Użbekistan

Użbekistan

L-Użbekistan, uffiċjalment ir-Repubblika tal-Użbekistan (Użbek: "Oʻzbekiston Respublikasi/Ўзбекистон Республикаси"), huwa pajjiż interkjuż dobbju fl-Asja Ċentrali.

Il-pajjiż huwa kostituzzjonali, repubblika presidenzjali, jinkludi 12-il provinċja, repubblika awtonoma waħda, u belt kapitali waħda.

L-Użbekistan hija mdawra minn ħames pajjiżi: il-Każakistan lejn it-tramuntana; it-Taġikistan lejn ix-Xlokk; il-Kirġiżistan lejn il-grigal; l-Afganistan lejn in-nofsinhar; u t-Turkmenistan lejn il-Lbiċ.

Il-pajjiż kien parti mit-Turkic Khaganate u wara mill-Imperi Timurid, ir-reġjun li llum jinkludi r-Repubblika tal-Użbekistan intrebaħ kmieni fis-seklu 16 mit-Turkic tal-Lvant.

Iż-żona ġiet gradwalment inkorporata mill-Imperu Russu matul is-seklu 19, u fl-1924, l-Użbekistan saret repubblika kostitwenti mdawra mill-Unjoni Sovjetika, magħrufa bħala r-Repubblika Sovjetika Soċjalista Użbeka (RSS Użbeka).

Wara t-tifrik tal-Unjoni Sovjetika, il-pajjiż iddikjara l-indipendenza bħala r-Repubblika tal-Użbekistan fil-31 ta' Awwissu 1991 (uffiċjalment iċċelebrata fil-jum ta' wara).


Kirġiżistan

Kirġiżistan

Il-Kirġiżistan (Kirġiż: "Кыргызстан Kyrgyzstan"; Russu: "Киргизия jew Кыргызстан"), uffiċjalment ir-Repubblika Kirġiża (Kirġiż: "Кыргыз Республикасы Kyrgyz Respublikasy"; Russu: "Кыргызская Республика Kyrgyzskaya Respublika"), li qabel kien magħruf bħala Kirghizia, huwa pajjiż allokat fl-Asja Ċentrali.

Peress li huwa interkjuż u muntanjuż, il-Kirġiżistan huwa mdawwar mill-Każakistan lejn it-tramuntana, l-Użbekistan lejn il-punent, it-Taġikistan lejn il-Lbiċ u c-Ċina lejn il-Lvant.

Il-kapitali u l-akbar belt hija Bishkek.

L-Istorja tal-Kirgiżtan tmur lura għal aktar minn 2,000 sena, tinkludi varjetà ta' kulturi u imperi.

Għalkemm il-pajjiż huwa ġeografikament iżolat mill-art muntanjuża ħafna tiegħu, dan ikkontribwixxa biex iżomm il-kultura antika tiegħu.

Storikament, il-Kirġiżistan kien f'salib it-toroq ta' diversi ċiviltajiet kbar, jiġifieri bħala parti mir-Rotta Silk u rotot kummerċjali u kulturali oħra.

Hekk kif kien hemm sensiela abitata twila ta' tribujiet indipendenti u mexxejja ta' gruppi, il-Kirġiżistan kien perjodikament taħt il-ħakma barranija u laħaq is-sovranità bħala stat-nazzjon wara t-tifrik tal-Unjoni Sovjetika fl-1991.


Pawlu l-Appostlu

Pawlu l-Appostlu

San Pawl l-Appostlu (oriġinarjament Sawl ta' Tarsu) jew Pawlu ta' Tarsu hu karattru prinċipali fl-iżvilupp u t-tixrid tal-Kristjaneżmu.

Ħafna Insara jarawh bħala interpretu eċċellenti tat-tagħlim ta' is-Sultan (gesu) jsejħulu "l-Appostlu tal-Ġnus".

Pawlu hu deskritt fit-Testment il-Ġdid bħala Lhudi u ċittadin Ruman minn Tarsu, u kien jippersegwita ħafna l-Insara qabel ma kkonverta "fit-Triq lejn Damasku".

Pawlu huwa meqjum bħala qaddis minn kull Knisja li tqim lill-qaddisin, jiġifieri l-Kattoliċi, Ortodossi u Anglikani, kif ukoll xi denominazzjonijiet Protestanti.

Hu pprova u rnexxielu jagħmel ħafna biex idaħħal il-Kristjaneżmu fost il-pagani.

L-Ittri tiegħu jamplifikaw u jfissru ħafna mit-tagħlim ta' Ġesù.

Xi wħud jgħidu li kien hu li rnexxielu jbiddel il-Kristjaneżmu f'reliġjon, biex ma baqgħetx setta tal-Ġudaiżmu.

Il-figura ta' San Pawl hi l-aktar wahda maghrufa fl-istorja tal-Knisja Nisranija.

Tnejn huma l-ghejjun importanti li jaghtuna hjiel dirett fuq l-hekk imsejjaħ "Appostlu tal-Ġnus": il-Ktieb tal-Atti tal-Appostli u l-istess Ittri ta' San Pawl.

It-tnejn flimkien jaghtuna materjal kotran ta' grajjiet li sehhew fi zmien determinat u f'ambjent storiku u geografiku maghruf.

B'hekk l-istorja, il-geografija, l-arkeologija, l-istudju ta' l-ambjent soċjali, kulturali, politiku u religjuz ilkoll jghinuna nifhmu min kien San Pawl, x'kien il-messagg li wassal u liema huma l-grajjiet prinċipali tal-hajja tieghu u l-karatteristiċi tal-personalità tieghu.

Dan il-ktieb jithaddet fit-tul u b'mod sistematiku fuq il-persuna ta' San Pawl.

Nofs il-ktieb huwa ddedikat ghas-sejha u ghall-hidma ta' l-Appostlu.

L-awtur tieghu huwa San Luqa, kollaboratur ta' Pawlu, li jikteb ukoll fuq kif il-Kelma xterdet bil-qawwa ta' l-Ispirtu s-Santu, anki bil-hidma wtieqa ta' l-Appostlu tal-Gnus.

Kiteb madwar is-sena 80 w.k., snin wara li nkitbu l-Ittri ta' Pawlu.

Luqa ghagen flimkien il-grajjiet marbuta ma' Pawlu: juri li l-Appostlu kien maghzul ghal missjoni preċiza, dik li jwassal, bil-qawwa ta' l-Ispirtu s-Santu, il-Vangelu sa truf l-art.

Mela Luqa fl-Atti jaghtina materjal li jintegra ruhu tajjeb ma' dak li nsibu fl-Ittri biex nibnu l-hajja ta' Pawlu, il-hidma u l-messagg tieghu.

L-Ittri huma tlettax u jitqiesu bhala l-ghajn prinċipali ghall-messagg u t-teologija ta' San Pawl, kif ukoll ghajn indispensabbli biex nibnu l-grajjiet prinċipali tal-hajja tieghu.

F'dawn il-kitbiet okkazjonali li jesprimu sikwit sitwazzjoni konkreta u l-bzonn tal-mument tad-diversi Knejjes u persuni li lilhom Pawlu jikteb u li fihom sikwit jiddefendi ruhu minn dawk li haduha kontrieh, huma ghajn tajba hafna biex nifhmu ahjar lil Pawlu.

Juri min hu, kemm Kristu kien biddillu hajtu fit-triq lejn Damasku, x'kien jemmen, u l-preokkupazzjoni kontinwa li kellu ghall-knejjes tieghu.

Il-gabra ta' l-Ittri hija tezor kbir u fihom wiehed jilmah b'mod ċar l-izvilupp tal-Knisja Nisranija fil-bidu bikri taghha.

Huma xhieda prezzjuza tad-djalogu miftuh bejn l-Appostlu u l-Knejjes tieghu.

Joffrulna kuntatt haj u dirett mal-personalità ta' l-Appostlu tal-Gnus, l-esperjenzi differenti tieghu, il-messagg, il-hsieb u l-intimu tieghu.

Hu San Pawl innifsu li jiġbor fi ftit kliem l-identità tieghu quddiem l-awtorità Rumana: "Jiena Lhudi; twelidt f'Tarsu taċ-Ċiliċja, ċittadin ta' belt maghrufa" (Atti 21: 37-39).

Pawlu twieled bejn is-sena 5 u 10 wara Kristu.

"Jiena twelidt fil-poplu ta' Israel, mit-tribù ta' Benjamin, Lhudi mil-Lhud" (Fil 3: 5); fit-tmien jum ghamlulu ċ-ċirkonċizjoni u semmghuh Sawl ('mitlub minn Alla'), isem li ha l-ghamla Griega ta' Saulos.

Inghata wkoll it-tieni isem, Paulus, bil-Latin, isem li juza l-Appostlu fl-Ittri tieghu, u hekk ukoll jaghmel San Luqa minn Atti 13: 9 'l quddiem.

Il-formazzjoni kulturali ta' Pawlu sehhet skond il-hsieb tal-Mishnah: beda jaqra l-Bibbja ta' hames snin, ta' ghaxra beda l-qari tal-Mishnah, ta' tlettax kien obbligat ghall-harsien tal-kmandamenti u ta' hmistax beda l-istudju u l-qari tat-Talmud.

Billi kien minn Tarsu, il-qari tal-Bibbja kien isir mill-verzjoni Griega tas-LXX, li jfisser li studja tajjeb il-Grieg, minbarra l-Ebrajk u l-Aramajk biex seta' jaqraha fl-ilsna originali.

Il-formazzjoni tieghu kienet ikkumplimentata billi Pawlu tghallem sengha: dik li jaghmel it-tined.

Wahda mill-esperjenzi l-aktar importanti fil-formazzjoni ta' Pawlu meta kellu daqs sittax-il sena, ċertament kienet l-esperjenza akkademika tieghu ghal erba' snin f'riglejn Gamaljel (Atti 22: 3), mghallem kbir, gharef u moderat.

Fl-istudju tal-Liġi jidher li Pawlu, li kien Farizew, ghamel progress kbir, kif jistqarr hu stess, tant li sar bniedem tassew imheġġeġ ghat-tradizzjonijiet ta' missirijietu: "Tharriġt bir-reqqa fil-harsien tal-Liġi ta' missirjietna" (Atti 22: 3; Gal 1: 13-14), tant li ried jiddefendi l-Ġudajizmu mit-theddida tal-fidi Nisranija fil-bidu taghha (Atti 9: 1-2)./.,MNBVCXZ\

San Pawl "kien fehma waħda magħhom fil-mewt li taw" lil San Stiefnu.

"Sawl kien qiegħed jagħmel ħerba mill-Knisja; kien jidħol minn dar għal oħra, jaqbad irġiel u nisa u jitfagħhom il-ħabs."

Bejn is-snin tal-formazzjoni tieghu u s-sena tat-thaġġir ta' Stiefnu (Atti 7: 54-60) ma nafu xejn fuq il-hajja ta' Pawlu.

Li nistghu nghidu huwa dan: anki jekk il-Ġudajizmu kien jinsisti hafna fuq iz-zwieg, ma ghandniex hjiel li Pawlu kien mizzewweġ (ara 1 Kor 7: 8).

Jista' jkun li Pawlu ma zzewwigx biex jinghata kollu kemm hu ghall-istudju tal-Liġi.

Jekk Pawlu ltaqax ma' Gesù storiku nistghu biss naghmlu suppozizzjoni: hu probabbli li Pawlu telaq minn Ġerusalemm qabel ma Gesù beda l-ministeru pubbliku tieghu.

Il-hjiel li nsibu f'1 Kor 3: 1 u 15: 8 fejn Pawlu jitkellem fuq il-laqgha tieghu mal-Mulej jirreferu ghall-esperjenza tieghu fit-Triq lejn Damasku.

Hi l-ġrajja l-aktar importanti fil-hajja ta' Pawlu.

Fl-Ittri tieghu qatt ma jaghti hjiel dirett fuq din l-esperjenza.

Hu jitkellem fuq esperjenza li bidlet bis-shih il-hajja tieghu.

Izda ma jqishiex bhala esperjenza izolata fil-hajja tieghu: Alla kien dejjem prezenti fl-ezistenza tieghu u mexxieh fit-toroq providenzjali tieghu sa minn guf ommu.

L-Atti ta' l-Appostli u l-Ittri ta' Pawlu jirrakkuntaw din il-grajja fid-dawl tal-Vangelu.

F'Gal 1: 15-16 l-esperjenza ta' Pawlu titqieghed fil-kamp tal-hatra appostolika tieghu li taghmel minnu habbar ta' l-Iben ta' Alla fost il-gnus.

L-istess fl-Atti: wara l-vizjoni li kellu ta' Kristu, Pawlu jirċievi l-mandat profetiku li jhabbar u jixhed ghal Kristu (Atti 26: 17-18) quddiem il-gnus, is-slaten u wlied Israel (Atti 9: 15).

Hu mela l-Vanġelu li jbiddel lil Pawlu l-Lhudi mheggeg, u jaghmel minnu Nisrani awtentiku, missjunarju u appostlu mimli entuzjazmu, xhud profetiku u kurragguz ta' l-Imghallem Irxoxtat.

Il-bidla li ssehh f'Pawlu hija radikali: il-kuntatt tieghu ma' Kristu ghamel minnu hlejqa gdida, persuna kwalitattivament u radikalment gdida, kif jistqarr hu stess: "Meta wiehed jinghaqad ma' Kristu, isir holqien gdid" (2 Kor 5: 17) u jzid li d-dawl ta' Kristu idda fil-hajja tieghu: "Dan Alla li qal: 'Ha jiddi d-dawl mid-dlam', dak hu li idda fi qlubna biex jaghtina d-dawl tal-gharfien tal-glorja ta' Alla, li tiddi f'wiċċ Kristu" (2 Kor 4: 6).

Fejn qabel il-Liġi ta' Mosé kienet il-ftahir ta' Pawlu, wara l-esperjenza fit-triq ta' Damasku, Pawlu kellu jistqarr ukoll: "Nghid ghalija ma jkun qatt li niftahar jekk mhux bis-salib ta' Sidna Gesù Kristu, li bih id-dinja hi msallba ghalija u jien ghad-dinja" (Gal 6: 14).

Fil-ġrajja li ssehh fit-triq ta' Damasku Pawlu jara l-milja ta' l-ezistenza tieghu.

Minn ġuf ommu Alla mexxieh lejn il-mument deċiziv, mument li fih Kristu hatfu u ghamlu tieghu ghal dejjem (ara Fil 3: 12).

Alla jbiddel l-ezistenza ta' Pawlu: "Imma dak kollu li ghalija kien qligh, jien ghaddejtu bhala telf fi Kristu" (Fil 3: 7).

Hu proprju f'din l-imhabba ta' Kristu li ghandna ċ-ċavetta biex nifhmu dil-ġrajja, li ghamlet minn Pawlu appostlu mheġġeġ li habb lil Kristu b'qalbu kollha u bil-qawwa tieghu kollha.

Wara l-hatra tieghu bhala Appostlu tal-Gnus Pawlu jistqarr lill-Galatin: Minnufih, bla ma qghadt infittex li niehu parir minghand bnedmin tad-demm u l-laham, bla ma tlajt Ġerusalemm ghand dawk li kienu appostli qabli, jien mort fl-Gharabja, u mbaghad ergajt lura lejn Damasku (Gal 1: 16-17).

Pawlu probabbilment irtira ghal ftit taz-zmien fir-regjun semi-dezert tal-Gharabja, zona li tinkludi fiha l-Gharabja u parti mis-Sirja u l-Gordanja tallum, u li kienet parti mis-Saltna tan-Nabatej, li mis-sena 4 sas-sena 40 WK kienet taht il-hakma tas-Sultan Areta.

F'din iz-zona kien hemm prezenza ta' djaspora Lhudija kbira.

San Glormu jghid li Pawlu mar fl-Gharabja biex jirrifletti u japprofondixxi l-hatra tieghu u l-esperjenza li kien ghex fit-triq lejn Damasku.

Kien il-mument li fih Pawlu seta' jirrifletti sewwa fuq il-Mulej Gesù, jikber fir-relazzjoni mieghu u jifhem hajtu fid-dawl ta' l-Iskritturi Lhud li Pawlu tant kien jaf tajjeb.

Kienet ukoll esperjenza li Pawlu jirreferi ghaliha biex ikompli jsahhah l-awtonomija tieghu bhala Appostlu.

Lura f'Damasku Pawlu malajr beda jxandar lil Gesù fis-sinagogi u jghid li hu l-Iben ta' Alla (Atti 9: 20).

Il-predikazzjoni tieghu qanqlet staghgib fost l-Insara li fahhru lil Alla ghal dan il-fatt: Dak li qabel kien jippersegwitana, issa qieghed ihabbar il-fidi li darba hu ried jeqred; u huma fahhru lil Alla minhabba fija (Gal 1: 23-24).

Il-bidla ta' Pawlu saret mottiv ta' mibeghda tant li, wara li ghadda hafna zmien (Atti 9: 23), xi tliet snin (Gal 1: 18), il-Lhud ftiehmu li joqtlu lil Sawl (Atti 9: 23).

Il-Lhud dawru ghal maghhom il-gvernatur tas-Sultan Areta, li fis-sena 37 WK kien reġa' kiseb minn Kaligola l-awtorità fuq Damasku, u dan qieghed ghassa mal-bibien tal-belt biex Pawlu ma jkunx jista' jahrab.

Imma hu sar jaf bil-hsieb taghhom, u ghalhekk, darba billejl id-dixxipli tieghu qabduh u nizzluh ġo qoffa mas-sur tal-belt (Atti 9: 25; ara wkoll 2 Kor 11: 33), haġa li aktarx kienet komuni fil-Lvant.

Tliet snin kienu ghaddew mill-hatra tieghu bhala Appostlu tal-Gnus sa dan il-lejl drammatiku.

Fis-sena 37-39 WK Pawlu jitla' Ġerusalemm biex izur lil Kefa (Gal 1: 18; Atti 9: 26).

Wara li Pawlu jahrab minn Damasku jitla' Ġerusalemm biex inzur lil Kefa (Gal 1: 18).

Skond Pawlu din il-laqgha kienet qasira: bqajt mieghu hmistax-il gurnata u privata: mill-appostli l-ohra ma rajt lil hadd hlief lil Gakbu, qarib il-Mulej (Gal 1: 18).

X'qalu bejniethom Pietru u Pawlu t-test bibbliku ma jghid xejn.

Hu possibbli li Pawlu tela' Ġerusalemm biex izur u jsir jaf lil dak li l-Knisja tal-bidu kienet taghraf bhala l-ewwel fost l-Appostli u l-kap tal-komunità Nisranija (ara Atti 12: 1-20 u Gal 2: 8-9).

Hu possibbli li Pawlu tkellem fuq l-esperjenza tieghu fit-triq lejn Damasku u l-hatra tieghu bhala Appostlu ghall-Gnus, filwaqt li Pietru seta' tkellem fuq ix-xhieda li kellu fuq Gesù storiku.

B'din iz-zjara Pawlu jidhol f'kuntatt dirett mal-komunità Nisranija-omm tal-bidu.

U dan mhux biex l-appostolat tieghu jitwettaq imma biex ikun f'komunjoni mal-Knisja ta' Ġerusalemm li kienet tippresjedi fil-karità fuq il-knejjes l-ohra.

F'Ġerusalemm ghenitu hafna l-persuna ta' Barnaba, anki hu ġej mill-Ġudajizmu Elleniku, minn Cipru, u forsi anki sieheb ta' Pawlu fl-iskola ta' Gamaljel (Atti 9: 27).

F'Ġerusalemm Pawlu ma setax dam hafna ghax malajr il-predikazzjoni tieghu saret okkazjoni ta' polemika mal-Lhud tad-djaspora li kienu fil-belt tant li kienu jfittxu li joqtluh (Atti 9: 30).

Meta l-ahwa saru jafu b'dan nizzluh lejn Cesarija u baghtuh Tarsu (Atti 9: 30).

Pawlu ma hadhiex kontra din id-deċizjoni (Atti 22: 17-21).

Hu Pawlu li jiddeskrievi x'ghamel f'dan iz-zmien: Imbaghad mort fl-inhawi tas-Sirja u tac-Cilicja.

Il-Knejjes ta' Kristu fil-Lhudija kienu ghadhom qatt ma raw wicci; kienu semghu biss in-nies jghidu li: dak li darba kien jippersegwitana, issa qieghed ihabbar il-fidi li darba hu ried jeqred, u huma fahhru lil Alla zobb minhabba fija (Gal 1: 21-24).

Aktarx li f'dal-kliem Pawlu jigbor zmien twil ta' predikazzjoni.

Probabbilment kellu l-bazi tieghu f'Tarsu (Atti 11: 25) minn fejn seta' jdur fil-Provincja Rumana tas-Sirja-Cilicja biex jipprietka.

Jidher li kellu success tant li l-predikazzjoni tieghu saret mottiv ta' tifhir lil Alla fil-Knejjes tal-Lhudija.

L-istess Barnaba, mibghut jorganizza il-komunità mhallta ta' Antjokja (ara Atti 11: 19-24), riedu mieghu f'dan l-appostolat (Atti 11: 25-26).

Il-kollaborazzjoni bejn Barnaba u Pawlu kellha twassal ghal azzjoni missjunarja aktar wiesgha fl-Asja Minuri u fir-regjun tal-bacir tal-Mediterran.

Il-vjaġġi missjunarji ta' San Pawl huma l-ġrajjiet l-aktar dokumentati tal-hajja tieghu.

L-Atti ta' l-Appostli joffrulna xhieda ta' min joqghod fuqha fuq dawn il-vjaġġi minkejja l-ghamla skematika u attwalizzanti taghhom.

L-espressjoni t-tliet vjaggi missjunarji tipprezentalna mhux biss l-itinerarju tas-safar ta' Pawlu, imma wkoll il-grajjiet prinċipali li taghhom l-Appostlu hu protagonista importanti, bhalma huma l-Konċilju ta' Ġerusalemm, it-tilwima tieghu ma' Pietru f'Antjokja, ir-relazzjoni epistolari tieghu u l-grajjiet li ghaddewh minn Atjokja tas-Sirja, minn Ċipru, l-ibliet ta' l-Asja Minuri u tal-Greċja, sa Ruma u forsi anki sa Spanja.

Il-vjaġġi missjunarji tieghu kienu mghejjuna mill-ambjent storiku, politiku u kulturali tal-Greċja, ta' l-Asja Minuri u tal-Lvant ta' zmienu.

Qeghdin fi zmien it-tixrid tal-kultura Ellenistika u tal-qawwa politiko-militari Rumana.

L-espansjoni imperjalistika ta' Ruma ftit ftit hakmet fuq is-saltniet il-kbar tal-Lvant li kienet organizzata fi Provinċji.

Hu ghalhekk li fil-Lvant Ruma saret sinjal ta' ghaqda, ta' stabbiltà ekonomika u guridika filwaqt li ssawret ghaqda kulturali, dik Ellenistika bit-tifrix tal-lingwa Griega, u ghaqda politika, dik Rumana.

Fil-vjaġġi appostoliċi tieghu Pawlu sab ir-rih fil-qala' b'din il-ghaqda doppja.

L-ghaqda politika ghenitu biex jiehu vantagg tal-pax romana li tatu wkoll l-unur li jkun ċittadin Ruman.

L-ghaqda kulturali ghenitu filli seta' jitkellem bil-Grieg kull fejn mar u seta' jifhem il-mentalità kulturali u religjuza generali taz-zmien.

Is-sinkretizmu religjuz qawwi msawwar mill-Ellenizmu tah l-okkazjoni jipprietka bil-miftuh il-fidi Nisranija.

Vantaġġ iehor li ghenu fit-tixrid tal-messaġġ Nisrani kienet is-sistema tat-toroq ta' komunikazzjoni fuq l-art u fil-bahar, organizzata mill-Imperu Ruman.

L-ghaqda amministrattiva u kulturali kien irnexxielha tohloq komunikazzjoni relattivament faċli ghaz-zmien.

Id-distanzi, meqjusa bil-miljari, kienu jinkuraġġixxu lin-nies biex jivvjaġġaw b'sikurezza relattiva u b'xi programm imhejji minn qabel.

Is-safar kien sar possibbli ghal hafna minkejja d-diffikultajiet li kienu joffru t-temp, it-toroq qalb il-muntanji u l-biza' tas-serq.

U dan nistghu nghiduh ukoll ghall-vjaġġi fuq il-bahar minkejja li dawn kienu jsiru fl-istaġuni tajba bejn April/Mejju – Ottubru/Novembru.

Hu f'dan l-ambjent li jsehhu l-vjaġġi missjunarji ta' Pawlu.

Hu stess jisfrutta l-mument prezenti ta' safar aktar faċli, imma mhux nieqes mit-tbatija: bosta drabi sibt ruhi wiċċ'imb wiċċ mal-mewt...tliet darbiet rajt l-gharqa...ghamilt safar bla ghadd; sibt ruhi f'perikli ta' xmajjar, perikli mill-hallelin...perikli fid-dezert, perikli fil-bahar...kemm-il darba kelli nghaddi sahriet bla rqad, bil-ġuh u bil-ghatx: kemm-il darba kelli nghaddi fis-sawm, fil-ksieh u fil-ghera! (2 Kor 11: 23-28).

Pawlu jitkellem fuq zewġ vjaġġi prinċipali ghal Ġerusalemm (Gal 1: 15 – 2: 10): l-ewwel wiehed wara tliet snin mill-esperjenza tieghu fit-triq lejn Damasku, u li fiha ried izur lil Kefa; it-tieni vjaġġ wara erbatax-il sena, fejn probabbilment telaq mis-Sirja ghall-Konċilju ta' Ġerusalemm.

L-Atti ta' l-Appostli jitkellmu fuq tliet vjaggi prinċipali lejn Ġerusalemm: l-ewwel wiehed, wara l-harba mill-belt ta' Damasku (Atti 9: 26-30); it-tieni wiehed flimkien ma' Barnaba (Atti 11: 30) meta telqu minn Antjokja bil-gabra ghall-Knisja ta' Ġerusalemm; u t-tielet vjagg ghall-Konċilju ta' Ġerusalemm (Atti 15: 2-29).

Li jinteressana mhux tant in-numru tal-vjaggi.

Dan ghaliex Pawlu wkoll jaċċenna ghal vjagg lejn Gersusalemm bil-gabra ghall-Knisja f'Gal 2: 10 u 1 Kor 16: 1-4 u Rum 15: 23-32.

Liema ordni tal-vjaggi ghandna nzommu?

Irridu nistqarru li jkollna nikkuntentaw irwiehna b'konkordanza bejn iz-zewg ghejjun li ghandna f'idejna.

Dan ghaliex Pawlu u Luqa jiktbu ghal zewg skopijiet differenti.

Nghidu ahna fl-Ittra lill-Galatin Pawlu jaghmel ghazla soggettiva ghal skopijiet apologetiċi u ma jiktibx biex jaghtina kronaka ezatta tal-vjaggi tieghu.

Nistghu nghidu biss li skond Gal 2: 10: talbuna biss, li min-naha taghna nibqghu niftakru fil-fqar, haga li fittixt naghmilha minn qalbi, Pawlu jidher li qed juri li l-gbir ghall-Knisja ta' Ġerusalemm u l-vjagg marbut mieghu, saru wara l-Konċilju ta' Ġerusalemm.

Il-kronologija ta' Pawlu hi ahjar.

Dan meta nqabblu dak li jghid Pawlu ma' l-Atti ta' l-Appostli li ma jaghtuniex ordni kronologiku tal-grajjiet imma zvilupp tematiku ta' l-istess grajjiet.

Probabbilment, mela, l-ordni tal-vjaggi prinċipali ghal Ġerusalemm hu l-ewwel vjagg li jsir wara tliet snin mill-esperjenza fit-triq ta' Damasku, aktarx fis-sena 37-38 WK; it-tieni vjagg, li bhala skop kellu l-Konċilju ta' Ġerusalemm (Atti 15: 2-29), u li sar wara l-ewwel vjagg missjunarju.

Qeghdin aktarx fis-sena 48-49 WK.

F'Ġerusalemm Pawlu u Barnaba jirrakkuntaw il-grajjiet li sehhew fl-ewwel vjagg missjunarju taghhom (Atti 15: 3.4.12) u Pawlu jikkonferma l-hatra tieghu bhala Appostlu ghall-Gnus (Gal 2: 7-9).

It-tielet vjagg 'tal-gabra' (Atti 11: 30), li Pawlu jaċċenna ghalih f'Gal 2: 10 u 2 Kor 8-9, u li aktarx sar wara l-Konċilju f'data li mhux faċli li nippruvaw.

Aktarx li Luqa f'Atti 11: 30, jaghtina sommarju tal-gbir perjodiku li kien isir ghall-fqar ta' Ġerusalemm b'referenza ghall-profezija ta' Agabu f'Atti 11: 27-30.

Wara sena ta' hidma flimkien f'Antjokja tas-Sirja, Pawlu u Barnaba, waqt ċelebrazzjoni liturgika, jinhatru ghal missjoni gdida fost il-pagani f'Ċipru u fl-Asja z-zghira.

Kienet ir-rebbiegha tas-sena 45 w.K.

Pawlu, Barnaba u Gwanni-Marku rhewlha jevangelizzaw fil-gzira ta' Ċipru b'suċċess.

Qasmu l-gzira kollha sa Pafos.

Hawnhekk Pawlu, minkejja l-oppozizzjoni tas-sahhar Elimas Barjesu, irnexxielu jikkonverti ghall-Kristjanezmu lill-Prokonslu Ruman Sergju Pawlu.

Wara Ċipru Pawlu u shabu telqu bil-bahar minn Pafos u waslu Perge fil-Pamfilja.

Mill-port ta' Attalja komplew il-vjagg sakemm waslu Antjokja ta' Pisidja.

Hawn Gwanni-Marku halliehom u mar lura Ġerusalemm.

Fl-ewwel Sibt Pawlu jaghmel diskors u jxandar lil Gesù bhala l-Messija l-imwieghed.

Is-Sibt ta' wara, hafna, kemm mil-Lhud u kemm mill-proseliti twajba, marru ma' Pawlu u Barnaba, u dawn hegguhom biex jibqghu fil-grazzja ta' Alla (Atti 13: 42).

Is-Sibt ta' wara, hafna mill-mexxejja Lhud haduha bl-ahrax kontra l-predikazzjoni ta' Pawlu, tant li l-Appostlu kellu jistqarr: Hekk kien mehtieg, li l-kelma ta' Alla tithabbar lilkom l-ewwel.

Billi intom qeghdin twarrbuha, u jidhrilkom li ma tisthoqqilkomx il-hajja ta' dejjem, ahna sa nduru fuq il-pagani.

Ghax hekk ordnalna l-Mulej (Atti 13: 46-47).

Pawlu u Barnaba waqfu fit-tul f'Antjokja ta' Pisidja.

Fl-ahhar tkeċċew minn hemm u huma komplew il-missjoni taghhom f'Ikonju, il-belt ewlenija ta' Likaonja.

Anki hawn: kien hemm min emmen u kien hemm min holoq oppozizzjoni.

Ghal darb'ohra kellhom jaharbu u komplew il-missjoni taghhom f'Listra fejn, ghall-ewwel darba z-zewg Appostli ppritkaw direttament lill-pagani.

Mal-fejqan ta' maghtub in-nies hasbu li l-Appostli kienu l-allat Zews u Ermi li nizlu fosthom!

Id-diskors li jaghmel Pawlu kellu jinqata' hesrem minhabba xi Lhud li minn Antjoka u Ikonju gew u tawh xebgha gebel!

L-Appostli marru Derbe u hemmhekk xandru l-Bxara t-tajba f'dik il-Belt u ghamlu hafna dixxipli (Atti 14: 21).

Fi triqthom lura ghaddew minn Listra, Ikonju u Antjokja, jaghmlu l-qalb lid-dixxipli u jhegguhom jibqghu shah fil-fidi.

Minn Perge, fejn xandru wkoll il-kelma ta' Alla, marru lura Antjokja.

Kienet ir-rebbiegha tas-sena 49 w.K. F'Antjokja laqqghu l-membri tal-Knisja u qaghdu jgharrfuhom b'dak kollu li Alla ghamel maghhom, u urewhom kif fetah il-bieb tal-fidi ghall-pagani.

Hemm qaghdu ghal ftit zmien sewwa mad-dixxipli (Atti 14: 27-28).

B'hekk intemm l-ewwel vjagg missjunarju ta' Pawlu u Barnaba.

Waqt l-ewwel vjagg missjunarju ta' Pawlu u Barnaba, il-komunità ta' Antjokja kellha thabbat wiċċha mal-probema li holqu whud mill-ahwa Nsara ta' nisel Lhudi: Imbaghad nizlu xi whud mil-Lhudija u bdew jghallmu lill-ahwa: jekk ma toqoghdux ghaċ-ċirkonċizjoni skond id-drawwa li gejja minn Mosè, ma tistghux issalvaw (Atti 15: 1).

Pawlu u Barnaba qamu kontra taghhom u haduha maghhom bis-shih.

Pawlu kien fehem sewwa l-problema li kienu qed joholqu: inholoq ir-riskju li l-verità tal-Vangelu (Gal 2: 5) tithassar.

Pawlu fehem li dan l-atteggament zbaljat kien qed imiss direttament il-qalba tal-fidi Nisranija: is-salvazzjoni u l-perfezzjoni tal-hajja Nisranija ma tigix mill-harsien tal-Ligi ta' Mosè, imma biss minn Kristu.

Pawlu hawn iddefenda bis-shih il-helsien li n-Nisrani ghandu fi Kristu Gesù.

B'hekk l-Insara ta' nisel pagan, kif ukoll dawk gejjin mir-religjon Lhudija, ma kienu obbligati jharsu l-ebda preċett tal-Ligi, imma kellhom jghixu ta' bnedmin hielsa fi Kristu, permezz tal-fidi li ssir fl-imhabba (Gal 5: 6).

F'Ġerusalem, Pawlu u Barnaba, flimkien ma' l-Appostli u l-presbiteri u l-komunità tal-Knisja-Omm, iltaqghu.

Huma sahqu fuq il-konvinzjonijiet taghhom billi gabu bhala provi l-ghemejjel kbar li Alla kien wettaq fl-appostolat missjunarju taghhom.

Pietru wkoll jitkellem u jinsisti li l-Bxara t-Tajba hija wkoll ghall-pagani u jistqarr: Mela issa ghaliex iggarrbu lil Alla billi tridu tqieghdu fuq ghonq id-dixxipli madmad li la missirijietna u lanqas ahna ma flahna nerfghuh?

Wara kollox ahna nemmnu li, bhalhom, ahna nsalvaw permezz tal-grazzja tal-Mulej Gesù (Atti 15: 10-11).

F'din il-laqgha hu Ġakbu, li wara d-diskorsi ta' Pawlu u Petru, jishaq fuq il-ghaqda tal-Knisja fit-thabbir tal-Kerygma fundamentali tal-fidi.

Fi Kristu l-Knisja hi maghquda u minnu tiehu l-qawwa biex tehodha kontra l-izbalji li qamu fil-Knisja tal-bidu, filwaqt li thalli spazju biex il-karizmi jitfissru b'mod vitali.

Dan il-hsieb gabru Pawlu f'Gal 2: 7-10: Meta raw li lili kien fdat ix-xandir ta' l-Evangelju fost il-gnus, bhalma kien lil Pietru fost il-Lhud...Ġakbu, Kefa u Ġwanni... taw lili u 'l Barnaba l-id il-leminija taghhom b'sinjal ta' hbiberija bejnietna, biex ahna nahdmu fost il-gnus u huma fost il-Lhud...talbuna biss li, min-naha taghna nibqghu niftakru fil-fqar, haga li fittixt naghmilha minn qalbi.

It-tentattiv tal-ahwa foloz (Gal 2: 4) li jifridu l-Knisja spiċċa fix-xejn, u lkoll gharfu l-unika verità tal-Vangelu fil-helsien tan-nisrani li jghix permezz ta' l-Ispirtu fi Kristu (Gal 4: 4-6; 5: 1.13).

Ma' tmiem il-Konċilju, Pawlu u Barnaba, il-kollaboraturi taghhom, flimkien ma' Ġuda Barsaba u Sila, mibghuta mill-Knisja ta' Ġerusalemm, regghu lura f'Antjokja.

Hemm laqqghu l-gemgha u tawhom l-ittra, qrawha u ferhu ghall-farag li tathom.

Ġuda u Sila, li kienu wkoll profeti, farrgu lill-ahwa u wettquhom b'hafna kliem (Atti 15: 30-32).

Pawlu u Barnaba baqghu Antjokja jghallmu u jxandru l-Bxara t-Tajba tal-Kelma ta' Alla.

Kien aktarx f'dan iz-zmien li Pawlu, f'Antjokja, ċanfar lil Pietru ghal imgibtu.

Aktarx ghall-habta ta' nofs is-sena 50 w.K. Pietru mar Antjokja.

Aktarx li ried jaghmel esperjenza hajja tal-hidma appostolika ta' Pawlu u Barnaba fi hdan komunità Nisranija mhallta.

Hu wkoll kien digà kellu esperjenza ma' l-Insara ta' nisel pagan (Atti 10: 1-48) u hu wkoll kien qed jiekol mal-gnus (Gal 2: 12) waqt din iz-zjara fraterna.

Niftakru li skond il-Ligi ta' Mosè l-Lhud ma kinux jieklu mal-pagani.

Kienet il-fidi Nisranija li waqqghet kull hajt li kien jifred Lhud u pagani.

Izda l-prudenza eċċessiva ta' Pietru, ikkawzata mill-prezenza ta' xi Lhud-Insara, gaghlitu jwarrab milli jiekol ma' l-Insara ta' nisel pagan; il-konsegwenzi kienu gravi ghax kien hemm ohrajn li ghamlu bhalu!

Il-Lhud l-ohra bdew jimxu bl-uċuh bhalu, u sahansitra Barnaba halla ruhu jithajjar minnhom bil-wiri ta' haga b'ohra (Gal 2: 12-13).

Dan qanqal dispjaċir fil-komunità Nisranija ta' Antjokja li f'Pietru raw bniedem dghajjef, mhux kapaċi jkun koerenti ghall-Kerygma ċentrali tal-fidi Nisranija – fi Kristu jintemmu d-differenzi razzjali, personali u religjuzi.

Pawlu hadha bl-ahrax kontra Pietru u l-kompromess mal-verità tal-Vangelu (Gal 2: 14) u ghamel diskors ċar u iebes li fih jiddefendi l-gustifikazzjoni bil-fidi fi Kristu f'oppozizzjoni ghall-opri tal-Ligi ta' Mosè li bihom ebda bniedem ma hu ggustifikat (Gal 2: 14-21).

Meta Kefa gie Antjokja, jiena waqaftlu f'wiċċu, ghaliex kellu tort (Gal 2: 11).

Pawlu ma jitkellimx fuq ir-reazzjoni u t-twegiba ta' Pietru izda jidher li Pietru, wara li gharaf li l-hafna prudenza umana setghet twassal ghall-kompromess tal-Vangelu, rega' zamm ma' dak li ntqal fil-Konċilju ta' Ġerusalemm (ara: Diskors ta' Pietru, Atti 15: 6-11) u d-digriet appostoliku (Atti 19: 15-21).

Dan ma kien bl-ebda mod xi impozizzjoni ta' osservanza minima tal-Ligi, imma mod ta' kif fil-prattika tithares l-imhabba u l-ghaqda bejn l-Insara ta' nisel Lhudi u dawk ta' nisel pagan fil-Knisja tal-bidu.

Din id-darba Pawlu jitlaq flimkien ma' Sila, wara li tlewwem ma' Barnaba li mbaghad telaq jahdem fil-gzira ta' Ċipru: Pawlu ghazel ghal mieghu lil Sila u telaq wara li l-ahwa rrikmandawhom f'idejn il-hniena tal-Mulej.

U Pawlu, li dejjem kellu fi hsiebu l-Knejjes li kien digà waqqaf, dar is-Sirja u ċ-Ċiliċja kollha, iwettaq il-Knejjes (Atti 15: 40-41).

F'Listra Pawlu ltaqa' maz-zaghzugh Timotju u siehbu mieghu fil-missjoni tieghu.

Pawlu mbaghad haseb biex jiftah il-qasam tax-xoghol tieghu.

Ghal din ir-raguni huwa u Sila marru lejn il-Frigja u l-Galazja bl-intenzjoni li jilhqu xi belt importanti tal-Provinċja Rumana ta' l-Asja Prokonsolari.

Izda Pawlu marad.

Hu approfitta minn dan iz-zmien biex jevangelizza l-inhawi tal-Galazja u jwaqqaf komunitajiet Insara godda (Gal 4: 13-14).

Fl-inhawi tal-Misja, ippruvaw jidhlu f'Bitinja, imma l-ispirtu ta' Gesù ma hallihomx.

Ghalhekk nizlu Troas.

Alla jqawwi lil Pawlu permezz ta' dehra u jurih fejn kellu jipprietka: Bil-lejl Pawlu kellu vizjoni ta' ragel mill-Maċedonja, wieqaf u jitolbu hekk: Ejja l-Maċedonja u ghinna!

(Atti 16: 9).

Fi Troas Pawlu jiltaqa' ma' Luqa, li kien jaf tajjeb il-Maċedonja u l-Greċja u jsir kollaboratur tieghu.

Il-missjunarji jaslu fil-belt ta' Filippi.

Sinagoga ma kienx hemm imma fejn ix-xmara, fejn kienu ltaqghu xi nisa jitolbu: hemmhekk il-grazzja tmiss lil Lidja, li tghammdet hi u l-familja taghha (Atti 16: 15) u mid-dar taghha Pawlu u shabu baqghu jahdmu ghal xi ftit xhur.

Jidher li kien zmien li halla hafna frott ghax hawn Pawlu waqqaf komunità Nisranija hajja, li tant habb (ara: Fil 1: 3-11; 4: 10-20), u li ghenitu fil-mumenti li l-aktar kellu bzonn.

Wara li Pawlu keċċa spirtu hazin li kien jaqra x-xorti permezz ta' tfajla lsira, Pawlu u l-kumpanija tieghu jaqilghu xebgha u jintbaghtu l-habs!

Luqa jirrakkonta kif inhelsu b'mod mirakuluz, miraklu li qanqal il-fidi fl-ghassies li wkoll tghammed hu u niesu kollha (ara: Atti 16: 30-34).

Minn Filippi Pawlu u shabu marru fil-belt ta' Tessalonika.

Pawlu hawn ihabbar il-fidi lil-Lhud u mbaghad lill-pagani, u wara li sab xoghol fil-belt, kien imur fis-sinagoga jxandar lil Kristu.

Uhud emmnu, ohrajn haduha bl-ahrax kontra Pawlu u Sila.

Hemmhekk damu tliet xhur, b'hidma li halliet il-frott f'dawk li laqghu minn qalbhom il-Kelma ta' Alla (1 Tess 2: 13).

Minn hemm Pawlu u shabu kellhom jitilqu hesrem minhabba l-oppozizzjoni tal-Lhud li ma emmnux.

Wara li Pawlu u shabu telqu hesrem minn Filippi huma marru l-Berija fejn kien hemm kolonja Lhudija li skond l-Atti kienu nies ta' qalb kbira aktar minn dawk ta' Tessalonika, dawn laqghu l-kelma bil-hegga kollha, u kuljum bdew iqallbu l-Iskrittura biex jaraw dak li semghu kienx minnu.

Ghalhekk hafna minnhom emmnu, fosthom ghadd gmielu ta' Griegi, irgiel kif ukoll nisa nobbli (17: 11-12).

Imma xi Lhud mibghuta minn Tessalonika gew jehduha bl-ahrax ma' Pawlu tant li l-Appostlu ntbaghat Ateni wahdu.

Kemm dam Ateni jistenna lil Sila u lil Timotju kien jinkedd fih innifsu jara l-belt mimlija idoli (Atti 17: 16).

F'Ateni Pawlu kien imur fis-sinagoga jiddiskuti mal-Lhud u ddiskuta anki ma' l-Atenin fis-suq tal-Belt.

Meta semma l-qawmien minn bejn l-imwiet xi whud minnhom bdew jidhku u ohrajn qalu: nergghu nisimghuk fuq dan darb'ohra (Atti 17: 32).

Wara dan Pawlu halla Ateni u mar Korintu.

Hemmhekk issieheb ma' Akwila u Prixxilla u maghhom hadem it-tined.

Meta Sila u Timotju waslu mill-Maċedonja ta ruhu kollu kemm hu ghax-xandir tal-Kelma u kien jixhed lil Lhud li Gesù hu l-Messija (Atti 18: 4-5).

Hafna Lhud ma aċċettawx il-messagg u ghalhekk Pawlu baqa' jahdem, ixandar il-kelma lill-pagani ghal sena u sitt xhur shah.

Il-Mulej sahhu b'dehra: la tibzax, imma tkellem u tiskotx ghax jiena mieghek, u hadd mhu sa jmidd idu fuqek biex jaghmillek hsara; ghax poplu kbir hawn ghalija f'din il-belt (Atti 18: 9-10).

Minn Korintu Pawlu jikteb l-I u t-II Ittra lit-Tessalonkin biex isahhilhom il-fidi fit-tieni migja tal-Mulej u kif ghandhom jishru u jitolbu fil-konkret ta' hajjithom.

Is-suċċess ta' Pawlu f'Korintu qanqal il-ghejra tal-Lhud.

Wara li pprovaw jakkuzawh bla suċċess quddiem il-Prokonslu Galljon, Pawlu baqa' hemm fit-tul.

Fi tmiem il-missjoni, flimkien ma' Akwila u Prixxilla, infired mill-ahwa u rhielha bil-bahar lejn is-Sirja.

Waqaf Efesu u hemm iddiskuta mal-Lhud fis-sinagoga u riduh jibqa' hemm.

Imma Pawlu ried jerga' lejn Antjokja.

Kienet il-harifa tas-sena 52 w.K, u wara li sellem ukoll il-Knisja f'Ċesarija, wasal f'Antjokja meta kienet ix-xitwa.

Dat-tieni vjagg missjunarju dam sentejn.

Matulhom Pawlu sahhah il-Knejjes imwaqqfa fl-ewwel vjagg u fetah qasam ta' xoghol gdid fl-Maċedonja u l-Akaja.

Kienet ir-rebbiegħa tas-sena 53 WK meta Pawlu jibda t-tielet vjagg missjunarju tiegħu li bhala skop aktarx li kellu l-belt ta' Efesu.

Huwa ma marx bil-bahar imma għazel it-triq it-twila fuq l-art biex jasal hemmhekk.

Dan għamlu biex jerga' jzur il-knejjes tal-Galazja u l-Frigja li hu kien waqqaf matul it-tieni vjagg missjunarju.

F'Efesu Pawlu ltaqa' ma' grupp ta' dixxipli li hu nduna li kienu laqgħu lil Gesù bhala l-Messija mwiegħed mingħajr ma kienu rcevew katekezi Nisranija, il-Magħmudija fl-Isem ta' Gesù u t-tqegħid ta' l-idejn bid-don ta' l-Ispirtu s-Santu.

Hu għalhekk hejjihom u għammidhom.

Wara li għal tliet xhur kien imur fis-sinagoga jxandar lil Gesù lil-Lhud u whud webbsu rashom, hu telaq minn magħhom, gabar miegħu d-dixxipli, u kien joqgħod jitkellem magħhom kuljum fl-iskola ta' wiehed jismu Tirannu.

Pawlu nnifsu aktar tard jistqarr li l-attività tiegħu f'Efesu kienet intensa, meta jkellem il-presbiteri ta' l-Asja Prokonsolari f'Miletu (ara: Atti 20: 17-38).

Hu għallem b'impenn, fil-pubbliku u fil-privat, f'nofs hafna perikli u billi hu nnifsu haseb għall-bzonnijiet tiegħu.

Il-hidma tiegħu damet ftit aktar minn sentejn.

Flimkien ma' Timotju u Erastu, li ntbagħtu fil-Maċedonja, Gaju u Aristarku, li ntbagħtu Kolossi, Laodikija u Gerapoli, Pawlu waqqaf u sahhah il-knejjes ta' l-Asja Prokonsolari u għamel b'tali mod li dawk kollha li kienu joqogħdu fl-Asja, kemm Lhud u kemm Griegi, semgħu l-Kelma tal-Mulej (Atti 19: 10).

Kien proprju f'dan iz-zmien li Pawlu hass il-bzonn li jikteb kemm lill-Insara ta' Korintu kif ukoll lill-Insara tal-Galazja.

Lill-Korintin biex ma jithalltux ma' nies medhija fil-vizzju, ma jinqasmux f'partiti bejniethom u biex iwiegeb għal diversi kwistjonijiet prattiċi li l-istess Korintin talbuh jagħtihom kelma fuqhom ma' ittra li kienu bagħtu ma' Stefana, Akajku u Fortunat.

Lill-Galatin biex jinsisti li Kristu biss huwa s-salvazzjoni wahdanija għan-Nisrani li bil-qawwa ta' twemminu huwa hieles.

F'din l-istess ittra Pawlu jagħmel apologija ta' l-appostolat tiegħu.

Il-hidma ta' Pawlu f'Efesu tintemm b'esperjenza qarsa: l-argentiera ta' Efesu, immexxija minn Demetriju, qajmu rvell kontra Pawlu.

Hija opinjoni komuni li Pawlu daq il-habs f'Efesu.

Probabbilment kienet esperjenza qasira li matulha Pawlu jirnexxilu jikteb lill-Filippin biex isahhahhom fil-fidi u jroddilhom hajr tal-għajnuna li bagħtulu.

Sakemm telaq rega' kiteb ittra ohra lill-Korintin miktuba b'għafsa ta' qalb u bid-dmugħ (2 Kor 2: 4), ittra li ntilfet jew twahhdet mat-2 Korintin li għandna f'idejna llum.

Malli halla Efesu Pawlu telaq għal Troas minn fejn ried jasal sal-Maċedonja.

Hemmhekk stenna lil Titu biex igiblu ahbarijiet mill-Knisja ta' Korintu.

Meta ma sabux telaq għal Maċedonja.

Lil Titu sabu Filippi u wara li dan wassallu ahbarijiet tajba minn Korintu, hejja ruhu biex jerga' jmur hemm billi kiteb it-2 Korintin li għandna f'idejna llum u rega' bagħatha ma' Titu.

Wara li zar il-Knejjes ta' Filippi, Tessalonika u Berija, Pawlu ma damx fil-Maċedonja, fejn huwa u għaddej minn dawk l-inhawi, kien iheggeg lid-dixxipli b'hafna kliem (Atti 20: 2).

Sadattant wasal il-Greċja u sakemm stenna li jgħaddu t-tliet xhur tax-xitwa biex ikun jista' jaqbad il-gifen għas-Sirja kiteb l-Ittra lir-Rumani.

Din kellha sservi bhala thejjija għall-vjagg li hu tant xtaq jagħmel biex izur lil din il-komunità Nisranija.

Fir-rebbiegħa tas-sena 58 WK, meta Pawlu kien sa jitlaq għas-Sirja bil-gifen minn Kenkre, il-Lhud nasbu konfoffa kontra tiegħu, u għalhekk għamel il-hsieb li jerga' lura u jgħaddi mill-Maċedonja (Atti 20: 3).

Wara li ċċelebra l-Għid f'Filippi telaq għal Troas u hemm iltaqa' mal-kollaboraturi tiegħu.

Wara li mar Assos, shabu tellgħuh fuq il-gifen sakemm waslu Miletu.

Billi ma riedx idum fl-Asja biex jasal Ġerusalemm għall-Festa ta' Għid il-Hamisn, Pawlu bagħat lil shabu jsejhu l-presbiteri tal-Knisja ta' Efesu biex isellmilhom għall-ahhar darba (ara Atti 20: 13-17).

Id-diskors li jagħmel Pawlu f'Miletu jitqies bhala t-Testment Pastorali tiegħu.

Huwa diskors li għandu ton kunfidenzjali u personali li jixhed għall-ispirtu uman u appostoliku ta' l-Appostlu tal-Gnus.

Fid-diskors tiegħu Pawlu jitkellem fuq kemm kien hadem fl-Asja Prokonsolari; juri x-xewqa tiegħu li jilta' Ġerusalemm, anki jekk kien jaf li kien sa jbati; jehodha kontra l-għalliema foloz u jerhi l-Knisja f'idejn Alla u l-Kelma tal-grazzja tiegħu.

Kif temm jgħid dan nizel għarkobbtejh jitlob magħhom ilkoll.

Imbagħad infexxew f'bikja kbira u bdew jgħannqu lil Pawlu u jbusuh (Atti 20: 36-37).

Kemm f'Tir u kemm f'Ċesarija, l-ahwa hegguh biex ma jitlax Ġerusalemm.

Imma Pawlu kien deċiz: Għalfejn qegħdin tibku u tiksruli qalbi?

Jiena lest biex għall-isem ta' Gesù, mhux biss jorbtuni f'Gerusaelmm, imma wkoll jagħtuni l-mewt.

Billi ma ried jisma' b'xejn, ahna skitna u għidna biss: Tkun magħmula r-rieda tal-Mulej!

(Atti 21: 13-14).


Korea ta' Fuq

Korea ta' Fuq

Il-Korea ta' Fuq, uffiċjalment ir-Repubblika Demokratika tal-Poplu tal-Korea (RDPK; Chosŏn'gŭl: 조선민주주의인민공화국, hanċa: 朝鮮民主主義人民共和國, MK: "Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk"), huwa pajjiż fl-Asja tal-Lvant, fil-parti tat-tramuntana tal-Peniżola Koreana.

L-isem "Korea" huwa derivat mir-Renju ta' Goguryeo, miktub ukoll bħala "Koryŏ".

Il-kapitali u l-akbar belt hija Pyongyang.

Il-Korea ta' Fuq taqsam fruntiera ta' art maċ-Ċina fit-tramuntana u fil-majjistral, flimkien max-xmajjar Amnok (Yalu) u Tumen, u sezzjoni żgħira tax-Xmara Tumen tiffurma wkoll fruntiera mar-Russja fil-grigal.

Iż-Żona Demilitarizata Koreana timmarka l-konfini bejn l-Korea ta' Fuq u l-Korea t'Isfel.

Il-Korea ta' Fuq hija dittatorjat kommunista (mil-1945) u hija wahda mil-izjed pajjiezi izolati u minajr drittijiet basici umani illum.

Ir-regim tal-Korea ta' Fuq ghandha l-fuq min-1000 cittadini Korejani gewwa kampi tal-kontrencament u hemm kazi ta' kannibalizmu li kien ir-rezultat tal-poliziji ekonomici tar-regim kommunist Korejan ta' Kim Jong-Il, kif ukoll missieru Kim il-Sung u t-tifel tieghu, Kim Jong-Un


Enghien-les-Bains

Enghien-les-Bains

Enghien-les-Bains huwa komun fit-tramuntana tas-subborgi ta' Pariġi, Franza.

Il-komun jinsab 13.5 km (8.4 mi) miċ-ċentru ta' Pariġi, fid-département ta' Val-d'Oise.

Qabel ir-Rivoluzzjoni Franċiża, li bħalissa hi Enghien-les-Bains, kienet lag u art bassasa taħt il-ġurisdizzjoni ta' Montmorency.

Fl-1766, qassis fl-oratorju ta' Montmorency skopra sulfur sħun viċin il-lag ta' Enghien, u ż-żona bdiet tiżviluppa bħala resort spa.

Fil-ħolqien tal-"komuni" fl-1790, matul ir-Rivoluzzjoni Franċiża, iż-żona ta' Enghien ġiet irtirata mill-ġurisdizzjoni ta' Montmorency u nqasmet bejn diversi komuni.

Fis-seklu dsatax, l-iżvilupp ta' Enghien wassal għall-inkorporazzjoni bħala komun.

Il-komun, li huwa msemmi Enghien-les-Bains, inħoloq fis-7 ta' Awwissu 1850 u kiseb parti mit-territorju ta' Deuil-la-Barre u ngħaqad ma' parti mit-territorju ta' Saint-Gratien, parti mit-territorju ta' Soisy-sous-Montmorency u parti mit-territorju ta' Épinay-sur-Seine.

Enghien-les-Bains huwa servut minn żewġ stazzjonijiet tal-linja tal-ferrovija suburbana Transilien Paris – Nord li huma Gare d'Enghien-les-Bains u Gare de La Barre-Ormesson.

Koordinati:


Nepal

Nepal

In-Nepal (Nepali:नेपाल), uffiċjalment ir-Repubblika Federali Demokratika tan-Nepal, huwa pajjiż interkjuż fl-Asja t'Isfel.

B'erja ta' 147,181 kilometri kwadri (56,827 mi kw) u b'popolazzjoni ta' madwar 27 miljun, in-Nepal huwa t-93 l-akbar pajjiż mill-erja u l-41 l-akbar pajjiż mill-popolazzjoni.

Il-pajjiż huwa allokat fil-Ħimalajas u mdawwar miċ-Ċina fit-tramuntana u mill-Indja minn nofsinhar, mill-lvant, u mill-Punent.

In-Nepal huwa separat mill-Bangladexx minn kuritur dejjaq Indjan ta' Siliguri u mill-Butan minn stat Indjan ta' Sikkim.

Kathmandu hija l-belt kapitali u l-akbar metropoli tal-pajjiż.


Knisja Arċipretali San Gwann Battista

Knisja Arċipretali San Gwann Battista

Il-Knisja Arċipretali San Gwann Battista huwa knisja Kattolika fl Xewkija, Għawdex, Malta.

Fl-1845, mija u sebgħin sena ilu, il-Parroċċa tax-Xewkija kkummissjonat l-istatwa titulari ta' San Ġwann, minquxa fl-injam mill-iskultur Pietru Pawl Azzopardi.

Il-knisja parrokkjali tax-Xewkija saret Arċipretali fl-10 ta' Frar 1893, fi żmien l-Arċipriet Pietru Pawl Ciantar.

B'digriet tal-Isqof Nikol Ġ.

Cauchi fil-21 ta' Mejju 1978, ir-Rotunda tax-Xewkija ġiet mgħollija għall-ġieħ ta' Santwarju Djoċesan; fl-istess sena twaqqfet uffiċjalment bħala s-Sede Spiritwali tal-Ordni ta' San Ġwann f'Għawdex.


Università Amerikana ta' Malta

Università Amerikana ta' Malta

L-Università Amerikana ta' Malta (Ingliż: "American University of Malta", AUM) hi istituzzjoni edukattiva privata proposta fin-Nofsinhar ta' Malta.

Huwa ppjanat li l-kampus jinqasam bejn Bormla u Marsaskala, u l-proġett huwa maħsub li jirriġenera n-Nofsinhar ta' Malta u jagħti spinta ekonomika u soċjali lil dik iż-żona.

Minn mindu ġiet ippreżentata l-proposta f'Mejju 2015, ġiet iġġenerata kontroversja, speċjalment peress li parti kbira mill-kammpus għandu jinbena fuq art barra ż-żona tal-iżvilupp; magħrufa bl-Ingliż bhala "Outside Development Zone" (ODZ).


2016

L-2016 hija sena biżestili u hija s-Sena Internazzjonali tal-Piżelli.

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:

Tul dan ix-xahar mietu:


Marlene Farrugia

Marlene Farrugia

Marlene Farrugia (Żurrieq, 24 ta' Lulju 1966) hija Dentista u Kap tal-Partit Demokratiku u Deputat Parlamentari fil-Lista tal-Partit Nazzjonalista.

Farrugia twieldet u trabbiet fiż-Żurrieq.

"Gawdejt il-ġmiel kollu ta' raħal twelidi bil-kampanja, x-xagħri u l-widien ta' madwar.

Mill-baħar ma konniex neqsin.

Konna nqattgħu sjuf sħaħ f'Wied iż-Żurrieq u kultant f'Wied ix-Xoqqa jew f'Wied il-Buni ġo Birżebbuġa, fejn kien joqgħod il-bużnannu."

Attendiet l-Iskola Primarja taż-Żurrieq u wara l-Iskola Sekondarja tal-Qrendi u dik ta' Marija Assunta, fil-Ħamrun.

Ta' sittax-il sena bdiet il-kors tad-dentistrija l-Università ta' Malta.

Hawnhekk kienet rappreżentanta tal-istudenti tad-dentistrija fuq il-Bord tal-Fakultà u membru tal-KSU.

Iggradwat fl-1986, u baqgħet tipprattika l-professjoni mill-kliniċi privati tagħha f'Ħaż-Żebbuġ, is-Siġġiewi u ż-Żurrieq.

Minkejja li ġejja minn familja Laburista, hija bdiet isservi bħala kunsilliera mal-Partit Nazzjonalista fil-Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żebbuġ fl-1996.

Ikkontestat l-Elezzjoni Ġenerali għall-ewwel darba fl-1998, mal-Partit Nazzjonalista, u ma kinitx eletta, l-iktar għax kienet taqbel ma' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

"Kont nippreferi kieku l-PL dak iż-żmien ta kontribut aktar siewi, għax forsi kien ikollna pakkett ta' sħubija aħjar minn dak li rnexxielhom iġibu l-PN waħedhom."

Meta kkontestat għall-ewwel darba mal-Partit Laburista fl-2008, wara li fi kliemha dawn ukoll adottaw l-għażla tal-poplu fir-referendum u l-elezzjoni ġenerali għall-politika barranija fi ħdan l-UE, għażlet il-PL għax emmnet li Malta kellha bżonn bidla fil-mod ta kif issir il-politika.

"Minn politika tal-wegħdi u retorika, xtaqt u nixtieq nara politika prattika, msejsa fuq l-interess nazzjonali u mhux partiġġjan, u mħaddma b'mod responsabbli li jirrendi l-aktar ġid minn dak li nkunu qegħdin ninvestu bħala poplu, kemm jekk hu xogħol u finanzi f'kull qasam."

Hija kienet eletta bħala Deputata Laburista fl-2008 mill-5 Distrett minn fejn ġabet 3,375 vot, fejn ingħatat ir-responsabbiltà ta' Kelliema għall-Utilitajiet.

Wara r-riżenja ta' Alfred Sant minn Mexxej tal-Partit Laburista, hija appoġġjat in-nomina ta' George Abela għal Mexxej ġdid tal-Partit li iżda ntrebħet minn Joseph Muscat.

Fl-2013, hija reġgħet kienet eletta mal-Partit Laburista li din id-darba rebaħ l-Elezzjoni Ġenerali b'maġġoranza storika.

F'din l-elezzjoni hija naqqset 850 vot, u ġabet 2,525 vot.

Is-sieħeb tagħha, Godfrey Farrugia nħatar Ministru tas-Saħħa.

Ftit jiem biss wara li saret Assistenta tal-Ministru, hija irriżenjat wara kritika kbira mill-Partit Nazzjonalista u mill-opinjoni pubblika.

Fis-17 ta' Novembru 2015 hija rriżenjat mill-Partit Laburista wara li vvutat mal-Oppożizzjoni kontra emendi fl-Att għall-Ħarsien tal-Ambjent, iżda baqgħet iżżomm is-siġġu parlamentari bħala Membru Indipendenti.

Nhar l-4 ta' Mejju 2016, hija ressqet mozzjoni ta' sfiduċja fil-konfront tal-Ministru Konrad Mizzi, li iżda ma għadditex b'31 vot favur u 36 kontra.

Nhar l-4 ta' Ġunju 2016, hija nediet partit ġdid f'Malta, il-Partit Demokratiku.

Fit-22 ta' Ottubru 2016, inħatret bħala kap ta' dan il-partit.

Skont stħarriġ tal-Malta Today, 0.5% biss tal-Laburisti li vvutaw PL fl-2013 kieku jivvutaw lil Farrugia f'elezzjoni ġenerali.

2% ta' dawk li vvutaw PN fl-2013, jivvutawlha kieku kellha ssir elezzjoni.

Fis-6 ta' Ġunju 2017, hija ġiet eletta fuq il-lista tal-PN bħala kandidata "tal-Oranġjo" (Partit Demokratiku) fuq l-Għaxar distrett.

Fis-6 ta' Ġunju 2017, meta intervistata qalet li ma teskludix li tikkontesta biex tkun Kap tal-Partit Nazzjonalista, wara li jum qabel tħabbret ir-riżenja ta' Simon Busuttil.

F'kumment li tat lill-midja fil-post tal-għadd tal-voti, Farrugia sostniet li jekk ma tikkontestax tixtieq li jkollha sehem fil-proċess biex jintgħażel Kap ġdid.

Hija kienet miżżewġa lil Jeffrey Pullicino Orlando u hija omm ta' tlett itfal.

Is-sieħeb tagħha hu t-Tabib Godfrey Farrugia, l-eks Whip tal-Partit Laburista u eks Ministru tas-Saħħa.

Tahdem għal rasha bħala dentista, b'numru ta' kliniċi privati f'diversi lokalitajiet.

Fost il-passatempi li għandha, hi tħobb l-iżjed il-qari, l-ivjaġġar u l-antikità.


Godfrey Farrugia

Godfrey Farrugia

Godfrey Farrugia (Ħaż-Żebbuġ) huwa tabib, membru tal-Partit Demokratiku u eks Whip tal-Partit Laburista fil-Parlament.

Kien Ministru tas-Saħħa minn Marzu 2013 sa Marzu 2014.

Bin David u Rina, huwa twieled, għex u ħadem l-aktar f'Ħaż-Żebbuġ.

Il-formazzjoni żagħżugħa tiegħu ħadha kemm fl-iskejjel tal-gvern u kemm f'tal-Ġiżwiti, iżda wkoll mill-għaqdiet tal-volontarjat, b'mod partikolari l-Iscouts, il-Museum u l-każin tal-banda.

Farrugia kien wieħed mill-pijuniera tal-Kulleġġ Malti tat-Tobba tal-Familja.

Żewġ ħutu, iżgħar minnu, it-tnejn huma tobba.

Kien it-tabib tal-familja tagħhom, Dr. Mario Tua, li rnexxielu jħajjarhom b'għemilu biex ilkoll kemm huma jaqbdu din it-triq.

Għal Farrugia, "il-professjoni medika hi xjenza li sservi u teduka, hija vokazzjoni li tagħti lilek inifsek lil ħaddieħor."

Farrugia jgħallem il-prattika lill-istudenti fir-raba' sena tal-kors tal-mediċina u tobba oħra li jixtiequ jispeċjalizzaw f' dan il-qasam.

Farrugia jagħti sehem qawwi fil-festa ta' Ħaż-Żebbuġ.

"Il-festi tradizzjonali nqishom bħala vetrina tal-mod kif il-poplu Malti hu msawwar: poplu ferrieħi, devot, bieżel u anki artistiku.

Xi drabi tennejt fil-pubbliku li jien prodott tal-festi, u dan ngħidu b'ġieħ.

Fuq kollox kien missieri David li ntroduċieni għall-festi ta' Ħaż-Żebbug u għeni nifhem is-sehem bla qies tagħhom fil-ħajja komunitarja."

Huwa President Onorarju ta' żewġ soċjetajiet bandistiċi, u President tal-Għaqda Nazzjonali tal-Armar tal-Festi fit-Toroq, li kien fundatur taghha, u s-Segretarju tal-Għaqda Piroteknika Maltija.

Daħal fil-Politika fl-1993 meta sar l-ewwel Sindku indipendenti ta' Ħaż-Żebbuġ.

Dam f'din il-kariga sas-sena 2000.

Is-sieħba tiegħu, id-dentista Marlene Farrugia, kienet membru parlamentari mal-Partit Laburista sa mill-2008.

Il-Mexxej tal-Partit Joseph Muscat ikkonvinċa lil Godfrey Farrugia biex hu wkoll jikkontesta mal-Partit Laburista fl-Elezzjoni Ġenerali tal-2013.

Wara li ġie elett ful is-seba' distrett, Farrugia nħatar Ministru tas-Saħħa.

Huwa rriżenja mill-kariga ta' Ministru tas-Saħħa f'24 ta' Marzu 2014.

F'Jannar 2015 huwa nħatar Whip tal-Grupp Parlamentari Laburista.

Fid-29 ta' April 2017, it-tabib Godfrey Farrugia rriżenja mill-kariga ta' Whip tal-Grupp Parlamentari Laburista.

Fl-ittra pubblika indirizzata lill-Prim Ministru Joseph Muscat, huwa offra ir-riżenja tiegħu, u stqarr li l-fiduċja tal-poplu Malti fil-Partit Laburista ġiet "ttraduta u użata biex tiġi imbuttata l-aġenda tal-ftit, li jidher ċar li m'għandhomx l-Interess Nazzjonali f'qalbhom u wisq inqas f' moħħhom."

Ftit jiem wara, Farrugia irriżenja wkoll mill-Partit Laburista u sar membru tal-Partit Demokratiku.

Fit-3 ta' Ġunju 2017, huwa kkontesta l-Elezzjoni Ġenerali bħala kandidat tal-Partit Demokratiku, imwaqqaf mis-sieħba tiegħu Marlene Farrugia, fuq il-lista tal-Partit Nazzjonalista, u kien elett f'elezzjoni każwali.


Donald Trump

Donald Trump

Donald John Trump (14 ta' Ġunju 1946) huwa l-President attwali tal-Istati Uniti tal-Amerika u huwa wkoll negozjant biljunarju Amerikan.

Huwa diġà kien magħruf ħafna, anke bħala personalità televiżiva, qabel ħareġ bħala kandidat għal President tal-Istati Uniti għall-Elezzjoni Presidenzjali tal-2016.

Trump huwa ċ-chairman u l-president ta' The Trump Organization u l-fundatur ta' Trump Entertainment Resorts.

Imwieled fi New York City , huwa bin Fred Trump, li ispirah jidħol fir-real estate.

Kien jaħdem mal-kumpanija ta' missieru, Elizabeth Trump & Son, filwaqt li jistudja l-business f'Wharton, u ngħaqad mal-kumpanija fl-1968 hekk kif iggradwa.

Fl-1971, beda jmexxiha hu u taha isem ġdid: "The Trump Organization".

Bena lukandi, golf courses, u bini f'Manhattan u fi bliet oħra li ħafna drabi jġibu ismu.

Ir-reality show fuq NBC, "The Apprentice", kabbarlu l-popolarità tiegħu.

It-tliet żwiġijiet tiegħu ġibdu ħafna l-attenzjoni tal-media.

Fis-16 ta' Ġunju 2015, Trump ħabbar il-kandidatura tiegħu għal President u fittex li jkun innominat mill-Partit Repubblikan.

Trump mexxa kampanja populista li tappella għall-klassi tal-ħaddiema u dawk li huma bla xogħol, u dawk inkwetati bl-immigrazzjoni u bit-theddida terroristika.

Għamel għedewwa mill-Ispaniċi, "business leaders", u Repubblikani oħra, u ippropona li ma jidħlux iktar Musulmani fl-Istati Uniti.

Clinton kellha distakk sew fuq ir-Repubblikan Donald Trump fi kważi s-sondaġġi nazzjonali kollha li saru matul l-2016.

Iżda fil-bidu ta' Lulju 2016, u fl-aħħar ġimagħtejn tal-kampanja elettorali, Trump u Clinton kienu ras imb'ras fis-sondaġġi wara l-konklużjonijiet tal-FBI rigward l-investigazzjoni tal-emails tagħha.

F'Lulju d-Direttur tal-FBI James Comey ikkonkluda li Clinton kienet "traskurata għall-aħħar" fil-mod kif trattat materjal klassifikat tal-gvern.

Lejn l-aħħar ta' Lulju 2016, Trump kien ġab l-ewwel vantaġġ fuq Clinton b'erba' punti perċentwali iktar minnha wara l-Konvenzjoni Nazzjonali Repubblikana.

Iżda meta ftit wara, saret il-Konvenzjoni Demokratika Clinton reġgħet ġiet minn fuq b'seba' punti perċentwali.

Iżda ħdax-il jum biss qabel l-elezzjoni, nhar it-28 ta' Ottubru 2016, id-Direttur tal-FBI Comey innotifika lill-Kungress Amerikan li l-FBI beda jinvestiga emails oħra li kienu għadhom kif sabu f'device elettroniku ta' dik li kienet deputy chief of staff ta' Clinton.

Clinton sejħet lill-FBI biex joħroġ mill-ewwel kull informazzjoni fuq dawn l-emails "ġodda" u qalet li kienet kunfidenti li l-FBI se terġa' tasal għall-konklużjoni li ma kienx hemm bażi għal prosekuzzjoni kriminali, konklużjoni li l-FBI waslet għaliha jumejn biss qabel l-elezzjoni.

Waħda mill-ewwel ordnijiet eżekuttivi li ffirma Trump kienet tipprojbixxi d-dħul ta' nies minn seba' pajjiżi fil-maġġoranza tagħhom Musulmana.

Din l-ordni kkawżat kaos fl-ajruporti Amerikani, qasmet familji u qanqlet protesti kbar.

Imħallef ma damx ma ssospenda din l-ordni fil-waqt li l-Aġent Avukat-Ġenerali li sostniet li din l-ordni mhix kostituzzjonali u ma tistax tiġi difiża mid-Dipartiment tal-Ġustizzja, ġiet imkeċċija.

Id-Dipartiment tal-Ġustizzja pprova jirrevoka din is-sospensjoni imma mħallef qatagħha kontrih.

Trump spiċċa jgħajjar dan l-imħallef.

Fl-appell, it-tliet imħallfin qatgħuha unanimament kontra l-gvern.

Din l-ordni ta' Trump kienet kritikata għaliex l-ebda ċittadin minn dawn is-seba' pajjiżi ma wettaq xi attentat terroristiku fl-Amerika mill-2001 'il hawn.

L-anqas min kien involut fl-attentati ta' 9/11 ma kien jiġi minn xi wieħed minn dawn is-seba' pajjiżi.

Imma Trump ried din l-ordni ħalli jwettaq in parti l-wegħda elettorali tiegħu li ma jħallix Musulmani jidħlu l-Amerika.

F'Mejju 2017 sar magħruf li Aġenti Federali tal-Immigrazzjoni fl-Amerka qed jarrestaw mal-400 immigrant kuljum.

Fl-ewwel 100 jum ta' Trump bħala President, ġew arrestati 41,318 immigrant, żieda ta' 37.6% fuq l-istess perjodu fis-sena ta' qabel.

Madwar 3 minn kull 4 minn dawk arrestati għandhom rekord kriminali, inkluż membri ta' gangs u nies imfittxija fuq qtil.

Però l-ikbar żieda hija fl-immigranti arrestati u li m'għandhomx rekord kriminali.

Jiem wara li nħatar fil-kariga, Trump iffirma ordni eżekuttiva biex kull min jinstab fl-Istati Uniti illegalment, jiġi deportat.

Oppożizzjoni qawwija kontra t-trattament tal-immigranti ġiet minn ħafna bnadi, fosthom l-Isqfijiet Amerikani.

L-Isqof Joe Vásquez stqarr li huma kontra l-ordni li jiġi sospiż għal 120 ġurnata, il-programm li bih refuġjati jibdew ħajja ġdida fl-Istati Uniti.

Dwar is-sospensjoni tal-programm għar-refuġjati Sirjani biex jidħlu fl-Istati Uniti, l-Isqof Vásquez sostna li r-reliġjon m'għandux ikun fattur għad-deċiżjoni jekk l-Istati Uniti tassistix persuni vulnerabbli li jkunu ħarbu minħabba l-persekuzzjoni.

Ftit jiem biss wara l-ħatra tiegħu, il-President Trump iffirma ordni eżekuttiva biex pajjiżu joħroġ mill-ftehim ekonomiku li kien jeżisti bejn l-Istati Uniti u pajjiżi Asjatiċi.

Dan il-ftehim li kien ferm imbuttat mill-amministrazzjoni t'Obama kien iffirmat minn tnax-il pajjiż u kien jolqot mal-40% tal-ekonomija tad-dinja.

Il-President il-ġdid kien ikkritika bl-aħrax dan il-ftehim ekonomiku li skontu jmur kontra l-interessi tal-Amerka.

Intant Trump ħabbar li se jkun qed jaqta' b'mod massiċċ it-taxxi fuq kumpaniji li jżommu l-bażi tagħhom fl-Istati Uniti.

Trump ħabbar dan waqt li fil-Whitehouse kien qed jiltaqa' ma diversi sidien ta' negozji kbar fil-pajjiż.

Il-President Amerikan qal li se jkun qed jimponi taxxa ferm għola fuq dawk il-kumpaniji li jmexxu l-manifattura tagħhom barra mill-pajjiż.

Dawn ir-rimarki waslu fl-ewwel ġurnata ufficjali tiegħu fil-White House wara protesti kbar li saru direttament fil-konfront ta' Trump.

Ftit wara l-ħatra ta' Trump bħala President, Michael Flynn irriżenja minn National Security Adviser.

Flynn instab li gideb lill-amministrazzjoni u speċjalment lill-viċi-president Mike Pence dwar il-kuntatti tiegħu mal-ambaxxatur Russu wara t-tkeċċija ta' 35 diplomatiku Russu mill-amministrazzjoni Obama.

Huwa magħruf li Trump irreżista din it-tkeċċija għax kien ilu jaf bil-komportament ta' Flynn.

Madankollu, Flynn ma kellux triq oħra ħlief li jirriżenja wara li l-Washington Post akkużatu li gideb.

Din ir-riżenja kompliet titfa' dawl xejn sabiħ fuq in-natura vera tar-rapporti bejn Trump u r-Russi.

Skont indiskrezzjonijiet li ġew ippubblikati mill-istampa Amerikana u li ħarġuhom l-istess membri tas-servizzi sigrieti, il-kampanja elettorali ta' Trump kellha kuntatti regolari mad-diplomatiċi Russi qabel l-elezzjoni.

Trump iddefenda l-fatt li hu qasam informazzjoni sensittiva mar-Russja waqt li insista li hu għamel dan 'bi dritt assolut' u fl-interessi tal-miżuri anti-terroristiċi li, fost oħrajn, jaċċertaw is-sigurtà tan-nies waqt it-titjiriet.

Trump sostna li hu ma għamel xejn illegali bl-iskambju tal-fatti 'assoċjati mat-terroriżmu u s-sigurtà tat-traffiku tal-ajru'.

Hu, fl-istess ħin, insista li jrid li r-Russja tieħu aktar miżuri konkreti kontra t-terroriżmu u gruppi qattiela bħall-ISIS.

F'Mejju 2017, Trump iltaqa' mal-Ministru Russu għall-Affarijiet Barranin, Sergei Lavrov, fl-Oval Office tal-White House; bl-istampa Amerikana tgħid li hu kien qasam miegħu informazzjoni sigrieta relatata għal xi kumplott potenzjali tal-ISIS.

Rapport fil- Washington Post qal, intant, li l-informazzjoni speċifika kienet ġejja minn sieħba tal-Istati Uniti li ma tatx il-permess biex id-dettalji jinqasmu mar-Russja — iżda Trump insista li għandu d-dritt kollu li jaġixxi fl-aħjar interessi tas-sigurtà.

Dan meta l-Post qal li Trump kien qasam informazzjoni mill-aktar sigrieta u x'aktarx relatata 'għall-użu ta' kompjuters (ta' tip laptop) fuq l-ajruplani'.

Matul il-kampanja għall-Presidenza tal-Istati Uniti, Donald Trump ikkritika ripetutament lill-kandidat tal-Partit Demokratiku, Hillary Clinton dwar il-mod kif hi kienet ħadet ħsieb ċertu materjal sensittiv.

U waqt li l-President Amerikan għandu l-awtorità biex jiddeklassifika l-informazzjoni, l-azzjoni speċifika ta' Trump qanqlet kritika kbira mingħand id-Demokratiċi fl-Oppożizzjoni u sejħiet għal spjegazzjoni mingħand il-Partit Repubblikan tiegħu stess.

Obamacare kienet liġi mfassla mill-President Barack Obama li ġabet 'il quddiem is-servizzi pubbliċi tas-saħħa.

Madankollu, dawn is-servizzi sabu oppożizzjoni kbira minn Trump li tul il-kampanja wiegħed li jwettaq tibdil sostanzjali fihom.

Nhar il-25 ta' Marzu 2017, Trump kellu jirtira l-abbozz ta' liġi tiegħu dwar is-saħħa wara li ma ntlaqax tajjeb u ma kellux voti biżżejjed biex jgħaddi mill-kungress.

Dan wara li l-Ħamis, il-vot dwar is-saħħa kellu jkun pospost ħabba li sab oppożizzjoni minn xi Repubblikani.

Madankollu, Trump xorta ta t-tort lid-Demokratiċi li ħadd minnhom ma kien favur l-abbozz ta' liġi propost.

Għalkemm Trump kien għamilha ċara li jekk ma jivvutawx favur l-abbozz kien se jkollhom jibqgħu b'Obamacare, l-abbozz xorta waħda sab oppożizzjoni minn xi Repubblikani.

Dan tant li meta ġie għall-vot, Trump flimkien mal-Ispeaker tal-kamra, Paul Ryan, iddeċidew li jirtirawh.

Fit-23 ta' Jannar 2017, Trump iffirma azzjoni eżekuttiva li twaqqaf il-fondi mill-Gvern Amerikan lil kull għaqda u organizzazzjoni internazzjonali li tippromwovi jew toffri l-abort.

Din il-politika, imsejħa l-""Mexico City Policy"" kienet oriġinarjament mnedija waqt l-amministrazzjoni ta' Ronald Reagan, iżda mneħħija fl-2009 mill-amministrazzjoni ta' Obama.

Filwaqt li finanzjament dirett għall-abort ma kienx legali lanqas waqt l-amministrazzjoni ta' Obama, għaqdiet u organizzazjonijiet, anke barranin kienu jirċievu fondi mill-Gvern Amerikan bħala għajnuna għall-promozzjoni ta' abort bħala metodu ta' pjanar għall-familji u trattament għal wara l-abort li dawn kienu joffru.

B'din l-azzjoni, l-NGOs mhux se jibqgħu jieħdu ebda fondi.


Forti Rikażli

Forti Rikażli

Il-Forti Rikażli (jew Ricasoli) hija fortizza fil-Kalkara, Malta, li nbniet mill-Ordni ta' San Ġwann bejn l-1670 u l-1698.

Il-forti tinsab fid-daħla tal-Port il-Kbir, u tipprotegi l-entratura tal-port flimkien mal-Forti Sant'Iermu.

Rikażli hija l-ikbar fortizza f'Malta, u qiegħda fuq il-lista tentattiva ta' Patrimonju tal-umanità tal-UNESCO, bħala parti mill-"Fortifikazzjonijiet tal-Kavallieri madwar il-Portijiet ta' Malta".

Fort Rikażli rat użu matul l-invażjoni Franċiża fl-1798, u l-insurrezzjoni Maltija li spiċċat fl-1800, meta Malta spiċċat taħt l-idejn tal-Ingliżi.

Fl-1807, Rikażli kienet is-sit t'ammutinament mir-Reġiment Froberg, u matul is-seklu dsatax intużat ukoll bħala sptar militari.

Fit-Tieni Gwerra Dinjija, il-forti kienet parti mid-difiża ta' Malta, u partijiet minnha inqerdu minn bumbardament mill-ajru.

Il-fortizza ingħatat lill-Gvern Malti fl-1964, u wara intużat għal skopijiet industrijali.

Illum, il-fortizza għada teżisti, iżda tinsab fi stat dilapidat, u hija użata bħala post fejn jinġibdu l-films, kif ukoll bħala faċilità għat-tindif tat-tankijiet.

Il-Forti Rikażli tinsab fuq l-ewwel peniżola fuq in-naħa tal-lvant tal-Port il-Kbir.

Il-promontorju oriġinarjament kien magħruf bħala l-Ponta ta' Rinella jew "Punta Sottile".

Fl-1531, żewġ skjavi li kienu pruvaw jieħdu l-Forti Sant'Anġlu inqatlu fuq din il-ponta, li saret magħrufa bħala l-Ponta tal-Forka.

Fl-Assedju l-Kbir tal-1565, it-Torok bnew batteriji fuq din il-ponta sabiex jibbumbardjaw il-Forti Sant'Iermu.

Fit-18 ta' Jannar 1629, il-kavallier Taljan Alessandro Orsi iffinanzja l-kostruzzjoni ta' torri fuq din il-biċċa art.

Dan it-torri kien imsejjaħ uffiċjalment bħala "Torre San Petronio", imma kien komunament magħruf bħala t-Torri Orsi jew it-Torri Teftef mill-Maltin.

It-torri kien tond, u kien mibni biex ma jħallix l-iskjavi milli jaħarbu minn Malta.

Aktar tard, ġiet mibnija batterija semi-ċirkulari madwar it-torri, u din kienet magħrufa bħala l-Batterija Orsi jew il-Batterija San Petronio.

It-torri u l-batterija kienu mdawra b'foss mimli bl-ilma baħar.

It-torri u l-batterija inqerdu f'maltempata fit-8 ta' Frar 1821, u llum l-unika parti minnhom li għadha teżisti hu l-foss tal-batterija mħaffer fil-ġebel.

Fl-1644, Giovanni de' Medici ppropona li l-Forti Sant'Anġlu fil-Birgu jiġi abbandunat, u tinbena fortizza ġdida fuq il-Ponta Orsi.

Din il-fortizza ġdida kellha tkun imsemmija "Forti Sant'Anġlu" wkoll, u kellha tkun imħaddma mill-ekwipaġġ tal-gwarniġġjon tal-forti tal-Birgu.

Għalkemm Medici fassal pjanijiet għall-forti l-ġdida, dawn qatt ma ġew implimentati.

Fl-1669, wara li l-Imperu Ottoman ħa Kandja fi Kreta mir-Repubblika ta' Venezja, żdiedu l-biżgħat ta' attakk Tork fuq il-gżejjer Maltin.

Minħabba dan, fl-1670 il Gran Mastru Nicolas Cotoner stieden lill-inġinier militari Antonio Maurizio Valperga biex itejjeb il-fortifikazzjonijiet ta' Malta.

Valperga fassal pjanijiet ta' fortizza ġdida biex tinbena fuq il-Ponta Orsi, u għalkemm kien hemm xi kritika minn xi membri tal-Ordni, il-pjanijiet ġew approvati.

Il-kavallier Fjorentin Giovanni Francesco Ricasoli ħallas 20,000 skud biex tinbena l-forti, u minħabba dan il-fortizza ssemmiet "Forte Ricasoli" fl-unur tiegħu.

L-ewwel ġebla tal-fortizza tqiegħdet fil-15 ta' Ġunju 1670, u l-ewwel stadji tal-kostruzzjoni ġew ssorveljati mill Valperga innifsu.

Il-forti rċeviet l-ewwel gwarniġġjon f'Ġunju tal-1674, għalkemm ma kinitx għadha kompluta.

Fl-1681, l-inġinier Fjamming Carlos de Grunenbergh għamel xi tibdiliet fid-disinn tal-fortizza.

Il-kwartieri tas-suldati, il-kappella u l-bini ieħor fil-fortizza nbnew wara l-1685, u Rikażli kienet uffiċjalment iddikjarata kompluta u armati f'Mejju tal-1698.

Fl-1714, l-inġiniera Franċiżi René Jacob de Tigné, Charles François de Mondion u Philippe de Vendôme ikkritikaw id-disinn tal-fortizza, u fl-1722 ġew implimentati xi emendi proposti minn de Tigné.

F'nofs is-seklu XVIII, il-fortizza kienet fi stat ħażin, u xi xogħol ta' manutenzjoni sar fl-1761.

Il-Forti Rikażli kien jintuża wkoll bħala ħabs qabel ma nbniet il-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

L-ewwel darba li l-Fort Rikażli rat użu militari kien waqt l-invażjoni Franċiża ta' Malta f'Ġunju 1798, matul il-Gwerer rivoluzzjonarji Franċiżi.

Dak iż-żmien, il-fortizza kienet kmandata mill-Bali de Tillet, u l-gwarniġġjon tagħha kien jikkonsisti mill-"Cacciatori", li kien reġiment voluntier tal-infanterija.

Il-fortizza rnexxielha tirripella tliet attakki Franċiżi, u ċediet wara li l-Gran Mastru Ferdinand von Hompesch uffiċjalment ċeda Malta 'l Napuljun.

Fir-rewwixta tal-Maltin tal-1798 sal-1800, il-fortizza baqgħet f'idejn il-Franċiżi.

Il-kanuni tal-fortizza kienu jattakkaw ta' spiss lill-Batterija ta' San Rokku, li ġiet mibnija mill-Maltin madwar 700 metru 'l bogħod minn Rikażli.

Il-forti kompla jintuża bħala installazzjoni militari matul żmien l-Ingliżi.

Fl-1807, suldati Albaniżi u Griegi tar-Reġiment Froberg li kienu stazzjonati ġo Rikażli rribellaw u ħadu xi ostaġġi.

Wara ftit jiem, ħafna mir-ribelli ċedew, iżda ftit mir-ribelli baqgħu ġol-fortizza u splodew il-porvlista, u b'hekk ikkawżaw ħsara estensiva lid-Demi-Bastjun ta' San Duminku.

Uħud mir-ribelli ġew ikkundannati għall-mewt minn qorti marzjali wara dan.

Il-partijiet tal-fortizza li kienu sofrew ħsara ssewwew, għalkemm ma reġgħux inbnew fuq id-disinni oriġinali.

Fl-1829, inbniet porvlista ġdida flok dik li nqerdet waqt l-isplużjoni.

Qabel ma nfetaħ l-isptar ta' Bighi, partijiet mill-fortizza ntużaw bħala sptar navali.

Fl-1837, matul l-epidemija tal-kolera, xi pazjenti mill-Ospizio fil-Furjana li kienu mardu bil-kolera kienu trasferiti f'Rikażli.

Ħafna minnhom mietu wara ftit ġranet, u dawn indifnu fiċ-ċimiterju ta' Wied Għammieq, li jinsab qrib il-fortizza.

Epidemija tal-kolera oħra faqqgħet f'Rikażli fl-1865.

Fl-1844, Rikażli kellha gwarniġġjon ta' 500 ruħ.

Fl-1848, Sir John Fox Burgoyne spezzjona l-fortifikazzjonijiet ta' Malta, u kkunsidra Rikażli bħala impregnabbli.

F'madwar l-1854, artillerija ta' kalibru ogħla ġiet introdotta fil-fortizza, u l-kanuni ġew immodifikati jew mibdula diversi drabi matul is-snin ta' wara.

Sal-1878, il-parti tal-fortizza li tħares lejn il-baħar ġiet ristrutturata, u wara l-1900 ġew installati numru ta' searchlights u stazzjon tat-torpidows.

Fit-tletinijiet, torrijiet tal-konkrit magħrufin bħala Fire Control Towers inbnew fuq is-Swar Nru. 2, 3 u 4.

Il-Forti Rikażli kien ukoll attiv fid-difiża ta' Malta matul it-Tieni Gwerra Dinjija.

F'April tal-1942, il-bieb tal-fortizza u d-Dar tal-Gvernatur inqerdu minn bumbardament mill-ajru Ġermaniż.

Wara l-gwerra, il-forti kien kkummissjonat mir-Royal Navy bħala HMS "Ricasoli" bejn l-1947 u l-1958, u kien jipprovdi taħriġ għall-popolazzjoni navali.

Fl-1958, il-bieb tal-fortizza reġa inbena, għalkemm id-disinn kien ftit differenti mill-oriġinal.

Id-Dar tal-Gvernatur qatt ma reġgħet inbniet minħabba raġuni finanzjarji.

Fl-1964, l-Ammiraljat ittrasferixxa kontroll tal-fortizza lill-Gvern Malti.

Wara l-fortizza ingħatat lill-Gvern Malti, kienet abbandunata għal ftit snin, sakemm saret depot fejn kien jinħażen materija prima li jasal Malta.

Minħabba dan, parti mill-foss ħdejn ir-ravellin tax-xellug kien mimli bit-terrapien, u parti mid-Demi-Bastjun ta' San Duminku twaqqgħet sabiex tgħaddi triq ġdida.

Fl-1964, parti mill-foss tal-fortizza sar impjant għat-tindif tat-tankijiet, u kien jagħmel parti mill-Malta Drydocks.

Dan it-depot, li llum hu magħruf bħala Ricasoli Tank Cleaning Facilities, jittratta likwidu mill-bastimenti li jaslu fil-Port il-Kbir u jneħħilhom iż-żejt u kimiċi oħra qabel jintrema fil-baħar.

Din il-faċilità ġiet ipprivatizzata fl-2012, u bħalissa hu taħt l-idejn ta' Waste Oils Co. Ltd.

L-inħawi ta' madwar il-fortizza eventwalment saru żona industrijali magħrufa bħala ż-Żona Industrijali ta' Rikażli.

Il-fabbriki li kien hemm f'din iż-żona twaqqgħu fl-2007 sabiex tinbena SmartCity Malta.

Illum, parti kbira mill-Forti Rikażli hija mikrija lill-Malta Film Commission, u numru ta' films inġibdu hemmhekk.

Settijiet kbar inbnew fil-fortizza għall-films "Gladiator" (2000), "Troy" (2004) u "Agora" (2009).

F'dawn films, il-forti rrapreżenta l-bliet ta' Ruma, Troy u Lixandra rispettivament.

Il-forti wkoll intuża fl-iffilmjar ta' "Assassin's Creed" (2016).

Il-miniseries tat-televiżjoni "Julius Caesar" (2002) u "Helen of Troy" (2003) kienu wkoll parzjalment iffilmjati fil-Forti Rikażli.

Sett magħruf bħala t-Triq Rumana inbena għal "Julius Caesar", u dan inżamm u intuża għal films oħra.

Il-fortizza ntużat ukoll sabiex jirrappreżenta partijiet mir-"Red Keep" fl-ewwel staġun ta' "Game of Thrones".

Illum, il-Forti Rikażli għada relattivament intatta, għalkemm tinsab fi stat dilapidat.

L-art li fuqha hi mibnija l-fortizza hija vulnerabbli għall-erożjoni kostali, u fil-fatt parti miss-swar bejn Sur Nru 3 u Sur Nru 4 diġà waqa fil-baħar.

Fl-2004, ir-"Restoration Unit" ħattew, irrestawraw u reġgħu waħħlu parti mis-swar tal-fortizza, iżsa s'issa għadu ma sar xejn sabiex tiġi rrestawrata l-forti kollha.

F'Mejju tal-2015, l-Alternattiva Demokratika u diversi NGOs issuġġerew li l-kampus propost tal-Università Amerikana ta' Malta għandu jinqasam bejn il-Forti Rikażli, il-Forti San Rokku u l-Forti San Salvatur.

Din il-proposta mhux se tkun implimentata, u l-kampus għandu jinqasam bejn Baċir Nru. 1 f'Bormla u l-ponta taż-Żonqor f'Wied il-Għajn.

M'hemm l-ebda aċċess pubbliku għall-Forti Rikażli.


Emmy Bezzina

Emmy Bezzina

Emanuel "Emmy" Bezzina (Tas-Sliema, 29 ta' Ottubru 1947) huwa avukat, politiku u personalità televiżiva kontroversjali Malti.

Bin Joseph, negozjant, u Joan imwielda Caruana, huwa l-ewwel wild minn sitta, ħames subien u tifla.

Studja l-Kulleġġ San Alwiġi fejn iddistingwa ruħu fl-oratorija u fid-drama.

Kellu rwoli prinċipali fil-musicals "The King & I" u "The Sound of Music".

Kien ir-rebbieħ ta' Best Aloysian għall-perjodu kollu ta' tmien snin li qatta' fil-Kulleġġ.

Fl-1968 huwa kiseb "Diploma in Effective English and Personal Efficiency" minn The Regent Institute ta' Londra.

Sena wara ggradwa fil-Baċellerat tal-Arti mill-Università Rjali ta' Malta.

Bezzina beda l-involviment tiegħu fix-xandir fl-1963 meta rebaħ konkors radjufoniku u xandar l-esej tiegħu.

Fl-1976, intbagħat mill-United States Information Service [USIS], Salzburg biex jattendi kors tal-Mass Media.

Huwa beda jieħu sehem fi drammi fuq il-palk, fuq ir-radju u t-televiżjoni tal-Istat.

Fis-snin tmenin kien jippreżenta programmi fuq TVM fuq suġġetti li kienu meqjusin tabù bħad-divorzju u l-abort.

Fis-snin disgħin ippreżenta għal ħafna snin programmi, chat shows, fuq Live FM, radju propjetà tal-eks Ministru Joe Grima.

Għal numru ta' snin ippreżenta programm bil-lejl bl-isem "Il-Parlament tal-Poplu".

Verżjoni televiżiva ta' dal-programm bdiet tixxandar fuq Smash TV fl-2014.

Fil-bidu tal-2016, kliem użat minnu biex jirribatti telespettaturi li jċemplulu fil-programm bħal 'piżella' u espressjonijiet bħal 'basal immarinat fil-ħmieġ tal-ġrieden', fost oħrajn, spiċċaw fuq ilsien kulħadd.

Fl-aħħar snin beda jippreżenta wkoll programm fuq każijiet legali fuq Smash TV.

Fl-1976, huwa sar Nutar, u sena wara avukat bit-teżi "Broadcasting Legislation - A Comparative Study".

Fl-1978, waqqaf l-Uffiċju Legali tiegħu li biż-żmien sar jismu Bezzina Law Services.

Fl-1980, ġab Diploma fit-Teoloġija u iktar tard fil-Liġi Kanonika fuq il-Proċedura taż-Żwieġ.

Beda bi pressure groups bħall-Moviment għad-Drittijiet tal-Irġiel u l-Moviment favur id-Divorzju.

Huwa ikkontesta l-Elezzjonijiet Ġenerali tal-1987 u tal-1992 f'isem il-Partit Laburista imma qatt ma kien elett.

Fl-1987, fl-elezzjoni mirbuħa mill-Partit Nazzjonalista, kissrulu l-uffiċċju tiegħu.

"Dakinhar biex ħriġt minn hawn biex nara l-uliedi fid-9 ta' Mejju 1987 kellhom ilibbsuni daqna falza, kowt tar-Russi u beritta biex ma jagħrfunix.

Għax in-Nazzjonalisti farrkuli l-faċċata u l-bieb.

Kuntent li dak iż-żmien għadda u spiċċa għax il-poplu mmatura."

Għall-Elezzjonijiet Ewropej tal-2004, huwa waqqaf partit liberali bl-isem ta' ALPHA u ġab 717 vot fl-ewwel għadd, 0.3% tal-elettorat.

Fl-Elezzjonijiet Ewropej tal-2009 ġab 118 vot fl-ewwel għadd.

Fl-1979, iżżewweġ u llum huwa missier ta' sebat itfal.

Sa mis-snin disgħin huwa ngħaqad mal-moviment reliġjuż tal-Moonies.

F'Settembru tal-2014 tah attakk kbir f'qalbu "fejn żvinajt u kellhom jagħtuni 19-il borża demm.

U kulħadd iddikjara li ma kontx se ngħix ġurnata oħra f'perjodu ta' seba' ġimgħat.

Bdejt nisma' lil ta' madwari jgħidu 'telaq', 'dan l-aħħar nifs tiegħu'.

Mitt erba' darbiet u rxuxtajt erba' darbiet.

Esperjenzajt xi tfisser li tkun qed tmut.

Illum għall-grazzja t'Alla qiegħed hawn mimli enerġija anke jekk qed ngħix b'nofs qalb għax nofsha mejta u b'żewġ arterji jaħdmu flok tlieta."


Peter Paul Ciantar

Peter Paul Ciantar

Peter Paul Ciantar (26 ta' Ġunju, 1950) huwa xandar, kompożitur, mużiċista, għalliem tal-mużika u lecturer Malti.

Peter Paul Ciantar A.Mus.L.C.M., hu minn Ħaż-Żebbuġ iżda joqgħod ir-Rabat, Malta.

Ciantar twieled nhar is-26 ta' Ġunju, 1950 lil Karmenu u Marija neé Barbara.

Hu miżżewweġ lil Pauline neé Muscat u huwa missier ta' żewġ ulied: Gabriella (imwielda fl-1979) u Robert (imwieled fl-1982).

Peter Paul Ciantar huwa xandar, kompożitur/mużiċista u għalliem tal-mużika u lecturer.

Ta' 20 sena kiseb diploma fil-mużika (A.Mus.L.C.M.) mil-"" f'Londra.

Huwa beda l-karriera tiegħu fix-xandir bi programmi għat-tfal fuq "Rediffusion" (Malta).

Wara daħal impjegat max-Xandir Nazzjonali fil-kariga ta' produttur.

F'din il -ħidma , huwa ppreżenta diversi programmi radjofoniċi li ffukaw prinċipalment fuq l-istorja ta' Malta, il-mużika serja, operistika u l-folklor.

Huwa magħruf sewwa għall-preżentazzjoni tal-programm mużikali 'Siesta' li dam snin twal jixxandar dirett kuljum fuq l-eks stazzjon tar-radju 'Bronja'.

Għal ħafna snin, Peter Paul Ciantar kien koordinatur tal-programmi radjofoniċi mal-P.B.S. ("Public Broadcasting Station").

Huwa attenda għal diversi korsijiet immexxijin minn uħud mix-xandara l-aktar magħrufin fid-dinja.

Minbarra xandar, Ciantar kien għal numru ta' snin għalliem tal-mużika, "lecturer", kif ukoll segretarju u PRO ta' diversi kumitati, l-aktar fil-qasam kulturali.

Kien ukoll ġurnalist mal- gazzetta lokali "Times of Malta", kif ukoll membru ta' bordijiet ta' ġurija matul festivals lokali u barranin.

Bħala kompożitur kiteb għadd ġmielu ta' marċi għall-banda "King's Own Band" tal-Belt, kif ukoll għal baned oħrajn tal-irħula.

Ħafna mill-marċi festivi tiegħu ġew irrekordjati fuq diversi LPs u CDs.

Huwa kkompona wkoll numru mhux ħażin ta' sigli għal uħud mill-programmi tiegħu fuq ir-radju u rebaħ diversi konkorsi għal mużika serja organizzati mill-"Performing Rights Society" ta' Londra.

Peter Paul Ciantar idoqq il-"Bb baritone", is-"synthesizer" u l-mandolina.

Bħalissa qiegħed jippreżenta programm mużikali għar-radju fuq Radju Malta, huwa membru tal-Kumitat għall-Festi Nazzjonali, u kittieb ta' diversi artikli, l-aktar dwar suġġetti kulturali u mużikali u li dawn l-aktar li jiġu ppublikati fuq gazzetti lokali.

Fir-Repubblika tas-sena 2016, Peter Paul Ciantar ġie onorat mill-President ta' Malta, f'isem l-Istat Malti, bil-Midalja 'Għall-Qadi tar-Repubblika'.

Mahoney.

J, Oh Żmien Ħelu...:Il-Palk, Ir-Radju u Jien p. 275,276 u 302


Kittieb

Kittieb

Il-kittieb huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat.

Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi.

Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet.

Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja.

Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-lingwa biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'.

Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba.

Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali.


Lingwa Katalana

Lingwa Katalana

Il-Katalan ("català ") hi lingwa Rumanza mitkellma minn madwar 5 miljun ruħ fi Katalunja.


Gżejjer Marshall

Gżejjer Marshall

Gżejjer Marshall hi nazzjon fl-Oċean Paċifiku.


San Franġisk ta' Paola

San Franġisk ta' Paola

San Franġisk ta' Paola (1416 – 1507) kien fundatur tal-Ordni reliġjuża tal-Minimi.

Il-ġenituri ta' San Franġisk li kienu joqogħdu f'Paola, f'Kalabrija, l-Italja, baqgħu bla tfal għal ħmistax-il sena.

Imbagħad kellhom tlieta wara xulxin.

Il-kbir fosthom, Robertu, twieled fl-1416.

Meta Robertu kien għadu żgħir, intefħitlu għajnu x-xellugija hekk li kien hemm periklu li kien ser jagħma minnha.

Il-ġenituri tiegħu għamlu wegħda ma San Franġisk t'Assisi li jekk ifiq ilibbsuh il-libsa tal-Patrijiet Franġiskani u jibgħatuh għal sena jgħix f'kunvent ta' l-Ordni.

U fieq.

Din il-wegħda ħelisha meta kellu tlettax-il sena.

Wara, flimkien mal-ġenituri tiegħu mar pellegrinaġġ, u żar Ruma, Assisi u Loretu.

Meta kellu ħmistax, bidel ismu f'Franġisku, u mar jgħix għalih waħdu fuq biċċa art ta' missieru, sakemm sab għar u beda jgħix fih.

Żewġ żgħażagħ saru jafu bih u marru jgħixu miegħu.

Fl-1435, bnew kappella u tliet ċelel.

Qassis mill-parroċċa kien imur iqaddsilhom.

In-numru ta' żgħażagħ li bdew imorru jissieħbu miegħu baqa' dejjem jikber, u fl-1454, bl-għajnuna tal-poplu bena kunvent u knisja, u l-membri bdew jgħixu f'Regola ta' faqar, umilta' u sawm kuljum.

San Franġisk semma din il-Komunita' tiegħu, "L-Ordni tal-Minimi" (L-iċken fost l-iżgħar).

Fuq ix-xewqa tal-Papa Sistu IV, mar jassisti lir-Re Lwiġi XI ta' Franza, li kien qed imut.

Il-Papa offra li jordnah saċerdot biex jaqdi aħjar il-missjoni tiegħu, iżda Franġisku talbu minn qalbu jħallih lajk.

Wara l-mewt tar-Re Lwiġi, Karlu VIII, u warajh Lwiġi XII, żammewh fi Franza, li bis-saħħa t'hekk, San Franġisk kiseb ħafna għajnuna minn għandhom biex jibni kunventi ta' l-Ordni tiegħu fi Franza u f'pajjiżi oħra fl-Ewropa.

Tliet xhur qabel miet, ħalla l-impenn li kellu mar-Re u mar jgħix fis-solitudni tal-monasteru fejn miet fil-Ġimgħa l-Kbira ta' l-1507, fl-eta' ta' 91 sena, fTours, Franza.

Tnax-il sena wara, ġie kkanonizzat mill-Papa Ljun X.


San Vinċenz Ferrer

San Vinċenz Ferrer

San Vinċenz Ferrer (1350 – 1419) kien patri Dumnikan.

San Vinċenz twieled f'Valenzja, Spanja, fl-1350, u kien ta' nisel Ingliż jew Skoċċiż.

Fl-1367, meta kellu sbatax-il sena, daħal mad-Dumnikani.

Ġie ordnat saċerdot mill-Kardinal Pietru de Luna, u ftit snin wara ġie magħżul Pirjol tal-Kunvent tad-Dumnikani, f'Valenzja.

Fi żmien meta fil-Knisja kien hemm żewġ Papiet, Klement VII, f'Avignon, u Urbanu VI, f'Ruma, San Vinċenz kien jaħseb li Klement VII kien il-veru Papa, għax kien influwenzat mill-Kardinal de Luna li kien iżomm miegħu.

Fl-istess waqt Santa Katarina ta' Siena kienet iżomm mal-Papa Urbanu VI.

Meta Klement VII miet, il-Kardinal de Luna laħaq floku bl-isem ta' Benedittu XIII, u San Vinċenżamm miegħu.

Għal ħafna snin, San Vinċenz iddedika ruħu għal priedki u ġera f'ħafna pajjiżi, barra Franza, mar Spanja, l-Isvizzera, l-Italja, il-Ġermanja, l-Ingilterra u pajjiżi oħra.

Kien jippriedka l-iktar fuq in-Novissimi, u kien ikollu udjenzi enormi u ħafna konverżjonijiet.

Ix-xiżma fil-Knisja nkwetatu ferm, u ta sehmu sakemm raha tispiċċa.Fl-1414, il-Konċilju ta' Kostanza, talab lill-Papiet jirriżenjaw biex ikun hemm l-għaqda fil-Knisja.

San Girgor XII irreżenja, iżda Benedittu XIII, ma riedx.

Meta San Vinċenz ra li Benedittu XIII ma riedx jirriżenja, ma baqax iżomm iktar miegħu, anzi darba, meta kien marid mejjet, f'laqgħa li fiha kien qed jippresiedi Benedittu XIII, iddenunzjah b'ħiltu kollha.

Kien hu wkoll li ta' parir lir-Re Federiku ta' Aragona biex ma jkomplix jappoġġa lil Benedittu.

Fl-aħħar Benedittu ġie mneħħi u hekk ix-xiżma spiċċat fl-1416 meta ġie elett il-Papa Martin V.

Tliet snin wara San Vinċenz miet f'Vannes, Franza, fil-5 t'April 1419.


Mary Spiteri

Mary Spiteri

Mary Spiteri (Naxxar, 25 ta' Ottubru 1947) hija kantanta popolari Maltija, imlaqqma r-"Reġina tal-Kanzunetta Maltija".

Fl-1975, Mary Spiteri rrapreżentat lil Malta fit-Tokyo Music Festival u rebħet l-'Outstanding Award' għall-kanzunetta tagħha "Go On".

Fl-1992, ġiet it-tielet fil-Eurovision Song Contest li sar f'Malmö bil-kanzunetta "Little Child".

B'din il-kanzunetta kisret ir-rekord tal-itwal nota f'dan il-festival, jiġifieri 13-il sekonda.

Spiteri kantat f'diversi teatri barra minn Malta, fosthom Sydney Opera House fl-Awstralja.

Minkejja li Mary Spiteri ma kinitx parti mill-kast oriġinali tar-rock opera Ġensna, hija magħrufa għall-interpretazzjoni tas-silta bl-isem Tema 79 li tibda bil-kliem "Minn bejn l-għolliq musfara..."

Popolari wkoll il-kanzunetti tagħha "Malta" u "Ħaddemin".


Renato

Renato

Renato, (imwieled Nazzareno Alessandro Micallef Garrett), (19 ta' Novembru 1951), huwa kantant popolari Malti.

Fl-1990, irrapreżenta lil Malta fil-Cavan International Song Festival, bil-kanzunetta "Our Little World of Yesterday", u ġie fl-ewwel post.

Huwa magħruf għall-interpretazzjoni tiegħu tal-Ave Maria.

Fost il-kanzunetti popolari tiegħu nsibu "Singing this Song", li kien ħa sehem biha fil-Eurovision fl-1975, "Lovin' You", "Ma niċħdek qatt", u "Mitna għall-Barrani" (silta mir-rock opera Ġensna).


Mary Rose Mallia

Mary Rose Mallia

Mary Rose Mallia, minn Ħaż-Żebbuġ, twieldet fid- 9 ta' Mejju 1953, u hija kantanta u attriċi popolarissima f'Malta.

Ta' 15-il sena, rebħet il-Festival tal-Kanzunetta Maltija.

Ħadet sehem fi "Split International Song Festival" fil-Jugoslavja u l-"Yamaha Festival of Song" fil-Ġappun.

Fl-1971, irrekordjat kanzunetti li baqgħu magħrufin, b'mużika ta' Maestro Charles Camilleri u kliem tal-poeta Joe Friggieri: "It-Tfajla tal-Irdum, Rajt Raġel, Il-Bejjiegħa tal-Ward, Festa" u "Il-Pont ta' Wied Rummiena".

Fl-2018, ħarġet album msejjaħ "Maryrose Mallia" b'disa' diski bl-ingliż, fosthom: "Wings of a Dove", "The Music in Me", kif ukoll "Forever Young".

Ħadet sehem f'teleserje Maltin popolari fosthom; "Simpatiċi", "Il-Madonna taċ-Ċoqqa" u oħrajn.


Tony Camilleri

Tony Camilleri

Tony Camilleri (Tas-Sliema, 17 ta' Jannar 1949) huwa kantant popolari Malti magħruf bħala "l-Għannej".

Fost is-suċċessi tiegħu tas-snin sebgħin, insibu "L-Għannej, Rajt Ma Rajtx, Imħabba f'Kemmuna", u "Ħabibi l-Parrukkier".

Suċċessi fis-snin ta' wara kienu "Tal-Laqam, It-Tieġ tan-Neputija, Iz-Zekzieka, Il-Bagalja tal-Injam" u "Tifħira lil Malta".


Walter Michael Ebejer

Walter Michael Ebejer

Walter Michael Ebejer (Ħad-Dingli, 3 ta' Awwissu 1929) huwa missjunarju Malti, professur u isqof irtirat tal-Knisja Kattolika.

Mill-1977 sal-2007 kien Isqof ta' União da Vitória, il-Brażil.

Ebejer twieled Ħad-Dingli, Malta, fit-3 t'Awwissu 1929 lil Ġużeppi Ebejer u Marija Ġużeppa mwielda Cutajar.

Hu daħal l-Ordni tad-Dumnikani u studja fil-Kulleġġ ta' San Tumas Aquinas, ir-Rabat, Malta, u kompla l-edukazzjoni tiegħu fir-Renju Unit.

Fl-24 ta' Jannar 1954, Ebejer ġie ordnat saċerdot tal-Ordni Dumnikani fl-età ta' 24.

Fl-1956, hu ggradwa fil-filosofija u teoloġija mill-Kulleġġ ta' San Tumas Aquinas, ir-Rabat, u wara fl-1973, hu ggradwa u kiseb il-liċenzja fit-teoloġija "summa cum laude" mill-Angelicum f'Ruma.

Fl-1957, Ebejer mar il-Brażil bħala missjunarju fl-istat ta' Goiás.

Mill-1961 sal-1969 ħadem xogħol pastorali fit-Tramuntana ta' Parana u kien is-superjur tal-Ordni Dumnikani ta' Malta mill-1969 sal-1973.

Wara nħatar lekċerer fil-Università Kattolika Pontifikali ta' Parana u fl-Università Kattolika Studium Theologicum.

Hu sar ukoll il-kappillan ta' Matinhos sal-1976.

Fl-1976 il-Papa Pawlu VI ħatar lil Ebejer bħala l-ewwel isqof tad-Djoċesi ta' União da Vitória.

Fis-6 ta' Marzu 1977, hu ġie kkonsagrat isqof mill-Arċisqof Carmine Rocco, in-Nunzju Appostoliku għal Brażil f'dak iż-żmien.

Wara 37 sena bħala ragħaj tad-djoċesi, Ebejer irtira fl-età ta' 77, f'Jannar 2007.

L-Isqof Walter Ebejer jiġi ħu l-kittieb Francis Ebejer.


Paul Giglio

Paul Giglio

L-Arċisqof Paul Giglio kien Isqof Titulari ta' Tindari u Nunzju Apostoliku (Valletta, 20 ta' Jannar 1927 - 6 ta' Marzu 2016).

Ġie ordnat saċerdot fl-1952 f'Ruma fejn studja fl-Università Pontifiċja Gregorjana minn fejn kiseb il-Liċenzjat fit-Teoloġija u d-Dottorat fil-Liġi Kanonika.

Wara hu kompla jistudja d-diplomazija fl-Accademia Ecclesiastica u ssieħeb fis-servizz diplomatiku tas-Santa Sede.

Bejn l-1958 u l-1965 hu serva bħala Segretarju fin-Nunzjatura tan-Nikaragwa, tal-Arġentina u l-Iran.

Bejn l-1965 u l-1969 kien awditur fid-delegazzjoni appostolika f'Saigon, fil-Vjetnam t'Isfel u fil-Jugoslavja.

Fis-sentejn ta' wara serva bħala kunsillier fin-Nunzjatura Appostolika tal-Brażil.

Wara għamel sentejn bħala kunsillier u kap deputat tal-missjoni fin-Nunzjatura ta' Franza.

Bejn l-1978 u l-1986 kien Chargè d'Affaires fin-Nunzjatura Appostolika ta' Tajwan.

Fl-1986, Monsinjur Giglio nħatar Arċisqof titulari ta' Tindari mill-Papa Ġwanni Pawlu II.

Ġie kkonsagrat Isqof fil-Konkatidral San Ġwann mill-Arċisqof Ġużeppi Mercieca.

Wara l-ordinazzjoni episkopali tiegħu, inħatar Nunzju Appostoliku tan-Nikaragwa.

Qabel ma temm is-servizz tiegħu fin-Nikaragwa, l-Arċisqof Giglio ngħata l-ogħla dekorazzjoni mill-Gvern tan-Nikaragwa.

Dwar l-esperjenza tiegħu fin-Nikaragwa, Monsinjur Giglio qal li meta fl-1986 wasal f'dak il-pajjiż sab gvern kompletament komunista u rivoluzzjonarju.

Hu stqarr li meta l-Papa għażlu biex imur in-Nikaragwa ma setax jonqos li ma jaħsibx ferm bid-diffikultajiet kbar li kien se jiffaċċja.

Iżda fehem mill-ewwel li kellu jitratta ma' kulħadd b'imħabba u b'rispett kbir u għalhekk kien għażel bħala l-motto tal-episkopat tiegħu Super omnia caritas.

Fl-1995 intbagħat fl-Eġittu fejn baqa' sal-2002 meta rtira mis-Servizz Appostoliku u ġie lura f'Malta.

Dwar l-esperjenza diplomatika tiegħu fl-Eġittu, hu fakkar li b'popolazzjoni ta' 65 miljun Musulman, il-Kristjani, speċjalmenti il-Kattoliċi, huma ftit.

Hu semma li darba, waqt li kien għaddej minn triq, ra grupp ta' tfal iwaddbulu l-ġebel u jgħajruh "kelb infidil" għax kien Kristjan.

Kompla li minkejja kollox, dejjem fehem li l-missjoni tal-Knisja fl-Egittu, minkejja t-theddida serja tal-fundamentalisti Iżlamiċi, hi dik li l-Kattoliċi Eġizzjani bil-mod kif jgħixu u bl-imħabba jagħtu xhieda ta' Kristu u tal-veritajiet tal-Knisja Kattolika.

F'intervista li Paul Saliba, dakinhar l-Editur ta' Leħen is-Sewwa, għamillu fi Frar 1999, staqsieh kif irnexxielu jeżerċita l-mansjonijiet tiegħu u jintegra ruħu fil-varjetà daqshekk vasta ta' ambjenti u kulturi tant diversi minn xulxin, l-Arċisqof Giglio wieġeb: "Li tgħix ħajja ta' diplomatiku tiġri minn pajjiż għal ieħor, fi klimi u ilsna differenti, mhix ħaġa faċli.

Hemm bżonn wieħed ikollu ħafna possibbiltà ta' adattament għall-post fejn isib ruħu.

Hu għalhekk li trid tpoġġi f'rasek li din hi missjoni li Alla l-Imbierek ikun sejjaħlek ghaliha".

Il-funeral tiegħu sar fil-Konkatidral San Ġwann il-Belt Valletta, tlett ijiem wara mewtu, nhar l-Erbgħa 9 ta' Marzu.

Kellu 89 sena.

Il-funeral tmexxa mill-Arċisqof Emeritu Pawlu Cremona OP.


Santa Fawstina Kowalska

Santa Fawstina Kowalska

Santa Fawstina Kowalska (Glogowiec, Polonja, 25 ta' Awwissu 1905 - Krakovja, Polonja 5 ta' Ottubru, 1938) kienet soru u mistika Pollakka li jingħad kellha viżjonijiet ta' Ġesù, li minnhom ħarġet id-devozzjoni lejn il-Ħniena Divina.

Twieldet bl-isem ta' Elena fil-majjistral ta' Lodz.

Kienet ġejja minn familja kbira, fqira u reliġjuża.

Kienet it-tielet wild minn għaxra, bint Stanislaw u Marianna.

Missierha kien mastrudaxxa u raħħal.

Ħasset is-sejħa reliġjuża meta kien għad kellha seba' snin waqt l-espożizzjoni tas-Sagrament Imqaddes.

Riedet tidħol soru kif tispiċċa mill-iskola iżda l-ġenituri ma ħallewhiex.

Ta' 16-il sena bdiet taħdem ta' qaddejja ma' xi familji għonja biex tgħin lill-familja tagħha.

Ta' 19-il sena daħlet fil-Kongregazzjoni tas-Sorijiet tal-Madonna tal-Ħniena, f'Varsavja.

Fil-Kunvent tal-Kongregazzjoni fi Krakovja, Plock, fil-Polonja, u f'Vilnius fil-Litwanja, qdiet b'ħerqa kbira l-uffiċċi ta' koka, purtinara jew xogħol ieħr fil-ġnien.

Għexet ħajja tassew qaddisa u jingħad li Alla taha ħafna doni.

Il-missjoni tagħha saret dik li tħeġġeġ lill-bnedmin ħalli jiftakru li Alla jħobbhom u jħenn għalihom, u għal dan inqdiet b'forom ġodda ta' devozzjoni lejn il-ħniena ta' Alla u ħabirket biex il-ħajja spiritwali tiġġedded bl-għajnuna ta' dik id-devozzjoni.

Swor Fawstina kienet qalbha tajba u karitattiva, imma tul ħajjitha ftit fehmuha.

Fawstina esperjenzjat viżjonijiet, profeziji u stigmati interni.

Fil-lejl tal-22 ta' Frar 1931 hija esperjenzjat viżjoni partikulari: rat lil Ġesù liebes l-abjad b'idu l-waħda maħruġa 'l barra qiegħda tbierek, u l-oħra tmiss sidru.

Minn sidru kienu ħerġin żewġ raġġi, wieħed aħar u l-ieħor bajdani.

Hu qal lil Fawstina biex tpinġi xbieha fil-forma li kienet qed tara u bil-kliem: Ġesù, jiena nafda fik.

Fawstina ma kinitx taf tpinġi.

Wara li tħabtet biex tiġi emmnuta, id-direttur spiritwali tagħa, Dun Mikiel Sopocko (ibbeatifikat fl-2008), għen biex jinstab pittur biex jagħmel it-tpinġja; ix-xbiha ta' Ġesù tal-Ħniena Divina kienet murija lill-pubbliku għall-ewwel darba fit-28 ta' April, 1935.

Id-devozzjoni lejn il-Ħniena Divina baqgħet tikber kif Fawstina kompliet tikber fl-għaqda tagħha ma' Kristu.

Biex timxi mal-istruzzjonijiet ta' Dun Sopocko, Fawstina niżżlet bil-miktub il-viżonijiet u l-profezija tagħha fi djarju u dawn il-kitbiet mistiċi nqalbu f'ħafna lingwi.

Fawstina ħabbret bil-quddiem id-data ta' mewtha li seħħet bil-marda tat-tuberkolożi fil-5 ta' Ottubru 1938.

Il-Papa San Ġwanni Pawlu II, Pollakk bħalha li f'żogħżitu ħadem ħafna favur il-kawża tagħha, iddikjaraha beata fit-18 ta' April 1993, u seba' snin, fis-sena 2000 iddikjaraha wkoll bħala l-ewwel qaddisa tat-tielet millenju.


Ġwann Battista de La Salle

Ġwann Battista de La Salle

Ġwann Battista de la Salle (Rheims, Franza, 30 ta' April,1651 – Rouen, Franza, 7 t'April, 1719) kien innovatur fil-qasam tal-pedagoġija u hu meqjum bħala qaddis tal-Knisja Kattolika għar-raġuni li ddedika ħajtu għall-edukazzjoni tat-tfal fqar.

Kien il-fundatur tal-Kongregazzjoni tal-Fratelli Kristjani, magħrufa Malta bħala l-Fréres.

Ikkontribwixxa għall-istandardizzazzjoni tal-prattika tat-tagħlim fi Franza, kiteb meditazzjonijiet ispirati fuq il-ministeru tat-tagħlim, katekiżmu, testi ta' "manjieri tajba" u riżorsi oħra għall-għalliema u l-istudenti.

Sar il-katalizzatur u l-għajn ta' ħafna kongregazzjonijiet oħra ddedikati għall-edukazzjoni li twaqqfu fis-seklu 18 u 19.

Twieled f'familja nobbli u sinjura ħafna.

Fl-1670 daħal is-Seminarju ta' Pariġi, u ġie ordnat saċerdot fl-1678, meta kellu 28 sena.

Sentejn wara ltaqa' ma Adrian Nyel, u miegħu beda jaħdem għall-edukazzjoni tat-tfal foqra.

Baqa' sakemm intefa' b'ruħu u b'ġismu f'dan ix-xogħol.

Ħalla d-dar u l-kanonikat, flusu beda jonfoqhom fit-tfal, u beda jgħix fl-istess livell tal-foqra li għalihom iddedika l-kumplament ta' ħajtu.

Beda jiftaħ skola waħda wara l-oħra, u minn żmien għal żmien kien iżurhom.

Kien jinkoraġġixxi l-għalliema, jagħtihom pariri, u jissuġġerilhom metodi ġodda biex jgħallmu aħjar.

Ġie li stedinhom id-dar tiegħu biex jieklu, u joqogħdu miegħu.

Hekk bdiet ir-rabta ma' wħud minnhom, li wara, permezz tagħhom waqqaf il-Kongregazzjoni tal-Aħwa (Freres), fit-28 ta' Mejju 1684.

Barra mill-iskejjel primarji u sekondarji li waqqaf, ħa ħsieb ukoll jiftaħ Kulleġġi tal-Għalliema (Colleges of Education).

L-ewwel wieħed li fetaħ kien f'Rheims, fl-1687, imbagħad f'Pariġi, fl-1699, u ieħor f'Saint Denis fl-1709.

L-iskejjel tiegħu xterdu ma Franza kollha, u mad-dinja.

Il-metodi tiegħu biddlu s-sistema edukattiva ta' żmienu.

Dan swielu ħafna diżappuntamenti, ostakli u oppożizzjoni minn niesu, mill-awtoritajiet, u speċjalment mill-Ġensinisti li kienu qawwija ħafna.

Fl-1695, ifformula sett ta' Regoli ghall-Komunita' tiegħu.

Kiteb ukoll ttrattat fuq l-edukazzjoni, "It-Tmexxija ta' l-Iskejjel Insara".

Mifluġ mill-ażżma u r-rewmatiżmu, miet nhar il-Ġimgħa l-Kbira tal-1719, f'Rouen, Franza.


Ġino Muscat Azzopardi

Ġino Muscat Azzopardi

Ġino Muscat Azzopardi, (Belt Valletta, 19 ta' Ottubru, 1899 - Tas-Sliema, 7 ta' Marzu 1982).

Bin Ġużè u Antonia mwielda Fenech, Ġino studja fil-Kulleġġ Stella Maris u l-Liceo.

Minn età żgħira, wera ġibda kbira għall-kitba bil-Malti.

Din l-imħabba għall-"ħlewwa tal-Lsien għażiż", "dak in-nar li kibes qabel fija", jesprimiha missieru Ġuże fis-sunett "Lil Ġinu tiegħi"(1918).

Fl-1920 ħa post ħuh Ivo fl-Assemblea Nazzjonali bħala rappreżentant tal-kumpanija drammatika 'Les Amateurs'.

Fil-fatt l-ikbar passjoni tiegħu kien il-palk u tista' tgħid li qatta' ħajtu jikteb u jippubblika xogħlijiet soċjali f'att wieħed, ipprova jagħti xejra moderna lill-palk Malti.

Huwa kien sar midħla tal-palk meta kien ingħaqad mal-kumpanija 'Malta Risolta'.

Fl-1944 sar direttur tal-kumpanija teatrali 'Indipendenza'.

Fl-istess sena nħatar ko-direttur ta' kumpanija teatrali oħra bl-isem ta' 'Ribalta' fejn irriżenja fl-1956 meta sar l-ewwel chairman tal-Kumitat tar-Restawr tat-Teatru Manoel.

Iżda x-xogħol li bih sar magħruf mal-pubbliku Malti kien ir-rumanz Anġli tan-Niket (1938) li kien ressaq għall-konkors tal-1935.

Barra li kiteb ukoll bosta novelli, radio plays u poeżiji, qaleb għall-Malti xi xogħlijiet barranin fosthom ir-rumanz ta' Georges Semenon Maigret u Ġ-Dukessa (1968) u dak ta' Alexandre Dumas ż-żgħir Marguerite Gautier (1977).

Fl-1956, flimkien ma' ħuh Ivo, ħareġ ġabra ta' sunetti ta' missieru u fl-1946 waqqaf il-Premju 'Ġuże Muscat Azzopardi' b'tifkira ta' missieru, l-ewwel president tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti.

Hu stess kien ko-fundatur ta' l-Għaqda u iktar tard ġie maħtur president onorarju tagħha kif ukoll ta' l-Għaqda Letterarja Maltija.

Fl-1975, flimkien ma' martu Anna, ħareġ il-ktieb "Kif Ngħiduha" li fih jiġbor l-idjomi kollha Maltin.

Bħal missieru, Ġino Muscat Azzopardi kien attiv ħafna fix-xena politika.

Fl-għoxrinijiet ingħaqad mal-Partit Laburista u ħareġ għall-elezzjoni tal-1927.

Fis-sena 1945 huwa ppreżenta lill-Partit Laburista fl-Assemblea Leġislattiva.

Kien direttur tal-gazzetti Labour Opinion (1924-26), Il-Kotra (1926-27) u Dr. Xekkek (1925-34), gazzetta satirika u Ix-Xewka.

Kien attiv ukoll fil-qasam kulturali bħala Chairman tal-Kumitat tat-Teatru Manoel (1948 u 1976) u tal-Panel tad-Drama tar-Rediffusion u tal-Board taċ-Ċensuri tal-Films (1955-58), u eżaminatur f'konkorsi letterarji.

Ingħata wkoll karigi onorarji f'diversi kumitati fosthom ta' l-akkademja tal-Malti.

Huwa kien direttur ukoll ta' kumpanija kummerċjali u membru tal-MPFA, il-kamra tal-Kummerċ, is-Soċjetà għall-Għomja u ta' l-Awtorità tax-Xandir (1964-67).

Ġino Muscat Azzopardi miet fid-dar tiegħu tas-Sliema fis-7 ta' Marzu 1982.

Ħuh kien Ivo Muscat Azzopardi li miet f'San Ġiljan fit-13 ta' Diċembru, 1965.


Josè Herrera

Josè Herrera

Josè Herrera (Tas-Sliema, 16 ta' Novembru 1961) huwa l-Ministru tal-Ambjent fil-Gvern Malti.

Bin l-Imħallef Joseph Alexander Herrera u Marguerite, imwielda Galea.

Ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Kulleġġ ta' San Alwiġi u fl-Università ta' Malta u ggradwa bħala nutar fl-1985 u avukat sena wara.

Kien elett l-ewwel darba fil-Parlament fl-1996, f'isem il-Partit Laburista.

Huwa baqa' jitla' f'kull elezzjoni.

F'Marzu 2013 inħatar Segretarju Parlamentari għall-Kultura u l-Kunsilli Lokali.

F'April 2014 inħatar Segretarju Parlamentari għall-Kompetettività u Tkabbir Ekonomiku.

F'April 2016 inħatar Ministru tal-Ambjent.


Għarbi Tuneżin

Għarbi Tuneżin

L-Għarbi Tuneżin , jew it-Tuneżin , jew il-lingwa Tuneżina (تونسي, "Tunsi"), huwa l-grupp ta' djaletti tal-Għarbi li jinfthemu bejniethom u jagħmlu parti mill-familja tad-djaletti tal-Magreb.

Jitkellmuh madwar ħdax-il miljun ruħ fit-Tuneżija.

Dan hu ġeneralment magħruf bl-isem ta' "Tunsi", li tfisser "Tuneżin" · , jew "Derja" ("lingwaġġ tat-taħdit"), biex issir distinzjoni bejn l-Għarbi standard, il-lingwa uffiċjali tal-pajjiż.

Jixbah id-djaletti l-oħra tal-Afrika ta' Fuq, bħall-Marokkin, l-Alġerin, il-Libjan u sa ċertu punt il-Malti, għandu sottostrat Berbru, Puniku u Latinu.

Barra minn hekk, it-Tuneżin għandu komponent sinifikanti li ġej mill-lingwi Rumanzi tal-popli li għexu jew amministraw dan ir-reġjun matul iż-żminijiet: it-Taljan, l-Ispanjol u l-Franċiż, u hemm ukoll influwenza Torka.

It-Tuneżin, li jitkellmuh fit-Tuneżija kollha, jappartjeni għall-continuum djalettali tal-varjetajiet tal-Għarbi li jitkellmu fil-lvant tal-Alġerija u fil-punent tal-Libja.

Il-morfoloġija, sintassi, pronunzja u l-vokabularju tat-Tuneżin huma differenti ħafna minn dawk tal-Għarbi standard: għalhekk, huwa rari li jinftiehem minn dawk li jitkellmu l-Għarbi tal-Lvant Nofsani, inklużi l-Eġizzjani; filwaqt li jinftiehem faċilment minn dawk li jitkellmu l-Għarbi tal-Magreb, għalkemm dawn ikollhom jagħmlu sforz biex jadattaw ruħhom għal differenzi qawwija, speċjalment fil-prosodija.

Huwa wkoll qrib il-Malti; li, madankollu, ġeneralment ma jitqiesx bħala djalett tal-Għarbi, għal raġunijiet storiċi, soċjolingwistiċi, u l-influwenzi aktar qawwija eżerċitati fuqu mit-Taljan u d-djalett Sqalli, fir-rigward tal-vokabularju, l-alfabett, is-simplifikazzjoni fonoloġika u l-morfoloġija tan-nomi (iżda mhux tal-verbi) ta' nisel neolatin.


Amenhotep III

Amenhotep III

Amenhotep III (Magħruf ukoll bhala Amenophis III bil-Griek Antik); Magħruf bl-Egizzjan antik bħala Amāna-Ḥātpa; li tfisser Amun is-Sodissfatt.

Huwa magħruf ukoll bħala "Amenhotep il-Magnifiku".

Huwa kien id-disa' faragħun li rrenja fi żmien it-tmien dinastija.

Skond diversi awturi, Amenhotep irrenja minn Ġunju 1386 sa Diċembru 1351 qabel Kristu.

Huwa sar faragħun wara li miet missieru Thutmose IV.

Amenhotep III kien iben Thutmose minn żwieġ minuri (żwieġ minuri kien żwieġ bejn il-faragħun u persuna ta' sess feminili li ħafna drabi kienet direttament relatata mal-mara (Great Royal Wife) tal-faragħun innifsu).

Bħala faragħun, Amenhotep III ra l-Egittu jilħaq livell ta' prosperita' liema bhala.

L-arti fl-egittu laħqgħet l-għola livelli f'dan iż-żmien.

Matul it-tmienja u tlettin jew disgħa u tlettin sena fir-rennju tiegħu, Amenhotep III miet.

Ibnu sar faragħun minfloku u rrenja bħala Amenhotep IV.

Wara ftit taż-żmien Amenhotep IV biddel ismu ghal Ankhenaten.


Giacomo Capuzzi

Giacomo Capuzzi

Giacomo Capuzzi (Manerbio, 14 ta' Awissu 1929) hu l-Isqof Emeritu tal-Djoċesi ta' Lodi, Italja.


Paolo Magnani

Paolo Magnani

Paolo Magnani (Pieve Porto Morone, 31 ta' Diċembru 1926) hu l-Isqof Emeritu tal-Djoċesi ta' Treviso, Italja.

Mill 1977-1988 kien Isqof ta' Lodi.


John de Lancie

John de Lancie

Jonathan "John" de Lancie, Jr. (Philadelphia, Pennsylvania, Stati Uniti tal-Amerika, 20 ta' Marzo, 1948) kien attur, "stand-up comedian", produttur tal-films, u xeneġġjatur Amerikan.


Bassano Staffieri

Bassano Staffieri

Bassano Staffieri (Casalpusterlengo, 6 ta' Settembru 1931) hu l-Isqof Emeritu tal-Djoċesi ta' La Spezia, Italja.

Mill 1989-1999 kien Isqof ta' Carpi.


L-Għoti ta' Breda

L-Għoti ta' Breda

L-Għoti ta' Breda (bl-Ispanjol: La rendición de Breda magħrufa wkoll bħala El cuadro de las lanzas jew Las lanzas) hija pittura tal-artist Spanjol Diego Velázquez tal-Epoka tad-Deheb Spanjola.

Il-pittura tlestiet matul is-snin 1634–35, ispirata miż-żjara li għamel Velázquez fl-Italja flimkien ma Ambrogio Spinola, il-ġeneral Ġenwiż li kkonkwista Breda fil-5 ta' Ġunju 1625.

Din il-pittura hija meqjusa fost l-iżjed xogħlijiet sinjifikattivi ta' Velázquez, u l-kritiku Jan Morris iddeskriviha bħala waħda mil-pitturi l-iżjed Spanjoli fl-istorja.

Il-konkwista ta' Breda fl-1625 kien wieħed mill-ftit suċċessi maġġuri li għamlet l-armata Spanjola matul it-tmiem tal-Gwerra tat-Tmenin Sena.

Ambrogio Spinola, in-nobbli Ġenwiż li kien il-ġeneral tal-armata Spanjola, mar kontra l-istruzzjonijiet tas-superjuri tiegħu waqt il-konkwista ta' Breda.

Qabel il-konkwista, il-gvern Spanjol iddeċieda li assedju armat kontra bliet tal-Pajjiżi l-Baxxi kien ħela ta' riżorsi u minflok kien se jagħfas fuq imblokk ekonomiku tal-Pajjiżi Baxxi.

Breda, belt viċin il-fruntiera tal-Pajjiżi l-Baxxi, kienet okkupata mid-Duka ta' Alba mill-1567.

Wara għaxar snin, il-belt kienet irkuprata minn Holach, pero reġgħet sfat maħtufa minn Haultpenne ftit wara.

Breda kienet is-sede tal-familja Oranġjo li kellha l-kastell tagħha hemmhekk.


Il-Ħolma ta' Ġakobb

Il-Ħolma ta' Ġakobb

Il-Ħolma ta' Ġakobb (Spanjol: El sueño de Jacob) hija pittura biż-żejt fuq il-tila tas-sena 1639 tal-pittur Spanjol Tenebrist José de Ribera (magħruf ukoll bħala "Lo Spagnoletto)".

Din il-pittura tinsab fil-Mużew tal-Prado f'Madrid.

Ġakobb jintwera bħala ragħaj rieqed, b'ġismu jserraħ fuq spaltu x-xellugija u b'siġra fl-isfond.

Fl-isfond fuq in-naħa l-oħra hemm is-sellum li huwa jara fil-ħolma.

Dan mhuwiex sellum tal-injam, iżda sellum tad-dawl, li permezz tiegħu l-anġli qed jitilgħu u jinżlu mis-smewwiet.