Hypolagus

Hypolagus

"Hypolagus" huwa ġeneru estint ta' mammiferi lagomorfi "(il-Fniek, il-Liebri u l-Piki)", fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, ma' bosta ġeneri oħra estinti u ma' 10 ġeneri oħra b' rappreżentanti ħajjin ("Bunolagus", "Nesolagus", "Romerolagus", "Brachylagus", "Sylvilagus", "Poelagus", "Oryctolagus", "Lepus", "Caprolagus" u "Pronolagus").

"(għal aktar informazzjoni ara l-artikli, Leporidu jew Lagomorfu)"

Hypolagus limnetus huwa sinonimu ta' "Hypolagus edensis" u Lepus vetus huwa sinonimu ta' "Hypolagus vetus" skond Dice, 1917.


Fenek tal-istrixxi ta' Annam

Fenek tal-istrixxi ta' Annam

Il-Fenek tal-istrixxi ta' Annam "Nesolagus timminsi" jew kif inhu magħruf ukoll Liebru tal-istrixxi ta' Annam (għalkemm dan huwa fenek), huwa mammiferu plaċentat erbivoru tal-familja Leporidae fl-ordni Lagomorpha, li ġie skopert xjentifikament lejn l-aħħar tas-snin 90.

L-ewwel evidenzi tal-eżistenza ta' din l-ispeċi ta' fenek ġew minn eżemplari maqbudin friski fis-swieq tal-ikel f'Laos bejn l-1995 u l-1996 u minn dak iż-żmien 'l hawn instab f'siti oħra fil-Vietnam (Surridge et al. 1999).

Dan il-fenek huwa ristrett għall-foresti tal-muntanji ta' Annam fuq il-fruntiera bejn Laos u Vietnam, fix-xlokk tal-kontinent Asjatiku, f'għoli ta' bejn 400 metru l-inqas u 1,500 metru l-aktar.

L-ambjent huwa kollu foresta tal-muntanji dejjem ħadra ta' għoli jew altitudni moderata.

Dan il-fenek huwa notturnu u matul il-ġurnata jistaħba f'bejtiet jew f'toqob taħt l-art qalb l-egħruq tas-siġar.

Il-Fenek tal-istrixxi ta' Annam huwa speċi ta' fenek żgħir, b'par widnejn pjuttost ċkejkna, bil-pil lewn il-kannella ċar tar-ramel, bi strixxi suwed minn fuq id-dahar għal-ġenbejn, minn fuq is-saqajn ta' wara għal fuq l-ispallejn u fuq il-wiċċ mal-wardiet għal madwar l-għajnejn, simili għall-istrixxi tal-Fenek ta' l-istrixxi ta' Sumatra l-ispeċi l-oħra fil-ġeneru "Nesolagus".

Il-Fenek tal-istrixxi ta' Annam "Nesolagus timminsi" huwa speċi ta' fenek rari ħafna li jinsab jgħix fuq il-muntanji ta' Annam fuq il-fruntiera bejn Laos u Vietnam.


Lista ta' bliet kapitali

Lista ta' bliet kapitali


Akropoli ta' Ateni

Akropoli ta' Ateni

L-Akropoli ta' Ateni huwa fdal ta' bini, mibni fuq għolja tal-franka, li jiddominha l-belt ta' Ateni, il-Greċja.

L-Akropoli jinkludi uħud mill-eqdem binjiet klassiċi fid-dinja li għandhom sinjifikat arkitetturali u storiku kbir, bl-iktar famuż ikun il-Partenon.

L-isem akropoli ġejja mill-kelma Griega ἄκρον ("akron", "tarf, estremità") u πόλις ("polis", "belt").

Minkejja li hemm l-evidenza li din l-għolja kienu jgħixu fiha sa mir-raba' millenju qabel Kristu, kien Periklew (c. 495 – 429 q.K.) li fis-seklu ħamsa qabel Kristu kien ikkordina l-bini tal-iktar binjiet importanti ta' dan is-sit, fosthom il-Partenon, il-Propylaea, l-Eructheum u t-tempju ta' Atena Nike.

Il-Partenon huwa tempju ta' stil Doriku, li nbena fis-sena 447 Q.K. għal Atena, l-alla femminili tal-għerf.

Il-Propylaea, huwa monument li jikkonsisti minn diversi livelli, dan inbena għall-ħabta tas-sena 437 Q.K., b'irħam abjad fuq disinn ta' Mnesicles.

Il-Propylaea għandu struttura ta' sala.

Fuq in-naħa ta' barra nsibu żewġ settijiet ta' sitt kolonni Doriċi l-wieħed.

L-Eructheum huwa msemmi għal Eruchthus, re tal-mitoloġija.

Huwa wieħed mill-iktar tempji elaborati li wieħed jista' jsib fl-Akropli, huwa eżempju meraviljuż t'arkitettura Jonika.

Il-veranda ta' quddiem hija mogħnija b'sitt figuri femminili, il-Caryatids.

Dan il-bini nbena fis-sena 407 Q.K.

It-Tempju ta' Atena Nike (Atena rebbieħa) inbena fis-sena 420 Q.K. Huwa eżempju ċar ta' tempju klassiku, b'kolonni Joniċi, u huwa mdawwar bil-burdura man-naħa ta' fuq.


Fatt

Fatt

Ġeneralment fatt hu ġrajja, jew affermazzjoni dwar ġrajja li hi meqjusa vera.

Id-diskussjoni dwar il-korrispondenza biunivoka bejn is-sett ta' affermazzjonijiet veri u s-sett ta' fatti għadha miftuħa.

Pereżempju, affermazzjonijiet dwar il-verità ta' teoria jew ta' liġi xjentifika s-soltu jiġu trattati bħala korrispondenti ma' xi fatti.

Kulltant joħorġu xi differenzi ta' opinjoni dwar "ħaġa jew fatt", u jeżistu metodi li jfittxu jnaqqsu kemm jista' jkun dawn id-differenzi.


Halitheriinae

Halitheriinae

Halitheriinae hija sottofamilja ta' mammiferi plaċentati (il-baqar tal-baħar) (estinti), fil-familja Dugongidae ma' żewġ sottofamilji oħra (Dugonginae u Hydrodamalinae), b'bosta ġeneri estinti u bl-ebda speċi ħajja.


Miosireninae

Miosireninae

Miosireninae hija sottofamilja ta' mammiferi plaċentati (il-baqar tal-baħar) estinti, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, fl-ordni Sirenia, fil-familja Trichechidae ma' sottofamilja oħra (Trichechinae) bil-ġeneri kollha estinti magħrufa biss minn speċi fossili.


Prorastomidae

Prorastomidae

Prorastomidae hija familja estinta ta' mammiferi plaċentati (il-baqar tal-baħar), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, fl-ordni Sirenia, ma' 4 familji oħra (Dugongidae u Trichechidae li għadhom rappreżentati bi speċi ħajjin u Protosirenidae u Rhytinidae li huma estinti), u bl' ebda ġeneru jew speċi ħajja.


Miosiren

Miosiren

Miosiren huwa ġeneru ta' mammiferu estint (il-baqar tal-baħar), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentat), fl-ordni Sirenia, fil-familja Trichechidae, fis-sottofamilja Miosireninae, ma' ġeneru ieħor ("Anomotherium" estint) u b'żewġ speċi estinti.


Parroċċi ta' Malta

Parroċċi ta' Malta

Sa l-1436 kien hawn diga f' Malta 10 parroċċi u llum hemm 71 parroċċa.

Għalkemm fil-kampanja u l-irħula Maltin kien hawn diversi knejjes u kappelli żgħar, il-Kattidral tal-Imdina li kien l-ewwel parrocca f'Malta, kien joħroġ x'għandu jsir f'kull parti tal-Gżejjer Maltin.

Imbagħad wara kien hemm it-tieni parrocca, dik tal-Belt Vittoriosa (Il-Birgu) stabbilit fis-seklu 12.

Fl-1436 l-Isqof ta' Malta li kien Senatore de Mello de Noto, sab li f' Malta kien hawn diga' għaxar parroċċi differenti.

Kull parroċċa kellha tieħu ħsieb il-knejjes u n-nies ta' dik iż-żona partikulari.

L-ewwel għaxar parroċċi barra dawk tal-Imdina u l-Birgu, twaqqfu f'dawn l-irħula: In-Naxxar , Birkirkara, Ħal Qormi, Bir Miftuħ (Il-Gudja, tal-lum), Santa Katarina (illum iż-Żejtun), Is-Siġġiewi, Ħaż-Żebbuġ, Iż-Żurrieq, Santa Dminka (illum Ħad-Dingli) u l-Mellieħa.

L-Irħula li kienu jieħdu ħsieb dawn il-Parroċċi:

Għalkemm f'Malta kien hawn dawn il-ħafna rħula l-popolazzjoni ta' Malta kienet ħafna żgħira.

Fil-fatt meta fl-1419 raw kemm hemm nies f'kull parroċċa f'Malta sabu hekk:

Fil-Gżejjer Maltin, illum, insibu b'kollox 84 parroċċa differenti, 71 f'Malta u 15 f'Għawdex.

Kull lokalità għandha l-parroċċa tagħha, minbarra dik tax-Xgħajra li tagħmel mal-Parroċċa ta' Ħaż-Żabbar.

Insibu wkoll lokalitajiet fejn hemm iżjed minn parroċċa waħda.

L-iżjed lokalità li għandha parroċċi hija dik ta' Birkirkara, b'5 parroċċi.

Imbagħad hemm Tas-Sliema b'4 parroċċi u bi tliet parroċċi nsibu lill-Belt Valletta u San Pawl il-Baħar.

L-iżjed parroċċa antika hi dik tal-Imdina u l-iżjed parroċċa ġdida hi tas-Swatar li saret parroċċa f'Novembru tal-2008, wara li nqatgħat minn ma' Birkirkara.

Birkirkara huwa l-akbar raħal ta' Malta, b'popolazzjoni ta' kważi 25,000 ruħ u dawn in-nies kollha huma maqsumin f'ħames parroċċi.

Parroċċi li nsibu f'Birkirkara huma ta' Santa Liena, Santa Marija, San Ġużepp Ħaddiem, dik taż-żona ta' Fleur-de-Lys li hi ddedikata lill-Madonna tal-Karmnu u tas-Swatar li ġiet iddedikata lil San Ġorġ Preca.

Il-Parroċċa ta' Santa Liena hi waħda mill-ewwel għaxar parroċċi ta' Malta, li jgħidu li saret parroċċa qabel is-sena 1402.

Il-festa ta' Santa Liena jiċċelebrawha bil-kbir fit-18 ta' Awissu kull sena.

Knejjes oħra li jagħtu servizz fil-parroċċa huma tal-Madonna tal-Ħerba, il-Madonna tal-Vitorja, Santu Rokku, San Pawl, San Franġisk, Frate Francesco, l-Oratorju ta' San Domeniko Savio, il-Mużew tas-Subien u l-knisja tan-naħa Tal-Qattus.

Il-Parroċċa ta' Santa Marija saret parroċċa fil-25 ta' Marzu, 1992, wara li nqatgħat minn parroċċa oħra Karkariża.

Fil-fatt ġiet iddikjarata bit-titlu ta' parroċċa mill-isqof ta' Malta, l-Arċisqof Ġużeppi Mercieca.

Il-Kappella ta' San Alwiġi b'hekk saret tagħmel ma' din il-knisja parrokkjali

Il-Parroċċa ta' San Ġużepp Ħaddiem, li l-festa ta' din il-knisja parrokkjali ssir fl-ewwel Ħadd ta' Lulju, saret parroċċa fil-festa pubblika ta' San Ġużepp, fid-19 ta' Marzu, 1973.

Qabel il-parruċċani ta' din il-parroċċa kienu jinqdew mill-parroċċa ta' Santa Liena, iżda l-Isqof Mikiel Gozi, waqfilhom parroċċa għalihom.

Knisja oħra li tagħmel ma' din il-parroċċa hi s-Santwarju ta' Santa Tereża.

Il-Parroċċa ta' Birżebbuġa hija waħda mis-seba' li ħarġu minn dik tal-Gudja u twaqqfet mill-Isqof Pietru Pace nhar id-9 ta' Settembru tal-1913 taħt it-titlu ta' Marija Addolorata.

Kienet xewqa personali tal-Isqof Mauro Caruana li l-knisja l-ġdida li bdiet tinbena fl-1926 tkun iddedikata lil San Pietru fil-Ktajjen.

Fl-1937, il-parroċċa ġiet trasferita mill-knisja l-antika tad-Duluri għall-knisja l-ġdida ta' San Pietru fil-Ktajjen, u minn dik is-sena bdiet tiġi ċċelebrata l-festa titulari ta' dan il-qaddis f'kull l-ewwel Ħadd ta' Awwissu.

Kappelli li nsibu f'din il-parroċċa huma dawk tad-Duluri (il-parroċċa l-qadima), ta' San Ġorg, tal-Għajnuna tal-Insara, ta' San Ġużepp, tas-Sagra Familja, tar-Ragħaj it-Tajjeb, u tal-Immakulata Kunċizzjoni f'Bengħisa.

Fl-1 ta' Ġunju 1584, mill-parroċċa tal-Birgu ħarġet dik ta' Bormla, taħt it-titlu tal-Immakulata Kunċizzjoni, mill-Isqof Thomas Gargal.

Il-festa tal-Kunċizzjoni, f'Malta hi festa pubblika, issir kull sena fit-8 ta' Diċembru, li hi waħda mill-ftit festi f'Malta li għadha ssir fix-xitwa.

Mit-tliet ibliet tal-Kottonera, din hi l-aħħar parroċċa li saret, iżda illum l-ġurnata hi l-ikbar parroċċa mit-tliet ibliet.

Barra l-knisja parrokkjali, insibu knejjes oħra fosthom ta' San Pawl, Santa Tereża, San Tumas, Santa Margerita u l-Konservatorju ta' San Ġużepp.

Din il-parroċċa bit-titlu tal-Madonna tal-Karmnu tinsab fil-konfini ta' Birkirkara.

Qabel Fleur-de-Lys sar parroċċa għalih, fit-18 ta' Jannar tal-1975, kien jagħmel mal-parroċċa ta' Santa Venera, li tinsab fil-lokalità tal-istess isem tal-qaddisa.

Din il-knisja ħadet it-titlu prezzjuż ta' parroċċa mill-Isqof Mikiel Gonzi.

B'hekk nistgħu ngħidu li Mikiel Gonzi waqqaf żewġ parroċċi f'dan ir-raħal, f'temp ta' sentejn.

Ħ'Attard, hu wieħed mill-irħula li magħrufa bħala 'It-Tliet Irħula', dan sar parroċċa fis-26 ta' Marzu, 1575, mill-Isqof Martinus Roas de Portalrubio.

Qabel sar parroċċa għalih kien jgħamel ma' dik ta' Santa Liena, ta' Birkirkara.

Bħala patruna ta' dan ir-raħal insibu lil Santa Marija Assunta, li tiġi ċċelebrata fil-15 ta' Awissu.

Il-Kappella ta' Santa Katarina, hi l-unika post reliġjuż li jagħti s-servizz tal-quddiesa, minbarra l-knisja Parrokkjali.

F'Ħal Balzan insibu parroċċa waħda, dik ta' Marija Annunzjata.

Din il-parroċċa nqatgħat minn dik ta' Santa Liena ta' Birkirkara, fl-14 ta' Awissu, 1655, mill-Isqof Michael J.Balaguer de Camarasa.

Festi li jsiru f'dan ir-raħal li hu wieħed mit-'Tliet Irħula', insibu Marija Annunzjata li ssir fit-tieni Ħadd ta' Lulju u dik ta' San Valentinu fl-14 ta' Frar.

Ħad-Dingli, kien wieħed mill-ewwel għaxar parroċċi f'Malta iżda taħt l-isem ta' Santa Dminka jew Ħal Tartarni.

Iżda għal ċertu raġunijiet tneħħa minn parroċċa u ngħaqad ma' dik tar-Rabat.

Iżda fil-31 ta' Diċembru tal-1678 Ħad-Dingli reġa' sar parroċċa mill-Isqof Michael Hier. de Molina, taħt it-titlu ta' Santa Marija Assunta.

Il-festa ta' Santa Marija f'dan ir-raħal ssir fl-ewwel Ħadd wara l-ħmistax t'Awissu.

Ħal Għargħur, huwa raħal kwiet u antik fin-naħa ta' fuq ta' Malta.

Dan sar parroċċa għalih, wara li nqata' minn man-Naxxar, mill-Isqof Balthasar Cagliares, fis-16 ta' Lulju, 1610.

Bħala patrun ta' Ħal Għargħur, insibu li San Bartilmew Appostlu, li l-festa tiegħu ssir fis-24 ta' Awissu.

Il-Parroċċa ta' Ħal Għaxaq hija ddedikata lil Santa Marija, din saret parroċċa għaliha fl-1 ta' Jannar, 1626 mill-Isqof Balthasar Cagliares.

Qabel Ħal Għaxaq sar parroċċa għalih kien jagħmel mal-parroċċa taż-Żejtun.

Ir-raħal żgħir u kwiet ta' Ħal Kirkop sar parroċċa fid-29 ta' Mejju tal-1592, wara li l-Isqof Thomas Gargal qatgħu għalih mill-parroċċa ta' Bir Miftuħ (illum il-Gudja).

Il-qaddis patrun ta' dan ir-raħal huwa San Leonardu Abbati, li l-festa tiegħu ssir fl-eqreb Ħadd tas-6 ta' Novembru.

Festa oħra li jiċċelebraw il-Koppin hi l-festa sekondarja ta' San Ġużepp fit-tieni Ħadd ta' Lulju.

Ħal Lija r-raħal li hu mgħaruf għas-sbuħija li jafu joffru l-kamra tan-nar San Mikiel, fil-festa ta' Kristu Salvatur, sar parroċċa qabel 1594 wara li nqatgħa minn ma' Birkirkara.

Din il-parroċċa hija ddedikata lit-Trasfigurazzjoni ta' Kristu, jew aħjar is-Salvatur.

Il-festa f'dan ir-raħal tiġi ċċelebrata fis-6 ta' Awissu, il-jum liturġiku tas-Salvatur.

Knejjes oħra li jinsabu f'Ħal Lija huma dik tal-Mirakli u ta' San Pietru, Santa Marija ta "Duna", Il-Kunċizzjoni, Tal-Bellieħa, is-Salvatur il-Qadim, u Sant Andrija

Il- Kamra tan- nar San Mikiel rebħet l- aħjar kulur u l- aħjar murtali.

Raħal ieħor tipiku Malti hu dak ta' Ħal Luqa.

Ħal Luqa nqatgħa minn Bir Miftuħ fil-15 ta' Mejju tal-1634, u sar parroċċ għalih mill-Isqof Balthasar Cagliares, taħt il-ħarsien ta' Sant' Andrija.

Il-festa ta' dan il-qaddis tiġi mfakra mill-Ħalluqin fl-ewwel Ħadd ta' Lulju.

Raħal ieħor żgħir li jgħamel mal-parroċċa u l-Kunsill Lokali ta' Ħal Luqa, huwa r-raħal ta' Ħal Farruġ, li hemm knisja żgħira wkoll f'dan ir-raħal.

San Ġorġ Martri

Din hi waħda mill-parroċċi li ġa kienu jeżistu fl-1436; madwar għoxrin sena wara din id-data inbniet knisja ġdida bit-tħabrik tal-Kappillan Dun Gulju Lombardi u fl-1584 insibu l-knisja li hemm illum; u fl-1684 inbniet il-Koppla ta' Lorenzo Gafà.

Il-konfini ta' din il-parroċċa kienu jestendu sal-Għolja Xeberras u waqt l-asseddju l-kbir fl-1565 il-kappillan ta' din il-aprroċċa Dun Gwann Cilia inqatel mit-Torok ġewwa l-forti Sant Iermu waqt li kien qed jassisti spiritwalment lill-Maltin Fl-1571 ħarġet l-ewwel parroċċa minn din il-parroċċa u b'hekk saret Matriċi.

Bit-twelid ta' parroċċi oħra minn dawk li ħarġu minn din il-parroċċa, hija saret arċimatriċi.

Il-parroċċi li ħarġu direttament mill-parroċċa ta' San Ġorġ huma: Madonna tal-Portu Salvu / S. Pawl / Madonna ta' Damasku (tal-Griegi) - Belt Valletta, S. Gejtanu Ħamrun, Trinità Marsa, S. Venera (parti), San Bastjan Ħal Qormi.

Minn dawn ħarġu l-parroċċi tal-Floriana, Marija Reġina Marsa, Kunċizzjoni Ħamrun, Madonna ta' Fatima tal-Pietà, S. Wistin Valletta u l-madonna tallKarmnhu fi Fleur de Lys.

B'hekk din il-parroċċa antika tista' tissejjaħ arċimatriċi.

Fl-1953 din il-knisja ingħatat id-dinjità arċipretali filwaqt li nhar it-30 ta' Ġunju 2019 l-Arċisqof ta' Malta Mons. Chalres J, Scicluna għolla lil din il-knisja għal waħda kolleġġjata.

Kienet wahda mill-parrocci li harget minn Birmiftuh jew il-Gudja.

Kienet waħda mill-parroċċi li ħarġet minn Bir Miftuh illum il-Gudja fil-25 ta' Mejju 1592, li imbagħad ħarġu minnha Raħal Ġdid (Kristu Re) u l-parti l-kbira tal-Fgura (Madonna tal-Karmelu) li kienet amministrata mill-Parroċċa ta' Ħal Tarxien, u Santa Luċija (San Piju X).

Mill-Parroċċa ta' Kristu Re f'Raħal Ġdid, ħarġet il-Parroċċa ta' Lourdes f'Raħal Ġdid stess.

Għalhekk il-Parroċċa ta' Ħal Tarxien minn Matriċi saret ArċiMatriċi.

Illum il-Knisja ta' Ħal Tarxien hija ArċiMatriċi u ArċiPretali (Lulju 2017).

Il-Parroċċa tal-Birgu, kienet waħda mill-ewwel parroċċi li twaqqfu f'Malta.

Dan seħħ peress li l-pożizzjoni tal-Birgu kienet waħda importanti ħafna fl-istorja Maltija, matul kull żmien.

Din il-knisja parrokkjali hija ddedikata lil San Lawrenz u l-festa f'din il-belt f'ġieh dan il-qaddis issir kull sena fl-10 ta' Awwisu, il-jum liturġiku ta' San Lawrenz.

Knejjes oħra li jagħti s-servizz reliġjuż fil-Belt tal-Birgu, huma il-Knisja tal-Lunzjata (li tagħmel il-festa ta' San Duminku, kull sena fix-xahar ta' Awissu, ukoll), il-knisja ta' Santa Skolastika, il-Kuleġġ De La Salle u l-knisja Tal-Ħawli.

Il-Fgura, huwa wieħed mill-iżjed irħula moderni fin-Nofsinhar ta' Malta.

Dan ir-raħal li l-popolazzjoni tiegħu kibret ħafna f'dawn l-aħħar snin, sar parroċċa għalih fil-21 ta' Jannar, 1965 mill-Isqof Mikiel Gonzi, taħt it-titlu tal-Madonna tal-Karmnu, peress li l-knisja parrokkjali hija mmexxija mill-patrijiet Karmelitani.

Biex saret din il-parroċċa, tnaqqsu partijiet mill-erba' parroċċi ta' madwar il-Fgura li huma Ħal Tarxien, Ħaż-Żabbar, Bormla u l-parroċċa ta' Kristu Re ta' Raħal Ġdid (Paola).

Il-festa f'ġieh il-Madonna tal-Karmnu ssir fit-tieni Ħadd ta' Lulju.

Il-Furjana huwa ġar tal-Belt Valletta u dan is-subborg, sar parroċċa għalih mill-Isqof Franġisk Saver Caruana fl-4 ta' Marzu, 1844.

Din il-parroċċa bħala patrun tagħha għandha lill-ewwel Isqof ta' Malta, San Publju.

Il-festa ta' din il-parroċċa tiftaħ il-kalendarju sħiħ tal-festi tal-irħula Maltin.

Knejjes oħra li jagħtu s-servizz regolari tal-quddiesa fil-Furjana huma dawk tal-Kapuċċini u Sarria.

Il-Gudja jew aħjar Bir Miftuħ kif kien maghruf qabel kien wiehed mill-ewwel għaxar parroċċi f'Malta.

Fil-fatt mill-parroċċa tal-Gudja ħarġu diversi parroċċi fin-nofsinhar ta' Malta, fosthom dawk ta' Birżebbuġa, Ħal Kirkop, l-Imqabba, Ħal Luqa, Ħal Safi, u Ħal Tarxien.

Il-Parroċċa hija dedikata lil Santa Marija, l-eqdem titular ta' Santa Maija fil-gzejjer Maltin, ta min jejd li fis-sena 2007 il-vara ta Santa Marija ghalqet 200 sena min meta saret min Vincenzo Dimech (1807-2007) -l-ewwel vara titulari ta' Santa Marija fil-gzejjer Maltin, li l-festa tagħha ssir b'pompa kbira mir-rahal kollu fil-15 ta' Awwissu.

Fil-Gudja nsibu żewġ festi oħra dawk tal-Madonna taċ-Ċintura u l-Madonna tar-Rużarju.Dan lahhar snin inbidlet lid-data tal-Madonna taċ-Ċintura qabel kienet issir fl-ewwel Hadd ta Settembru issa qeda issir lahhar Hadd ta Ottubru.

Irridu ngħidu li l-knisja parrokkjali preżenti, hi l-unika knisja f'Malta bi tliet kampnari u din il-parroċċa hi arċi-arċimatriċi u arċipretali.

Ħal Tarxien ukoll huwa Arcimatriċi u Arċipretali.

Wieħed mill-irħula li jinsabu fil-port ta' Marsamxett huwa l-Gżira.

Il-Gżira, sar parroċċa għalih f'ġieh il-Madonna tal-Karmnu, nhar il-15 ta' Mejju, 1921.

L-isqof li għamel parroċċa lill-Gżira hu Mawru Caruana.

Il-festa tal-Karmnu, hawn isir fit-tieni Ħadd ta' Lulju.

Postijiet reliġjużi oħra li jagħtu s-servizz tal-quddiesa huma l-kappella tar-Redentur u dik tal-Freres.

Fil-Ħamrun insibu żewġ parroċċi ta' San Gejtanu u tal-Immakulata Kunċizzjoni.

Barra dan iż-żewġ knejjes parrokkjali fil-Ħamrun insibu, il-knisja tal-Madonna tas-Samra, il-M.U.S.E.U.M, u dik tal-Madonna tad-Duluri fin-naħa ta' San Gejtanu, u l-knisja ta' San Franġisk fin-naħa tal-Kunċizzjoni.

L-ewwel parroċċa li twaqqfet fil-Ħamrun hi dik ta' San Gejtanu, li saret mill-Isqof Karmelu Scicluna fl-1 ta' Diċembru, 1881.

Ir-residenti Ħamruniżi riedu li din il-knisja parrokkjali titwaqqaf f'ġieh San Ġużepp, Gajtan Pace Forno, ried li tingħata l-ġieh tal-patrun t'ismu.

Xorta waħda llum il-ġurnata fil-Ħamrun hemm devozzjoni kbira lejn San Ġużepp u minbarra li ssir il-festa ta' San Gejtanu fl-ewwel Ħadd wara s-7 ta' Awissu, issir ukoll festa f'ġieh San Ġużepp.

It-triq prinċipali tal-Ħamrun iġġib isem dan il-qaddis ukoll, Triq il-Kbira San Ġużepp.

Iżda maż-żmien il-Ħamruniżi raw il-ħtieġa ta' parroċċa oħra.

B'hekk l-Isqof Mikiel Gonzi, fit-28 ta' Diċembru, 1967 waqqaf parroċċa f'ġieh il-Kunċizzjoni Immakulata fil-Ħamrun, lejn in-naħa tal-Imsida.

Ghalkemm il-festa tal-Immakulata Kunċizzjoni l-paruċani ta' din iż-żona jiċelebrawha fl-ewwel Ħadd ta' Lulju u mhux fil-festa propja tagħa dik ta' 8 ta' Diċembru huma jaghmlu festa verament sabiha b'devozjoni kbira lil Madonna.

Il-Kalkara hija l-unika lokalità fir-reġjun tal-Kottonera li hi raħal.

Din il-parroċċa li twaqfet fl-10 ta' Diċembru, 1897, mill-Isqof Pietru Pace f'ġieh San Ġużepp, tihu ħsieb il-lokalità kollha tal-Kalkara, li tinkludi wkoll l-inħawi ta' Bighi, r-Rinella, u r-Rikażli.

Il-festa ta' San Ġużepp, il-Kalkariżi jgħamluha fit-tieni Ħadd ta' Lulju.

Knejjes oħra li nsibu fil-Kalkara huma dawk ta' Santa Liberata u dik li tinsab f'Wied Għammieq.

Il-Marsa tista' tgħid li raħal ġdid, għax lanqas ilu 100 sena li sar raħal għalih.

Iżda fil-Marsa nsibu żewġ parroċċ ta' Trinità Mqaddsa u ta' Marija Reġina.

Il-Parroċċa tat-Trinità Mqaddsa kienet l-ewwel parroċċa fil-Marsa.

Din saret parroċċa mill-Isqof Pietru Pace fid-19 ta' April, 1913.

Il-festa ta' Trinità ssir fil-Marsa f'Ħadd wara l-Għid il-Ħamsin (il-Pentekoste).

Ma' din il-parroċċa nsibu wkoll il-knisja t'Albert Town.

Iżda n-nies tal-Marsa li joqgħodu lejn il-Ħamrun xtaqu parroċċa għalijhom u b'hekk l-Isqof Mikiel Gonzi ta t-titlu ta' parroċċa lill-knisja tal-Madonna tad-Dmugħ, li l-lum hi Marija Reġina.

Il-festa ta' Marija Reġina ssir fl-aħħar Ħadd ta' Awissu.

Mal-parroċċa ta' Marija Reġina tagħmel il-kappella tal-Korsa taż-Żwiemel.

Paroċċa waħda iddedikata lil Santa Marija mtellgħa s-Sema.

Dan ir-raħal żgħir u kwiet jinsab fin-nofsinhar ta' Malta bejn iż-Żurrieq u l-Imqabba.

Dan ir-raħal sal-1618 kien jgħamel parti miż-Zurrieq, imbagħad inqata' u sar parroċċa għalih.

Għall-knisja li hemm illum nofs il-fondi inġabru mill-poplu Żurrieqi.

In-Naxxar huwa wieħed mill-ghaxar parroċċi li twaqqfu fl-1436.

IN Naxxar jiccelebraw il festa ta Marija Bambina fit 8 ta settembru li tant hija ghall qalb Dan ir rahal.

Il-knisja ta' San Pawl hi mibnija fuq il-foss tal-belt Rumana li kienet tħaddan ukoll parti sewwa mir-Rabat.

Hi wkoll mibnija fuq għar fejn skond tradizzjoni qadima kien jgħammar San Pawl tul it-tliet xhur li dam Malta fis-sena 60 w.Kr.

Fis-sena 1336, l-Isqof ta' Malta Ilarju sejħilha ecclesia Sancti Pauli de crypta u semma wkoll iċ-Ċimiterju u l-foss tagħha.

Tul is-snin inbnew diversi knejjes fuq dan il-għar kemm mid-djoċesi u kemm mill-Kavallieri ta' San Ġwann.

Il-knisja li hemm illum, li hi wkoll kolleġġjata, inbniet bil-ġenerożita tan-nobbli Guzmana Navarra fuq il-pjanta ta' F. Bonamico fl-1653 u tlestiet minn Lorenzo Gafà fl-1683.

Numru tal-parruċċani: 12,000

Numru tal-familji: 3,800

Knisja Arċipretali Kolleġġjata u Proto-Parrocca ta' San Pawl

Data tad-Dedikazzjoni 21 ta' Settembru 1726

Knejjes Filjali

Knisja ta' San Pubblju

L-ewwel knisja li nbniet fuq l-għar ta' San Pawl kienet dik li bena Juan Benaguas li ġie f'Malta fl-1630; il-knisja ġiet mibnija mill-ġdid fl-1713 wara li fl-1629 ġiet konsagrata bħala kolleġġjata regolari ta' l-Ordni Ġerosolmitan.

Fl-1962 il-knisja ngħaqdet mal-knisja ta' San Pawl.

Ċentru Pastorali San Luqa - Nigret

Bl-iżvilupp kbir li sar fin-naħa tan-Nigret, inħasset il-ħtieġa ta' knisja għal dawk l-inħawi: sakemm tinbena din il-knisja, l-ħidma pastorali qed issir miċ-Ċentru Pastorali.

Jistgħu jiġu ċelebrati żwiġijiet f'din iz-zona

Knisja San Katald

Il-knisja hi mibnija fuq kripta antika u katakombi; xi kull tant tintuża għall-Quddies Knisja ta' San Bastjan

L-ewwel knisja nbniet fl-1477, reġgħet inbniet fl-1519 u ġiet restawrata fl-1751.

Illum qed jieħdu ħsiebha is-sorijiet tal-Karità li għandhom il-kunvent tagħhom jinfed magħha.

Fil-knisja jistgħu jsiru ż-żwiġijiet.

Quddies

Kuljum: 06.30am

Knisja tat-Twelid tal-Verġni Marija (ta' Qasgħa)

Il-knisja nbniet għall-ħabta tas-sena 1550 minn Ċensu Qasgħa; reġgħet inbniet xi mija u ħamsin sena wara; magħha hemm ċimiterju.

Tintuza ghal-laqghat ta talb u Ruzarju matul is sena.

Knisja ta' Duna

Il-knisja nbniet fis-seklu sittax u tkabbret mitejn sena wara; tintuża għal-laqgħat tal-membri tal-Leġjun ta' Marija.

Knisja ta' San Bert

Il-knisja nbniet għall-ħabta tas-sena 1550 u aktar tard ġiet restawrata; illum tintuża għall-Adorazzjoni Ewkaristika nhar ta' Tnejn, Erbgħa u Ġimgħa bejn id-9.00 am u l-5.00 pm.

Viċendi Fil-Kampanja (Knejjes Rurali)

Baħrija - Knisja San Martin

Il-knisja nbniet mill-Konti Navarra fis-seklu sittax; illum il-popolazzjoni tal-Baħrija kibret ħafna u nħasset il-ħtieġa li tinbena knisja akbar għall-ħtiġijiet spiritwali tan-nies tal-post: fiha jistgħu jsiru ż-Zwigijiet

Mtaħleb - Knisja tat-Twelid tal-Madonna

Il-knisja qiegħda fuq l-għoli tal-wied u nbniet fl-1607; fiha jistgħu jsiru ż-Żwiġijiet.

Għemieri - Knisja tat-Twelid tal-Vergni Marija

Il-knisja hi parti mill-Palazzo Gomerino.

Buskett - Knisja ta' San Anton Abbati

Il-knisja nbniet fl-1663 mill-Gran Mastru Nikola Cotoner u hi dedikata lil San Anton Abbati; fiha hemm ukoll kwadru ta' San Nikola.

Mill-1975 sa l-1986 kienet magħluqa għall-pubbliku, iżda mbagħad reġgħet bdiet tintuża min-nies ta' l-inħawi, kif kienet tintuża qabel l-1975: jieħdu ħsiebha l-patrijiet Agostinjani tar-Rabat.

Tad-Daħla - Knisja ta' Santa Katerina

Il-knisja nbniet għall-ħabta tas-sena 1550 u ġiet restawrata aktat tard; fiha jistgħu jsiru ż-żwigijiey)

Wied Gerżuma - Knisja tal-Kunċizzjoni

Il-knisja riedha l-Granmastru de Paule iżda nbniet fi żmien il-Granmastru Vilhena: fiha jistgħu jsiru ż-zwigijiet

Tas-Salib - Knisja tat-Twelid tal-Madonna

Il-knisja nbniet fl-1550 u għamlet żmien twil magħluqa.

Knejjes Immexxija Mir-Reliġjużi

Knisja tal-Madonna ta' l-Għar (Dumnikani)

Id-Dumnikani ġew Malta fl-1450 u bnew l-ewwel kunvent tagħhom fir-Rabat fuq għar fejn jingħad li l-Madonna kienet kelmet lil wieħed kaċċatur, li kien daħal jistkenn fih.

Fil-knisja jistgħu jsiru żwiġijiet.

Data tad-Dedikazzjoni 21 ta' Ottubru Knisja ta' Santa Marija ta' Ġesù (Franġiskani Minuri)

Il-Franġiskani Minuri ġew Malta fl-1492 u l-ewwel kunvent tagħhom kien fir-Rabat: f'dan il-kunvent il-Granmastru L'Isle Adam kellu ċella għalih.

Fl-1757 il-knisja ġiet imkabbra b'kontribuzzjonijiet mill-Italja, minn Spanja u mill-Portugall u ġiet konsagrata mill-Isqof Labini fl-1790.

Fil-knisja hemm l-oratorju ta' l Arċikonfraternita' ta' San Ġużepp.

Jistgħu jsiru żwiġijiet fil-knisja.

Data tad-Dedikazzjoni 31 ta' Ottubru 1790

Knisja ta' San Frangisk tal-Pjagi (Franġiskani Konventwali)

Il-Franġiskani Konventwali ġew Malta xi żmien qabel is-sena 1347, u kellhom l-ewwel kunvent u knisja tagħhom ħdejn l-isptar San Franġisk li biż-żmien beda jssejjaħ l-isptar ta' Santu Spirtu.

Qrib is-sena 1640 il-kunvent reġa' nbena mill-ġdid għax kien qdiem ħafna, u mbagħad il-knisja ġarrbet ħsarat kbar bit-terremot tas-sena 1693.

Il-knisja nbniet mill-ġdid fl-1701 minn Lorenzo Gafa.

F'din il-knisja beda jiġi meqjum kwadru tal-Madonna tas-Saħħa; biż-żmien il-kwadru nbidel, iżda d-devozzjoni kibret, u hemm rabta kbira ma' l-isptarijiet ta' Santu Spirtu u ta' Sawra li jinsabu fil-qrib.

Il-kwadru tal-Madonna ġie nkurunat fl-4 ta' April 1948.

Jistgħu jsiru żwiġijiet fil-knisja.

Data tad-Dedikazzjoni 22 ta' Settembru 1908

Santwarju Madonna tas-Saħħa

Knisja ta' San Mark (Agostinjani)

L-Agostinjani ġew Malta fis-sena 1383 u kellhom il-kunvent tagħhom barra s-swar ta' l-Imdina; dan twaqqa' fl-1551 minħabba t-theddid tat-Torok, u reġa' nbena fl-1555 ħdejn il-knisja antika ta' San Mark mogħtija lill-patrijiet mill-Kapitlu tal-Kattidral.

Il-kunvent u l-knisja li hemm illum inbnew fl-1558.

Fil-knisja jistgħu jsiru ż-żwiġijiet.

Data tad-Dedikazzjoni: 26 ta' Ġunju 1906

Knisja tal-Lunzjata (Karmelitani)

Il-knisja u l-kunvent tal-Lunzjata nbnew fl-1418 bi flus in-nobbli Katerina d'Alagona u ngħataw lill-Karmelitani li kienu għadhom kemm ġew Malta.

Fl-1662 parti kbira mill-kunvent twaqqgħet u bil-ġebel inbena l-kunvent tal-Karmnu fl-Imdina.

Il-Karmelitani reġgħu ħadu f'idejhom dan l-ewwel kunvent tagħhom fl-1975 u bnew ħdejh kumpless biex iservi bħala Dar tat-Talb, li ġiet miftuħa fl-1990.

Fil-knisja jistgħu jsiru ż-żwiġijiet.

Knisja ta' Sant'Agata (Soċjetà Missjunarja ta' San Pawl)

Il-knisja hi mibnija fuq kripta antika li minnha wieħed jgħaddi għall-katakombi.

Il-knisja nbniet fl-1570 u ġiet imkabbra fl-1670.

Ġiet mogħtija lis-Soċjeta' Missjunarja ta' San Pawl li kienet għadha kemm twaqqfet minn Mons. Ġiuseppe Depiro u fl-1932 tqegħdet l-ewwel ġebla ta' dik li hija l-"Motherhouse" tas-Soċjeta'.

Fil-knisja jistgħu jsiru tigijiet

Depiro Centre - Kappella Marija Omm il-Knisja Informazzjoni- Malta dioceses.org

L-Iklin hu verament raħal ġdid fil-qalba ta' Malta.

Dan ir-raħal żgħir jinsab imdawwar bl-irħula ta' Birkirkara, Ħal Lija, u n-Naxxar.

Dan sar parroċċa għalih fl-2005 taħt il-ħarsien tal-Familja Mqaddsa, mill-Isqof Ġużeppi Mercieca.

Qabel l-Iklin kien jgħamel mal-parroċċa ta' Ħal Lija.

Knisja oħra li tinsab f'dan ir-raħal hija ta' San Mikiel, li tinsab ħdejn il-kamra tan nar ta' Ħal Lija, u li fl-aħħar Ħadd ta' Settembru tiġi ċċelebrata l-festa tal-qaddis, b'quddiesa, daqq tal-banda, fiera u kaxxa nfernali tispiċċa din l-attivita ta' kull sena.

L-Isla penniżola żgħira fil-Port il-Kbir, fil-fatt hi l-aktar lokalità u parroċċa ffulata f'Malta.

L-Isla jew Senglea saret parroċċa qabel is-sena 1581.

L-ewwel kienet taħt il-patrunċinju ta' San Ġiljan, iżda l-parroċċa tal-lum hija ddedikata lit-Twelied ta' Marija (Il-Bambina).

Knisja oħra fl-Isla li tgħati s-servizz reliġjuż regolari hi dik ta' San Filippu.

Il-festa tal-Bambina isir kull sena fit-8 ta' Settembru, il-jum propju tat-twelied tal-Madonna.

F'Malta dan il-jum huwa wkoll festa nazzjonali fejn tiġi mfakra l-Vitorja li għamlet Malta, fit-Tieni Gwerra Dinjija u fl-Assedju l-Kbir tal-1565.

Parroċċa Madonna ta' Pompej, li ħarġet mill-parroċċa taż-Żejtun.

Il-medda ta' art bejn il-Bajja ta' San Ġorġ u Baħar ic-Cagħaq, magħrufa bħala Pembroke kienet okkupata mill-militar Ingliż għal żmien twil.

Xi priġunieri Ġermaniżi Kattoliċi kienu bnew kappella żgħira lejn it-tmiem tal-aħħar tal-gwerra.

Mat-tmiem tal-bażi militari Ingliża f'Malta, xi Maltin bdew jokkupaw xi postijiet li kellhom is-servizzi Ingliżi meta l-Gvern kien ta xi plots.

Il-kappella ġiet irranġata mill-Perit Richard England fuq stedina tal-kappillan ta' San Ġiljan Fr Tony Agius.

Imbagħad Pembroke inqata' mill-Parroċċa ta' San Ġiljan meta l-Ibraġ sar Zona Pastorali Awtonoma u għalhekk sar parti miz-zona tal-Ibraġ, bl-ewwel Rettur ikun Fr Denis Schembri minn San Ġiljan.

Billi l-inħawi baqgħu jiżdiedu fil-popolazzjoni, Pembroke sar Zona Pastorali Awtonoma għalih fl-1998 bl-ewwel Rettur ikun Dun Anton Portelli.

Sar Parroċċa fit-8 ta' Diċembru 2004 bil-Knisja dedikata lil Kristu Rxoxt.

L-ewwel kappillan kien Dun Anton Portelli.

Rahal Gdid hu post li lejn l-ahhar tas-seklu dsatax u kompla fis-seklu ghoxrin, zviluppa hafna u illum hu wiehed mill-akbar fil-gzejjer taghna u sar ic- centru tax-Xlokk ta` Malta.

F`Rahal Gdid insibu tifkiriet ta` zminijiet differenti ta` Malta, l-aktar ta` zminijiet tal-qedem u anke bini li jmur lura ghal zmien l-Ordni.

Rahal Gdid ghandu tahlita ta` bini, izda l-bicca l-kbira jmur lura ghas-seklu ghoxrin u n-nicec u statwi li insibu f`dan ir-rahal huma marbuta ma` dawn iz-zminijiet.

L-eqdem nicca li insibu hawnhekk hi dik li tinsab fi Triq it-Telgha ta` Rahal Gdid, kantuniera ma Triq il-Gdida, dik iddedikata lill-Madonna ta` Lourdes.

Minhabba l-pozizzjoni principali taghha, din in-nicca dejjem gawdiet devozzjoni kbira, mhux biss man-nies li joqghodu dawk l-inhawi, izda ukoll ma hafna nies u haddiema li jaghdu minn quddiema kuljum, specjalment dawk li ikunu fi triqthom lejn it-Tarzna, li ghal hafna snin din kienet l-unika triq li twassal t u ghal Kottonera u it-tarzna.

Kienet l-unika triq li taghqad in-naha tal-Marsa ghall-Kottonera.

Minhabba f`hekk din in-nicca tkun dejjem armatha bi fjuri u mixghula.

Fl-1875 din l-istatwa kienet diga meqjuma f`dan il-post ghaliex l-Isqof Carmelo Scicluna, taha l-indulgenzi.

Meta il-parti tan-naha ta`isfel ta` Rahal Gdid beda jikber gmielu, Dun Franseco Xuereb beda jahseb biex jibni knisja f`dawn l-inhawi biex jaqdi l-htigijiet religjuzi tan-nies ta` dawn l-akwati.

Diga kien hemm devozzjoni marbuta ma din in-nicca, ghalhekk iddecieda li l-knisja li tkun iddedikata lill-Madonna ta` Lourdes, fil-fatt hekk ghamel.

Din il-knisja hi it-tieni parrocca f`Rahal Gdid.

Il-Parrocca ta` Rahal Gdid qabel ma giet iddedikata lil Kristu Re kienet iddedikata lil Qalb ta` Gesu`.

Nicca li hi monument ta` dawk iz-zminijet ta` meta l-Parrocca kienet iddedikata lil dan it-titlu hi in-nicca li hemm vicin hafna l-knisja l-qadima , dik ta` Santa Ubaldeska.

Din hi nicca storika hafna u tixhed il-qedem ta` l-inhawi , wirt Rahal Gdid ta` dak iz-zmien.

L-Isqof Dom Mauro Caruana fl-1918 rabat maghha l-ghoti ta` l-indulgenzi.

Din in-nicca storika qeghda f`kantuniera bejn Triq is-Sultana u Triq Santa Ubaldeska.

Nicca ohra li qadima hafna hi dik li hemm fi Pjazza Ant.

De Paule ezatt quddiem il-Knisja Parrokjali ta` Kristu Re.

Din in-nicca hi iddedikata lil Kristu Kurcifiss.

Dwar din in-nicca ftit li xejn nafu dwarha, imma ilha zmien meqjuma hawnhekk fejn fil-vicinanzi taghha kien hemm logga qadima li giet mibnija mill-Gran Mastru stess, imma fl-1967 tnehhiet parti minnha u kompliet taqa s-sena ta` wara bil-maltemp.

Minkejja li ilha snin id-devozzjoni lejn din in-nicca , qatt ma naqset u ghada hemm hajja sa llum.

Dawk iz-zminijiet kienu jinghataw l-indulgenzi ghal dawk li jitolbu jew jaghmlu talba quddiem xi nicca jew xbieghat li kellhom certa devozzjoni, b`hekk tghin ukoll biex il-poplu jibqa jghozz u jzomm id-devozzjoni lejn dak il-qaddis.

F`Rahal Gdid ftit insibu minn dawn in-nicec li maghhom hemm marbuta l-ghoti ta` l-indulgenzi.

Fost dawk insibu dik l-istatwa zghira li insibu fil-pjazza ta` Rahal Gdid iddedikata lil San Frangisk (1898) .

Insibu ukoll fi Triq il-Foss , statwa ta` San Guzepp (1901) u nicca ohra li tinsab fi Triq it-Tarzna u Santa Monika dik iddedikata lil Kuncizzjoni (1909).

Aktar nicec tas-seklu ghoxrin huma dawk li hemm il-gewwa mill-pjazza inti u sejjer lejn Hal Tarxien .

Dawk iddedikati lil San Pietru u San Pawl.

Zewg statwi sbieh u li jikkumplimentaw lil xulxin.

Vicin hafna taghhom (kantuniera ma Triq Sammat) insibu statwa ohra sabiha ta` l-istess zmien , ghal bidu tas-seklu ghoxrin, dik iddedikata lil Assunta (Santa Marija).

Nicca ohra sabiha hi dik li hemm fi Triq Haz Zabbar quddiem il-Gnien Lorry Sant, hi dik tal-Madonna tal-Karmnu.

Aktar nicec tas-seklu ghoxrin hija dik li hemm ta` Santa Rita, in-naha t`isfel ta` Triq it-Telgha ta` Rahal Gdid.

Marco Montebello kien wiehed mill-aqwa skulturi bil-gebla Maltija ta` dak iz-zmien.

Insibu hafna xogholijiet tieghu imferxin ma` Malta kollha u fil-knejjes taghna.

F`Rahal Gdid insibu zewg statwi sbieh li jkompu isebhu dan ir-rahal u li huma fost l-isbah li nsibu fit-toroq ta` Rahal Gdid xoghol dan l-iskultur.

Dawn huma dik tal-Madonna tal-Grazzja li tinsab fil-gemb tal-Knisja ta` Santa Ubaldeska fi Triq Santa Ubaldeska u ta` San Guzepp li tinsab fi Triq l-Arkata mal-bini tal-Museum tas-Subien.

Ta` l-istess kwalita` ta` xoghol izda li hi eqdem huma z-zewg xbihat ta` San Guzepp li tinsab f`kantuniera bejn Triq San Guzepp u Triq il-Karmnu .

In-nicca ta` San Guzepp ghandha pilastri ta` stil Doriku fuq kull naha u fuqhom idur il-friz u l-gwarnicun, kollox maghmul b`simetrija kbira.

L-istatwa ta` dan il-qaddis fiha xoghol fin hafna.

Il-paneggi tal-libsa u l-mantell huma hfief u nsibuhom maghquda flimkien taht ix-xbieha tal-Bambin rieqed.

L-istess xoghol fin u delikat jinhass fiz-zewgt ucuh, kemm ta` San Guzepp kif ukoll tal-Bambin.

In-nicca l-ohra li hi ukoll ta l-istess xoghol delikat hi dik ta` Sant Antnin tinsab f`kantuniera bejn Triq Ghajn Dwieli u sqaq imsemmi ghall-istess qaddis.

Din hi nicca arzellata, b`pilastru Doriku fuq kull naha taghha.

Fuq il-kwarnicun tan-naha ta` fuq u wkoll f`ta` taht, naraw dekorazzjoni sabiha tal-hadid.

L-istatwa fiha ukoll xoghol fin u delikat, b`mod specjali fl-ucuh.

Ma` l-ewwel daqqa t`ghajn wiehed jintebah mill-ewwel li hi statwa mahduma minn skultura tajjeb.

Hi ta hasra li fi Triq it-Telgha ta` Rahal Gdid, ezatt quddiem dik ta` Santa Rita kien hemm nicca ohra li kienet unika ghal gzejjer Maltin minhabba li ma hawnx ohra iddedikata lil dan il-qaddis.

Din hi f`gieh San Karlu Borromeo.

Nicca li kienet imwaqqfa fis-seklu ghoxrin , imma illum din ma ghadiex tezisti minhabba li l-faccata fejn kien hemm din in-nicca giet imwaqqa biex hadet post bini iehor gdid li tela` dan l-ahhar.

Xi kultant veru li l-progress igib rigress.

Minn din il-gabra ta` nicec li insibu f`Rahal Gdid naraw li ghandna patrimonju li tajjeb li nikkurawh u nibzghu ghalih.

Wirt li hallewna missirijietna u ahna fl-obligu li nibzghu ghalih, halli dan il-wirt inkunu nistghu inwasluh lil uliedna li huma ukoll ghandhom id-dritt li jgawdu dak li ahna wrietna minghand missirijietna.

Nibzghu ghal dan il-wirt storiku fil-gebla Maltija billi isir ix-xoghol ta` restawr professjonali fuqhom u nikkurawhom.

Meta ġew il-Kavallieri ta' San Ġwann, billi kienu ordni ta' Ospitalieri, xerrdu ħafna d-devozzjoni lejn San Ġiljan l-Ospitalier.

Fl-1539 bnew mill-ġdid il-Knisja tal-Isla u fl-1590 bnew mill-ġdid dik ta' San Ġiljan fil-parroċċa ta' Birkirkara, fl-inħawi li fi tmiem is-seklu sittax bdew jissejħu San Ġiljan propju minħabba l-knisja ddedikata għalih.

Fl-1682 il-knisja ż-żgħira li kien hemm fuq l-għolja tal-Qaliet ġiet imkabbra u fl-1848 saret viċi-parroċċa ta' Birkirkara.

Fl-1854 reġgħet ġiet imkabbra.

Fl-1891, din il-knisja saret parroċċa, l-ewwel u l-unika waħda f'Malta ddedikata lil San Ġiljan l-Ospitalier.

L-ewwel kappillan kien Dun Ġużepp Xerri.

L-istatwa titulari hija xogħol ta' Karlu Darmanin li tlestiet fit-13 ta' Awissu 1893.Il-knisja l-qadima ta' Lapsi, kif kienet magħrufa, ċkienet wisq għan-nies li kienu marru joqogħdu f'San Ġiljan u fl-1961 fi żmien il-Kappillan Dun Guido Calleja beda l-bini tal-knisja l-ġdida fuq pjanta tal-perit Arturo Zammit li tlestiet fl-1968.

Kienet ikkonsagrata fis-17 ta' Diċembru 1978.

Il-Papa Ġwanni Pawlu II fiż-żjara tiegħu f'Malta fl-1990, iltaqa' mal-intelletwali Maltin f'din il-knisja.

Wied il-Għajn, kif inhu iżjed mgħaruf ma' nies, beda jikber f'dawn l-aħħar 10 snin iżda ilu li sar parroċċa mill-1949.

Fil-fatt fil-15 ta' Marzu tal-1949 l-Isqof Mikel Gonzi qatgħu parroċċa għalih minn dik ta' Ħaż-Żabbar.

Iżda snin wara ħa parti miż-Żejtun ukoll, fosthom il-Bajja ta' San Tumas.

Knisja Parrokjali Santa Margerita Sa miż-żminijiet tan-nofs fil-post fejn hemm il-knisja llum kienet teżisti kappella ddedikata lil Santa Margerita verġni u martri minn Antijokja ta' Pisidia, li llum hija it-Turkija.

Din il-kappella kienet żgur tiffunzjona fl-1575, u dak inhar kellha kampnar għall-qanpiena u anke ċimiterju.

Fit-28 t'April 1688, din il-kappella saret il-knisja tal-parroċċa għall-poplu ta' Sannat u tal-Munxar.

Fil-1718 inbniet knisja ikbar u aħjar mal-ġenb tal-kappella l-qadima.

Bil-mod il-mod iżda b'determinazzjoni, l-poplu ta kontribut biex isebbaħ din il-knisja li mbagħad ġiet ikkonsagrata fid-19 t'Ottubru 1755.

Fis-snin 1860 reġgħet ġiet imkabbra u mbierka mill-ġdid fis-sena 1868.

Xi snin wara ġew mibnija żewġ kampnari u fis-sena 1910 telgħet il-koppla majestuża.

L-ewwel darba li din il-parroċċa kellha statwa ta' Santa Margerita, kien fis-sena 1863, fil-waqt li l-istatwa tassew sabiħa li hawn fil-preżent, ġiet fil-parroċċa fis-sena 1891.

Fid-19 ta' Diċembru 1893 il-kappillan ġie mogħti t-titlu ta' Arċipriet.

Fit-12 ta' Diċembru 1957, il-parroċċa saret matriċi bit-twaqqif tal-parroċċa tal-Munxar.

Fost id-dokumenti nsibu wiehed ta' l-1582 fejn kien jghid li fix-Xewkija kien hawn knisja jew kappella dedikata lil San Gwann Battista.

Il-parroċċa tax-Xewkija giet imwaqqfa fis-27 ta' Novembru 1678 mil-isqof Mikiel Molina bl-ewwel Kappillan ikun Dun Grezz Farrugia mil-Belt Valletta u ddedikata lil San Gwann Battista.

Il-parroċċa tax-Xewkija hi l-eqdem parrocca fil-gzira Ghawdxija mwaqqfa 'barra mill-Kolleggjata u Matrici tar-Rabat.

L-istatwa titulari tal-Battista waslet fix-Xewkija fit-22 ta' Gunju 1845 u nhadmet mil-iskultur Belti Pietru Pawl Azzopardi.

Din kienet it-tieni statwa titulari f'Ghawdex wara dik ta' San Gorg li ukoll inhadment mil-istess skultur.

Bla edba dubju ir-Rotunda tax-Xewkija tiddomina l-pajsagg Ghawdxi.

Il-Knisja Parrokkjali l-gdida bdiet tinbena fl-4 ta' Mejju 1952 madwar il-knisja il-qadima li kienet saret wisq zghira ghall-popolazzjoni li dejjem kienet qeghda tizdiet taht il-gwida ta' l-Arcipriet Dun Guzepp Grech u l-perit is-Sur Guze' D'Amato.

Illum wiehed jista japprezza ir-rikezzi u l-skultura tal-knisja l-qadima fil-Muzew ta' l-Iskultura li jinsab biswit ir-Rotunda.

Il-knisja l-gdida giet ikkonsagrata fis-17 ta' Gunju 1978 mil-Isqof ta' Ghawdex Mons Nikol G. Cauchi.

Il-parroċċa tax-Xewkija giet mghollija ghal-gieh ta' Arcipretali fl-10 ta' Frar 1893.

Fl-20 ta' Marzu 1978 il-Kavallieri ta' l-ordni Militari Sovrana ta' San Gwann ghazlu lil Knisja Rotunda tax-Xewkija bhala s-sedje Spiritwali taghhom gewwa Ghawdex u fil-21 ta' Mejju 1978 giet mghollija ghal-Santwarju Djocesan.


Priżma

Priżma

Il-Priżma hija strument użat ħafna fix-xjenza u l-istudji tal-fiżika.

Tikkonsisti fi ħġieġa b'angoli ekwilaterali (60o, 60o u 60o).

Kif wera Newton hi taqsam id-dawl abjad fil-kuluri li minnhom huwa magħmul, minħabba li r-rifrazzjoni sseħħ b'ammonti differenti.


Kannella (kulur)

Kannella (kulur)

Il-kannella huwa kulur naturali.

Huwa l-kulur li jidher hafna fiz-zkuk nexfin tas-sigar u fil-ħamrija.


Mimotonidae

Mimotonidae

Mimotonidae hija familja estinta ta' mammiferi (il-lagomorfi), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha ma' erba' familji oħra ([[Mimolagidae]] u [[Prolagidae]] estinti u [[Ochotonidae]] u [[Leporidae]] rappreżentati b'bosta speċi ħajjin).

[[Kategorija:Lagomorpha]]


MCAST

MCAST

Il-Kulleġġ Malti ta' l-Arti, Xjenza u Teknoloġija (MCAST) huwa tip ta' kulleġġ post-sekondarju f'Malta fejn l-istudenti jmorru biex ikompli l-istudju tagħhom qabel jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Il-Kampus Prinċipali tal-MCAST jinsab fit-Telgħa ta' Kordin, Raħal Ġdid.

Jinsabu iktar istituti oħra tal-MCAST mifruxin fosthom il-Kalkara, Tas-Sliema, l-Imsida, Ħal Qormi, in-Naxxar u l-Mosta f'Malta, u f'Għawdex hemm ċ-Ċentri fix-Xagħra u x-Xewkija.

B'kollox insibu ħdax-il istitut jew ċentru, dawn huma:


Gomphos

Gomphos

Gomphos huwa ġeneru estint ta' mammiferi lagomorfi fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Mimotonidae (lagomorfi primitivi), ma' bosta ġeneri u speċi kollha estinti.


Mimolagus

Mimolagus

Mimolagus huwa ġeneru estint ta' mammiferi lagomorfi (il-fniek, liebri u piki), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha u fil-familja Mimolagidae (lagomorfi primittivi).

Dan huwa l-uniku ġeneru fil-familja Mimolagidae u għandu speċi waħda biss estinta.

L-iskeletru postkraniku ta' din l-ispeċi mil-Paleoġen tal-Asja bi żball kien ġie deskritt bħala skeletru ta' ġerriem u b'hekk mhux ta' "Mimolagus" il-lagomorfu.

Madankollu, l-istruttura tas-sieq tikkonferma l-affinità mal-lagomorfi u b'hekk ġie konkluż li l-kranju u l-iskeletru huma tal-istess individwu.


Luzzu

Luzzu

Fi żmien l-Ordni ta' San Ġwann, il-kajjik u l-frejgatini kienu jintużaw mil-galeri u x-xwieni biex iġorru l-merkanzija bejn abbord u l-art, iġorru suldati, ankri, ċimi, u xogħol ieħor li wieħed jistenna fil-portijiet.

Karatteristiku tal-gżejjer Maltin huwa l-luzzu li għandu l-istikka jew rota tal-pruwa, darbtejn itwal minn tal-poppa.

L-isem tiegħu ġej minn gozzo jew gozzu mill-Isqalli.

Fis-seklu dsatax jidher li kien iċken, u evolva mill-firilla u l-kajjikk, kiber aktar u f'ħafna każi ħa posthom.

Hemm min jaħseb li dawn ilhom jeżistu f'Malta minn żmien il-Feniċi.

Bħalma kienu jagħtu ismijiet u dekorazzjonijiet lid-dgħajjes tal-pass, hekk ukoll il-luzzi jagħtuhom isem, u tista' tgħid il-biċċa l-kbira minnhom għandhom fuq il-pruwa, skolpiti jew impinħijin, par għajnejn li aħna ngħidulhom ta' Osiride, ibbażati fuq is-superstizzjoni tal-għajn.

Minbarra hekk xi drabi jkollhom xi biċċa fergħa taż-żebbuġ imbierka minn Ħadd il-Palm, marbuta taħt ir-rota fejn ġieli jkun hemm minqux sinjal tas-Salib biex iħarishom mill-ħsara.

Għalkemm issa ma tantx għandhom jagħtu kas, qabel il-luzzi kien ikollhom il-lewn tal-pruwa karatteristiku taghhom bħalma kienu ta' San Pawl il-Baħar miżbugħin bl-aħmar, ta' Marsaxlokk bl-isfar, u ta' Għawdex bl-iswed.

Bhalma semmejna fil-każ tad-dgħajsa tal-pass, il-lasta tal-pruwa, kienet isservi biex il-luzzu jsib il-pożizzjoni tiegħu sewwa meta tkun tidher l-art.

Il-luzzu jista' jkun minn xi ħmistax-il pied sa xi ħamsa u erbghin pied.

L-akbar li kienu dawk li nbnew għas-sajd fil-beraħ u t-tagħbijiet il-kbar.

Sa qabel it-Tieni Gwerra Dinija kienu għadhom jinbnew il-luzzi, iżda issa tista' tgħid li m'għandhomx aktar.

Kien ikollhom il-qlugħ tal-latini u l-arblu, iżda dawn spiċċaw għax issa jaħdmu bil-muturi.

F'Awwissu ta' kull sena ssir ċerimonja fuq il-baħar, tat-tberik tal-luzzi f'Marsaxlokk qabel ma jitilqu għas-sajd tal-lampuki.


Ira Losco

Ira Losco

Ira Losco (Tas-Sliema, 31 ta' Lulju 1981) hija kantanta u liriċista Maltija.

B'diversi kanzunetti u albums fl-ewwel post tal-klassifika, Ira Losco hi waħda fost l-aktar artisti li biegħet diski f'Malta.

Ira bdiet il-karriera tagħha fl-1997 mal-grupp Tiara.

Ħarġu d-diska "Teleport Me" għall-"Green Label Collection CD" u album bl-isem ta' ""Hi-Infidelity"" fl-2001, li kien jinkludi d-diska li tathom l-akbar suċċess; "Basketball".

Tard fl-2001, Ira ħarġet ukoll album bl-isem; "Butterfly", b'diski bħal "Summerbreeze" mad-DJ Malti J.Joy u "Butterfly" mal-kantant tar-rap Malti IQ, li hi verżjoni oħra tal-kanzunetta kantanta minn Claudette Pace fil-festival Malta Song For Europe tal-1996.

Tiara infirdu ftit xhur wara li Ira Losco irrapreżentat lil Malta fl-Festival tal-Eurovision 2002 li saret f'Tallinn.

Hi ġiet it-tieni post bid-diska 7th Wonder.

Fl-2003, intgħażlet biex tkanta d-diska "Reaching Higher", li kienet id-diska uffiċjali għall-għaxar edizzjoni ta' l-2003 tal-Logħob tal-pajjiżi ż-żgħar li saru Malta.

Bid-19 ta' April 2004, Ira ħarġet l-album ""Someone Else"" li kien aktar fuq l-istil tagħha ta' pop-rock u rock alternattiv li kellha ma' Tiara.

Fit-28 ta' Ġunju 2004, Ira ħarġet it-tieni vidjo mużikali tagħha (wara "7th Wonder") għad-diska "I'm in Love Again".

Fit-28 ta' Jannar 2005 ħareġ ir-"remix album" ta' ""Someone Else"", bl-isem ""Blends & Remixes of Someone Else"".

Fih jinsabu "remixes" minn DJs kbar Maltin bħal DJ Ruby, Miss Roberta u Joseph Armani.

Wara li rebħet bosta rikonoxximenti, dehret fuq it-telvixin, magazini u għamlet xi esebizzjonijiet ma' kantanti kbar bħal Elton John, Katie Melua u Melanie C, ħarġet il-kanzunetta "Get Out" fil-Ġermanja u anke "Everyday" fuq ir-radju f'Malta.

It-tielet album tagħha, ""Accident Prone"" ħareġ fis-16 ta' Novembru 2005.

Fih jinsabu disa' diski ġodda, "Get Out", "Everyday" u verżjoni oħra tal-kanzunett ta' Lisa Miskovsky, "Driving One Of Your Cars".

L-album mar tajjeb ħafna u d-diski "Everyday", "Get Out", "Don't Wanna Talk About It", "Driving One Of Your Cars", "Accident Prone", "Uh-Oh" u "Waking Up To The Light" ħarġu bħala kanzunetti uffiċjali.

Kollha kellhom suċċess kbir u ndaqqu ħafnaminn stazzjonijiet lokali, speċjalment "Accident Prone" u "Uh-Oh".

L-album ta' wara kien verżjoni "unplugged" ta' wħud mid-diski tagħha, żewġ diski ġodda, verżjoni oħra ta' "Time After Time" ta' Cyndi Lauper, waħda ta' Softcell, "Bedsitter" u oħra ta' The Cure, "Love Song".

L-interpretazzjonijiet huma kollha verżjonijiet ta' "acoustic rock".

F'Lulju 2007, Ira Losco ħarġet il-kanzunetta "Something To Talk About" li se tkun inkluża fl-album li jmiss ""Fortune Teller"", li hu ppjanat li joħroġ f'Mejju 2008.

Wara kien imiss it-tieni silta mużikali minn Fortune Teller, "Don't Look Down".

Fl-10 ta' Diċembru 2007, "Living It..." kien maħruġ fiċ-ċinema lokali u fuq DVD.

Dan kien jinkludi s-serati memorabbli, kollaborazzjonijiet internazzjonali, vidjos, servizz minn wara l-kwinit, intervista personali u kanzunetti ġodda esklussivi għall-album li jmiss.

F'Jannar, il-vidjo mużikali "Don't Look Down" kien maħruġ.


Palaeothentidae

Palaeothentidae

†Palaeothentidae hija familja ta' mammiferi marsupjali estinti, eżattament dawk relatati fil-qrib mal-opossumi ġrieden jew l-opossumi firien, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Ameridelphia, fl-ordni Paucituberculata, fis-sottordni Caenolestoidea ma' bosta familji oħra estinti u familja waħda biss b'rapreżentanti ħajjin (il-Caenolestidae).

Din il-familja hija maqsuma f' 2 sottofamilji †Acdestinae u †Palaeothentinae.

† jindika estinzjoni


Argyrolagoidea

Argyrolagoidea

†Argyrolagoidea hija superfamilja ta' mammiferi marsupjali estinti, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Ameridelphia, fl-ordni Paucituberculata, fis-sottordni †Polydolopimorphia, fl-infrordni †Simpsonitheria ma' superfamilja oħra il-†Caroloameghinioidea, b' bosta familji u ġeneri estinti, mingħajr l-ebda speċi ħajja.

"(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Paucituberculata)"

† jindika estinzjoni


Caroloameghiniidae

Caroloameghiniidae

Caroloameghiniidae hija familja ta' mammiferi marsupjali estinti, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Ameridelphia, fl-ordni Paucituberculata, fis-sottordni Polydolopimorphia, fl-infrordni Simpsonitheria, fis-superfamilja Caroloameghinioidea, ma' familja oħra (†Glasbiidae), mingħajr l-ebda ġeneru jew speċi ħajja.

† jindika estinzjoni


Groeberiidae

Groeberiidae

†Groeberiidae hija familja ta' mammiferi marsupjali, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Ameridelphia, fl-ordni Paucituberculata, fis-sottordni Polydolopimorphia, fl-infrordni †Simpsonitheria, fis-superfamilja †Argyrolagoidea ma' 2 familji oħra †Gashterniidae u †Groeberiidae, b' 2 sottofamilji †Groeberiinae u †Patagoniinae u bl' ebda ġeneru jew speċi ħajja.

† jindika estinzjoni


Pichipilus

Pichipilus

Pichipilus huwa ġeneru ta' mammiferi marsupjali estinti (dawk relatati fil-qrib mal-opossumi bugdiedem jew l-opossumi firien), u qiegħed ikklassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Ameridelphia, fl-ordni Paucituberculata, fis-sottordni Caenolestoidea, fil-familja Caenolestidae, fis-sottofamilja Pichipilinae ma' ġeneri oħra estinti u mingħajr ebda rappreżentant ħaj.


Microtragulus

Microtragulus

Microtragulus huwa ġeneru ta' mammiferi marsupjali estinti, relatat mal-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil jew l-opossumi firien.

Dan m'għandu l-ebda speċi ħajja.

† jindika estinzjoni


Palazz Belvedere

Palazz Belvedere

Il-Palazz Belvedere fi Vjenna, l-Awstrija, huwa palazz minbni minn J.Lukas von Hildebrandt għall-Prinċep Eugene ta' Savoy fil-bidu tas-Seklu XVIII.

Dan il-palazz jinsab fi ġnien kbir meraviljuż.

Il-Belvedere b'dak is-saqaf tar-ramm u l-ħitan b'żebgħa bajda huwa wieħed mill-iktar postijiet magħrufa fi Vjenna.


Palazz Leopoldskron

Palazz Leopoldskron

Il-Palazz Leopoldskron huwa wieħed mill-aktar binjiet importanti fl-Awstrija.

Dan jinsab fil-"Leopoldskron-Moos", li huwa distrett fin-Nofsinhar ta' Saliżburgu.

Dan hu wieħed minn dawk il-postijiet li jinsabu f'Saliżburgu u li taw lil din il-belt reputazzjoni ta' waħda mill-isbaħ bliet fid-dinja, li hu mibni fuq stil Rinaxximentali u Barokk.

Dan il-palazz ġie ikkummissjonat fl-1736 mill-Konti Leopold Anton von Firmian u baqa' fil-familja Firmian sal-1837.

Fl-1918 il-post inxtara mid-direttur teatrali Max Reinhardt li bl-għajnuna ta' artiġjani tal-post hu reġa' qajjem dan il-palazz.

Hu beda juża dan il-bini għall-produzzjonijiet teatrali tiegħu u bħala post fejn jiltaqgħu l-kittieba, l-atturi, il-kompożituri u artisti minn madwar id-dinja.

Joħloq dehra sabiħa qalb l-Alpi.


Rhynchocyoninae

Rhynchocyoninae

Rhynchocyoninae hija sottofamilja, ta' mammiferi "(is-senġijiet ġganti)", fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Macroscelidea, fil-familja Macroscelididae ma' ħames sottofamilji oħra Herodotiinae, Mylomygalinae, Metoldobotinae, Macroscelidinae u Myohyracinae.

Rhynchocyoninae bħala sottofamilja hija waħda żgħira b' ġeneru wieħed biss, u b' erba' speċijiet ħajjin kollha fil-periklu ta' estinzjoni.


Macroscelidinae

Macroscelidinae

Macroscelidinae hija sottofamilja, ta' mammiferi "(is-senġijiet)", fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Macroscelidea, fil-familja Macroscelididae ma' 5 sottofamilji oħra Herodotiinae, Mylomygalinae, Metoldobotinae, Myohyracinae u Rhynchocyoninae, u għandha bosta ġeneri li 3 minnhom "Elephantulus", "Macroscelides" u "Petrodromus" għadhom rappreżentati b' 14-il speċi ħajja.

Is-sottofamilja Macroscelidinae hija l-akbar fost is-6 sottofamilji tal-familja Macroscelididae kemm fin-numru ta' ġeneri kif ukoll bħala numru ta' speċijiet.


Snajja Maltin

Snajja Maltin

Il-Buttar

Il-buttar kien dak li jagħmel il-btieti, il-krietel u l-ġarar.

Il-btieti kienu għall-prodotti tal-biedja bħal basal, patata, pastard, bettieħ, ħawħ, rummien u prodotti oħra.

Il-krietel u l-btieti kienu jsiru billi l-buttar kien idawwar xi injam u madwar l-injam kien jagħmel ċrieki tal-ħadid li ma jsaddux.

Meta tkun lesta, il-buttar kien jiftaħ toqba mnejn jimla l-inbid.

Din it-toqba kien isoddha b''biċċa sufra imkebba f'ċarruta ratba.

F'dawn il-krietel kienu jintefa' l-inbid ukoll.

Dawn il-krietel bl-inbid kienu jintefgħu ġewwa maħżen u jinfetħu matul xi okkażjoni.

Il-Bexxiex

Il-Bexxiexa tat-toroq

Sena ilu meta ma kienx għad hawn is-sistema tat-tarmak it-toroq kienu jinksew bi żrar tal-qawwi li kienet tagħmilha diffiċli biex tinkines l-art u għalhekk minflok kenniesa l-gvern kien jimpjega l-bexxiexa.

Dawn kienu jbexxu t-toroq u jraqqdu t-trabijiet.

Iżda l-bexxiexa nqatgħu hekk kif beda jinqata' ż-żrar mit-toroq għall-ħabta tal-1930.

Il-Ballata

Il-Ballata ġeneralment kienu jkunu nisa li joqogħdu f'post fejn ma kienx hemm sajd jew agrikultura.

Dawn mingħajr ebda studju kienu jagħmlu x-xogħol meħtieġ għall-bjut tad-djar.

Kien ikun hemm gruppi ta' erbgħa jew ta' sitta f'daqqa u bħala għodda kienu jużaw il-marżebba u l-kazzola.

Il-marżebba kellha manku u qiegħ ċatt u kienu jużawha sabiex iballtu b'mod uniformi.

Imbagħad kien jingħata "l-proviżjon".

Dan kien ikun taħlita ta' ġir abjad u deffun.

Il-proviżjon kien jinkesa mal-bejt kollu bl-għajnuna tal-marżebba.

Imbagħad kien jibda x-xogħol bil-kazzola li kienu jużawha biex tillixja kullimkien.

Meta kollox ikun lest dejjem kienu jagħmlu t-tiben biex ix-xemx ma tiblax l-umdita` kollha.

Il-Qalfat

Il-qalfat kien persuna li kien jagħmel l-affarijiet bl-użu tal-qasab.

Pereżempju xi qoffa jew qasba, xi bixkilla jew palju.

Il-qalfat kien jgħawweg il-qasab mingħajr ma jaqsamhom u jifforma l-oġġett li jrid jew li jordnaw in-nies.

Il-Ħaddied

Bil-forġa u l-inkwina, bit-tnalja u l-mazza, il-ħaddieda kienu jsawru għodod għall-bdiewa sa rimmijiet tal-karettuni.

Kienu jsewwu oġġetti tal-ħadid ġeneralment użati mir-residenti tal-lokal.

Sa mill-eqdem żminijiet, il-ħaddieda Għawdxin ħadmu oġġetti mill-ħadid u l-azzar skont il-bżonnijiet ta' nies tas-sengħa jew inkella bżonnijiet fid-djar.

Il-morsa u l-lima rnexxielhom jservu klijenti daqstant differenti bħat-taħħan, is-sarraġ, il-mastrudaxxa u l-bennej.

Mill-azzar, il-ħaddied ttempra xfafar ta' mnanar,skieken, u wċuħ tal-imrietel.

Uħud mill-oġġetti li kien jagħmel il-ħaddied kienu, sikek tal-ħart u mgħażaq, ċappetti tal-bibien u spanjoletti tat-twieqi, serraturi u mfietaħ, ktajjen, skieken, imsiemer, għodda, nagħal taż-żwiemel, ganċijiet, partijiet tal-karettuni, borom, taġnijiet, u kaldaruni.

Il-Furnar

Għawdex huwa magħruf għall-ħobż bnin tiegħu.

Illum il-ħobż m'għadux daqshekk essenzjali fid-dieta Għawdxija, iżda madanakollu xorta għadu jinżel għasel flimkien ma' xi stuffat, laħam il-forn jew ma' xi insalata.

Saħansitra xi wħud għadhom sa llum ma jgħaddux mingħajr dik il-biċċa ħobż tal-Malti tqarmeċ friska, flimkien ma' xi tadama u ġbejna.

Il-ħsieb biss, jiftaħlek l-aptit!

Il-ħobż Għawdxi jixxiebaħ ħafna ma' dak ta' Malta.

X'aktarx li s-sengħa tal-ħobż intirtet minn dik tal-Italja tan-Nofsinhar, u ta' Sqallija.

It-togħma tal-ħobż tiddependi minn jekk il-forn jissaħħanx bil-ħatab, bil-pitrolju jew inkella bl-elettriku.

L-ghamla tal-qiegħa tal-forn għandha sehem ewlieni fit-togħma partikolari tal-ħobż.

Minħabba fl-importanza tal-ħobż, Għawdex huwa miżgħud bi fran xi ftit jew wisq f'kull raħal.

Barra minn ħobż tal-Malti, fran Għawdxin jaħdmu sensiela ta' prodotti skont il-gosti tal-parruċċani tagħhom.

Fosthom wieħed jista' jsib varjeta' ta' ħobż bħal dak tal- Kexxun, Ftajjar, Pastizzi, Qagħaq, Ħobż tal- Franċiż, Ħbejżiet jew Panini u kultant xi xogħol tal-ħelu wkoll.

Il-proċess ta' kif jinħadem il-ħobż baqa' l-istess tul ġenerazzjonijiet sħaħ, tant li ħafna drabi ssib li s-sen Il-bidu u l-iżvilupp tad-drapp minsuġ huwa mirqum mal-istorja tal-bniedem.

In-Nissieġa

Il-bidu u l-iżvilupp tad- drapp minsuġ huwa mirqum mal-istorja tal- bniedem.

In-nies tgħallmu l-insiġ eluf ta' snin ilu billi użaw, ħaxix, weraq tal-palm usiltiet irqaq tal-injam jew qasab.

L-insiġ huwa l-proċess li bih isiru drappijiet,twapet,kutri u prodotti oħra li jsiru permezz ta' tislib ta' żewġ settijiet fibri bħal qoton, ħarir jew suf.

Madanakollu, kull materjal li huwa rqiq u flessibbli biżżejjed jista' jkun minsuġ.

X'aktarx li kienu l-Feniċi li daħħlu s-sengħa tal-insiġ f'Malta u Għawdex.

Fi żminijiet Puniċi u Rumani, il-gżejjer Maltin saru magħrufa għall-livell għoli ta' drappijiet lokali.

Is-senatur Ruman Ċiċerun, fir-rapport tiegħu kitebdwar "kwantitajiet ta' drapp fin Malti.

Il-pastas li kien persuna il kien iggor il-bastijiet tas-sinjuri


Lingwa Spanjola

Lingwa Spanjola

L-iSpanjol huwa l-lingwa uffiċjali ta' Spanja, kif ukoll ta' ħafna mill-pajjiżi tal-Amerika Latina li kienu kolonja ta' Spanja, Portugall u waħda mil-iktar lingwi mitħaddta f'Puerto Rico.

Huwa wieħed mis-sitt lingwi uffiċjali tal-Ġnus Magħquda.

Madwar erbatax il-miljun u nofs persuna li jitkellmu bl-Ispanjol jgħixu l-Istati Uniti tal-Amerika u madwar id-dinja jitkellmuh madwar 500 miljun.

L-Ispanjol huwa t-tieni lingwa l-aktar mitkellma fid-dinja, wara ċ-Ċiniż, u qabel l-Ingliż, l-Urdu u l-Għarbi.

L-Ispanjol oriġina ruħu l-ewwel bħala djalett Latin u uħud mil-pajjiżi li kienu jitkellmuh kienu Burgos u Cantabria.

Imbagħad mal-medda taż-żmien beda jinfirex u spiċċa biex sar il-lingwa prinċipali tal-gvern.

Ftit taż-żmien wara l-Ispanjol infirex mal-kontinent Amerikan u f-partijiet fl-aħħar ħames sekli permezz tal-esploraturi u kolonizzaturi Spanjoli.


Leporidu

Leporidu

Il-Leporidi ("singular leporidu") huma bejn wieħed u ieħor is-60 speċi ta' fniek u liebri li jiffurmaw il-familja Leporidae.

Il-Leporidi, flimkien mal-piki, jissejħu lagomorfi u jiffurmaw wieħed mill-ordnjiet fil-klassi Mammalia, il-Lagomorpha.

Il-Leporidi għandhom differenti mill-piki, il-widnejn u s-saqajn ta' wara li huma ħafna itwal u d-denb qasir u sufi.

L-isem "leporidi" ġej mill-kelma latina leporis, il-ġenitiv ta' lepus, li tfisser Liebru.

Il-Leporidi huma nativi jew mifruxa b'mod naturali mad-dinja kollha minbarra l-Antartika u l-Oċejanja fejn l-introduzzjoni mill-bniedem ħolqot problema kbira għall-mammiferi nativi Awstraljani.


Lagomorpha

Lagomorpha

Il-Lagomorfi fis-singular lagomorfu (Grieg "lagos" liebru: + "morphē" forma), li jiffurmaw l-ordni Lagomorpha, huma l-Fniek, il-Liebri u l-Piki.

Dawn il-mammiferi plaċentati jinqasmu f'2 familji, il-Leporidae (fniek u liebri) u Ochotonidae (piki).

L-ispeċijiet lagomorfi jixbħu r-rodituri (l-ispeċijiet tal-ordni Rodenzja) u sas-seklu 20 dawn kienu kklassifikati bħala superfamilja fl-istess ordni.

Minn dak iż-żmien 'l hawn il-klassifikazzjoni tagħhom inbidlet u ġew miġbura fl-ordni Lagomorpha għalihom biss.

Għal ċertu żmien kien komuni li jitqiesu bħala relatati biss mill-bogħod mar-rodituri u li x-xebħ kien superfiċjali.

Madankollu, minn studji ġenetiċi ħareġ li għalkemm huma distinti mir-rodituri, huma relatati fil-qrib sew, wara kollox.


Fenek xkupilja

Fenek xkupilja

Il-Fenek xkupilja "Sylvilagus bachmani" jew kif xi kultant inhu msejjaħ ukoll Fenek ta' denbu qotni xkupilja huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni huwa nativ tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq.

Numru kbir ta' sottospeċi li huma ġografikament separati ġew proposti; f' Oregon, "Sylvilagus bachmani ubericolor"; f' California, "Sylvilagus bachmani cinerascens", "Sylvilagus bachmani mariposae", "Sylvilagus bachmani riparius", "Sylvilagus bachmani tehamae" u "Sylvilagus bachmani trowbridgii"; u f' Baja Kalifornja, "Sylvilagus bachmani cerrosensis", "Sylvilagus bachmani exiguus", "Sylvilagus bachmani howelli", "Sylvilagus bachmani peninsularis" u "Sylvilagus bachmani rosaphagus" u "Sylvilagus bachmani bachmani", "Sylvilagus bachmani macrorhinus" u "Sylvilagus bachmani virgulti" huma ħafna inqas ristretti ġografikament.

"Sylvilagus bachmani riparius", qiegħed f' periklu kbir ta' estinzjoni u għalkemm qabel kien numeruż ma' tul ix-xmajjar ta' San Joaquin u Stanislaus, illum il-ġurnata baqa biss popolazjoni ta' ftit mijjiet fil-Park ta' Caswell Memorial State.

Mis-sottospeċijiet varji li ġew proposti, għal mument ġew rikonoxxuti "Sylvilagus bachmani ubericolor", "Sylvilagus bachmani cinerascens", "Sylvilagus bachmani bachmani", "Sylvilagus bachmani exiguus", "Sylvilagus bachmani howelli" u "Sylvilagus bachmani cerrosensis", il-bqijja qegħdin jistennew li jiġu rikkonoxxuti uffiċjalment jew meqjusa bħala sinonimi.

L-irġiel ġeneralment jitgħammru ma' aktar minn fenka waħda matul is-sena kollha , iżda jilħqu l-quċċata minn Frar sa Awissu.

It-tqala jew il-ġestazjoni hija madwar 22 ġurnata u dawn jista' jkollhom saħansitra sa 5 btan żrameġ fis-sena.

Il-boton ikun magħmul minn 1 sa 7 żrameġ li jitwieldu għomja, bla pil u totalment dippendenti fuq l-omm.

Il-Fenek xkupilja għandu distribuzjoni mal-kosta fin-naħa tal-Punent tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, mix-xmara Columbia f' Oregon sal-ponta fin-Nofs in-nhar tal-penisula ta' Baja California.

Il-firxa tmur 'il bogħod fil-Lvant sal-ġnub fil-Lvant ta' Sierra Nevada u l-muntanji Cascade.

Dan id-denb qotni huwa 1 minn 2 speċi li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Microlagus" u bħala speċi maqsuma minn ta' linqas f' 6 sottospeċi rikonoxxuti.


Fenek xkupilja ta' San Jose

Fenek xkupilja ta' San Jose

Il-Fenek xkupilja ta' San Jose li hu magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus mansuetus" huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni huwa nativ tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, endemiku tal-Messiku.

Il-Fenek xkupilja ta' San Jose kif jgħid ismu għandu distribuzjoni ristretta u jinsab biss fuq il-gżira ta' San Jose li qiegħda fil-Golf ta' California, parti minn Baja California, tal-Messiku.

Din il-gżira għalkemm hija waħda mill-akbar gżejjer li hemm fil-Golf f'hija biss 194 km2 u l-veġetazjoni dominanti hija kakti, sukkulenti u ħxejjex tipiċi ta' l-abitat xott tad-deżert.

Dan id-denb qotni huwa 1 minn 2 speċi li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Microlagus" u m' hemm 'l ebda sottospeċi rikonoxxuta.


Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku

Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku li hu magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus cunicularis" huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni huwa nattiv tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, endemiku tal-Messiku.

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku jinsab f' ħafna tipi ta' abitat, minn foresti temperati għal-foresti tropikali xotti u semi-xotti b' siġar li jwaqgħu l-weraq, mill-livell tal-baħar sa elevazzjonijiet ta' 'l fuq minn 4,300m.

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku għandu distribuzzjoni mal-pjanuri ċentrali mal-kosta tal-Paċifiku, sal-Messiku ċentrali.

Dan id-denb qotni mifrux mil-livell tal-baħar sa elevazjonijiet ta' madwar 4,300 metru fil-Messiku ċentrali.

Din l-ispeċi għadha komuni fiċ-ċentru tal-Messiku fil-foresti tal-pinu u tal-pinu-kwerċa b' ħafna ħaxix taħt is-siġar.

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku jinsab f' arja vasta matul il-mountanji Transvulkaniċi ukoll, speċjalment fuq il-vulkani Popocatepetl, Iztaccihualtl, Pelado u Nevado de Trluca.

Fil-Punent jinsab fil-foresti xotti b' siġar li jwaqgħu l-weraq, iżda huwa ferm aktar komuni fuq artijiet fejn jirgħu n-nagħaġ u fin-Nofs in-nhar ta' Sinalao lejn in-Nofs in-nhar għall-Punent ta' Michoacan dan jinsab mill-pjanuri tal-kosta mal-livell tal-baħar sa mal-ġnub tal-għoljiet u l-muntanji.

Dan id-denb qotni huwa 1 minn 9 speċi li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Sylvilagus" u l-ispeċi maqsuma minn ta' linqas f' 2 sottospeċi rikonoxxuti.


Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji

Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji jew Fenek ta' denbu qotni ta' Nuttall jew Denb qotni ta' Nuttall, li hu magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus nuttallii" huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni huwa nattiv tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq.

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji għandu distribuzzjoni ma' 2 pajjiżi fil-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq u jinsab mifrux fil-Kanada u fl-iStati Uniti.

Dan id-denb qotni huwa 1 minn 9 speċi li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Sylvilagus" u l-ispeċi maqsuma minn ta' linqas fi 3 sottospeċijiet rikonoxxuti.


Fenek tat-Tres Marias

Fenek tat-Tres Marias

Il-Fenek tat-Tres Marias jew Fenek ta' denbu qotni tat-Tres Marias jew Denb qotni tat-Tres Marias li hu magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus graysoni" huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni jgħix fil-foresti xotti tas-siġar li jwagħqu l-weraq u l-foresti umdi li huma l-veġetazzjoni dominanti fil-gżejjer tat-Tres Marias li huma tipikament karatterizzati b' ħafna speċi ta' siġar.

Il-Fenek tat-Tres Marias huwa speċi ta' denb qotni endemiku għall-gżejjer tat-Tres Marias, grupp ta' gżejjer kontinentali madwar 84 kilometru 'l bogħod minn Nayarit, fil-Messiku.

Dan id-denb qotni huwa 1 minn 9 speċi li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Syvilagus" u m' hemmx sottospeċi rikonoxxuti.


Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Appalach jew Denb qotni tal-muntanji ta' Appalach jew Denb qotni skur, li hu magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus obscurus" huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni huwa nattiv tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, endemiku tal-iStati Uniti.

Dan id-denb qotni huwa simili ħafna tal-Fenek ta' denbu qotni tal-Lvant "Sylvilagus floridanus" u diffiċli ħafna biex jingħarfu minn xulxin, għalkemm il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Appalach "Sylvilagus obscurus" huwa kemxejn iċken, għandu l-pil aktar skur u m' għandux it-teba bajda fuq il-moħħ li ġeneralment ikollu il-Fenek ta' denbu qotni tal-Lvant, iżda minflok għandu teba sewda bejn il-widnejn fuq in-naħa ta' wara tar-ras.

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Appalach huwa speċi ta' denb qotni li hija ġeneralment ristretta għal muntanji ta' Appalach u għandu distribuzzjoni mhux kontinwa li tibqa sejra minn Pennsylvania sal-Grigal fil-Georgia u jinsab ukoll fil-Punent tal-muntanji Blue Ridge fil-Virginia.

Dan il-fenek huwa 1 minn 9 speċijiet ta' dnieb qotnin, li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Sylvilagus" u m' hemmx sottospeċi rikonoxxuti.


Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Manzano jew Denb qotni tal-muntanji ta' Manzano, li hu magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus cognatus" huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni huwa nativ tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, endemiku tal-iStati Uniti.

Dan id-denb qotni għal żmien twil kien ikkunsidrat bħala sottospeċi tal-Fenek ta' denbu qotni tal-Lvant "Sylvilagus floridanus" l-aktar speċi komuni ta' denb qotni.

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Manzano huwa speċi ta' denb qotni li hija ġeneralment ristretta għal muntanji ta' Manzano, katina ta' muntanji ta' madwar 65 kilometri (40 mil), orjentati mit-Tramuntana għan-Nofs in-nhar li tagħmel parti minn unita ġejoloġika akbar, imsejjħa il-muntanji ta' Sandia-Manzano, fl-istat ta' Messiku l-Ġdid ("New Mexico"), fl-iStati Uniti.

Dan il-fenek huwa 1 minn 9 speċi ta' dnub qotna, li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Sylvilagus" u m' hemmx sottospeċi rikonoxxuti.

"Sylvilagus floridanus cognatus" huwa sinonimu jew l-istess bħal u jirreferi għal "Sylvilagus cognatus" ta' Nelson, 1907.


Fenek ta' denbu qotni

Fenek ta' denbu qotni

Fenek ta' denbu qotni jew kif jissejjaħ ukoll denb qotni u denb il-qoton, jista' jkun wieħed minn sbatax-il speċi ta' lagomorfi leporidi, li jagħmlu parti mill-familja Leporidae, fl-ordni Lagomorpha u kollha klassifikati fil-ġeneru Sylvilagus maqsuma ma' tliet sottoġeneri (Microlagus, Sylvilagus u Tapeti).

L-ispeċi kollha ta' dnieb qotnin huma nattivi tal-kontinenti Amerikani u huma kkunsidrati bħala fniek għax kollha jkollhom iż-żrameġ bla pil, għomja u totalment dipendenti fuq l-omm fit-twelid.

Il-fniek ta' denbhom qotni fl-apparenza tagħhom huma simili ħafna tal-Fenek Ewropew selvaġġ "Oryctolagus cuniculus".

L-isem ta' dawn il-fniek ġej mill-fatt li l-biċċa l-kbira tal-ispeċi għandhom denbhom abjad fuq in-naħa ta' taħt magħmul minn pil fin ħafna qisu qoton.

Din il-parti tad-denb juruh biċ-ċar waqt li jkunu qegħdin jaħarbu mil-periklu.

Madankollu, din il-karatteristika m'hijiex tal-ġeneru Sylvilagus biss (eż. il-Fenek Ewropew ukoll għandu dan it-tip ta' denb), u lanqas il-membri tal-ġeneru Sylvilagus kollha, ma għandhom din il-karatteristika (eż. il-Fenek xkupilja "Sylvilagus bachmani" għandu n-naħa ta' taħt ta' denbu kulur ġriż).

Il-ġeneru Sylvilagus għandu distribuzzjoni wiesgħa mal-kontinent tal-Amerika ta' Fuq, għalkemm il-biċċa l-kbira ta' dawn l-ispeċi huma iżolati ġeografikament jew għandhom distribuzzjoni limitata f'reġjuni partikulari.

Minn barra fl-Amerika ta' Fuq dan il-ġeneru huwa preżenti fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel ukoll bi ftit speċi.


Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Davis jew Denb qotni tal-muntanji ta' Davis jew Fenek robust, li hu magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus robustus" huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni huwa nattiv tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, endemiku tal-iStati Uniti.

Dan id-denb qotni huwa simili ħafna tal-Fenek ta' denbu qotni tal-Lvant "Sylvilagus floridanus" u diffiċli ħafna biex jingħarfu minn xulxin.

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Davis "Sylvilagus robustus" żmien ilu kien meqjus bħala sottospeċi tal-Fenek ta' denbu qotni tal-Lvant.

Il-Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Davis huwa speċi ta' denb qotni li hija ristretta u għandha distribuzzjoni fuq il-muntanji Davis biss, endemiku tal-istat tat-Texas, fl-iStati Uniti f' arja mhux protetta bejn Guadalupe u l-Park Nazjonali ta' Big Bend.

Dan il-fenek huwa 1 minn 9 speċi ta' dnieb qotna, li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Sylvilagus" u m' hemmx sottospeċi rikonoxxuti.

"Sylvilagus floridanus robustus" huwa sinonimu jew l-istess bħal u jirreferi għal "Sylvilagus robustus" ta' Bailey, 1905.


Fenek ta' denbu qotni tal-Ingilterra l-Ġdida

Il-Fenek ta' denbu qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida jew Denb qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida, li hu magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus transitionalis" huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Il-Fenek ta' denbu qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida jirriproduċi sa 3 botna żrameġ fis-sena bejn April u Awissu, u kull boton jista jkun magħmul minn 3 sa 8 żrameġ kull darba li jitwieldu wara ġestazzjoni jew tqala ta' madwar 28 ġurnata.

Dawn jitwieldu mingħajr pil, ogħmja u totalment dipendenti ġewwa bejta taħt l-art preparata mill-omm minn ftit qabel u jiġu misqijja l-ħalib minn 4 pari "mammae" għal mhux aktar minn 4 ġimgħat.

Il-Fenek ta' denbu qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida huwa speċi ta' denb qotni li għandha distribuzzjoni mal-biċċa l-kbira tal-Lvant tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, f' forma ta' mosajk, mix-Xlokk ta' l-Ingilterra l-Ġdida ("New England"), minn Nofs in-nhar ta' Maine lejn in-Nofs in-nhar matul il-muntanji ta' Appalach għax-Xlokk ta' Alabama.

Dan il-fenek huwa 1 minn 9 speċi ta' dnieb qotnin, li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Sylvilagus" u m' hemmx sottospeċi rikonoxxuti.


Fenek ta' denbu qotni ta' Dice

Fenek ta' denbu qotni ta' Dice

Il-fenek ta' denbu qotni ta' Dice jew id-Denb qotni ta' Dice ("Sylvilagus dicei") huwa mammiferu plaċentat membru tal-familja Leporidae, fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan huwa nattiv tal-Amerika Ċentrali.

Il-fenek ta' denbu qotni ta' Dice huwa speċi ta' denb qotni b'distribuzzjoni fl-Amerika ċentrali, b'firxa f'elevazzjoni għolja fil-Kosta Rika u fil-Punent tal-Panama.

Dan il-fenek huwa wieħed minn sitt speċi ta' dnieb qotnin, li qegħdin ikklassifikati fis-sottoġeneru "Tapeti".

Din l-ispeċi m'għandha l-ebda sottospeċi rikonoxxuta.


Il-Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela, magħruf xjentifikament bħala "Sylvilagus varynaensis", huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).

Dan id-denb qotni, nattiv tal-kontinent tal-Amerika t'Isfel, instab u ġie deskritt xjentifikament fis-snin 2000 u huwa l-akbar fenek bl-aktar pil skur li hemm fil-Veneżwela.

"Sylvilagus varynaensis" huwa speċi ta' denb qotni b'distribuzzjoni fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel, b'firxa mal-artijiet baxxi minn Fundo Millano u Chorrosco Bajo, fid-distrett ta' Obispos, fl-istat ta' Barinas, endemiku tal-Veneżwela.

Dan il-fenek huwa wieħed minn sitt speċi ta' dnub qotna li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru "Tapeti" u m'hemmx sottospeċi rikonoxxuta.


Fenek ta' Bunyoro

Fenek ta' Bunyoro

Il-Fenek ta' Bunyoro jew Liebru tal-ħaxix tal-Uganda, li hu magħruf xjentifikament bħala "Poelagus marjorita" huwa mammiferu plaċentat tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu) u nativa tal-kontinent ta' l-Afrika u għalkemm xi kulltant jissejjaħ "Liebru" dan huwa kkunsidrat speċi ta' fenek.

Il-Liebru tal-ħaxix tal-Uganda jixbah fiżikament il-Fenek domestiku, u għandu l-pil ta' lewn kannella fil-griż fuq in-naħa ta' fuq u ta' kulur bajdani qotni man-naħa ta' taħt.

Dan il-leporidu għandu widnejn relattivament qosra u saqajn matnazzi meta kkumparat ma' membri oħra tal-familja Leporidae.

Fenek ta' Bunyoro adult jiżen minn 2 sa 3 kilogrammi, għandu s-saqajn ta' wara ma jaqbżux il-100 millimetru ( 10.0 ċentimetri), denb ta' bejn 45 u 50 millimetru ( 4.5 - 5.0 ċentimetri) u par widnejn ta' mhux aktar minn 65 millimetru.

Xi ħaġa kurjuża ta' dan il-fenek huwa ix-xebħ inkredibli jekk mhux l-identiċita assoluta, fl-apparenza tal-genitali tar-raġel u l-mara minn fuq barra.

Iż-żewġ sessi għandhom glandoli qieshom boroż, li fir-raġel qegħdin fuq wara t-testikoli u għandu dwawar tal-pil fit-tond li jiksu l-iskrotu jew il-borża tat-testikoli ("scrotum"), li fil-mara qegħdin fl-istess pożizzjoni u jekk il-pene tar-raġel ma jkunx erett ikun ferm diffiċli biex jinaraf is-sess maskili minn dak feminili.

Il-Fenek ta' Bunyoro huwa speċi ta' fenek b' distribuzzjoni fil-kontinent ta' l-Afrika, b' firxa ma' bosta pajjiżi bħal Angola, Burundi, Ċad, Kongo, Repubblika ta' l-Afrika Centrali, Rwanda, Sudan u Uganda.

"Poelagus marjorita" hija speċi esklużiva Afrikana, bil-popolazzjoni kkonċentrata fin-Nofs in-nhar ta' l-Uganda.

Il-firxa fil-kontinent ta' l-Afrika tmur mill-bogħod fil-Punent f' [[Angola sa fil-Lvant fis-[[Sudan]].

Popolazzjonijiet żagħar oħra tal-[[liebru tal-ħaxix ta' l-Uganda]] huma preżenti direttament mit-Tramuntana ta' L-Għadira Victoria għal matul il-baċir tax-xmara Uganda.

Dan il-[[fenek]] huwa [[speċi]] [[monotipika]], l-uniku [[speċi]] fil-[[ġeneru]] "[[Poelagus]]".

[[Kategorija:Fenek]]


Fenek ta' Assam

Fenek ta' Assam

Il-fenek ta' Assam jew liebru ispidu, li hu magħruf xjentifikament bħala "Caprolagus hispidus", huwa mammiferu plaċentat tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu) u nattiv tal-kontinent tal-Asja u għalkemm xi kultant jissejjaħ liebru dan huwa kkunsidrat bħala speċi ta' fenek.

Fenek ta' Assam adult jiżen madwar 2.5 kilogrammi, jikber bejn 405 u 538 millimetru (40.5 – 53.8 ċentimetri), għandu s-saqajn ta' wara qosra u matnazzi rarament jaqbżu t-tul tas-saqajn ta' quddiem bi diefer kbar u b' saħħithom ħafna, par widnejn qosra u wiesgħajn u par għajnejn żgħar.

Karatteristika ta' dan il-leporidu huwa l-pil, li huwa magħmul minn żewġ strati jew saffi.

L-istrat jew saff ta' barra u l-istrat jew saff ta' taħt.

L-istrat ta' barra huwa magħmul minn xagħar oħxon twil u jniggeż qiesu x-xagħar ta' l-ixkupa u ta' lewn kannella skur peress li huwa magħmul miinn xagħar iswed u kannella bajdani.

L-istrat ta' taħt jikkonsisti minn pil qasir u fin ta' kulur kannella bajdani biss.

Id-denb ukoll għandu żewġ strati ta' pil ta' l-istess tip, apparti l-kulur, fejn iż-żewġ strati huma kannella biss dak ta' l-istrat ta' barra huwa ta' tonalita aktar skur.

Il-fenek ta' Assam huwa speċi ta' fenek b'distribuzzjoni limitata fil-kontinent tal-Asja, b'firxa ristretta ma' tliet pajjiżi li jinkludu l-Bangladexx, l-Indja u n-Nepal.

"Caprolagus hispidus" hija speċi esklużiva Ażjatika u fil-passat kienet mifruxa sew matul in-Nofsinhar tal-katina tal-muntanji tal-Ħimalajas f'arja vasta minn Uttar Pradesch, fin-Nepal, Sikkim, Bengal u Butan, s'Assam.

Il-liepri ispidu, illum il-ġurnata, huwa wieħed mill-aktar mammiferi rari fid-dinja, u huwa estint fil-biċċa l-kbira tad-distribuzzjoni imsemmija hawn fuq u għadu jinsab biss fil-Majjistral ta' Assam, f'Bangladexx u fi ftit partijiet żgħar fin-Nepal.

Dan il-fenek huwa speċi monotipika, l-uniku speċi fil-ġeneru "Caprolagus".


Iraċ

Iraċ

Iraċ, ħirax jew kif jissejjaħ ukoll prokavja jista' jkun 1 minn 5 speċijiet ta' mammiferi plaċentati, erbivori, pjutost żgħar u robusti tal-ordni Hyracoidea.

Dawn il-ħirakojdi llum il-ġurnata jinsabu mifruxin mal-kontinent Afrikan u fil-Lvant nofsani fl-Asja.

Għalkemm fid-dehra tagħhom minn barra l-iraċi moderni, m' għandhom xejn eċċezjonali, ta' minn jgħid li l-linjaġġ prejstoriku tal-ordni kien wieħed rimarkabli u hemm possibilita kbira, li l-iraċi huma l-aktar mammiferi estanti jew ħajjin li huma ġenetikament relatati fil-qrib mal-iljunfanti, u b'hekk huma kklassifikati flimkien mal-ordni Proboscidea fil-koħort Afrotheria.

L-Iraċi huma krejaturi kemxejn żgħar, b' 4 saqajn qosra, sufin mhux ħażin, pjutost maqudin fit-tond u b'denb żgħir bil-kemm jidher.

Iraċ adult jikber bejn wieħed u ieħor il-qies ta' qattus domestiku bejn 30 u 70 ċentimetru twil, u jiżem minn 2 sa 5 kilogrammi.

L-ewwel baħħara Feniċi li zaru il-Penisula Iberika kienu tfixxklu l-fniek ma' iraċi (bil-Ludhi "Shaphan") u minn hemm bdiet tissejjaħ "I-Shapan-im", li tfisser "l-art tal-iraċi", li saret latinizzata bħala "Hispania" li huwa l-għerq tal-kelma moderna u l-isem bl-iSpanjol ta' Spanja "España" u b' hekk l-isem bill-Malti ukoll li huwa Spanja.

Fil-Bibja, speċjalment fit-traduzjonijiet tal-bidu, l-kelma "fenek" kienet użata ħafna drabi minflok il-kelma "iraċ", dan minn ħabba li l-Ewropej ta' dak iż-żmien ma' kellhom 'l ebda tagħrif dwar l-eżistenza ta' l-iraċ (ara "Shaphan" f' "Strong's Concordance" u b' hekk ma kienx hemm kelma jew isem biex jindirizza jew jiddentifika dan il-mammiferu.

Minn barra dan, hemm referenzi fit-Testment il-Qadim li jirreferu għall-iraċ (ara Lev 11:4-8; Deut 14:7; Ps 104:18; Prov 30:26), u jidher li hemm żbal fl-identifikazzjoni, għax jindirzzaw l-iraċi u l-fniek bħala mammiferi ruminanti (ara Kummentarju fuq Lev.

11:5,6 minn Robert Jamieson.

L-Iraċi moderni huma kollha membri tal-Familja Procaviidae (l-unika familja b' rappreżentanti estanti jew ħajjin fl-ordni Hyracoidea llum il-ġurnata) u jinsabu kollha fl-Afrika u fil-Lvant nofsani.

Madankollu, fil-passat l-iraċi kienu ħafn' aktar varji u mifruxa.

L-ordni jidher għal-ewwel darba bħala fossilu madwar 40 miljun sena ilu u għal ħafna miljuni ta' snin l-Iraċi kienu l-erbivori ta' l-art primarji fl-Afrika, fl-istess niċċa ekoloġika li kienu fhija l-ungulati tas-swaba farada fl-Ameriki.

Dak iż-żmien kien hemm ħafna speċi differenti ta' Iraċi, l-akbar fosthom kien daqs ors bil-piż ta' żiemel żgħir u l-iżgħar ma kienx akbar minn ġurdien.

Madankollu, matul il-Mijoċen, kompetizjoni ħarxa mill-[[bovidi] (grupp ta' mammiferi li kienu għadhom ħerġin minn żvilupp evolutiv), li kienu erbivori addattati aħjar u ferm aktar effiċenti, tefgħu l-barra l-Iraċi mit-territorju primarju, u spiċċaw f' niċeċċ marginali.

L-[[ordni]] [[Hyracoidea]] xorta waħda baqa mifrux sew u ta' suċċess sat-tmiem il-[[Plijoċen]] (madwar 2 miljuni ta' snin ilu), b' rappreżentanti mifruxa mal-biċċa l-kbira tal-kontinenti ta' l-[[Afrika]], l-[[Ewropa]] u l-[[Asja]].

Id-daqs kbir ta' l-Iraċi prestoriċi jgħina napprezzaw il-fatt li l-Iraċi moderni huma possibilment l-eqreb relativ ħaj tal-[[iljunfant]]i. Id-dixxendenti ta' l-[[irakojdi]] ġganti evolvew f' ħafna direzjonijiet.

Uħud minnhom ċkienu u saru l-[[familja]] moderna [[Procaviidae]] ta' l-Iraċi ta' llum.

Oħrajn jidher li qabdu t-triq għal ilma (bħal [[kapibara]]) li sa f' laħħar saru l-[[ordni]] [[Proboscidea]] (l-[[iljunfant]]i) u jista jkun ukoll l-[[ordni]] [[Sirenia]] (il-[[baqra tal-baħar|baqar tal-baħar]]).

Evidenzi tad-DNA jissapportjaw din it-tejorija u minn barra hekk l-Iraċi moderni għalkemm żgħar jaqsmu numru kbir ta' fattizzi ma' l-[[iljunfant]]i, bħad-dwiefer tas-swaba, smiegħ eċċellenti, ġilda sensittiva fil-qiegħ tas-saqajn, iz-zanni (in-nejbiet li jsiru snin kbar speċjalizzati), memorja tajba, funzjoni ċelebrali għolja meta mqabla ma' mammiferi simili u l-forma ta' uħud mill-għadam.

Hemm ħjiel ukoll li mil-ewwel Iraċi segħta evolva ukoll il-klad tal-[[Glires]] (ir-[[roditur]]i u l-[[lagomorfu|lagomorfi]]).

L-Iraċi moderni ta' llum il-ġurnata, żammu numru ta' karatteristiċi tal-mammiferi primitivi.

Partikolarita interessanti hija ir-regolazjoni tat-temperatura interna ftit li xejn żviluppata, li l-Iraċi jsolvu billi jitgezzu flimkien jew joqogħdu fix-xemx bħar-rettili.

Għal kuntrarju tal-mammiferi li jgħiru, l-Iraċi m' għandhomx snin inċisivi żviluppati sew fuq quddiem, b' mod li jkunu jisgħtu jaqgħtu l-ħaxix u l-weraq faċilment u b' hekk ikollhom jużaw is-snin fil-ġenb tal-ħalq minflok.

Għal kuntrarju ta' ħafna mill-[[ungulati tas-swaba żewġ]] u uħud mil-[[makropodi]], l-Iraċi ma jergux jomodu il-kad ("cud" huwa ikel li jkun diġa parzjalment diġestit) biex joħorġu n-nutrijenti u jieħdu dak kollu possibli f' sens nutrizjonali, mil-weraq u l-ħxix ta' kwalita inferjuri, biss ta' minn wieħed jgħid ukoll, li l-iraċi għandhom stonku kumpless maqsum f' kavitajiet fejn jiġi diġestit l-ikel b' bakterja simbjotika u l-abilita biex jidiġestjaw il-fibra tal-pjanti hija simili għal dik ta' l-[[ungulati]].

Ix-xjentisti reċentement naqqsu n-numru ta' l-i[[speċi]] distinti ta' l-iraċi rikonoxxuti, minn 11-il-[[speċi]], aċċettati sa l-1995 għal 4 [[speċi]].

Il-bqijja ġew rikonoxxuti bħala [[sottospeċi]] ta' dawn l-4 [[speċi]].

Infatti, b' kollox hemm il fuq minn 50 speċi u sottospeċi rikonoxxuti u ħafna minnhom huma kkunsidrati f' periklu kbir ta' estinzjoni.

Hemm dibattitu jaħraq għadej bejn il-mammoloġisti dwar kemm huma fin-numru l-i[[speċi]] ta' [[iraċ]]i. Bħalissa fil-biċċa l-kbira tal-klassifikazjonijiet qegħdin jiġu imniżżla 4 [[speċi]], iżda din hija waħda temporanja, għaliex hemm pressjoni kbira minn ħafna xjentisti biex tinġabar aktar informazjoni u materjal biex issiru aktar testijiet ġenetiċi.

Klassifikazjoni skond "Mammal Species of the World ta' Wilson D.E. u Reeder D.M." 3 edizjoni:

Klassifikazjoni skond "Walker's Mammals of the World ta' Nowak, R. M." 6 edizjoni:

Klassifikazjoni alternattiva sa l-1995:


Diġitigrad

Diġitigrad

Diġitigrad huwa annimal li joqgħod wieqaf u li jimxi bil-piż ta' ġismu fuq id-diġitali jew fuq is-swaba (lokomozzjoni diġitigradali) u dawn jinkludu il-qtates, il-klieb u ħafna mammiferi oħra.

Ġeneralment dawn l-annimali huma iktar veloċi u silenzjużi fil-movimenti tagħhom minn annimali b'tip ta' lokomozzjoni oħra.

Fejn normalment l-bniedem joqgħod bilwieqfa u jimxi fuq il-qiegħ kollu tal-pala tas-sieq imserraħ jew imiss mal-art (lokomozjoni plantigradali), id-Digitigrad jimxi fuq il-falanġi distali jew distali u l-falangi intermedji jew falanġi tan-nofs.

Il-lokomozzjoni Diġitigradali hija responsabbli għall-forma ta' ganċ ferm distinta li għandhom is-saqajn tal-kelb.

Hemm differenzi anatomiċi kbar, bejn is-sieq tal-plantigrad u s-sieq tad-Diġitigrad.

Annimali Diġitigradi għandhom il-karpali u t-tarsali relativament twal u allura, dawn l-għadam (li fil-bniedem jikkorispondu għal-għaksa), huma ppożizzjonati ferm aktar 'l fuq minn fejn huma ppożizzjonati fis-saqajn tal-bniedem.

Dan il-fattur effetivament itawwal il-pal sal-punt, li kemm il-pal tal-idejn kif ukoll tas-saqajn fl-annimal Diġitigradi, meta mqabbla, jikkorispondu għall-għadam tas-swaba fil-bniedem biss.

Peress li s-superfiċi li tmiss mal-art u li trid tinqata' minn mal-art hija ġeneralment iżgħar, u minnħabba t-tul tas-sieq ukoll li huwa ħafna aktar, hemm tendenza li bil-lokomozzjoni diġitigradali l-movimenti jkunu iktar ħfief, għalhekk ma jonqosx li tiżdied xi ftit il-ħeffa wkoll.


Plantigrad

Plantigrad

Plantigrad huwa annimal li joqgħod wieqaf u li jimxi bil-piż ta' ġismu fuq il-qiegh kollu tal-pala tas sieq imserraħ jew imiss ma' l-art (lokomozjoni plantigradali) u dawn jinkludu il-bniedem, l-orsijiet u ħafna mammiferi oħra.

Ġeneralment dawn l-annimali huma ħafna aktar goffi fil-movimenti tagħhom minn annimali b' tip ta' lokomozjoni ieħor.

Filwaqt li diġitigrad normalment joqgħod wieqaf u jimxi fuq il-falanġi distali jew distali u l-falangi intermedji jew falanġi tan-nofs, il-plantigrad joqgħod wieqaf u jimxi fuq il-podjali u l-metatarsali u dawn ċatti u jmissu ma' l-art jiffurmaw il-qiegħ tal-pala tas-sieq.

Lokomozjoni plantigradali hija tip ta' lokomozjoni meqjusa bħala waħda anqas speċjaliżata jew anqas evoluta minn lokomozjoni diġitigradali jew lokomozjoni unguligradali.

Hemm differenzi anatomiċi kbar, bejn is-sieq ta' plantigrad u s-sieq ta' diġitigrad.

Annimali plantigradi għandhom il-karpali u t-tarsali relativament qosra u b' hekk dawn l-għadam, huma ppużizjonati ferm aktar 'l isfel minn fejn huma ppużizjonati fis-saqajn ta' diġitigrad u jikkorispondu għal-għadam ta' l-għaksa fil-bniedem.

Dan il-fattur, effetivament inaqqas sew it-tul, kemm tal-pal ta' l-idejn kif ukoll tas-saqajn ta' l-annimali plantigradi.

Peress li s-superfiċi li tmiss ma' l-art u li trid tinqata minn ma' l-art hija ġeneralment akbar, u minnħabba ukoll li t-tul tas-sieq huwa ħafn' anqas, hemm tendenza li bil-lokomozjoni plantigradali l-movimenti jkunu ta' rapidita minuri.


Festival tal-Eurovision 2007

Festival tal-Eurovision 2007

Il-Festival tal-Eurovision 2007 kienet it-52 edizzjoni tal-Festival tal-Eurovision u ġie organizzat fil-Hartwall Areena ġewwa Ħelsinki, Finlandja fl-10 ta' Mejju (għas-semifinali) u fit-12 ta' Mejju (il-finali).

Il-Finlandja kisbet id-dritt li torganiżża il-Festival meta rebħet il-festival ta' l-2006 ġewwa Ateni, il-Greċja.

Din kienet l-ewwel darba li l-festival sar fil-Finlandja u r-rebbieħ kien il-pajjiż debuttant tas-Serbja.

Baġit ta' €13-il miljun ġie propost biex jitlesta l-festival.

Bliet oħra li riedu jorganizzaw kienu Espoo, Turku u Tampere.

L-ospiti taż-żewġ serati kienu Jaana Pelkonen, personalita fil-qasam televiżiv Finlandiż, u Mikko Leppilampi, mużiċist u attur.

Krisse Salminen kienet parti mill-preżentazzjoni tas-serata hekk kif iltaqgħet mal-kantanti fil-green room u anki man-nies barra fil-pjazez.

Kien hemm rekord ta' 42 pajjiż parteċipant fejn l-EBU marret kontra l-limitu ta' 40 pajjiż.

Fit-12 ta' Marzu 2007 kien hemm il-poloz għall-postijiet li fihom il-kantanti kienu se jinterpretaw id-diska fis-semifinali u fil-finali, kif ukoll il-proċedura ta' kif il-pajjiżi kienu se jivvutaw.

Kien hemm idea ġdida hekk kif ħames pajjiżi mis-semifinali u tlieta mill-finali ntgħażlu biex jagħżlu l-post fejn riedu jintepretaw il-kanzunetta tagħhom.

Fis-semifinali, l-Awstrija, l-Andorra, it-Turkija, l-iSlovenja u l-Latvja kellhom iċ-ċans li jagħżlu waqt li fil-finali x-xorti messet lill-Armenja, l-Ukrajna u l-Ġermanja.

Il-pajjiżi kollha għażlu li jkantaw id-diska fit-tieni nofs taż-żewġ serati.

Wara l-poloz, kull kanzunetta kienet approvata mill-EBU, fejn spiċċat il-possibilita ta' diskwalifikazzjoni għall-kanzunetta Iżraelita.

Ir-Renju Unit għażlu l-kanzunetta wara ż-żmien stipulat hekk kif l-EBU tathom dispensazzjoni speċjali.

Is-sistemà tal-voti kienet l-istess bħall-2006, però kien hemm żieda ta' ħames minuti ma' l-għaxar minuti li kien hemm diġà.

Fil-finali, ir-riżultati minn kull pajjiż kienu dehru għal darb'oħra minn wieħed sa seba' punti awtomatikament fuq l-iskrin u t-tmienja, l-għaxra u t-tnax-il punt kienu maqruha mill-persuni li kienu qed jippreżentaw il-voti tal-pajjiż.

Ir-rebbieħ ngħata "tour" promozzjonali madwar l-Ewropa fejn żar id-Danimarka, Spanja, l-Iżvezja, l-Olanda, il-Greċja u l-Ġermanja.

Dan sar bejn is-16 ta' Mejju u l-21 ta' Mejju.

Pajjiżi parteċipanti fil-Festival tal-Eurovision iridu jkunu membri attivi tal-EBU

42 pajjiż bagħtu applikazzjonijiet preliminarji.

Minkejja li fis-snin ta' qabel in-numru massimu ta' pajjiżi parteċipanti kien ta' 40, l-EBU approvat l-42 pajjiż fl-2007.

Ir-Repubblika Ċeka, is-Serbja, il-Montenegro u l-Ġeorġja daħlu għall-ewwel darba fl-edizzjoni tal-2007.

Monako ħabbret l-irtirar tagħha fit-12 ta' Diċembru 2006, u l-EBU ħabbret il-formazzjoni ta' kif se jitkantaw il-kanzunetti fil-15 ta' Diċembru 2006.

Is-semifinali saret nhar fl-10 ta' Mejju 2007.

Għall-ewwel darba, 28 pajjiż tħallew jipparteċipaw fis-semifinali, u l-42 pajjiż parteċipant ivvota.

"Il-kanzunetti li kkwalifikaw huma kkuluriti u b'tipa ħoxna."

Il-pajjiżi fil-finali kienu:

Il-finali saret fit-12 ta' Mejju 2007.

Awstralja

Madwar id-dinja

Ħafna pajjiżi pprotestaw kontra s-sistema tal-voti fil-festival tal-2007.

Robert Abela, kap tal-kontinġent Malti, ippropona li r-riżultati ma kinux "bbażati biss mill-vot pubbliku", fejn ammetta wkoll li t-tnax-il punt ta' Malta ngħata lir-Renju Unit bħala protesta.

"Il-mod li l-voti huwa pproċessat fl-EBU hu ħażin, u hemm bżonn li jkun ristrutturat", qalu ħafna segwaċi tal-Eurovision.


Unguligrad

Unguligrad

Unguligrad huwa annimal li joqgħod wieqaf u li jimxi bil-piż ta' ġismu fuq il-ponot jew fuq it-truf tas-swaba biss, imserrħin jew imissu mal-art (lokomozzjoni unguligradali) u dawn jinkludu iż-żwiemel, iċ-ċriev u ħafna mammiferi oħra.

Ġeneralment dawn l-annimali huma ħafna aktar ħfief fil-movimenti tagħhom minn annimali b'lokomozzjoni plantigradali.

Filwaqt li diġitigrad normalment joqgħod wieqaf u jimxi fuq il-falanġi distali jew distali u l-falangi intermedji jew falanġi tan-nofs imserrħin jew imissu ma' l-art, l-unguligrad joqgħod wieqaf u jimxi bit-truf jew bil-ponot biss tad-distali, imserrħin jew imissu ma' l-art.

It-truf tad-distali ta' dawn l-annimali, normalment ikunu jserħu fuq difer (struttura mmkabbra mill-ġilda, magħmula mil-keratina u mhux mill-materjal tal-għadam).

Id-difer huwa magħmul minn 2 partijiet l-unguis u s-subunguis u fl-annimali unguligradi l-unguis tagħti kompletament is-subunguis minnbarra it-tarf fil-ponta tas-seba.

Lokomozzjoni unguligradali hija tip ta' lokomozzjoni meqjusa bħala waħda speċjaliżata jew evoluta aktar minn lokomozzjoni plantiigradali.

Peress li s-superfiċi li tmiss ma' l-art u li trid tinqata minn ma' l-art hija ġeneralment żgħira ħafna, u minnħabba ukoll li t-tul tas-sieq huwa ħafna aktar, hemm tendenza, li bil-lokomozzjoni unguligradali, l-movimenti jkunu ta' ħeffa ħafna akbar.


Erbivoru

Erbivoru

Erbivoru (mil-Latin "herba" - erbi- li tfisser ħaxix u "vorare" - -voru li tfisser tibla u taħtaf l-ikel) huwa organiżmu li jiekol il-pjanti biss.

B' din id-definizjoni, ħafna fungi, uħud mil-batteri, ħafna annimali, madwar 1% tal-pjanti bil-fjuri u ftit protisti jistgħu jiġu kkunsidrati bħala Erbivori.

Madankollu ħafna nies jużaw din it-termini biex jidderkrivu l-annimali biss.

Fungi, batteri u protisti li jikkunsmaw pjanti ħajjin ħafna drabi jsejħulhom patoġeni tal-pjanti.

Mikrobi li jikkunsmaw pjanti mejtin jgħidulhom saprotrofi.

Pjanti tal-fjuri li jakkwistaw in-nutrizjoni minn pjanti oħrajn ħajjin, normalment jissejħu pjanti parasiti.

Fiż-żooloġija, Erbivoru huwa annimal li huwa addattat b' tali mod li jiekol primarjament pjanti (minflok il-laħam).

Dawn it-tipi ta' annimali xi kultant jissejħu veġetarjani, għalkemm din il-kelma nużawa wkoll biex niddiskrivu nies li jagħżlu li ma' jieklux laħam, kontra l-annimali li ma jistgħux jieħdu tali deċiżjoni.

L-Erbivori jistgħu jiġu klassifikati u jinqassmu f' sottogruppi varji, bħala fruġivori, li jieklu primarjament frott; folivori, li jispeċjalizzaw billi jieklu weraq; nettarivori, li jikkunsmaw in-nettari tal-fjuri, (sustanza likwida ħelwa ħafna); fost l-insetti u l-artropodi erbivori, l-livell ta' speċjalizzazjoni jista jiġi rrfinut aktar u jinkludi l-wikkiela taż-żerriegħa granivori, l-wikkiela tal-pollini pollinivori, il-konsumaturi tal-likwidi tal-pjanti mukivori u dawk speċjalizzati biex jieklu l-injam ksilofaġi jew għeruq riżofaġi .

F'annimali oħra, l-grad ta' speċjalizzazjoni mhuwiex daqshekk avvanzat, u ħafna annimali li jieklu il-frott u l-weraq jieklu partijiet oħra mil-pjanti, ħafna drabi l-għeruq u ż-żrieragħ.

Id-dieta ta' uħud mil-erbivori tvarja minn staġun għal ieħor, speċjalment f' żoni temperati, fejn partijiet differenti tal-pjanti jkunu disponibli fi żminijiet differenti tas-sena.

L-Erbivori jiffurmaw ħolqa mportanti fil-katina ta' l-ikel, għax dawn jibdlu jew jittrasformaw l-enerġija tax-xemx maħżuna fil-pjanti, f'ikel li jista jiġi kkunsmat mil-karnivori u l-omnivori.

Għalhekk ngħidulhom il-konsumaturi primarji fil-katina ta' l-ikel.


-voru

-voru

Is-suffiss -voru ġej mil-Latin, preċiżament mil-kelma "vorare", li tfisser taħtaf u tibla l-ikel u użat biex jiffurmaw nomi jew aġġettivi li jinndikaw annimali b' tipi ta' dieti differenti.

Il-lista ta' hawn taħt fiha l-kliem li jispiċċaw bis-suffiss -voru u hemm indikat ukoll, x' tip ta' dieta u minn liema sura ta' ikel tikkonsisti.


Detritivoru

Detritivoru

Detritivoru (mil-Latin '"detritus"' li tfisser materjal organiku mejjet jew żibel), magħruf ukoll bħala saprofagu jew detrivoru huma organiżmi li jirriċiklaw id-detritus (jiddekomponu jew ikissru f' partiċelli iżgħar il-materjal organiku) u b' hekk jerġgħa lura għaċ-ċiklu tal-katina ta' l-ikel.

Eżempju ċar ta' detrivoru huwa l-ħanex ta' l-art li jiekol id-detritus li hu magħmul minn pjanti dekomposti kif ukoll minn materjal ieħor li fiha l-ħamrija.

Wikkiel ieħor tad-detritus huwa l-iskarabew li jiekol il-feċi ta' l-annimali, li ħafna drabi jkun fih ammont konsiderevoli ta' nutrijenti.

F' dan il-każ id-detritus jista jkun diġa parzjalment jew kompletament dekompost minn organiżmi oħrajn.


Folivoru

Folivoru

Fiż-Żooloġija, Folivoru (mil-Latin "folia" - foli- li tfisser werqa u "vorare" - -voru li tfisser tibla u taħtaf l-ikel) hija definita bħala organiżmu erbivoru, li speċjalizza id-dieta tiegħu, billi jiekol weraq biss.

Il-weraq ġeneralment, parti kbira minnhom tkun magħmula minn ċellulosa li hija diffiċli ħafna biex tkun imkissra matul il-proċess tad-diġestjoni u minnbarra hekk jipprovdu relativament ftit li xejn enerġija.

Għal din ir-raġjuni ħafna organiżmi, b' mod partikolari, l-mammiferi Folivori, għandhom tendenza li jkollhom is-sistema tad-diġestjoni (speċjalment l-imsaren) twila ħafna u metaboliżmu baxx u li jieħu l-ħin.

Ħafna minn dawn matul id-diġestjoni jużaw l-għajnuna tal-batteri simbjotiċi biex ikunu jistgħu jieħdu u jassorbu n-nurijenti minn din id-dieta.


Granivoru

Granivoru

Fiż-Żooloġija, il-kelma Granivoru (mil-Latin "granum" - "grani-" li tfisser żerriegħa u "vorare" - "-voru" li tfisser tibla u taħtaf l-ikel) tiddiskrivi organiżmu li għandu dieta erbivora speċċjalizzata billi jiekol biss iż-żerriegħa.

L-annimali ta' dan it-tip huma normalment selettivi ħafna fl-ikel tagħhom u jagħżlu bir-reqqa iż-żrieragħ tal-pjanti, nklużi dawk tal-ġimnospermi, li għandhom ħafna nutrijenti.

Il-biċċa l-kbira tal-granivori huma insetti, għasafar jew mammiferi.

Din it-tip ta' dieta hija l-iżjed komuni f'abitat xott bħal tad-deżert, fejn iż-żerriegħa tinstab matul is-sena kollha.

L-insetti granivori jinkludu ħafna speċi ta' ħniefes, nemel u skarabej, iżda anke ftit speċi ta' baħrijiet u żnażan parasitiċi.

Il-baħrijiet tal-jukka u ż-żnażan tat-tin jieklu iż-żerriegħa u jippollinaw l-istess pjanta, magħqudin flimkien f'relazzjoni ko-evoluta.

Għalkemm numru kbir ta' għasafar jieklu ħafna żerriegħa, dawn m' humiex strettament granivori għax jieklu ħafna insetti ukoll.

L- ispeċi li huma primarjament granivori sakemm jilħqu l-istat adult, ħafna drabi jitrabbew b' dieta insettivora.

Għasafar strettament granivori jżoqqu l-frieħ tagħhom ta' żerriegħa li tkun diġà parzjalment diġerita.


Palinivoru

Palinivoru

Fiż-Żooloġija, Palinivoru (mil-Grieg "palyn" - "palini-" li tfisser trab jew spori u "vorare" - "-voru" li tfisser tibla u taħtaf l-ikel) jew Pollinivoru (mil-Latin "pollinis" - "pollini-" li tfisser dqiq fin u "vorare" - "-voru" li tfisser tibla u taħtaf l-ikel), ħafna drabi hija definita bħala kwalunkwe organiżmu li jiekol il-pollinu li jipproduċu il-pjanti tal-fjuri u hija dieta erbivora speċċjalizzata.

Dawn l-annimali normalment huma selettivi ħafna jew jagħżlu bir-reqqa il-fjuri tal-pjanti nklużi dawk tal-ġimnospermi, li għandhom livelli għolja ta' nutrijenti.

Il-biċċa l-kbira ta' l-annimali Palinivori veri huma insetti jew araknidi. l-applikazzjoni stretta ta' din il-kategorija, essenzjalment tinkludi n-naħal kollha (madwar 20,000 speċi) u ftit tipi differenti ta' żnażan, għax għal dawn il-pollinu huwa l-uniku ikel solidu li jikkunsmaw fl-istadji tal-ħajja kollha tagħhom.

Filwaqt l-ispeċi ta' araknidi palinivori ġeneralment jieklu il-parti likwida ta' ġewwa tal-pollinu mingħajr ma jikkunsmaw il-parti solida ta' barra.

Il-lista tikber ħafna jekk wieħed jikkunsidra li jinkludi l-ispeċi kollha li f' xi stadju jew ieħor tal-ħajja jkunu jieklu il-pollinu biss iżda mhux matul iċ-ciklu kollu ta' ħajjithom.

F' dan il-każ, ħafna friefett, baħrijji, dbieben u insetti oħra jistgħu jiżdiedu fil-lista ta' din il-kategorija u ma' dawn hemm numru vast ieħor ta' insetti, għasafar u mammiferi nektarivori jew nettarivori li jikkunsmaw opportunistikament il-pollinu.


Pixxivoru

Pixxivoru

Fiż-Żooloġija, Pixxivoru (mil-Latin "piscis" - "pixxi-" li tfisser ħuta u "vorare" - "-voru" li tfisser tibla u taħtaf l-ikel), ħafna drabi hija definita bħala kwalunkwe organiżmu li jiekol il-ħut u hija dieta karrnivora speċċjalizzata.

Dawn l-annimali normalment huma selettivi ħafna jew jagħżlu bir-reqqa u jkunu jieklu ftit speċi biss.