn dak ta' żaqqu griża mid-daqs akbar tad-dras u mid-daqs iżgħar jekk mhux in-nuqqas totali tat-tieqa antorbitali.

Dan għandu l-pil qasir u folt ta' lewn ftit aktar skur minn tal-opassumi bugeddum ta' żaqqu griża, li għandu żaqqu griża u wiċċu twil ġej għall-ponta, mgħammar b'par għajnejn żgħar u b'par widnejn li ġejjin għat-tond.

It-tul totali huwa ta' 256 millimetru, ir-ras u l-ġisem huma ta' 132 millimetru u d-denb ta' 124 millimetru ieħor, waqt li l-piż totali huwa ta' madwar 45 gramma.

In-nisa ta' dan il-marsupjal bħal l-ispeċijiet kollha tal-ordni Paucituberculata m'għandhomx marsupju.

L-Opossum bugeddum tat-Tramuntana huwa marsupjal karnivoru u jiekol varjetà ta' insetti u annimali vertebrati u invertebrati żgħar.

L-Opossum bugeddum tat-Tramuntana jinsab biss f' 2 pajjiżi, u kull wieħed għandu popolazzjoni għalih.

Hemm popolazzjoni minnhom fit-Tramuntana tal-Ekwador u l-popolazzjoni l-oħra fit-Tramuntana tal-Kolombja.

Dawn il-popolazzjonijiet huma ġeografikament mifrudin.

Din l-ispeċi, fil-lista l-ħamra tal-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN) qiegħda mniżżla bħala fi stat ta' riskju baxx ta' estinzjoni.


Opossum bugeddum tal-Lvant

Opossum bugeddum tal-Lvant

L-Opossum bugeddum tal-Lvant jew opossum far tal-Lvant, magħruf xjentifikament bl-isem ta' "Caenolestes sangay", huwa mammiferu marsupjal notturn ta' daqs żgħir, nattiv tal-Amerika t'Isfel li jippreferi l-foresti msaħba qalb l-Andi tal-Lvant.

Din l-ispeċi ġiet deskritta fl-2013.

Din l-ispeċi hija simili ħafna tal-ispeċijiet l-oħrajn li qegħdin miġburin fl-istess ġeneru {"Caenolestes"}.

L-Opossum bugeddum tal-Lvant huwa marsupjal b'dieta karnivora li tikkonsisti minn varjetà ta' insetti u annimali vertebrati żgħar.

L-Opossum bugeddum tal-Lvant huwa mammiferu pjutost rari, li għandu firxa żgħira fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel u jgħix fil-foresti msaħba tal-Andi tal-Lvant fl-Ekwador.


Lino Farrugia Sacco

Lino Farrugia Sacco

Lino Farrugia Sacco huwa Imħallef fil-Qrati Maltin.

Huwa twieled fit-22 ta' Awissu ,1949, u ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Kulleġġ St Albert u fl-1969 iggradwa fl-Università ta' Malta.

Fl-1972 huwa sar Nutar Pubbliku u fl-1973 sar Avukat.

Huwa serva bħala Avukat għal-aktar minn seba' snin, sittax il-sena bħala Maġistrat u mill-1997 'l hawn bħala Imħallef.

Fl-1997 inħatar Imħallef.

Huwa nħatar mill-Gvern ta' Malta bħala Chairman ta' għadd ta' Bordijiet Investigattivi u serva bħala Eżaminatur għal għadd ta' sezzjonijiet fil-Liġi Kriminali u Ċivili fl-Università ta' Malta.

Matul iż-żmien tiegħu fl-Università Lino kien Manager ta' Youth Club differenti, membru fundatur tal-Ħamrun Tennis Club, Viċi President tal-Catholic Guild ta' l-Universita' ta' Malta u segretarju ta' Kumitat ta' Universita' dwar l-Eroj Nazzjonali.

Għal tliet snin huwa serva bħala Segretarju tal-Malta Tennis Federation, fejn aktar tard inħatar bħala President.

Lino kien Viċi President tal-Ħamrun Spartans Football Club.

Fl-1988 huwa ġie elett bħala l-Ewwel Viċi-President tal-Kumitat Olimpiku Malti u fl-1993 Viċi President tal-Kumitat Organizzattiv tal-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar ta; l-Ewropa għall-Malta.

Huwa kien kap ta' Missjoni tal-Kontinġent Malti fil-Logħob fil-Mediterran li saru fi Franza fl-1993.

Bis-saħħa tiegħu ġie introdott l-Logħob għall-Istati Żgħar ta' l-Ewropa għaż-Żgħażagħ fit-Tennis fil-Kalendarju Internazzjonali tal-Federazzjoni tat-Tennis.

Fl-1996 huwa ġie elett Chairman tal-Kumitat Olimpiku Malti.

Fl-1999 huwa nħatar President tal-Kumitat Olimpiku Malti.

Huwa maħtur mill-I.O.C. bħala membru tal-CAS u mill-Commonwealth bħala membru tal-CABOS.

Fl-1993 huwa nħatar President tal-Għaqda tal-Mużikali San Ġużepp fil-Ħamrun fejn ħadem bis-sħiħ għall-għaqda bejn il-Parroċċi u l-Każini tal-Banda.

Huwa miżżewweġ lil Susan nee' Laiviera u għandu żewġt subien David u Steven.


Senġi tal-blat tal-Karù

Senġi tal-blat tal-Karù

Is-Senġi tal-blat tal-Karù magħruf xjentifikament bħala "Elephantulus pilicaudus" huwa speċi ta' senġi tal-ġeneru "Elephantulus" li ġie deskritt reċentement.

Dan is-senġi huwa speċi endemika tal-Afrika t'Isfel u jinsab fil-Provinċa ta' Kap tat-Tramuntana u fil-Provinċa ta' Kap tal-Punent.


Emanuel Mallia

Emanuel Mallia

Emmanuel Mallia (Tas-Sliema) huwa Deputat Parlamentari Laburist u eks Ministru tal-Intern u l-Ġustizzja u eks Ministru għall-Kompettività, Ekonomija Diġitali, Qasam Marittimu u Servizzi.

Bin Emmanuele u Carmelo, huwa twieled Tas-Sliema u huwa l-iżgħar wild minn ħamsa.

Wara li spiċċa l-iskola sekondarja, huwa kompla l-edukazzjoni tiegħu fl-Università ta' Malta, minn fejn iggradwa bħala prokuratur legali fl-1973 u avukat fl-1979.

Ftit xhur qabel li ggradwa, huwa fetaħ l-ewwel uffiċċju legali tiegħu, l-Imsida minn fejn baqa' jeżerċita l-professjoni tiegħu sakemm sar Ministru.

Huwa speċjalizza fil-liġi kriminali u l-ġustizzja, u sar wieħed mill-aqwa avukati fil-liġi kriminali f'Malta, u jimpjega fl-uffiċċju tiegħu madwar għaxar avukati.

Huwa ngħaqad ma' numru ta' klabbs u assoċjazzjonijiet, fosthom il-Malta Football Association, li dak iż-żmien kienet immexxija minn George Abela, il-Pembroke Basketball Club u l-Malta Car Racing Association.

Mill-2009 'il quddiem, l-Avukat Mallia ħadem mill-viċin mal-Mexxej tal-Partit Laburista Joseph Muscat fuq numru ta' inizjattivi, bħal kawża istitwita mill-Partit Laburista kontra l-gvern sabiex jirrifondi lura l-VAT fuq it-Taxxa ta' Reġistrazzjoni tal-Vetturi.

L-Avukat Mallia kien ukoll impenjat fil-Business Forum tal-Partit Laburista mmexxi minn Marlene Mizzi, u ħadem fuq numru ta' inizjattivi ġodda fil-politika kummerċjali, li gew riċerkati u mfassla fi ħdan il-Partit Laburista.

L-Avukat Mallia aċċetta l-istedina ta' Dr Joseph Muscat sabiex jikkontesta l-Elezzjoni Ġenerali tal-2013 bħala kandidat Laburista fuq id-9 u l-10 distrett.

Fil-11 ta' Marzu huwa nħatar Ministru tal-Intern u s-Sigurta' Nazzjonali.

Fil-Ministeru tiegħu kellu diversi responsabiltajiet: id-Difiża, il-Forzi Armati, il-Pulizija, l-Immigrazzjoni, is-Sigurtà fl-Ajruport, is-Servizzi Korrettivi, il- Protezzjoni Ċivili, Affarijiet ta' Ċittadinanza u Nies Barranin, Central Visa Unit, ir-Reġistru Pubbliku, ir-Reġistrazzjoni Ċivili, il-Karti tal-Identità, il-Passaporti, ir-Reġistru tal-Artijiet u x-Xandir.

Huwa ntalab jirriżenja mill-Prim Ministru f'Diċembru 2014 u baqa' jservi fil-Parlament bħala Deputat Laburista.

F'April 2016, huwa nħatar Ministru għall-Kompettività, Ekonomija Diġitali, Qasam Marittimu u Servizzi.

Wara l-Elezzjonijiet tal-2017, tela' fil-Parlament imma ma ntgħażilx fil-Kabinett.

Emmanuel jgħix fil-Belt Valletta flimkien ma' martu Elena Codruta u t-tlett itfal tagħhom Nicola, Emmanuel Jr u Carmela Jolie.


Lista ta' pajjiżi skont l-erja

Lista ta' pajjiżi skont l-erja

Din hi lista tal-istati tad-dinja skont l-erja tagħhom tibda mill-ikbar.

L-erja tingħata f'km2.

Id-dipendenzi jintwerew mal-istat ewlieni u tingħata wkoll l-erja totali, imma l-lista hi ordnata skont l-erja mingħajr id-dipendenzi.

Ilerja tinkludi wkoll il-mases tal-ilma tat-terraferma (lagi u xmajjar).

Il-195 stat fil-lista huma il-193 stat membru tal-Ġnus Magħquda, u Tajwan u l-Belt tal-Vatikan.

Il-lista tinkludi wkoll 68 dipendenza, li minnhom 25 mhumiex abitati permanentement u għalhekk ma jidhrux fil-Lista ta' pajjiżi skont il-popolazzjoni.


Senġi ta' wiċċu griż

Senġi ta' wiċċu griż

Is-Senġi ta' wiċċu griż "Rhynchocyon udzungwensis", huwa mammiferu plaċentat insettivoru ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni Macroscelidea.

Dan is-senġi huwa wieħed mis-sbatax-il speċi mifruxin mal-kontinent Afrikan.

Is-Senġi ta' wiċċu griż huwa l-akbar speċi ta' senġi fost dawk magħrufa xjentifikament sal-llum il-ġurnata u flimkien mat-tlett speċijiet l-oħra fil-ġeneru "Rhynochocyon" jissejħu senġijiet ġganti.

Din l-ispeċi hija endemika tal-muntanji Udzungwa fit-Tanżanija.

Din tinstab f'żewġ foresti biss li huma, il-foresta ta' Ndundulu-Luhomero fil-Majjistral ta' Udzungwa u l-foresta Mwanihana fil-Grigal ta' Udzungwa.


Wistin Abela

Wistin Abela

Wistin Abela (Żejtun, 19 ta' Ottubru 1933 - 20 ta' Jannar 2014) kien Deputat Prim Ministru tal-Gvern Malti fis-snin tmenin.

Kien Ministru tal-Iżvilupp u iktar tard tal-Finanzi.

Bin Carmelo u Felicia, imwielda Abela, huwa studja fl-iskola primarja tal-Gvern.

Wara kompla jieħu l-edukazzjoni tiegħu fil-Liċeo, fis-Seminarju u fl-Università ta' Malta.

L-ewwel impjieg ta' Abela kien bħala skrivan fit-Tarzna.

F'dan il-perjodu Wistin Abela kien strumentali biex twaqqfet in-National Association for Clerical & Supervisory Staff (N.A.C.S.S), taqsima fi ħdan il-General Workers Union (GWU), li kellha l-għan li torganizza gradi klerikali, tekniċi u maniġerjali kemm għall-kumpaniji privati kif ukoll għal dawk l-entitajiet li jaqgħu taħt il-Gvern.

Aktar tard din it-taqsima ingħatat l-isem ta' Supervisor, Technical and Professional Staff Association (STPSA), imbagħad l-isem inbidel għal Professionals & Services Section (PSS) u mbagħad għal Services & Media Section (SMS).

Ilum din it-taqsima għandha l-isem ta' Professionals, Finance and Services Section (PFS-GWU) li għandha l-għan li tkun il-vuċi tal-ħaddiema tal-industrija tas-servizzi f'Malta.

Fl-istess perjodu, Wistin Abela inħatar President tal-N.A.C.S.S u membru tal-Kunsill tal-GWU.

Fl-1959, Wistin Abela beda jinvolvi ruħu fil-politika.

L-ewwel involviment tiegħu fil-Partit Laburista, kien meta nħatar l-ewwel President tal-Għaqda Żgħażagħ Laburisti taż-Żejtun.

Wara, Abela inħatar President tal-Kumitat Laburista tal-lokal, kariga li dam jokkupa sal-1967.

Għal xi żmien, Wistin Abela kien ukoll President tal-Kumitat distrettwali u Awditur tal-Partit Laburista.

Kien fl-1966, meta Wistin Abela ikkontesta għall-ewwel darba b'suċċess l-elezzjoni ġenerali mal-Partit Laburista.

Dak iż-żmien, iż-Żejtun kien jifforma parti mill-ħames distrett elettorali.

F'dik l-elezzjoni partikolari, il-kwota f'dak id-distrett kienet ta' 2,325 vot.

L-elezzjoni tal-1966 kienet l-ewwel waħda wara li Malta kisbet l-Indipendenza f'Settembru tal-1964.

Minkejja dan, f'din l-elezzjoni kienu għadu fis-seħħ id-dnub il-mejjet li l-Knisja immexxija mill-Arċisqof Mikiel Gonzi kienet imponiet fuq il-Partit Laburista.

Wistin Abela ġab 1,644 vot tal-ewwel preferenza.

Minn hemm hekk, Wistin Abela baqa jikkontesta l-elezzjonijiet ġenerali kollha sal-1992.

Meta ġie elett Gvern Laburista fl-1971, il-Prim Ministru Dom Mintoff kien ħatar lil Wistin Abela bħala Segretarju Parlamentari fil-Ministeru tal-Finanzi u Dwana.

Xahrejn wara, mar bl-istess kariga fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Madankollu fl-istess leġiżlatura, eżattament f'Ottubru tal-1974, Mintoff ħatar lil Wistin Abela Ministru għall-Iżvilupp.

Wara l-elezzjoni tal-1976, meta reġa ġie elett Gvern Laburista, Wistin Abela ġie maħtur Ministru tal-Iżvilupp, Enerġija, Port u Telekomunikazzjoni, ministeru vast u impenjattiv għall-aħħar.

Infatti, f'dik il-leġiżlatura, il-ħidma tal-Ministeru ta' Abela kienet importanti biex jitwaqqfu numru ta' azjendi kbar bħal Air Malta, Sea Malta, TeleMalta li aktar tard inbidlet għal Maltacom, Enemalta, TugMalta, l-Malta Shipbuilding u Xandir Malta li illum sar PBS.

Ta' min isemmi wkoll li f'dan il-perjodu, Xandir Malta beda jxandar bil-kulur.

Wara l-elezzjoni tal-1981, Wistin Abela inħatar bħala Ministru tal-Ippjanar Ekonomiku u l-Iżvilupp u Deputat Prim Ministru.

Fl-1983, kien inbidillu l-Ministeru, u Abela ingħata l-kariga tal-Ministeru tal-Finanzi u d-Dwana.

B'hekk ftit tax-xhur wara, Abela ippreżenta l-baġit għas-sena 1984.

F'Diċembru tal-1984, il-Prim Ministru Duminku Mintoff kien irreżenja mill-kariga tiegħu u postu ħadu Karmenu Mifsud Bonnici.

B'hekk Wistin Abela, kompla jservi bħala Ministru tal-Finanzi u d-Dwana sal-elezzjoni tal-1987, taħt il-Prim Ministru Mifsud Bonnici.

Wara l-elezzjoni tal-1987, Abela kien inħatar bħala Kelliem Ewlieni tal-Oppożizzjoni għall-Forzi Armati u t-Tiftix taż-Żejt.

Huwa kkontesta l-aħħar elezzjoni ġenerali tal-1992.

Abela għażel li ma jikkontestax l-elezzjoni ġenerali tal-1996, biex jagħmel wisa għal ibnu Marjohn.

Nhar it-13 ta' Diċembru tal-1997, Abela ingħata l-unur ta' Kumpann tal-Ordni Nazzjonali tal-Mertu, bħala rikonoxximent fil-qasam politiku.

Minkejja li fl-aħħar snin saħħtu kienet sejra lura, Wistin Abela xorta waħda baqa jżomm ruħu aġġornat b'dak li kien għaddej fil-Partit Laburista.

Infatti, Wistin Abela baqa jattendi b'mod regolari għall-Konferenza Ġenerali Annwali.

Fl-2012, Wistin Abela kien attenda għall-funeral tal-eks-Prim Ministru Duminku Mintoff.

Abela kien miżżewweġ lil Katerina, u kellhom tlett itfal, Marjohn, Carmelina u Lycia.

Wistin Abela miet fl-20 ta' Jannar 2014.

Il-funeral sar jumejn wara fil-Knisja Arċipretali taż-Żejtun.

Għalih kien hemm preżenti l-ogħla awtoritajiet tal-pajjiż, fosthom l-Aġent President Dolores Cristina, il-Prim Ministru Joseph Muscat, l-ogħla uffiċjali tal-Partit Laburista u l-Viċi Kap tal-Partit Nazzjonalista Beppe Fenech Adami.

Kien hemm preżenti wkoll bosta eks-Ministri Laburisti, fosthom Ċensu Moran u Freddie Portelli, kif ukoll żewġ Presidenti Emeriti, Eddie Fenech Adami u Ugo Mifsud Bonnici.

Il-Knisja kienet imballata ukoll b'nies komuni.

F'omelija li saret mill-Kanonku Joe Abela, li jiġi wkoll il-kuġin ta' Wistin Abela fakkar lill-kongregazzjoni preżenti kif Wistin Abela bena ħajtu madwar il-ħaddiem, il-batut u l-fqir.

Kliem li dewa mal-Knisja kollha u li ġab miegħu n-niket ta' bosta li kienu preżenti u li kienu jiftakru lil Wistin Abela sew.

Il-konċelebrant fakkar ukoll fil-kuraġġ li wera Abela tul ħajtu, kemm meta żamm 'il bogħod mill-korruzzjoni u r-rikkezzi li xi kultant iġġib magħha l-ħajja politika kif ukoll meta kellu taħt ir-responsabbiltà tiegħu l-ħolqien tal-kumpanija nazzjonali tal-ajru, l-Air Malta.

Żied ifakkar kif Abela kien minn dejjem mdawwar bin-nies li kienu jitolbu l-għajnuna tiegħu u kif kien jagħti l-lezzjonijiet tal-Matematika b'xejn.

Il-Kanonku Abela tkellem dwar żewġ mumenti minn ħajjet Wistin Abela f'dawn l-aħħar xhur.

L-ewwel meta għalkemm saħħtu kienet diġà marret lura qam mis-siġġu tar-roti biex ibus il-katavru ta' Dun Eric Overend, l-Arċipriet taż-Żejtun li miet is-sena l-oħra u meta anke fl-aħħar żmien ta' ħajtu baqa' qrib tat-tradizzjonijiet relatati mal-Ġimgħa l-Kbira li l-lokalità taż-Żejtun tant hija magħrufa għalihom.

Fil-fatt lejn l-aħħar ta' ħajtu Abela baqa' jdawwar lilu nnifsu bil-vari żgħar tal-Ġimgħa l-Kbira li tant kien jgħożż.

Wara l-quddies saret id-difna fiċ-Ċimiterju ta' San Girgor, fiż-Żejtun stess.


Ġużè Cassar

Ġużè Cassar

Ġużè Cassar (Qrendi, 22 ta' Jannar 1918 - 27 ta' Novembru 2001) kien Deputat Priministru tal-Gvern Malti fis-snin sebgħin u tmenin.

Kien ukoll Ministru fl-aħħar tas-snin erbgħin u fis-snin ħamsin.

Fl-1945 kien elett mill-ewwel distrett bħala Membru tal-Kunsill tal-Gvern mal-Partit Laburista.

Fl-1947 reġa' kien elett, fuq it-tielet distrett.

Għamel sitt xhur speaker.

Fl-1948 inħatar Ministru tal-Ġustizzja u Affarijiet Parlamentari.

Wara li l-Partit Laburista nqasam, huwa ħareġ mal-partit ġdid ta' Pawlu Boffa u kien elett mit-tielet distrett fl-1950 u fl-1951.

F'dak il-gvern ta' koalizzjoni huwa kien Ministru tal-Ġustizzja.

Fl-1953 huwa reġa' ngħaqad mal-Partit Laburista, u fl-1955 reġa' sar Ministru.

Fl-1962 u l-1966 huwa ma kkontestax l-elezzjoni li fiha l-Partit kellu fuqu d-dnub il-mejjet impost mill-Knisja.

Fl-1971 inħatar Ministru tas-Servizzi Soċjali u Xogħol.

Fl-1974 inħatar Ministru tal-Edukazzjoni.

Fl-1976 inħatar Deputat Priministru u Ministru tal-Ġustizzja, Artijiet u Djar.

Fl-1979 inħatar Ministru tal-Finanzi.

Fl-1981 reġa' nħatar Ministru tal-Ġustizzja.

Fl-1987 huwa kien elett għall-aħħar darba fil-Parlament.

Fl-1992 reġa' kkontesta iżda ma telax.


Senġi ċċangjat

Senġi ċċangjat

Is-Senġi ċċangjat "Rhynchocyon cirnei", huwa mammiferu plaċentat insettivoru ta' daqs pjuttost żgħir ta' l-ordni Macroscelidea.

Dan huwa wieħed mill-akbar speċi ta' senġi u nfatti it-tlett speċi f'dan il-ġeneru jissejħu senġijiet ġganti.

Din l-speċi peress li pratikament ma hu magħruf xejn fuq id-densità tal-popolazzjoni qiegħeda mniżżla bħala "vulnerabli".


2014

Il-Ġnus Magħquda għażlet din is-sena bħala s-Sena tal-Kristallografija (xjenza dwar il-Kristalli), tal-bdiewa fil-familja u tal-ġżejjer żgħar.

Dan ix-xahar mietu:

Dan ix-xahar mietu:

Dan ix-xahar mietu:

Lulju u Awwissu kienu ddominati mill-"Ice Bucket Challenge", li fiha wieħed jitfa' barmil ilma bis-silġ fuq rasu biex iqajjem kuxjenza fuq marda jisimha "amyotrophic lateral sclerosis" (ALS) u jħeġġeġ għal donazzjonijiet għar-riċerka.

Dan jiġbdu fuq film u jitfgħu fil-media soċjali.

Imbagħad suppost jagħti donazzjoni lill-Assoċjazzjoni tal-Isklerożi jew xi assoċjazzjoni oħra.

F'Malta għamluha eluf, fosthom il-President, il-Prim Ministru, il-Kap tal-Oppożizzjoni, l-Ispeaker, u l-Isqof Charles Scicluna.

Dan ix-xahar mietu:

Dan ix-xahar mietu:

Dan ix-xahar mietu:


Festival tal-Eurovision 2014

Festival tal-Eurovision 2014

Il-Festival tal-Eurovision 2014 se jkun id-59 edizzjoni ta' dan il-konkors mużikali.

Dan l-avveniment se jsir f'Kopenħagen, id-Danimarka, wara li Emmelie de Forest fil-Festival tal-Eurovision 2013 tat id-dritt lil dan il-pajjiż sabiex jospita l-Eurovision għat-tielet darba.

Il-belt ta' Kopenħagen ukoll sejra tospita dan l-avveniment għat-tielet darba.

L-istazzjon Danmarks Radio (DR) għażlu lil B&W Hallerne bħala s-sala għall-avveniment wara li ġew ikkunsidrati diversi swali oħra fi bliet different mifruxin mad-Danimarka.

B&W Hallerne hija sala li kienet tintuża biex jinbnew il-vapuri u issa qiegħda tiġi ttrasformata 'arena li tista' tospita dan il-konkors.

Tinsab fuq il-gżira ta' Refshaleoen, li ġiet imħabbra li se tissejjaħ "Eurovision Island" matul iż-żmien tal-festival.

Sebgħa u tletin pajjiż sejrin jieħdu sehem, fosthom il-Polonja u l-Portugall li rritornaw wara waqfa qasira.

Għat-tieni darba konsekuttiva, erba' pajjiżi ħassu l-bżonn li jirtiraw mill-festival, l-aktar minħabba raġunijiet finanzjarji.

Dan se jkun l-iżgħar festival bħala numru ta' pajjiżi mill-2006.

Id-disinn tal-konkors kien mibni madwar it-tema "Join Us", fejn iċ-ċentru ta' kollox huwa d-djamand ta' lwien blu u vjola li jirrappreżenta lill-gżira ta' Refshaleoen li fiha se jsir il-festival.

Bħas-snin ta' qabel, kien hemm polza li ddeterminat liema pajjiżi se jikkompetu fl-ewwel jew fit-tieni semifinali.

Din saret fis-17 ta' Jannar tal-2013 fis-Sala Ċentrali ta' Malmö.

Għall-kuntrarju tal-edizzjonijiet l-oħrajn, l-ordni tal-pajjiżi se tiġi deċiża mid-diretturi tal-festival, sabiex kull kanzunetta tkun imqassma b'tali mod li tkun differenti minn ta' qabilha u ta' warajha u l-festival ikun aktar interessanti.

L-ordni ta' kif se jikkompetu l-pajjiżi se tiġi mħabbra f'April.

Bħas-snin ta' qabel, is-semifinalisti ġew imqassma f'sitt urni, bbażati fuq kif ivvutaw lil xulxin f'dawn l-aħħar għaxar snin.


Hilma af Klint

Hilma af Klint

Hilma af Klint (1862-1944) kienet pittriċi Żvediża, pijuniera tal-arti astratta.

Kienet ir-raba' waħda mill-ulied tal-Kaptan Victor af Klint, kmandant navali Żvediż, u Mathilda af Klint (imwielda Sonntag).

Hilma af Klint kienet tqatta' s-sjuf mal-familja fir-razzett tagħhom Hanmora fuq il-gżira ta' Adelsö fil-Laq Mälaren.

F'dan l-ambjent idilljaku Hilma ġiet qrib in-natura kmieni f'ħajjitha u din l-asssoċjazzjoni profonda mal-forom naturali kienet ħa tkun ta' ispirazzjoni fix-xogħol tagħha.

Minn missierha wirtet interess fil-matematika.

Fl-1880 mietet Hermina oħtha iżgħar minnha u f'daż-żmien bdiet tiżviluppa l-ħajja spiritwali tagħha.

Minn kmieni wriet talent għall-arti viżiva u meta l-familja marru joqogħdu Stokkolma bdiet tistudja fl-Akkademja tal-Belli Arti.

Hemm damet ħames snin li matulhom tgħallmet il-pittura tar-ritratti u l-veduti.

Hawn iltaqgħet ma' Anna Cassel, l-ewwel waħda mill-erba' nisa li aktar tard ħadmet magħhom f'"Il-Ħamsa" ("de fem"), grupp ta' artisti li kellhom l-istess idejat bħalha.

Mill-pittura konvenzjonali kellha d-dħul finanzjarju waqt li fl-istess ħin kienet qiegħda tkompli x-xogħol astratt li kien iżjed importanti għaliha.

Mill-bidu tal-1896 Hilma af Klint bdiet tiffrekwenta l-gruppi spiritwalisti u okkulti.

Flimkien ma' ħbiebha ta' "Il-Ħamsa" kienet tikteb u tpinġi fi stat ta' katalessi.

Fl-1906 bdiet waħda mis-sensieli artisitċi karatteristiċi: Il-pitturi għat-tempju.

Fl-1908 saret taf lil Rudolf Steiner, membru eminenti tas-Soċjetà Teosofika u fundatur tal-Antroposofíja.

Hilma af Klint waqfet mill-pittura biex tieħu ħsieb ommha u marret toqgħod fis-subborg ta' Kungstraedgaarden.

Reġgħet lura għax-xogħol artistiku fuq il-pitturi għat-tempju sal-1912 u lestiethom fl-1915.

Is-sena ta' wara pinġiet is-sensiela astratta Parsifal u fl-1917, is-sensiela Atomu.

Fl-1920, sena wara li mietet ommha marret Suiza, fejn iltaqgħet ma' Rudolf Steiner.

Hemmhekk daħlet fis-Soċjetà Teosofika u studjat il-kitba tiegħu.

Fil-pittura ħadmet sensiela fuq ir-reliġjonijiet il-kbar tad-dinja.

Fl-1925, telqgħet il-pittura għal kollox biex tiddedika ruħha għall-istudji teosofiċi.

Mietet f'inċident fl-1944.

Kienet innovatriċi radikali ta' tip ta' arti mbiegħda mir-realtà viżibbli u naturalistika u sas-sena 1906, kienet diġà żvilluppat bil-moħbi lingwaġġ astratt.

Il-pitturi ta' Hilma af Klint mhumiex sempliċement astrazzjoni ta' kulur u forma, iżda tentattiv sabiex jiġi rappreżentat dak li ma' jidhirx, ħafna snin qabel ma dehru Wassily Kandinsky, Piet Mondrian u Kazimir Malevich, li kienu fl-aqwa tagħhom fl-ewwel snin tas-seklu għoxrin u għadhom jitqiesu bħala il-veri pijunieri tal-arti astratta.

Meta abbandunat il-lingwaġġ figurattiv naturalistiku, Hilma af Klint kienet konvinta li teżisti dimensjoni spiritwali fl-eżistenza u riedet tagħmel viżibbli il-kuntest li hu 'l hemm milli l-għajn tista' tara.

Bħal xi kontemporanji tagħha hi kienet influwenzata ħafna mill-kurrenti spiritwali tal-epoka, l-aktar l-ispiritwaliżmu, it-teosofija u l-antroposofija.

Kienet temmen li meta tkun qiegħda tpinġi tkun f'unjoni ma' għarfien superjuri li jibgħat messaġġi permezz tagħha.

Il-pittura tagħha tesplora l-eżistenza umana f'dimensjonijiet differenti.

Hilma af Klint pinġiet iżjed minn 1000 xogħol, bejn pitturi u tpinġijiet fuq il-karta. entre pinturas y obra en papel.

F'ħajjitha kienet turi biss ix-xogħol figurattiv bikri tagħha u qatt ma wriet ix-xogħol astratt.

Fit-testment tagħha ornat li x-xogħol astratt ma jinteriex fil-pubbliku qabel għoxrin sena wara mewtha għax kienet konvinta li qabel mhux ħa jintfiehem u jiġi apprezzat kif ħaqqu.


Brian Schembri

Brian Schembri

Il-Maestro Brian Schembri hu mużiċista Malti.

Schembri beda jistudja l-mużika taħt il-gwida ta' missieru, Carmelo Schembri, u kien l-iżgħar mużiċist li kiseb l-Liċenzja tar-Royal Schools of Music ta' Londra.

Wara li kompla l-istudji tiegħu fil-Konservatorju "Tchaikowsky" ta' Kiev u Moska, fejn tgħallem taħt mużiċisti kbar bħal Snegiriov, Dorensky u Kofman, kien maħtur assistent direttur f'orkestri tal-Orchestre Philarmonique de France u tal-Orquestra Metropolitana de Lisbao fil-Portugall.

Serva wkoll bħala direttur mistieden fl-Ukrajna, il-Maċedonja, l-Italja, Spanja, l-Iżvizzera, l-Iskozja, il-Litwanja, l-Ingilterra, il-Bulgarija u Hong Kong.

Schembri ta wkoll kunċerti fuq il-pjanu f'Malta, l-Italja, Franza, l-Ukrajna, l-Iżvizzera, il-Ġermanja, ir-Russja u r-Renju Unit.

Schembri dderieġa wkoll il-London Mozart Players, l-orkestra Sinfonika ta' San Remo, l-Orchestra Ciutat de Barcelona, l'Orchestre National du Capitole de Toulouse, il- Lithuanian State Symphony Orchestra, il-Filarmonika ta' Novosibirsk, l-Orchestre National de Lyon kif ukoll il-London Philharmonic Orchestra.

Kien protagonista mużikali f'okkażjonijiet kbar bħall-kunċert tal-G7 f'Lyon.

Mexxa wkoll produzzjonijiet operistiċi mal-Ensemble Justiniana, l-Atelier Lyrique du Centre, Opera Nomade (Paris), ir-Rennes and Nancy Opera Theatres, National Opera and Ballet Theatre ta' Lvov, l-Opera Hong Kong u il-Lübeck Opera Theatre.

Kien direttur mużikali u konsulent mat-Teatru Manoel qabel ma fl-2014 inħatar id-direttur artistiku direttur muzikali prinċipali tal-Orkestra Filarmonika Nazzjonali.

Maestro Schembri kien onorat bil-Malta Cultural Award kif ukoll bil-Midalja tar-Repubblika.

Fl-24 ta' Jannar 2014, il-Gvern ħatru Direttur artistiku tal-Orkestra Filarmonika Nazzjonali.

Għal Schembri din il-kariga l-ġdida tiegħu kienet "mument ta' ċertu emozzjoni".

Viżibilment emozzjonat, Schembri qal li dan huwa mument importanti fil-ħajja tiegħu kemm mil-lat professjonali kif ukoll minn dak personali.

"Għandi relazzjoni twila mal-Orkestra Filarmonika Nazzjonali għax missieri kien idoqq il-klarinett mal-Orkestra tal-Ammirall li maż-żmien inbidlet u saret l-orkestra nazzjonali," huwa qal meta kien qed jitkellem fl-okkażjoni tal-ħatra tiegħu.

Maestro Schembri kien ippreżentat lill-mezzi tax-xandir fil-preżenza tas-Segretarju Parlamentari għall-Kultura u Gvern Lokali Josè Herrera kif ukoll dik taċ-Ċermen Eżekuttiv tal-Orkestra Filarmonika Nazzjonali Sigmund Mifsud.

Dwar x'biħsiebu jagħmel fil-kariga l-ġdida tiegħu, Schembri qal li huwa jrid li l-Orkestra Filarmonika Nazzjonali tkompli tiżviluppa u sostna li għalkemm jirrikonoxxi li jeżistu l-problemi saħaq li dawn qatt ma qatgħulu qalbu.

Huwa qal li f'pajjiżna għandna l-potenzjal u t-talent li naslu fuq affarijiet li qatt ma immaġinajna li naslu għalihom u rrimarka li l-ewwel ħidma tiegħu se tkun li janalizza r-repertorju li jindaqq mill-Orkestra Filarmonika Nazzjonali ħalli fost oħrajn jara li din tati l-importanza mehtiega lill-mużika sinfonika.

Minbarra unuri internazzjonali, Schembri ingħata wkoll il-Malta Cultural Award kif ukoll il-Midalja għal-qadi tar-Repubblika.


Andrea Poli

Andrea Poli

Andrea Poli (Vittorio Veneto, Treviso, 29 ta' Settembru 1989) huwa plejer professjonali tal-futbol li jilgħab bħala midfilder mal-klabb ta' Milan u mat-tim nazzjonali Taljan.

Poli beda il-karriera tiegħu fis-Serie B mal-klabb ta' pajjiżu Treviso.

Fil-31 ta' Jannar 2007 huwa iffirma mal-klabb tas-Serie A Sampdoria imma ġie misluf minnufih lura ma' Treviso biex fl-aħħar tal-istaġun mar lura ma' Sampdoria.

Fl-4 ta' Novembru, Poli iddebutta fis-Serie A fit-telfa ta' 3–0 kontra Cagliari.

Għall-istaġun 2008–09 ġie misluf lill-klabb ta' Sassuolo fis-Serie B, fejn kien strumentali biex it-tim jilħaq ir-raba' post fil-klassifika.

Fis-sena 2011 huwa kien parti mit-tim ta' Sampdoria li sfaw relegati għas-Serie B wara li spiċċaw fit-18-il post tas-Serie A.

Fid-29 ta' Awissu 2011, Poli inghaqad ma' Inter b'self għal staġun, bil-klabb minn Milan ikollu l-għażla li jakkwistah b'mod permanenti fl-aħħar tal-istaġun.

Poli skorja l-ewwel gowl tiegħu ma' Inter fil-Coppa Italia kontra Genoa, fir-rebħa ta' 2–1 nhar id-19 ta' Jannar 2012.

Fit-8 ta' Lulju 2013, Poli ingħaqad ma' Milan biex sar it-tielet akkwist tas-sajf 2013.

Bil-flokk numru 16, l-istess bħalma kien jilbes ma' Sassuolo u Sampdoria, hu ddebutta fl-20 ta' Awwissu 2013 fil-logħba preliminari tal-UEFA Champions League kontra PSV Eindhoven.

Erbat ijiem wara, Poli huwa skorja l-ewwel gowl tiegħu fil-kamjonat fil-logħba li Milan tilfu bl-iskor ta' 2–1 kontra Hellas Verona, bir-riżultat finali jkun dak ta' 2–1.

Poli intgħażel mill-kowċ tat-tim nazzjonali Taljan, Cesare Prandelli, u ddebutta fil-logħba ta' ħbiberija kontra l-Ingilterra, li l-Italja tilfu 2–1.

Hu skorja l-ewwel gowl tiegħu f'logħba oħra ta' ħbiberija, din id-darba kontra San Marino tal-31 ta' Mejju 2015.


Michael Essien

Michael Essien

Michael Kojo Essien (imwieled 3 ta; Dicembru 1982) huwa plejer mill-Ghana li jilghab ma' Milan, u mat-Tim nazzjonali tal-Ghana.

Essien jilghab bhala midfilder b'abbilita li jiddefendu kif ukoll jattakka.

Huwa famuz ghal kuntrasti li jkollu fil-loghob tieghu.

Essien huwa kapaci jilghab ukoll bhal difensur kemm fin-nofs kif ukoll fiq il-lemin.

Essien beda l-karriera tieghu ma' Liberty Professionals fil-Ghana.

Fis-sena 2000, huwa mar jilghab fi Franza ma' Bastia.

Essien ghamel tliett snin jilghab ma Bastia u 66 loghoba qabel ma inghaqad ma' Olympique Lyonnais fis-sena 2003.

Ma Lyon, Essien laghab ukoll fil-UEFA Champions League ghall l'ewwel darba.

Matul il-hames snin li ghamel jilghab fi Franza huwa akkwista c-cittadinanza Franciza.

Fl-2005, Essien inghaqad mat-tim tal-president Roman Abramovich, Chelsea ghas-somma ta' 38 miljun euro u li f'dak iz-zmien kien l'aktar akkwist ghali mill-plejers afrikani ta' kull zmien.

Ma Chelsea, Essien rebah il-kampjonat 'Premier League' fl-2006 u fl-2010, kif ukoll tliett 'FA Cups' u 'Football League Cup' wahda.

Fl-2008, Essien laghab ukoll fil-finali tal-'UEFA Champions League'.

Huwa reabh l-unur tal-gowl tas-sena ghal-Chelsea darbtejn, fl-istagun 2006–07 u 2008–09.

Fil-31 ta' Awissu 2012, ftit ħin qabel ma' inghalqet is-sessjoni ta' trasferimenti tas-sajf, inghaqad b'sel ma' Real Madrid, fejn rega' sab lil José Mourinho, kowċ tiegħu meta' kien jilghab ma' Chelsea.

Fil-konferenza stampa meta' gie ppreżentat bħala plejer ta' Real Madrid huwa qal: "Missieri ghajjatli u jien qieghed hawn.

U hekk nikkunsidraħ.

Hadni ma' Chelsea, niftemu mill-ewwel, dak huwa it-terminu l'aktar preciż".

Fit-3 ta' Novembru 2012, fl-ghaxar loghoba tal-kampjonat spanjol, skorja l-ewwel gowl tiegħu fit-89 minuta fil-loghoba li Real MAdrid rebħu bl-iskor ta' 4-0 kontra Real Saragozza.

Wara li spiċċa l-kampjonat, irritorna lura ma' Chelsea, kif ukoll għamel l-istess Mourinho.

F'Jannar ta' l-2014, matul l-aħħar gimgħa s-sessjoni ta' trasferimenti tax-xitwa, inghaqad permanenti ma Milan fis-Serje A. Huwa iffirma kuntratt sat-30 ta' Gunju 2015.

Huwa ghażel in-numru 15.

Essien jilghab mat-tim nazzjonali ta' Ghana.

Meta kien zghir fl-1999, huwa rraprezenta lil Ghana fil-kampjonat dinji tal-FIFA U-17 u fil-kampjonat dinji taz-żagħżagħ tal-Fifa fl-2001, li Ghana spiccaw fit-tieni post. Essien ghamel id-debutt tieghu mat-tim tal-kbar f'Jannar ta' l'2002.

Huwa rraprezenta lil Ghana fi-tliett kampjonati tat-Tazza ta' l'Afrika u fit-Tazza tad-Dinja ta' l'2006, fejn Ghana waslu ma l'ahhar 16.


Nigel de Jong

Nigel de Jong

Nigel de Jong (Amsterdam, 30 ta' Novembru 1984) huwa plejer professjonali tal-futbol li jilgħab bħala midfilder mal-klabb ta' Mainz 05 u mat-tim nazzjonali Olandiz.

Missier de Jong, Jerry huwa mis-Suriname u kien jilghab il-futbol ukoll.

Huwa miżżewweġ lil Winonah, u għandhom żewgt itfal: Isaura-Siënna u Kyan.

De Jong huwa midfilder difensiv u huwa magħruf bħala plejer kumbattiv ħafna.

De Jong huwa prodott tal-akkademja ta' Ajax, fejn beda jilghab mill-eta ta' 9 snin.

Fid-19 ta' Ottubru 2002, de Jong iddebutta ma l-ewwel tim fil-loghoba tal-kamjonta Olandiz, mirnuħa minn Ajax bl-iskor ta' 6-2 contro AZ Alkmaar.

Ghamel id-debutt tieghu fil-kompetizzjonijiet UEFA fit-22 ta' Ottubru 2002 fil-loghoba taċ-Champions League li spiċċat bir-riżultat ta' 1-1 kontra Rosenborg, fejn daħal jilghab fit-83 minuta minflok Richard Witschge.F'din il-kompetizzjoni huwa skorja gowl wieħed, l-ewwel wieħed minn meta sar plejer professjonista, fil-loghoba li spiċċat 1-1, fit-18 ta' Frar 2003 kontra Arsenal.

F'dan l-istaġun kien spiss jilgħab bħala midfilder irtirat fuq il-lemin, imma jibda dejjem bħala sostitut u jidħol tard fil-loghoba.

Jaghlaq l-istaġun ma Ajax bi 17-il presenza fil-kampjonat, 10 (b'gowl skurjat) fiċ-'Champions League' u preżenza waħda fit Tazza Olandiża.

F'Jannar 2006 ingħaqad ma' Hamburg, fil-Germanja.

L-ewwel impatt tiegħu fil-Bundesliga huwa posittiv. de Jong skorja l-gowl de1iżiv kontra ir-rivali ta' Bayern Munich, din kienet l-ewwel telfa għalihom fil-grawnd il-ġdid fl-Allianz Arena.

Wara tliett snin, fil-21 ta' Jannar 2009, de Jong ingħaqad ma' Manchester City għall 18-il miljun sterlina.

De Jong għażel li jilbes in-numru 34 fuq il-flokk tiegħu.

Iddebutta ma' Manchester City fil-logħoba kontra Newcastle fit-28 ta' Jannar 2009, biex mil-ewwel isir plejer fiss ma' l-ewwel hdax.

Sa l-aħħar ta' l-istaġun jkun lagħab 16-il logħoba.

Beda l-ewwel tliett logħobiet ta'l-istaġun 2009-2010 bħala sostitut imma reġa kkonkwista postu ma' l-ewwel hdax fil-loghoba li Manchester City rebħu bl-iskor ta' 4-2 kontra Arsenal fit-12 ta' Settembru.

Fil-5 ta' Dicembru 2009, wara loghoba mirbuħa kontra Chelsea 2-1, rebaħ l-unur tal-plejer tal-loghoba, li huwa stess qal li kienu l-aħjar 90 minuta li qatt laghab fħajtu.

Fit-3 ta Ottubru 2010, fil-loghoba tal-kampjonat kontra Newcastle, kellu kuntrast qawwi bdaħla skompasta fuq il-plejer franċiż Hatem Ben Arfa, u kkawzalu ksur doppju f'saqajħ ix-xellugija.

Skorja l-ewwel gowl tiegħu bil-flokk ta' Manchester City kontra West Ham fl-1 ta' Mejju 2011.

Fi tliett staġuni u nofs ma' Manchester City, de Jong lagħab 137 loghoba u skorja 2 gowls.

Fil-31 ta' Awissu 2012, fl-aħħar ġurnata tas-sessjoni tat-trasferimenti tas-sajf inghaqad ma' Milan, u ffirma kuntratt sat-30 ta' Gunju 2015.

Huwa għazel li jżomm in-numru 34.

Iddebutta mat-tim ta' Milan ġurnata wara fir-rebħa li Milan kellhom kontra Bologna bl-iskor ta' 3-1, fit-2 ġurnata tal-kampjonat tas-Serje A, fejn kien muri il-karta s-safra.

Skorja l-ewwel gowl tieghu bil-flokk aħmar u iswed fl-20 ta' Ottubru 2012, fil-loghoba li Milan tilfu 3-2 kontra Lazio.

Fid-9 ta' Dicembru 2012, waqt il-loghoba kontra Torino mirbuħa 4-2, kellu jabbanduna l-grawnd minhabba tiċirita fat-'tendon' tas-sieq ix-xellugija li żammitu milli jilgħab għal diversi xhur.

Fil-31 ta' Marzu 2004, de Jong iddebutta mat-tim nazzjonali Olandiż f'partita ta' hbiberija kontra Franza.

Huwa ma giex mghajjat mat-tim Olandiż ghal UEFA Euro 2004 u tilef 2006 FIFA World Cup minħabba leżjoni fl-irkoppa.

De Jong kien magħżul minn Marco van Basten biex jilgħab mat-tim Olandiż għal-UEFA Euro 2008.

Matul din il-kompetizzjoni de Jong lagħab tliett loghbiet minn erbgħa fejn l-olanda waslu sal-kwarti tal-finali meta ġew meghluba mir-Russja.

Huwa skorja l-ewwel gowl internazzjonali tiegħu mat-tim Nazzjonali, kontra l-Iżlanda, fis-6 ta' Gunju 2009 fil-kwalifikazzjoni għal gruppi tat-Tazza tad-Dinja 2010.

De Jong kien parti mit-tim Olandiż għat-Tazza tad-Dinja 2010 taħt it-tmexxijja ta' Bert van Marwijk.

Huwa kien ma' l-ewwel ħdax il-plejer, fl-ewwel loghoba kontra d-Danimarka li l'Olanda rebħu 2-0.

De Jong kien sospiz għal logħoba tas-semi finali kontra l-Urugwaj war li kien muri t-tieni karta safra matul il-kompetizzjoni fil-kwarti tal-final kontra il-Brazil.

De Jong lagħab fil-final ta' li l'olanda tilfu 1–0 kontra Spanja wara l-]hin barrani.

Fil-bidu tal-logħoba, de Jong għamel kien involut f'kuntrast ikraħ ma' Xabi Alonso fejn taħ daqqa ta' sieq fl-istonku.

Ir-referee Howard Webb li dakinhar idderieġa l-logħoba, aktar tard wara ddikjara li kieku kellu vizjoni aħjar ta' l-inċident kien żgur ikeċċi lil de Jong mil-logħoba.

De Jong kien parti mit-tim Olandiż li ħa sehem fil-UEFA Euro 2012.

L-Olanda kienu eliminati fl-ewwel rawd meta tilfu l-ewwel tliett logħobiet.


Daniele Bonera

Daniele Bonera

Daniele Bonera, imwieled fil-31 Mejju 1981) huwa plejer professjonali tal-futbol Taljan li jilgħab bħala difensur mal-klabb ta' Milan u mat-tim nazzjonali Taljan.

Bonera huwa difensur ċcentrali, b'abbilta li jilgħab kemm bħala difensur mal-lemin kif ukoll max-xellug.

Bonera iffirma kuntratt ma' Brescia fis-sena 1995 u lagħab ma' l-akkademja ta' Brescia sa l-istaġunkemm 1998–99, fejn għamel id-debbut tiegħu ma' l-ewwel tim ta' Brescia fl-istaġun 1999–00.

Bonera lagħab 72 logħoba fi tliett staħuni ma' Brescia.

Bonera iffirma kuntratt ma' Parma f'Lulju tas-sena 2002 minn ma' Brescia, u lagħab 32 logħoba u skorja gowl wieħed matul l-ewwel staġun tiegħu ma' Parma fl-2002–03 tas-Serje A. Fit-tliett staġuni ta' wara ma' Parma, Bonera lagħab 98 logħoba li 82 minnhom kienu fil-kampjonat tas-Serje A. Fit-28 ta' Lulju 2006, Bonera ingħaqad ma' Milan.

Id-debbutt ta' Bonera fil-UEFA Champions League kien kontra Anderlecht, fiż-17 ta'Ottubru 2006, fejn kien imkeċċi wara li kien muri darbtejn il-karta s-safra.

Wara li saba' diffiċli jilgħab bħala difensuri lemini huwa beda jilgħab difensur ċentrali, anki minħabba li Milan kellhom ħafna difensuri ċentrali imweġġgħin u wara li akkwistaw lil Massimo Oddo minn ma' S.S. Lazio fit-trasferimenti ta' Jannar.

Bonera kellu prestazzjonijiet ferm konvinċenti bħala difensur ċentrali u għalhekk kien wieħed mill-aħjar plejers għall-Milan.F'Settembru 2009, huwa ġġedded il-kuntratt tiegħu ma' Milan sa' April 2013.

Wara li kien imweġġa għal 10 xhur, Bonera għal ritorn tajjeb ħafna meta lagħab 45 minuta kontra Novara fl-logħoba mill-Coppa Italja fit-13 ta' Jannar 2010.

Minħabba li Milan kellhom lil Alessandro Nesta u lil Thiago Silva jilgħabu bħala difensuri ċentrali, Bonera rega' beda jilgħab bħala difensur fuq in-naħa tal-lemin.

Bonera din id-darba kellu prestazzjonijiet tajbin anki fuq in-naħa tal-lemin.

Huwa kien sar jilgħab titolari sakemm Gianluca Zambrotta, Luca Antonini u Massimo Oddo irritornaw mill-'ijuries' taħhom, biex ftit wara rega tilef postu minn mat-titolari.

Meta aktar tard Alessandro Nesta rega' safa l-kowċ Leonardo għażel lil Bonera biex joħodlu postu.

Fit-23 ta' Mejju 2013, kien hemm spekulazzjonijiet li seta jmur jilgħab ma' Juventus, pero' Bonera rega ġġedded il-kuntratt tiegħu ma' Milan sat-30 ta'Ġunju 2015.

Bonera kellu preżenzi mat-tim Taljan ta' taħt il-21 sena fil-Kampjonati Ewropej ta' taħt il-21 sena fis-sena 2002 u fis-sena 2004.

Huwa lagħab ukoll fit-Toulon Tournament fis-sena 2000.

Bonera lagħab 34 logħoba fil-livell U-21.

Huwa lagħab 16 il-darba mat-Tim Nazzjonali Taljan.

Id-debbutt tiegħu kien fil-5 ta' Settembru 2001 meta' kellu 20 sena fil-logħoba kontra l-Marokk.

Fl-2006 kien magħzul min Marcello Lippi fil-lista proviżorja ta' qabel it-Tazza tad-Dina 2006 bħala wieħed mill-erbgha riservi.

Huwa kien eskluż mill-lista ta' l-aħħar 23 plejer.

Wara li kien ingħaqad ma' Milan, mis-sena 2006, huwa dejjem kien parti mill-grupp tat-Tim Nazzjonai taħt il-kowcis Donadoni u Lippi, imma mhux dejjem kien jiġi magħzul għal logħob minħabba problemi fisiċi.


Urby Emanuelson

Urby Emanuelson

Urby Vitorrio Diego Emanuelson (Amsterdam, 16 ta' Ġunju 1986) huwa plejer professjonali Olandiż tal-futbol li jilgħab bħala difensur jew midfilder mal-klabb ta' Milan u mat-tim nazzjonali Olandiż.

Fl-2006 rebaħ il-kampjonati Ewropej U21 ma' l-Olanda.

Emanuelson, kellu missieru Errol plejer tal-futbol u anki lagħab mat-tim Nazzjonali ta' Suriname.

Huwa beda jilgħab ma' l'akkademja ta' Ajax.

Iddebbutta ma' l-ewwel tim fil-kompetizzjoni Uefa fl-24 ta' Frar 2005 fil-logħoba tat-Tazza Uefa 2004/2005 kontra Auxerre-Ajax (3-1), meta daħal minn fuq il-bank tas-sostituti fid-79 minuta minflok Sneijder.

Fl-10 ta' April 2005 iddebutta fl-Eredivisie, fil-logħoba mirbuħa 4-2 kontra AZ Alkmaar.

Fl-istaġun ta' wara 2005/2006 sar id-difensur titolari fuq in-naħa tax-xellug fid-difiża ta' Ajax u rebaħ il-Johan Cruijff-schaal u fl-2006 il-KNVB Cup.

Fl-2006 rebaħ il-premju talent tas-sena.

Fl-istaġun 2006/2007 rega rebaħ il-Johan Cruijff-schaal u il-KNVB Cup.

Fl-istaġun 2008-2009 ma' Marco van Basten bħala kowċ ta' Ajax, Emanuelson beda jilgħab difensu fiq in-naħa tax-xellug, imma minħabba żbalji li kien jagħmel beda jilgħab mal-linja tal-midfilders.

Fit-30 ta' Novembru 2008 lagħab il-150 ma' Ajax.

Fit-23 ta' Jannar 2011 iffirma kuntratt ma'Milan.

Il-plejer Olandiż kellu l-kuntratt tiegħu ma' Ajax fi tmiem tiegħu fl-aħħar ta' Ġunju 2011.

Emanuelson iffirma kuntratt ta' 3 snin sat-30 ta' Ġunju 2014.

Il-Milan ħallsu għalieh 1,7 miljun euro u 800.000 o]ra wara li rebħu l-kampjonat f-Ġunju, bit-total jilħaq 2,5 miljun euro.

Fis-26 ta' Jannar 2011 iddebbuta mill-bidu tal-logħoba bil-flokk ta' Milan fil-logħoba kontra Sampdoria, logħoba mil-kwart tal-finali tal-Coppa Italia 2010-2011, fejn kien l-awtur tal-passaġġ għal gowl ta'Pato bir-riżultat jispiċċa 2-1.

Iddebbutta fis-Serje A fid-29 ta' Jannar 2011 fil-logħoba Catania-Milan, meta daħal fit-tieni taqsima minflok Alexander Merkel.

Skorja l-ewwel gowl tiegħu bil-flokk ta' Milan fl-20 ta' April 2011 fis-semifinali tal-Coppa Italja kontra Palermo.

Fi-7 ta' Mejju 2011 rebaħ l-ewwel kampjonat tiegħu mal-Milan.

Fis-6 ta' Awissu 2011 rebaħ is- Supercoppa italiana meta Milan għelbu lil Inter bl-iskor ta' 2-1.

Fid-19 ta' Frar 2012 skorja l-ewwel gowl tiegħu fis-Serje A meta skorja it-tieni gowl għal Milan fir-rebħa kontra Cesena bl-iskor ta' 3-1.

Fit-3 ta' Ottobru skorja minn 'freekick' l-ewwel gowl tiegħu fil-Champions League fil-logħoba li spiċċat bl-iskor ta' 3-2 kontra Zenit.

Fil-31 ta' Jannar 2013 ingħaqad b'self sa l-aħħar ta' l-istaġun ma' Fulham, fil-Premier League.

Iddebbutta bil-flokk ta' Fulham fit-2 ta' Frar 2013, fil-logħoba nterna li Fulham tilfu 1-0 kontra Manchester United.

Fid-19 ta' Mejju 2013, fl-aħħar ġurnata tal-Premier League 2012-2013 kontra Swansea City, skorja l-ewwel gowl tiegħu bil-flokk ta' Fulham.

Ikkonkluda l-istaġun bi 13 il-preżenza u gowl wieħed.

Għamel ir-ritorn tiegħu ma' Milan wara l-parentesi ma' Fulham, fil-logħoba tal-'play-off' tac-[[UEFA Champions League 2013-2014|Champions League], [[Philips Sport Vereniging|PSV]]-Milan (1-1), fej lagħab il-partita kollha bħala difensur fuq in-naħa tax-xellug.

Emanuelson kien parti mit-tim Olandiż [[FIFA U-20 World Cup]] fl-2005 li l-kompetizzjoni ntlabet fl-Olanda.

Huma gew eliminati fil-kwart tal-finali kontra in-Nigeria.

Huwa kien ukoll membru fit-tim Olandiż fil-kamjonati UEFA U-21 fl-2006.

Fis-16 ta' Awissu 2006 iddebbutta mat-Tim maġġuri ta' l'Olanda fl-logħoba ta' ħbiberija kontra ir-Republika ta' l-Irlanda.

Għalkemm kien jigi magħzul okkazjonalment mat-Tim Olandiż għal logħob tal-kwalifikazzjoni tal-kampjonati Ewropej 2008, huwa tħalla barra mit-tim finali li ħa sehem fl-istess kopetizzjoni.

[[Kategorija:Futbol]]


Iqbal Masih

Iqbal Masih

Iqbal Masih, Urdu: اقبال مسیح (t. 1983, m. 16 ta' April 1995) kien tifel Pakistan li sar is-simboli tal-abbużi fit-tħaddim tat-tfal fil-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw.

Iqbal twieled fl-1983 f'Muridke, raħal żgħir barra minn Lahore fil-Pakistan.

Ftit wara li twieled missieru Sajf Masih telaq u abbanduna l-familja.

Ommu, Inajat, kienet taħdem bħala seftura, iżda sabitha diffiċli ħafna biex tmantni l-familja.

Minħabba f'hekk meta kellha 4 snin, inbigħ mill-familja tiegħu bħala skjav.

Il-familja ta' Iqbal isselfu 600 rupija, ($16) minn għand kummerċjant tal-post li kellu fabbrika tal-insiġ tat-tapiti, u bi tpattija, Iqbal kellu jaħdem bħala nissiġ tat-tapiti sakemm jitħallas id-dejn.

Kuljum, kien iqum qabel jisbaħ u jimxi mit-toroq imdallmin tal-kampanja sal-fabbrika, fejn u l-parti tat-tfal l-oħra kienu jkun marbutin bil-ktajjen biex ma jaħarbux.

Kien jaħdem 14-il siegħa kuljum, sebat ijiem fil-ġimgħa, b'waqfien ta' nofs siegħha biss.

Meta kellu 12-il sena Iqbal kien twil inqas minn 1.2 metru u kien jiżen 27 kg biss (daqs tifel ta' 6 snin).

Kull darba li ma jobdix jew kien jonqos f'xi ħaġa kien jiġi msawwat.

Ġurnata waħda rid iqum fuq tiegħu u jitkellem għalih u għal sħabu dwar dawn l-inġustizzji.

Ħarab u mar l-għassa tal-Pulizija u qallhom li hu u sħabu kienu qed jiġu trattati ħażin u xtaq li jiġi liberat flimkien ma' sħabu.Iżda l-Pulizija kienu ħaġa waħda Arshad il-Propjetarju tal-fabrika tat-twapet u reġa' ħadu lura hemm u qal lil Arshad biex jaqflu.

Ta' 10 snin irnexxilu jaħrab minn din l-iskjavitu ħarxa.

F'qasir żmien daħal mal-BLLF (Bonded Labour Liberation of Pakistan) biex jgħin fill-ġlieda kontra l-iskjavitu tat-tfal madwar id-dinja.Iqbal għen aktar minn 3,000 tfal, li kienu skjavi fil-Pakistan, jakkwistaw il-Liberta' .

Kien jitkellem dwar il-kruha tal-Iskjavitu tat-tfal madwar id-dinja kollha.

Fl-Għid il-Kbir tas-sena 1995 Iqbal ġie maqtul b'tir ta' arma tan-nar huwa u ġej lura mill-Knisja.Fil-basket sabulu l-Bibbja, ktieb dwar l-Għid il-Kbir, santa ta' Ġesu'.

Responsabbli għall-qtil tiegħu jaħsbu li kienet il-Mafia tat-twapet.Iqbal,fl-1994 sena qabel qatluh kien ġie onorat bir-Reebok Human Rights Award.

Issa wara mewtu fis-sena 2000, ġie onorat b'The World's Children's Prize for the Rights of the Child.


Robert Tappan Morris

Robert Tappan Morris

Robert Tappan Morris (Massachussets, 8 ta' Novembru 1965) huwa informatiku u imprenditur Amerikan.

Hu hu l-iktar famuż għal Morris Worm, ikkunsidrat bħala l-ewwel "worm" tal-kompjuter li qatt sar.

Kawża ta' dan ġie pproċessat u sar l-ewwel persuna li ġie kkundannat taħt l-Att tal-Frodi u Abbuż fuq il-Kompjuter.

Morris twieled fl-1965 minn Robert Morris u Anne Farlow Morris.

Missieru kien informatiku f'Bell Labs, fejn għen jiddisinja s-sistemi operattivi ta' Multics u Unix.

Morris attenda l-Università ta' Harvard, u aktar tard daħal bħala student gradwat fl-Università ta' Cornell.

Fl-ewwel sena tiegħu hu kiteb "worm" tal-kompjuter li wasslet biex ħarbat diversi kompjuters fis-snin tal-bidu tal-internet.

Din wasslitu quddiem il-qorti sena wara.

Il-"worm" ta' Morris ġie żviluppat fl-1988 waqt li kien jattendi l-Università ta' Cornell.

Hu stqarr li kien iddisinjat biex jara d-daqs tal-internet.

Il-"worm "tnieda minn MIT, minflok Cornell.

Dan il-"worm "sfrutta numru ta' dgħufijiet sabiex jidħol fis-sistemi mixtieqa, fosthom: Il-"worm "kien ipprogrammat sabiex jiċċekkja kull kompjuter li jsib jekk l-infezzjoni seħħitx diġà.

Madanakollu, Morris ħaseb li xi amministraturi jistgħu jegħlbu lil dan il-"worm "billi jagħtu struzzjonijiet lill-kompjuter sabiex jirraporta falz pożittiv.

Biex jikkumpensa għal din il-possibilità, Morris għamel li l-"worm "jikkopja lilu nnifsu xorta waħda irrelevanti mir-rispons tal-interrogazzjoni dwar l-istat tal-infezzjoni.

Dan il-livell ta' persistenza wassal għal tagħbijiet li mhux biss ġabu l-attenzjoni tal-amministraturi tas-sistemi, imma fixklu l-kompjuters immirati.

Matul il-ġuri, ġie stmat li l-ispiża ta' "telfien ta' produttività" kawża tal-"worm" u l-isforzi sabiex jitneħħa mis-sistemi kien ta' bejn $200 u $53,000.


Senġi ta' widnejh tondi tan-Namib

Senġi ta' widnejh tondi tan-Namib

Is-senġi ta' widnejh tondi tan-Namib ("Macroscelides flavicaudatus") huwa mammiferu plaċentat, insettivoru, tal-ordni Macroscelidea ta' daqs pjuttost żgħir, b'piż ta' madwar 35 gramma.

Dan l-ispeċi ta' senġi huwa endemiku tan-Namibja.


Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù

Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù

Is-Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù ("Macroscelides proboscideus") huwa mammiferu plaċentat insettivoru ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni Macroscelidea.


Joe Brincat (politiku)

Joe Brincat (politiku)

Joe Brincat (22 ta' Marzu 1943) huwa avukat u kien Ministru tal-Ġustizzja, Artijiet u Djar għal sentejn u nofs, minn Lulju 1979 sa Diċembru 1981.

Huwa kien darbtejn Deputat Mexxej tal-Partit Laburista għall-affarijiet tal-Partit, bejn l-1976 u l-1980, u bejn l-2003 u l-2008.

Kien Deputat Mexxej għall-affarijiet tal-Parlament mill-1987 sal-1992.

Kien viċi-president tal-Assemblea tal-Kunsill tal-Ewropa fl-1978 u għal ħafna snin kien rappreżentant ta' Malta fl-istess Parlament.

Fl-1992 huwa kien ikkontesta għall-elezzjoni ta' mexxej tal-Partit Laburista, iżda l-elezzjoni ntrebħet minn Alfred Sant.

Sal-1996 huwa rriżenja mill-Partit Laburista iżda żamm postu fil-Parlament.

Meta Sant sar Priministru, Brincat reġa' resaq lejn il-Partit u ħejja liġi fuq l-annimali b'rabta mal-Pulizija.

Brincat kien l-uniku wieħed mill-grupp parlamentari Laburista li kien preżenti ghall-funeral ta' Raymond Caruana f'Diċembru 1986 fil-Gudja.

B'mod pubbliku kien l-uniku wieħed mill-Partit Laburista li dakinnhar iddisassoċja ruħu mill-vjolenza politika.

Wara r-rebħa tal-Partit Laburista fl-2013, Brincat beda jħejji emendi ghal ligijiet ezistenti li jirrigwardaw id-drittijiet tal-annimali, u wara għadda dawn il-proposti lill-Kunsill ghall-Harsien tal-Annimali (Animal Welfare Council).


Toni Abela

Toni Abela

L-Imħallef Toni Abela (2 ta' Lulju, 1957) huwa Imħallef fil-Qrati Maltin.

Kien President tal-Partit Laburista fis-snin tmenin, ko-fundatur tal-Alternattiva Demokratika fl-1989 u Deputat Mexxej għall-Affarijiet tal-Partit Laburista mill-2008 sal-2016.

Ħafna jirrikonoxxu l-pożizzjonijiet qawwija li ħa tul iż-żmien rigward kontabilità, trasparenza u governanza korretta.

Kien wieħed minn dawk li fassal l-Att dwar il-Whistleblower, l-Att dwar il-finanzjament ta' partiti politiċi u l-liġi li neħħiet il-preskrizzjoni tal-politiċi f'każijiet ta' abbuż u korruzzjoni li daħlu fis-seħħ fl-2016.

Fil-21 ta' Novembru 2016, huwa nħatar Imħallef.

Fl-1988, huwa ġie elett President tal-Partit Laburista u serva f'din il-kariga sal-1989 meta kellu jirriżenja mill-partit wara li ħa pożizzjoni kontra l-korruzzjoni u l-elementi kriminali fi ħdan il-partit.

F'din l-istess sena, huwa waqqaf l-Alternattiva Demokratika, pressure group (li iktar tard saret Partit) flimkien mal-eks whip ta' dak iż-żmien tal-Partit Laburista, Wenzu Mintoff, li wkoll kien tkeċċa mill-Partit, flimkien ma' Carmen Spiteri.

Fl-Alternattiva, Abela ħadem għal kwistjonijiet ambjentali, l-ugwaljanza bejn is-sessi, it-trasparenza politika u sistema elettorali aktar ġusta bl-introduzzjoni ta' kwota nazzjonali li tippermetti lill-partiti politiċi żgħar li jkunu rappreżentati fil-Parlament f'konformità mal-mudell Ġermaniż.

Huwa kkampanja favur l-introduzzjoni tal-att tal-Whistle Blower, l-Att dwar il-Libertà tal-Informazzjoni, it-tneħħija tal-preskrizzjoni għall-uffiċjali pubbliċi f'każ ta' abbuż ta' poter u korruzzjoni u favur il-ħtieġa ta' Liġi dwar il-Finanzjament tal-Partiti.

Fl-1993 huwa ġie elett Viċi Sindku tal-Ħamrun, belt ewlenija f'Malta, u kien responsabbli mill-infurzar tal-liġi u l-ġestjoni tal-uffiċju tal-ilmenti taċ-ċittadini, Huwa introduċa l-ewwel ordinamenti (bye-laws) u stabbilixxa l-ewwel qorti lokali.

Huwa ġie elett Deputat Mexxej għall-Affarijiet tal-Partit fit-12 ta' Ġunju 2008.

Minbarra r-responsabbiltajiet ġenerali tiegħu tat-tmexxija u l-ġestjoni tal-affarijiet interni tal-Partit, huwa mexxa wkoll il-65 fergħa politika tal-Partit Laburista.

Huwa stabbilixxa standards ta' tmexxija tajba fid-39 Kunsill Lokali bi tmexxija Laburista u ra li dawn l-istandards ikunu rispettati.

Matul il-mandat tiegħu, il-Partit Laburista għadda minn bidliet radikali fil-livelli kollha ta' organizzazzjoni.

Abela kien wieħed mill-miri ewlenin tal-attakki tal-Partit Nazzjonalista matul il-kampanja għall-Elezzjoni Ġenerali tal-2013 li rat lill-Partit Laburista jirbaħ l-elezzjoni b'rekord ta' voti u differenza ta' 11.4% bejn iż-żewġ partiti.

Il-Partit Nazzjonalista ddikjara li Toni Abela waqqaf barman ta' ċentru politiku tal-Partit Laburista milli jiġi investigat mill-pulizija, wara allegat użu ta' kokaina fil-bar, waqt il-ħin tax-xogħol.

Wara l-elezzjoni, kien hemm qbil ġenerali li dan ma kienx għajr attakk politiku skorrett waqt kampanja elettorali, bil-Partit Nazzjonalista stess jiddikjara fl-analiżi ta' wara r-riżultat elettorali li l-attakk fuq Toni Abela kkontribwixxa għat-telfa tiegħu.

Matul il-kampanja elettorali nnifisha, il-Kummissarju tal-Pulizija ddikjara li ma kien hemm ebda każ x'jittella' kontra Toni Abela.

Iktar milli ħamġitlu r-reputazzjoni, l-attakk fuq Toni Abela żvela l-korrettezza politika li mexa biha, fejn ħa azzjoni mill-ewwel u keċċa lill-barman.

Fl-istess waqt Toni Abela ma aċċettax li din il-persuna tidħol lura fiċ-ċentru politiku, minkejja numru ta' ġustifikazzjonijiet li dan ipprova jagħmel.

Toni Abela ma ħa l-ebda riskju u mingħajr esitazzjoni, keċċa lill-persuna kkonċernata minnu fih.

Fl-2003 ippreżenta l-programm <nowiki>"</nowiki>Robin Hood<nowiki>"</nowiki> flimkien ma' Wenzu Mintoff, fuq ONE TV, waħda mill-ftit drabi li stazzjon offra alternattiva vera għal Xarabank ta' TVM.

Abela ppreżenta ukoll <nowiki>"Obelisk" flimkien ma'</nowiki> Joe Mifsud, li fih intervisti personaġġi eċċentriċi bħal Ċikku Fenech, Norman Lowell u Emmy Bezzina fost l-oħrajn.

Mill-2006 sal-2016 ippreżenta rokna darba fil-ġimgħa fil-programm <nowiki>"</nowiki>Kalamita<nowiki>"</nowiki> li fiha kien jitratta każ legali ma' panel ta' nies komuni.

Huwa miżżewweġ lil Marisa u għandu tlett itfal.


Klassifikazzjoni bijoloġika

Klassifikazzjoni bijoloġika

Fix-xjenzi bijoloġiċi, il-klassifikazzjoni hu kunċett li jirreferi għal kif il-bijoloġiċi jiggruppaw, jissistemaw u jikkategorizzaw id-diversi entitajiet tal-organiżmi ħajjin u tal-fossili.

Minn mindu Carolus Linnaeus (Linnew), ippubblika is-"Systema naturae", li fiha pprova jiggruppa l-ispeċi kollha skont il-karatteristiki morfoloġiċi komuni bejniethom, sa issa, meta ġew irranġati skont it-teorija evoluzzjonista tad-dixxendenza proposta minn Charles Darwin, saru modifikazzjonijiet kontinwament tas-sistema ta' gruppament biex din tiġi dejjem iżjed perfezzjonata.

Il-klassifikazzjoni xjentifika hi r-riżultat tax-xjenzi evoluttivi u ġejja fil-parti l-kbira mit-tassonomija u mis-sistematika, imma hemm kontribuzzjoni wkoll mill-istudji u r-riċerki kollha li jinvestigaw il-ħlejjaq ħajjin, kemm fil-bijoloġija u kemm fix-xjenzi l-oħra.

Is-sistema tal-klassifikazzjoni tal-forom tal-ħajja l-iżjed antika introduċieha Aristotele (384 QK - 322 QK), li fl-"De Anima" kklassifika l-annimali.

Din il-klassifika ibbażaha fuq il-mod kif l-annimali jimxu minn post għall-ieħor u l-ambjent li jgħixu fih (arja, art jew ilma).

Aristotele ppropona wkoll xi klassifikazzjonijiet iżjed profondi fix-xogħlijiet "Riċerki fuq l-annimali", "Il-partijiet tal-annimali" u "Dwar il-ġenerazzjoni tal-annimali".

Aristotele ppropona sistema ta' klassifikazzjoni bbażata fuq il-ftit tagħrif li kellu dak iż-żmien li kien fih ħafna suppożizzjonijiet.

L-istudji tiegħu kienu fil-parti l-kbira annotazzjoni tal-karatteristiki, xi wħud anatomiċi, xi wħud fiżjoloġiċi u xi wħud etoloġiċi.

Bix-xogħol tiegħu ir-renju tal-annimali inqasam f'żewġ gruppi, l-"Enaima" (= "bid-demm") u "Anaima" (= "bla demm").

Fl-ewwel grupp insibu l-bniedem, il-kwadrupedi, iċ-ċetaċej, il-ħut u l-għasafar u fit-tieni hemm il-parti l-kbira tal-krustaċej dekapodi, xi molluski u dawk li idefinixxa bħala "Entema", jiġifieri ġabra ta' insetti, mirjapodi, araknidi, anellidi u dud parassit.

Bħala l-kriterju tal-klassifikazzjoni tal-Entema Aristotele adotta l-qsim tal-ġisem tal-annimali f'segmenti separati (mill-Grieg "entomos", qasma) li magħhom kien hemm serje ta' appendiċi għall-mixi.

Jekk inwarrbu d-dud, id-definizzjoni Aristotelika ta' Entema toqrob ħafna lejn il-klassi moderna ta' Artropodi.

It-teoriji żooloġiċi ta' Aristotele damu ħajjin għal xi elfejn sena, l-aktar minħabba l-fatt li l-Aristoteliżmu ġie aċċettat bħala xjenza mill-Knisja Kattolika bis-saħħa ta' Oriġene, Santu Wistin u San Tumas t'Akwinu.

Fost id-dixxipli ta' Aristotele kien hemm Teofrastu (373 QK - 288 QK) li fl-istudji tiegħu ""Riċerki dwar il-Pjanti"" u ""Kawżi tal-Pjanti"", kien l-ewwel li ddefinixxa d-differenza u d-distinzjoni bejn "annimali" u "veġetali".

Anki matul il-perjodu ta' Ruma antika, ma naqsux l-approċċi naturalistiċi, imma dawn kienu kważi kollha karatterizzati minn reproduzzjoni kontinwa tal-istess testi Aristoteliċi.

Però insibu xi ftit tentattivi ta' innovazzjoni fil-kotba tan-"Naturalis historia" ta' Plinju l-Kbir (23-79 WK) għalkemm dawn l-innovazzjonijiet iħarsu wkoll lejn annimali fantastiċi, pjanti mirakulużi u eżempji oħra mill-leġġendi u l-mitoloġija.

Il-kitba ta' Plinju kellha tkun il-bażi tat-twelid ta' dawk li jissejħu "bestjarji medjoevali" li, matul il-Medjuevu kollu ħalltu r-riċerka sistematika mat-tradizzjoni ħrafija popolari.

Minkejja l-influss mill-mitiku, fost il-kitba medjevali insibu x-xogħlijiet ta' Isidoru ta' Sivilja (570-636), li studja n-natura f'għadd ta' kotba li jagħmlu l-enċiklopedija tiegħu ""Dwar l-oriġni u l-etimoloġija tal-ħlejjaq"".

B'mod partikolari ir-renju tal-annimali hu maqsum fi tliet gruppi ewlenin klassifikati fi tmien kategoriji (bhejjem u bhejjem tat-tagħbija, annimali salvaġġi, ħut, annimali żgħar, annimali żgħar bil-ġwienaħ, sriep, għasafar, dud).

It-"takson" tad-dud propost minn Isidoru jinkludi fir-realtà anki il-brimb, il-millipiedi, is-sangisugi u speċi differenti ta' baqq.

Ix-xogħlijiet ta' Isidoru fis-seklu 13 influwenzaw il-filosfu Dumnikan Albertu l-Kbir (1193-1280).

L-istudji tassonomiċi u żooloġiċi tiegħu – influwenzati mit-teoriji Aristoteliċi – fl-1270 inġabru fl-enċiklopedija ""De animalibus"".

Għalkemm din kienet innovattiva ferm, ma ġibditx l-attenzjoni li stħaqqilha.

Albertu l-Kbir qasam l-annimali skont kif jimxu, jiġifieri l-annimali bis-saqajn (il-bniedem, kwadrupedi), l-annimali li jtiru (għasafar, friefet il-lejl), l-annimali li jgħumu (ħut, mammiferi tal-baħar, arzell) u annimali li jitkaxkru (sriep, kukudrilli, gremxul).

L-aħħar ktieb tax-xogħol tiegħu hu dedikat lill-""annimali żgħar ħafna"" u ""mingħajr demm"", li fih iqiegħed l-Entema Aristoteliċi imma anki ż-żrinġijiet, il-bebbux u l-iskorpjuni.

L-investigazzjoni żooloġika ta' Albertu l-Kbir fiha forma primittiva ta' metodu xjentifiku, fis-sens li l-klassifikazzjoni sistematika għandha magħha l-verifika minn xi sorsi u anki l-osservazzjoni personali ta' xi fenomeni, bħall-imġiba tal-brimb u n-nemel, l-anatomija tax-xadini u l-istudju tal-metamorfożi tal-friefet.

FL-aħħar tal-Medjuevu allura kien hemm bidu ta' zforz fil-klassifikazzjoni tal-ħlejjaq ħajjin imma dak iż-żmien iż-żooloġija kienet titqis bħala xjenza qrib it-teoloġija u nħolqot sensiela twila ta' riċerka li ppruvat issib korrispondenza bejn l-annimali u s-simboli divini li kienu jaħsbu li għandhom.

Kellna nistennew sal-perjodu rinaxximentali biex l-istudji jitbiegħdu minn dawn il-kunċetti u tibda xi tentattiva biex jiġu introdotti kriterji marbutin iżjed mal-osservazzjoni tan-natura.

Matul ir-Rinaxximent, minħabba l-għatx kbir għat-tagħlim li kien hemm u minħabba l-progress fil-qasam tat-tipografija, l-għarfien seta' jinfirex sewwa.

Fost l-aqwa xogħlijiet ta' dak iż-żmien insibu l-""Historia animalium"" ta' Conrad von Gesner (1516-1565) li kienet ippubblikata bejn l-1551 u l-1587 u nkuraġġiet id-diversi korrispondenti Ewropej li jqiegħdu fis-sod l-għarfien żooloġiku u jwarrbu l-annimali mitoloġiċi.

Fl-"Historia animalium" insibu klassifikazzjoni eżatta tal-eżempji tal-annimali magħrufin dak iż-żmien, irranġati f'ordni alfabetiku skont l-isem bil-Latin.

Għal kull annimal Gesner jagħti l-isem bil-lingwi l-iżjed komuni l-oħra, antiki u moderni, l-imġiba tagħhom, il-firxa ġeografika, l-użu tagħhom bħala ikel u fil-mediċina, il-leġġendi dwarhom u s-simboli assoċjati magħhom.

Ulisse Aldrovandi (1522 - 1605) ta espożizzjoni innovattiva mqabbla ma' ta' qabel; kiteb 13-il volum dedikati għall-istorja naturali, li minnhom l-iżjed famuż hu id-""De animalibus insectis"" li hu speċifikament dwar l-insetti, għalkemm jagħti kontenut iżjed wiesa' mill-Entema Aristotelika (fil-klassifikazzjoni tal-insetti Aldrovandi daħħal ukoll iż-żiemel tal-baħar u varji invertebrati filoġenetikament 'il bogħod mill-insetti); Aldrovandi l-ewwel qasam l-insetti skont l-ambjent li jgħixu fih (insetti tal-ilma u insetti tal-art) u, wara kklassifika l-gruppi li rriżultaw skont għandhomx saqajn jew le; il-grupp ta' dawk bis-saqajn reġa' qasmu fi tliet gruppi skont il-morfoloġija tal-ġwienaħ.

Għalkemm din il-klassifikazzjoni tal-insetti mhijiex sodifaċenti għal kollox imqabbla ma dak li nafu l-ġurnat tal-lum, kien proprju bis-saħħa ta' Ulisse Aldrovandi li fl-Iskozja, l-istudjuż Thomas Moufet (1553 - 1604), għamel is-suddiviżjoni fundamentali tal-Insecta f'insetti bla ġwienaħ u bil-ġwienaħ f'"atteri" u "alati" li nżammet sakemm saru it-takson moderni ta' Pterygota e Apterygota.

Però anki Moufet, żamm il-kunċett iżjed ġenerali Aristoteliku ta' insetti li – fil-każ tiegħu – inkluda wkoll il-katarina-għolli-denbek, il-baqq tal-baħar u xi dud tal-baħar.

Għalkemm l-insetti kienu jirrappreżentaw materjal utli għall-ewwel kompilaturi, ix-xtieli ma twarrbux fil-ġenb.

Infatti John Ray (1627 - 1705), naturalista Ingliż, ippubblika xogħol importanti dwar il-pjanti u l-annimali.

L-approċċ li għażel għall-klassifikazzjoni tax-xtieli, fl-""Historia Plantarum"", kien pass importanti lejn it-tassonomija moderna.

Ray warrab is-sistema ta' diviżjoni dikotomika, li biha li-ispeċi ġew klassifikati skont prekonċetti jew tipi oħra ta' sistemi, u kklassifika il-ħxejjex abbażi tax-xebħ u d-differenzi li ħarġu mill-osservazzjonijiet tiegħu.

In ġenerali bejn l-aħħar tas-seklu 16 u l-bidu tas-seklu 17 bdew studji eżatti dwar l-organiżmi ħajjin li, l-ewwwel kienu diretti fuq l-ispeċi l-iżjed familjari u magħrufin u mbagħad infirxu bilmod biex spiċċaw biex jipproduċu bażi suffiċjenti ta' għarfien anatomiku utli għall-klassifikazzjoni.

Kien hemm titjib wieħed wara l-ieħor bis-saħħa tar-riċerka tat-tobba anatomisti bħal Hieronymus Fabricius (1537 - 1619), Petrus Severinus (1580 - 1656), William Harvey (1578 - 1657) u Edward Tyson (1649 - 1708).

L-invenzjoni tal-mikroskopju kienet ta' importanza fundamentali għall-istudji sistematiċi.

Dan l-istrument – li fil-bidu kien ikkabbar biss xi ftit drabi – kien il-muftieħ li ttrasforma l-istudjużi minn sempliċi kompilaturi passivi għal osservaturi metodoloġiċi li setgħu jivverifikaw is-sorsi tagħhom u li jagħmlu skoperti ġodda.

L-importanza tal-mikroskopju fil-bidu inħasset l-iżjed fl-istudji anatomiċi li f'dan il-perjodu kienu meqjusa bħala l-elementi sisien għad-deduzzjoni ta' klassifikazzjonijiet ġodda.

Fost l-ewwel mikroskopisti ta' min isemmi il-Bolonjiż Marcello Malpighi (1628 - 1694), meqjus minn ħafna bħala l-fundatur tal-anatomija mikroskopika tal-annimali u l-ħxejjex.

L-istudji tiegħu kienu famużi daqs dawk ta' Jan Swammerdam (1637 - 1680), tabib Olandiż sperimentatur u osservatur, mogħni wkoll b'ħila kbira fit-tpinġija.

It-tnejn taw attenzjoni partikolari għall-iżvillup tal-insetti, il-metamorfożi tagħhom (li Swammerdam iddefinìxxa bħala bidla morfoloġika progressiva u mhux f'daqqa kif kienu jemmnu sa dak iż-żmien) u d-definizzjoni tal-apparati interni komplikati.

Ta' min isemmi b'mod partikolari l-i""Storja ġenerali tal-insetti"" ta' Swammerdam, ippubblikata fl-1669 li fiha l-istudjuż ta klassifikazzjoni tal-insetti ibbażata fuq l-istadju ta' metamorfożi (mhux kompluta, parzjali u kompluta li jfakkruna fid-definizzonijiet iżjed moderni ta' ametabolija, emimetabolija u olometabolija).

Sentejn war l-mewt ta' John Ray, fl-Iżvezja twieled Karl von Linne (ismu latinizzat bħala Carolus Linnaeus) (1707 - 1778).

Ix-xogħol kbir tiegħu, is-"Systema Naturae", ippubblikat fl-1735, żvillupah permezz ta' 13-il edizzjoni matul ħajtu.

Linneaeus hu magħruf l-iżjed għall-introduzzjoni ta' metodu li daż-żmien jintuża fil-klassifikazzjoni moderna; infatti ħalaq is-sistematika fil-forma attwali.

Linnaeus adotta il-kunċett ta' Ray għal speċi, imma l-kunċett għamlu realtà prattika billi identifika kull speċi b'binomju Latin, jiġifieri bl-għaqda ta' żewġ ismijiet: l-isem tal-ġeneru, komuni għal sensiela ta' speċi; u l-isem speċifiku, epitet li jikkaratterizza u jiddistingwi l-varji speċi ta' dak il-ġeneru.

Din il-konvenzjoni saret tissejjaħ in-nomenklatura binomjali u l-isem iffurmat miż-żewġ ismijiet jissejjaħ l-isem xjentifiku, jew "isem sistematiku", ta' speċi.

Meta speċi terġa' tinqasam, pereżempju f'iżjed sottospeċi jew varjetajiet, imbagħad tissejjaħ nomenklatura trinomjali.

Fil-kitba korretta ta' isem xjentifiku l-isem ġeneriku jieħu ittra kapitali waqt li l-epitet jinkiteb b'ittra żgħira (barra meta jkun il-ġenittiv ta' xi isem proprju) u jingħataw dejjem id-dettalji dwar l-awtur u l-pubblikazzjoni tal-isem.

Sa Linnaeus speċi kienet tiġi identifikata minn sensiela twila ta' kliem, aġġettivi, attributi u ismijiet komuni, b'mod li l-ebda isem ma kien fiss u aċċettat universalment.

Is-sistema Linneana min-naħa l-oħra kellha l-vantaġġ li setgħet tidentifika faċilment u b'mod inekwivokabbli kwalunkwe speċi ta' annimali u ħxejjex.

Fil-verità kienu diġà jezistu fl-imgħoddi xi traċċi tas-sistema binomjali, bħal f'Teofrastu, Plinju l-Kbir, Gaspard Bauhin u Tournefort; imma Linnaeus kien l-ewwel li applikaha b'mod sistematiku waqt li barra minn hekk iddefinixxa sensiela ta' "kategoriji tassonomiċi" li bihom l-ispeċi setgħu jinġabru f'gruppi superjuri għall-ġeneri bħala waħdiet.

Linnaeus fir-realtà beda juża din is-sistema fil-ktieb "Species plantarum" tal-1753 u fir-reviżjoni tal-1758 tas- "Systema Naturae".

Bis-sistema Linneana kull organiżmu jitqiegħed permezz ta' skala ġerarkika, f'sensiela ta' gruppi tassonomiċi, imsejħin "taksa" (takson fis-singular).

Is-suddiviżjonijiet prinċipali, mill-iktar ġeneriku għaal-iktar speċifiku, huma: renju, phylum (imsejjaħ ukoll "tip" għall-annimali u "diviżjoi" għax-xtieli), klassi, ordni, familja, ġeneru u speċi (ta' min jinnota li Linnaeus kien juża minflok it-taksa ta' klassi, ordni, ġeneru, speċi u varjetà).

Is-sistematika moderna tipprevedi l-eżistenza ta' kategoriji intermedji identifikati biż-żieda ta' prefissi partikolari, bħal: Barra minn hekk, speċi sikwit tinqasam f'sottospeċi jew f'kategoriji oħra intraspeċifiċ (varjetà, sottovarjetà, razza, etc.).

Gruppi oħra kultant jistgħu jkunu miżjuda ma' dawk diġà fil-lista, bħal pereżempju id- dominju, li tqiegħed 'l fuq il-livell tar-renju; it-tribù, bejn il-familja u l-ġeneru; u s-sezzjoni u s-serje, bejn il-ġeneru u l-ispeċi.

Fis-"Systema Naturae" Linnaeus kiteb ukoll dwar il-minerali u qasamhom f'ħaġar, metalli, minerali u fossili.

Min-naħa l-oħra il-qsim li għamel Linnaeus tad-dinja veġetali f'24 klassi kellha iżjed fortuna.

Din kienet ibbażata fuq l-osservazzjonijiet fuq l-istami (numru, dimensjonijiet u mod ta' inserzjoni) u fuq il-pistilli.

Din is-sistema – imsejħa "sistema sesswali" proprju għaliex hi bbażata fuq l-organi riproduttivi tal-pjanti – qalgħet fama u approvazzjoni kbira barra fir-reġjun Franċiż, fejn l-istudjużi tal-"Jardin du Roi" tall-"Académie des Sciences" kienu żviluppaw sistematika botanika ibbażata mhux fuq element wieħed biss ta' paragun imma, bil-kontra, fuq għadd kbir ta' karatteristiki komuni fost id-diversi eżemplari; din tissejjaħ b'kuntrast mal-proposta Linneana, "sistematika naturali".

Is-sistema ta' Linnaeus sejħulha wkoll "artifiċjali", fis-sens li tiġbor fl-istess takson xtieli li mid-dehra m'għandhomx karatteristiki komuni.

Il-polemika bejn l-"artifiċjalisti" u "naturalisti" baqgħet sejra matul is-seklu 18 – sal-bidu tas-seklu 18 – teżi u opposizzjoni li kellhom rwol tal-qofol fit-tiswir u d-definizzjoni tax-xjenzi naturalistiċi.

Ir-reazzjoni għall-proposti avvanzati għar-renju tal-annimali (kwadrupedi, għasafar, ħut, insetti, dud u għall-ewwel darba anfibi, b'total ta' sitt klassijiet) min-naħa l-oħra qajmet tip ieħor ta' polemiki, fuq kollox dwar il-pożizzjoni li Linnaeus ta l-ġeneru "Homo", li klassifikah fost il-kwadrupedi antropomorfi flimkien max-xadini u l-bugħażż.

Id-dibattiti kienu essenzjalment ta' natura filosofika-teoloġika aktar milli żooloġika jew sistematika, imma xorta ġiegħlu 'l Linnaeus imexxi l-bniedem, fl-għaxar edizzjoni tas-"Systema Naturae", u qiegħdu fil-quċċata tal-klassi ġdida tal-Primati fejn tah l-isem ta' "Homo sapiens" għall-ewwel darba.

Interessanti li l-1 ta' Jannar 1758, il-jum tal-pubblikazzjoni tal-għaxar edizzjoni tas-"Systema Naturae" u tal-"Aranei svecici" ta' Carl Alexander Clerk (student ta' Linneaeus, 1709 - 1765), sar meqjus mill-Kodiċi Internazzjoni tan-Nomenklatura Żooloġika bħala l-bidu tan-nomenklatura (żooloġika) moderna.

Għalhekk l-ebda isem xjentifiku ppubblikat qabel l-1758 ma jista' jgħamel parti min-nomenklatura żooloġika.

L-approċċ ġenerali li Linnaeus għażel biex jikklassifika l-ispeċi u ħafna mir-raggruppamenti tassonomiċi tiegħu baqgħu, għal kważi żewġ sekli, standard fil-bijoloġija.

Illum il-ġurnata hu ġeneralment aċċettat li l-klassifikazzjoni għandha tirrifletti, permezz tal-prinċipju Darwinjan ta' dixxendenza komuni, il-filoġenesi, jiġifieri l-istorja evoluttiva tal-varji taksa, b'mod li kull waħda minnhom tinkludi sezzjoni waħda mis-siġra filoġenetika.

Grupp kostitwit hekk jiġi definit bħala "takson monofiletiku".

Mil-1960, din it-tendenza, li tirrifletti l-ħsieb tas-sistematika kladistika, li topponi l-klassifikazzjoni tradizzjonali u teskludi xi raggruppamenti tat-tassonomija Linnjana, ġiet iżjed u iżjed 'l quddiem.

Hemm kodiċi ta' nomenklatura ġdid, imsejjaħ PhyloCode li qiegħed jiġi viluppat bħalissa, imma ħafna mir-regoli tiegħu ma jaqblux ma' kodiċi ta' nomenklatura diġà stabbiliti (kemm għax-xtieli u kemm għall-annimali) u għadu mhux żgur jekk dawn il-kodiċi jistgħux jikkoeżistu fil-futur.

Il-klassifikazzjoni adottate s-soltu għad-deskrizzjoni ta' tliet speċi: id-dubbiena tal-frotta ("Drosophila melanogaster") li tintuża spiss fil-laboratorji tal-ċenetika, Il-bniedem ("Homo sapiens sapiens") u il-"Magnolia virginiana".

It-taksa 'l fuq mill-ġeneru spiss jingħataw isem li ġej minn isem ta' xi ġeneru fihom biż-żieda ta' suffissi.

Is-suffissi użati fil-formazzjoni ta' dawn l-ismijiet jiddependi mir-renju, u, f'xi ftit każi, anki mill-phylum u mill-klassi, b'dan il-mod:


Manuel Neuer

Manuel Neuer

Manuel Peter Neuer (Gelsenkirchen, 27 ta' Marzu 1986) huwa plejer tal-futbol Ġermaniż li jilgħab bħala gowler mat-tim ta' Bayern München u mat-Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja.

Manuel Neuer twieled f'Gelsenkirchen il-Ġermanja.


Miriam Spiteri Debono

Miriam Spiteri Debono

In-Nutar Miriam Spiteri Debono (Rabat Għawdex, 1952) kienet Speaker tal-Parlament bejn l-1996 u l-1998.

Miriam Spiteri Debono ikkontestat f'isem il-Partit Laburista f'erba' elezzjonijiet ġenerali fl-1981, fl-1987, fl-1992, u fl-1996.

Wara din l-aħħar elezzjoni tagħha, il-Priministru Alfred Sant kien ħatarha Speaker tal-Parlament.

Bejn l-1993 u l-1996 Miriam Spiteri Debono kienet ukoll President tal-Għaqda Nisa Laburisti.

L-isem tagħha ssemma sa mill-2013 bħala l-President tar-Repubblika li tissuċċedi lil George Abela.

Fil-ftuħ tas-Seba' Parlament, fil-5 ta' Diċembru 1996, Miriam Spiteru Debono nħatret Speaker.

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Nipproponi l-ħatra tan-Nutar Myriam Spiteri Debono bħala Speaker ta' din il-Kamra.

SKRIVAN TAL-KAMRA: Min jissekonda?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Nissekonda.

SKRIVAN TAL-KAMRA: Il-mistoqsija hi l-elezzjoni tan-Nutar Myriam Spiteri Debono bħala Speaker tal-Kamra tad-Deputati.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

"Il-mozzjoni għaddiet nem. con."

"L-Onor.

Myriam Spiteri Debono twasslet sas-Sedja mill-Prim Ministru, mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u mill-Iskrivan tal-Kamra."

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Bil-permess tal-Kamra naħseb li jkun xieraq illi ngħid kelmtejn ta' ringrazzjament.

L-ewwelnett nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Prim Ministru li pproponieni u lill-Onor.

Kap ta' l-Oppożizzjoni li għoġbu jissekondani għal din il-ħatra.

L-għażla tiegħi, maqbula bejnietkom, hija xiehda ta' l-impenn kemm tal-Gvern u kemm ta' l-Oppożizzjoni biex f'pajjiżna l-preżenza attiva tan-nisa fl-ogħla istituzzjonijiet tal-pajjiż tkompli tinħass u tikber.

Ta' dan nirringrazzjahom b'mod speċjali.

(Applaws)

Nirringrazzja wkoll lill-Kamra kollha talli għoġobha tafdani b'din il-kariga ta' responsabbilta' kbira li bl-għajnuna t'Alla u tal-Membri kollha tal-Kamra se nfittex li naqdi b'fedelta' u lealta' sħiħa lejn pajjiżi u lejn il-poplu tagħna.

Inħoss li lkoll kemm aħna f'dan il-Parlament l-ewwel u qabel kollox għandu jkollna l-ħakma fuqna nfusna biex neżerċitaw awtodixxiplina u nkunu rapreżentanti denji tal-poplu.

Hawn fostna min hu żgħir fl-eta', hawn min hu aktar matur u ta' esperjenza, iżda nħoss li l-operat tagħna lkoll għandu jkun imnebbaħ mis-sinċerita' u mill-ġenwinita' li sfortunatament ħafna minna nitilfu meta ma nibqgħux tfal.

Għalhekk filwaqt li nitlob 'l Alla biex iżomm idejh fuqna u lill-Ispirtu s-Santu biex jiggwidana, nistieden lill-Kamra biex tkompli bix-xogħol tagħha skond kif indikat fl-aġenda.

(Applaws)


Franco Trappoli

Franco Trappoli

Franco Trappoli (Orvieto, 5 ta' Novembru 1947) huwa politiku Soċjalista Taljan.

Imwieled f'Orvieto fl-1947, bejn l-1980 u l-1983 serva bħala sindku Soċjalista ta' Fano.

Kien ukoll membru tal-Kamra tad-Deputati mill-1983 sal-1987 u mill-1992 sal-1994.

Matul il-karriera politika tiegħu kien President tat-13-il Kummissjoni (xogħol - kura u s-sigurtà soċjali - kooperazzjoni).

Huwa kien l-ewwel Buddista li serva fil-Parlament Taljan.


5 ta' Novembru

5 ta' Novembru

Il-5 ta' Novembru hija il-309 ġurnata tal-Kalendarju Gregorjan (il-310 fis-snin bisestili).

Fadal 56 ġurnata għall-aħħar tas-sena.


Matteo Renzi

Matteo Renzi

Matteo Renzi (Firenze, Italja, 11 ta' Jannar 1975) kien Prim Ministru tal-Italja mill-2014 sal-2016, u mexxej tal-partit ċentru xellugi l-"Partito Democratico", li nħatar mexxej tiegħu fit-8 ta' Diċembru 2013.

Kien President tal-Provinċja ta' Firenze bejn l-2004 u l-2009, Sindku ta' Firenze fil-ħames snin ta' wara.

Huwa nħatar Prim Ministru fit-22 ta' Frar 2014.

Meta nħatar, Renzi kien l-iżgħar Prim Ministru Taljan, fl-età ta' 39 sena.

Il-Prim Ministru preċedenti, Enrico Letta, mill-istess partit ta' Renzi, irriżenja wara pressjoni kbira li kellu minħabba l-kundizzjoni ħażina tal-ekonomija Taljana.

Infatti Renzi kien qal li l-inċertezza fl-Italja setgħet tieqaf biss jekk il-gvern ta' Letta jieqaf.

Fit-12 ta' Diċembru 2016 huwa rriżenja minn Prim Ministru wara li tilef referendum fuq riformi kostituzzjonali.


Skjavitù

Skjavitù

L-iskjavitù, magħruf ukoll bħala l-jasar, hu sistema fejn persuni huma ttrattati bħala proprjetà li jiġu mixtrija u mibjugħa, u huma sfurzati li jaħdmu.

Skjavi jistgħu jinżammu kontra r-rieda tagħhom mill-mument tal-qabda tagħhom, xiri jew twelid, u huma jiġu mċaħħda mid-dritt li jitilqu, li jirrifjutaw li jaħdmu jew li jitlob kumpens.

Storikament, l-iskjavitù kien rikonoxxut minn ħafna soċjetajiet filwaqt li fi żminijiet aktar riċenti, l-iskjavitù sar illegali fil-pajjiżi kollha.

Madanakollu hu jkompli permezz tal-jasar tad-dejn, sefturi domestiċi miżmuma fil-magħluq, f'ċerti adozzjonijiet fejn it-tfal huma sfurzati li jaħdmu bħala skjavi, suldati tfal, u ż-żwieġ sfurzat.

Il-jasar hu uffiċjalment illegali fil-pajjiżi kollha, iżda għad hemm madwar 20 sa 30 miljin skjav madwar id-dinja.

Il-Mawritanja kienet l-aħħar pajjiż li uffiċjalment għamel l-iskjavitù illegali (fl-1981 u fl-2007), iżda madwar 10% sa 20% tal-popolazzjoni tagħha hija stmata li tgħix fi skjavitù.

It-traffikar tal-bnedmin huwa primarjament użat fuq in-nisa u tfal f'industriji sesswali.

Il-post fejn kienu jinbiegħu l-iskjavi kien magħruf bħala s-suq tal-iskjavi.

Ħafna drabi lill-iskjavi kienu jneżżgħulhom il-ħwejjeġ u kienu jinbiegħu għarwenin.

Dan kien isir sabiex il-bejjiegħ ikun jista' jeżamina lill-iskjav b'mod aħjar.


Lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi

Lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi

Din hi lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi tal-kċina.

Dawn huma kollha ta' oriġini botanika u kwantititajiet żgħar minnhom jitħalltu mal-ikel u x-xorb għat-togħma u l-kulur.

Din il-lista ma tinkludix il-melħ, li hu minerali u lanqas drogi rekreazzjonali bħat-tabakk.

Lanqas fiha l-pjanti li jintużaw primarjament bħala te jew tiżani u pjanti li huma purament mediċinali, bħall-Valerjana.


12 Years a Slave

12 Years a Slave

12 Years a Slave (12-il sena lsir) huwa film storiku epiku Ingliż-Amerikan tal-2013 u huwa adattament ta' bijografija tal-1853 bl-istess isem ta' Solomon Northup, iswed ta' New York State li twieled ħieles iżda nħataf f'Washington fl-1841 u nbigħ bħala lsir.

Ħadem fi pjantaġġuni ta' Louisiana għal tnax -il sena qabel ma nħeles.

Film mibni fuq storja vera u maħdum b'sengħa kbira, juri l-kefrija li l-ilsiera suwed kellhom jgħaddu minnha sakemm inħelsu tant snin wara.

Il-film, li fih sagħtejn u kwart, huwa dirett minn Steve McQueen fuq kitba ta' John Ridley.

Chiwetel Ejiofor jagħmel il-parti ewlenija ta' Northup.

Michael Fassbender, Benedict Cumberbatch, Paul Dano, Paul Giamatti, Lupita Nyong'o, Sarah Paulson, Brad Pitt u Alfre Woodard jieħdu sehem fil-film.

Inġibed l-iktar fi New Orleans, Louisiana, fis-sajf tal-2012, u ġie jiswa madwar 20 miljun dollaru.

"12 Years a Slave" tfaħħar mill-kritika fl-2013, u ssemma bħala l-aqwa film tas-sena.

Fl-2014, il-film rebaħ il-Golden Globe Award għall-Aqwa Film – Drama, u kien innominat għal disa' Oscars (Academy Awards) fosthom l-Aqwa Film, l-Aqwa Direttur għal McQueen, l-Aqwa Attur għal Ejiofor, l-Aqwa Supporting Actor għal Fassbender, u l-Aqwa Supporting Actress għal Nyong'o. Rebaħ tlieta: l-Aqwa Film, l-Aqwa Supporting Actress għal Nyong'o, u l-Aqwa Adapted Screenplay.

Il-film jeħodna fis-sena 1841 fejn insibu lil Solomon Northup, bniedem iswed iżda ħieles, tant li kien jaħdem bħala mastrudaxxa u jdoqq ukoll il-vjolin.

Kien jgħix kuntent ma' martu u ż-żewġ uliedu ġewwa Saratoga Springs, New York.

Jum wieħed żewg irġiel offrewlu kuntratt ta' gimagħtejn bħala mużiċista.

Iżda l-pjan tagħhom kien li jaħtfuh u jbigħuh bħala skjav.

Fil-fatt Solomon isib ruħu ġewwa New Orleans u jingħata isem ġdid ta' "Platt" identità ta' lsir minn Georgia li kien ħarab.

Imsawwat kontinwament, fl-aħħar jinxtara minn William Ford li kien proprjetarju ta' pjantaġġun.

Ford ma kienx raġel ħażin u Platt kellu relazzjoni tajba ħafna miegħu.

Platt jaħdem kanal biex jittrasporta z-zkuk malajr u b'inqas spejjeż, u Ford jirregalalu vjolin.

Mastrudaxxa razzist, John Tibeats, li kien jieħu ħsieb ix-xogħlijiet, ma jaħmilx lil Platt, u jibda jgħajru.

Tibeats jattakka lil Platt, u Platt jiqaflu u jsawtu hu.

Tibeats u sħabu jpattuhielu, u Platt jagħmel diversi sigħat imdendel mal-forka.

Ford jgħidlu li biex isalvalu ħajtu jkollu jbigħu lil Edwin Epps.

Platt jipprova jispjega lil Ford li huwa bniedem ħieles iżda Ford jgħidlu li dan ma setax jisimgħu u li hu kellu dejn li ried iħallas.

Edwin Epps kien jemmen li hu kellu kull setgħa fuq l-ilsiera għax kien jinterpreta l-Bibbja li kienet tgħid hekk.

Epps kien ukoll jabbuża sesswalment minn ilsiera żagħżugħa bl-isem ta' Patsey li ġibdet l-għira fuqha ta' mart Epps, li kienet issawwatha bla ħniena.

Ilsir ried jiġbor mill-inqas 200 libbra qoton (90 kilogramma) kuljum, inkella jiġi msawwat.

Meta fuq il-pjantaġġun waqgħet marda fuq il-pjanta tal-qotton, Epps konvint li dan kien kastig minn Alla li ġabuhulu l-ilsiera, għal staġun jikri l-ilsiera li kellu lil proprjetarju ieħor.

Platt hawn sab appoġġ mill-proprjetarju li għalih idoqq il-vjolin waqt festini u l-flus li jdaħħal seta' jżommhom għalih.

Meta Platt reġa' sab ruħu għand Epps, bil-flus li kien qala' mid-daqq tal-vjolin, talab il-għajnuna ta' wieħed li darba kien solveljant fuq ix-xogħol biex jimpustalu ittra għall-ħbieb tiegħu ġewwa New York iżda dan jikxfu ma' Epps.

Platt jikkonvinċi lil Epps li din kienet gidba, u wara bid-dmugħ f'għajnejh jaħraq l-ittra.

L-abbuż fuq Patsey tant jiżdied, li din tkun tixtieq tmut u titlob lil Platt joqtolha iżda hu ma jkunx irid.

Darba Epps ma jsibx lil Patsey u jinfexx f'rabja kbira.

Meta tiġi lura, tgħidlu li marret iġġib sapuna mingħand Mistress Shaw, għax bdiet timrad mill-intiena tagħha nnifisha billi mart Epps ma riditx ittiha sapuna.

Epps jordna li jneżżgħuha u jsawtuha.

Epps iġiegħel lil Platt isawwat lil Patsey.

Platt kontra qalbu jobdieh iżda mbagħad Epps joħodlu l-frosta minn idu u jibda jsawwatha bla ħniena.

Platt jibda jgħin fil-bini ta' gażebo ma' ħaddiem abjad Kanadiż jismu Bass.

Bass jargumenta ma' Epps kontra l-jasar, u dan iġiegħel lil Platt jirrakkonta lil Bass fuq il-ħtif tiegħu.

Platt jitolbu joħodlu ittra f'Saratoga Springs.

Bass, b'riskju għal ħajtu, iwiegħdu li jeħodha.

Darba Platt waqt li jkun qed jagħżaq fl-għelieqi, isejjaħlu x-sheriff tal-post, li jkun wasal f'karozella ma' raġel ieħor.

Ix-sheriff jistaqsih numru ta' mistoqsijiet biex jara jekk huwiex Solomon Northup.

Northup jagħraf lir-raġel li kien mas-sheriff bħala sid ta' ħanut li kien jaf f'Saratoga.

Ir-raġel kien ġie jeħilsu, u ż-żewġ irġiel jitgħannqu flimkien.

Epps jipprova jirreżisti u Patsey tiġġennen, iżda Northup wara li jgħannaqha miegħu jitlaq minnufih.

Wara tnax-il sena lsir, Northup jerġa' jingħata l-ħelsien u jingħaqad mal-familja.

Northup jipprova jipproċedi kontra dawk li bigħuh ilsir iżda bla suċċess.

Mhux magħruf fejn u meta miet Northrup.


Manuel Pinto da Fonseca

Manuel Pinto da Fonseca

Dom Fra' Manuel Pinto da Fonseca (1681 – 23 ta' Jannar 1773) kien Kavalier tal-Lingwa tal-Portugall fl-Ordni ta' Malta.

Kien it-68 Granmastru tal-ordni mill-1741 sa mewtu.

Kien nobbli Portugiż, bin Miguel Álvaro Pinto da Fonseca, "Alcaide-Mór" de Ranhados, u martue, Ana Pinto Teixeira.

Manuel Pinto da Fonseca ġie elett Gran Mastru fit-18 ta' Jannar.

Fil-25 ta' Mejju 1743, ta ismu lir-raħal ta' Ħal Qormi u onorah bit-titlu ta' belt bħala "Città Pinto".

Fl-1749, kien hemm konfoffa mmexxija minn Paxà Mustafa biex tqajjem rewwixta mil-ilsiera Misilmin.

Il-konfoffa, li saret tissejjaħ il-Konfoffa tal-ilsiera, inkixfet u xxejnet u wara din ir-rebħa kienet tiġi ċċelebrata kull 29 ta' Ġunju, l-aniversarju tagħha.

Pinto ħoloq bosta titoli nobbli ġodda, li n-nobbilta' antika ma ħaditx gost bihom u qala' fama ħażina għall-impożizzjoni ta' taxxi kifrin.

Fl-1768 keċċa l-Ġiżwiti minn Malta kif kien sar fir-Renju taż-Żewġ Sqallijiet, fi Franza, fl-Imperu Spanjol u f'Parma.

Wara t-tkeċċija tal-Ordni tal-Ġiżwiti, Pinto approprija d-dħul kollu mill-proprjetà tagħha fil-gżejjer bl-għan li jwaqqaf "Pubblica Università di Studi Generali".

Pinto ffirma d-digriet li waqqaf l-Università, illum l-Università ta' Malta, fit-22 ta' Novembru 1769, wara li kien awtorizzat li jagħmel hekk bil-Brevi Appostoliku, "Sedula Romani Pontifici", li rċieva fl-20 ta' Ottubru 1769.

Fil-25 ta' Mejju 1771, twaqqaf "Collegio Medico" bħala wieħed mill-fakultajiet tal-Università.

Bħala Gran Mastru, Pinto da Fonseca kompla l-bini tal-Berġa ta' Kastilja fil-belt Valletta, li kienet inbdiet fl-1574.

Fuq il-faċċata ta' dan il-bini, wieħed mill-iżjed imponenti fil-belt li llum il-ġurnata jintuża bħala l-uffiċċju tal-Prim Ministru ta' Malta, hemm bust tiegħu.

Matul is-saltna tiegħu, fl-1764, Pinto da Fonseca daħal f'negozjati mar-Re Frederiku II ("Frederiku l-Kbir") tal-Prussja biex il-Baljaġġju Protestant ta' Brandenburgu jerġa' jingħaqad mal-Ordni ta' Malta, imma l-Papa Klement XIII ma riedx iħalli nies li hu kien iqishom bħala eretiċi jidħlu f'organizzazzjoni Kattolika u n-negozjati fallew.

Pinto da Fonseca għamel donazzjonijiet sostanzjali lill-Knisja Konventwali tal-Ordni, fosthom żewġ qniepen kbari u tqal fonduti mill-Mastru Funditur tal-Ordni, Aloisio Bouchut, fl-1747 u fl-1748; dawn għadhom indendlin fil-kampnari ta' dak li hu llum il-Kon-Katidral.

Dawn il-qniepen ġew fonduti mill-bronż ta' żewġ bażiliski li ħallew warajhom it-Torok fl-assedju tal-1565.

Pinto bena bosta mħażen fil-parti tax-xatt tal-belt li ġġib ismu.

Kien ħabib ta' Cagliostro.

L-arma tal-familja Pinto tikkonsisti f'ħames nofs qmura ħomor.

Ħal Qormi adotta din bħala l-arma u l-bandiera tiegħu bil-kuluri maqlubin.

L-arma ta' Pinto tagħmel parti wkoll mill-arma tal-Università ta' Malta.

Kellu tifel illeġittimu jismu José António Pinto da Fonseca e Vilhena minn Rosenda Paulichi, bint Alberigo Paulichi u Patronilla Ramuzetta.

Dan iżżewweġ lil kuġintu Maria Inácia Pinto da Fonseca de Sousa Teixeira e Vilhena.


Lingwa tas-Sinjali

Lingwa tas-Sinjali

Il-lingwa tas-sinjali hi lingwa li tikkomunika t-tifsir tagħha permezz ta' sistema kodifikata ta' sinjali bl-idejn, espressjonijiet tal-wiċċ u ċaqlieq tal-ġisem.

Tintuża mill-komunità tas-senjanti li fiha nsibu l-maġġoranza tal-persuni torox.

Hi mod ta' komunikazzjoni li fih aspetti verbali (is-sinjali) u aspetti mhux verbali (l-espressjonijiet ta' intonazzjoni pereżempju) bħal-lingwi mitkellma kollha.

Il-komunikazzjoni ssir permezz ta' ġesti li għal min ma jafx jidhru banali, imma fir-realtà huma sinjali preċiżi magħmulin b'id waħda jew bit-tnejn, li kontra dawk il-ġesti tas-soltu għandhom tifsira speċifika, kodifikata u stabbilita, bħal ma jiġri fil-każ tal-kliem.

Għal kull wieħed minnhom hemm assenjata tifsira jew tifsiriet.

Il-lingwa tas-sinjali tuża l-mezz viżiv-ġestwali, il-messaġġ jiġi espress mill-ġisem u perċepit bil-vista.

Il-lingwi tas-sinjali huma marbutin mal-komunitajiet tat-torox mifruxin mad-dinja; kull nazzjon għandu l-lingwa tas-sinjali tiegħu u hekk lingwa differenti, pereżempju Malta hemm il-Lingwa tas-Sinjali Maltija.

Hemm ukoll proposta għall-lingwa tas-sinjali internazzjonali Signuno, ibbażata fuq l-Esperanto.

Ta' min jenfasizza, li bħal ma jiġri fil-każ tal-lingwaġġ ordinarju, il-lingwi tas-sinjali jista' jkollhom fl-istess pajjiż, varjanti reġġjonali u dawn jistgħu jeżisti wkoll fl-istess belt.

Il-komunikazzjoni viżiva bejn it-torox ilha magħrufa mill-antikità, għalkemm l-informazzjoni dwar din li kienet tissejjaħ lingwaġġ mimiku jew tal-ġesti hi fragmentarja ħafna.

L-ewwel wieħed li ddeskrivieha fil-kitba tiegħu kien l-edukatur u l-funadtur tal-Iskola ta' Pariġi għat-torox, l-Abbè Charles-Michel de l'Épée li fit-tieni nofs tas-seklu 18, iddeċieda li juża din il-forma ta' komunikazzjoni biex jgħallem il-lingwa miktuba u mitkellma biż-żieda ta' xi sinjali li ħalaq hu li jikkorrispondu ma' elementi grammatikali u sintattiċi tal-lingwa Franċiża.

Is-suċċessur ta' l'Epèe, Sicard, kien studjuż kbir tal-lingwa tas-sinjali.

Fost l-illuministi Franċiżi tal-istess perjodu kien hemm ħafna interess fid-diversi aspetti tal-kominkazzjoni umana.

L-Amerikan Thomas Hopkins Gallaudet, affaxxinat bix-xogħol ta' Sicard, mar Franza u wara sena taħriġ fl-istitut tat-torox ta' Pariġi, reġa' lura pajjiżu fl-1816.

Fuq il-vapur matul il-vjaġġ lura tgħallem il-lingwa tas-sinjali Franċiża (LSF) mingħand għalliem trux li ħa miegħu, Laurent Clerc.

Il-lingwa tas-sinjali Franċiża li kien ġab miegħu Gallaudet infirxet mal-Istati Uniti bis-saħħa tal-istituti għat-torox li twaqqfu (l-ewwel skola kienet dik ta' Hartford, Connecticut), u ntgħaġnet mas-sinjali li kienu diġà jintużaw fost il-popolazzjoni lokali, u hekk tat bidu għall-lingwa tas-sinjali Americana (ASL).

Infatti għadna nistgħu ninnotaw xebh sinjifikanti bejn l-LSF u l-ASL.

Barra minhekk Gallaudet hu famuż għat-twaqqif tal-ewwel università għat-torox fid-dinja.

Il-lingwa tas-sinjali bdiet tiġi studjata minn punto di vista lingwistiku fil-biduima tas-sittinijiet.

William Stokoe, riċerkatur Amerikan, kien l-ewwel wieħed li wera li din il-forma ta' komunikazzjoni mhijiex sempliċi mimika, imma lingwa vera bil-lessiku u l-grammatika tagħha li tista' tesprimi kwalunkwe messaġġ.

Il-lingwa tas-sinjali ta' pajjiż hi lingwa vera mill-punto di vista soċjoloġiku, fis-sens li hi espressjoni ta' komunità: il-komunità tat-torox fil-pajjiż.

Hi lingwa vera b'struttura u sintassi li huma spiss differenti minn dawk tal-lingwa tal-pajjiż u jistgħu jixbhu 'l dawk ta' lingwa oħra.

It-ton tal-vuċi jinbidel f'espressjoni tal-wiċċ: hemm espessjoni għall-mistoqsija diretta ("Ġejja?") waħda għadl mistoqsijiet komplessi (""Meta" ġejja?"), waħda għall-imperattivi ("Ejja!") u oħrajn biex jindikaw il-frażijiet relattiv ("il-ktieb "li" xtrajt").

Is-sinjali ta' kull lingwa tas-sinjali jinqasmu f'4 komponenti manwali u 3 mhux manwali.

L-erba' tal-idejn huma: It-tlieta li mhumiex tal-idejn huma:

Mill-aħħar element, il-komponenti orali li jiġu rappreżentai b'labjalazzjoni simili għall-kelma mitkellma, ma jitqisux bħala parti vera mill-lingwa tas-sinjali jekk ma junx hemm aspetti sekondarji li bihom is-sinjal jinftiehem ċar bis-saħħa tal-komponenti l-oħra