George Best

George Best

George Best (Belfast, 22 ta' Mejju 1946 – Londra, 25 ta' Novembru 2005) kien plejer professjonali tal-futbol Nord-Irlandiż, magħruf l-aktar għas-snin li kien qatta' ma' Manchester United.

Hu kien jilgħab bħala ġwejnħa fejn il-logħba tiegħu kienet tkun kombinazzjoni ta' veloċità, aċċelerazzjoni, bilanċ, l-abilità li jixxutja biż-żewġ saqajn, il-gowls li jiskorja u l-kapaċità li jaqbeż lid-difensuri.

Fl-1968, deskritta bħala l-aqwa sena li qatt kellu fil-karriera, hu rebaħ it-Tazza taċ-Ċampjins ma' Manchester Unied, u ġie nkurunat bħala l-Plejer Ewropew tas-Sena.

Hu kien regulari mat-tim tal-Irlanda ta' Fuq, però fis-37 logħba li lagħab qatt ma rnexxielu jwassalhom sat-Tazza tad-Dinja.

Fl-1999 hu ġie ivvutat fil-ħdax-il post, wara Marco van Basten, fl-elezzjoni tal-Plejer Ewropew tas-Seklu skont l-IFFHS, u fis-sittax-il post, wara Lothar Matthäus, fl-elezzjoni tal-Plejer tas-Seklu.

Pelé, fl-2004, semmieh fil-lista personali tal-125 l-aqwa plejer ħajjin fil-FIFA 100 u Best ġie msemmi fid-dsatax-il post, wara Gerd Müller, fis-Sondaġġ tal-Ġublew tad-Deheb tal-UEFA.

F'pajjiżu, l-ammirazzjoni lejn hi mqassra fil-frażi lokali li tgħid: "Maradona tajjeb; Pelé itjeb; George Best l-aqwa."

Hu kien fost l-ewwel plejers ċelebrità, però l-istil ta' ħajja ekstravaganti li kien jgħix wassluh għal problemi mal-alkoħoliżmu li qattgħu bin-nofs il-karriera tiegħu, u eventwalment għall-mewt tiegħu f'Novembru tal-2005 fl-età ta' 59.

Il-kawża ta' mewtu kienet infezzjoni fil-kliewi.

George Best kien l-ewwel wild ta' Dicky Best (1920 - 2008) u Anne Withers (1923 - 1978), u trabba fi Cregagh, f'Belfast.

Best kellu ħames aħwa, erba' tfajliet li kienu Carol, Barbara, Julie u Grace, u ħuħ l-ieħor kien Ian.

Missier Best miet fis-16 ta' April 2008, waqt li ommu mietet fl-1978 kawża ta' marda relatata mal-alkoħoliżmu.

Fl-età ta' 11-il sena, fl-1957, Best ingħata ċ-ċans li jattendi l-iskola akkademika ta' Grosvenor Grammar School, però minħabba li l-iskola kienet tagħti ċertu importanza lil-logħba tar-rugbi aktar mill-futbol, hu beda jattendi l-iskola ta' Lisnasharragh Secondary School, fejn ingħaqad ma' diversi ħbieb mill-iskola primarja u tatu ċ-ċans li jiffoka fuq il-futbol.

Fl-età ta' ħmistax-il sena, Best kien skopert f'Belfast minn Bob Bishop li kien jaħdem f'isem il-klabb Ingliż ta' Manchester United, fejn it-telegramma li dan tal-aħħar bagħat lill-kowċ ta' United ta' dak iż-żmien Matt Busy kienet tgħid: "Naħseb li sibtlek ġenju."

Il-klabb lokali ta' Glentoran kien irrifjutawh qabel minħabba li kien wisq żgħir u debboli."

Best kien sussegwentament ingħata prova.

Id-debutt ta' Best ma' Manchester United wasal fl-14 ta' Settembru 1963, meta kellu 17-il sena, kontra West Bromwich Albion ġewwa Old Trafford fir-rebħa ta' 1–0.

Ġimgħatejn wara Best skorja l-ewwel gowl tiegħu kontra Burnley.

Sa tmiem l-istaġun Best kien skorja sitt gowls, hekk kif Manchester United spiċċaw it-tieni wara ċ-ċampjins Liverpool.

Fit-tieni staġun tiegħu, Best u Manchester United kisbu t-titlu nazzjonali.

Best spiċċa qalb il-fomm ta' ħafna nies, meta fl-età ta' għoxrin sena skorja żewġ gowls fil-kwarti tal-finali tat-Tazza taċ-Ċampjins kontra Benfica fl-1996, u fost l-istampa kien imlaqqam bħala "O Quinto Beatle" (Il-Ħames Beatle").

It-talent li kien iħaddan Best wassluh biex ikun favorit qalb il-folla u mal-istampa.

Hu kien imlaqqam bħala "il-ħames Beatle" minħabba x-xagħar twil li kellu, l-isbuħija estetika u l-ħajja ekstravaganti ta' ċelebrità.

Laqmijiet oħra jinkludu "Belfast Boy" u ħafna drabi kien riferut bħala Georgie, jew Geordie f'Belfast.

L-istaġun 1966–67 kien staġun ieħor ta' suċċess għal Manchester United hekk kif reġgħu kisbu t-titlu b'distakk ta' erba' punti.

L-istaġun segwenti Best sar rebbieħ tat-Tazza taċ-Ċampjins wara li skorja fil-finali kontra Benfica.

United rebħu 4–1 u Best kien aktar tard inkurunat bħala l-Plejer Ewropew tas-Sena u l-Plejer tas-Sena tal-Assoċjazzjoni Kittieba.

Minn dakinhar, però, bdiet in-niżla tiegħu.

Best fetaħ żewġ diskoteki f'Manchester lejn l-aħħar tas-snin sittin, u anki kellu f'idejh ħwienet tal-ħwejjeġ.

Madanakollu, bdew il-problemi tal-logħob tal-azzard, tal-alkoħol u beda jiġġera ma' diversi nisa.

Best lagħab ma' United meta n-numri tal-flokkijiet kienu jingħataw skont liema pożizzjoni tilgħab, bil-mod tradizzjonali Ingliż, u mhux skont liema numru jrid il-plejer.

Meta Best kien jilgħab fuq il-ġwejnħa l-leminija, bħalma kien jagħmel lejn l-aħħar fażijiet tal-1966 u tat-Tazza taċ-Ċampjins 1968, hu kien jilgħab bin-numru 7.

Bħala ġwejnħa xellugija, fejn lagħab esklussivament fl-istaġun debuttanti tiegħu u kważi l-istaġun 1971–72 kollu, kellu l-flokk numru 11.

Best lagħab ukoll bin-numru 8 darba fis-snin sittin u f'aktar minn nofs tal-partiti matul l-1970–71; hu libes ukoll il-flokk numru 10 fl-1972, imma rritorna bin-numru 11 għall-ħarifa tal-1973.

Best lagħab darba anki bin-numru 9, b'Bobby Charlton imweġġa', fit-22 ta' Marzu 1969, f'Old Trafford, fejn skorja l-uniku gowl fit-telfa ta' 1–0 kontra Sheffield Sheffield Wednesday..

Fl-1974, fl-età ta' 27 sena, Best għalaq il-kapitlu mat-tim ta' United.

L-aħħar logħba kompetittiva mal-klabb kienet fl-1 ta' Jannar 1974, f'Loftus Road kontra Queens Park Rangers.

Best, għamel total ta' 470 dehra għal Manchester United fil-kompetizzjonijiet kollha bejn l-1963 u l-1974, u skorja 174 gowls (fosthom sitt gowls f'logħba waħda kontra t-tim mir-raba' diviżjoni Northampton Town).

Hu kien l-aqwa skorer tal-klabb għal sitt staġuni konsekuttivi, u kien l-aqwa skorer tal-Ewwel Diviżjoni fl-1967–68.

Fis-snin segwenti hu kompla sejjer għan-niżla, fejn ittrasferixxa ma' diversi klabb, fosthom avventuri fl-Irlanda, l-Amerika, l-Iskozja u fl-Awstralja.

Best tejjeb il-forma tiegħu mal-wasla mal-klabb ta' Fulham għall-istaġun 1976–77, fejn minkejja li kien qrib it-tletin, żamm xorta l-kapaċitajiet li kellu fl-aqwa żmenijiet tiegħu.

Best, aktar tard f'ħajtu stqarr li ż-żmien li qatta' mal-Cottagers kien sodisfaċenti, minkejja li ma rebaħ l-ebda unur.

Best lagħab għal tliet klabb fl-Istati Uniti: Los Angeles Aztecs, Fort Lauderdale Strikers u San Jose Earthquakes; hu wkoll lagħab ma' Detroit Express f'numru ta' partiti li għamlu fl-Ewropa.

Hu kien suċċess fil-grawnd, fejn irnexxielu jiskorja 15-il gowl f'24 logħba fl-ewwel staġun mal-Aztecs u ġie msemmi bħala l-aqwa midfilder tal-NASL fit-tieni staġun tiegħu.

Fit-tieni staġun fl-Istati Uniti, Best skorja darba biss fi tnax-il logħba.

It-trasferimenti mat-timijiet ta' Fort Lauderdale u San Jose kienu diżappuntanti, hekk kif il-vizzji barra mill-grawnd reġgħu ħadu kontroll ta' ħajtu.

Wara li naqas li jaqbel it-termini mal-Bolton Wanderers fl-1981, hu kien mistieden fil-Ġappun fejn lagħab tliet partiti għal żewġ timijiet fl-Ewwel Diviżjoni tal-Ħong Kong fl-1982.

Lejn tmiem l-1982, il-kowċ ta' Bournemouth Don Megson iffirma lil Best li issa kien jgħodd mas-36 sena, fejn dan tal-aħħar baqa mal-klabb tat-Tielet Diviżjoni, meta finalment irtira mill-futbol fl-età ta' 37 sena.

Fl-1988, partita testimonjali nżamment għal Best f'Windsor Park.

Fost il-folla kien hemm Sir Matt Busby u Bob Bishop, il-persuna li skopra lil Best, waqt li dawk li lagħbu kienu jinkludu lil Ossie Ardiles, Pat Jennings u Liam Brady.

Best skorja darbtejn, wieħed minn barra l-kaxxa, u l-ieħor minn penalty.

Hu lagħab 37 darba għat-tim nazzjonali Nord-Irlandiż, fejn skorja disa' gowls.

Mid-disa' gowls li skorja mat-tim nazzjonali, erbgħa waslu kontra Ċipru u wieħed kull wiħed kontra l-Albanija, l-Ingilterra, l-Iskozja, it-Turkija u l-Iżvizzera.

Fil-15 ta' Mejju 1971, Best skorja possibilment l-iktar "gowl" famuż tal-karriera tiegħu ġewwa Windsor Park f'Belfast kontra l-Ingilterra.

Hekk kif Gordon Banks, il-gowler tal-Ingilterra, kien qed jipprepara biex itella' l-ballun minn ġol-kaxxa tiegħu, Best irnexxielu li jilħaq il-ballun l-ewwel x'ħin Banks kien se jixxutja, u l-ballun qabeż fuq it-tnejn li huma b'Best javvanza u bir-ras jiskorja f'lasta vojta.

Dan il-gowl ma kienx konvalidat minħabba kondotta skoretta.

Best kompla jintgħażel mat-tim nazzjonali matul is-snin sebgħin, minkejja l-problemi kontinwi ġewwa u barra l-grawnd.

Minkejja dan, xorta baqa' juri l-ġenju naturali li kien iħaddan.

Fl-1976, l-Irlanda ta' Fuq spiċċaw kontra l-Olanda f'Rotterdam bħala waħda mill-partiti ta' kwalifikazzjoni għat-Tazza tad-Dinja 1978.

L-Olanda – f'nofs triq lejn dehriet suċċessivi fil-fażi finali tat-Tazza tad-Dinja – u b'Johann Cruyff fl-aqwa forma f'dak il-mument; ħames minuti fil-partita Best irċieva ballun fuq ix-xellug.

Minflok ma avvanza lejn il-lasta hu baqa' fuq il-faxxa fejn għeleb lil tliet Olandiżi qabel ma quddiemu sab lil Cruyff.

Best mexxa l-ballun lejn l-avversarju u għadda l-ballun minn bejn saqajn Cruyff - b'hekk Best kien għeleb diskutibilment l-aqwa plejer fid-dinja f'dik l-epoka.

Għat-Tazza tad-Dinja 1982, il-kowċ tat-tim nazzjonali Billy Bingham kien ikkunsidra l-għażla ta' Best, però fl-età ta' 36 sena bit-talent li kien iħaddan imtappan bl-età u bix-xorb, hu ma ntgħażilx mat-tim Nord-Irlandiż.

Manchester United

Best kompla jixrob, u xi drabi kien ikun fil-pub lokali f'Surbiton, Surrey.

Fit-3 ta' Ottubru 2005, Best ġie ammess fl-isptar privat Cromwell Hospital għal kura intensiva, wara li kien qed isofri minn infezzjoni fil-kliewi kkważati mill-effetti ta' drogi wżati biex jipprevjenu lil ġismu milli jirrifjuta t-trapjant tal-fwied.

Fis-27 ta' Ottubru, xi gazzetti stqarrew li Best kien qrib il-mewt tiegħu, u bagħtu messaġġi ta' kondoljanza lejn il-qraba tiegħu.

Il-kundizzjonijiet ta' Best tjiebu għall-bidu, però reġgħu ddeterjoraw f'Novembru.

Fl-20 ta' Novembru, it-tablojd Brittaniku "News of the World" ippubblika stampa ta' Best li kienet rikjesta personali tiegħu, fejn turi lilu fis-sodda tal-isptar, flimkien ma' dak li kien irrapurtat bħala l-aħħar messaġġ: "Tmutux bħali".

Dan il-messaġġ deher bħala messaġġ ta' twissija biex oħrajn ma jirriskjawx li jsofru destin simili b'riżultat tal-alkoħoliżmu.

Fis-sigħat bikrin tal-25 ta' Novembru 2005 it-trattament ġie mwaqqaf; eventwalment hu miet, fl-età ta' 59 sena, wara battalja li damet aktar milli t-tobba kienu qed jistennew, fis-13:06 GMT ta' dik l-istess ġurnata riżultat ta' infezzjoni fil-pulmun u fallimenti multipli fl-organi.

Il-Premier League ħabbar li qabel kull partita ta' tmiem il-ġimgħa skedati fil-Premiership se tiġi miżmuma minuta ta' silenzju bħala tifkira għal mewt ta' Best; f'ħafna mill-istadji, din il-minuta ta' silenzju minflok serviet bħala minuta ta' applawż f'unur tiegħu.

L-ewwel partita f'Old Trafford wara l-mewt ta' Best kienet partita mil-League Cup kontra West Bromwich Albion, li kien ukoll l-istess klab li miegħu għamel id-debutt bil-flokk ta' United lura fl-1963.

Din il-partita, mirbuħa minn United, kienet preċeduta minn tributi minn sieħbu li kien miegħu fl-iskwadra, Sir Bobby Charlton.

It-tifel ta' Best Calum, flimkien ma' sħabu veterani tal-iskwadra, u membri li baqgħu ħajjin mit-tim ta' West Bromwich Albon kontra liema lagħab fid-debutt tiegħu, ilkoll ingħaqdu flimkien mal-iskwadra kurrenti ta' United fuq il-grawnd għal minuta ta' silenzju, fejn matulha l-benjamini żammew fil-għoli ritratti ta' Best, li ngħataw qabel il-partita.

Il-ġisem ħalla l-familja fi Cregagh Road, Belfast, ftit wara l-għaxra ta' filgħodu tas-Sibt, 3 ta' Diċembru 2005.

Il-purċissjoni tal-funerali mxiet id-distanza qasira lejn il-Parlament Nord-Irlandiż, magħruf bħala Stormont.

Din kienet segwita minn madwar 100,000 persuna li riedu jagħtu l-aħħar tislima lil wieħed mill-aqwa plejers fl-istorja u wieħed mill-aktar nies famużi tal-Irlanda ta' Fuq.

Il-funeral kien imxandar fuq diversi stazzjonijiet televiżivi.

Best ġie midfun ħdejn ommu Annie Elizabeth Kelly f'ċerimonja privata fil-quċċata ta' Ċimiterju Roselawn.

L-Ajruport ta' Belfast City biddel ismu għal George Best Belfast City Airport għall-memorja ta' Best.

L-isem il-ġdid ġie mikxuf uffiċjalment nhar it-22 ta' Mejju 2006, li kieku kien ikun għeluq is-sittin sena ta' Best, u dan sar fil-preżenza tal-familja u l-ħbieb tal-istess Best ġewwa l-ajruport.

L-opinjoni pubblika fl-Irlanda ta' Fuq fuq it-tibdil fl-isem kienet waħda maqsuma, b'sondaġġ minnhom juri biss 52% favur u 48% kontra.

Il-kap deputat tal-Partit Unjonista Demokratiku (DUP) u membru parlamentari ta' Belfast tal-Lvant, Peter Robinson, liema ajruport ta' Belfast City jinsab fil-konstitwenza tiegħu, stqarr li l-preferenza tiegħu kienet li grawnd sportiv jissemma f'isem Best.

Il-ġest li sar iġġenera kummenti negattivi fi ħdan l-Irlanda ta' Fuq.

F'Marzu tal-2006, il-kumpanija tal-ajru Flybe, semmiet lil ajruplan Dash 8 (Q400) bħala "The George Best".

Dan l-ajurplan wara kellu jservi biex iwassal lill-familja ta' Best għall-partita ta' testimonjanza li saret f'Manchester f'ġieħ Best.

F'Ġunju tal-2006, Sarah Fabergé, il-proneputija tal-ġojjellier Russu Carl Fabergé ġiet kummissjonata biex toħloq il-Bajda ta' George Best, bħala tifkira.

Edizzjoni limitata ta' 68 bajda ġew prodotti, bil-profitti tal-bejgħ tagħhom immorru għall-Fondazzjoni George Best.

L-ewwel bajda mill-kollezzjoni hi preżenti fuq bażi permanenti għall-viżwal tal-pubbliku fl-Ajruport George Best.

Għall-ewwel anniversarju mill-mewt tiegħy, l-"Ulster Bank" ħareġ miljun karta tal-ħames liri.

Dawn il-karti spiċċaw jinbiegħu f'ħamest ijiem.

Il-karti li nbiegħu fuq is-sit elettroniku tal-irkant online eBay, spiċċaw jinbiegħu għal £30.

Pjanijiet kurrenti għal stadju nazzjonali ġdid għall-Irlanda ta' Fuq qrib Lisburn jinkludi proposta ta' statwa ta' Best bħala wieħed minn fost l-eroj sportivi tal-pajjiż.

Dawn l-istatwi se jdawru l-arena sportiva prinċipali u Best se jingħaqad flimkien mal-istatwa tal-plejer tar-rugbi Willie John McBride, il-plejer tal-Assoċjazzjoni Atletika Gallika Cormac McAnallen, ir-rebbieħ tal-midalja tad-deheb fl-Olimpjadi Mary Peters, ir-rebbieħ tal-Grand National Richard Dunwoody, is-sewwieq tal-Grand Prix Eddie Irvine, iċ-ċampjin mondjali tal-motoċikliżmu Joey Dunlop, u ċ-ċampjin mondjali tal-isnuker Alex Higgins.

F'Diċembru tal-2006, il-George Best Memorial Trust ħabbret maratona ta' ġbir ta' fondi ta' £200,000 biex iħallsu għal skultura tal-bronż daqs ta' bniedem ta' George Best.

Sal-2008 kien għad ma nġabarax il-flus sakemm żviluppatur lokali, Doug Elliott, ħabbar fid-29 ta' Jannar 2008, li hu kien se jħallas il-kumplament tal-flus u r-realizzazzjoni tal-proġett.


Daniel Parejo Muñoz

Daniel Parejo Muñoz

Daniel Parejo Muñoz (Coslada, 16 ta' April 1989) hu plejer tal-futbol professjonali li jilgħab bħala midfilder mat-tim Spanjol ta' Valencia.

Parejo kien prodott tal-akkademja ġovanili ta' Real Madrid.

Il-kowċ Bernd Schuster kien impressjonat bit-talent taż-żagħżugħ u għażlu biex jitħarreġ għal diversi drabi mat-tim tal-kbar.

Fl-4 ta' Awwissu 2008, Parejo ġie msellef għal sena lit-tim taċ-Championship Ingliż Queens Park Rangers, u ddebutta mal-QPR ħamest ijiem wara fejn daħal bħala sostitut fir-rebħa ta' 2–1 fuq Barnsley f'Loftus Road.

Parejo għamel tmintax-il dehra.

Fis-17 ta' Diċembru 2008, Real Madrid sejjħuh lura mis-self, wara li l-midfilders regulari tagħhom Rubén de la Red u Mahamadou Diarra spiċċaw barra għall-istaġun kollu kawża ta' problemi fiżiċi.

Parejo ingħata n-numru 17, li qabel kien milbus minn Ruud van Nistelrooy li wkoll kien se jkun barra mil-logħob għall-kumplament tal-istaġun.

Minkejja dawn il-problemi fit-tim, hu ftit li xejn deher mat-tim bl-ewwel logħba tkun dik kontra Sporting de Gijón tal-15 ta' Frar.

F'Lulju 2009, Parejo nxtara minn Getafe, b'Real iżommu l-opzjoni li jerġgħu jixtruh fil-futur.

Nhar il-25 ta' Marzu 2010, hu skorja gowl kontra l-eks-tim tiegħu, meta seraq ballun mill-gowler Iker Casillas.

Il-konfront intemm f'telfa ta' 4–2.

Dak l-istaġun hu għen lil Getafe jikkwalifikaw għat-tieni darba fl-istorja għall-UEFA Europa League.

Wara staġun deludenti li ra lit-tim jevita bi ftit ir-relegazzjoni, fl-14 ta' Ġunju 2011, Valencia ħabbru l-akkwist ta' Parejo għas-somma ta' €6 miljun.


Trattat ta' Maastricht

Trattat ta' Maastricht

It-Trattat ta' Maastricht (formalment magħruf bħala t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea) ġie ffirmat fis-7 ta' Frar 1992 f'Maastricht, fil-Pajjiżi Baxxi wara negozjati finali fid-9 ta' Diċembru, 1991, bejn il-membri tal-Komunità Ewropea.

Dan it-trattat daħal fis-seħħ fl-1 ta' Novembru, 1993, matul il-Kummissjoni Delors.

Dan ħoloq l-Unjoni Ewropea u wassal għall-ħolqien tal-munita unika ewro.

Introduċa wkoll forom ġodda ta' kooperazjoni bejn il-gvernijiet tal-Istati Membri – pereżempju dwar d-difiża u fil-qasam tal-"ġustizzja u l-affarijiet interni".

It-Trattat ta' Maastricht, biż-żieda ta' din il-kooperazzjoni intergovernattiva mas-sistema eżistenti tal-"Komunità", flimkien mat-tliet pilastri ħoloq struttura ġdida li hija kemm politika kif ukoll ekonomika.

Din hija l-Unjoni Ewropea (UE).


Relattività ristretta

Relattività ristretta

Ir-relattività ristretta hi teorija formali li żviluppa Albert Einstein fl-1905.

L-għan ta' Einstein kien li joħroġ il-konsegwenzi fiżiċi kollha tar-relattività Galilejana u tal-fatt li l-veloċità tad-dawl fil-vojt għandha l-istess valur fis-sistemi ta' riferiment inerzjali kollha.

Dan il-fatt irriżulta mill-ekwazzjonijiet ta' Maxwell imma sa dak iż-żmien kien spjegat b'mod differenti bl-użu tal-"ispazju assolut" ta' Newton u tal-"eter".

Ir-relattività Galilejana tgħìd, fil-lingwaġġ modern, li kull ma jiġri f'sistema ta' riferiment inerzjali waħda jiġri b'mod perfettament identiku f'kull sistema ta' riferiment inerzjali oħra.

Dan il-prinċipju, li sar jissejjaħ "il-prinċipju tar-relattività", Einstein wessgħu biex jinkludi sistemi ta' riferiment li mhumiex inerzjali: minn "ristretta" ir-relattività saret "ġenerali".

It-teorija tar-relattività ristretta stabilixxit formoli ġodda li jħalluna ngħaddu minn sistema ta' riferiment Galilejana għal oħra.

L-ekwazzjonijiet korrispondenti jwasslu għal fenomeni li jidhru qishom kontra s-sens komun bħall-"paradoss taż-żewġ tewmin".

Ir-relattività ristretta għamlet ukoll impatt kbir fuq il-filosofija billi neħħiet kull possibbiltà li jeżistu ħin u spazju assolut fl-univers.

Wara l-argumenti ta' Henri Poincaré, il-filosfi bilfors kellhom jibdew jaħsbu b'mod differenti fuq il-kwistjoni tal-ħin u l-ispazju.

Fl-aħħar tas-seklu 19, James Clerk Maxwell stabbilixxa l-ekwazzjonijiet li jiggvernaw l-imġiba tal-mewġ elettromanjetiku, fosthom il-mewġ tad-dawl.

Skont din it-teorija, il-veloċità tad-dawl ma tistax tiddependi mill-proprjetajiet elettriċi u manjetiċi tal-ambjent u lanqas mill-veloċità tal-punt ta' riferiment tal-kejl.

Dan qajjem problema billi fil-mekkanika Newtonjana il-veloċitajiet jingħaddu (biex ngħidu l-affarijiet fil-qosor).

Jekk minn ajruplan li miexi b'veloċità ta' 7 km/s relattiva mal-Art, jisparaw bomba 'l quddiem b'veloċità ta' 1 km/s relattiva mal-ajruplan, il-veloċità tal-bomba relattiva mal-Art tkun ta' 8 km/s. Jekk il-bomba jisparawha lura, il-veloċità tagħha tkun ta' 6 km/s.

L-ekwazzjonijiet ta' Maxwell, għall-kuntrarju, jgħidu li jekk nimmiraw raġġ dawl mill-ajruplan 'l quddiem jew lura, il-veloċità tad-dawl imkejla fuq id-dinja tkun l-istess.

Michelson u Morley għamlu esperiment fejn id-dinja għamlitha ta' ajruplan.

Billi l-pjaneta tagħna ddur madwar ix-xemx b'veloċità ta' 30 km/s, riedu jaraw jekk hemmx xhieda ta' xi differenza bejn il-veloċitajiet tad-dawl meta jkun fid-direzzjoni tal-moviment tad-dinja jew kontra.

Ma sabu l-ebda differenza u allura dan l-esperiment ikkonferma l-validità tal-ekwazzjonijiet ta' Maxwell.

Lorentz stabbilixxa formoli ta' trasformazzjoni biex ngħaddu minn osservatur għall-ieħor; dawn jirrigwardaw l-ekwazzjoniet ta' kompatibbiltà li t-tifsira tagħhom ma kinitx ċara.

L-ispjegazzjoni li ħarġet biex dawn il-formoli strambi jiġu ġustifikati kienet din: l-eter, l-ambjent li qabel kien maħsub meħtieġ għall-propagazzjoni tal-mewġ tad-dawl bħalma l-arja hi meħtieġa għall-propagazzjoni tal-mewġ tal-ħoss, għandhom proprjetajiet elastiċi li jwasslu għal dawn l-ekwazzjonijiet.

Poincaré ippubblika xi artikli fuq it-teorija qabel Einstein.

Fl-1905, fl-artiklu tiegħu "Fuq l-elettrodinamika tal-korpi fil-moviment", Albert Einstein ippreżenta r-relattività kif ġej:

L-ekwazzjonijiet ta' Lorentz għandhom xi konsegwenzi li ma nistennewhomx bħall-"kontrazzjoni tat-tul" u d-"dilatazzjoni tal-ħin".

Il-"kontrazzjoni tat-tul" hu l-fenomenu fejn osservatur jinnota tnaqqis fit-tul ta' oġġetti li jimxu b'veloċità relattiva mal-osservatur li mhijiex żero.

Din il-kontrazzjoni (imsejħa iżjed formalment "il-kontrazzjoni ta' Lorenz" jew "il-kontrazzjoni ta' Lorenz–Fitzgerald") ninnutawha biss meta l-veloċita tkun komparabbli ma' dik tad-dawl; u l-kontrazzjoni hi biss fid-direzzjoni li l-korp osservat ikun miexi fiha.

Id-"dilatazzjoni tal-ħin" hu l-fenomenu fejn osservatur isib li l-arloġġ ta' ieħor, eżatt l-istess bħal tiegħu, li jkun miexi relattivament miegħu, itektek iżjed bilmod, jekk iqqablu mal-arloġġ tiegħu.

Einstein kiteb mill-ġdid il-formoli li jiddefinixxu l-momentu u l-enerġija ċinetika b'mod li jagħmilhom invarjanti taħt trasformazzjoni ta' Lorentz.

Il-partijiet li jieħdu l-ħin u t-tliet koordinati tal-ispazju fl-ekwazzjoniet ta' Lorentz ma nistgħux nifirduhom.

Minkowski interpretahom bħala spazju-ħin b'erba' dimensjonijiet.

Nosservaw madankollu li l-ħin u l-ispazju xorta jibqgħu ta' natura differenti u ma nistgħux nassimilaw wieħed fl-ieħor.

Pereżempju nistgħu nagħmlu dawra fl-ispazju imma dan impossibbli fil-ħin.

Minn dan il-"punto di vista", hemm xi kożmoloġi li jidhirlhom li mhux sewwa li nqisu l-ħin bħala koordinata immaġinarja u jissuġġerixxu li għandna nabbandunaw din id-drawwa.

Naturalment jibqa' l-fatt li ma nistgħux nifirdu l-ħin mill-ispazju u l-relattività tiżviluppa fi spazju-ħin b'erba' dimensjonijiet, waħda għall-ħin u tlieta għall-ispazju.

Kien hemm ħafna kontroversji, l-iżjed wara 2000, fuq liema xjenzati ikkontribwew parti jew oħra fl-iżvilupp tat-teorija tar-relattività.

Fl-1912, Lorentz u Einstein ġew proposti għal premju Nobel flimkien għax-xogħol tagħhom fuq it-teorija.

Ir-rakkomandazzjoni kienet minn Wien, lawrjat tal-1911, li stqar li "sewwa kif Lorentz għandu jiġi meqjus bħala l-ewwel li sab il-kontenut matematiku tal-prinċipju tar-relattività, Einstein irnexxielu jirreduċih f'prinċipju sempliċi.

Għandna nqisu l-mertu taż-żewġ riċerkaturi bħala komparabbli".

Einstein qatt ma rċieva il-premju Nobel għar-relattività, il-premju Nobel bi prinċipju qatt ma jingħata għal teorija pura.

Il-kumitat ried jistenna konferma esperimentali u meta din waslet, Einstein kien intefa' fuq xogħlijiet oħra importanti.

Einstein fl-aħħar kien ippremjat bil-premju Nobel għall-fiżika fl-1921, għall-kontribuzzjonijiet tiegħu lill-Fiżika Teorika, u speċjalment għall-iskoperta tal-ispjegazzjoni tal-effett fotoelettriku.

Il-teorija ta' Einstein tirrigwarda s-sistemi ta' riferiment inerzjali.

Niftakru li sistema ta' riferiment tissejjaħ "inerzjali" jekk ma tkunx suġġetta għal ebda aċċelerazzjoni: razz fl-ispazju 'l bogħod minn kull massa hu sistema inerzjali jekk il-muturi kollha jkunu mitfijin.

Il-postulati tar-relattività ristretta huma dawn:

L-ewwel postulat hu propjament il-"prinċipju tar-relattivita" "ristrett" għall-klassi ta' sistemi ta' riferiment inerzjali u jifformalizza l-iskoperta ta' Galileo li skontha l-moviment uniformi f'linja dritta hu "qisu xejn" għal osservatur f'sistema ta' riferiment miexja.

It-tieni postulat iħallina nissinkronizzaw l-arloġġi b'sinjal tad-dawl minn sistema ta' riferiment.

Biex nagħmlu dan biżżejjed li l-"għassies tal-ħin" jibgħat sinjal bid-dawl f'ċertu ħin, pereżempju f'nofsinhar.

Imbagħad meta osservatur li qiegħed distanza "r" 'il bogħod jirċievi s-sinjali, jieħu kont tal-ħin "r /c" (fejn "c" hi l-veloċità tad-dawl) li s-sinjal ħa biex jasallu u jqiegħed l-arloġġ fuq " nofsinhar +"r /c" ".

Mit-tieni postulat nistgħu niddeduċu l-ekwazzjoniet tat-trasformazzjonijiet ta' Lorentz jekk inżidu miegħu ipoteżi oħra: l-ispazju-ħin hu omoġenju u iżotropu.

Dan il-fatt skoprewh Kunz u Comstock indipendentament fl-1910.

L-ipoteżi miżjuda twassal għall-grupp ta' trasformazzjonijiet b'parametru "c", fiżikament bl-istess dimensjonijiet bħall-veloċità.

Dawn it-trasformazzjonijiet nistgħu niddentifikawhom mat-trasformazzjonijiet ta' Galilew jekk formula_1 hi infinita u mat-trasformazzjonijiet ta' Lorentz jekk formula_1 hi finita u pożittiva.

L-identifikazzjoni ta' "c" mal-veloċità tad-dawl, li mill-osservazzjoni hi finita tiġi mit-tieni postulat.

Nikkonsidraw żewġ sistemi ta' riferiment formula_3 u formula_4, l-ewwel sistema ta' riferiment formula_3 nagħtuha veloċità formula_6 relattiva mas-sistema ta' riferiment formula_4.

Biex nissemplifikaw il-kalkuli għall-ewwel naħdmu biss bi trasformazzjonijiet imsejħa "speċjali", ikkaratterizzati bil-fatt li s-sistemi tal-assi "x, y, z" u "x', y', z' " huma paralleli u li l-assi "Ox"' u "Ox" huma l-istess u paralleli mal-veloċità formula_6.

Din ir-restrizzjoni ma tnaqqasx mir-riżultati.

Iżjed l-isfel nagħtu l-formoli meta veloċità tkun f'direzzjoni liema tkun.

L-ipoteżi ta' Einstein iwasslu għat-trasformazzjonijiet imsejħa " ta' Lorentz ".

Il-formoli ta' Lorentz iħalluna nesprimu l-koordinati ("x", "y", "z", "t") ta' ġrajja mogħtija f'sistema "fissa" (ngħidu aħna d-dinja) bħala funzjoni tal-koordinati ("x' ", "y' ", "z' ", "t' " ) tal-istess ġrajja f'sistema "miexja" (ngħidu aħna razz).

Il-formoli huma dawn :

fejn formula_10 u formula_11 huma fatturi mingħajr dimensjoni definiti hekk

Dawn l-espressjonijiet jissemplifikaw u jieħdu forma ta' rotazzjoni jekk indaħħlu l-funzjonijiet iperboliċi tal-angolu "θ" definit b'dal mod

B'din in-notazzjoni niksbu u

Biex niksbu l-formoli li jikkorrispondu mat-trasformazzjoni bil-maqlub biżżejjed nibdlu "β" f' -"β", u allura "θ" f' -"θ", u jkollna :

Regola utli : biex insibu s-sinjal li għandna nqiegħdu quddiem sinh "θ" biżżejjed inqisu punt wieqaf f'wieħed mis-sistemi (ngħidu aħna tar-razz, b' "x' " = 0 pereżempju) u naraw x'għandu jkun is-sinjal tal-koordinata spazjali fis-sistema l-oħra (ngħidu aħna s-sistema "fissa" li fiha "x" tikber jekk ir-razz ikollu veloċità pożittiva).

It-trasformazzjonijiet speċjali jissemplifikaw l-istudju analitiku imma ma jgħinuniex fil-każ ġenerali.

Nistgħu faċilment ngħaddu għall-każ meta s-sistemi ta' riferiment mixjin mhumiex paralleli wieħed mal-ieħor, u jkollhom orjentazzjoni tkun kif tkun relattivament mal-veloċità relattiva tagħhom formula_6.

Dejjem nistgħu naqsmu l-vettur formula_18 f'żewġ direzzjonijiet: waħda parallela mal-ispostament formula_19 u oħra othogonali magħha formula_20.

Imbagħad ikollna : formula_21

Meta npoġġu it-trasformazzjonijiet ta' Lorentz jagħtuna :

li jwasslu għal

Billi

meta nimmoltiplikaw vettorjalment b' formula_26 jkollna

u hekk niksbu l-espressjoni tat-trasformazzjonijiet ġenerali ta' Lorentz fil-forma :

It-trasformazzjonijiet ta' Lorentz iwasslu għal viżjoni rivoluzzjonarja tal-fiżika u joħorġu fenomeni kontra s-sens komun.

Fl-eżempji li ġejjin ħa jkollna nqisu żewġ ġrajjiet wara xulxin.

Għalhekk fil-formoli ta' qabel minflok "x" u "t", ħa niktbu "Δx" u "Δt" li jirrappreżentaw il-bidla spazjali u temporali bejn l-ewwel grajja u t-tieni.

L-intervall ta' ħin li jissepara iż-żewġ ġrajjiet f'sistema ta' riferiment jidher differenti f'sistema ta' riferiment oħra.

Ejjew nikkunsidraw sistema ta' riferiment fid-dinja magħmula minn sett ta' osservaturi wieqfa relattivament ma xulxin u magħmra b'arloġġi sinkronizzati.

Dawn l-osservaturi "dinjin" qegħdin f'linja bi dritt il-mogħdija ta' razz li qiegħed jimxi b'veloċità "v" relattivament mal-Art.

Nissoponu li r-razz jitfa' xrara dawl kull formula_29 sekondi, u t-tfigh tad-dawl hu kkontrollat minn arloġġ intern fir-razz.

Fir-razz il-perjodu ta' ħin bejn żewg xrariet hu ta' formula_29 sekondi.

Billi dawn ix-xrariet jintefgħu mill-istess punt fuq ir-razz, l-intervall spazjali formula_31 li jisseparahom hu żero.

Imma il-perjodu ta' dawn id-dwal, kif jarawh l-osservaturi dinjin li qegħdin fil-linja tal-mogħdija tar-razz ?

Billi formula_32, l-ekwazzjoni ta' Lorentz turi li l-intervall Δ"t" bejn żewġ xrariet ta' wara xulxin kif jidher lill-osservaturi marbutin mas-sistema fid-dinja (u allura l-arloġgi tagħhom, niftakru, juru l-istess ħin) hu mogħti b'

L-espressjoni msejħa Δ"t" hi dejjem ikbar minn Δ"t" '.

Allura, jekk fis-sistema ta' riferiment tar-razz, l-intervall ta' ħin bejn żewġ xrariet hu ta' sekonda, fis-sistema ta' riferiment fid-dinja l-intervall hu ta' "γ" sekondi (γ > 1).

Mela, nistgħu ngħidu li meta l-osservaturi dinjin jaraw mit-tieqa l-arloġġ fir-razz għaddej, jaħsbu li l-arloġġ għandu lura (l-arloġġi dinjin iduru "γ" sekondi, jiġifieri iżjed minn sekonda qabel jaraw l-arloġġ tar-razz idur sekonda).

Biex ngħidu l-affarijiet fil-qosor, arloġġ fuq vettura miexja jidher li jmur lura.

Dan l-effet jissejjaħ id- "dilatazzjoni relattivista tal-ħin".

Ġej minnu l-paradoss tat-tewmin: tewmi li jiġi lura minn vjaġġ immaġinarju b'veloċità qrib dik tad-dawl (li fil-fatti mhux possibbli li jitwettaq) jsib ruħu iżjed żagħżugħ minn ħuh li baqa' fuq l-Art, billi l-arloġġ tiegħu jkun dar inqas minn dak ta' ħuh.

Fl-esperiment li ġej, li juri b'mod ħafif id-dilatazzjoni tal-ħin imbassra mir-relattività ristretta, nikkunsidraw "arloġġ tal-fotoni" li fih xrara dawl tivvjaġġa min mera għal oħra bil-veloċità "c" tad-dawl.

Figura 2

Il-ħin ta' vjaġġ f'sistema hu daqs id-distanza diviża bil-veloċita tad-dawl, li ma tiddependix mis-sistema.

Jekk l-arloġġ ikun fiss telattivament mal-osservatur, id-distanza hi d-distanza "fil-waqfien" bejn iż-żewġ mirja u jdum il-ħin 2"t" '.

Jekk l-arloġġ ikun miexi relattivament mal-osservatur, dan jara l-foton jimxi ma' linja mgħawġa iżjed twila mill-linja dritta ta' qabel.

Il-ħin 2"t" tal-vjaġġ hu ikbar minn 2"t" ' : l-arloġġ miexi jmur lura (ikun hemm "dilatazzjoni tal-ħin").

It-tul tal-ipotenuża tat-trianglu rettangulari ABH tal-figura hu "ct", tal-għoli hu "ct" ' u tal-bażi hu "vt" billi "v" hi veloċità tal-arloġġ fis-sistema "fissa".

Mit-Teorema ta' Pitagora:

li minnha mill-ewwel joħroġ

Hekk nerġgħu niksbu b'mod sempliċi l-formola ta' qabel li tagħtina id-dilatazzjoni tal-ħin.

Billi l-veloċita tad-dawl hi 300,000 km/s, ajruplan għaddej bi 0.3 km/s (jiġifieri 1000 km/h) għandu veloċità daqs il-miljun parti ta' dik tad-dawl u għalhekk l-iżball li nagħmlu meta nużaw l-approssimazzjoni Galilejana hi inqas mill-miljun parti tal-miljun parti, (jiġifieri 10), insinjifikanti għal kollox fil-ħajja ta' kuljum.

Madankollu għal kejl iżjed preċiż tal-ħin użat fl-esperimenti spazjali u għall-GPS, hu importanti ħafna li nieħdu kont tal-korrezzjonijiet relattivistiċi (xi minn daqqiet tar-relattività ristretta u xi minn daqqiet tar-relattività ġenerali).

Għal korp miexi b'veloċità daqs l-għaxar parti ta' dik tad-dawl, l-effet relattivìstiku hu tal-ordi ta' wieħed fil-mija.

Għalhekk l-effetti relattivistiċi ma jsirux sinjifikattivi ħlief għal veloċitajiet qrib dik tad-dawl, li ma jistgħux jintlaħqu fil-ħajja ta' kuljum.

Din waħda mir-raġunijiet li hu diffiċli li nifhmu kif taħdem ir-relattività ristretta.

Però hemm bosta verifikazzjonijiet sperimentali: It-tul tal-ħajja tal-muoni atmosferiċi, it-tul tal-ħajja tal-partiċelli fl-aċċeleraturi, id-dawrien tal-arloġġi fuq is-satelliti (il-fenomenu f'dal-każ iservi għall-iżolazzjoni tal-gravità), etċ.

Ejjew nissoponu li fis-sistema ta' riferiment formula_3 tar-razz hemm riga, ta' tul formula_38, matul l-assi formula_39.

Dan it-tul imkejjel fis-sistema ta' riferiment li fiha r-riga hi wieqfa hu t-"tul proprju" tar-riga.

Fis-sistema ta' riferiment formula_4 tad-dinja, li r-riga miexja relattivament magħha, nistgħu inkejlu r-riga billi nqisu dawn iż-żewġ ġrajjiet li ġejjin: L-ewwel waħda hi meta l-ewwel tarf tar-riga jgħaddi minn quddiem osservatur dinji meta l-arloġġ tiegħu juri, ngħidu aħna, nofsinhar.

It-tieni waħda hi meta fl-istess ħin (f'nofsinhar) it-tieni tarf tar-riga jgħaddi minn quddiem osservatur dinji ieħor.

Id-distanza "L" bejn iż-żewġ osservaturi inqisuha bħala t-tul tar-riga fis-sistema "fissa" billi din tirrappreżenta d-distanza bejn il-punti ta' formula_4 li jikkoinċidu mat-truf tar-riga fl-istess waqt ta' formula_4.

Billi Δ"t" = 0 u Δ"x" = "L", l-ekwazzjoni ta' Lorentz

nistgħu niktbuha

Mela, it-tul "L" imkejjel fuq l-Art hu u hekk "L" hu iqsar minn "L"'.

Irridu noqgħodu attenti li ma napplikawx dan il-fenomenu tal-kontrazzjoni tat-tul mingħajr ħsieb.

Hemm bżonn li niddefinixxu sewwa l-ġrajjiet u niflu kif il-koordinati tagħhom jinbidlu minn sistema ta' riferiment għal oħra.

Inkella nistgħu naqgħu f'xi wieħed mill-paradossi.

Wieħed mill-iżjed magħrufin li għandhom x'jaqsmu mal-kontrazzjoni relattivista tat-tul hu dak tal-karozza dieħla fil-garaxx li ssir iqsar meta x-xufier isuqha ħafna.

It-teorija relattivistika tista' tagħti l-impressjoni (anki b'isimha biss) li tagħmel kollox totalment dipendenti mill-mod tal-kejl.

L-ewwel paragrafi ta' dan l-artiklu fuq ir-relattività tat-tul u l-ħin forsi jistgħu isaħħu din l-opinjoni.

Però dan il-"punto di vista" hu żbaljat għaliex għall-kuntrarju, ir-relattività ristretta tisħaq iżjed profondament fuq dak li hu invarjanti taħt bidla tal-koordinati.

Minn dan il-lat l-invarjanza tal-intervall ta' spazju-ħin bejn żewġ ġrajjiet hu fundamentali fit-teorija t.

F'sistema ta' riferiment, ġrajja hi karatterizzata bil-koordinati spazjo-temporali : "pożizzjoni, ħin".

Żewġ grajjiet li qegħdin rispettivament f' "x","y","z","t" u f' "x" "y", "z", "t" huma mbegħdin b'intervall ta' spazju-ħin li l-kwadrat tiegħu hu

Niktbu b' mod iżjed sempliċi

Dan l-intervall hu invarjanti relattivistiku: il-valur tiegħu ma jiddependix mis-sistema ta' riferiment Galilejan li fiha jitqis.

Nistgħu nivverifikah bil-formoli ta' Lorentz li:

Minħabba l-preżenza tas-sinjal " - " il-kwadrat tal-intervall spazju-ħin jista' jkun pożittiv jew negattiv.

Dan differenti għal kollox mill-kwadrat tad-distanza Ewklideja li hu dejjem pożittiv.

Ninnutaw però li l-kwantitajiet Δ"t" u Δ"s" jibqgħu evidentament kwadrati "tajbin", jiġifieri pożittivi.

Is-sinjal tal-invarjanti spazju-ħin Δ"σ" iħallina nikklassifikaw żewġ ġrajjiet, waħda relattivament mal-oħra, u din il-klassifikazzjoni għandha karattru "assolut".

Fl-ambitu tar-relattività ristretta, ma nistgħux nerġgħu lura fil-ħin, iġifieri l-ordni temporali ta' żewġ ġrajjiet ma tistgħax tinbidel; ħa nfissru għaliex: Biex inkunu realistiċi, fil-fiżika il-bidla fis-sistema ta' riferiment mis-sistema tal-bidu, bilfors ikollna nagħmluha b'mod kontinwu .

Billi hija invarjanti, il-kwantità Δ"σ"=cΔ"t" - Δs tibqa' bl-istess sinjal, li hawnhekk hu pożittiv.

B'konsegwenza, it-terminu pożittiv cΔ"t" jibqa' strettament ikbar mit-terminu Δ"s" li hu pożittiv jew żero.

It-terminu Δ"t" ma jistgħax jgħaddi minn żero f'bidla kontinwa ta' sistema ta' riferiment u minn dan il-fatt nistgħu ngħidu li l-kwantità Δ"t" stess (li s-sinjal tagħħa jiddeċiedi l-ordni temporali taż-żewġ ġrajjiet) iżżomm l-istess sinjal.

Jekk il-ġrajja 1 tippreċedi l-ġrajja 2, għal ċertu osservatur, din l-ordni ma tistgħax tinqaleb għal osservatur ieħor, jiġifieri il-kawża ma tistgħax tinqaleb.

Fi kliem ieħor, il-prinċipju tal-kawżalità hu rispettat fis-sistemi ta' riferiment Galilejani.

Ninnutaw li l-ħin u l-ispazju għandhom rwoli simmetriċi u għalhekk hu loġiku li nkejluhom bl-istess mod.

Billi l-veloċità tad-dawl hi fissa nagħmlu l-ekwivalenza bejn it-tul u l-ħin iżjed ċara jekk nirredefinixxu l-metru bħala d-distanza li jivvjaġġa d-dawl f'sekonda jew b'mod ekwivalenti nistgħu nirridefinixxu s-sekonda bħala l-ħin li jieħu d-dawl biex jimxi tul ta' metru.

Id-definizzjoni tal-kwadrat Δ"σ" tal-intervall spazjo-temporali adottata hawn fuq tikkorripondi mas-" senjatura " (– + + +) ta' dik li tissejjaħ il-metrika tal-spazju-ħin, bin-notazzjoni li hi ċara.

Skont din l-għażla, Fil-prattika, id-definizzjoni tal-intervall spazjo-temporali mhijiex fissa u jista' jkollha senjatura (– + + +) jew (+ – – –).

Wieħed irid jara mill-kuntest liema senjatura qiegħda tintuża.

Hemm definizzjoni ta' importanza kbira marbuta mal-invarjanza ta' dan l-intervall ta' spazju-ħin, u din hi dik ta' ħin proprju.

Nissoponu, pereżempju li qegħdin ġewwa razz li qiegħed jimxi relattivament mal-Art b'veloċità "v", jiġifieri l-axissa tar-razz hi fis-sistema dinjija.

Jekk inqisu arloġġ ġewwa r-razz, il-pożizzjoni tiegħu ma tinbidilx relattivament ma dan ir-razz u l-kwadrat tal-intervall ta' spazju-ħin jirriduċi għall-komponent temporali li nuru b' formula_52.

Billi l-intervall ta' spazju-ħin hu indipenti mis-sistema li fiha jitkejjel, għandna fejn ("t" ', "x" ' ) huma l-koordonati f'sistema oħra.

Il-ħin formula_54 definit bir-relazzjoni jissejjaħ il-ħin proprju tal-oġġett miexi jew tal-partiċella li nkunu qegħdin nikkunsidraw.

Fil-mekkanika Newtonjana, l-spazju hu separat mill-ħin u nistudjaw il-moviment ta' partiċella bħala funzjoni tal-ħin assolut.

Grafikament nirrappreżentaw it-trajettorja fl-ispazju (imma mhux fil-ħin !).

Pereżempju, impinġu l-ellissi li tiddeskrivi pjaneta madwar ix-Xemx skont il-liġijiet ta' Kepler.

Il-figura fil-ġenb (fig. 3) turi l-mogħdija spazjali li jimxu magħha ċertu numru ta' partiċelli A, B, C, D, E, etc. li għandhom veloċità kostanti matul il-ħin, ngħidu aħna, sekonda u d-distanza li jivvjaġġaw hi proporzjonali mal-veloċità tal-partiċella.

Fil-każ ġenerali nistgħu inpinġu t-trajettorja ta' punt M("x", "y", "z") f'sistema Karteżjana fi tliet dimensjonijiet.

Fir-relattività ristretta nsegwu l-ġrajjiet fi spazju ta' 4 dimensjonijiet, tlieta tal-ispazju u waħda tal-ħin, u għalhekk mhux possibbli fl-iżjed każ ġenerali li nivviżżwalizzaw il-linja li tirrappreżenta is-sinsiela ta' ġrajjiet u li turi l-mogħdija tal-partiċella "fl-istess waqt fl-ħin u fl-spazju".

Din il-linja tissejjaħ il-linja tal-univers tal-partiċella.

Biex intaffu d-diffikultà tar-rappreżentazzjoni f'4 dimensjonijiet nillimitaw ruħna għal 2 dimensjonijiet, waħda tal-ispazju u waħda tal-ħin.

Fi kliem ieħor nikkunsidraw biss il-moviment matul l-assi ta' "x" u l-koordinati "y" u "z" ma jinbidlux.

Allura jibqa' biss il-varjabbli "x" u "t", u nkunu nistgħu inpinġu f'sistema Karteżjana f'żewġ dimensjonijiet it-trajettorja ta' partiċella fl-spazju-ħin : il-linja tal-univers tagħha.

Iż-żewġ figuri kontra juru l-mogħdija mill-"punto di vista" Newtonjan u l-"punto di vista" relattivistiku.

Ta' fuq (fig. 3) tagħti l-ispazju vvjaġġat f'sekonda minn diversi partiċelli b'veloċità kostanti.

Waqt li A tibqa' fejn hi, B timxi ċertu tul, C tiġri iżjed u tmur iżjed 'il bogħod waqt li E tmur fid-direzzjoni l-oħra.

Il-figura ta' isfel (fig. 4), tagħti f' dijagramma spazjo-temporali is-sensiela tal-ġrajjiet li jiffurmaw il-moviment tal-partiċella.

Billi l-veloċità tal-partiċelli hi kostanti, l-axissa tagħhom hi ċarament "x" = "vt" u għalhekk il-linja tal-univers tagħhom hi dritta.

Il-pendil ta' din hi proporzjonali għall-veloċità "v".

Il-ħaġa rimarkabbli hi li l-linja tal-univers tal-partiċella wieqfa m'għadhiex punt biss imma l-linja dritta OA.

In fatti, jekk il-partiċella ma timxix ("x" = kostanti), il-ħin jibqa' għaddej matul il-perijodu li qegħdin inqisu !

Waqt li f'din id-dijagramma, il-moviment b'veloċità kostanti hu rappreżentat b'linja dritta, fil-każ ġenerali il-moviment ta' partiċella hu rappreżentat b'kurva .

Pereżempju, il-figura 5 turi l-linja tal-univers ta' oġġett miexi li jitlaq mill-axissa "x" = 0 u terġa' lura hemm f'ħin "T" iżjed tard, bil-ħin meħud ngħidu aħna fuq l-Art.

Ħa nużaw l-eżempju ta' razz li jagħmel vjaġġ intersiderali u jerġa' lura.

Il-linja dritta bejn "tluq" u "wasla" matul l-assi temporali tirrappreżenta l-linja tal-univers tal-Art, fejn il-koordinata spazjali, ugwali għal 0, ma tvarjax.

Il-linja mgħawġa tirrappreżenta s-sensiela ta' ġrajjiet li hu magħmul minnhom il-vjaġġ tar-razz.

Il-koordinata kurvilinja li biha nistgħu nimmarkaw punt fuq din il-kurva hi l-ħin proprju tar-razz, dak li juri l-arloġġ fuq ir-razz.

Il-formoli relattivistiċi juru li l-ħin proprju matul il-mogħdija kurvilinja hu iqsar mill-ħin proprju matul il-mogħdija dritta (hawnhekk dan jirrappreżenta l-ħin dinji).

Dan il-fenomenu hu s-sisien tal-paradoss tat-tewmin li semmejna qabel.

Waqt li fil-ġeometrija Ewklideja ("x", "y") l-iqsar mogħdija bejn żewġ punti A u B hi l-linja dritta, fil-ġeometrija Lorentzjana ("x", "t") l-intervall temporali bejn żewġ ġrajjiet A u B għall-partiċella miexja hu massimu matul il-mogħdija dritta AB.

L-itwal vjaġġ hu dak li jikkorispondi mal-mogħdija dritta AB fid-dijagramma spazju-ħin.

Fil-każ tagħna din it-trajettorja hi dik li jsegwi oġġett ħieles mill-forzi kollha u miexi b'veloċità kostanti.

Din il-proprjetà hi hekk importanti li minnha nistgħu insibu l-ekwazzjoniet tar-relattività ġenerali billi nestendu l-prinċipju tal-"massimazzjoni tal-ħin" ta' mogħdijiet ta' partiċella ħielsa f'kamp ta' gravità (fl-inħawi ta' toqba sewda jew tax-Xemx pereżempju).

Minn razz miexi b'veloċità formula_56 relattivament mal-Art jisparaw balla ta' kanun fid-direzzjoni tal-veloċità tar-razz, b'veloċità formula_57 imkejla fir-razz.

X'inhi l-veloċità formula_58 tal-balla mkejla fuq l-Art?

Fiċ-ċinematika Galilejana il-veloċitajiet jingħaddu flimkien u jkollna Fiċ-ċinematika relattivistika il-liġi tal-kompożizzjoni tal-veloċitajiet hi differenti.

Fir-razz id-distanza Δ"x li timxi l-balla matul il-ħin Δ"t hi

Mill-formoli ta' Lorentz jekk nibdlu Δ' fil-valur tagħha, faċilment niksbu l-veloċità tal-balla fis-sistema dinjija fil-forma :

jew

Din ir-relazzjoni turi li l-liġi ta' kompożizzjoni tal-veloċitajiet fir-relattività ristretta ma tibqgħax liġi addittiva u li l-veloċità "c" hi l-ogħla veloċità li tista' tintlaħaq tkun liema tkun is-sistema ta' riferiment (meta ngħoddu magħha veloċità, nerġgħu naqgħu fuq "c").

Sadattant hemm parametrazzjoni li biha nistgħu niksbu liġi addittiva.

Biżżejjed naqilbu mill-veloċità "v" għal parametru angulari tal-veloċità "θ" li introduċejna qabel.

Ħa nuru li f'kompożizzjoni tal-veloċitajiet il-parametri tal-veloċità jingħaddu flimkien.

Jekk inpoġġu u nużaw il-formoli tal-addizzjoni tal-funzjonijet iperboliċi

mill-ewwel niksbu

Fi kliem ieħor il-parametru angulari tal-veloċità tal-balla relattivament mal-Art hi s-somma tal-parametru angulari tal-veloċità tal-balla relattivament mar-razz u tal-parametru angulari tal-veloċità tar-razz relattivament mal-Art.

Ma tistgħax tkun iżjed sempliċi !

B'dan il-formaliżmu, il-parametru angulari li jikkorrispondi mal-veloċità "c" hu infinit (billi atanh("x" ), l-argument tanġenti iperboliku ta' "x", jersaq lejn l-infinit waqt li "x" tersaq lejn 1) u għalhekk jibqa' infinit inżidu x'inżidu miegħu.

Mela nerġgħu niksbu l-fatt li "c" hi l-ogħla veloċità (li hi impossibbli li tintlaħaq minn partiċella materjali) indipendament mis-sistema magħżula.

Biss il-veloċitajiet tal-partiċelli bla massa, bħall-fotoni, jistgħu jimxu bil-veloċità tad-dawl.

Din il-proprjetà remarkabbli tal-additività tal-parametru angulari tal-veloċità hi espliċita fid-determinazzjoni tal-ekwazzjoniet ta' razz aċċelerat.

Ħa nagħtu applikazzjoni numerika (il-veloċitajiet użati ma jistgħux jintlaħqu fil-verità !).

Nimmaġinaw li balla ġiet sparata b'veloċità "w' " = 0,75"c" fis-sistema ta' razz li jkun miexi b'veloċità "v" = 0,75"c" relattivament mal-Art.

X'inhi l-veloċità tal-balla mkejla fl- Art?

Naraw mill-ewwel li valur 1.5"c" li tagħtina l-formola Galilejana hu falz billi l-veloċità li niksbu taqbeż dik tad-dawl.

Mill-formoli relattivistiċi nirraġunaw kif ġej.

L-angolu parametriku tal-veloċità tal-balla relattivament mar-razz hu formula_69 L-angolu parametriku tal-veloċità tal-razz relattivament mal-Art għandu l-istess valur formula_70 Il-parametru angulari tal-veloċità tal-balla relattivament mal-Art mela hu formula_71, li jikkorrispondi mal-veloċità formula_72 Fir-relattività ristretta 0.75 + 0.75 = 0.96, jekk nistgħu ngħidu hekk!

Naturalment nistgħu niksbu dan ir-riżultat direttament mill-formola li tagħti "w" bħala funzjni ta' "w "' u "v".

Fil-mekkanika Newtonjana nistudjaw il-moviment ta' partiċella billi nsegwu il-pożizzjoni tagħha formula_18 bħala funzjoni tal-ħin "t", li nissoponu li għandu karattru assolut, indipendenti mill-arloġġ li nkejluh fuqu.

Fir-relattività nabbadunaw dan il-mod kif inħarsu lejn l-affarijiet u nqisu l-moviment ta' partiċella bħala sensiela ta' ġrajjiet formula_74.

Il-kurva li tiddeskrivi din is-sensiela fi spazju ta' erba' dimensjonijiet (tlieta għall-ispazju, waħda għall-ħin) tissejjaħ il-"linja tal-univers".

Kif fil-mekkanika klassika niddefinixxu l-veloċità ta' partiċella billi nieħdu d-derivata tal-pożizzjoni rispett il-ħin, bl-istess mod fil-mekkanika relattivistika niddefinixu l-vettur tal-veloċità f'erba' dimensjonijiet (jew kwadrivettur tal-veloċità)

fejn formula_54 hu l-"ħin proprju" tal-partiċella, definit iżjed il-fuq.

Meta nagħmlu espliċiti l-komponenti ta' dan il-kwadrivettur f'sistema mogħtija nistgħu niktbu

espressjoni li fiha introduċejna l-fattur "c" biex naħdmu b'koordinati omoġenji.

Hemm relazzjoni sempliċi, u importanti, li għandha x'taqsam ma' dan il-kwadrivettur.

Id-definizzjoni tal-kwadrat tal-intervall ta' spazju-ħin definit hawn fuq, nistgħu niġġeneralizzawh għall-kwadrivetturi kollha.

Mela noddefinixxu l-kwadrat tan-norma ta' kwadrivettur bħala d-differenza bejn il-kwadrat tal-parti temporali u dak tal-parti spazjali tagħha u din in-norma hi invarjanti taħt it-trasfomazzjoni ta' Lorentz.

Fi kliem ieħor ma tiddependix mas-sistema magħżula.

Fil-każ tal-veloċità dan ir-riżultat jieħu forma partikularment sempliċi.

In fatti, fis-sistema proprja tal-partiċella, jiġifieri fis-sistema li fiha l-partiċella hi wieqfa, il-parti spazjali tal-kwadrivettur tal-veloċità hi żero waqt li l-parti temporali hi sempliċiment "c" (d"t"/d"τ" = 1 billi l-ħin "t" hu preċiżament il-ħin "τ" meta nkejluh fis-sistema tal-partiċella).

Fi kliem ieħor fis-sistema proprja ta' partiċella, il-kwadrivettur tal-veloċità għandu komponenti ("c", 0, 0, 0).

Mela f'kull sistema Galileja għandna r-relazzjoni

Hu minħabba din l-invarjanza ta' din in-norma li nistgħu nitkellmu fuq il-kwadrivettur ta' partiċella indipendament minn kull sistema ta' koordinati.

Nistgħu nirraġunaw li bħal ma l-momentu klassiku ta' partiċella hu l-prodott formula_81 tal-massa bil-veloċità, hekk ukoll il-prodott mformula_79 tal-kwadrivettur tal-veloċità formula_79 bil-massa "m" tal-partiċella għandu jkun il-kwadrivettur tal-momentu.

Dan sikwit insejħulu l-vettur tal-enerġija-momentu, biex nuru l-fatt li l-enerġija u l-momentu huma magħqudin flimkien f'kunċett fiżiku u ma jistgħux jinfirdu, bl-istess mod li l-ispazju u l-ħin jiffurmaw l-ispazju-ħin.

Waqt li l-komponenti spazjali ta' dan il-kwadrivettur nistgħu nidentifikawhom b'mod ċar ma' dawk tal-momentu klassiku ta' partiċella, Einstein issuġġerixxa li għandna nidentifikaw il-komponent temporali ta' dan il- kwadrivettur mal-enerġija tal-partiċella.

Minkejja li hemm ħafna raġunijiet għal din l-għażla, mhux faċli li nagħtu "prova" vera, imma din is-sitwazzjoni fejn ipoteżi mwielda fl-istess ħin mat-teorija tiżviluppa u l-konferma sperimentali tagħha tiġi wara, m'hijiex rari fil-fiżika.

Fil-verità, l-għaxriet ta' għeluf ta' konfermi sperimentali kuljum tat-teorija, huma garanzija biżżejjed tal-ipoteżi li jagħmlu s-sisien tagħha.

F'sistema inerzjali (pereżempju s-sistema dinjija fl-ewwel approssimazzjoni, li ħa nsejħulha s-"sistema laboratorju") il-koordinati tal-ġrajjiet marbutin mal-partiċella li qegħdin insegwu huma ("t", "x", "y", "z") u l-komponenti f'din is-sistema tal-kwadrivettur tal-enerġija-momentu tal-partiċella huma : fejn

Meta nħarsu lejn ir-relazzjoni bejn il-ħin proprju (il-ħin "t' " tar-razz, jew "τ" tal-partiċella miexja) u l-ħin "t" fis-sistem li qegħdin nikkunsidraw (is-sistema laboratorju), naraw li : formula_86

Hekk niksbu espressjoni għall-enerġija totali tal-partiċella "fis-sistema laboratorju", dik li relattivament miegħu il-partiċella għandha veloċità formula_6 (billi l-enerġija tiddependi mis-sistema li fiha nkejluha !) fil-forma :

Min-naħa l-oħra l-komponenti tal-veloċità tal-partiċella fis-sistema laboratorju huma : u meta nħarsu lejn il-fattur ta' dilatation tal-ħin bejn d"t" u d"formula_94", niksbu formola importanti oħra li tagħtina l-valur tal-momentu "fis-sistema laboratorju" :

Il-kwadrivettur enerġija-momentu għandu l-karatteristika li n-"norma" tiegħu, jew il-kwadrat skalari tiegħu (fis-sens tal-kwadrat tal-intervall tal-ispazju-ħin), hi invarjianti taħt bidla ta' sistema ta' riferiment.

Fil-qosor, il-kwantità hi indipendenti mis-sistema ta' riferiment li fiha tkun ikkalkulata.

Issa fis-sistema tal-partiċella, il-veloċità hi żero, l-istess il-momentu, u allura n-norma ta' din il-kwantità invarjanti hi "(m c").

F'kull sistema tkun liema tkun għandna r-relazzjoni importanti li ġejja jew

Nistgħu nippruvaw din il-formola direttament minn dawk ta' hawn fuq li jagħtu l-enerġija u l-momentu.

Nistgħu nagħmlu xi osservazzjonijiet :

L-ekwivalenza tal-massa u tal-enerġija tingħata bil-formola famuża "E=mc".

L-idea ta' din l-ekwivalenza kienet pass rivoluzzjonarju, għax il-kunċetti ta' materja u enerġija kienu distinti sa dak iż-żmien, allavolja ċerti xjenzjati bħal Poincaré u Lorentz, kien ppruvaw indipendentament jagħqduhom fil-qasam tal-elettromanjetiżmu.

Daż-żmien m'għandniex nenfatizzawha iż-żejjed din l-ekwivalenza, għaliex waqt li l-massa hi in-norma tal-kwadrivettur enerġija-momentu, l-enerġija m'hijiex ħlief wieħed mill-"komponenti" ta' dan il- kwadrivettur.

Il-massa mogħtija b' hi "invarjanti" taħt bidla ta' sistema (hi l-istess f'kull sistema).

L-enerġija għal-kuntrarju tiddependi mis-sistema magħżula, u jidher ċar li la l-veloċità tinbidel, l-enerġija ċinetika trid tinbidel ukoll.

Ir-relazzjonijiet ta' hawn fuq jagħtuna riżultati importanti.

L-espressjonijiet li jagħtu "E" u "p" bħala funzjoni ta' "m" u "v" iwasslu minnufih għall-formola Jekk il-veloċità tal-partiċella hi daqs il-veloċità tad-dawl, allura formula_103 u meta nikkalkulaw formula_104 naraw li l-massa tal-partiċella hi bilfors żero.

Bil-kontra, jekk il-massa tal-partiċella hi żero, allura formula_103 u mela formula_106.

Għalhekk naslu għall-konklużjoni doppja importanti li l-partiċelli materjali ma jistgħux jilħqu l-veloċità tad-dawl u li l-partiċelli bla massa biss jimxu bil-veloċità tad-dawl.

Hemm koerenza perfetta: kull mekkaniżmu ta' propagazzjoni tal-enerġija bil-veloċità tad-dawl jikkorrispondi ma' kwantità ta' momentu "p" daqs l-enerġija u allura ma' "massa fil-waqfien" ta' żero.

Bil-maqlub, partiċella ta' bla massa bilfors timxi bil-veloċità tad-dawl.

Fl-astronomija nsibu partiċelli li jġorru enerġija kolossali: ir-raġġi kożmiċi.

Minkejja li l-mekkaniżmu tal-produzzjoni tagħhom għadu mistur, nistgħu inkejlu l-enerġija u n-numri konsiderevoli li niksbu juru li l-analiżi tagħhom teħtieġ l-użu tal-formoli tal-relattività ristretta.

Ir-raġġi kożmiċi mela jfornu xempju ideali tat-teorija ta' Einstein.

Insibu partiċelli b'enerġiji inkredibbli tal-ordni ta' 10 elettronvolt, jiġifieri mitt miljun TeV.

Nieħdu raġġ kożmiku magħmul minn proton ta' 10 eV.

X'inhi l-veloċità ta' din il- partiċella?

Fl-espressjoni li tagħti l-enerġija "E", it-terminu "mc" jirrapreżenta l-enerġija tal-massa fil-waqfien tal-partiċella.

Dik tal-proton hi madwar 1GeV, jiġifieri 10eV.

Ir-rapport bejn "E" u "mc" mela hu 10 /10 =10 li hu l-famuż fattur tad-dilatazzjoni tal-ħin formula_107.

X'inhi l-veloċità ta' dan il-proton?

Meta niktbu formula_108 insibu li Fi kliem ieħor il-veloċità tal-proton li qegħdin nikkunsidraw hi kważi daqs il-veloċità tad-dawl, differenti minnha b'inqas minn 10 (imma qatt ma tista' tilħaqha).

Ejjew naraw xi jfissru dawn iċ-ċiffri għall-fatturi relattivistiċi li jeżistu bejn is-sistema proprja tal-partiċella u s-sistema dinjija.

Id-dawl jaqsam il-Galassija tagħna f'xi mitt elf sena tad-dawl.

Għalhekk għal osservatur dinji l-proton jaqsam din il-Galassija fl-istess ħin, madwar 100,000 sena.

Il-ħaġa straordinarja hi li fis-sistema tal-proton relattivistiku, il-ħin li jikkorispondi hu 10 darba inqas u altura hu ta' 30 sekonda (sena tagħmel 3×10 sekondi)!

Meta raġġ kożmiku jolqot atomu tal-ossiġenu jew tal-ażotu fl-atmosfera dinjija f'altitudni tal-ordni ta' 20 sa 50 kilometru 'il fuq mill-art, joħroġ raxx ta' partiċelli elementari li fih il-muoni.

Parti minnhom imorru lejn l-art b'veloċità kważi daqs dik tad-dawl, xi kilometru l-sekonda fis-sistema dinjija.

Dawn il-partiċelli jaqsmu xi 30 kilometru ta' atmosfera f'10 sekonda (jew 100 mikrosekonda).

Fis-sistema li fiha hu wieqaf, muon għandu nofs-ħajja ta' 2μs (2 mikrosekondi, jew 2x10s).

Dan ifisser li fost qabda muoni prodotti fuq nett tal-atmosfera, nofshom jisparixxu f'2 mikrosekondi, mibdulin f'partiċelli oħra.

Nofs il-muoni li jibqa' jisparixxu f'2 mikrosekondi oħra u jkomplu hekk.

Kieku n-nofs-ħajja kienet l-istess (2 mikrosekondi) fis-sistema dinjija, fil-10 sekondi tal-qsim tal-atmosfera il-muoni jkun għaddew minn 10/2×10=50 nofs-ħajjiet.

Hekk in-numru tagħhom sa meta jaslu f'wiċċ id-dinja jkun naqas b'fattur ta' (1/2) , jiġifieri madwar 10 li jfisser li fil-fatti l-ebda muon ma jasal.

Issal-kejl juri li madwar 1/8, jiġifieri (1/2) mill-muoni tal-bidu jaslu f'wiċċ id-dinja, li jipprova li ma spiċċawx nofshom ħlief 3 darbiet u mhux 15-il darba.

Fi kliem ieħor il-ħin tal-qsim tal-atmosfera fis-sistema proprja tagħhom tieħu 3 nofs-ħajjiet u mhux 50, jiġifieri 6 mikrosekondi "biss" (u mhux 100 mikrosekondi).

Dan ir-riżultat jagħtina prova qawwija tal-verità tar-relattività ristretta u b'mod partikulari tat-dilatazzjoni tal-ħin proprju (hawn dak tal-muon) meta nkejlu f'sistema barranija (hawn dik tad-dinja).

Fl-eżempju numeriku li għażilna il-fattur ta' dilatazzjoni tal-ħin formula_110 hu ta' 100/6.

Nistgħu niddeduċu l-veloċità u l-enerġija tal-muoni.

Fil-fatti, għandna bħal fil-kalkulazzjoni ta' qabel li twassal għal

Billi l-massa ta' muon hi madwar 100 MeV, l-enerġija tal-partiċella hi 100/6 darbiet ikbar, jiġifieri madwar 2000 MeV jew 2 GeV.

Il-qawwa kbira tat-teorija ta' Einstein hi li tħalli l-fiżiku jirraġuna fuq kwantitajiet ta' karattru ġemetriku li għandhom realtà li titrassendi l-lingwa tal-koordinati.

Hekk nistgħu nitħaddtu fuq kwadrivettur enerġija-momentu indipendentament mir-rappreżentazzjoni tiegħu f'termini ta' koordinati.

Dan il-vettur b'erba' dimensjonijiet jipprovdilna għodda qawwija biex nittrattaw il-mekkanika relattivistika u patikularment il-problemi ta' interazzjoni u ta' trasformazzjoni ta' partiċelli.

L-analiżi ta' ħabta bejn partiċella A u partiċella B (jew iżjed ġeneralment ta' ħabtiet bejn partiċelli ta' sistema mogħtija) hi msejsa fuq il-prinċipju li ġej, "indipendament mid-dettalji tal-esperiment:

Fi kliem ieħor:

Biex janalizza esperiment, il-fiżiku jrid ikejjel u mbagħad jittraduċi din il-liġi b'mod li juża l-kwantitajiet meżurabbli li huma l-koordinati tal-kwadrivettur fis-sistema li jagħżel.

Billi l-kwadrivettur hu konservat, kull wieħed mill-komponenti tiegħu "f' sistema ta' referenza mogħtija" (niftakru li l-valur tal-komponenti jiddependi mis-sistema magħżula) huma wkoll konservati fil-ħabtiet.

Il-komponent temporali jirrappreżenta l-enerġija "E" tas-sistema u l-komponent spazjali jirrappreżenta il-momentu tiegħuformula_116, u għalhekk naslu għal żewġ liġijiet ta' konservazzjoni, waħda għall-enerġija u l-oħra għall-momentu.

Biex żgur inkunu ċari, nenunċjaw dawn il-liġijiet fil-każ ta' żewġ partiċelli A u B li jgħaddu minn ħabta (nistgħu niġġeneralizzaw minnufih għal sistema ta' bosta partiċelli).

Fil-figura kontra (Fig. 7) nirrappreżentaw eżempju (akademiku) ta' ħabta.

Partiċella A ta' massa 8 (f'unitajiet arbitrarji) li għandha veloċità "v/c" ta' 15/17 miexja lejn il-lemin, tolqot partiċella ta' massa 12 li ġejja kontra b'veloċità "v/c" ta' 5/13.

Wara il-ħabta, A timmolla fid-direzzjoni l-oħra wara li tkun tagħt lil B sehem mill-momentu tagħha.

L-enerġija totali, is-somma tal-enerġiji tal-partiċelli A u B hi konservata, kif ukoll il-momentu totali.

Il-kwantitajiet E u p murija jirrapreżentaw fir-realtà (E/c) u (p/c) u huma esprimi f'unitajiet tal-massa, arbitrarji.

Bihom ghandna ir-relazzjoni: "E" = "p" + "m".

Il-fattur "γ" bħal dejjem għandu definizzjoni "γ" = [1 - (v/c)].

F'aċċeleratur tal-partiċelli jiġri li elettron b'enerġija għolja ħafna jolqot elettron wieqaf u jtieh parti mill-enerġija ċinetika tiegħu.

Jekk il-bidliet tal-enerġija jkunu biss f'din l-enerġija ċinetika, ngħidu li l-ħabta hi elastika.

Il-formoli li jittraduċu l-konservazzjoni tal-kwadrivettur tas-sistema magħmula miż-żewġ elettroni jħalluna nanalizzaw il-ħabta.

Fil-mekkanika Newtonjana iż-żewġ elettroni wara l-ħabta għandhom direzzjonijiet li jagħmlu angolu drittt.

Ħa nuru li fil-mekkanika relattivistika dan m'għadhux hekk u l-veloċitajiet tal-elettroni jiffurmaw angolu akut.

Din il-fenomenu jidher ċar mit-traċċi li jħallu l-ħabtiet fil-"kamra tal-bżieżaq".

Inħarsu lejn elettron ta' massa "m" u ta' enerġija għolja ħafna li jolqot elettron ieħor li fil-bidu jkun wieqaf.

Il-vetturi tal-momentu taż-żewġ partiċelli impinġijin fil-figura kontra (Fig. 8).

Qabel il-ħabta l-momentu tal-elettron inċidenti hu formula_116.

Wara l-ħabta, il-momenti taż-żewġ elettroni huma formula_122 u formula_123.

Meta niktbu l-enerġija ta' elettron bħala s-somma tal-enerġija tiegħu fil-waqfien "mc" u tal-enerġija ċinetika tiegħu "K", nistgħu niktbu l-enerġija totali tas-sistema qabel il-ħabta bħala: Bl-istess mod, Il-liġi tal-konservazzjoni tal-enerġija tgħid li "E=E+E" u għalhekk formola li turi sewwa li l-enerġija ċinetika hi wkoll konservata (ħabta elastika).

Il-liġi tal-conservazzjoni tal-kwantità ta' momentu tgħid li u għalhekk jekk l-angolu bejn iż-żewġ vetturi formula_122 u formula_123 insejħulu "θ", ikollna r-relazzjoni li minnha noħorġu

Meta nesprimu l-kwadrat tal-momentu tal-elettroni bħala funzjoni tal-enerġija u tal-massa tagħhom bl-għajnuna tal-formoli murija hawn fuq niksbu għall-elettron inċidenti u għall-elettroni wara l-ħabta.

Billi "K=K+K" naslu faċilment għall-formola sempliċi

Din il-formola turi li cos "θ" hu pożittiv u għalhekk id-direzzjonijiet tal-elettroni fl-istat finali jagħmlu angolu akut bejniethom.

Fil-letteratura nsibu faċilment it-trattament tal-każ fejn il-ħabta hi simmetrika, iż-żewġ elettroni għandhom it-tnejn l-istess enerġija "K"="K"="K"/2.

F'din is-sitwazzjoni partikulari il-formola ġenerali issir

Naturalment il-formoli japplikaw ukoll għall-każ ta' ħabta bejn żewġ protoni.

L-analiżi ta' ħabta bejn foton ta' enerġija għolja ma' elettron wieqaf tagħtina applikazzjoni fiżika tal-formoli ta' konservazzjoni tal-enerġija u tal-momentu ta' sistema ta' partiċelli.

Din il-ħabta tissejjah l-effett Compton.

Fir-relattività ristretta l-enerġiji u l-momenti huma addittivi, imma il-mases m'humiex.

Il-fiżika fl-ispazju-ħin ta' erba' dimensjonijiet ta' Einstein tagħti l-materja karatteristiċi ġodda li l-fiżika Newtonjana ma setgħetx tbassar.

Hekk pereżempju il-formoli tar-relattività ristretta turi li "l-massa totali ta' sistema ta' partiċelli hi ikbar mis-somma tal-mases fil-waqfien tal-partiċelli individwali".

Jekk inqisu sett ta' partiċelli, mingħajr interazzjoni bejniethom, barra l-mument tal-ħabtiet, il-kwadrivettur enerġija-momentu ta' sistema ta' partiċelli, iżolat minn kull azzjoni barranija, hu s-somma tal-enerġiji-momenti individwali.

Dan nistgħu niktbuh hekk:

Biex inwettqu applikazzjonijiet numeriċi, l-ekwazzjoni nqilbuha f'termini tal-komponenti enerġija "E" u momentu formula_116 : Nirrepetu: il-valur ta' dawn il-komponenti "jiddependi mis-sistema magħżula".

Il-formoli, li jħalluna ngħaddu mill-koordinati ta' sistema formula_4 għal dawk ta' sistema oħraformula_145 b'veloċità "v" = "βc" relattivament mal-ewwel waħda matul l-assi "Ox", huma l-formoli ta' Lorentz li diġà rajna.

Niktbuhom fil-forma : għall kull kwadrivettur enerġija-momentu formula_147 liema jkun.

Il-proprjetà importanti tal-kwadrivetturi fir-relattività u tat-trasformazzjonijiet ta' Lorentz qiegħda fl-invarjanza tan-"norma" tal-kwadrivettur f'bidla ta' koordinati.

Din in-norma tittraduċi proprjetà intrinsika tas-sistema studjata, indipendenti mis-sistema ta' riferiment.

Fil-każ tal-kwadrivettur enerġija-momentu, din in-norma hi daqs il-massa "M" tas-sistema (bħal fil-każ ta' partiċella) u l-kwadrat tagħha jinata bil-formola :

Sabiex nikkalkulaw il-massa, nistgħu nużaw sistema liema tkun, billi din ma tiddependiex mill-għażla tiegħu.

L-iżjed wieħed komdu hu dak fejn il-momentu totali tas-sistema hu żero, jiġifieri fejn Imbagħad niksbu fejn

Billi l-enerġija "E" ta' kull partiċella "j" (fis-sistema użata) hi s-somma tal-enerġija "m c" li tikkorrispondi mal-massa fil-waqfien tagħha "m" u tal-enerġija ċinetika tagħha "K" (dejjem fis-sistema użata), nistgħu niktbu :

Din il-formola tal-aħħar turi r-riżultat li ħabbarna : "il-massa totali ta' sistema ta' partiċelli hi ikbar mis-somma tal-mases individwali tal-partiċelli".

Il-valur tal-massa totali tas-sistema miksub hu indipendenti mis-sistema li fiha ikkalkulajnih (imma biex insibu dan il-valur għażilna s-sistema sempliċi li fiha il-momentu hu żero).

Nistgħu nivverifikaw dan ir-riżultat fl-eżempju numeriku ta' ħabta f'dimensjoni waħda ttrattata hawn fuq (inkejlu l-enerġija, il-momentu u l-massa f'unità ta' massa arbitrarja).

Kellna żewġ partiċelli A u B respettivament ta' massa 8 u 12.

Il-massa totali "M" tas-sistema nikkalkulawha bil-formola "M" = "E" - "p", fejn "E" = 30 u "p" = 10.

Hekk insibu "M" =√800 = 28.28, li hi ikbar mis-somma 8+12=20 tal-mases ta' A u B.

Il-konservazzjoni tal-kwadrivettur enerġija-momentu tispjega kif f'reazzjoni il-massa ta' sistema tista' ma tkunx konservata u parti minnha jew kollha tista' tinbidel f'enerġija, .

Hekk jiġri fir-reazzjonijiet ta' fissjoni, ta' fużjoni u ta' annikilazzjoni ta' partiċelli.

Ħawn ħa niddeskrivu l-fużjoni tal-idroġenu f'elju fix-Xemx, reazzjonij li biha nifhmu kif il-kewkba tagħna għandha għajn benefiċjenti ta' enerġija li bih setgħet tiddi għal ħames miljardi ta' snin u tista' tkompli tagħmel hekk għal daqshekk żmien ieħor.

Fis-snin 1900, il-fiżiċi sabu wiċċhom ma' misterju kbir tal-mekkaniżmu kif ix-Xemx titfa' d-dawl tagħha.

Il-ġeoloġi tas-seklu XIX, mill-ħxuna tas-saffi tal-blat sedimentarju fid-dinja, stimaw li l-età tal-Art hi xi għaxriet ta' miljuni ta' snin.

Din qablet mal-età li wasal għaliha Charles Darwin meta ppropona t-teorija tiegħu tal-Evoluzzjoni tal-ispeċi.

Sadatant xi fiżiċi teoriċi bħal William Thomson (Lord Kelvin) bdew jisħqu li x-Xemx ma setgħetx kienet ila tiddi iżjed minn għaxar miljun sena.

Xi xjenzati oħra, partikularment mill-ġeologu Thomas Chamberlin ikkritikaw l-attitudni arroganti tagħhom.

Chamberlin issuġġerixxa f'kungress fl-1899 li din enerġija li n-nisel tagħha kien għadu mhux magħruf, tista' tkum ġejja mill-materja fil-qalba tax-Xemx.

Hu argumenta li l-kundizzjonijiet fiżiċi eċċezzjonali li jsaltnu f'dawn ir-reġjuni ta' temperatura għolja u pressjoni qawwija kienu hekk li jistgħu joħorġu enerġija ta' tip atomiku.

L-istorja kkonfermat l-intuwizzjonijiet tiegħu.

Bis-saħħa tax-xogħol ta' George Gamow, Hans Bethe u Carl Friedrich von Weizsäcker spiċċajna biex niksbu fl-aħħar tas-snin 1930 tagħrif dettaljat fuq ir-reazzjonijiet li ħallew ix-Xemx tiddi għal ħames miljardi ta' snin.

Dawn il-fiżiċi wrew li x-Xemx taħdem qisa reattur nukleari ġgantesk limitat mill-gravitazzjoni u jitfa' kwantità konsiderevoli ta' enerġija bi qbil mal-ekwazzjoniet ta' Einstein.

Dawn huma n-numri li għandhom x'jaqsmu. il-luminożità xemxija, jew kwantità ta' enerġija li l-kewkba titfa' fl-ispazju kull sekonda, hi Biex nesprimu din l-enerġija f'unitajiet ta' massa (pereżempju grammi, skont l-użanza tal-astronomi), biżżejjed niddiviżu b' "c", li jtina massa ekwivalenti "M" = 4.4×10 grammi kull sekonda.

B'sensiela ta' reazzjonijiet li jagħmlu l-katina proton-proton, possibbli f'tempertura għolja biżżejjed, erba' protoni jew (jew nukleji ta' idroġenu) jiġu trasformati fir-reġjuni l-iżjed ġewwenin tax-Xemx f'nukleju tal-elju, magħmul minn żewġ neutroni u żewġ protoni.

Billi proton għandu massa ta' ×10 g, l-erba' protoni oriġinali għandhom massa 4××10 = ×10 g. In-nukleju tal-elju, jew partiċella alfa, għandu massa ta' ×10 g. Id-differenza, 0.04582×10 g, toħroġ fil-forma ta' dawl.

Ninnutaw li parti ċkejkna biss mill-massa użata tindidel f'enerġija.

Il-massa ta' idroġenu moħlija bħala frazzjoni tal-massa tassew mibdula hi / ~ 150.

Jiġifieri għal kull gramma maqluba f'enerġija jitużaw 150 gramma ta' idroġenu.

(Bil-maqlub dan ifisser li madwar 0.7 fil-mija tal-massa idroġenu tal-bidu tinbidel f'enerġija.)

Għalhekk biex nibdlu 4.4×10 grammi kull sekonda irridu "naħarqu" 150 darba iżjed, jiġifieri 6.6×10 grammi ta' idroġenu kull sekonda.

La l-massa tax-Xemx hi ta' 2×10 grammi, jekk din il-kwantità kollha ta' materja tinħela, il-Xemx tista' tforni l-enerġija bir-rata ta' issa matul 2×10 / 6.6×10 = 3×10 sekondi.

Billi sena fiha 3×10 sekondi, naslu għal tul ta' ħajja totali ta' 100 miljardi (10) ta' snin.

L-evoluzzjoni ta' stilla in ġenerali, u tax-Xemx in partikulari, hi iżjed komplikata mill-iskema elementari tal-bidla tal-idroġenu f'elju.

Mhux l-idroġenu kollu jinħaraq f'elju u bosta reazzjonijiet oħra ta' kombustjoni nukleari jiġru fl-istess ħin.

Fl-aħħar, meta nqisu l-mudelli stellari iżjed komplikati, it-teoriji attwali jbassru ħajja sħiħa ta' xi 10 miljardi ta' snin għal kewkba tat-tip tax-Xemx.

Ix-Xemx billi diġà ħliet madwar 5 miljardi, baqgħalha ftit inqas "x'tgħix".

(Imma ħadd ma jkun hemm biex jixhed il-mewt tax-Xemx għax il-ħajja tagħha taqbeż sewwa l-iskala temporali tal-umanità !)

Fl-ispazju Newtonjan bi tliet dimensjonijiet, partiċella ta' karga "q" imqiegħda f'kamp elettriku formula_154 u kamp manjetiku formula_155 għandha fuqha il-forza ta' Lorentz u l-ekwazzjoni li tmexxi l-moviment tagħha hi

Biex naqilbu din il-formola għall-mekkanika relattivistika, irridu nqisu l-kwadrivettur enerġija-momentu formula_157 minnflok il-vettur formula_116 u rridu nsibu r-rata ta' varjazzjoni ta' dan il-kwadrivettur fis-sistema proprja tal-partiċella u mhux f'sistema Galileja tkun liema tkun.

It-terminu tax-xellug imbagħad ikun tal-forma formula_159, fejn formula_94 hi l-ħin proprju tal-partiċella kkargata.

Fuq il-lemin insibu oġġett indipendenti mis-sistema magħżula u li wkoll irid ikun bilfors funzjoni linjari tal-veloċità formula_6 tal-partiċella.

In fatti il-parti spazjali tal-ekwazzjoni tad-dinamika linjari f' formula_162 nistgħu niktbuha F'din l-espressjoni formula_164 u formula_165 huma l-komponenti f'sistema Lorentzjana tal-kwadrivettur veloċità formula_166, li nistgħu niktbuhom :

L-ekwazzjoni ta' hawn fuq nistgħu naqsmuha b'mod espliċitu fit-tliet assi kif ġej :

Minn naħa l-oħra il-komponent temporali tal-ekwazzjoni tad-dinamika (li jikkorrispondi mal-liġi li tagħti l-varjazzjoni tal-enerġija) tinkiteb fejn "W" hu x-xogħol tal-forza formula_170

Meta niġbru l-ekwazzjonijiet miktuba hawn fuq fil-kuntest ta' spazju-ħin f'erba' dimensjonijiet, ir-rata ta' varjazzjoni tal-kwadrivettur enerġija-momentu hi mogħtija hekk

L-ekwazzjoni matriċjali li għadna kif ktibna turi li fir-relattività ristretta il-kamp manjetiku u il-kamp elettriku jagħmlu entità waħda.

Fil-fatti il-preżentazzjoni li tajna hi xi ftit inkorretta fis-sens li biex noħorġu l-qawwa kollha tat-teorija relattivistika hemm bżonn nużaw it-tensuri.

L-ekwazzjoni matriċjali hawn fuq hi t-traduzzjoni f'termini ta' komponenti tal-ekwazzjoni tensorjali, indipendenti minn kull sistema ta' koordinati

formula_173 hu t-tensur tal-kamp elettromanjetiku (jew tensur ta' Maxwell jew tensur ta' Faraday).

Hu dan l-oġgett li jirrapreżenta fiżikament il-kamp elettromanjetiku.

Il-komponenti tiegħu f'ċertu sistema ta' koordinati jingħataw mill-matriċi miktub hawn fuq.

Fir-relattività ristretta t-tul u l-ħin inkejluhom bl-istess unità (kif għamilna aħna b'mod sistematiku).

Fl-astronomija jagħżlu l-unità tal-ħin u jkejlu d-distanza bil-ħin li d-dawl jieħu biex jivjaġġa din id-distanza.

Pereżempju jekk galassija qiegħda ħames muljun sena tad-dawl 'il bogħod minnha ifisser li d-dawl jieħu ħames miljun sena biex jaqsam id-distanza li tifridna.

Ninnutaw li meta fil-ħajja ta' kuljum ngħidu li Pariġi, pereżempju, hi tliet sigħat bit-tren minn Montpellier, inkunu qegħdin inkejlu d-distanza bil-ħin.


Terence Scerri

Terence Scerri

Terence Scerri (L-Isla, 3 ta' April 1984) huwa plejer tal-futbol Malti li jilgħab mat-tim ta' Ħamrun Spartans, taħt self minn Valletta fil-kampjonat Malti.

Terence Scerri beda l-karriera tiegħu ma' St. Georges, qabel mat-tim ta' Hibernians kiseb il-firma tiegħu fis-sena 2000, u lagħab żewġ logħbiet f'dak l-istaġun mat-tim Pawlist.

Fl-istaġun segwenti tal-2001–02 Scerri deher sitt darbiet fejn ħalla l-marka tiegħu għal darbtejn, fi staġun li ra lit-tim tal-Hibernians jinkuruna ruħu ċampjins tal-Premier League.

Minkejja dan is-suċċess, l-istaġun segwenti kien wieħed diżappuntanti kemm fuq bażi personali, fejn naqas li jiskorja ebda gowl fl-għoxrin logħba li lagħab, kif ukoll fuq bażi ta' klabb fejn it-tim ma rnexxielux iżomm it-titlu.

Mal-bidu tal-istaġun 2003–04, Terence beda jifforma koppja offensiva flimkien ma' Andrew Cohen, fejn f'dik is-sena skorja tmien gowls f'21 logħba hekk kif Hibernians spiċċaw fit-tielet post. Din il-koppja kompliet tissaħħah, hekk kif fl-istaġun 2004–05 it-tnejn ikkontribwew bejniethom 33 gowl, b'Scerri jkollu tnax-il gowl taħt ismu.

Fl-istaġun 2005–06, Terence rebaħ l-ewwel titlu tiegħu tal-U*BET FA Trophy, fejn barra s-seba' gowls li skorja matul dak l-istaġun fil-kampjonat sab ukoll l-ewwel sejħa mat-tim nazzjonali Malti.

Is-sena ta' wara, għat-tieni sena konsekuttiva, it-tim tal-Hibernians żamm it-titlu tal-FA Trophy fi staġun diżappuntanti li rahom jiġġieldu fiż-żona relegazzjoni tal-kampjonat.

Scerri lagħab 24 logħba u skorja ħdax-il gowl.

Fuq nota pożittiva, il-klabb rebaħ is-Super Cup Maltija fil-bidu tal-istaġun.

Wara sena deludenti, fl-istaġun 2008–09 taħt il-kowċ il-ġdid Mark Miller, il-klabb qabeż min-naħa għall-oħra tal-klassifika u għeleb l-isfida ta' Valletta fir-rebħ tal-għaxar titlu tagħhom tal-kampjonat.

Għal Scerri, dan kien l-aqwa staġun fejn spiċċa bħala l-aqwa skorer b'26 gowl minn 26 logħba.

Barra minn hekk, fil-Melita Malta Football Awards 2009, ingħata l-unur ta' "L-Aqwa Attakkant".

Scerri tilef iż-żewġ legs tal-kampanja Ewropea 2009–10 ta' Hibernians kontra FK Mogren minħabba li kien imweġġa'.

Wara nuqqas ta' ftehim mad-diriġenza tal-klabb, fejn kien ingħata 28 ġurnata ta' sospensjoni mill-klabb, it-tim ta' Sliema Wanderers urew interess fis-servizzi tal-plejer bil-president tal-klabb Slimiż Steve Abela, iqisu bħala "l-objettiv prinċipali tal-kampanja akkwisti".

Però, kien it-tim ta' Valletta li kiseb il-firma tal-plejer fejn dan tal-aħħar iffirma kuntratt ta' ħames snin mat-tim Belti.

Terence iddebutta mat-tim ta' Valletta fl-ewwel ġurnata tal-kampjonat 2009–10, fir-rebħa ta' 3–1 fuq Birkirkara fejn ħalla l-marka tiegħu b'doppjetta.

Scerri ikkonferma l-istaġun preċedenti, meta irnexxielu jiskorja 20 gowl f'25 partita f'kampjonat missielet ma' Birkirkara.

Minkejja d-diżappunt finali fil-kampjonat, Valletta irnexxielhom xorta waħda jirbħu l-FA Trophy kontra Qormi, fejn Scerri skorja t-tieni gowl għall-Belt fir-rebħa ta' 2–1, u t-Tazza tal-100 Anniversarju tal-Kampjonat Nazzjonali.

Fit-tieni staġun tiegħu mat-tim Belti, hu rnexxielu jirbaħ it-tieni kampjonat tal-karriera meta Valletta ttrijonfaw fi tmiem l-istaġun.

Scerri temm l-istaġun 2010–11, bħala t-tieni l-aqwa skorer fil-Premier League wara Alfred Effiong b'16-il gowl.

Nhar it-22 ta' Mejju, 2011, fi tmiem il-finali tal-FA Trophy bejn Valletta u r-rivali Floriana, li l-Furjaniżi rebħu 1–0 fil-ħin barrani, Scerri deher jattakka lill-plejer Christian Cassar.

Kawża ta' dan l-aġir, il-Malta Football Association issospendiet lil Scerri għal perjodu ta' sena, sal-24 ta' Mejju 2012, u ħames logħbiet oħra minħabba kondotta ħażina mar-referì.

Barra minn hekk, il-qorti ssospendiet lil Scerri li għal sena ma jersaqx lejn l-ebda grawnd fil-gżejjer Maltin.

Ir-ritorn tiegħu wasal fit-13 ta' Marzu 2012, fir-rebħa kbira ta' Valletta bl-iskor ta' 7–2 fuq Balzan Youths, fejn Scerri daħal wara siegħa logħob u skorja l-aħħar gowl minn "penalty".

Bl-istaġun riesaq lejn tmiemu hu ftit li xejn sab post mal-ewwel ħdax u l-aħħar logħba tiegħu kienet it-telfa ta' 4–3 kontra Qormi fil-finali tal-FA Trophy, fejn għal darb'oħra Scerri ħalla l-marka b'gowl.

Nhar is-6 ta' Lulju 2012, Ħamrun Spartans ħabbru l-akkwist b'self ta' Terence Scerri minn Valletta.

Hu ddebutta fid-dro ta' 2–2 kontra Balzan Youths, fejn skorja l-ewwel gowl tiegħu.

Id-debutt mat-tim nazzjonali Malti wasal kontra t-Turkija nhar is-6 ta' Settembru 2004, u l-ewwel gowl tiegħu wasal kontra l-Moldova fil-fażi ta' kwalifikazzjoni għall-Kampjonati Ewropej 2008.


Klaus Ebner

Klaus Ebner

Klaus Ebner (Vjenna, 8 ta' Awwissu 1964) hu kittieb, filologu u traduttur Awstrijakk.

Huwa jikteb narrattiva u saġġi.

Huwa wkoll jikteb poeżija bil-Ġermaniż u l-Katalan.

L-awtur jgħix fi Vjenna mal-familja tiegħu.


Denis Law

Denis Law

Denis Law (Aberdeen, 24 ta' Frar 1940) huwa eks-futboler Skoċċiż li gawda bejn is-snin ħamsin u sebgħin karriera twil ta' suċċess bħala attakkant.

Il-karriera ta' Law bħala plejer bdiet fit-Tieni Diviżjoni mat-tim ta' Huddersfield Town fl-1956.

Wara erba' snin ma' Huddersfield, Manchester City xtrawh għas-somma rekord ta' £55,000.

Law qatta' sena qabel mat-tim Taljan ta' Torino Calcio kisbu l-firma tiegħu għal £110,000, fejn din id-darba nkiser rekord ġdid għal trasferiment bejn klabb Ingliż u dak Taljan.

Minkejja li lagħab tajjeb fl-Italja, hu sabha diffiċli biex jissetilja u fl-1962 Manchester United xtrawh għal somma oħra rekord ta' £115,000.

Hu hu l-aktar magħruf għall-ħdax-il sena li qatta' ma' United, fejn skorja 237 gowl f'409 logħba u kien imlaqqam bħala "The King" (Ir-Re) mill-partitarji.

Denis Law hu l-uniku plejer Skoċċiż fl-istorja li qatt rebaħ l-unur prestiġjuż tal-Plejer Ewropew tas-Sena fl-1964, u għen lit-tim jirbaħ l-Ewwel Diviżjoni fl-1965 u fl-1967.

Law ħalla lil Manchester United fl-1973 fejn minn hemmek reġa' rritorna ma' Manchester City għal staġun wieħed, u wara rrapreżenta lill-Iskozja fit-Tazza tad-Dinja 1974.

Law lagħab 55 logħba mal-Iskozja u jżomm ir-rekord tal-aktar gowls skurjati mat-tim nazzjonali Skoċċiż.

Law hu wkoll it-tieni l-aqwa skorer ta' United ta' kull żmien wara Bobby Charlton, waqt li jżomm rekord ma' United talli skorja 46 gowl fi staġun wieħed.

Denis kien it-tifel ta' George Law, sajjied, u l-marta tiegħu Robina, u kien l-iżgħar fost sebat itfal.

Il-familja Law kienu waħda fqira, fejn kienu jgħixu f'appartament tal-kunsill f'Aberdeen, u l-ewwel par ta' żarbun tal-futbol ġew mogħtija lilu minn ġar.

Meta kien żgħir kien partitarju tal-Aberdeen Football Club u meta kien ikollu l-flus kien iħobbu jarahom, waqt li meta ma kienx ikollu kien jara timijiet lokali li mhuma f'ebda kampjonat.

L-ossessjoni lejn il-futbol waslitu biex jirrifjuta li jattenda l-Aberdeen Grammar School, minħabba li hemmhekk kellu jilgħab ir-rugbi minflok.

Hu minflok attenda l-Powis Academy (li llum hi s-St.

Machar Academy) f'Aberdeen stess.

Minkejja li kien ibati minn strabiżmu serju, hu wera li kellu talent promettenti meta ġie mmexxi minn difensur fuq il-faxxi għal pożizzjoni aktar offensiva, u kien fost il-magħżulin tal-istudenti skolastiċi tal-Iskozja.

Fl-istaġun 1954–55, Archie Beattie li kien jaħdem f'isem Huddersfield Town, intebaħ bit-talent ta' Law u stiednu biex jagħmel prova għal mal-iskwadra.

Meta wasal hemmhekk, il-kowċ stqarr, "Dan it-tfajjel huwa kapriċċ.

Qatt ma rajt prospett tal-futbol inqas probabbli minn dan — dgħajjef, qasir u bin-nuċċali."

Madanakollu, b'sorpriża kbira, huma kisbu l-firma tiegħu nhar it-3 ta' April 1955.

Meta kien f'Huddersfield, hu għamel operazzjoni biex jikkoreġi l-istrabiżmu li kellu, li għenitu aktar biex jiżviluppa l-kunfidenza fih innifsu.

Ir-relegazzjoni ta' Huddersfield għat-Tieni Diviżjoni tat aktar ċans lil Law biex jilgħab logħba, u ddebutta fl-24 ta' Diċembru 1956, fl-età ta' sittax-il sena biss, fir-rebħa ta' 2–0 fuq Notts County.

Il-kowċ ta' Manchester United, Matt Busby, offra lil Huddersfield somma ta' £10,000 għal Law, somma sostanzjali għal plejer f'dak iż-żmien, imma l-klabb irrifjutaha.

Hu ma ntgħażilx biex jilgħab mal-Iskozja fit-Tazza tad-Dinja 1958, imma skorja fid-debutt tiegħu kontra Wales nhar it-18 ta' Ottubru 1958 u mal-ewwel stabilixxa ruħu mal-ewwel ħdax.

Bill Shankly, li kien kowċ ta' Huddersfield bejn l-1957 u l-1959, meta mar biex jieħu f'idejh lit-tim ta' Liverpool xtaq li jġib lil Law miegħu, però Lierpool f'dak il-mument ma kinux jaffordjawh.

F'Marzu tal-1960, Law iffirma għal Manchester City għal somma rekord ta' £55,000, minkejja li l-parti mis-somma ta' Law kienet "prattikament xejn".

Minkejja li tim mill-Ewwel Diviżjoni, City għal ftit evitat ir-relegazzjoni l-istaġun preċedenti, u ġenwinament Law ħass li f'dak il-mument Huddersfield kellhom tim aqwa.

Law iddebutta fid-19 ta' Marzu, meta skorja fit-telfa ta' 4–3 kontra Leeds United.

F'April 1961, hu skorja żewġ gowls fir-rebħa ta' 4–1 fuq Aston Villa, rebħa li assigurat is-salvazzjoni ta' City fl-Ewwel Diviżjoni.

Minkejja li kien qed jaħseb biex jitlaq, hu kien qed jilgħab tajjeb u fl-1961 Law skorja sitt gowls f'logħba tal-FA Cup kontra Luton Town.

Sfortunatament, il-partita spiċċat abbandunata meta kien għad baqa' għoxrin minuta, u b'hekk is-sitt gowls tiegħu ma kinux jgħoddu.

Biex tkompli tgħaxxaqha, Luton rebħu l-konfront suċċessiv bl-iskor ta' 3–1, u City spiċċaw barra mill-kompetizzjoni.

Fil-partita internazzjonali tal-Iskozja kontra l-Ingilterra li ntlagħbet fil-15 ta' April 1961, hu lagħab però ma rnexxielux jiskorja.

Skozja spiċċaw jitilfu bl-iskor umiljanti ta' 9–3, u Law iddeskriviha bħala "l-iswed ġurnata".

Novembru ta' wara, Law irrapreżenta lill-Football League f'partita kontra l-kampjonat Taljan, fejn tilef bl-iskor ta' 4–2.

Minkejja li gawda ż-żmien ma' City, hu xtaq li jilgħab ma' tim ta' aktar suċċess u ġie mibjugħ lill-klabb Taljan ta' Torino fis-sajf tal-1961.

Iż-żmien ta' Law fl-Italja ma marx kif xtaq.

Il-klabb Taljan ta' Inter, ried jipprevjeni li hekk kif jasal Law isir plejer ta' Torino, fejn il-klabb stqaar li hu kien iffirma kuntratt preċedenti magħhom, minkejja li waqqgħu din l-istqarrija qabel ma' beda l-istaġun.

Plejers mir-Renju Unit ma kinux tratti tajjeb dak iż-żmien, u s-salarju massimu għall-futbolers kienet ġiet riċentament abolita, u b'hekk spiċċa sorpriż meta sab li t-taħriġ ta' qabel l-istaġun kien ibbażat f'lukanda lussuża fl-Alpi.

Madanakollu, Torino kienu jħallsu lill-plejers kont il-prestazzjoni, fejn kienu jagħtu lill-plejers basktijiet mimlijin flus meta t-tim kien jirbaħ, però meta kien jitlef kienu jingħataw ftit, jew anki xejn.

Bħal ħafna plejers Brittaniċi li marru jilgħabu l-Italja, Law ma kienx jogħġbu l-istil tal-futbol u sabha bi tqila biex jadatta ruħu għalih.

Is-sistema ultra-difensiva tal-"catenaccio" kienet populari ġewwa l-Italja, u b'hekk l-attakkanti ftit li xejn kien ikollhom ċansijiet biex jiskorjaw.

Waqt li kien jilgħab ma' Torino baqa' jilgħab mat-tim Skoċċiż, minkejja li l-klabb ma tantx kien kuntent li jħalluh jilgħab partiti internazzjonali u tpoġġiet klawżola fil-kuntratt tiegħu li kienet tgħid li huma ma kienux obbligati li jagħmlu dan.

Fis-7 ta' Frar 1962, hu spiċċa nvolut f'inċident f'karozza meta sieħbu Joe Baker dar in-naħa l-ħażina madwar dawwara u ħakk mal-bankina hekk kif hu prova jdawwar il-karozza, fejn minflok dawwarha bil-maqlub.

Baker kien kważi maqtul, waqt li Law sofra ġrieħi li ma kienu ta' ebda periklu għal ħajtu.

F'April, hu għamel rikjesta ta' trasferiment li kienet injorata.

L-aħħar dehra tiegħu wriet il-frustrazzjoni tiegħu meta tkeċċa fil-partita kontra Napoli.

Wara l-partita, Law sar jaf li l-kowċ ta' Torino, Beniamino Santos, kien qal lir-referi biex ikeċċieh.

Lil Law qalulu li kien se jiġi trasferit lejn Manchester United.

Madanakollu, xi ftit tal-jiem wara, kien ġie mifhum li Law kien se jiġi mibjugħ lit-tim ta' Juventus u li fil-kuntratt tiegħu kellu li seta' jmur mat-tim il-ġdid skont jekk kellux pjaċir jew le.

Hu rrisponda billi rritorna lura lejn Aberdeen fejn kien jaf li Torino ma kienux se jieħdu sold mit-trasferiment jekk hu rrifjuta li jilgħab mal-Juventus.

Eventwalment hu ffirma mat-tim ta' United fl-10 ta' Lulju 1962, għal somma oħra rekord ta' 115,000.

L-ewwel partita bil-flokk ta' United wasal kontra West Bromwich Albion nhar it-18 ta' Awwissu 1962, fejn id-debutt tiegħu mmarkah b'gowl mal-ewwel seba' minuti.

Il-partiti spiċċat f'pari ta' 2–2.

Madanakollu, il-forma ta' United kienet inkonsistenti wara d-diżastru tal-ajru ta' Munich fl-1958, u minħabba din l-inkonsistenza huma qattgħu l-istaġun jiġġieldu biex jevitaw ir-relegazzjoni.

F'partita tal-kampjonat kontra Leicester City Law skorja tripletta però xorta waħda United tilfu.

Fl-FA Cup, it-tim ta' Manchester United sab il-forma mixtieqa b'Law jiskorja tripletta fir-rebħa ta' 5–0 fuq il-klabb il-qadim tiegħu Huddersfield, u waslu sal-finali kontra Leicester City.

Leicester kienu l-favoriti li jirbħu, wara li huma kienu spiċċaw ir-raba' fil-kampjonat, però Law skorja l-ewwel gowl hekk kif United rebħu l-finali bl-iskor ta' 3–1, li kellha tkun ukoll l-unika finali tal-FA Cup li Law qatt kellu jilgħab.

Dak l-istaġun wasal ukoll iż-żwieġ mal-mara tiegħu Diana, nhar il-11 ta' Diċembru 1962.

Sfortunatament, f'dak l-istaġun ġara inċident li Law ħass li kellu reperkussjonijiet fil-futur qarib.

F'partita kontra West Brom fil-15 ta' Diċembru 1962, ir-referi Gilbert Pullin kontinwament ipporvoka lil Law b'insulti bħal "O, inti hekk u hekk bravu, ma tafx tilgħab", u wara l-partita Law u l-kowċ tiegħu Matt Busby irrapurtaw dan kollu lill-Football Association.

Kumitat dixxiplinarju ddeċieda li Pullin kellu jiġi kkastigat severament, però hu ma aċċettax il-verdett tagħhom u rtira mil-logħba.

Law aktar tard stqarr "f'għajnejn ċerti referis, [Law] kien bniedem immarkat" u ta tort lil dan l-inċident għall-"kastigi ħorox" li rċieva aktar tard fil-karriera.

Law skorja numru ta' gowls fil-bidu tal-istaġun 1963–64 u kien magħżul biex jilgħab f'isem il-"Kumplament tad-Dinja" kontra l-Ingilterra f'Wembley, fejn skorja l-gowl tagħhom fit-telfa ta' 2–1.

Aktar tard, hu ddeskriva din bħala l-ikbar unur tal-karriera tiegħu.

L-istaġun tiegħu kien interott minn sospensjoni ta' 28 ġurnata wara karta ħamra fil-partita kontra Aston Villa.

Ix-xitwa kiesħa sfurzat lil United biex jilgħabu ħafna logħbiet fi spazju żgħir, u r-riżultati tagħhom sofrew.

Law aktar tard ta t-tort lil dan il-fattur għala United naqsu li jirbħu trofew matul dak l-istaġun.

Fl-istaġun 1964–65, Law rebaħ l-unur tal-Plejer Ewropew tas-Sena, u Manchester United rebħu l-ewwel kampjonat wara t-traġedja ta' Munich.

It-28 gowl fil-kampjonat ta' Law f'dak l-istaġun għamluh l-aqwa skorer tal-Ewwel Diviżjoni.

L-istaġun segwenti, Law weġġa' l-irkoppa l-leminija waqt partita internazzjonali mal-Iskozja kontra l-Polonja fil-21 ta' Ottubru 1965.

Ma' Huddersfield kien kellu diġà jagħmel operazzjoni fuq l-istess irkoppa, u din kienet se tagħtih il-problemi għall-kumplament tal-karriera.

Fl-1966, Law staqsa lill-kowċ ta' United Matt Busby biex iżidlu s-salarju meta jerġa' jġedded il-kuntratt u hedded li jħalli lill-klabb f'każ li ma jingħatax wieħed.

Busby immedjatament poġġa lill-plejer fis-suq tat-trasferimenti, fejn stqarr li "l-ebda plejer mhu se jirrikatta lill-klabb, l-ebda plejer".

Meta Law mar jarah, Busby għamel apoloġija bil-miktub biex jiffirma, fejn uriha lill-istampa meta għamel dan.

Law aktar tard stqarr li Busby uża dan l-inċident biex iwissi lil plejers oħra biex jagħmlu l-istess ħaġa, imma segretament kien għollilu s-salarju.

Law skorja fir-rebħa storika ta' 3–2 li l-Iskozja għamlu fuq l-Ingilterra nhar il-15 ta' April 1967 fil-British Home Championship tal-1967, inqas minn sena wara li l-Ingilterra kienu nkurunati ċampjins mondjali.

Manchester United rebħu l-kampjonat ta' dak l-istaġun, imma Law ħass li r-rebħa fuq l-Ingilterra kienet aktar sodisfaċenti.

Fl-1968, United rebħu t-Tazza taċ-Ċampjins għall-ewwel darba, però l-uġigħ fl-irkoppa kienet qed tagħmillu l-bsaten fir-roti hekk kif hu tilef is-semifinali u anki l-finali.

Il-fatt li kien xorta jilgħab waqt li l-irkoppa kienet għadha imweġġa kien qed jikkawża ħsara fuq bażi estensiva.

Hu żar speċjalista f'Jannar tal-1968 li kiteb li operazzjoni preċedenti biex jitneħħa l-kartilaġni mill-irkoppa kienet falliet u rrakkomanda li ssir it-tieni operazzjoni, però lil Law ma ntweriex bir-rapport għal diversi snin u kellu jkompli t-taħriġ komplet.

Fl-istaġun 1968–69, United laħqu s-semifinali tat-Tazza taċ-Ċampjins, fejn lagħbu kontra AC Milan.

L-ewwel leg f'San Siro spiċċa 2–0 f'favur it-tim Milanista, bit-tieni leg f'Old Trafford jintrebaħ bl-iskor ta' 1–0 grazzi għal gowl ta' Bobby Charlton.

F'azzjoni mill-partita, Law ra l-konklużjoni tiegħu li tispiċċa wara l-linja u tiġi newtralizzata minn difensuri tat-tim ta' Milan.

Law stqarr li kien gowl però r-referi ħalla l-logħob ikompli biex United ħarġu barra mill-kompetizzjoni.

Busby irriżenja fl-aħħar tal-istaġun u n-niżla ta' United bdiet.

Wilf McGuinness ħa f'idejh it-tim fil-bidu tal-istaġun istaġun 1969–70.

United spiċċaw it-tmien post fil-kampjonat, però Law tilef kważi l-istaġun kollu minħabba li kien imweġġa, u f'April tal-1970 hu tpoġġa fis-suq tat-trasferimenti għal £60,000.

Ħadd m'għamel offerta għalih, u b'hekk baqa' ma' United.

Wara l-istaġun 1970–71 pjuttost fqir, Frank O'Farrell inħatar bħala kowċ il-ġdid.

Huma għamlu bidu tal-istaġun 1971–72 mill-aqwa u spiċċaw is-sena 1971 ħames punti vantaġġ fil-quċċata tal-klassifika, b'Law jiskorja tnax-il gowl.

Madanakollu, ir-riżulati bdew jiddeterjoraw u spiċċaw l-istaġun fit-tmien post. Law skorja fl-ewwel partita tal-istaġun segwenti, istaġun 1972–73, però l-irkoppa reġgħet bdiet tagħtih il-problemi, u naqas li jiskorja gowl matul il-kumplament tal-istaġun.

Ir-riżultati fqar komplew sejrin u O'Farrell spiċċa mkeċċi minn postu.

Law irrakkomanda li United jagħżlu lil Tommy Docherty minflok O'Farrell, minħabba li hu kien jafu matul iż-żmien mat-tim nazzjonali Skoċċiż.

Il-klabb aċċetta r-rakkomandazzjoni tiegħu, u l-affarijiet bdew imorru għall-aħjar b'titjib fir-riżultati tal-iskwadra.

Docherty ta lil Law trasferiment b'xejn fis-sajf tal-1973, u hu ttrasferixxa lura lejn Manchester City.

Hu lagħab fit-telfa ta' 2–1 li City sofrew fil-finali tal-League Cup, kontra l-Wolves.

Fl-aħħar partita tal-istaġun 1973–74, Law skorja gowl kontra l-eks-skwadra tiegħu Manchester United li ggarantixxa r-retroċessjoni mill-Ewwel Diviżjoni tat-tim ta' United, sitt snin biss wara l-finali tat-Tazza taċ-Ċampjins li hu kien tilef.

Id-daqqa ta' takkuna ta' Law tat lil City rebħa ta' 1–0, però kien sobgħien li wassal għar-relegazzjoni ta' United (wara kien mifhum li dan ir-riżultat ma kienx determinanti minħabba li United xorta kienu se jiġu relegati anki jekk kienu se jispiċċaw pari, però Law sa dak il-ħin ma kienx jaf) u b'hekk ma ċċelebrax il-gowl, fejn mar lura fin-nofs tiegħu b'rasu baxxuta, u sussegwentament ġie sostitwit.

Din kienet l-aħħar partita mill-karriera professjonali tiegħu, hekk kif hu rtira aktar tard minħabba li ma riedx li jispiċċa mat-tim ta' riservi ta' City.

L-Iskozja waslu fil-fażi tal-finali tat-Tazza tad-Dinja fis-sajf tal-1974, għall-ewwel darba mill-1958.

Minkejja li ma lagħab ebda futbol mal-ewwel tim fl-istaġun preċedenti, Law kien inkluż fl-iskwadra u lagħab fl-ewwel partita kontra ż-Żajr.

Hu ma skorjax, imma l-Iskozja xorta waħda rebħet bl-iskor ta' 2–0.

Law kien "veru diżappuntat" li ma spiċċax magħżul għall-partita ta' wara kontra l-Brażil, u l-anqas kien magħżul għall-partita ta' kontra l-Jugożlavja.

Minkejja li l-Iskozja ma ħarġitx telliefa mill-ebda konfront li lagħbet, huma xorta waħda spiċċaw barra mill-kompetizzjoni.

Law xorta kellu kuntratt ma' Manchester City però l-kowċ tagħhom Tony Book qallu li jekk kien se jibqa' kien se jilgħab biss futbol mat-tim tar-riservi.

Hu ma riedx li jagħlaq il-karriera tiegħu b'dan il-mod u b'hekk irtira mill-futbol internazzjonali fis-sajf tal-1974.

Minn dakinhar 'l hawn, Law ħadem ħafna drabi bħala opinjonista sportiv kemm fuq ir-radju u anki fuq it-televixin.

Sa Lulju 2005, hu għadu miżżewweġ lil Diana, u t-tnejn għadhom jgħixu fl-erja qrib Manchester.

Huma għandhom ħamest itfal, u t-tifla tagħhom, li jisimha wkoll Diana, taħdem fl-uffiċċju stampa għal Manchester United.

F'Mejju 2008 fil-grawnd ta' Manchester City, Denis Law (flimkien mal-president tal-UEFA Michel Platini) ippreżenta l-midalji lir-rebbieħa tat-Tazza UEFA, Zenit St. Petersburg u lill-avversarji tagħhom, it-tim Skoċċiż ta' Glasgow Rangers.

Nhar it-23 ta' Frar 2002, ġiet mikxufa f'Old Trafford statwa ta' Law, fil-parti tal-istadju magħrufha bħala Stretford End.

F'Novembru tal-2003 l-operazzjoni għat-trattament tal-kanċer tal-prostata marret b'wiċċ il-ġdid, u kien onorat b'dottorat onorarju mill-Università ta' Aberdeen fil-5 ta' Lulju 2005.

Manchester United "Law kien ukoll plejer ta' Manchester United meta t-tim rebaħ t-Tazza taċ-Ċampjins tal-1968, però hu tilef il-partita minħabba li kien imweġġa."


Martin Heidegger

Martin Heidegger

Martin Heidegger (Meßkirch, 26 ta' Settembru 1889 – Freiburg im Breisgau, 26 ta' Mejju 1976) kien filosfu influwenti Ġermaniż.

L-iktar xogħol magħruf tiegħu, "Essri u Żmien", hu ġeneralment meqjus fost l-iktar xogħlijiet filosofiċi importanti tas-Seklu XX.

Heidegger jibqa' karattru kontroversjali minħabba l-involviment tiegħu man-Naziżmu.

Heidegger nieda li l-filosofija tal-Punent, sa minn żmien Platun, ma fehmitx l-essri, u kellha tendenza li tindirizza l-mistoqsija tal-essri f'termini singolari, jiġifieri xi jfisser li xi ħaġa "tkun", flok xi jfisser l-"essri" nnifsu.

Heidegger kien jemmen li l-istudji kollha li saru fuq l-essri ffukaw fuq entitajiet partikulari u l-karattri tagħhom, jew minflok ittrattaw l-essri nnifsu bħala entità, jew sustanza b'karattru.

Heidegger għalhekk issuġġerixxa li l-metodu filosofiku għandu jiġġedded, permezz ta' proċess li jeżamina l-istorja tal-filosofija nfisha.

Heidegger putang ina mo sostna li dan mga gago wag na kaung magsearch sa wikipedia, edit lang nila to, mali mali andito in-nuqqas ta' fehma, sa' minn Platun, ħalla l-marka tiegħu fuq kull stadju tal-filosofija tal-Punent.

Dak kollu li nifhmu, mill-mod kif nitkellmu sal-idea tas-"sens komun", hu sensibbli għal żbalji minħabba żbalji fundamentali dwar in-natura tal-Essri.

Dawn l-iżbalji joħorġu fit-termini li ntużaw fl-istorja tal-filosofija — ir-realtà, il-loġika, Alla, l-għarfien, il-preżenza, eċċ. Lejn l-aħħar tal-filosofija tiegħu, Heidegger argumenta li dan jaffettwa b'mod profond il-mod kif il-bniedem jidentifika ruħu mat-teknoloġija moderna.

Ix-xogħol ta' Heidegger kien influwenti ħafna fuq il-filosofija, it-teoloġija, u l-umanitajiet.

Fil-filosofija, ix-xogħol ta' Heidegger kien kruċjali fl-iżvilupp tal-eżistenzjaliżmu, l-ermenewtika, id-dekostruzzjoni, il-postmoderniżmu, u l-filosofija kontinentali.

Filosfi importanti bħal Karl Jaspers, Leo Strauss, Ahmad Fardid, Hans-Georg Gadamer, Jean-Paul Sartre, Emmanuel Lévinas, Hannah Arendt, Maurice Merleau-Ponty, Michel Foucault, Richard Rorty, u Jacques Derrida kollha analizzaw ix-xogħlijiet ta' Heidegger.

Heidegger jibqa' jissemma' wkoll għall-appoġġ li wera għan-Naziżmu, u kien membru tal-Partit Nazzjonali Soċjalista Ġermaniż (NSDAP) mill-1933 sa Mejju tal-1945.

Dawk li jappoġġjawh, b'mod wag na kaung mag search d2 mga tanga kayo.. asdaisjda;lsm dskjf ansf;o ;lsf qhwria dflk naspofm ;alsjdop qwmf qmw9r a;slfm 30jq;slm q[0jwf [qfm[o mqsfmo qmfpo smfpoj q speċjali Hannah Arendt, iħarsu lejn dan is-sosten bħala żball personali, irrelevanti għall-filosofija tiegħu.

Kritiċi bħall-eks studenti tiegħu tanga mgaEmmanuel Lévinas u Karl Löwith sostnew li l-appoġġ ta' Heidegger għan-Naziżmu kien immorali u jixhed żbalji fundamentali fil-ħsieb tiegħu.


FC BATE Borisov

FC BATE Borisov

FC BATE Borisov (ippronunċjat ) (bil-Bjelorussu: ФК БАТЭ Барысаў; bir-Russu: ФК БАТЭ Борисов) hu klabb tal-futbol Bjelorussu, li jilgħab fil-belt ta' Borisov.

Attwalment jikkompetu fil-kampjonat Bjelorussu li tiegħu huma ċ-ċampjins renjanti.

L-istaġun 2008–09 kien wieħed storiku għall-klabb hekk kif ikkompetew għall-ewwel darba fil-UEFA Champions League.

L-istadju tagħhom huwa l-Borisov Arena.

Il-klabb kien fundat lura fl-1973, ġie ristabbilit fl-1996.

L-isem BATE ġej mill-akronomu tal-Borisov Works of Automobile and Tractor Electronic Equipment.

Minkejja li ma kellhomx xi storja wisq sabiħa fi ħdan il-kampjonat Sovjetiku, mill-1996 'il quddiem, BATE irnexxielhom jirbħu ħames kampjonati nazzjonali waqt li kkompetew fil-kompetizzjonijiet tal-UEFA kontra timijiet ta' kalibru bħal AC Milan, Juventus, Zenit St. Petersburg, Bolonga, 1860 Munich u Real Madrid.

Mal-unuri tal-kampjonat, insibu wkoll it-Tazza tal-Bjelorussja li ntrebħet fl-2006, meta l-formazzjoni ta' Borisov irnexxielha tagħmel il-famuża "double".

Plejers bħal Aliaksandr Hleb, Vitali Kutuzov u Yuri Zhevnov bdew il-karriera tagħhom mal-BATE u llum huma regulari fit-tim nazzjonali tal-Bjelorussja.

Fl-2008, BATE saret l-ewwel skwadra Bjelorussa li waslet sal-fażi tal-gruppi tal-UEFA Champions League.

Il-klabb irnexxielu jasal sa dan l-istadju tal-edizzjoni 2008–09, meta fit-triq elimina fl-ewwel rawnd preliminarju liċ-ċampjins Iżlandiżi Valur, fir-rawnd suċċessiv lill-Belġjani ta' RSC Anderlecht, waqt li fl-aħħar rawnd lill-Bulgari ta' Levski Sofia.

It-tlugħ tal-poloz tefgħu lill-klabb Bjelorussu ma' Real Madrid, Juventus u Zenit St. Petersburg.

Wara li fl-ewwel logħba fi Spanja kontra r-Real Madrid tilfu 2–0, BATE kisbu riżultat prestiġjuż meta f'darhom spiċċaw pari ta' 2–2 kontra t-tim ta' Juventus, meta b'sorpriża kienu saħansitra jinsabu f'vantaġġ ta' żewġ gowls.

Dan kien l-ewwel punt storiku f'fażi tal-gruppi tal-kompetizzjoni massima Ewropea.

Il-mixja ta' BATE kompliet sakemm ġabru punt ieħor fil-partita ta' wara li spiċċat 1–1 kontra t-tim Russu ta' Zenit.

Minkejja li spiċċaw l-aħħar mill-grupp u naqsu li jikkwalifikaw għall-fażi suċċessiva jew għar-rawnd tal-aħħar 32 tat-Tazza UEFA, huma xorta kisbu tifħir internazzjonali mill-istampa għad-dixxiplina, l-istil offensiv u n-nuqqas ta' biża li kellhom kontra uħud mill-aqwa timijiet Ewropej.

"Minn Lulju 2013"

Kienu labgħu logħob internazzjonali għall-pajjiżi rispettivi tagħhom.

Parteċipanti li isimhom huwa elenkat fil-bold irrappreżenaw il-pajjiżhom waqt li jilagħbu għall BATE.


Filatelija

Filatelija

Il-filatelija hija l-istudju tal-bolol tat-taxxa jew tal-bolol postali.

Din tinkludi l-iddisinjar, il-produzzjoni u l-użi tal-bolol wara li tingħata l-awtorizzazzjoni li jinħarġu, is-soltu mingħand uffiċjali tal-gvern bħall-awtoritajiet postali.

Il-filatelija hija l-attività distinta fejn jiġu studjati l-bolol, li tista' tinkludi l-kollezzjoni tal-bolol.

Ngħidu aħna, xi filatelisti jistudjaw bolol estremament rari mingħajr ma jkollhom kopji għalihom stess, għaliex jiswew ħafna flus jew għaliex l-aħħar eżemplari jinsabu fil-mużewijiet.

Min-naħa l-oħra, il-kollezzjoni tal-bolol fiha nfisha hija l-ksib ta' bolol, xi drabi mingħajr kunsiderazzjoni għall-oriġini jew għall-użu tagħhom.

Sal-lum il-ġurnata, il-ħolqien tal-kelma "filatelija" fil-forma Franċiża tagħha hija storikament attribwita lil Georges Herpin fil-pubblikazzjoni "Le Collectionneur de timbres-postes", Vol.

1, 15 ta' Novembru, 1864.

Hija mibnija mill-kelmiet Griegi "philos" ("φίλος" li tfisser "ħabib"), u "ateleia" ("ἀτέλεια" li tfisser "eżenti mid-dazji u t-taxxi") peress li l-bolol postali jindikaw li d-destinatarju ma għandux iħallas għas-servizz minħabba li dawn huma minnhom infushom mezz li jiffranka u li għaldaqstant jikkonfermaw li l-ħlasijiet postali jkunu saru minn qabel mingħand dak li jibgħat, jew mingħand ħaddieħor.

It-termini alternattivi "timbrofilija" u "timbroloġija" huma ħafna inqas komuni.

L-oriġini tal-filatelija tinsab fl-osservazzjoni li f'munzell bolol li jidhru kollha tal-istess tip, eżaminazzjoni ta' aktar reqqa turi li hemm tipi differenti ta' karta, filigrani differenti fil-karta, varjazzjonijiet fl-ilwien tal-kuluri, perforazzjonijiet differenti, u tipi oħra ta' differenzi.

Mill-paragun mar-rekords tal-awtoritajiet postali jista' joħroġ li l-varjazzjonijiet setgħu kienu intenzjonati, li imbagħad iwassal għal aktar stħarriġ dwar kif setgħu seħħew il-bidliet u għalfejn.

Huwa interessanti wkoll li eluf ta' falsifikazzjonijiet inħolqu matul is-snin, b'uħud minnhom tajbin ħafna, u għarfien komplet tal-filatelija biss jista' jagħti xi tama li jiġu skoperti l-falsifikazzjonijiet.

Waħda mill-ispjegazzjonijiet għall-varjazzjoni kollha li teżisti hija li l-istampar tal-bolol kien fost it-tentattivi tal-bidu għall-produzzjoni bil-massa fuq skala kbira mill-awtoritajiet postali.

Saħansitra fis-seklu 19, il-bolol kienu qegħdin joħorġu bil-biljuni, aktar minn kwalunkwe tip ieħor ta' oġġett immanifatturat dak iż-żmien.

Filatelija bażika, jew teknika, hija għaldaqstant l-istudju tal-aspetti tekniċi tal-produzzjoni tal-bolol u l-identifikazzjoni tagħhom.

Din tinkludi l-istudju tal-:

Dawn huma l-istrumenti meħtieġa fil-filatelija: il-lenti, il-pinzetta, l-odonometru, il-filigranoskopju, albums għall-konservazzjoni tal-bolol u l-katalgu.

Il-kwalità hija parametru fundamentali sabiex jiġi ddeterminat il-valur ta' bolla.

Għall-bolol ġodda din hija bbażata fuq kemm il-gomma fuq il-wara tkun friska.

Il-gomma sikwit tiddeterjora minħabba konservazzjoni ħażina f'ambjent umdu, fejn jinħolqu tebgħat ta' ossidazzjoni jew marki sofor kbar.

Ta' min jiċċara li fil-kollezzjoni personali tiegħu, wieħed jista' jdaħħal il-bolol kollha li jrid.

Kull bolla hija fil-veru sens biċċa storja unika li ma tinġiebx lura, indipendentement mill-istat tal-konservazzjoni.

Madanakollu ta' min jinnota li fil-filatelija (il-kummerċ, it-tpartit u l-espożizzjonijiet) il-bolol miksurin jew difettużi m'għandhom prattikament ebda valur ħlief f'xi każi eċċezzjonali bħall-bolol ta' rarità kbira fejn b'perċentwali baxxa ta' valur (5 - 10%) jistgħu jinbiegħu xorta.