Evoluzzjoni

Evoluzzjoni

Fil-bijoloġija, l-evoluzzjoni hija l-bidla fil-materjal ġenetiku ta' popolazzjoni ta' organiżmi minn ġenerazzjoni għal oħra.

Għalkemm il-bidliet li jsiru f'kull waħda mill-ġenerazzjonijiet huma żgħar, id-differenzi jinġemgħu ma' kull ġenerazzjoni u jistgħu, matul iż-żmien, iwettqu bidliet sostanzjali fl-organiżmi.

Dan il-proċess jista' jirriżulta fil-ħolqien ta' speċi ġodda.

Tabilħaqq, ix-xebh bejn l-organiżmi jissuġġerixxi li l-ispeċi magħrufa kollha huma imnisslin minn antenat komuni (jew patrimonju ġenetiku wieħed) permezz ta' dan il-proċess ta' diverġenza gradwali.

Is-sisien tal-evoluzzjoni huma l-ġeni li jiġu mgħoddija minn ġenerazzjoni għal oħra; dawn jipproduċu l-karatteristiċi jew xeħtiet li jintirtu fl-organiżmu.

Dawn il-karatteristiċi jvarjaw fost il-popolazzjonijiet, bl-effett li l-organiżmi juru differenzi li jintirtu (varjazzjoni) fil-karatteristiċi tagħhom.

L-evoluzzjoni nfisha hi l-prodott ta' żewġ forzi opposti: il-proċessi li l-ħin kollu jintroduċu l-varjazzjoni, u l-proċessi li jagħmlu l-varjanti jsiru aktar komuni jew rari.

Varjazzjoni ġdida tista' tinħoloq b'żewġ modi ewlenin: jew minn mutazzjonijiet fil-ġeni, jew mit-trasferiment tal-ġeni bejn il-popolazzjonijiet u bejn l-ispeċi.

Fl-ispeċi li jirriproduċu sesswalment, xi taħlitiet ġodda ta' ġeni huma prodotti wkoll mir-rikombinazzjoni ġenetika, li tista' żżid il-varjazzjoni bejn l-organiżmi.

Hemm żewġ mekkaniżmi prinċipali li jiddeterminaw liema varjanti jsiru aktar komuni jew rari fil-popolazzjoni.

L-ewwel hi s-selezzjoni naturali, proċess li l-karatteristiċi ta' ġid (dawk li jżidu ċ-ċans ta' sopravivenza u riproduzzjoni) iġegħilhom isiru aktar komuni f'popolazzjoni u jrażżan il-karatteristiċi ta' ħsara biex isiru aktar rari.

Dan jiġri għaliex individwi b'karatteristiċi vantaġġjużi huma aktar probabbli li jirriproduċu, li jfisser li aktar individwi fil-ġenerazzjoni li jmiss se jirtu dawn il-karatteristiċi.

Matul ħafna ġenerazzjonijiet, l-adattament iseħħ permezz ta' kombinazzjoni ta' bidliet żgħar każwali waħda wara l-oħra fil-karatteristiċi u ta' għażla naturali tal-varjanti l-iżjed adattati għall-ambjent tagħhom.

It-tieni mekkaniżmu importanti li jsuq l-evoluzzjoni hu t-tkarkir ġenetiku, proċess indipendenti li jipproduċi bidliet każwali fil-frekwenza tal-karatteristiċi f'popolazzjoni.

It-tkarkir ġenetiku jirriżulta mill-effett tal-probabbiltà fuq jekk ċertu karatteristika titgħaddiex jew le lil individwi li jgħixu u jirriproduċu.

Il-bijoloġi evoluttivi jiddokumentaw il-fatt li l-evoluzzjoni sseħħ, kif ukoll jiżviluppaw u jittestjaw teoriji li jispjegaw il-kawżi tagħha.

L-istudju tal-bijoloġija evoluttiva bdiet f'nofs is-seklu 19, meta l-istudji tal-fossili u d-diversità tal-organiżmi ħajjin ikkonvinċew lill-parti l-kbira tax-xjenzjati li l-ispeċi jinbidlu maż-żmien.

Madanakollu, il-mekkaniżmu li jsuq dawn il-bidliet baqa' mhux ċar sal-wasla tat-teoriji tas-selezzjoni naturali skoperta indipendentement minn Charles Darwin u Alfred Wallace.

Bix-xogħol importantissmu ta' Darwin "Dwar l-oriġni tal-ispeċi" tal-1859, it-teoriji l-ġodda tal-evoluzzjoni naturali xxandru u tferrxu fil-wisa'.

Ix-xogħol ta' Darwin malajr wassal għal aċċettazzjoni qawwija u mifruxa tal-evoluzzjoni fost ix-xjenzjati.

Fis-snin 1930, l-għażla naturali Darwinjana ġiet ikkombinata mal-eredità Mendeljana biex tifforma s-sinteżi evoluttiva moderna, li għamlet konnessjoni bejn l-"unitajiet" tal-evoluzzjoni (il-ġeni) u l-"mekkaniżmu" tal-evoluzzjoni (l-għażla naturali).

Din t-teorija, b'ħila qawwija li tispjega u tbassar, issuq ir-riċerka billi l-ħin kollu tqanqal problemi ġodda, u saret il-prinċipju ċentrali li jorganizza l-bijoloġija moderna, li jipprovdi spjegazzjoni unifikanti għad-diversità tal-ħajja fuq l-Art.

L-evoluzzjoni fl-organiżmi sseħħ permezz ta' bidliet fil-karatteristiċi li jintirtu – il-karatteristiċi partikolari ta' organiżmu.

Fil-bniedem, pereżempju, il-kulur tal-għajnejn hi karatteristika li tintiret, jiġifieri l-individwi jistgħu jirtuha minn wieħed mill-ġenituri tagħhom.

Il-karatteristiċi li jintirtu huma kkontrollati mill-ġeni, u s-sett komplut ta' ġeni fil-ġenoma tal-organiżmu jissejjaħ il-ġenotip tiegħu.

Is-sett komplut ta' karatteristiċi osservabbli li jiffurmaw l-istruttura u l-imġiba ta' organiżmu jissejjaħ il-fenotip tiegħu.

Dawn il-karatteristiċi jiġu mill-interazzjoni tal-ġenotip tiegħu mal-ambjent .

Allura, mhux kull aspett tal-fenotip ta' organiżmu jintiret.

Is-smurija tal-ġilda li tiġi milli wieħed joqgħod fix-xemx tirriżulta mill-interazzjoni bejn il-ġenotip ta' persuna u d-dawl tax-xemx; għalhekk, dan it-tip ta' smurija ma jgħaddix minn bniedem għall-uliedu.

Madankollu, in-nies għandhom reazzjonijiet differenti għax-xemx, li jirriżultaw minn differenzi fil-ġenotip tagħhom; eżempju li jolqotna ta' dan hu n-nies li jirtu l-karatteristika tal-albiniżmu u allura ma jismarux u huma sensittivi ħafna għall-ħruq bix-xemx.

Il-karatteristiċi li jintirtu jgħaddu minn ġenerazzjoni għall-oħra permezz tal-ADN, molekula li tikkodifika l-informazzjoni ġenetika .

L-ADN hi polimeru magħmul minn erba' tipi ta' bażijiet.

Is-sekwenza ta' bażijiet matul molekola partikulari tal-ADN tispeċifika t-tagħrif ġenetiku, bl-istess mod li sekwenza ta' ittri tispeċifika sentenza.

Parti ta' molekula tal-ADN li tispeċifika unità funzjonali waħda tissejjaħ ġeni; ġeni differenti għandhom sekwenzi differenti ta' bażijiet.

Ġewwa ċ-ċelluli, il-ħjut twal tal-ADN jiffurma strutturi kondensati msejħa kromożomi.

Post speċifiku fi kromożoma huwa magħruf bħala locus.

Jekk is-sekwenza tal-ADN f'locus tvarja bejn l-individwi, il-forom differenti ta' din is-sekwenza jissejħu alleli.

Is-sekwenzi tal-ADN jistgħu jinbidlu permezz ta' mutazzjoni li tipproduċi alleli ġodda.

Jekk mutazzjoni tiġri ġewwa ġene, l-allele l-ġdida tista' taffettwa l-karatteristika li l-ġene tikkontrolla u tbiddel il-fenotip tal-organiżmu.

Madankollu, filwaqt li din il-korrispondenza sempliċi bejn allele u karatteristika taħdem f'xi każijiet, il-parti kbira tal-karatteristiċi huma aktar komplessi u huma kkontrollati minn numru ta' ġeni b'interazzjoni bejniethom L-istudju ta' karatteristiċi komplessi bħal dawn hi qasam ewlieni tar-riċerka kurrenti fil-ġenetika.

Problema oħra interessanti fil-ġenetika li għaliha għad m'hemmx soluzzjoni hi jekk l-epiġenetika hijiex importanti fil-evoluzzjoni, dan hu meta bidliet li jintirtu jiġru f'organiżmi mingħajr ma jkun hemm ebda bidla fis-sekwenzi tal-ġeni tagħhom.

Il-fenotip individwali ta' organiżmu jirriżulta kemm mill-ġenotip tiegħu u kemm mill-influwenza tal-ambjent li għex fih.

Parti sostanzjali mill-varjazzjoni fil-fenotipi f'popolazzjoni ġejja mid-differenzi bejn il-ġenotipi tagħhom.

Is-sinteżi evoluttiva moderna tiddefinixxi l-evoluzzjoni bħala l-bidla maż-żmien f'din il-varjazzjoni ġenetika.

Il-frekwenza ta' allele waħda partikolari tvarja, u issir iktar jew anqas prevalenti relattivament mal-forom l-oħra ta' dik il-ġene.

Il-qawwiet evoluttivi jaġixxu billi jsuqu dawn il-bidliet fil-frekwenza tal-alleli f'direzzjoni waħda jew oħra.

Il-varjazzjoni tgħib meta allele tilħaq il-punt tal-fissazzjoni - meta jew tisparixxi mill-popolazzjoni jew tissostitwixxi l-alleli antenati kollha .

Il-varjazzjoni tiġi mill-mutazzjoni fil-materjal ġenetiku, il-migrazzjoni bejn l-popolazzjonijiet (il-fluss tal-ġene), u t-taħlit tal-ġeni permezz tar-riproduzzjoni sesswali.

Il-varjazzjoni tiġi wkoll mill-iskambji ta' ġeni bejn speċi differenti; pereżempju, permezz tat-trasferiment orizzontali tal-ġene fil-batterji, u l-ibridizazzjoni fix-xtieli .

Minkejja l-indħul kontinwu ta' varjazzjoni permezz ta' dawn il-proċessi, il-parti kbira tal-ġenoma ta' speċi hi l-istess fl-individwi kollha ta' dik l-ispeċi.

Madankollu, anki bidliet relattivament ċejknin fil-ġenotip jistgħu jwasslu għal bidliet drammatiċi fil-fenotip: Iċ-ċimpanzi u l-bnedmin huma differenti f'madwar 5% biss tal-ġenomi tagħhom .

Il-varjazzjoni ġenetika tiġi minn mutazzjonijiet każwali li jiġru fil-ġenomi tal-organiżmi.

Mutazzjoni hi bidla fis-sekwenza tad-ADN tal-ġenoma taċ-ċellula u ssir minħabba r-radjazzjoni, viri, traspożoni u kimiċi mutaġeniċi, kif ukoll minħabba żbalji li jiġru matul il-meożi jew replikazzjoni tal-ADN.

Dawn il-mutaġeni jipproduċu bosta tipi differenti ta' bidliet fis-sekwenzi tal-ADN; jista' jkun li dawn il-bidliet ma jkollhom l-ebda effett, jew li jbiddlu l-prodott tal-ġene, jew li ma jħallux il-ġene taħdem.

Studji fuq id-dubiena "Drosophila melanogaster" jissuġġerixxu li jekk mutazzjoni tbiddel il-protejina prodotta minn ġene, din x'aktarx se tkun ta' ħsara; madwar 70 fil-mija minn dawn il-mutazzjonijiet għamlu l-ħsara u l-qbija kienu jew newtrali jew ta' ġid dgħajjef.

Minħabba l-ħsara li l-mutazzjonijiet jistgħu jagħmlu fuq iċ-ċelluli, l-organiżmi evolvew mekkaniżmi bħat-tiswija tal-ADN biex ineħħu l-mutazzjonijiet.

Għalhekk, l-aħjar rata ta' mutazzjoni għal speċi hi bilanċ bejn id-dannu li jiġi minn rata għolja ta' mutazzjoni, bħall-mutazzjonijiet ta' ħsara, u x'jiswa l-metaboliżmu tagħha biex iżomm sistemi li jnaqqsu r-rata ta' mutazzjoni, bħal enzimi tat-tiswija tal-ADN Xi speċi bħar-retroviri għandhom rata ta' mutazzjoni tant għolja li l-parti kbira ta' wliedhom ikollhom mutazzjoni ġenetika.

Mutazzjoni hekk mgħaġġla tista' tkunu ta' vantaġġ għalihom billi dawn il-viri jevolvu malajr u l-ħin kollu, u hekk jevitaw ir-reazzjoni tas-sistema immunitarja tal-bniedem .

Fil-mutazzjoni sezzjonijiet kbar tal-ADN jistgħu jiġu dduplikati.

Dawn huma sors ewlieni ta' materja prima għall-evoluzzjoni ta' ġeni ġodda u bejn għaxar u mitt ġene jiġù dduplikati fil-ġenomi tal-annimali kull miljun sena.

Il-parti kbira tal-ġeni jappartienu għall-familji ikbar ta' ġeni bl-istess antenati.

Il-ġeni ġodda jiġu b'bosta metodi, l-iżjed sikwit permezz tad-duplikazzjoni u l-mutazzjoni ta' ġene antenata, jew permezz tar-rikombinazzjoni ta' partijiet ta' ġeni differenti biex jiffurmaw kombinazzjonijiet ġodda b'funzjonijiet ġodda.

Hawn, id-dominji jagħmluha ta' moduli, kull wieħed b'funzjoni partikulari u indipendenti, li jistgħu jitħalltu flimkien biex jipproduċu ġeni li jikkodifikaw proteini ġodda b'proprjetajiet ġodda.

Pereżempju, għajn il-bniedem tuża erba' ġeni biex tagħmel strutturi li jħossu d-dawl: tlieta għall-vista bill-kulur u waħda għall-vista ta' bil-lejl; L-erba' kollha ġew minn ġene antenata waħda.

Vantaġġ ieħor tad-duplikazzjoni ta' ġene (jew anki ġenoma sħiħa) hu li din tista' żżid il-ġeni żejda; dan iħalli l-kopja żejda tal-ġene tikseb funzjoni ġdida waqt li l-kopja oriġinali tal-ġene tibqa' tagħmel l-istess funzjoni li kellha fil-bidu, u b'hekk tiżdied id-diversità ġenetika.

Il-bidliet fin-numru tal-kromożomi jistgħu jinvolvu anki mutazzjonijiet ikbar, fejn segmenti tal-ADN ġol-kromożomi jinqasmu u mbagħad jerġgħu jirranġaw ruħhom.

Pereżempju, żewġ kromożomi fil-ġeneru "Homo" għaqdu ma' xulxin biex jipproduċu l-kromżoma 2; din l-għaqda ma seħħitx fil-linjaġġi tax-xadini l-oħra li baqgħu bil-kromożomi mifrudin.

Fl-evoluzzjoni, l-effet l-iktar importanti ta' dawn ir-riarranġamenti kromożomali jista' jkun li jaċċellera d-diverġenza ta' popolazzjoni lejn speċi ġdida billi jagħmel il-popolazzjonijiet inqas probabbli li jgħammru bejniethom, u b'hekk jinżammu d-differenzi ġenetiċi bejn dawn il-popolazzjonijiet.

Is-sekwenzi tal-ADN li jistgħu jimxu ġol-ġenoma, bħat-traspożoni, jagħmlu frazzjoni kbira tal-materjal ġenetiku tal-pjanti u l-annimali, u setgħu kienu importanti fl-evoluzzjoni tal-ġenomi.

Pereżempju, iżjed minn miljun kopja tas-sekwenza Alu huma preżenti fl-ġenoma umana, u dawn is-sekwenzi issa jintużaw biex iwettqu funzjonijiet bħall-kontroll tal-espressjoni tal-ġene.

Effett ieħor ta' dawn is-sekwenzi mobbli tad-ADN hi li meta jimxu ġol-ġenoma, jistgħu jinbidlu jew iħassru ġeni eżistenti u b'hekk jipproduċu d-diversità ġenetika.

Fl-organiżmi asesswali, il-ġeni jintirtu flimkien, jew "marbuta" ma xulxin, għax ma jistgħux jitħalltu ma' ġeni ta' organiżmi oħra matul ir-riproduzzjoni.

Imma, ulied l-organiżmi sesswali fihom taħlitiet każwali tal-kromożomi tal-ġenituri tagħhom li huma prodotti permezz tal-assortiment indipendenti.

Fil-proċess relatat ta' rikombinazzjoni ġenetika, l-organiżmi sesswali jistgħu ipartu wkoll l-ADN bejn żewġ kromożomi li jaqblu .

Ir-rikombinazzjoni u riassortment ma jbiddlux il-frekwenzi tal-alleli, iżda minflok jibdlu liema alleli jaqblu ma xulxin biex jipproduċu wlied b'kombinazzjonijiet ġodda ta' alleli .

Riċerka reċenti tissuġġerixxi li s-sess is-soltu jżid l-varjazzjoni ġenetika u jista' jżid ir-rata tal-evoluzzjoni. .

Ir-rikombinazzjoni tippermetti anki l-alleli li huma qrib xulxin fuq ħajta tal-ADN li jintirtu indipendentement.

Madankollu, ir-rata ta' rikombinazzjoni hi baxxa (madwar żewġ ġrajjiet kull kromożoma kull ġenerazzjoni).

Jirriżulta li l-ġeni qrib xulxin fuq kromożoma mhux dejjem imorru 'l bogħod minn xulxin fit-taħlit, u l-ġeni li huma qrib xulxin għandhom it-tendenza li jintirtu flimkien, fenomenu magħruf bħala r-rabta ġenetika .

Din it-tendenza titkejjel minn kemm żewġ alleli jidhru spiss flimkien fuq kromożoma waħda, li jissejjaħ l-iżbilanċ fir-rabta tagħhom.

Sett ta' alleli li s-soltu jintiret fi grupp jissejjaħ haplotip.

Meta l-alleli ma jkunux jistgħu jinfirdu bir-rikombinazzjoni - bħal fil-kromożoma Y tal-mammiferi, li tgħaddi intatta mill-missirijiet lil uliedhom subien – jinġemgħu ħafna mutazzjonijiet ta' ħsara .

Bil-qsim tal-kombinazzjonijiet tal-alleli, ir-riproduzzjoni sesswali tippermetti t-tneħħija ta' mutazzjonijiet ta' ħsara u ż-żamma ta' mutazzjonijiet ta' ġid .

Barra minn hekk, ir-rikombinazzjoni u riassortment jistgħu jipproduċu individwi b'kombinazzjonijiet ta' ġeni ġodda li huma ta' ġid.

Dawn l-effetti pożittivi huma bbilanċjati mill-fatt li s-sess inaqqas ir-rata riproduttiva ta' organiżmu, jista' jikkawża mutazzjonijiet u jista' jissepara kombinazzjonijiet ta' benefiċċju ta' ġeni .

Għalhekk ir-raġunijiet għall-evoluzzjoni tar-riproduzzjoni sesswali mhumiex ċari u din il-kustjoni għadha qasam attiv ta' riċerka fil-bijoloġija evoluttiva , li minnha ħarġu ideat bħall-ipoteżi tar-"Reġina l-Ħamra" .

Mil-lat ġenetiku, l-evoluzzjoni hija bidla "minn-ġenerazzjoni-għal-ġenerazzjoni" fil-frekwenzi tal-alleli f'popolazzjoni li għandha patrimonju ġenetiku komuni .

Popolazzjoni hi grupp lokalizzat ta' individwi tal-istess speċi.

Pereżempju, l-insetti baħrijiet kollha tal-istess speċi li jgħixu ġo foresta iżolata jagħmlu popolazzjoni.

Kull ġene fil-popolazzjoni jista' jkollha diversi forom differenti, li jagħtu l-varjazzjonijiet bejn il-fenotipi tal-organiżmi.

Eżempju ta' dan hi l-ġene tal-lewn fil-baħrijiet li għandha żewġ alleli: abjad u iswed.

Patrimonju ġenetiku hu s-sett sħiħ ta' alleli għal ġeni f'popolazzjoni waħda; il-frekwenza tal-alleli tkejjel il-frazzjoni tal-patrimonju ġenetiku magħmul minn allele waħda (pereżempju, il-frazzjoni tal-ġeni tal-lewn li huma l-allele s-sewda).

L-evoluzzjoni sseħħ meta jkun hemm bidliet fil-frekwenzi ta' alleli f'popolazzjoni ta' organiżmi li jipproduċu l-ibridi; pereżempju, l-allele għal-lewn iswed fil-popolazzjoni tal-baħrijiet issir iktar komuni.

Biex nifhmu l-mekkaniżmi li jġiegħlu l-popolazzjoni tevolvi, hu utli nqisu liema huma l-kondizzjonijiet meħtieġa biex il-popolazzjoni ma tevolvix.

Il-"prinċipju Hardy-Weinberg" jgħid li l-frekwenzi ta' alleli (varjazzjonijiet fil-ġene) f'popolazzjoni kbira biżżejjed, tibqa' kostanti jekk il-forzi li jaġixxu fuqha huma biss it-taħlit każwali tal-alleli matul il-formazzjoni tal-isperma jew tal-bajd, u l-kombinazzjoni każwali tal-alleli f'dawn ċelluli tas-sess matul il-fertilizzazzjoni. .

F'dal-każ ngħidu li l-polazzjoni hi fi stat ta' "ekwilibriju Hardy-Weinberg"- mhux qiegħda tevolvi .

Bil-fluss tal-ġeni nfissru t-tpartit tal-ġeni bejn il-popolazzjonijiet, li s-soltu huma tal-istess speċi .

Fost l-eżempji tal-fluss tal-ġeni fi speċi insibu t-tgħammir bejn l-organiżmi wara l-migrazzjoni, u anki t-tpartit tal-pollin.

It-trasferiment tal-ġeni bejn l-ispeċi jinkludi l-formazzjoni ta' organiżmi ibridi u t-trasferiment orizzontali tal-ġeni.

Il-migrazzjoni lejn jew minn popolazzjoni tista' tbiddel il-frekwenzi tal-alleli, kif ukoll iddaħħal varjazzjoni ġenetika f'popolazzjoni.

L-immigrazzjoni tista' żżid materjal ġenetiku ġdid fil-patrimonju ġenetiku stabbilit ta' popolazzjoni.

Bil-kuntrarju, l-emigrazzjoni tista' tneħħi materjal ġenetiku.

Billi, biex żewġ popolazzjonijiet diverġenti jsiru żewġ speċi ġodda, jeħtieġ li jkun hemm ostakli għar-riproduzzjoni bejniethom, il-fluss ġenetiku jista' jagħmel dan il-proċess iżjed bilmod billi jferrex id-differenzi ġenetiċi bejn il-popolazzjonijiet.

Il-fluss ġenetiku hu mrażżan mill-ktajjen tal-muntanji, l-oċeani u d-deżerti u saħansitra minn strutturi magħmula mill-bniedem bħall-Ħajt il-Kbir taċ-Ċina, li fixkel l-fluss tal-ġeni tax-xtieli.

Jekk żewġ speċi ma jkunux tbegħdu wisq mill-antenat komuni tagħhom l-iżjed reċenti, jista' jkun li jkollhom l-ulied, bħal ma t-tgħammir bejn iż-żiemel u l-ħmar jipproduċi l-bagħal .

Dawn l-ibridi ġeneralment huma ħawlija, minħabba li ż-żewġ settijiet differenti ta' kromożomi ma jistgħux jiffurmaw par matul il-meożi.

Minkejja li l-ispeċi li jiġu minn xulxin mill-qrib jista' jkollhom ulied ibridi regolarment, dawn l-ibridi ma jgħaddux il-ġeni tagħhom u l-ispeċi jibqgħu distinti.

Madankollu, xi minn daqqiet jiffurmaw ibridi vijabbli u dawn l-ispeċi ġodda jistgħu jkollhom proprjetajiet intermedji bejn l-speċi tal-ġenituri, jew ikollhom fenotip ġdid għal kollox .

L-importanza tal-ibridizzazzjoni fil-ħolqien ta' speċi ġodda ta' annimali mhijiex ċara, għalkemm ġiet osservata f'ħafna tipi ta' annimali , u l-eżempju taż-żrinġ "Hyla versicolor" ġie studjat sewwa ħafna. .

L-ibridizzazzjoni, madankollu, hi mezz importanti ta' speċjazzjoni fil-pjanti, billi l-poliplojdja (il-pussess ta' iktar minn żewġ kopji ta' kull kromożoma) hi tollerata fil-pjanti iktar faċilment milli fl-annimali .

Il-poliplojdja hi importanti fl-ibridi billi tippermetti r-riproduzzjoni, b'żewġ settijiet differenti ta' kromożomi fejn kull wieħed minnhom jista' jifforma par ma' ieħor identiku matul il-meożi.

Il-poliplojdi għandhom ukoll iktar diversità ġenetika, li tippermettilhom li jevitaw id-dipressjoni minħabba d-dakkir f'popolazzjonijiet żgħar.

It-trasferiment orizzontali tal-ġeni hu t-trasferiment ta' materjal ġenetiku minn organiżmu għall-ieħor li mhuwiex imnissel minnu; dan huwa l-aktar komuni fost il-batterji.

Fil-mediċina, din tikkontribwixxi għat-tixrid tar-reżistenza antibijotika, għax meta batterju jikseb xi ġeni ta reżistenza tista' malajr jgħaddihom lil speċi oħra.

It-trasferiment orizzontali ta' ġeni mill-batterji għall-ewkarjoti bħal ħmira "Saccharomyces cerevisiae" għall-ħanfusa "Callosobruchus chinensis" jistgħu wkoll ġraw.

Bħala eżempju ta' trasferimenti fuq skala akbar hemml-ewkarjotiċi Bdelloidea, li jidhru li rċevew firxa ta' ġeni minn batterji, fungi, u xtieli.

Il-viri wkoll jistgħu iġorru l-ADN bejn organiżmu u ieħor u hekk jippermettu t-trasferiment ta' ġeni anki saħansitra minn dominju bijoloġiku għal ieħor.

Trasferiment tal-ġeni fuq skala kbira sar ukoll bejn l-antenati taċ-ċelluli ewkarjotiċi u l-prokarjoti, matul l-akkwist tal-kloroplast u l-mitokondriju.

Iż-żewġ mekkaniżmi ewlenin li jipproduċu l-evoluzzjoni huma s-selezzjoni naturali u t-tkarkir ġenetiku.

Is-selezzjoni naturali tiffavorixxi l-ġeni li jtejbu l-ħila għas-sopravivenza u r-riproduzzjoni.

It-tkarkir ġenetiku hu bidla każwali fil-frekwenzi tal-alleli, ikkawżata mill-kampjunament każwali tal-ġeni ta' ġenerazzjoni li jsir matul ir-riproduzzjoni.

L-importanza relattiva tal-għażla naturali u t-tkarkir ġenetiku f'popolazzjoni tvarja skond il-qawwa tal-għażla u d-daqs effettiv tal-popolazzjoni, li hu n-numru ta' individwi li jistgħu jgħammru.

L-għażla naturali s-soltu tippredomina f'popolazzjonijiet kbar, waqt li t-tkarkir ġenetiku jippredomina f'popolazzjonijiet żgħar.

Id-dominanza tat-tkarkir ġenetiku fil-popolazzjonijiet żgħar tista' twassal ukoll għall-fissazzjoni ta' mutazzjonijiet ta' ħsara ħafifa.

Għalhekk, bidliet fid-daqs tal-popolazzjoni jistgħu jinfluwenzaw ir-rotta tal-evoluzzjoni b'mod drammatiku.

Għonq ta' flixkun fil-Popolazzjoni, meta l-popolazzjoni tonqos temporanjament u għalhekk titlef il-varjazzjoni ġenetika, jirriżulta f'popolazzjoni iktar uniformi .

L-għażla naturali hu l-proċess li bih mutazzjonijiet ġenetiċi li jsaħħu r-riproduzzjoni isiru, u jibqgħu iktar komuni fl-ġenerazzjonijiet ta' wara ta' popolazzjoni.

Ħafna jqisu dan bħala mekkaniżmu "evidenti" għaliex jirriżulta inevitabbilment minn tliet fatti sempliċi:

Dawn il-kundizzjonijiet jipproduċu kompetizzjoni bejn l-organiżmi għas-sopravivenza u r-riproduzzjoni.

Allura, l-organiżmi li jkollhom karatteristiċi li jagħtuhom vantaġġ fuq il-kompetituri tagħhom jgħaddu dawn il-karatteristiċi vantaġġużi lil uliedhom, filwaqt li l-karatteristiċi li ma jagħtux xi vantaġġ ma jgħadduhomx lill-ġenerazzjoni li jmiss.

Il-kunċett ċentrali tal-għażla naturali hu l-adattament evoluttiv ta' organiżmu, jiġifieri kemm l-organiżmu jkun adattat.

Dan ikejjel il-kontribuzzjoni ġenetika li l-organiżmu jagħti 'l-ġenerazzjoni li jmiss.

Però, din mhijiex sempliċiment in-numru totali ta' wlied: l-adattament, minflok, ikejjel il-proporzjon tal-ġenerazzjonijiet ta' wara li jkollhom il-ġeni tal-organiżmu.

Għalhekk, jekk allele żżid l-adattament iktar mill-alleli l-oħra ta' dak il-ġene, din l-allele, imbagħad issir iktar komuni fil-popolazzjoni ma' kull ġenerazzjoni.

Ngħidu li dawn il-karatteristiċi jiġu "magħżula "favur"".

Eżempji ta' karatteristiċi li jistgħu iżidu l-adattament huma dawk li jsaħħu s-sopravivenza u jżidu l-fekondità.

Bil-kuntrarju, jekk ikun hemm adattament agħar minħabba xi allele ta' inqas ġid jew ta' ħsara, jirriżulta li din l-allele ssir iktar rari – ngħidu li tiġi "magħżula "kontra"".

Hu importanti li ngħidu li l-adattament ta' allele mhijiex karatteristika fissa, jekk l-ambjent jinbidel, xi karatteristiċi li qabel kienu newtrali jew ta' ħsara jistgħu isiru ta' ġid u xi karatteristiċi li qabel kienu ta' ġid jistgħu isiru ta' ħsara.

Is-selezzjoni naturali fost popolazzjoni għal xi karatteristika li tista' tvarja ħafna bħat-tul ta' organiżmu, nistgħu naqsmuha fi tliet kategoriji differenti.

L-ewwel hi l-għażla direzzjonali, li hi bidla bilmod fil-valur medju ta' karatteristika matul iż-żmien - pereżempju l-każ fejn l-organiżmi bil-mod kollha jitwalu.

It-tieni, l-għażla dirompenti hi l-għażla tal-valuri estremi ta' karatteristika kontra l-valur medju li spiss tirriżulta f'li żewġ valuri differenti isiru aktar komuni.

Ikun hekk meta jew organiżmi qsar jew twal ikollhom vantaġġ, imma mhux dawk ta' tul medju.

Fl-aħħar, l-għażla stabbilizzanti hi kontra l-valuri estremi ta' karatteristika fuq iż-żewġ truf u hekk tikkawża tnaqqis fl-varjanza madwar il-valur medju u mela inqas diversità .

Din, pereżempju, iġġiegħel l-organiżmi kollha bilmod isiru tal-istess tul.

L-għażla sesswali hi każ speċjali tal-għażla naturali.

Din hi l-għażla favur kull karatteristika li żżid is-suċċess fit-tgħammir billi żżdid l-attrazzjoni tas-sħab potenzjali lejn organiżmu .

Il-karatteristiċi li evolvew permezz tal-għażla sesswali huma partikularment prominenti fl-irġiel ta' xi speċi ta' annimali, minkejja li karatteristiċi bħal qran ġoffi u kuluri jgħajtu jattiraw il-predaturi u hekk inaqqsu s-sopravivenza tal-irġiel individwali.

Dan l-iżvantaġġ fis-sopravvivenza hu bbilanċjat b'suċċess riproduttiv ogħla fl-irġiel li jkollhom dawn il-karatteristiċì, diffiċli li jiġu ffalsifikati, magħżula sesswalment.

L-għażla naturali, b'mod l-aktar ġenerali, tagħmel in-natura l-miżura li magħha jitkejjel kemm l-individwi, u l-karatteristiċi individwali għandhom iċ-ċans li jgħixu jew jispiċċaw.

In-"Natura" f'dan is-sens tirreferi għal ekosistema, jiġifieri, sistema fejn l-organiżmi jinteraġixxu mal-elementi l-oħra kollha, fiżiċi kif ukoll bijoloġiċi, fl-ambjent lokali tagħhom.

Eugene Odum, il-fundatur tal-ekoloġija, iddefinixxa ekosistema bħala: "Kull unità li tinkludi l-organiżmi kollha... li f'ċertu lokal jirriaġixxu mal-ambjent fiżiku sabiex il-fluss ta' enerġija jwassal għal struttura trofika, diversità bijotika, u ċikli materjali (ie: tpartit ta' materjali bejn il-partijiet ħajjin u m'humiex) definiti b'mod ċar fi ħdan is-sistema. ".

Kull popolazzjoni ġo ekosistema tokkupa pożizzjoni distinta, b'relazzjonijiet distinti ma' partijiet oħra tas-sistema.

Dawn ir-relazzjonijiet jinvolvu l-passat tal-organiżmu, il-pożizzjoni tiegħu fil-katina tal-ikel, u l-firxa ġeografika tiegħu.

Dan il-fehim fil-wisa' tan-natura jippermetti x-xjenzati li jiddefinixxu forzi speċifiċi li, flimkien, jagħmlu l-għażla naturali.

Wieħed mill-oqsma attivi fir-riċerka hu fuq x'inhi l-unità ta' għażla, fejn ġie propost li l-għażla naturali taħdem fil-livell tal-ġeni, ċelluli, organiżmi individwali, gruppi ta' organiżmi u anki speċi .

L-ebda minn dawn ma jeskludu 'l xulxin u l-għażla tista' taħdem fuq bosta livelli fl-istess ħin.

Eżempju ta' għażla li sir taħt il-livell tal-organiżmu individwali huma l-ġeni msejħa traspożoni, li jistgħu jirreplikaw u jinfirxu mal-ġenoma.

Is-selezzjoni f'livell 'l fuq mill-individwu, bħall-għażla tal-grupp, tista' tippermetti l-evoluzzjoni tal-kooperazzjoni, kif ħa niddiskutu hawn taħt.

It-tkarkir ġenetiku hu l-bidla fil-frekwenza tal-alleli minn ġenerazzjoni għall-oħra li ssir minħabba li l-alleli fl-ulied huma kampjun każwali ta' dawk fil-ġenituri, kif ukoll minħabba s-sehem tax-xorti fid-determinazzjoni ta' jekk ċertu individwu jgħix u jirriproduċix F'termini matematiċi, l-alleli huma suġġetti għall-żbalji fl-ikkampjunar.

Allura, meta ma jkunx hemm forzi selettivi jew dawn ikunu relattivament dgħajfa, il-frekwenzi tal-alleli għandhom it-tendenza li "jitkarkru" 'l fuq jew 'l isfel bl-addoċċ (f'passiġġata aljatorja).

Dan it-tkarkir jieqaf meta l-allele fl-aħħar issir "fissa", jew billi tgħib għal kollox mill-popolazzjoni, jew billi tissostitwixxi l-alleli l-oħra kollha.

It-tkarkir ġenetiku jista' għalhekk jeqred xi wħud mill-alleli minn ġo popolazzjoni minħabba x-xorti biss.

Anki meta ma jkunx hemm forzi selettivi, it-tkarkir ġenetiku jista', żewġ popolazzjonijiet separati li bdew bl-istess struttura ġenetika, ikarkarhom 'il bogħod minn xulxin f'żewġ popolazzjonijiet diverġenti b'settijiet differenti ta' alleli.

Il-ħin li tieħu allele biex issir fissa permezz tat-tkarkir ġenetiku jiddependi mid-daqs tal-popolazzjoni; il-fissazzjoni sseħħ aktar malajr f'popolazzjonijiet żgħar.

Il-kejl preċiż ta' popolazzjoni li huwa importanti jissejjaħ id-daqs effettiv ta' popolazzjoni.

Id-daqs effettiv ta' popolazzjoni hu dejjem iżgħar mill-popolazzjoni totali billi jieħu kont ta' fatturi bħal-livell ta' twelid, in-numru ta' annimali li huma żgħar wisq jew xjuħ wisq biex ikollhom l-ulied, u l-probabbiltà aktar baxxa ta' annimali li jgħixu 'l bogħod minn xulxin li jitgħammru.

Għalkemm is-selezzjoni naturali hi responsabbli għall-adattament, liema miż-żewġ forzi, l-għażla naturali jew it-tkarkir ġenetiku, iġġiegħel, b'mod ġenerali, l-iżjed bdil evoluttiv, hi bħal issa qasam ta' riċerka fil-bijoloġija evoluttiva.

Dawn ir-riċerki bdew mill-proposta tat-teorija newtrali tal-evoluzzjoni molekolari, li ħafna bidliet evoluttivi jiġu mill-iffissar ta' mutazzjonijiet newtrali li ma jagħmlu ebda titjib immedjat fuq kemm ikun adattat l-organiżmu.

Allura, f'dan il-mudell, il-parti l-kbira tal-bidliet ġenetiċi fil-popolazzjoni huma minħabba l-pressjoni ta' mutazzjoni kostanti u t-tkarkir ġenetiku .

Dil-forma tat-teorija newtrali issa ġiet kważi abbandunata billi ma taqbilx mal-varjazzjoni ġenetika li tidher fin-natura.

Madankollu, hemm verżjoni aktar reċenti ta' dal-mudell li għandha iżjed appoġġ u din hija t-teorija kważi newtrali, fejn il-parti l-kbira mill-mutazzjonijiet għandhom biss effetti żgħarli jtejbu kemm l-organiżmi jkunu adattati.

L-evoluzzjoni tinfluwenza kull aspett tal-għamla u l-imġiba tal-organiżmi.

L-aktar prominenti huma l-adattamenti speċifiċi fiżiċi u fl-imġiba li huma r-riżultat tal-għażla naturali.

Dawn l-adattamenti jagħmlu l-organiżmu iżjed adattat billi jgħinu xi attivitajiet bħas-sejba tal-ikel, il-ħrib mill-predaturi jew l-attrazzjoni tas-sħab.

L-organiżmi jistgħu ukoll jirrispondu għas-selezzjoni billi jikkooperaw ma' xulxin, is-soltu billi jgħinu l-qraba tagħhom jew jagħmlu simbjożi ta' ġid reċiproku.

F'medda twila taż-żmien, l-evoluzzjoni tipproduċi speċi ġodda billi taqsam il-popolazzjonijiet ta' antenati ta' organiżmi f'gruppi ġodda li ma jistgħux jew ma jridux jgħammru flimkien.

Dawn ir-riżultati tal-evoluzzjoni kultant jinqasmu f'makroevoluzzjoni, l-evoluzzjoni li sseħħ fil-livell tal-ispeċi jew ogħla, bħall-estinzjoni u l-ispeċjazzjoni, u l-mikroevoluzzjoni, bidliet evoluttivi iżgħar, bħal adattamenti, fi speċi jew f'popolazzjoni.

B'mod ġenerali, il-makroevoluzzjoni hija meqjusa bħala r-riżultat ta' perjodi twal ta' mikroevoluzzjoni.

Allura, id-distinzjoni bejn il-mikro- u l-makroevoluzzjoni mhijiex waħda fundamentali - id-differenza hija biss il-medda taż-żmien.

Però, fil-makroevoluzzjoni, il-karatteristiċi tal-ispeċi kollu jistgħu jkunu importanti.

Pereżempju, ħafna varjazzjoni bejn individwi tippermetti l-ispeċi li tadatta malajr għall-ħabitati ġodda, u hekk jitnaqqas iċ-ċans li tiġi estinta, filwaqt li firxa ġeografika wiesgħa żżid iċ-ċans ta' speċjazzjoni, billi jkun aktar probabbli li parti mill-popolazzjoni se tinqata' mill-oħrajn.

F'dan is-sens, il-mikroevoluzzjoni u l-makroevoluzzjoni jinvolvu għażla fuq livelli differenti – il-mikroevoluzzjoni taħdem fuq ġeni u organiżmi, kontra l-proċessi makroevoluttivi li jaġixxu fuq l-ispeċi sħiħa u jaffettwaw ir-rata ta' speċjazzjoni u estinzjoni.

Hemm ħafna li għandhom l-idea falza li l-evoluzzjoni hi "progressiva," iżda l-għażla naturali m'għandha l-ebda għan fi'l bogħod u mhux bilfors tipproduċi komplessità akbar.

Għalkemm hu veru li evolvew ħafna speċi komplessi, dan ġara bħala effett sekondarju tal-kobor tal-għadd globali ta' organiżmi u infatti l-forom sempliċi ta' ħajja baqgħu l-iżjed komuni.

Pereżempju, il-maġġoranza kbira tal-ispeċi huma prokarjoti mikroskopiċi li jiffurmaw madwar nofs il-bijomassa tad-dinja minkejja d-daqs żgħir tagħhom, u jagħmlu l-maġġoranza kbira tal-bijodiversità fuq l-Art.

L-organiżmi sempliċi mela kienu dejjem il-forma dominanti ta' ħajja fuq l-Art matul l-istorja tagħha u għadha l-forma prinċipali tal-ħajja sal-lum, u l-ħajja komplessa tidher biss aktar diversa minħabba li hija aktar notevoli.

Infatti, l-evoluzzjoni tal-[[mikroorganiżmi] hi tassew importanti għar-riċerka evoluttiva moderna, billi riproduzzjoni mgħaġġla tippermetti l-istudju tal-[[evoluzzjoni sperimentali]] u l-osservazzjoni tal-evoluzzjoni u l-adattament fil-ħin reali .

L-adattament hu wieħed mill-fenomeni bażiċi tal-bijoloġija, u huwa l-"proċess" li bih l-organiżmu jsir iżjed adattat għall-[[ħabitat]] tiegħu .

Barra minn hekk, it-terminu adattament jista' jirreferi għal xi karatteristika li hi importanti għas-sopravivenza tal-organiżmu.

Pereżempju, l-adattament ta' snien iż-żwiemel għat-tħin tal-ħaxix, jew il-ħila taż-żwiemel li jiġru ħafna u jaħarbu l-predaturi.

Billi nużaw it-terminu "adattament" għall-proċess evoluttiv, u "karatteristika adattiva" għall-prodott (parti tal-ġisem jew funzjoni), nistgħu niddistingwu ż-żewġ tifsiriet tal-kelma.

L-adattamenti huma prodotti mis-[[selezzjoni naturali]].

Id-definizzjonijiet li ġejjin huma skont [[Theodosius Dobzhansky]].

Bl-adattament organiżmu jista' jikseb karatteristika ġdida, jew jitlef waħda li kellhom l-antenati tiegħu.

Eżempju li juri ż-żewġ tipi ta' bidla hu l-adattament tal-batterji għal ċertu għażla ta' [[antibijotiku]], fejn bidliet ġenetiċi jżidu r-[[reżistenza antibijotika]] billi fl-istess ħin jimmodifikaw il-mira tad-droga u jżidu l-attività tat-trasportaturi li l-jippumpjaw id-droga barra minn ġo ċ-ċellula.

Eżempji oħra li jolqtuna huma l-batterji "[[Escherichia coli]]" li evolvew il-ħila li jużaw l-[[aċtu ċitriku]] bħala nutrijent f'esperiment fit-tul fil-laboratorju, "[[Flavobacterium]]" li evolva enzima ġdida li tippermetti 'l dawn il-batterji li jikbru fuq il-prodotti sekondarji fil-manifattura tan-[[najlon]], u l-batterju fil-ħamrija "[[Sphingobium]]" li evolva direzzjoni metabolika kompletament ġdida li tiddegrada l-[[pestiċida]] sintetiku [[pentaklorofenol]].

Idea interessanti imma li għadha kontroversjali hi li xi adattamenti jistgħu jżidu l-ħila tal-organiżmi li jiġġeneraw id-diversità ġenetika u li jadattaw bl-għażla naturali (jżidu l-evolvabbiltà tal-organiżmi).

Madankollu, ħafna karatteristiċi li jidhru li huma sempliċi adattamenti huma fil-fatt [[eχ-attamenti]]: strutturi li fil-bidu kienu adattati għal xi funzjoni, imma b'kumbinazzjoni saru utli għal xi funzjoni oħra fil-proċess.

Eżempju ta' dan hi l-gremxula Afrikana "Holaspis guentheri" li żviluppat ras ċatta ħafna biex tkun tista' tinħeba fix-xquq, kif naraw meta nħarsu lejn qrabatha.

Imma f'din l-ispeċi, ir-ras tant iċċattjat li tgħin il-gremxula żżom fl-arja meta taqbeż minn siġra għal oħra — [[eχ-attament]] Eżempju ieħor hu l-użu tal-enzimi mill-[[glikoliżi]] u l-[[metaboliżmu χenobijotiku]] sabiex jaqdu bħala proteini strutturali msejħa [[kristallini]] ġewwa l-lentijiet ta' għajn l-organiżmi.

[[Stampa:Whale skeleton.png|350px|thumb|right|Skeletru tal-baliena "Mysticeti", a u b jimmarkaw l-għadam tal-ġwienaħ, li kienu adattati mir-riġlejn ta' quddiem: waqt li c tindika għadam vestiġjali tar-riġlejn.]]

Billi l-adattament iseħħ permezz ta' modifiki gradwali tal-istrutturi eżistenti, l-istrutturi, f'organiżmi li huma qraba, li jkollhom l-istess organizzazzjoni interna jista' jkollhom funzjonijiet differenti ħafna.

Dan ġara billi l-istess struttura ntirtet mill-antenati u ġiet adattata biex tiffunzjona b'modi differenti.

L-għadam ġol-ġwienaħ tal-friefet il-lejl, pereżempju, huma strutturalment simili għal idejn il-bniedem u l-ġwienaħ li tgħum bihom il-foka, billi dawn l-istrutturi kellhom nisel komuni minn antenat li wkoll kellu ħames swaba fit-tarf tal-membri ta' quddiem.

Karatteristiċi anatomiċi strambi oħra, bħall-għadam fil-polz tal-[[Panda Ġganta|Panda]] li jiffurmaw "saba' " falz, jindikaw li l-linjaġġ evoluttiv ta' organiżmu jista' jillimita x'adattamenti huma possibbli.

Matul l-adattament, xi strutturi jistgħu jitilfu l-funzjoni oriġinali tagħhom u jsiru "strutturi vestiġjali".

Strutturi bħal dawn jista' jkollhom ftit jew l-ebda funzjoni fl-ispeċi attwali, imma għandhom funzjoni ċara fl-ispeċi antenati, jew fi speċi qraba tagħhom.

Fost l-eżempji insibu psewdoġeni, il-fdal ta' għajnejn bla funzjoni fil-ħut għomja li jgħixu fl-għerien, il-ġwienaħ fl-għasafar li ma jtirux, u l-preżenza tal-għadam tal-baċin (ċintura pelvika) fil-balieni u s-sriep.

Hemm ukoll eżempji ta' strutturi vestiġjali fil-bniedem ukoll, pereżempju, id-dras tal-għaqal, il-[[kokkiġi]], u l-[[appendiċi vermiformi]].

Wieħed mill-prinċipji kritiċi tal-[[ekoloġija]] hu dak tal-esklużjoni kompetittiva: l-ebda żewġ speċi ma jistgħu jokkupaw l-istess niċċa fl-istess ambjent għal żmien twil .

Allura, l-għażla naturali għandha t-tendenza li tisforza l-ispeċi li jadottaw [[niċċa ekoloġika|niċeċ ekoloġiċi]] differenti.

Dan jista' jfisser li, pereżempju, żewġ speċi ta' ħut [[Cichlidae|Ċiklidi]] jadattaw li jgħixu f'żewġ [[ħabitat]]i differenti, biex hekk jimminimizzaw il-kompetizzjoni għall-ikel bejniethom .

Bħal issa, waħda mill-oqsma ta' riċerka fil-[[bijoloġija evoluttiva tal-iżvilupp]] hi l-iżvilupp bħala bażi tal-adattamenti u eχattamenti.

Din ir-riċerka tħares lejn it-tnissil u l-evoluzzjoni tal-[[Embrijoġenesi|iżvilupp embrijoniku]] u kif modifiki tal-żvilupp u tal-proċessi tal-iżvilupp jipproduċu karatteristiċi ġodda.

Dawn l-istudji wrew li l-evoluzzjoni tista' tbiddel l-iżvilupp biex jinħolqu strutturi ġodda, bħal strutturi embrijoniċi tal-għadam li jiffurmaw parti mill-widna nofsanija fil-mammiferi waqt li minflok jiżviluppaw f'xedaq f'annimali oħra.

Huwa possibbli wkoll li strutturi li ntilfu fl-evoluzzjoni jerġgħu jitfaċċaw mill-ġdid minħabba bidliet fil-ġeni tal-iżvilupp, bħal mutazzjoni fit-[[tiġieġa|tiġieġ]] li ġġiegħel l-embrijoni jkabbru s-snien bħal dawk tal-[[kukkudrill]]i. Issa qiegħed isir ċar li ħafna bidliet fl-għamla tal-organiżmi jiġu minn bidliet f'sett żgħir ta' ġeni kkonservati.

L-interazzjonijiet bejn l-organiżmi jistgħu jipproduċu kemm kunflitt u kemm kooperazzjoni.

Meta l-interazzjoni tkun bejn pari ta' speċi, bħal [[patoġenu]] u l-ospiti, jew predaturi u l-priża, dawn l-ispeċi jistgħu jiżviluppaw settijiet ta' adattamenti.

F'dal każ, l-evoluzzjoni ta' speċi waħda iġġiegħel adattamenti fi speċi oħra.

Dawn il-bidliet fit-tieni speċi imbagħad, iġegħlu adattamenti ġodda fl-ewwel speċi.

Dan iċ-ċiklu ta' għażla u reazzjoni hu msejjaħ [[ko-evoluzzjoni]].

Eżempju ta' dan hu l-produzzjoni ta' [[tetrodotoxin]] fit-tritun "Taricha granulosa" u l-evoluzzjoni ta' reżistenza għat-tetrodotoxin fil-predaturi tiegħu, is-sriep "Thamnophis sirtalis".

F'dal-par predatur-priża, it-tellieqa għall-armi evoluttiva pproduċiet livelli għolja ta' tossina fit-tritun u livelli għolja ta' reżistenza li jaqblu magħhom fis-serp

Madankollu, mhux l-interazzjonijiet kollha jinvolvu kunflitt bejn l-ispeċi.

Evolvew ħafna każijiet ta' interazzjonijiet ta' ġid reċiproku.

Pereżempju, hemm kooperazzjoni estrema bejn ix-xtieli u l-faqqiegħ mikorriżi li jikber fuq l-għeruq tagħhom u jgħin ix-xtieli biex jassorbu n-nutrijenti mill-ħamrija.

Din hi relazzjoni reċiproka billi x-xtieli jipprovdu l-faqqiegħ biz-zokkor mill-fotosintesi.

F'dal każ il-faqqiegħ infatti jikber ġewwa ċ-ċelluli tal-pjanti u dan jippermettilu ipartat in-nutrijenti mal-ospiti tiegħu, filwaqt li jibgħat sinjali li jrażżnu s-[[sistema immunitarja]] tal-pjanti.

Evolvew wkoll koalizzjonijiet bejn organiżmi tal-istess speċi.

Każ estrem huwa l-[[ewsoċjalità]] li nsibu fl-insetti soċjali, bħan-[[naħla|naħal]], [[termiti]] u [[nemla|nemel]], fejn insetti ħawlija jagħlfu u jgħassu numru żgħir ta' organiżmi fil-kolonja li għandhom il-ħila li jirriproduċu.

Fuq skala iżgħar iċ-[[ċelluli somatiċi]] li jagħmlu l-ġisem ta' annimal jillimitaw ir-riproduzzjoni tagħhom biex ikunu jistgħu iżommu organiżmu stabbli li mbagħad iżomm numru żgħir ta' ċelluli ġerminali tal-annimal biex jipproduċu l-ulied.

Hawn, iċ-ċelluli somatiċi jirrispondu għal sinjali speċifiċi li jgħidulhom jekk jikbrux, jibqgħu kif inhuma, jew imutu.

Jekk iċ-ċelluli jinjoraw dawn is-sinjali u jimmultiplikaw bla rażan, il-kobor tagħhom bla kontroll iġib il-kanċer.

Hu maħsub li dawn l-eżempji ta' kooperazzjoni fi ħdan speċi evolvew bil-proċess tal-[[għażla ta' qraba]], fejn organiżmu jgħin fit-trobbija ta' wlied qrabatu .

Dan l-għamil huwa "magħżul favur" għaliex jekk l-indivdwu li "jgħin" fih alleli li jippromwovu l-attività ta' għajnuna, x'aktarx li l-qarib tiegħu għandu "wkoll" dawn alleli u hekk dawn l-alleli se jiġi mgħoddija.

Fost il-proċessi l-oħra li jistgħu jippromwovu l-koperazzjoni hemm l-[[għażla tal-grupp]], fejn il-kooperazzjoni tipprovdi benefiċċji għall-grupp ta' organiżmi.

[[Stampa:Specjazzjoni.jpg|left|thumb|500px|L-erba' mekkaniżmi tal-ispeċjazzoni]] L-ispeċjazzjoni huwa l-proċess li bih speċi tinqasam f'żewġ speċi dixxendenti jew aktar.

Il-bijoloġi evoluttivi jqisu l-ispeċi bħala fenomeni statistiċi u mhux bħala kategoriji jew tipi.

Din il-viżjoni hi kontra l-intuwizzjoni billi għadha aċċetata fil-wisa' l-idea klassika ta' speċi fejn din titqis bħala klassi ta' organiżmi eżemplifikata minn "tip" li għandu l-karatteristiċi komuni tal-ispeċi.

Minflok, speċi huwa issa definit bħala linjaġġ li jevolvi separatament u li jifforma [[Introduzzjoni għall-ġenetika|patrimonju ġenetiku]] wieħed.

Għalkemm xi proprjetajiet bħall-ġenetika u l-morfoloġija jgħinu biex niddistingwu linjaġġi li jiġu minn xulxin mill-qrib, din id-definizzjoni mhijiex eżatta.

Tabilħaqq, id-definizzjoni eżatta tat-terminu "speċi" għadha polemika, l-iżjed fil-każ tal-prokarjoti u din tissejjaħ il-"problema tal-ispeċi" Il-bijoloġi ipproponew sensiela ta' definizzjonijiet aktar preċiżi, iżda l-għażla tat-tifsira is-soltu tkun prammatka skont il-karatteristiċi tal-ispeċi studjati.

Tipikament l-istudju bijoloġiku infatti jiffoka fuq il-popolazzjoni li hi grupp osservabbli ta' organiżmi "f'interazzjoni", aktar milli fuq l-ispeċi li hi grupp osservabbli ta' individwi "simili".

L-ispeċjazzjoni ġiet osservata bosta drabi kemm taħt kondizzjonijiet ikkontrollati fil-laboratorju kif ukoll fin-natura Fl-organiżmi li jirriproduċu sesswalment, l-ispeċjazzjoni tiġi minn iżolament riproduttiv segwit minn diverġenza ġenealoġika.

Hemm erba' mekkaniżmi għall-ispeċjazzjoni.

L-aktar komuni fl-annimali hija l-[[speċjazzjoni allopatrika|ispeċjazzjoni allopatrika]], li tiġri f'popolazzjonijiet li jsibu ruħhom iżolati ġeografikament, bħal bil-frammentazzjoni tal-ħabitat jew il-migrazzjoni.

L-għażla f'dawn il-kondizzjonijiet tista tipproduċi bidliet mgħaġġla ħafna fid-dehra u l-imġiba tal-organiżmi .

Billi l-għażla u t-tkarkir jaġixxu indipendentement fuq popolazzjonijiet maqtugħa mill-kumplament tal-ispeċi, is-separazzjoni tista' fl-aħhar tipproduċi organiżmi li ma jistgħux jgħammru flimkien. .

It-tieni mekkaniżmu tal-ispeċjazzjoni hi l-[[speċjazzjoni peripatrika|ispeċjazzjoni peripatrika]], li tiġri meta popolazzjonijiet żgħar ta' organiżmi jiġu iżolati f'ambjent ġdid.

Din hi differenti mill-ispeċjazzjoni allopatrika fis-sens li l-popolazzjonijiet iżolati huma ħafna iżgħar fin-numru mill-popolazzjoni tal-ġenituri tagħhom.

F'dal-każ ikun hemm speċjazzjoni mgħaġġla permezz ta' tkarkir ġenetiku mgħaġġel u tal-għażla fuq patrimonju ġenetiku żgħir; dan jissejjaħ l-[[effett fundatur]] .

It-tielet mekkaniżmu tal-ispeċjazzjoni hi l-[[speċjazzjoni parapatrika|ispeċjazzjoni parapatrika]].

Din tixbaħ l-ispeċjazzjoni peripatrika fis-sens li popolazzjoni żgħira tidħol f'ħabitat ġdid, imma hi differenti fis-sens li ma jkunx hemm separazzjoni fiżika bejn dawn iż-żewġ popolazzjonijiet.

Minflok, l-ispeċjazzjoni tiġi mill-evoluzzjoni ta' mekkaniżmi li jnaqqsu l-fluss tal-ġeni bejn iż-żewġ popolazzjonijiet.

Ġeneralment, dan jiġri meta jkun hemm bidla drastika fl-ambjent fil-ħabitat tal-ġenituri tal-ispeċi.

Fost l-eżempji hemm dak tal-ħaxix "Anthoxanthum, Anthoxanthum odoratum", li ġarrab speċjazzjoni parapatrika b'reazzjoni għal tinġiż lokalizzat bil-metall mill-minjieri.

F'dal-każ evolvew xtieli li għandhom reżistenza għal livelli għolja ta' metalli fil-ħamrija.

L-għażla kontra t-tgħammir mal-popolazzjoni tal-ġenituri sensittiva għall-metall ġabet bidla bil-mod fiż-żmien it-twarrid tal-pjanti reżistenti għall-metall, li fl-aħħar ikkawżat iżolament riproduttiv għal kollox.

L-għażla kontra ibridi bejn iż-żewġ popolazzjonijiet jistgħu ikunu l-kawża ta' "tisħiħ", jiġifieri l-evoluzzjoni ta' karatteristiċi li jħajru t-tgħammir fi ħdan speċi, kif ukoll "spostament tal-karattru", li jiġi meta żewġ speċi jsiru aktar distinti fid-dehra.

[[Stampa:Darwin's finches cropped.jpeg|frame|right|L-iżolament ġeografiku tal-isponsuni fil-[[Gżejjer Galápagos]] ipproduċa 'l fuq minn tużżana speċi ġodda.]]

Fl-aħhar, fl-[[ispeċjazzjoni simpatrika|speċjazzjoni simpatrika]] speċi tiddiverġi mingħajr iżolament ġeografiku jew bidliet fil-ħabitat.

Dil-forma hi rari peress li anki ammont żgħir ta' [[fluss tal-ġeni]] jista' jneħħi differenzi ġenetiċi bejn partijiet ta' popolazzjoni.

Ġeneralment, l-ispeċjazzjoni simpatrika fl-annimali teħtieġ l-evoluzzjoni tad-differenzi ġenetiċi u t-tgħammir mhux każwali, it-tnejn, biex l-iżolament riproduttiv ikun jista' jevolvi.

Wieħed mit-tipi ta' speċjazzjoni simpatrika jinvolvi t-tgħammir bejn żewġ speċi li jiġu minn xulxin biex jipproduċu speċi ibrida ġdida.

Dan mhux komuni fl-annimali billi l-ibridi fl-annimali s-soltu jkunu ħawlija.

Dan hu minħabba li matul il-[[meożi]], il-kromożomi omoloġi minn kull ġenitur huma minn speċi differenti u ma jistgħux jgħamlu par jaqbel.

Però, hu iktar komuni fix-xtieli billi x-xtieli sikwit jirduppjaw in- numru ta' kromożomi li jkollhom, biex jifformaw "poliplojdi".

Dan jippermetti lill-kromożomi minn kull speċi tal-ġenituri li matul il-meożi jiffurmaw par li jaqbel, peress li l-kromożomi ta' kull ġenitur huma diġà rappreżentati minn par.

Eżempju ta' speċjazzjoni ta' dan it-tip huwa t-tgħammir bejn l-ispeċi tal-pjanti "[[Arabidopsis thaliana]]" u "Arabidopsis arenosa" li jagħti l-ispeċi ġdida "Arabidopsis suecica" .

Dan ġara madwar 20,000 ilu, u dan il-proċess ta' speċjazzjoni ittenna fil-laboratorju, u hekk jista' jsir studju tal-mekkaniżmi ġenetiċi li jidħlu f'dan il-proċess.

Tabilħaqq, l-irduppjar tal-kromożomi fi speċi jista' jkun sikwit il-kawża tal-iżolament riproduttiv, billi nofs il-kromożomi irduppjati ma jitqabblux fit-tgħammir ma' organiżmi li ma rduppjawx.

Il-ġrajjiet ta' speċjazzjoni huma importanti fil-teorija tal-[[ekwilibriju punteġġjat]], li tispjega l-iskema fir-reġistru tal-fossili fejn insibu li "jfaqqgħu" perjodi qsar ta' evoluzzjoni bejn perjodi relattivament twal ta' stasis, fejn l-speċi ma jinbidlux relattivament F'din it-teorija, l-ispeċjazzjoni u l-evoluzzjoni mgħaġġla huma marbuta, u l-għażla naturali u t-tkarkir ġenetiku jaħdmu bl-akbar qawwa fuq organiżmi li jkunu qegħdin iġarrbu speċjazzjoni f'ħabitat ġdid jew f'popolazzjonijiet żgħar.

Ir-riżultat hu li l-perjodi ta' stasis fir-reġistru tal-fossili jikkorrispondu mal-popolazzjoni tal-ġenituri, u l-organiżmi jġarrbu l-ispeċjazzjoni u l-evoluzzjoni mgħaġġla kienu f'popolazzjonijiet żgħar jew ambjenti ġeografikament ristretti, u għalhekk rari li ġew preżervati bħala fossili.

[[Stampa:Tarbosaurus museum Muenster.jpg|thumb|left|225px|Fossili ta' "[[Tarbosawru]]".

Id-[[dinosawru|dinosawri]] li ma kinux itiru inqerdu fl-Estinzjoni Massiva tal-Kretakiku-Terzjarju fl-aħħar tal-perjodu Kretakiku]] L-estinzjoni hi l-qirda ta' speċi sħiha.

L-estinzjoni mhijiex ħaġa rari billi l-ispeċi l-ħin kollu jfeġġu permezz tal-ispeċjazzjoni, u jgħibu permezz tal-estinzjoni .

Kważi l-ispeċji kollha tal-annimali u x-xtieli li qatt għexu fid-dinja issa huma estinti, u l-estinzjoni tidher li hi d-destin finali ta' kull speċi.

Dawn l-estinzjonijiet ġraw il-ħin kollu matul l-istorja tal-ħajja, għalkemm ir-rata ta' estinzjoni taqbeż 'l fuq meta jkun hemm estinzjoni ta' massa kif jiġri kultant.

L-"Estinzjoni Massiva tal-Kretakiku-Terzjarju", li matulha id-[[dinosawru|dinosawri]] li ma' kinux itiru inqerdu, hi l-aktar magħrufa sew, iżda L-"Estinzjoni Massiva tal-Permjan-Trijassiku", aktar kmieni, kienet saħansitra aktar serja u fiha madwar 96 fil-mija tal-ispeċi inqerdu.

L-"Estinzjoni Massiva tal-Oloċenu" hi l-estinzjoni tal-massa għaddejja bħal issa, assoċjata mal-espansjoni tal-umanità madwar id-dinja f'dawn l-aħħar ftit eluf ta' snin.

Illum il-ġurnata r-rati ta' estinzjoni huma minn mitt sa elf darba akbar mir-rata tal-isfond, u sa 30 fil-mija tal-ispeċi jistgħu jinqerdu sa nofs is-seklu 21.

Għemil il-bniedem hu l-kawża ewlenija tal-estinzjoni li qiegħda ssir bħal issa; it-[[tisħin globali]] jista' jkompli jgħaġġilha fil-futur.

Ix-xjenzati għadhom ma fehmux sewwa s-sehem li għandha l-estinzjoni fl-evoluzzjoni u dan jista' jiddependi fuq liema tip ta' estinzjoni nkunu qegħdin inqisu.

Il-kawżi ta' ġrajjiet kontinwi ta' estinzjoni "fuq livell baxx", li jagħmlu l-parti l-kbira ta' estinzjonijiet, jistgħu jkunu l-kompetizzjoni bejn l-ispeċi għal riżorsi limitati (esklużjoni kompetittiva).

Jekk il-kompetizzjoni minn speċi oħrajn tbiddel il-probabbiltà li xi speċi jinqerdu, dan jista' jipproduċi għażla tal-ispeċi bħala livell ta' għażla naturali.

L-estinzjonijiet tal-massa ta' kultant huma importanti wkoll, iżda minflok jaġixxu bħala forza selettiva, dawn inaqqsu drastikament id-diversità b'mod ġenerali u jġibu magħhom splużżjonijiet ta' evoluzzjoni mgħaġġla u speċjazzjoni f'dawk li jibqgħu ħajjin.

Il-bidu tal-[[ħajja]] hu meħtieġ għall-evoluzzjoni bijoloġika, imma biex nirraġunaw li l-evoluzzjoni seħħet ladarba dehru l-organiżmi u biex nitkixxfu kif jiġri dan, ma hemmx bżonn inkunu nafu eżatt kif bdiet il-ħajja.

Bħal issa l-consensus xjentifiku hu li l-[[bijokimika]] komplessa li ssawwar il-ħajja ġejja minn reazzjonijiet kimiċi aktar sempliċi, iżda mhuwiex ċar kif dan seħħ.

Xejn m'hu ċert dwar l-iżviluppi l-iktar bikrija fil-ħajja, l-istruttura tal-ewwel ħlejjaq ħajjin, jew l-identità u n-natura ta' xi antenat komuni jew xi patrimonju ġenetiku komuni.

Allura, m'hemm l-ebda consensus xjentifiku dwar kif bdiet il-ħajja, iżda fost il-proposti hemm molekuli awto-replikanti bħall-[[ARN]], u l-assemblaġġ ta' ċelluli sempliċi. .

[[Stampa:Xadini skeletri.jpg|right|320px|thumbnail|L-[[ominojdi]] tnisslu minn antenat komuni.]]

L-organiżmi kollha fuq l-[[Art]] huma mnisslin minn antenat komuni wieħed jew patrimonju ġenetiku wieħed.

L-ispeċi li jeżistu fil-preżent huma stadju wieħed fil-proċess tal-evoluzzjoni, u d-diversità tagħhom hi l-prodott ta' sensiela twila ta' ġrajjiet ta' speċjazzjoni u estinzjoni.

L-ewwel deduzzjoni tad-dixxendenza komuni tal-organiżmi kienet ibbażata fuq erba' fatti sempliċi dwar l-organiżmi: L-ewwelnett, dawn għandhom firxa ġeografika li ma nistgħux nispjegawha b'adattament lokali.

It-tieni, id-diversità tal-ħajja mhijiex sett ta' organiżmi li huma kompletament uniċi, iżda dawn l-organiżmi għandhom ħafna similaritajiet morfoloġiċi.

It-tielet, xi karatteristiċi vestiġjali bl-ebda skop ċar jixbħu xi karatteristiċi li kellhom funzjoni fl-antenati, u fl-aħhar, li l-organiżmi jistgħu jiġu kklassifikati permezz ta' dan ix-xebh f'ġerarkija ta' gruppi mbejtin – li tixbaħ l-arblu tar-razza.

Madankollu, ir-riċerka moderna tissuġġerixxi li, minħabba t-trasferiment orizzontali tal-ġeni, din is-"[[siġra tal-ħajja]]" tista' tkun ħafna aktar ikkomplikata minn sempliċi siġra bil-friegħi peress li xi ġeni infirxu indipendentement bejn speċi li jiġu minn xulxin fi'l bogħod ħafna .

L-ispeċi tal-imgħoddi ħallew ukoll xhieda tal-istorja evoluttiva tagħhom.

Din ix-xhieda morfoloġika jew anatomika hi magħmula mill-[[fossili]], permezz tal-anatomija komparattiva tal-organiżm ta' llum .

Bit-tqabbil tal-anatomija tal-ispeċi moderni ma' dik ta' dawk estinti, il-paleontoloġi jistgħu jinferixxu l-linjaġġi ta' dawk l-ispeċi.

Madankollu, dan l-approċċ hu utli l-iżjed għall-organiżmi li kellhom partijiet tal-ġisem ibsin, bħal qxur, għadam jew snien.

Barra minn hekk, billi l-prokarjoti bħall-[[batterji]] u l-[[archaea|arkej]] għandhom sett limitat ta' morfoloġiji komuni bejniethom, il-fossili tagħhom ma jipprovdux tagħrif dwar l-antenati tagħhom.

Dan l-aħħar, ix-xhieda għal nisel komuni ġiet mill-istudju tax-xebħ [[bijokimika|bijokimiku]] bejn l-organiżmi.

Pereżempju, iċ-ċelluli ħajjin kollha jużaw l-istess sett bażiku ta' [[nucleotide|nucleotidi]] u [[amminoaċtu|amminoaċti]].

L-iżvilupp tal-[[ġenetika molekulari]] irrivela x-xhieda tal-evoluzzjoni li baqgħet midfuna fil-[[ġenoma]] tal-organiżmi billi jagħti, permezz tal-[[arloġġ molekulari]] prodott mill-mutazzjonijiet, id-dati ta' meta l-ispeċi iddiverġew.

Pereżempju dawn il-paraguni bejn is-sekwenzi tal-ADN urew kemm hemm xebħ ġenetiku fil-qrib bejn il-bniedem u u ċ-ċimpanżi u tefgħet xaqq dawl fuq meta eżista l-antenat komuni ta' dawn l-ispeċi.

[[Stampa:800px-Collapsed tree labels simplified mt.jpg|350px|thumb|left|[[Siġra filoġenetika|Is-siġra evoluttiva]] turi d-diverġenza tal-ispeċi moderni mill-antenat komuni tagħhom fiċ-ċentru.

It-tliet [[Dominji (bijoloġija)|dominji]] għandhom kuluri differenti:il-[[batterji]] blu, l-[[arkej]] ħodor , u l-[[ewkarjoti]] ħomor.]]

Minkejja l-inċertezza dwar kif bdiet il-ħajja, hu ġeneralment aċċettat li l-prokarjoti ilhom jgħixu fuq l-Art minn madwar 3-4 biljun sena ilu.

[[Kategorija:Bijoloġija]]


Kubiżmu

Kubiżmu

Il-Kubiżmu kien moviment artistiku avangardista tas-seklu 20.

Bis-saħħa tal-pijunieri tiegħu Pablo Picasso u Georges Braque, huwa rrivoluzzjona l-pittura u l-iskultura Ewropea, u ispira movimenti jixbħuh fil-qasam tal-mużika u tal-letteratura.

Magħrufa bħala "Kubiżmu Analitiku", l-ewwel fergħa tal-kubiżmu kienet mhux biss radikali iżda ħalliet influwenza wkoll, bħala moviment artistiku qasir iżda sinifikanti ħafna bejn l-1907 u l-1911 fi Franza.

Fit-tieni fażi tiegħu, jiġifieri l-"Kubiżmu Sintetiku" (l-użu ta' materjali sintetiċi fl-arti), il-moviment infirex u baqa' b'saħħtu sal-1919, meta l-moviment Surrealista beda jikseb il-popolarità.

L-istudjuż tal-istorja tal-arti Ingliż Douglas Cooper jiddeskrivi tliet fażijiet tal-Kubiżmu fil-ktieb seminali "The Cubist Epoch".

Skont Cooper kien hemm il-"Kubiżmu tal-Bidu" (mill-1906 sal-1908) meta l-moviment nibet fl-istudji ta' Picasso u Braque; it-tieni fażi kienet il-"Kubiżmu Għoli" (mill-1909 sal-1914) li matulu Juan Gris wera ruħu bħala esponent importanti; u fl-aħħar Cooper tkellem dwar il-"Kubiżmu fit-Tard" (mill-1914 sal-1921), l-aħħar fażi tal-Kubiżmu bħala moviment radikali avangwardista .

Fix-xogħlijiet ta' arti kubista, l-oġġetti jitkissru, jiġu analizzati u jerġgħu jitwaħħlu taħt forma astratta - minflok juri l-oġġett minn direzzjoni waħda, l-artista juri s-suġġett minn multitudni ta' direzzjonijiet sabiex jirrappreżenta s-suġġett f'kuntest akbar.

L-angoli tal-uċuħ differenti sikwit jiltaqgħu għalarrieda u għaldaqstant mhemmx sens koerenti ta' fond.

Il-pjani tal-isfond u tal-oġġett jidħlu f'xulxin sabiex joħolqu spazju baxx u ambigwu, wieħed mill-karatteristiċi partikolari tal-kubiżmu.

Matul l-aħħar tas-seklu 19 u l-bidu tas-seklu 20, l-elite kulturali Ewropej kienu qegħdin jiskopru l-arti Afrikana, Mikroneżjana u Amerikana Indjana għall-ewwel darba.

Artisti bħal Paul Gauguin, Henri Matisse u Pablo Picasso kienu affaxxinati u ispirati mill-qawwa pura u s-sempliċità fl-istili ta' dawn il-kulturi barranin.

Lejn l-1906, Picasso ltaqa' ma' Matisse permezz ta' Gertrude Stein, fi żmien meta ż-żewġ artisti ma kinux ilhom li bdew jinteressaw ruħhom fil-primittiviżmu, l-iskultura Iberjana, l-arti Afrikana u l-maskri tribali Afrikani.

Saru ħbieb u għedewwa fl-istess ħin u kkompetew ma' xulxin matul il-karriera tagħhom, u jista' jkun għalhekk li Picasso fl-1907 daħal f'perijodu ġdid f'xogħlu fejn kien influwenzat mill-arti Griega, Iberjana u Afrikana.

Il-pitturi ta' Picasso tal-1907 ġew ikkaratterizzati bħala Protokubiżmu, bħalma jidher b'mod notevoli f"'Les Demoiselles d'Avignon", l-anteċedenti tal-Kubiżmu.

Xi wħud jemmnu li l-għeruq tal-kubiżmu jinsabu fiż-żewġ tendenzi distinti tax-xogħol aħħari ta' Paul Cézanne: l-ewwel nett il-qsim tal-wiċċ miżbugħ f'roqgħat żgħar ta' żebgħa b'aspetti multipli, biex b'hekk jiġu enfasizzati l-ħafna modi ta' kif tħares mill-viżjoni binokulari, u t-tieni nett l-interess li kien juri fis-simplifikazzjoni tal-forom naturali billi jibdilhom f'ċilindri, sferi u koni.


Giuseppe Mifsud Bonnici

Giuseppe Mifsud Bonnici

Giuseppe Mifsud Bonnici (Bormla, 17 ta' Lulju 1930 - 22 ta' Frar 2019 ), hu ġurista Malti.

Serva ta' Prim Imħallef ta' Malta bejn l-1990 u l-1995, kif ukoll Imħallef tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem bejn l-1992 u l-1998.

Kien bin il-Professur Carmelo Mifsud Bonnici u Mary imwielda Ross.

Beda jistudja l-liġi fl-Università ta' Malta fejn fl-1958, ħa d-dottorat fil-Liġi.

Qabel fl-1955, kien iċ-champion ta' Malta taċ-[[chess].

Wara li kwalifika bħala avukat, kompla jistudja [[Ruma]] fl-Istitut Gregorio del Vecchio tal-[[Università Sapienza]] ta' Ruma.

Beda jgħallem il-filosofija tal-liġi fl-Università ta' of Malta fl-1966, u kompla jgħallem għal tletin sena, sakemm irtira fl-1995.

Fl-1988 inħatar Professur tal-Filosofija tal-Liġi.

Fl-istess sena Mifsud Bonnici nħatar Imħallef fil-Qrati Superjuri ta' Malta.

Sentejn wara fl-1990, sar Prim Imħallef, u President tal-Qrati tal-Appell u President tal-[[Qorti Kostitizzjonali]], u dam f'dawn il-karigi sa meta irtira fl-1995.

Mill-1992 sal-1996 serva bħala Imħallef fil-[[Qorti Ewropej tad-Drittijiet Umani]] fi [[Strasbourg]].

Hu "Honorary Fellow" tal-"Institute for Advanced Legal Studies" ta' [[Londra]], ir-[[Renju Unit]].

Kien ukoll President tal-Casino Maltese u tal-"[[Malta Football Association]]".

ISBN 99909-41-83-1 [[Kategorija:Ġudikatura Maltija]]


Surrealiżmu

Surrealiżmu

Is-Surrealiżmu huwa moviment kulturali li beda fil-bidu tal-għoxrinijiet, u huwa magħruf l-aktar għax-xogħolijiet tal-arti viżwali u l-kitbiet mill-membri tal-grupp.

Ix-xogħolijiet surrealistiċi jinkludu l-element ta' sorpriża, it-tqegħid ħdejn xulxin ta' oġġetti li ma jaqblux u n-"non sequitur".

Minkejja dan, bosta artisti u kittieba Surrealisti jaraw f'xogħolhom qabel xejn, l-espressjoni tal-moviment filosofiku, fejn ix-xogħolijiet huma artefatt.

Il-mexxej André Breton kien ċar fl-istqarrija tiegħu li s-Surrealiżmu kien qabel kollox moviment rivoluzzjonarju.

Is-Surrealiżmu żviluppa mill-attivitajiet tad-Dadaistiċi fl-Ewwel Gwerra Dinjija u l-aktar ċentru importanti għall-moviment kienet Pariġi.

Mill-għoxrinijiet 'il quddiem, il-moviment inxtered mad-dinja kollha u eventwalment affettwa l-arti viżwali, il-letteratura, il-films u l-mużika ta' ħafna pajjiżi u lsna ,il-prattika u l-ħsieb politiku kif ukoll t-teorija filosofika u soċjali.


Foviżmu

Foviżmu

Les Fauves (L-Annimali Slavaġ bil-Franċiż) kien grupp laxk u għomru qasir ta' artisti moderni fil-bidu tas-seklu 20.

Ix-xogħlijiet tagħhom kienu jenfasizzaw il-kwalitajiet tal-pittur u kuluri qawwija fuq il-valuri ta' rappreżentazzjoni jew ta' realiżmu li kien juża l-Impressjoniżmu.

Filwaqt li l-Foviżmu bħala stil beda lejn is-snin 1900 u kompla wara l-1910, il-moviment bħala tali dam biss tliet snin (1905-1907) u kellu tliet wirjiet.

Il-mexxeja tal-moviment kienu Henri Matisse u André Derain.


Andrea Demirović

Andrea Demirović

Andrea Demirović (Андреа Демировић) (Titograd, 16 ta' Ġunju 1985) magħrufa wkoll bħala Andrea, hi kantanta Montenegrina u studenta fl-Akkademja tal-Mużika ta' Cetinje.

Id-debutt fil-kamp mużikali wasal fil-festival Sunčane Skale tal-2002.

Aktar tard, gawdiet minn suċċess konsiderevoli f'festivals reġjonali, fosthom fil-finali nazzjonali Serbo-Montenegrina u dik Montenegrina biex tintgħażel il-kanzunetta għall-Eurovision.

L-ewwel album tagħha, bl-isem ta' "Andrea", ħareġ fl-2006 taħt it-tikketta City Records.

L-album li jmiss mistenni li joħroġ fl-2009, u l-ewwel kanzunetta minn dan l-abum hi "The Queen of the Night", riproduzzjoni tal-kanzunetta ta' Mirela fil-Misión Eurovisión tal-2007.

Kien hemm għajdut li kienet se tidher fil-film tal-2010 "Подгорица, Волим Те".

Nhar it-23 ta' Jannar, ġie mħabbar li Andrea se tirrapreżenta lill-Montenegro fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'Moska, ġewwa r-Russja.

Bil-kanzunetta "Just Get Out of My Life" hi kienet l-ewwel mara li ħadet sehem f'isem il-pajjiż, però ma rnexxilhiex tagħmilha għall-finali wara li ma ntgħażiltx fost l-għaxar finalisti mill-ewwel semifinali tat-12 ta' Mejju.


No. 5, 1948

No. 5, 1948

No. 5, 1948 hija pittura ta' Jackson Pollock (1912–1956), pittur Amerikan magħruf għall-kontribuzzjonijiet tiegħu fil-moviment espressjonista astratt.

Il-pittura saret fuq folja 8' x 4' ta' fajberbord u minħabba ammont sostanzjali ta' żebgħa kannella u safra mraxxax fuqha, il-pittura tidher qisha bejta.

Kienet oriġinarjament proprjetà ta' Samuel Irving Newhouse u esposta fil-Museum of Modern Art qabel ma nbiegħet lil David Geffen u warajh, allegatament, lil David Martinez fl-2006.


Ritratt ta' Adele Bloch-Bauer I

Ritratt ta' Adele Bloch-Bauer I

Ir-Ritratt ta' Adele Bloch-Bauer I hija pittura ta' Gustav Klimt li tlestiet fl-1907.

Skont rapporti mill-istampa nbiegħet għal $135 miljun lil Ronald Lauder għan-Neue Galerie tiegħu ġewwa New York f'Ġunju tal-2006, u minħabba f'hekk saret l-aktar pittura għalja li qatt inbiegħet għal dak iż-żmien .

Ilha esposta fil-gallerija msemmija minn Lulju 2006.

Klimt dam tliet snin biex ilesti l-pittura.

Il-qies tagħha huwa ta' 138 x 138 ċm, hija magħmula minn żejt u deheb fuq kanvas u turi tiżjin elaborat u kumpless fl-istil Jugendstil.

Klimt kien membru mill-Vienna Secession, grupp ta' artisti li marru lil hinn mill-mod tradizzjonali ta' pittura.

Ix-xogħol tpitter Vjenna u ġie kkummissjonat minn Ferdinand Bloch-Bauer, li twieled Ferdinand Bloch, iben David Bloch (magħruf ukoll bħala Abraham Bloch) u bankier u propjetarju ta' fabbrika taz-zokkor flimkien ma' martu Marie, imwielda Straschnow.

Ferdinand iżżewweġ lil Adele Bauer, bint Moritz Bauer (id-direttur tal-Bank ta' Vjenna "Wiener Bankverein") u martu Jeannette, imwielda Honig.

Meta Ferdinand iżżewweġ lil Adele it-tnejn ħadu l-kunjom Bloch-Bauer.

Bħala industrijalist għani li sab xortih fl-industrija taz-zokkor, huwa sponsorja l-arti u ffavorixxa u appoġġja lil Gustav Klimt.

Adele Bloch-Bauer saret l-unika mudella li tpittret darbtejn minn Klimt hekk kif lesta it-tieni pittura tagħha, jiġifieri l-"Adele Bloch-Bauer II" fl-1912.

Ebda pittura qabilha ma nbiegħet għal daqstant flus.


Gipsy.cz

Gipsy.cz

Gipsy.cz huma grupp tal-hip hop mir-Repubblika Ċeka.

Il-mużika tagħhom riċentament laħqet diversi klassifiki mużikali madwar l-Ewropa u s-segwaċi tagħhom qegħdin bil-mod il-mod jikbru.

Huma daqqew fil-Festival ta' Glastonbury tal-2007.

Il-grupp irrapreżenta lil pajjiżhom fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'Moska, ir-Russja, bil-kanzunetta "Aven Romale" imma naqset li ssib post fil-finali.


Patrick Ouchène

Patrick Ouchène

Patrick Ouchène hu kantant Belġjan magħruf l-aktar għall-irwol prinċipali fil-grupp rockabilly li jġib l-isem ta' Runnin' Wild.

Nhar is-17 ta' Frar ġie magħżul biex jirrapreżenta lill-Belġju fil-Eurovision tal-2009, ġewwa Moska, ir-Russja, bil-kanzunetta ""Copycat"".

Nhar l-10 ta' Marzu ġiet uffiċjalizzata l-aħbar tal-parteċipazzjoni tiegħu f'isem il-Belġju u wkoll tħabbret għall-ewwel darba l-kanzuentta li kien se jipparteċipa biha.

Patrick kanta f'numru 3 tal-ewwel semifinali, imma naqas li jsib post fil-finali tas-Sibt 16 ta' Mejju.


Petr Elfimov

Petr Elfimov

Petr Elfimov (bil-Bjelorussu: "Пётр Ялфімаў", "Pyotr Yalfimaw", bir-Russu: "Пётр Елфимов", "Pyotr Yelfimov") hu kantant Bjelorussu li rrapreżenta lil pajjiżu fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'Moska, ġewwa r-Russja.

Nhar id-19 ta' Jannar, 2009, hu rebaħ il-finali nazzjonali tal-Bjelorussja b'total ta' 11,475 vot permezz tal-kanzunetta rock/pop "Eyes That Never Lie".

Il-kanzunetta ħadet sehem fl-ewwel semifinali, imma minkejja li ħafna kienu dawk li rawha fost il-favoriti li tkompli f'dan il-konkors, naqset li tagħmel dan.


Inga u Anush Arshakyans

Inga u Anush Arshakyans

Inga u Anush Arshakyans (bl-Armen: "Ինգա եւ Անուշ Արշակյաններ") magħrufin ilkoll bħala L-Aħwa Arshakyan, huma żewġ kantanti u liriċisti Armeni.

L-aħwa rrapreżentaw lill-Armenja fil-Festival tal-Eurovision 2009.

Anush Arshakyan twieldet fl-24 ta' Diċembru, 1980, ġewwa Yerevan.

Hi studjat u ggradwat mill-iskola tal-mużika S.Aslamazyan, mill-klassi tal-pjanu.

Fl-1994 kisbet l-ewwel post tagħha u ġiet onorata bl-unur tal-udjenza fil-kompetizzjoni "Sonorous voices" li saret fil-belt ta' Omsk.

F'dan il-perjodu hi bdiet tippromovi lilha nnifisha bħala kompożitur/awtur.

Fl-1999, hi ddebutat bħala solista flimkien mal-Orkestra Filarmonika u l-Kor Statali tal-Armenja.

Mill-2001 sal-2005 hi studjat u ggradwat mill-Konservatorju Statali ta' Yerevan.

Inga Arshakyan twieldet fit-18 ta' Marzu, 1982 f'Yerevan.

Hi wkoll iggradwat mill-iskola tal-mużika S.Aslamazyan u mill-kulleġġ tal-mużika A.Babajanyan, mill-klassi tal-vjolin.

Waqt li kienet tkompli l-istudji tagħha, hi kienet ukoll qed taħdem mal-għaqda ta' vjolinisti ta' G.Achemyan.

Fl-1998, Inga ingħaqdet ma' oħtha u flimkien bdew jippromovu l-attivitajiet tagħhom.

Fir-repertorji tagħhom ma kienx hemm biss dwetti, imma wkoll "arias", fejn il-vjolin jilgħab rwol importanti.

L-Aħwa Arshakyan ġew magħżula mill-pubbliku Armen nhar il-14 ta' Frar 2009, biex jirrapreżentaw lil pajjiżhom fil-Festival tal-Eurovision 2009, bil-kanzunetta "Jan Jan".

"Il-kanzunetta tagħna għall-Eurovision hi miktuba fuq stil folk, b'elementi tal-mużika kontemporanja", stqarriet Anush Arshakyan waqt il-konferenza stampa qabel ma marru lejn Moska.

Il-mużika hi komposta minn Mane Akopyan, u l-lirika hi ta' Avet Barseghyan (il-parti Armena) u ta' Vardan Zadoyan (il-parti Ingliża), b'arranġamenti ppreparati minn Ara (Murzik) Torosyan.

Fi kliemha, l-għan prinċipali tagħhom hu li jirrapreżentaw il-mużika folk tal-Armenja bil-mod tagħhom.

"Pajjiżi żgħar bħall-Armenja jridu dejjem ifittxu konkorsi bħall-Eurovision, biex jippreżentaw il-kultura tagħhom lid-dinja", qalet il-kantanta.

"Is-suċċess fil-festival ma jiddependix biss fuq l-artisti, imma min-naħa tagħna aħna se nagħmlu ħilitna biex niksbu r-rebħa f'Moska", qalet Anush Arshakyan.

Il-kanzunetta rebħet post fil-finali tal-Eurovision tas-16 ta' Mejju wara li ħadet post mill-għaxra disponibbli mis-semifinali tat-12 ta' Mejju.


Susanne Georgi

Susanne Georgi

Susanne Jonah-Lynn Georgi (Sjølund, 27 ta' Lulju, 1976) hi kantanta Daniża li tgħix u taħdem l-Andorra.

Georgi bdiet il-karriera tagħha flimkien ma' oħta fid-dwett Me & My, fejn il-grupp wassal diversi kanzunetti f'xi klassifiki tal-mużika madwar l-Ewropa.

Huma pparteċipaw ukoll fil-finali nazzjonali Daniża għall-Festival tal-Eurovision 2007, fejn spiċċaw fis-sitt post. Bħalissa, Georgi qed taħdem fuq ir-raba' album tagħha.

Susanne irrapreżentat lill-Andorra fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'Moska, ġewwa r-Russja bil-kanzunetta "La teva decisió (Get a Life)".

Ir-riżultati fil-finali nazzjonali tal-Andorra urew li hi kisbet 47% tal-voti tal-ġurija u 66% tal-votazzjoni pubblika.

Il-kanzunetta però naqset li ssib post fil-finali, wara li waqfet fis-semifinali.

Susanne, barra din il-parteċipazzjoni diretta f'dan il-konkors, fil-Festival tal-Eurovision 2007 kienet ħabbret il-voti Daniżi waqt il-finali li saret f'Ħelsinki.


Lovebugs

Lovebugs

Lovebugs huwa grupp Żvizzeru bbażat f'Bażel.

Fundat fl-1992 minn Adrian Sieber, Sebastian "Baschi" Hausmann u l-battirist Julie, il-grupp sar wieħed mill-aqwa gruppi famużi u ta' suċċess ġewwa l-Iżvizzera.

Fost il-kanzunetti li għamlu suċċess jinkludu "Angel Heart", "Music Makes My World Go Round", "Flavour of the Day", "Everybody Knows I Love You" u "Avalon".

Lovebugs irrapreżentaw lill-Iżvizzera fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'Moska, ġewwa r-Russja bis-silta "The Highest Heights", però ma kkwalifikawx għas-serata finali tas-16 ta' Mejju.


Achinoam Nini

Achinoam Nini

Achinoam Nini (bl-Ebrajk: אֲחִינוֹעַם נִינִי Aẖinóʻam Nini; Tel Aviv, 23 ta' Ġunju, 1969), magħrufa iktar bl-isem professjonali, Noa, hi kantanta Iżraelita.

Imwielda f'Tel Aviv, Noa għexet minn mindu kellha sentejn sa meta kellha sbatax-il sena f'New York City, sakemm reġgħet lura l-Iżrael.

Il-familja huma oriġinarjament mill-Jemen.

Wara li serviet sentejn obbligatorji fl-Armata Iżraeljana.

Noa tiftakar dan iż-żmien ta' konfużjoni: "kont waħdi, qalb ħafna tfajliet li kienu jitkellmu Ebrajk li jien ma kontx nifhem, konna norqdu bi xkubetta taħt is-sodda".

Fl-Iżrael tiltaqa' mat-tabib pedjatriku Asher Barak li aktar tard tiżżewwġu.

Il-koppja għandhom żewġt itfal, Ayehli u Enea.

F'dan l-istess żmien tibda l-karriera tagħha bħala kantana, fejn issir aktar famuża barra minn pajjiżha għan-numru kbir ta' kunċerti diretti, flimkien mal-kitarrista Gil Dor.

Bħala dwett, l-istili mużikali tagħhom huma l-pop, ir-rock, il-blues, l-R&B, il-country, il-country western, il-folk, u l-mużika folk tal-Jemen u l-Italja.

Noa kantant diversi kanzunetti bit-Taljan, il-Franċiż, l-Ispanjol, il-Galizjan, l-Ingliż, l-Għarbi, l-Ebrajk, it-Tajlandiż, il-Ħindu, il-Jemen Lhudi u kanzunetti folk u pop Arabiċi, kif ukoll talbiet Lhudin u Kristjani tradotti għall-Ebrajk u l-Ingliż.

Noa hi artista li tħobb tuża' l-mużika bħala strument ta' għaqda bejn popli li jinsabu f'kunflitt, partikularment fil-kwistjoni traġika tal-Lvant Nofsani.

Il-kanzunetti tagħhom huma influwenzati mill-ambjent Iżraeljan, bil-kontradizzjonijiet tiegħu (bħal li jkollok l-għeruq fuq iż-żewġ naħat tal-baħar, kemm fil-pajjiż tad-diaspora, u kemm fl-Iżrael), l-uġigħ tiegħu (il-gwerra, it-terroriżmu) u l-isperanzi tiegħu.

F'Mejju 2009 irrappreżentat lill-Iżrael, flimkien mal-kantanta Għarbija-Iżraeljana Mira Awad, fl-54 edizzjoni tal-Festival tal-Eurovision, permezz tal-kanzunetta — kantata bl-Ingliż, l-Ebrajk u l-Għarbi — "There must be another way".


Mira Awad

Mira Awad

Mira Anwar Awad (bl-Għarbi: ميرا عوض; bl-Ebrajk:מירה עווד) hi kantanta, attriċi u liriċista Għarbija-Iżraeljana.

Attwalment tgħix f'Tel Aviv, ġewwa l-Iżrael.

Awad twieldet f'Rameh, raħal fil-Galileja, ġewwa l-Iżrael.

Missierha, Anwar, hu tabib ta' nisel Għarbi Palestinjan, u ommha, Snejana, speċjalista tal-lingwi Slavi, hi Bulgara.

Fl-2002 hi ssieħebet mal-istilla internazzjonali Noa fl-album ta' din tal-aħħar, "Now", f'verżjoni tal-kanzunetta tal-Beatles "We Can Work it Out".

Hi kitbet u esegwixxiet kanzunetta mal-artist ta' fama mondjali Idan Raichel, u dehret ukoll f'kunċerti diretti f'Ateni, ġewwa l-Greċja, mal-leġġenda Griega George Dalaras.

Awad ippruvat tipparteċipa f'isem l-Iżrael fil-Festival tal-Eurovision 2005 bil-kanzunetta "Zman", fejn spiċċat fit-tmien post fil-finali nazzjonali.

Awad tinsab qrib li tirrekordja l-ewwel album tagħha bl-isem ta' "Bahlawan", fejn dan ikopri kanzunetti li kitbet u kkomponiet, f'kolaborazzjoni mal-kitarrista Iżraeljan Amos Ever-Hadani.

F'Jannar tal-2009, ġie mħabbar li Awad se tirrapreżenta lill-Iżrael fil-Festival tal-Eurovision 2009, flimkien ma' Achinoam Nini, magħrufa barra minn pajjiżha bħala Noa.

Awad se tkun l-ewwel kantanta Għarbija-Iżraeljana f'dan il-konkors.

Il-kanzunetta rnexxielha tirbaħ post fil-finali tas-16 ta' Mejju.


Krassimir Avramov

Krassimir Avramov

Krassimir Avramov (bil-Bulgaru: "Красимир Аврамов"; Sliven, 5 ta' Novembru 1969) hu kantant u liriċista Bulgaru.

Krassimir Avramov ikkompeta fil-finali nazzjonali tal-Bulgarija biex jirrapreżenta lill-Bulgarija fil-Festival tal-Eurovision 2009.

Nhar il-21 ta' Frar 2009, Avramov ħareġ rebbieħ u ntgħażel bħala l-ambaxxatur ta' pajjiżu f'dan il-konkors li kien se jsir f'Mejju f'Moska, ġewwa r-Russja, permezz tal-kanzunetta "Illusion".

Madanakollu, din il-kanzunetta mis-semifinali naqset li tagħmel progress.


Jóhanna Guðrún Jónsdóttir

Jóhanna Guðrún Jónsdóttir

Jóhanna Guðrún Jónsdóttir, magħrufa aħjar bħala Yohanna (Kopenħagen, 16 ta' Ottubru 1990) (imma trabbiet fl-Iżlanda) hi kantanta Iżlandiża li ġiet magħżula biex tieħu sehem f'isem pajjiżha fil-Festival tal-Eurovision 2009 ġewwa r-Russja bil-kanzunetta "Is It True?".

Jóhanna bdiet il-karriera tal-kanta fl-età ta' disa' snin u wasslet biex anke tesebixxi fi Broadway qabel ma daħlet u rebħiet il-finali nazzjonali Iżlandiża għall-Eurovision.

Bi prestazzjoni qawwija li qanqlet ħafna ftaħir, nhar is-16 ta' Mejju Yohanna ikkwalifikat għall-finali tal-Eurovision wara li rebħet post mill-għaxra disponibbli fl-ewwel semifinali.


Du Fu

Du Fu

Du Fu (biċ-Ċiniż: "杜甫"; bil-Pinjin: "Dù Fǔ"; bil-Wade-Giles: "Tu Fu"; 712 – 770) kien poeta prominenti Ċiniż tad-Dinastija Tang.

Flimkien ma' Li Hai (Li Po), hu hu spiss imsejjaħ bħala l-ikbar fost il-poeti Ċiniżi.

Ix-xewqa kbira tiegħu kienet li jtejjeb lil pajjiżu billi jsir qaddej ċivili ta' suċċess, però naqas li jagħmel dan.

Ħajtu, bħall-pajjiż sħiħ, kien magħdur mir-Ribelljoni ta' An Lushan tas-sena 755, u l-aħħar ħmistax-il sena ta' ħajtu kien perjodu mimli attività kontinwa.

Għall-bidu x-xogħlijiet tiegħu ftit li xejn kienu magħrufa fost il-kittieba l-oħra, imma aktar tard ix-xogħlijiet tiegħu kellu jinfluwenzaw bil-kbir il-kultura letterarja kemm dik Ċiniża u anki dik Ġappuniża.

Hu kien ġie msejjaħ bħala l-"poeta-Storiku" u l-"Poeta-Saġġ" mill-kritika Ċiniża, waqt li l-opri letterarji tiegħu wasslu għall-introduzzjoni tiegħu fl-ambitu tal-kultura tal-Punent bħal "Virġilju, Orazju, Ovidju, Shakespeare, Milton, Burns, Wordsworth, Béranger, Hugo jew Baudelaire".


Christina Metaxa

Christina Metaxa

Christina Metaxa (Χριστίνα Μεταξά) hi kantanta u liriċista Ċiprijotta imwielda f'Limassol.

Ħuha, Nikolas Metaxas, li wkoll huwa kantant wasal fit-tieni post fil-verżjoni Griega tal-X Factor, u hu wkoll il-persuna wara l-ħolqien u l-kompożizzjoni tal-kanzunetta ta' Christina għall-Eurovision.

Christina Metaxa ġiet magħżula fost il-pubbliku ta' Ċipru nhar is-7 ta' Frar, 2009, biex tirrapreżenta lil pajjiżha permezz tal-kanzunetta ""Firefly"" fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'Moska, ġewwa r-Russja.

Hi kkompetiet fit-tieni semifinali u kantant fis-seba' post. Madanakollu ma sabitx post fil-finali tas-16 ta' Mejju.


Pre)thing

Pre)thing

pre)Thing kien grupp ta' mużika rock alternattiva bil-kantant prinċipali jkun l-eks-membru tal-grupp Crazy Town, Rust Epique.

Wara li ffirmaw kuntratt ma' V2 Records, il-grupp ħareġ demo u album wieħed, li wasal wara l-mewt tal-kantant fl-2004.

Rust Epique, ex guitarist għall Crazy Town, ħallew il-grupp fl-2001 u ifformaw ensemble imsejħa Rustandthesuperheroes.

Ftit wara, huma bdew fil-touring Los Angeles erja taħt l-isem Daisy Town.

Wara l-qtugħ xi demos u tibgħathom lill tikketti, Rust u l-grupp, issa msejħa pre) ħaġa, iffirmat mal V2 Records fl-2004.

V2 immuntat maġġuri kampanja promozzjonali għal pre) ħaġa, inklużi tħejjijiet għal video game, imma fuq mar 9, 2004, xahar qabel il-ħruġ skedati tal-grupp tal-ewwel album, Rust miet ta 'attakk tal-qalb.

22 Century istil ġew rilaxxati fuq April 6, 2004, u wieħed mill-album, "Faded Love," # laħaq massimu ta '38 fuq l-Istati Uniti billboard prinċipali Rock charts.

Rust Epique, eks-kitarrista ta' Crazy Town, ħalla 'l-grupp fl-2001 u ifforma grupp ieħor taħt it-titlu "Rustandthesuperheroes".

Aktar tard, bdew iżuru ż-żona ta' Los Angeles magħrufa bħala Daisy Town.

Wara li għamlu xi demos u bagħtuhom lil ħafna tikketti diskografiċi, Rust and the group, li issa kienu jissejħu pre)Thing, iffirmaw mal-V2 Records fl-2004.

V2 ħejjew kampanja ta' promozzjoni kbira għal pre)Thing, fosthom preparamenti għal-logħob tal-kompjuter, imma fid-9 ta' Marzu, 2004, xahar biss qabel il-mistenni album debuttanti, Rust miet b'attakk tal-qalb.

L-album "22nd Century Lifestyle" ħareġ xorta waħda fis-6 ta' April tal-2004, u l-kanzunetta "Faded Love", waslet sat-38 post fil-klassifika tal-mużika rock fl-Amerika magħmula mill-gazzetta Billboard.


Waldo's People

Waldo's People

Waldo's People hu grupp Finlandiż.

Il-kantant prinċipali tal-grupp hu Marko Reijonen, magħruf aħjar bħala Waldo.

Attwalment qegħdin jirrapreżenta lill-Finlandja fil-Festival tal-Eurovision 2009, bil-kanzunetta "Lose Control", wara li rebaħ post fil-finali tas-16 ta' Mejju.

Bħala solist, Waldo diġà kellu suċċess f'nofs is-snin disgħin.

Il-grupp tiegħu influwenza l-mużika dance elettronika ġewwa l-Finlandja lejn tmiem is-snin disgħin u l-bidu tal-millenju l-ġdida.

L-ewwel vidjo mużikali ta' Waldo's People's kien "U Drive Me Crazy", fejn dan kien l-ewwel vidjo Finlandiż li qatt deher fid-djarju tal-vidjos li jiġu mxandra fuq MTV Nordic.


Regina (grupp)

Regina (grupp)

Regina hu grupp rock fundat fl-1990 f'Sarajevo, ġewwa l-Bożnija u Ħerżegovina.

Tlieta mill-membri kurrenti, Aleksandar, Bojan u Denis bdew bħala grupp fil-garaxx.

Kienet diffiċli li jsibu l-kantant prinċipali t-tajjeb, imma wara żmien twil ifittxu huma sabu lil Davor Ebner.

Ġaladarba l-grupp Regina ġie maħluq, huma gawdew minn suċċess mal-Jugożlavja kollha.

Il-kanzunetti tagħhom kienu ispirati mill-grupp Irlandiż, il-U2.

Meta faqqet il-gwerra fil-Bożnija u Ħerżegovina, membri Serbi telqu minn Sarajevo għal Belgrad, ġewwa s-Serbja, u Regina komplew il-karriera tagħhom sas-sena 2000 meta Aleksandar beda karriera bħala solista, bħal ma għamel Aco Regina.

Fl-2006, il-grupp reġa' ngħaqad bil-membri oriġinali tiegħu u deher f'festival tar-radju Serb organizzat minn Radio S.

Nhar it-12 ta' Jannar, 2009, ġie ikkonfermat il-parteċipazzjoni tagħhom bħala l-ambaxxaturi tal-Bożnija u Ħerżegovina fil-Festival tal-Eurovision 2009, bil-kanzunetta Bistra voda (Ilma ċar).

Il-kanzunetta ħdaet sehem fl-ewwel semifinali u ntagħżlet fost l-għaxar kanzunetti li għaddew għall-finali.


Kamil Mikulčík

Kamil Mikulčík

Kamil Mikulčík (18 ta' Novembru 1977) hu kantant u attur Slovakk li ħa sehem f'isem pajjiżu fil-Festival tal-Eurovision 2009 fi dwett ma' Nela Pocisková.

Il-kanzunetta, Leť tmou ġiet magħżula fil-finali nazzjonali, fejn din kienet l-ewwel kanzunetta tal-Islovakkja fil-Eurovision wara assenza ta' ħdax-il sena mill-festival, bl-aħħar dehra tmur lejn l-edizzjoni tal-1998.

Madanakollu, il-kanzunetta naqset li tagħmilha sal-finali.


Nela Pocisková

Nela Pocisková

Nela Pocisková (Bratislava, 25 ta' Settembru 1987) hi kantanta u attriċi Slovakka li ħadet sehem fil-Festival tal-Eurovision 2009 flimkien ma' Kamil Mikulčík permezz tal-kanzunetta "Leť tmou".

Din il-kanzunetta immarkat ir-ritorn mill-ġdid tal-Islovakkja f'dan il-konkors wara assenza twila.

Il-kanzunetta ma ntgħażlitx fost l-għaxra li kkwalifikaw għall-finali tas-16 ta' Mejju.


Aysel Teymurzadeh

Aysel Teymurzadeh

Aysel Teymurzadeh (bl-Ażerbajġan: "Aysel Məhəmməd qızı Teymurzadə"; Baku, 25 ta' April 1989) hi kantanta tal-R&B Ażerbajġana.

Teymurzadeh ġiet magħżula internament mill-istazzjoni İTV biex tieħu sehem f'isem l-Ażerbajġan fil-Festival tal-Eurovision 2009 ġewwa Moska, ir-Russja, flimkien mal-kantant Iranjan-Żvediż Arash.

Bil-kanzunetta "Always", Aysel saret l-ewwel kantanta femminili li qatt ħadet sehem f'isem pajjiżha fil-Eurovision.

Aysel twieldet fil-kapitali Ażerbjaġana, Baku, l-iżgħar waħda minn tliet aħwa ta' ġurnalista u għalliem tal-università.

Teymurzadeh iggradwat mil-Liċew Intellett f'Baku u attendiet l-iskola sekondarja f'Texas bejn l-2005 u l-2006.

Fl-2005, hi ħadet sehem fil-finali nazzjonali Yeni Ulduz 4.

Attwalment, Teymurzadeh qed tkompli l-istudji tagħha fir-Relazzjonijiet Internazzjonali fl-Università Ażerbajġana tal-Lingwi.


Quartissimo

Quartissimo

Quartissimo huma kwartett tal-kordi magħmul minn Žiga Cerar (l-ewwel vjolin), Matjaž Bogataj (it-tieni vjolin), Luka Dukarić (vjola) and Samo Dervišić (ċello).

Minkejja l-età tagħhom huma huma mużiċisti stabbiliti wara li kellhom esperjenza bħala solisti jew membri ta' diversi orkestri.

Huma ħadu sehem fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'isem isSlovenja bil-kanzunetta "Love Symphony" però fallew li jaslu sal-finali.

Il-kompożitur u l-awtur tal-kanzunetta hu Andrej Babić li fil-Eurovision kellu diġà l-esperjenza minħabba li kiteb kanzunetti lil erba' pajjżi: il-Kroazja fl-2003, il-Bożnija u Ħerżegovina fl-2005, is-Slovenja fl-2007 u l-Portugall fl-2008.

Għall-bidu l-kanzunetta kienet mistennija li tkun waħda strumentali biss, imma minħabba r-regoli tal-Eurovision li jesiġu li kull kanzunetta jkollha l-lirika, huma daħħlu lil Martina Majerle bħala l-vuċi femminili.


Eurovision (diżambigwazzjoni)

Eurovision (diżambigwazzjoni)

Eurovision jista' jirreferi għas-segwenti:

F'ċerti kuntesti, tista' tiġi mqassra biex tirreferi għal:


Festival tal-Eurovision 2010

Festival tal-Eurovision 2010

Il-Festival tal-Eurovision 2010 kien il-55 edizzjoni tal-Festival tal-Eurovision.

Dan sar ġewwa t-Telenor Arena, f'Bærum, fin-Norveġja, subborg tal-belt ta' Oslo.

Din hija t-tielet darba li dan il-pajjiż qed iżomm dan il-festival, bl-edizzjonijiet preċedenti jkunu dawk tal-1986 u l-1996.

Is-semifinali ħadu post fil-25 u fis-27 ta' Mejju 2010, waqt li l-finali se tieħu post nhar is-Sibt 29 ta' Mejju 2010.

Il-kantanta ta' dsatax-il sena Lena rebħet il-festival 2010 f'isem il-Ġermanja bil-kanzunetta "Satellite".

Il-European Broadcasting Union (EBU), għal din l-edizzjoni, effetwat xi tibdliet fosthom fis-sistema ta' votazzjoni fis-semifinali, li tibbilanċja l-voti tal-ġurija ma' dawk tal-pubbliku.

Disgħa u tletin pajjiż daħlu għal dan il-konkors, bil-Ġeorġja tirritorna lura, waqt li l-Andorra, il-Montenegro, ir-Repubblika Ċeka u l-Ungerija jirtiraw.

Il-baġit inizzjali għas-sala kien dak ta' 150 miljun krona Norveġiża (€17-il miljun).

Din iċ-ċifra hija ikbar minn dik allokata fl-edizzjoni tal-2007 f'Ħelsinki, waqt li inqas minn dik li ntafqet fl-edizzjoni ta' Moska 2009.

L-aħħar ċifra stmata li ntafqet hi dik ta' 211-il miljun krona (€24 miljun).

Waqt konferenza stampa f'Oslo fis-27 ta' Mejju 2009, ġie mħabbar li s-serata se ssir fiż-żona metropolitana ta' Oslo.

In-NRK qablu li Oslo kienet l-unika belt bl-infrastruttura, impjanti u kapaċità adegwati sabiex jiġi ospitat il-Eurovision.

Fit-3 ta' Lulju 2009, ġie deċiż li l-impjant se jkun it-Telenor Arena, struttura ġdida fil-muniċipalità ta' Bærum.

B'total ta' 246 punt, il-Ġermanja ġabet it-titlu lura lejn pajjiżha wara assenza mir-rebħ ta' 28 sena; din kienet ukoll l-ewwel rebħa ta' pajjiż li ġej mill-""Big Four"" mill-1997.

In-NRK ħabbru l-islogan, id-disinn u t-tema tal-arti tal-Konkors fl-4 ta' Diċembru 2009.

It-tema tal-arti, serje ta' ċrieki li jaqtgħu ġo xulxin, ġe magħżul sabiex "jirrapreżenta l-għaqda tal-popli u d-diversità ta' emozzjonijiet li jduru madwar il-Festival tal-Eurovision."

Barra minn hekk, il-logo tal-festival, barra mill-isfond abjad, ħareġ ukoll taħt il-kulur tad-deheb, l-iswed u r-roża.

Dehra tad-disinn tal-palk ħarġet fis-6 ta' Mejju 2010, fejn ma kienet tinkludi ebda skrin LED, fejn minflok se tiġi applikata teknika differenti fuq id-dawl.

Nhar il-11 ta' Ottubru 2009, il-European Broadcasting Union (EBU) ħabbret li l-format tas-semifinali se jinbidel sabiex ir-riżultati se jkunu determinati minn taħlita ta' 50% ġurija nazzjonali u 50% voti tal-pubbliku, biex b'hekk il-format ikun konsistenti ma' dak użat fil-finali.

Il-voti ta' pajjiż se jkunu kombinazzjoni tal-voti tal-ġurija u voti min-naħa tal-pubbliku.

L-għaxar pajjiżi bl-akbar numru ta' punti jiksbu post fil-finali tal-konkors.

Din tieħu post is-sistema wżata fl-2008 u fl-2009 fejn l-aqwa disa' pajjiżi mir-riżultati tat-televotazzjoni minn kull semifinali jikkwalifikaw għall-finali.

L-għaxar post fis-semifinali jiġi determinat min kiseb l-ikbar numru ta' punti mill-voti tal-ġurija u li jkun għadu ma kisebx post fil-finali (permezz tal-voti tal-pubbliku).

Fis-26 ta' Ottubru 2009, l-EBU ħabbret ukoll li l-votazzjoni se tkun miftuħa matul is-serata kollha u tagħlaq ħmistax-il minuta wara l-aħħar kanzunetta.

Nhar il-Ħadd 7 ta' Frar 2010, saru t-tlugħ tal-poloz fuq liema pajjiżi se jidhru fl-ewwel u fit-tieni semifinali.

Il-pajjiżi parteċipanti ġew maqsuma f'ħames urni deċiżi skont l-istorja ta' votazzjoni fl-aħħar konkorsi.

Il-polza kienet tinkludi mhux biss liema pajjiż se jkanta f'liema semifinali, imma wkoll f'liema nofs tas-semifinali se jkanta, sabiex id-delegazzjonijiet ikunu jafu meta se jibdew ir-riħersals għall-pajjiżi rispettivi.

Il-polza ddeterminat ukoll f'liema semifinali l-pajjiżi tal-hekk imsejħa ""Big Four"" (Franza, il-Ġermanja, ir-Renju Unit u Spanja) u l-pajjiż ospitu tan-Norveġja, sejrin jivvutaw.

Fit-23 ta' Marzu 2010 ġiet deċiża f'liema pożizzjoni l-pajjiżi se jkantaw fil-finali u s-semifinali.

Erbgħa u tletin pajjiż daħlu għas-semifinali tal-festival.

It-tlugħ tal-poloz għas-semifinali saru fis-7 ta' Frar 2010, waqt li l-poloz ta' f'liema pożizzjoni se jkantaw ittellgħet fit-23 ta' Marzu 2010.

<ol start="14"> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li>

<ol start="27"> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li> <li>


Ċipru fil-Festival tal-Eurovision

Ċipru fil-Festival tal-Eurovision

Ċipru għamel id-debutt fil-Festival tal-Eurovision fl-1981.

L-aqwa riżultat ta' Ċipru jibqa' l-ħames post miksub fi tliet okkażżjonijiet: fl-1982 minn Anna Vissi, fl-1997 minn Hara u Andreas Constantinou, u fl-2004 minn Lisa Andreas.

Minn mindu għamlet l-ewwel dehra f'din il-kompetizzjoni, Ċipru ipparteċipa kull sena minbarra fl-1988 u fl-2001.

Fl-1988, Ċipru irtira wara li l-istazzjoni CyBC iddeċieda li l-kanzunetta magħżula kienet ineleġibbli; il-kanzunetta ddaħlet (imma ma ġietx magħżula) fil-proċess tas-selezzjoni nazzjonali tal-1984, li kien imur kontra r-regoli Ċipru fuq l-għażla tal-kanzunetta.

Fl-2001, il-pajjiż ma kkwalifikax għall-konkors minħabba li l-medja ta' riżultati fil-festivals preċedenti ma kinitx biżżejjed biex tassigurahom post f'dik l-edizzjoni, skont ir-regoli li kienu qed jitħaddnu f'dak iż-żmien.

Ħafna mill-kanzunetti magħżula għal Ċipru huma kantati bil-Grieg jew bl-Ingliż, b'eċċezzjoni għall-kanzunetta tas-sena 2000 fejn is-silta "Nomiza" kienet tinkludi l-Grieg u t-Taljan, u l-kanzunetta tal-2007 minn Evridiki, "Comme Ci, Comme Ça", kantata bil-Franċiż.

Minkejja li l-lingwa Torka hi waħda mil-lingwi uffiċjali tal-pajjiż, l-ebda lirika bit-Tork qatt ma nkitbet għal parteċipazzjoni Ċiprijotta.

Ċipru "ta" l-aktar punti lil (finali biss):

Ċipru "rċieva" l-aktar punti minn (finali biss):


Flor-de-Lis

Flor-de-Lis

Flor-de-Lis hu grupp mużikali Portugiż li jkanta fuq stil folk, u li ħa sehem f'isem il-Portugall fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'Moska, ġewwa r-Russja, permezz tal-kanzunetta "Todas as ruas do amor" (It-toroq kollha tal-imħabba).

Irnexxielhom jgħaddu mill-ewwel semifinali u fil-finali spiċċaw fil-ħmistax-il post.

Il-bidu ta' Flor-de-Lis hu assoċjat mal-parteċipazzjoni ta' Pedro Marques bħala perkussjonist fil-proġett "Adulfe", imfassal għall-ewwel darba minn José Salgueiro bħala attrazzjoni għall-Expo-98, u li kien jiffoka fuq l-istrumenti tradizzjonali Portugiżi.

Is-suċċess suċċessiv wassal biex isiru diversi avvenimenti nazzjonali u internazzjonali bejn l-1999 u s-sena 2000, li wasslu wkoll għax-xewqa ta' Pedro Marques li jesplora l-wirt kbir tal-mużika Portugiża flimkien ma' elementi mużikali oħra minn partijiet oħra tad-dinja.

Il-proġett beda jieħu s-sura fl-2001, bil-parteċipazzjoni ta' diversi mużiċisti li rrekordjaw sessjonijiet, wieħed minnhom ikun Paulo Pereira, li kompla fuq l-istrumenti tan-nifs minn dakinhar.

Ir-repertorju kurrenti jikkonsisti mhux biss mil-lirika oriġinali ta' Pedro Marques u Daniela Varela, imma wkoll poeżiji ta' Eugénio de Andrade, José Régio, Ary dos Santos, David-Mourão Ferreira u Maria José de Castro.

Il-ħoss hu bbażat fuq mużika popolari Portugiża, minn fado għal folk, imma r-riżultat finali jiġbor ukoll l-għeruq ta' mużika minn kontinenti oħra.

Il-vokali ta' Daniela Varela jinstimgħu flimkien ma' Pedro Marques fuq il-perkussjoni, Jose Camacho fuq il-kitarra, Jorge Marques fuq il-cavaquinho, Paulo Pereira fuq il-flawt u Ana Sofia Campeã fuq l-akkordju.

Daniela dehret promettenti għall-kant minn età bikrija, fejn dehret ta' tmien snin f'"Jovens Cantores de Lisboa", u fi plejs diretti minn Filipe La Féria bħal "Jasmim ou o Sonho do Cinema" u "Godspell" wara l-età ta' għaxar snin.

L-2008 kienet sena ta' żvilupp kbir u r-rebħa fil-finali nazzjonali tal-Portugall għall-Festival tal-Eurovision 2009 tathom ċans biex jimpressjonaw fuq skala ikbar.

Huma ngħataw din l-opportunità, fejn kellhom jibdew mis-semifinali tat-12 ta' Mejju 2009.

Wara li għaddew mis-semifinali, fil-finali tas-16 ta' Mejju fejn spiċċaw fil-ħmistax-il post b'57 punt.


Elena Gheorghe

Elena Gheorghe

Elena Gheorghe (30 ta' Lulju 1985) hi kantanta Rumena.

Gheorghe irrapreżentat lill-Rumanija fil-Festival tal-Eurovision 2009 u kkwalifikat għall-finali.

L-iżblokk fix-xena mużikali wasal fl-2003, b'waħda mill-aqwa kanzunetti mir-repertorju tagħha "Te Ador".

Elena Gheorghe hi ta' dixxendenza Rumena u Maċedona-Rumena.

Ħafna mid-dixxendenti tagħha huma qassisin Ortodossi.

Hi għandha oħtha, li hi ġurnalista u ħuha, Costin, li jilgħab il-futbol ma' Sportul Studenţesc.

Ommha, Mărioara Gheorghe hi artista tal-folk.

Id-debutt tagħha fix-xena tal-folk wasal meta kellha tliet snin bil-kanzunetta "Sus în Deal în Poieniţă".

Gheorghe bdiet tkanta ma' Mandinga, grupp mużikali fuq stil Latin li gawda ħafna suċċess, fejn f'Ġunju tal-2003 ħareġ l-ewwel album bl-isem ta' "...De Corazón".

Mandinga ikklassifikaw fir-raba' post fil-finali nazzjonali Rumena f'Marzu tal-2005 bil-kanzunetta "My Sun" u sena wara ngħataw diska tad-deheb.

F'Jannar tal-2006 hi fetħet skola taż-żfin imsejħa "Passitos" u xahar wara temmet l-kollaborazzjoni tagħha ma' Madinga, fejn bdiet karriera bħala solista bl-għajnuna tal-produttur mużikali Laurenţiu Duţă.

F'Ġunju tal-2006 Elena ħarġet l-ewwel album bħala solista, bit-titlu "Your Voice".

F'Marzu tal-2007 Elena rebħet l-unur "Radio România Actualitaţi" bħala l-aqwa esebizzjoni tal-2006 u ġiet nominata għal "L-Aqwa Kanzunetta 2006" bil-kanzunetta "Your Voice".

F'Awwissu tal-2007, fir-"Romanian Top Hit Music Awards", Elena rebħet l-unur ta' "L-Aqwa Kanzunetta 2007" b"'Your Brown Eyes".

Fil-31 ta' Jannar, 2009, Gheorghe intgħażlet bħala l-ambaxxatriċi tar-Rumanija fil-Festival tal-Eurovision 2009 f'Moska, ġewwa r-Russja.

Hi kantat il-kanzunetta "The Balkan Girls", kanzunetta li wara li għaddiet mis-semifinali, spiċċat fid-19-il post b'40 punti fil-finali.


Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar tal-Ewropa

Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar tal-Ewropa

Il-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar tal-Ewropa hu avveniment multi-sportiv li jsir kull sentejn u li ilu jiġi organizzat mill-1985 mill-Kumitati Olimpiċi Nazzjonali ta' tmien stati Ewropej.

Il-logħob huma organizzati mill-Assoċjazzjoni Atletika tal-Pajjiżi ż-Żgħar tal-Ewropa (AASSE).

Is-sħubija tikkonsisti minn pajjiżi li huma rappreżentati minn Kumitati Olimpiċi Nazzjonali awtonomi, lokalizzati fl-Ewropa, u li għandhom popolazzjoni ta' inqas minn miljun ruħ.

Il-pajjiżi parteċipanti huma:

Il-Gżejjer Faroe qed jippruvaw jiksbu rikonoxximent mill-KOI biex b'hekk ikunu jistgħu jipparteċipaw f'dawn il-logħob.

B'differenza mill-membri attwali, il-Gżejjer Faroe mhuwiex pajjiż sovran (huwa hu provinċja awtonoma tad-Danimarka).

Din il-manifestazzjoni, li ssir kull sentejn, tiġi ospitata b'sistema ta' rotazzjoni fil-pajjiżi membri tagħha.

Fil-Logħob tal-2007, intlagħbu tnax-il dixxiplina sportiva (b'diviżjonijiet kemm għall-irġiel u anki għan-nisa):


Glen Johnson

Glen Johnson

Glen McLeod Cooper Johnson (Dartford, 23 ta' Awwissu 1984) hu plejer tal-futbol Ingliż li jilgħab fil-Premier League Ingliż flimkien ma' Stoke City, u deher ukoll f'isem it-tim nazzjonali Ingliż.

Il-pożizzjoni prinċipali tiegħu hi dik fuq il-faxxa leminija, u hu kapaċi jilgħab ukoll bħala difensur xellugi jew fuq il-lemin ta' nofs il-grawnd.

Johnson kien prodott tas-sistema ġovanili ta' West Ham United, u l-ewwel kuntratt professjonali wasal nhar l-1 ta' Awwissu 2001 fl-età ta' 16-il sena, kuntratt ta' tliet snin fejn ingħata l-flokk numru 23.

Biċ-ċansijiet mal-ewwel tim ikunu limitati, eventwalment hu ngħaqad mar-rivali lokali Millwall taħt self għal erba' ġimgħat, fejn iddebutta fiċ-Championship f'telfa barra minn darhom kontra Norwich City tad-19 ta' Ottubru.

Il-perjodu ta' self ġie estiż darbtejn f'xahar, qabel ma ġie msejjaħ lura lejn Upton Park.

Id-debutt mat-tim tal-kapitali Ingliża wasal fit-22 ta' Jannar 2003, fit-telfa kontra Charlton Athletic, fejn daħal bħala sostitut għall-midfilder Édouard Cissé.

Hu għamel total ta' ħmistax-il dehra fil-Premiership — u dehra oħra fl-FA Cup — matul l-istaġun 2002–03, fejn kien sar pedina importanti fit-tim ta' West Ham.

Nhar it-18 ta' Marzu 2003 iffirma kuntratt ġdid ta' erba' snin.

Madanakollu, l-aħħar dehra bil-flokk tal-"Hammers" wasal fl-aħħar ġurnata tal-kampjonat, fil-11 ta' Mejju 2003, fil-pari barra minn darhom kontra Birmingham — partita li kellhom bżonn jirbħu biex b'hekk rathom jiġu relegati għall-Ewwel Diviżjoni.

Xahrejn biss wara, hu ngħaqad mar-rivali tal-kapitali Chelsea, fejn iffirma nhar il-15 ta' Lulju għal somma ta' madwar £6 miljun.

Id-debutt tiegħu wasal fit-13 ta' Awwissu fir-rebħa kontra Žilina fiċ-Champions League 2003–04, u l-ewwel gowl tiegħu wasal fil-partita ta' ritorn, ġimgħatejn wara.

Fil-kampjonat iddebutta f'Anfield kontra Liverpool, fis-17 ta' Awwissu, imma kellu jistenna sad-9 ta' Novembru biex isib l-ewwel gowl tiegħu mal-"Blues" fejn fetaħ l-iskor fir-rebħa kbira ta' 5–0 fuq Newcastle United.

Bil-preżenza ta' Paulo Ferreira u l-plejer versatili Geremi, matul l-istaġun 2005–06 Johnson lagħab biss ftit partiti.

B'riżultat t'hekk, f'Ġunju tal-2006 Johnson ingħaqad ma' Portsmouth għal perjodu ta' self sal-aħħar tal-istaġun, u fir-ritorn tiegħu ma' Chelsea beda l-finali tal-Community Shield 2007 u l-ewwel partita tal-istaġun kontra Birmingham City.

Nhar il-31 ta' Awwissu 2007, fl-aħħar ġurnata tas-suq tat-trasferimenti, Johnson iffirma kuntratt ta' erba snin ma' Portsmouth, għal somma li ddur madwar l-£4 miljun.

Mid-debutt tiegħu fit-telfa ta' 3–1 kontra l-Arsenal, hu sar regulari mal-ewwel ħdax fuq il-faxxa leminija tad-difiża.

L-ewwel gowl tiegħu wasal fl-20 ta' Ottubru b'azzjoni personali minn nofs il-grawnd kontra Wigan Athletic.

L-ewwel unur mat-tim il-ġdid kienet l-FA Cup 2008, fejn lagħab il-partita sħiħa kontra Cardiff.

Il-prestazzjonijiet tajbin tiegħu wasslu biex ikun hemm għajdut li timijiet bħal Liverpool lesti li joffru £9 miljun għas-servizzi ta' Johnson, però dan tal-aħħar nhar id-9 ta' Jannar 2009 iffirma kuntratt ġdid ta' erba' snin u nofs.

Madanakollu, l-għajdut fuq possibbiltà ta' trasferiment ma waqfux.

Fi tmiem l-istaġun 2008–09 ġie msejjaħ fit-Tim tas-Sena tal-PFA minkejja staġun diżappuntanti għal Portsmouth fejn irnexxielhom iżommu posthom fl-ogħla diviżjoni Ingliża, b'7 punti 'l fuq mir-relegazzjoni.

Rappreżentant ta' Portsmouth ikkonferma fit-13 ta' Ġunju 2009 li saret offerta għal Johnson u hu kellu aktar ċans li fl-istaġun li jmiss jilgħab ma' klabb ġdid, b'Chelsea, Liverpool u Manchester City ikunu fost l-interessati.

Fis-16 ta' Ġunju 2009, Portsmouth qablu fuq somma ta' madwar £17-il miljun mit-tim ta' Liverpool li għelbu lil Chelsea u Manchester City għall-firma tal-plejer.

Glen Johnson stqarr ma' xi uffiċjali ta' Anfield li hu jridu jingħaqad mar-"Reds".

Nhar it-22 ta' Ġunju ġie finalizzat it-trasferiment tiegħu għal mat-tim ta' Liverpool fejn iffirma kuntratt ta' erba' snin.

Johnson iddebutta fl-ewwel partita tal-istaġun, fit-telfa ta' 2–1 kontra Tottenham Hotspur, waqt li l-ewwel gowl tiegħu wasal fid-19 ta' Awwissu 2009 kontra Stoke City.

Johnson ingħata d-debutt mat-tim nazzjonali tal-Ingilterra nhar it-18 ta' Novembru 2003 kontra d-Danimarka, fejn daħal bħala sostitut għall-imweġġa' Gary Neville wara sittax-il minuta.

Wara prestazzjonijiet xejn brillanti fil-logħba tal-ħbiberija kontra d-Danimarka ta' Awwissu 2005, hu tilef postu bħala s-"sostitut" ta' Gary Neville lil Luke Young, li lagħab fiż-żewġ partiti ta' kwalifika tat-Tazza tad-Dinja.

Johnson kellu jistenna sal-ħatra ta' Fabio Capello bħala l-kowċ il-ġdid tal-Ingilterra, li semmieh mal-iskwadra ta' Jannar 2008.

Ir-ritorn tiegħu wasal fir-rebħa ta' 2–0 fuq l-Andorra.


Huang Xianfan

Huang Xianfan

Huang Xianfan (Guangxi, 13 ta' Novembru 1899 – Guilin, 18 ta' Jannar 1982) kien antropologu u storiku Ċiniż, wieħed mill-mexxejja importanti fil-Studju Zhuang.

Huang twieled Guangxi, iċ-Ċina.

Ommu mietet meta kien għadu tifel.

Hemm attenda l-iskola elementari u l-iskola sekondarja imma ssokta u temm l-istudji universitarji fil-belt ta'Beijing.

Fl-1932 iggradwa mill-Università ta' Normali Beijing, iċ-Ċina, b'lawrja fl-istorja Ċiniża, iżda l-interessi tiegħu fl-istorja kienu jħaddnu skopijiet ħafna usa'.

Fl-1935, kiseb il-grad ta' Master u kompla bl-istudji superjuri għal sentejn oħra fl-Università tal-[Imperu]] Tokyo,il-Ġappun.

Fl-1937, Huang kellu jmur lura iċ-Ċina minħabba l-gwerra bejn iċ-Ċina u l-Ġappun.

Għall-ewwel, qala' l-għixin tiegħu bħala għalliem fl-Università ta' Guangxi.

Fl-1941, Huang ġie trasferit bħala professur għal Guangdong fejn għal aktar minn sena ħadem fl-Università ta' Sun Jat-sen.

Fl-1943, ġie trasferit lura lejn Università ta' Guangxi, fejn laħaq kap tal-Bibljoteka tal-Università Guangxi u għamel studji diretti (field-studies) fuq il-istorja Zhuang.

Huang kien wieħed mill-ewwel li esplora l-Kultura u l-istorja Zhuang.

Wara 1953, ġie bħala professur kellu għallem fl-Università ta' Normali Guangxi.

Huang miet fl-18 ta' Jannar 1982 b'problemi gravi ċerebrovaskulari..


Gustave Flaubert

Gustave Flaubert

Gustave Flaubert (Rouen, 12 ta' Diċembru 1821 - Rouen, 8 ta' Mejju 1880) kien kittieb Franċiż meqjus fost l-akbar novellisti Oċċidentali.

Magħruf b'mod speċjali għall-ewwel rumanz ippubblikat tiegħu "Madame Bovary" (1857), u għad-devozzjoni sħiħa li wera lejn l-arti u l-istil tiegħu.


Émile Zola

Émile Zola

Émile François Zola (Pariġi, 2 ta' April 1840 – Pariġi, 29 ta' Settembru 1902) kien kittieb influwenti Franċiż, wieħed mill-aktar eżemplari mill-iskola letterarja tan-naturaliżmu, kontributur importanti għall-iżvilupp tan-naturaliżmu teatrali, u figura ewlenija fil-liberalizzazzjoni politika ta' Franza u fl-eżoneru tal-uffiċjal tal-armata Alfred Dreyfus, li ġie akkużat intortament u arrestat.


Elezzjonijiet Ewropej 2009

Elezzjonijiet Ewropej 2009

L-elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew 2009 saru fi ħdan is-27 membru tal-Unjoni Ewropea (UE) bejn l-4 u s-7 ta' Ġunju 2009.

Total ta' 736 Membru tal-Parlament Ewropew (MPE) u 18-il osservatur ("MPE virtwali") ġew eletti biex jirrapreżentaw lil 500 miljun Ewropew, b'dawn l-elezzjonijiet ikunu l-ikbar elezzjonijiet trans-nazzjonali fl-istorja.

Ftit aktar minn tliet kwarti tal-MPE ġew eletti l-Ħadd 7 ta' Ġunju, imma minħabba li d-data tal-votazzjoni varjat minn pajjiż għall-ieħor skont id-drawwiet tal-post, il-kwart l-ieħor ġie elett fit-tliet ġranet preċedenti:

F'seba' stati membri, minbarra l-elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew kien hemm ukoll votazzjonijiet oħra xi jsiru: elezzjoni ġenerali fil-Lussemburgu; elezzjonijiet għall-gvern lokali fil-Latvja, partijiet tar-Renju Unit, partijiet tal-Ġermanja, l-Italja, Malta u l-Irlanda; elezzjonijiet reġjonali fil-Belġju; u referendum fuq ir-riforma tal-liġi ta' suċċessjoni fir-Renju tad-Danimarka li tkun tista' tagħti lin-nisa l-istess drittijiet permezz ta' primaġenitura ugwali.

Din kienet l-ewwel elezzjoni għall-PE fejn il-Bulgarija u r-Rumanija ħadu sehem fiha fl-istess żmien mal-istati membri l-oħra.

Meta issieħbu fl-UE lura fl-2007, huma żammew l-elezzjonijiet għall-MPE barra mill-kalendarju elettorali normali.

Sondaġġ li ġabar dsatax-il sondaġġ nazzjonali ppreżuma dawn ir-riżultati: PPE 265 MPE, PSE 195 MPE, ALDE 95 MPE, GUE–NGL 40 MPE, Ħodor-AĦE 35 MEP, UEN 35 MPE.

Is-70 MPE l-ieħor ma ġewx previsti, imma madwar 20 kienu mistennija li jiġu miksuba minn kandidati tal-lemin-estrem jew tal-Libertas.

Il-grupp IND/DEM ġie imbassar li jisfuma f'dawn l-elezzjoni minħabba s-suċċess mistenni tal-Libertas.

Skont tbassir mill-esperti politiċi Simon Hox, Michael Marsh u Nick Vivyan, huma raw li kien se jkun ftit li xejn differenza fid-distribuzzjoni tas-siġġijiet, fejn ipprevedew 249 siġġu għall-PPE, 209 għall-PSE, 87 għall-ALDE, 58 għal UEN jew il-Konservazzjonisti Ewropej, 48 għall-GUE–NGL, 39 għall-Ħodor–AĦE, 17 għall-IND/DEM u 29 non-iskritti; il-Libertas ma kinux mistennija li jirbħu ebda siġġu.

Previżjoni oħra rat 262 siġġu għall-PPE, 194 għall-PSE, 85 għall-ALDE, 53 għall-UEN jew il-Konservazzjonisti Ewopej, 40 għall-GUE–NGL, 50 għall-Ħodor–AĦE, 23 għall-IND/DEM u 29 oħrajn.

Ir-riżultati nazzjonali sat-8 ta' Ġunju 2009 huma dawn is-segwenti.

736 membru bi drittijiet sħaħ ta' votazzjoni: