Id-Dsatax-il Emenda għall-Kostituzzjoni tal-Istati Uniti

Id-Dsatax-il Emenda tal-Kostituzzjoni tal-Istati Uniti tipprojbixxi kull stat u gvern federali milli jiċħad d-dritt tal-vot lil xi ċittadin minħabba s-sess tiegħu.

Din ġiet ratifikata fit-18 ta' Awwissu, 1920.

Nhar id-9 ta' Jannar, 1918, il-President Woodrow Wilson ħabbar li kien jappoġġa din l-emenda.

L-għada, il-Kamra tar-Rappreżentanti għaddiet bi ftit din l-emenda, imma s-Senat irrifjuta li jiddibattiha sa Ottubru.

Meta s-Senat ivvota fuq din l-emenda f'Ottubru, din falliet bi tliet voti.

B'riżultat t'hekk, il-"Partit Nazzjonali tan-Nisa" ħeġġeġ liċ-ċittadini sabiex fl-elezzjonijiet tal-1918 jivvutaw kontra Senaturi li kienu kontra s-suffraġju.

Wara dawn l-elezzjonijiet, il-parti l-kbira tal-membri tal-Kungress kienu favur is-suffraġju.

Fil-21 ta' Mejju, 1919, il-Kamra tar-Rappreżentanti għaddiet din l-emenda b'vot ta' 304 favur u 89 kontra u s-Senat fl-4 ta' Ġunju vvota 56 favur u 25 kontra.

Fit-18 ta' Awwissu, 1920, l-Assemblea Ġenerali ta' Tennessee saret is-sitta u tletin leġislatura tal-istat li rratifikat din l-emenda proposta, biex din saret id-Dsatax-il Emenda tal-Kostituzzjoni tal-Istati Uniti.

Il-Kungress ippropona d-Dsatax-il Emenda fl-4 ta' Ġunju, 1919 u l-istati segwenti rratifikaw din l-emenda:

Ir-ratifika kompliet fit-18 ta' Awwissu, 1920.

L-emenda ġiet sussegwentament ratifikata minn dawn l-istati segwenti:


Frédéric Chopin

Frédéric Chopin

Frédéric François Chopin (Żelazowa Wola, 1 ta' Marzu 1810 – Pariġi, 17 t'Ottubru 1849), bil-Polakk Fryderyk Franciszek Chopin kien kompożitur u pjanista Polakk ta' parentela Franko-Polakka.

Huwa meqjus bħala l-akbar kompożitur Polakk u bla dubju wieħed mill-ikbar pjanisti li qatt kien hemm.

Chopin iddedika ħajtu esklużżivament għall-pjanu u kien propju l-pjanu l-mezz ta' kif ittrasmetta s-sentimenti tiegħu; fil-parti l-kbira rabja u melankolija, hekk kif stqarr l-istess Chopin.

Madanakollu huwa propju l-istil ta' Chopin, dak melankoniku, li għamlu wieħed mill-iktar kompożituri famużi fid-dinja.

Huwa kien fost ir-rappreżentanti ewlenin tar-Romantiċiżmu u kien magħruf bħala "l-poeta tal-pjanu".

Twieled fl-1820 f'raħal qrib Varsavja, il-Polonja.

Il-lirika tieghu, ħafna drabi kompożiżżjonijiet mill-akar melakoniċi, ġabu popolarità għal mużika bil-pjanu.

Kien diġà jdoqq il-pjanu meta fl-1826 iddeċieda jmur jistudja fil-Konservatorju ta' Varsavja.

Wara li ta bosta kunċerti f'Munich u Vjenna, Chopin mar jgħix Parigi, fejn ta l-ewwel kunċert tiegħu fl-1831.

F'Parigi kompla jiżviluppa t-talenti tiegħu.

Huwa kien jiddejjaq jdoqq fil-pubbliku u pprefera jgħallem u joqgħod jikkomponi milli jitla' jdoqq fuq xi palk.

Fl-1836 Franz Liszt laqqa' lil Chopin ma' George Sand, li magħha qatta' x-xitwa tal-1838-39 f'Majorka.

Hemmhekk Chopin irnexxielu jikkomponi 24 preludju li huma meqjusa fost l-aqwa kompożizzjonijiet tiegħu.

Għall-akbar parti ta' ħajtu, Chopin soffra minn problemi kontinwi ta' saħħa; ir-riżultat ta' dan kien il-mewta tiegħu ta' 39 sena biss, f'Pariġi, bil-marda tat-tuberkulożi.

Chopin introduċa forom mużikali bħall-ballata strumentali u wettaq innovazzjonijiet kbar fis-sonata tal-pjanu, mażurka, valtz, notturn, polonaise, étude, impromptu u preludju.


Lingwa Għarbija

Lingwa Għarbija

L-Għarbi huwa lingwa Semitika Ċentrali, għalhekk kklassifikat flimkien ma' lingwi semitiċi oħra bħall-Ebrajk u l-lingwi Aramajki moderni.

Il-lingwa toriġina mill-Peniżula Għarbija.

L-espansjoni territorjali fil-Medju Evu u t-tixrid tal-Koran-lingwa Għarbi, li sar il-lingwa liturgika tal-Iżlam, fl-Asja (Il-Lvant Nofsani u l-Lvant Qrib), l-Afrika ta' Fuq, u l-Ewropa (Andalusija).

Mitkellma ewwel mill-Għarab, il-lingwa Semitika [4] li testendi ġeografikament fuq kontinenti diversi soċjoloġikament testendi għall-popli mhux Għarab, u llum isir lingwa uffiċjali ta 'korpi internazzjonali ħafna.


Inna

Inna

Elena Alexandra Apostoleanu, magħrufa aħjar bl-isem ta' Inna (Mangalia, 16 ta' Ottubru 1986), hija kantanta Rumena tal-mużika dance.

YouTube InnaRomania

Inna iddebuttat fix-xena mużikali fl-2008 meta ħarġet l-album "Hot", prodott mill-grupp Play & Win.

Il-kanzunetta prinċipali minn dan l-album kienet "Hot", li laħqet l-ewwel post f'numru ta' pajjiżi fosthom ir-Rumanija, il-Portugall, il-Moldova, il-Bulgarija, Malta, il-Polonja, Spanja, ir-Russja, l-Ungerija u l-Greċja.

It-tieni kanzunetta minn dan l-istess album, li ġġib l-isem ta' "Love", waslet san-numru 16 fil-klassifika "Fresh Top 40" ta' Kiss FM fl-ewwel ġimgħa tagħha.

Barra minn hekk ġiet nominata fl-Eska Awards fil-Polonja fil-kategorija tal-aqwa kantanta u dik tal-aqwa kanzunetta għal "Love".

Flimkien ma' Bob Taylor (Fizz), Inna ħarġet ukoll "Deja Vu", li għamlet suċċessun f'numru ta' pajjiżi, speċjalment fil-pajjiżi Baltiċi fuq il-Lvant tal-Ewropa.

L-istess suċċess wasal għar-raba' kanzunetta mill-istess album, "Amazing", bil-filmat ta' din il-kanzunetta jiġi miġbud ġewwa l-Portugall.

Is-sena 2009 kompliet timmarka s-suċċess ta' Inna, meta "Hot" baqgħet tiela' sal-ewwel post fil-klassifika tad-Dance tal-"Billboard" ġewwa l-Amerika, fost l-aktar klassifiki mużikali ċelebri fid-dinja.

Nhar is-26 ta' Ġunju, 2010, ġie pubblikat fuq l-istazzjon uffiċjali tagħhom fuq il-YouTube il-filmat mużikali tal-ħames kanzunetta mir-repertorju tagħha, "10 Minutes".

Dan il-filmat inġibed ġewwa Londra, l-Ingilterra, u huwa stmat li l-ispejjeż għalih laħqu mas-€70,000.


2 ta' Jannar

2 ta' Jannar

It-2 ta' Jannar hi t-tieni ġurnata tas-sena fil-kalendarju Gregorjan.

Għad baqa' 363 ġurnata għal tmiem is-sena (364 fi snin biżestili).


Coronel Fabriciano

Coronel Fabriciano

Coronel Fabriciano hija l-belt kapitali ta' l-istat tal-Minas Gerais fin-nofsinhar tal-Brażil.


Robertu Bellarmino

Robertu Bellarmino

San Robertu Bellarmino, (1542-1621), qassis u studjuż Taljan, kien wieħed mill-mexxejja ewlenin ta' dik li tissejjaħ il-Kontro-Riforma, jiġifieri l-ħidma biex il-Knisja Kattolika tiġġedded, bi tweġiba għall-Protestanti.

Roberto Francesco Romolo Bellarmino twieled f'Montepulciano, fit-Toskana, nhar l-4 ta' Ottubru 1542.

Missieru kien maġistrat u zijuh kien il-Papa Marċell II.

Għalkemm ma tantx kien tajjeb għal-logħob, ma' sħabu kien popolari ħafna.

F'żgħożitu kien dilettant kbir tal-mużika u kien ikanta u jdoqq il-vjolin.

Iżda l-akbar delizzju tiegħu kien li jagħmel ix-xbieki għall-kaċċa, li kien jiftaħar li qatt ma jitqattgħu.

Roberto daħal mal-Ġiżwiti u sar qassis fl-1570.

Saħħtu kienet tinkwetah ħafna u kien ibati sikwit b'uġigħat ta' ras.

Darba daħal f'kappella f'Firenze u talab 'l Alla, "Tħallinix immut, għax irrid ngħix u naħdem għal żmien twil għall-kawża tiegħek."

Id-dehra tiegħu lanqas ma kienet tiġbdek.

Kien qasir, imħatteb, rasu kemmxejn kbira u mnieħru twil.

Laħaq professur tat-teoloġija fl-Universita ta' Louvain u kiseb fama ta' wieħed li jaf jitkellem tajjeb.

Ix-xogħol ewlieni tiegħu kien id-De Controversiis (Disputi fuq il-Kontroversji tal-Fidi Nisranija) (1568-93).

Il-mod kif huwa spjega l-pożizzjoni tal-Knisja kien tant ċar u jagħmel sens li baqa' jintuża fis-sekli ta' wara.

Bellarmino qatt ma waqa' f'tgħajjir jew insulti, anzi l-għedewwa tiegħu ammettew kemm kien oġġettiv u kemm kien jikkwotahom preċiż.

Kellu sehem kbir ukoll fir-reviżjoni tal-Vulgata, il-Bibbja bil-Latin, li ħarġet fl-1592.

Minkejja dan ix-xogħol kollu huwa kien isib ħin biex iqawwi lil sħabu u jqarar.

Qatt ma nqata' għalih waħdu iżda kellu diversi ħbieb billi kellu karattru ħelu.

Meta laħħquh Rettur tal-Kulleġġ Ruman, huwa rari kien joħroġ minn kamartu biex ikun dispost għal kulħadd.

Hemm kien idur bil-morda b'imħabba ta' missier.

Meta kien jara xi patri għajjien dlonk kien jibagħtu vaganza u kien jagħmel is-servizz tiegħu hu stess.

Miegħu nnifsu biss qatt ma wera ħniena: kien iqum kuljum fit-tlieta ta' filgħodu biex ikollu aktar ħin jitkellem m'Alla, u jsum darbtejn fil-ġimgħa.

Maħtur kardinal kontra qalbu fl-1599 (in-nies bdew isejħulu "l-Ġiżwita l-Aħmar"), Bellarmino serva ta' arċisqof ta' Capua għal tliet snin, mill-1602 sa l-1605.

Wara mar lura Ruma fejn issokta bl-istudji tiegħu.

Ammiratur tax-xjenzat kbir Galileo, huwa ddefenda d-dritt tiegħu li jippubblika l-kitbiet tiegħu dwar is-sistema solari.

Wara li kien qassam ġidu f'ħajtu lill-foqra, Robertu miet fqir nhar is-17 ta' Settembru 1621.

San Roberto Bellarmino kien iddikjarat qaddis fl-1930 u Duttur tal-Knisja s-sena ta' wara.

Jinsab midfun fil-Knisja ta' San Injazju, ġewwa Ruma ħdejn il-qabar ta' San Alwiġi, li kien il-Prefett Spiritwali tiegħu meta kien fil-Kulleġġ Ruman.

Il-festa tiegħu ssir nhar is-17 ta' Settembru.


Patri Piju

Patri Piju

San Piju ta' Pietrelcina, imwieled Francesco Forgione, magħruf l-iktar bħala Patri Piju jew Padre Pio, (Pietrelcina, Italja, 25 ta' Mejju 1887 – San Giovanni Rotondo, 23 ta' Settembru 1968), kien patri Franġiskan Kapuċċin Taljan u saċerdot; qaddis ikkanonizzat mill-Knisja Kattolika li ċ-ċelebrazzjoni tal-festa tiegħu ssir fit-23 ta' Settembru, fl-anniversarju ta' mewtu.

Anke meta kien għadu ħaj ingħata venerazzjoni popolari kbira ħafna ħabba l-pjagi li kellu f'ġismu u l-mirakli li jingħad li wettaq f'ħajtu u wara mewtu.

Kien ukoll oġġett ta' ħafna kritika u suspetti fi ħdan il-Knisja u barra minnha.

Twieled fi Pietrelcina, raħal fil-provinċja ta' Benevento fl-Italja, nhar il-25 ta' Mejju 1887, minn Grazio Forgione u Giuseppina f'dar ċkejkna u fqira fil-kampanja.

Missieru kien bidwi, bniedem bla skola iżda għaref.

Semmewh Franġisku u kien ir-raba' tifel minn seba' ulied, li tnejn minnhom mietu trabi.

F'dawk is-snin, ix-xogħol kien naqas ħafna u Grazio beda jsibha bi tqila biex jaqla' l-għixien għall-familja tiegħu.

Huwa emigra darbtejn, l-ewwel darba meta Franġisku (Piju) kien għadu tifel ċkejken, kien mar l-Amerka t'isfel iżda kienet ġietu ħażina.

It-tieni darba, ftit qabel ma' Piju sar saċerdot, Grazio għamel kemxa ġmielha u meta ġie lura xtara żewġ għelieqi providenzjali għal Patri Piju li seta' jitbiegħed mill-familjari tiegħu u hemm jinġabar fit-talb.

Il-vojt ta' missieru fi tfulitu mlietu wisq tajjeb ommu li kienet tgħożżu b'imħabba kbira.

Ta' ħames snin, Franġisku wiegħed lilu nnifsu lill-qaddis patrun ta' ismu, San Franġisk t'Assisi.

Wara dan jingħad li kien ġa beda jkollu l-viżjonijiet.

Kien jara lill-Madonna u jitkellem magħha u kien ukoll jara x-xitan taħt xbihat ta' bnedmin kif ukoll ta' annimali mill-aktar koroh.

Ta' tifel li kien, hu kien jaħseb li kulħadd kien ikollu minn dawn l-affarijiet.

Meta kellu disa' snin, Franġisku jingħad li assista għall-ewwel miraklu tiegħu.

Kien ma' missieru fis-Santwarju ta' San Pellegrino meta resqet mara b'tifel marid f'dirgħajha, tgħajjat donnha teħodha ma' San Pellegrino għax ma kienx fejqilha lil binha.

Fit-telfa li kienet, telqet lit-tifel fuq l-altar filwaqt li qaltlu: "Kollox sew.

Jekk ma tridx tfejqu, allura ħudu int."

GĦal dik ix-xena, kulħadd tbikkem.

Franġisku talab għat-tifel b'ħeġġa kbira, b'għajnejh fissi fuqu.

F'daqqa waħda it-tifel għolla jdejh, qam fuq riġlejh u għajjat "mamma".

Kulħadd infexx jgħajjat "miraklu".

It-tifel kien fieq għal kollox.

Dik il-ħabta fi Pietrelcina kien jidher ta' spiss wieħed ajk kapuċċin jismu Fra Kamillu.

Dan kellu leħja sewda twila u folta u bil-manjieri ħelwin li kellu, kien jiġbed lejh lil kulħadd, żgħar u kbar.

Franġisku kien inġibed ħafna lejh, l-aktar minħabba l-baffi li kellu, u xtaq isir bħalu.

Kienu l-baffi l-ewwel ħaġa li ġibditu lejn il-Kapuċċini!

Ta' sittax –il sena beda n-novizzjat tiegħu f'Morcone u ħa l-isem ta' Fra Piju.

Sa mill-ewwel ġranet tiegħu fil-kunvent huwa sar il-mimmi ta' għajnejn il-patrijiet kapuċċini l-oħra.

Il-Majjistru tiegħu Patri Tommaso qal fuqu: "Kien dejjem novizz eżemplari, puntwali u eżatt f'kollox."

Kien jagħmel penitenzi anki waqt l-ikel – fost l-oħrajn, kien jitlob permess biex jgħaddi l-ikel lill-patri ta' ħdejh.

Kien jitlob ħafna u fit-tul, u ta' spiss kien jitlob permess biex ma jinżilx għar-rikreazzjoni ħalli jkun jista' jkompli jitlob.

L-unika ħaġa li kienet tinkwieta lill-patrijiet sħabu kienet saħħtu.

Fra Piju kien sar magħlub wisq u kien spiss jaqbdu deni qawwi.

Dan kien deni li t-tobba ma setgħux jispjegaw.

Xi drabi t-termometru kien jinkiser bil-qawwa tad-deni.

Minħabba f'hekk kien jintbagħat għal xi jiem id-dar, b'permess speċjali tas-superjuri, għall-arja tajba ta' Pietrelcina biex ikun jista' jirpilja.

Nhar it-22 ta' Jannar 1904 huwa għamel l-ewwel professjoni tiegħu.

Għat-tliet snin ta' wara huwa qagħad fil-Kunvent ta' San Elia a Pianisi f'Campobasso u f'għeluq it-tielet sena għamel il-professjoni solenni.

Wara li l-mard reġa' bagħtu fi Pietrelcina, Piju kompla jistudja t-teoloġija mgħejjun mill-arċipriet ta' raħal twelidu, Mons. Pannullo.

Matul dawn is-snin ta' studju jingħad li Piju kellu attakki kontinwi u ħorox ħafna mix-xitan li xi drabi kienu jħallulu anke sinjali esterni bħal tbenġil, nefħ u sinjali ta' daqqiet fuq wiċċu.

Iżda jingħad li kien ikollu wkoll viżjonijiet ta' konsolazzjoni minn Ġesù.

Piju kien ordnat saċerdot nhar l-10 t'Awissu 1910 fid-Duomo ta' Benevento mill-Arċisqof Paolo Schinosi u erbat ijiem wara ċċelebra l-ewwel quddiesa tiegħu, fil-Knisja ta' Pietrelcina.

Fil-paniġierku tal-quddiesa, Patri Agostino, id-direttur spiritwali tiegħu tkellem fuq tliet punti essenzjali fil-missjoni tas-saċerdot: il-pulptu, l-altar u l-konfessjonarju, u testwalment qallu: "Inti, minħabba saħħtek, ma tantx tista' tkun predikatur; għalhekk nawguralek li tkun konfessur kbir."

Ftit inqas minn xahar wara li sar saċerdot, bdew jidhru fil-pali ta' idejh bħal "dbabar ħomor" li kienu jweġġgħu ħafna iżda li wara xi ġurnata jew tnejn kienu jgħibu għal kollox.

Piju kien pront tkellem ma' l-arċipriet Pannullo li kien sar it-tieni missier tiegħu.

It-tnejn flimkien kienu talbu bil-ħerqa lil Alla, biex jekk jista' jkun, ineħħilu dawk is-sinjali u jħallilu biss l-uġigħ.

U għal dik id-darba hekk ġara.

Ħames snin wara, nhar l-20 ta' Settembru 1915, waqt li fil-knisja ta' Pietrelcina kienet qiegħda ssir il-Festa tal-Pjagi ta' San Franġisk, Piju kien mitluf fit-talb f' "għarix" li kien għamel hu stess f'għalqa tal-familja tiegħu.

Darba ommu ratu ħiereġ mill-għarix iferfer kemm jiflaħ idejh bħal meta wieħed ikun mess xi ħaġa taħraq.

Bil-ħlewwa kolha, ommu qaltlu biċ-ċajt jekk kienx qiegħed idoqq il-kitarra, imma hu weġibha biss li kellu idejh juġgħuh.

Nafu b'dan biss minn ittra li huwa bagħat lid-direttur tiegħu Patri Agostino, xahar wara.

Dawk kienu s-snin ta' l-Ewwel Gwerra Dinjija u Piju bħaż-żgħażagħ Taljani l-oħra nġabar bil-lieva iżda għamel biss xahar (Novembru 1915) minħabba d-deni stramb li reġa' qabdu.

It-tobba militari eżentawh għal sena u Piju reġa' lura Pietrelcina.

Bħalma kien dejjem jiġri, wara ftit ġimgħat irpilja u reġa' beda jaqdi fil-pastorali tal-parroċċa.

Xahrejn wara s-superjuri reliġjużi tiegħu ordnawlu jmur fil-kunvent ta' Sant'Anna ġewwa Foggia iżda hemmhekk sofra wisq attakki mix-xitan li kien anke jsawtu.

Meta għalqitlu s-sena eżentat mil-lieva huwa rraporta f'Napli fejn reġgħu eżentawh għal sitt xhur oħra, jiġifieri sa Ġunju 1917.

F'Mejju ta' dik is-sena, mar l-ewwel u l-unika darba f'ħajtu Ruma biex jakkumpanja lil oħtu ż-żgħira li kellha ssir soru ta' Santa Briġida.

Hija ħadet l-isem ta' Suor Pia.

Kien biss ħamsin sena wara li reġgħet rat lil ħuha, meta marret issellimlu fil-funeral tiegħu.

Mietet seba' xhur warajh, nhar it-30 t'April 1969. t

F'Marzu 1918 inħeles darba għal dejjem mis-servizz militari għax instab li kien ibati bi bronco-pneumonite kronika, tant li l-uffiċjali militari qalu: "Ħa nibagħtuh id-dar forsi jmut fil-kwiet u l-paċi."

Iżda Piju kellu jmut fil-kwiet u l-paċi ħamsin sena wara, meta kellu 81 sena.

Nhar it-18 ta' Marzu huwa mar lura fil-Kunvent ta' San Giovanni Rotondo fejn sentejn qabel il-Provinċjal iddeċieda li jħallih hemm għal kollox fuq xewqa ta' l-istess Patri Piju.

Lil Piju għażluh bħala direttur tal-"fratini", dawk it-tfal li kienu mħajrin isiru patrijiet.

Il-ħemda tal-kunvent fqajjar, maqtugħ għalih waħdu u mdawwar minn kullimkien b'siġar iħaddru s-sena kollha, kien tassew ideali għal Patri Piju.

Il-ftit nies li kienu jiffrekwentaw il-knisja mill-ewwel intlaqtu mill-qdusija sempliċi ta' dak il-patri żagħżugħ u marradi u hekk l-għadd tagħhom beda jiżdied kuljum.

Hekk kiteb f'ittra Patri Piju lid-direttur spiritwali tiegħu li obbligah jagħmel dan.

Dakinhar, fil-jum tal-Ġimgħa, Piju kien waħdu fil-Kunvent għax il-patrijiet l-oħra kellhom xi qadjiet.

Waqt li kien qiegħed għarkubbtejh quddiem il-Kurċifiss, jingħad li Ġesu Msallab (il-Personaġġ Misterjuż) ħa l-ħajja u minnu ħarġu ħames vleġeġ li ppenetraw il-ġisem tiegħu.

Piju bilkemm kellu s-saħħa jqum mill-art u jasal saċ-ċella biex ikun jista' jbiddel ħwejġu u jnaddafhom mid-demm biex ma jindunawx b'dak li kien ġralu.

Din id-darba l-Mulej ma neħħielux is-sinjali.

Jingħad li Patri Piju baqa' b'dawk il-pjagi sal-aħħar jum ta' ħajtu.

L-aħbar ta' patri bil-pjagi xterdet ma' San Giovanni Rotondo u kważi ma' l-Italja kollha.

Is-superjuri reliġjużi nfixlu f'dik is-sitwazzjoni delikata.

Il-Ministru Ġenerali tal-Kapuċċini ddeċieda li ma jitħallewx nies ikellmu lil Patri Piju u billi n-nies iktar bdew jersqu lejn il-kunvent, dan issakkar u ma kien jitħalla ħadd jidħol mingħajr il-permess tas-superjur.

F'ittra oħra lid-direttur spiritwali tiegħu, Patri Piju stqarr li kien iħossu "ħażin ħafna fiżikament u moralment" għax għal ħafna dawn is-sinjali kienu "sinjali ta' kontradizzjoni": x'uħud jaċċettawhom u jbusuhom u oħrajn jiċħduhom u jmaqdruhom.

B'ordni tas-superjuri huwa kien iżommhom dejjem mgħottijin u kien ineħħi l-ingwanti biss waqt il-quddiesa.

B'ordni tal-Provinċjal, tmint ijiem biss wara li seħħ il-fenomenu, ittieħdu xi ritratti tal-pjagi biex jintbagħtu Ruma lill-Kongregazzjoni tas-Sant'Uffizzju.

L-ewwel testijiet mediċi fuq Patri Piju saru tmien xhur wara li feġġ il-fenomenu mill-professur Romanelli minn Barletta li stqarr li ma setax jikklassifika l-pjagi xjentifikament.

Professur ieħor, Amigo Bignami pprova anke jfejjaqlu l-pjagi iżda bla suċċess.

Il-professuri Luigi Romanelli u Giorgio Festa ikkonkludew li mhemmx spjegazzjoni naturali tal-fenomenu.

Festa rrimarka wkoll li mill-pjagi kienet toħroġ riħa ta' fwieħa.

Patri Agostino Gemelli, tabib u psikologu, il-fundatur ta' l-Universita Cattolica, ipprova jeżaminah hu wkoll iżda mingħajr suċċess għax ma kellux awtorizzazzjoni bil-miktub.

Patri Piju kellu direttivi minn Ruma stess biex ma jħalli lil ħadd jeżaminalu l-pjagi.

Gemelli ippubblika studju li fih sejjaħ lil Padre Piju "isteriku" f'kelma oħra "miġnun".

Kiteb hekk:

Nhar it-2 ta' Ġunju 1922 is-Sant'Uffizzju ordna li Patri Piju jibda jqaddes biss fil-privat, ma jagħtix barka lin-nies u ma jweġibx l-ittri tan-nies.

Piju kien dejjem lest jagħmel dak kollu li jkun mitlub mis-superjuri tiegħu u kien jiddispjaċih biss għal dak kollu li kien qiegħed jiġri minħabba fih.

F'Mejju 1923, is-Sant'Uffizzju ħareġ dikjarazzjoni li biha widdeb lill-fidili kollha li dak li kien qed jingħad fuq Patri Piju ma kellu ebda ħjiel ta' sopranatural.

Sena wara, reġa' wissa li ħadd m'għandu jersaq lejn San Giovanni Rotondo biex juri qima u devozzjoni lejn Patri Piju.

Kemm –il darba ppruvaw ukoll iċaqilquh minn San Giovanni Rotondo iżda dan qatt ma sar.

F'ittra lill-Vigarju Provinċjali ta' Foggia, Piju kiteb:

Il-persekuzzjoni kontra Patri Piju laħqet il-quċċata tagħha meta b'digriet ieħor tas-Sant'Uffizzju fl-1931, Piju kien sospiż "a divinis" u mġiegħel jinqata' anki mill-istess ħutu patrijiet u jkun segregat, iżolat fil-Kunvent mingħajr ma jista' jkellem lil ħadd, fi kliem ieħor sar priġunier fil-kunvent.

Iżda ħafna ħbieb ta' Patri Piju ħadmu kemm felħu biex iwaqqfu din il-"priġunerija".

Żewġ isqfijiet kapuċċini, Longhini u Cuccarollo ppreżentaw dossier lill-Papa Piju XI li studjah bir-reqqa.

F'Lulju 1933, is-Sant'Uffizzju reġġa' lura d-deċiżjonijiet tiegħu.

Meta l-Provinċjal għarraf b'dan lil Piju, il-patrijiet sħabu tal-kunvent infexxew f'ċapċip kbir u Piju bid-dmugħ f'għajnejh, bieslu idejh u talbu jirringrazzja lill-Papa f'ismu.

Il-fama ta' Patri Piju xterdet 'il barra mill-Italja.

Kienu jmorru jżuruh pellegrini mhux mill-pajjiżi Ewropej, fosthom Maltin, iżda wkoll ħafna Amerikani u Sudamerikani.

Eluf ta' ittri kienu qegħdin jaslulu fil-kunvent minn madwar id-dinja kollha, x'uħud anke miċ-Ċina u mil-Lvant Imbiegħed.

Fost l-ittri li rċieva, darba rċieva waħda, fl-1962, mingħand il-Kardinal Pollakk Karol Woytla (iktar tard il-Papa Ġwanni Pawlu II), li talbu jitlob għal waħda omm żagħżugħa Pollakka li kienet kważi fl-aħħar għax kellha tumur fi griżmejha.

GĦaddew ftit ġranet u l-Kardinal reġa' kitiblu biex jirringrazzjah għax il-mara kienet qalgħet il-grazzja.

Minkejja l-popolarità kbira tiegħu, ħajtu fil-kunvent baqgħet dejjem l-istess.

Kien iqaddes tal-ħamsa ta' filgħodu.

GĦall-quddiesa tiegħu, in-nies ġieli għamlu lejl sħiħ wara l-bieb tal-knisja biex malli tiftaħ, jintasbu fl-ewwel postijiet.

Nistgħu ngħidu li ħajtu bħala saċerdot kienet talb, quddiesa u qrar.

Kien iqatta' sigħat twal fil-konfessjonarju u kien jixtieq li "l-ġurnata fiha 48 siegħa flok 24" biex ikun jista' jqarar iżjed.

Fil-festi jingħad li ġieli għamel 18-il siegħa jqarar.

Eluf kbar jingħad li sabu lil Alla mill-ġdid permezz ta' Patri Piju.

Kienu jqerru għandu isqfijiet, kardinali, politiċi, artisti u minn kull xorta ta' nies.

Fl-1925 Patri Piju rranġa bini li qabel kien iservi ta' monasteru u għamel sptar żgħir li semmieh għal San Franġisk.

Iżda fl-1956 għamel l-opra kolossali tiegħu meta bil-flus ta' ħafna benefatturi fetaħ wieħed mill-aktar sptarijiet moderni anke sal-ġurnata tal-lum, "Casa Sollievo della Sofferenza" – Dar għas-Serħan mit-Tbatija.

Iżda dan l-isptar għalkemm ġab serħan lil ħafna pazjenti reġa' ġab sofferenza kbira għal Patri Piju li kienet tixbah lil dik li għadda minnha għoxrin sena qabel, meta waqqfuh milli jqaddes.

Issa Patri Piju kien bniedem anzjan u batut fiżikament.

Waqt li kien qed jinbena l-isptar mhux kollox kien miexi dritt fl-amministrazzjoni, mhux tort ta' Patri Piju li kien ħalla f'idejn ħaddieħor it-tmexxija ta' l-isptar.

Fl-1952, il-Ġeneral tal-Kapuċċini fuq struzzjoni mis-Sant'Uffizzju wissa lir-reliġjużi tiegħu biex ma jorganizzawx pellegrinaġġi għal San Giovanni Rotondo.

Fl-1960, il-Papa bagħat lil Mons. Carlo Maccari biex jinvestiga l-ħafna xnigħat li kienu qegħdin isiru fuq Patri Piju, anke li kien qiegħed ikollu relazzjonijiet ma' xi nisa.

Patri Piju ġie miżmum milli jiċċelebra ż-żwiġijiet u l-magħmudijiet u ma jdumx iktar minn nofs siegħa fil-quddiesa.

Saħansitra kienu tpoġġew xi mikrofoni fiċ-ċella u fil-konfessjonarju tiegħu.

Patri Piju kien ħadha bi kbira wisq din il-ħaġa skandaluża għax qatt ma stenna li ssir din il-ħaġa min-nies tal-Knisja.

Kien fl-1964, erba' snin qabel mewtu li l-Papa Pawlu VI temm din it-tieni persekuzzjoni tas-Sant'Uffizzju.

Patri Piju miet nhar it-23 ta' Settembru 1968 fis-2.30 a.m. Il-ġurnata ta' qabel kien qaddes bħas-soltu għalkemm fl-aħħar ta' dik il-quddiesa kien se jaqa' ma' l-art kieku mhux għax żammewh il-patrijiet li kienu qegħdin jassistuh.

It-tabib kuranti ta' Padre Piju, Dr Giuseppe Sala, meta ċċertifikah mejjet, ħalla miktub: "Għaxar minuti wara l-mewt, l-idejn, il-kustat u r-riġlejn ta' Padre Piju... u kull parti oħra tal-ġisem, la kienu juru marki ta' feriti, la ċikatriċi fl-idejn u fir-riġlejn, la fil-wiċċ u lanqas fil-qiegħ tagħhom u lanqas fil-kustat fejn qabel kellu feriti li kienu jidhru tajjeb".

Sala iddikjara wkoll li dan il-fatt "huwa għal kollox barrani minn kull tip ta' komportament kliniku".

Patri Piju ndifen fil-Kripta tas-Santwarju ta' San Giovanni Rotondo.

Nhar it-23 ta' Mejju 1987, il-Papa Ġwanni Pawlu II, li meta kien għadu student f'Ruma kien iltaqa' u tkellem ma' Patri Piju, mar iżur il-qabar tiegħu u talab fit-tul fuqu.

Tnax –il sena wara kien dan l-istess Papa li ddikjarah beatu, nhar it-2 ta' Mejju 1999.

Nhar is-16 ta' Ġunju 2002 l-istess Papa ddikjarah qaddis.

Il-Knisja tagħmel it-tifkira ta' San Piju ta' Pietrelcina nhar it-23 ta' Settembru.


Tereża ta' Lisieux

Tereża ta' Lisieux

Santa Tereża ta' Lisieux (2 ta' Jannar 1873 – 30 ta' Settembru 1897), jew kif inhi magħrufa Santa Tereżina (biex niddistingwuha minn Santa Tereża ta' Avila), jew Santa Tereża tal-Bambin Ġesù u tal-Wiċċ Imqaddes, kienet soru Karmelitana Franċiża, imwielda Marie-Françoise-Thérèse Martin, imsejħa "Il-Fjura Żgħira ta' Ġesù", saret waħda mill-qaddisin l-iktar maħbubin fost l-Insara.

Bint Louis Martin, arluġġar, u Zelie Guerin, Tereża twieldet f'Alencon, Franza, u minn età żgħira kienet tifla qaddisa.

Kienet l-iżgħar fost disa' aħwa, erbgħa minnhom mietu żgħar, il-ħamsa l-oħra li kienu bniet, waħda wara l-oħra, daħlu sorijiet, tlieta minnhom, fosthom Tereża, mal-Karmelitani.

Ommha Zelie mietet meta t-tifla kellha 4 snin, u qabel mietet kienet qalet lil żewġha li kien ikun aħjar li jafda lil uliedhom f'idejn il-mara ta' ħuha, li kienet taqgħod Lisieux.

U missier Therese, Louis, malli sab ruħu bil-piż tal-familja fuq spallejh, trasferixxa l-familja fil-belt ta' Lisieux, qrib il-familja Guerin, fejn Therese għexet il-bqija ta' ħajjitha.

Meta wasal iż-żmien li Tħerese tibda tmur l-iskola, missierha ħaseb biex jiktibha fil-Kulleġġ immexxi mis-Sorijiet Benedittini, fejn diġà kienu jmorru ħutha l-bniet Leone u Celine.

Therese ħaditha hekk bi kbira t-telfa ta' oħtha Pauline li daħlet soru mat-Tereżjani, illi lejn l-aħħar tas-sena 1882, meta kienet se tagħlaq 10 snin, waqgħet f'marda li ħallietha bla saħħa, tant li ħasbuha se tmut.

Ta' 15-il sena daħlet il-kunvent Karmelitan ta' Lisieux.

Fl-1893 intgħażlet tieħu ħsieb in-novizzi tal-kunvent, fejn baqgħet għall-bqija ta' ħajjitha.

Tereża għażlet li tgħix it-"triq iż-żgħira", programm ta' ħajja u ta' mħabba lejn Alla sempliċi u fl-istess ħin profond.

Fittxet il-qdusija fl-azzjonijiet żgħar u fil-ħidmiet umli.

It-tjubija tagħha kienet hekk kbira li s-superjuri tagħha ordnawlha tikteb il-ħajja tagħha (awtobijografija).

"Storja ta' Ruħ" (1898) sar wieħed mill-iktar bijografiji spiritwali li jinqraw.

Nhar il-Ġimgħa l-Kbira tal-1896 Tereża sogħlot id-demm għall-ewwel darba.

Kienet marida bit-tuberkolożi.

Dak il-lejl stess inħakmet mill-"lejl mudlam" iżda hi "baqgħet żgħira" u Alla kien jerfagħha "minn mument għall-ieħor".

Oħtha Pauline kienet tinkedd taraha ssofri minn deni qawwi, vomitar ta' demm u tbatija biex tieħu n-nifs.

Tereża daret fuqha u qaltilha, "Toqgħodx tinkwieta... jekk ma nistax nieħu nifs, Alla jagħtini s-saħħa biex nissaporti.

Jiena nħobbu!

Hu qatt mhu se jitlaqni."

Tmien ġimgħat wara mietet bl-istess fiduċja, "Alla qatt mhu se jitlaqni, jiena ċerta..." qalet dakinhar li mietet.

Ħalliet din l-art nhar it-30 ta' Settembru 1897.

Kien għad kellha biss 24 sena.

Il-bosta mirakli li jingħad li saru bl-interċessjoni tagħha wettqu l-wegħda tagħha li, "Wara mewti, inħalli taqa' xita ta' ward."

Meta kienet żgħira Tereża xtaqet tmut martri bħal Ġovanna t'Arc.

Din ta' l-aħħar ġiet iddikjarata qaddisa fl-1920, f'ċerimonja modesta fil-Vatikan.

Meta Tereża ġiet dikjarata qaddisa ħames snin wara (1925), il-Bażilika ta' San Pietru iddawlet bil-fjakkoli, ċerimonja antika li tqajmet mill-ġdid għaliha b'miljun ruħ jimlew il-qċaċet ta' Ruma biex jaraw il-Koppla l-Kbira mdawla għal Santa Tereżina.

Santa Tereża hija l-qaddisa patruna tal-missjunarji u l-avjaturi, u —flimkien ma' Santa Ġovanna t'Arc — hija l-qaddisa patruna ta' Franza.

Fl-1997 il-Papa Ġwanni Pawlu II iddikjaraha Duttur tal-Knisja.

Il-Papa ħabbar dan quddiem miljun żagħżugħ miġburin f'Pariġi għall-Jum Dinji taż-Żgħażagħ f'Awissu 1997 fejn qal: "Xtaqt li nħabbar solennement dan l-avveniment hawnhekk għax il-messaġġ ta' Santa Tereża, mara żagħżugħa qaddisa hekk attwali għal żmienna, hija ta' interess partikulari għalikom, iż-żgħażagħ."


Tereża ta' Ávila

Tereża ta' Ávila

Santa Tereża ta' Avila, magħrufa wkoll bħala Santa Tereża ta' Ġesu jew Tereża l-Kbira, kienet qaddisa mistika Spanjola, soru Karmelitana, kittieba fi żmien il-Kontro-Riforma, u teologu.

Riformatriċi tal-Ordni Karmelitana u flimkien ma' San Ġwann tas-Salib, fundatriċi tal-Karmelitani Skalzi.

Tereża twieldet f'Avila, Spanja, fit-28 ta' Marzu, 1515, għand familja sinjura.

Kienet ta' natural ħelu u vivaċi.

Meta kellha seba' snin, hi u ħuha iżgħar minnha, wara li qraw xi ħajjiet ta' qaddisin martri, ġiethom f'moħħhom li jmorru għall-Missjoni biex imutu martri, iżda ma laħqux tbiegħdu wisq mid-dar meta ltaqgħu ma' zijuhom u ħadhom lura għand ommhom.

Meta kellha 12-il sena, ommha mietet.

Tliet snin wara, oħtha l-kbira li kienet tieħu ħsieb id-dar iżżewġet, u l-missier daħħal lil Tereża mas-sorijiet Agostinjani.

Wara sena u nofs, mardet, u kellha tmur lura lejn id-dar.

F'dawn is-snin kienet bierda ħafna fir-reliġjon.

Imbagħad f'daqqa waħda fl-1535 iddeċidiet li tidħol Soru mal-Karmelitani li kienu f'Avila.

Missierha għall-ewwel ma ridhiex, iżda mbagħad ċeda.

Sena wara li daħlet Soru, ipprofessat.

Imbagħad ġie fuqha żmien twil ta' mard, u ta' nixfa fil-ħajja spiritwali.

Meta missierha kien marid, hi marret iddur bih.

Il-mewt tiegħu ġabet bidla ġo fiha għax marret tqerr għand il-konfessur tiegħu u dan ordnalha terġa' tibda titlob.

Kellha issa qrib l-erbgħin sena.

Jingħad li beda jkollha esperjenzi mistiċi li nafu bihom għax hi kitbithom f'kotba li llum huma meqjusa bħala klassiċi spiritwali: l-"Awtobijografija", "Il-Mixja tal-Perfezzjoni", u "Il-Kastell Ġewwieni".

Fl-1560 ġieha l-ħsieb li tirriforma l-Ordni tagħha, u ġġedded l-awsterità u d-dixxiplina ta' qabel, u fl-1562, bil-għajnuna ta' San Pietru ta' Alkantara, minkejja bosta taħbit u tfixkil, rat l-ewwel erba' Sorijiet Karmelitani Skalzi jilbsu l-libsa l-ġdida fil-Monasteru l-ġdid ta' San Jose', f'Avila.

Sitt xhur wara, meta ġieha l-permess, marret tgħix magħhom.

Xahar wara, ġiet magħżula biex tkun is-Superjura.

Wara xi snin ta' ħajja kwieta, bdiet tiftaħ kunventi oħra mxerrdin ma' Spanja.

Fl-1568 bil-għajnuna ta' San Ġwann tas-Salib waqqfet l-ewwel monasteru tal-Patrijiet.

B'kollox hi fetħet 17-il kunvent tas-Sorijiet u 15 tal-Patrijiet.

Fl-aħħar vjaġġ tagħha fl-1582, wara li fetħet monasteru f'Burgos, telqet lejn Alba de Tormes.

Meta waslet fl-20 ta' Settembru, kienet għajjiena ħafna u marida, inxteħtet fis-sodda, u mietet ftit ġranet wara, fl-4 ta' Ottubru.

Fl-1622, il-Papa Girgor XV iddikjaraha, u fl-1970, il-Papa Pawlu VI ipproklamaha Duttur tal-Knisja flimkien ma' Santa Katerina ta' Siena.


Halloween

Halloween

Fl-Ingilterra u f'pajjiżi oħra, fil-lejl tal-31 ta' Ottubru, tiġi ċċelebrata l-festa ta' Halloween jew kif inhi msejħa wkoll All Hallows' Eve, jiġifieri lejlet il-Festa tal-Qaddisin kollha.

Fi żmienna din il-festa hija okkażjoni biex it-tfal "request treats or threaten tricks" (jittallbu għall-ħelu, u jekk le jagħmlulek xi ċajta.

Simbolu komuni ta' Halloween hija l-jack-o'-lantern, qargħa ħamra mħaffra, b'forma ta' wiċċ ikrah u b'xemgħa mwaħħla ġewwa.

Il-festa għandha oriġini Ċeltika.

Fil-Gran Brittanja u l-Irlanda tal-qedem din il-festa kienet tfakkar it-tmiem tas-sajf u lejlet il-bidu ta' sena ġdida.

Kienu jinxtegħlu ħġejjeġ kbar fuq l-għoljiet biex ikeċċu l-ispirti ħżiena.

Kienu jaħsbu li l-erwieħ tal-mejtin kienu jżuru djarhom mill-ġdid f'dan il-jum u għalhekk din il-festa ntrabtet ma' iħirsa, sħaħar, qtates suwed, fairies, u kull xorta ta' xjaten.

Dawk li emigraw lejn l-Istati Uniti, l-iktar Irlandiżi, daħħlu din il-festa hemmhekk ukoll u lejn tmiem is-seklu 19 saret popolari ħafna.

Is-subien u l-ġuvintur kienu jaqilbu l-għerejjex u t-tined, ikissru l-ħġieġ tat-twieqi u jagħmlu ħsara fi propjeta.

Iżda biż-żmien il-festa saret waħda tat-tfal żgħar u ma baqgħetx issir il-ħsara li kienet issir qabel.

Mill-1965, il-UNICEF, ippruvat iddaħħal drawwa ġdida fil-Halloween, dik li jsir ġbir ta' flus għall-United Nations Children's Fund.

Il-Kardinal Carlo Maria Martini kien qal, "dawn it-tip ta' festi ma jagħmlux parti mit-tradizzjoni tagħna, li għandha valuri kbar ħafna li jridu jgħaddu lil ta' warajna: il-qima lejn il-mejtin tagħmel parti mill-istorja tagħna.

Inżuru l-oqbra, inżejnuhom bil-fjuri, nitolbu għall-mejtin, u hekk nifhmu li l-ħajja tal-bniedem mhijiex biss f'din l-art."

Fl-2005, il-Kummissjoni Djoċesana Okkult u Sataniżmu tal-Knisja f'Malta kienet ħarġet din l-istqarrija:


Charles de Foucauld

Charles de Foucauld

Charles de Foucauld (Strasburgu, 15 ta' Settembru 1858 – Tamanrasset, 1 Diċembru 1916), beatu tal-Knisja Kattolika, kien saċerdot Franċiż li għex qalb it-Twareg fis-Saħara fl-Alġerija.

Il-kitbiet tiegħu ispiraw it-twaqqif tal-Aħwa ż-Żgħar ta Ġesù fost kongregazzjonijiet reliġjużi oħra.

Charles twieled fil-15 ta' Settembru 1858, fi Strasburgu (Franza), minn Elisabeth u Édouard.

Ta' 6 snin, hu u oħtu Marie, kienu diġà tilfu 'l ommhom u 'l missierhom, u rabbieh nannuh.

Aktar ma t-tifel beda jikber, aktar beda jistaqsi kif Alla daħal f'ħajtu b'mod daqshekk krudil.

Kien jistaqsi u jwaħħal f'Alla.

Ta' 10 snin Charles mar jgħaddi l-vaganzi maz-zija Ines u hemm jiltaqa' għall-ewwel darba mal-kuġina tiegħu Marie, ta' 18-il sena.

Kuġintu Marie kienet l-aktar persuna li fil-mument qiegħda tifhmu, u minnha ra ħafna eżempji tajba.

Magħha kien imur għall-quddiesa kull filgħodu, mingħandha kiseb devozzjoni qawwija lejn il-Qalb Imqaddsa ta' Ġesù, li aktar tard ikollha influenza deċiżiva f'ħajtu.

Ta' 15-il sena Charles irċieva l-Ewwel Tqarbina u l-Griżma, imma moħħu kien band'oħra.

Kien ittieħed mill-entużjażmu patrijottiku li kien ħakem lil pajjiżu f'dik il-ħabta fil-ġlieda tagħhom kontra l-Ġermaniżi li ħakmuhom għal xi żmien.

Bejn l-1874 u l-1876 Charles kien jattendi skola immexxija mill-Ġiżwiti bħala "boarder".

Id-dixxiplina stretta xejn ma ħadmet favur iż-żagħżugħ, u beda jirribella kontra l-osservanza reliġjuża.

Għalkemm tajjeb fl-iskola, xorta kien imdejjaq għall-mewt, sakemm il-patrijiet ma felħux aktar u bagħtuh lejn id-dar.

Sfortunatament ftit kien hemm min qed jifhmu.

Aktar tard f'waħda mill-ittri tiegħu kiteb:

Ta' 18-il sena daħal fi skola militari.

Ftit wara, meta Charles kien għadu m'għalaqx l-20, miet nannuh.

Charles wiret somma kbira ta' flus, u issa, il-Logutenet Foucauld taha għall-ħela u għall-pjaċiri kollha li wieħed jista' jimmaġina - ikel fin, xampanja, tfajliet.

Il-kurunell arrestah għal darba, tnejn , sakemm fl-aħħar kellu jissospendieh mill-pożizzjoni militari.

Waqt tbeżbiża miz-zijiet tiegħu biex jibża' għal ġidu, Charles stqarr magħhom li xtaq iħalli l-armata biex jesplora l-Marokk.

L-Afrika kienet taffaxxinah.

Irriżenja mill-armata u ħalla ġidu f'idejn kuġinuh biex jamministrahom hu.

Fil-Marokk qatta' 11-il xahar ta' mixi u vvjaġġar, eluf ta' osservazzjonijiet, u mapep tal-post.

Wara żar ukoll l-Alġerija u t-Tuneżija sakemm ta' 28 sena reġa' lura lejn Franza, għajjien u ddiżappuntat bħal qabel, qisu xejn ma jista' jissodisfalu l-qalb vojta tiegħu.

Charles kien għadu jfittex lil Alla.

Darba fil-għaxija fi knisja talab: "O Alla tiegħi, jekk inti teżisti, agħmel li jien nagħrfek."

Hawn jidħol fil-ħajja ta' Charles figura oħra importanti: Fr. Henry Huvelin, bniedem ta' umiltà u qdusija kbira.

Charles għażlu bħala d-direttur tiegħu.

Kien Ottubru tal-1886 meta ddeċieda li jmur ikellmu.

Mar il-knisja minn kmieni u sab lil Fr. Huvelin fil-konfessjonarju.

Charles qerr fit-tul.

Kien ilu 13-il sena mbiegħed mill-fidi.

Charles qasam kollox lil tal-familja.

Ma riedx aktar rabta mal-ħwejjeġ ta' din l-art - Wara esperjenza mat-Trappisti, erħielha għall-Palestina fejn f'Nazzaret kellu jaħdem bħala sagristan f'kunvent ta' sorijiet Franġiskani fuq il-Muntanja Tabor.

Darba missjunarju Sależjan staqsieh:

Fl-1900, wara li għamel tiegħu il-motto Jesus caritas, imtela b'determinazzjoni li jirċievi l-Ordni Sagri, dak li qabel tant kien ħarab biex jibqa' moħbi.

Ried jimita 'l Ġesù li ħalla l-ħajja kontemplattiva ġewwa Nażaret biex jidħol fid-dinja għall-missjoni ta' qadi.

Ġie ordnat saċerdot fid-9 ta' Ġunju 1901.

L-Afrika ma nsieha qatt:

Hu għażel li jmur l-Alġerija.

Wasal Beni Abbes f'Settembru 1901.

Sa 3 xhur wara, bil-għajnuna tas-suldati Franċiżi kien diġà bena dar ta' eremitaġġ u kappella mit-tajn.

Hawnhekk sab fedeltà kbira lejn l-Islam, imma tal-inqas kien hemm l-armata.

Kien jistedinhom għandu jieħdu xi ħaġa, jiġifieri xi daqxejn tè u xi ftit tamal.

Il-fqar kienu jiġu ħdejh, minn filgħodu sa filgħaxija, mal-200 kuljum, bejn fqar, morda, tfal, vjaġġaturi, ilsiera u suldati, u jibdew ġejjin mill-4.30am sa ma jidlam.

F'kull min hu fil-bżonn, Brother Charles kien jara lil Ġesù Kristu.

Fl-1905 iċċaqlaq għal Tamanrasset, fl-Alġerija stess, post fqir u iżolat.

Qalb it-tribù Tuareg, kien isostni ruħu l-aktar bl-Iskrittura, bl-Imitazzjoni ta' Kristu u b'xi kitbiet oħra ta' San Tumas t'Akwinu, San Ġwann Kriżostmu u Santa Tereża ta' Avila.

Flimkien ma' sieħbu Musulman, Paul Embarek, għadda l-aħħar snin ta' ħajtu f'Tamanrasset.

Is-Senoussi Libjani, għaqda politiko-reliġjuża Iżlamika, bdew javvanzaw biex jaħkmu kemm jifilħu mid-deżert tas-Sahara.

Dalwaqt kien se jiġri d-demm.

Charles beda jibni dar, fortizza żgħira, minħabba l-attakki mill-ħallelin.

Kien l-1 ta' Diċembru 1916.

Taħbita fuq il-bieb tal-fortizza, u Charles ħasbu l-pustier.

Imma għarralu.

Kienu s-Senoussi.

Kaxkruh 'il barra u rabtulu jdejh ma' saqajh.

Żewġ suldati kienu resqin 'l hemm u biex ma joħolqulhomx tfixkil sparawlhom kiesaħ u biered.

Mal-isparaturi, dak li kien għassa ma' Charles, inħasad, tfixkel u spara hu wkoll.

Hekk miet Charles de Foucauld, b'tir f'rasu.

Mal-art tal-fortizza kien hemm il-ktieb tan-noti ta' Charles.

Fuqu nstabu l-kelmiet:

Anki t-testment tiegħu sabu:

Charles de Foucauld kien iddikjarat beatu nhar it-13 ta' Novembru 2006 mill-Papa Benedettu XVI.


Papa Piju X

Papa Piju X

Il-Papa San Piju X (Latin: Pius PP.

X) (2 Ġunju 1835 – 20 Awissu 1914), imwieled Giuseppe Melchiorre Sarto, kien il-257 Papa tal-Knisja Kattolika, li serva bejn l-1903 u l-1914, wara Papa Ljun XIII (1878–1903).

Kien Papa pastorali li ħeġġeġ il-qdusija personali u stil ta' ħajja li jirrifletti l-valuri Insara.

Ġużeppi Sarto twieled fir-raħal ta' Riese, fl-Italja ta' fuq.

Missieru kien iżżewweġ kbir meta kellu 43, iżda ommu kienet għadha fl-aħjar tagħha ta' 22 sena.

Wara sena kellhom tarbija iżda mietet għaxart ijiem wara.

Wara kellhom tifel ieħor li semmewh Ġużeppi li twieled fit-2 ta' Ġunju 1835 u għammduh l-għada.

Margerita kellha tmint itfal oħra, żewġ subjien u sitt ibniet.

Lil Ġużeppi laqqmuh "Bepi" u hekk baqgħu jsejħulu ħutu bejniethom anki meta kien Kardinal Patrijarka.

Il-kappillan tar-raħal kellem lil tal-familja biex it-tifel ikompli jistudja.

Ma sabux diffikultà ħlief li ma kellhomx flus.

Irranġawlu li jmur Castel Franco.

Kien ordnat saċerdot fit-18 ta' Settembru 1858.

Dam ħafna kurat.

Fl-aħħar, fit-14 ta' Lulju 1867, bagħat għalih l-isqof u ħatru kappillan tal-parrocċa importanti ta' Salzano b'elfejn ruħ u tliet kurati.

Għamel pjan għall-appostolat tiegħu: l-ewwel punt kien li kellu jżur kull familja, anki dawk li kienu Lhud u l-iktar lil dawk li kienu magħrufa bħala kontra l-Knisja.

Fl-1873 faqqgħet il-kolera; il-kappillan baqa' jdur bil-parruċċani tiegħu li ħadu din il-marda.

Fix-xitwa tal-1868 beda skola tal-Latin u tal-mużika sagra.

L-ikbar taħbit il-moħħ li kellu kien għall-fqar.

Kulma kien jiddobba: qamħ,injam, frott, kollox kien għalihom.

Ġie li anki ddejjen minħabba fihom.

Kien magħżul kap tal-Għaqda tal-Karità li kienet tieħu ħsieb 200 foqra fil-belt.

Sena wara sar il-Kap tal-Kumitat tal-iskola.

Kien ikkonsagrat isqof ta' Mantova fl-1884.

Papa Ljun XIII ħatru Kardinal ta' Venezja.

F'din il-kariga wera kemm kien bniedem żelanti u ta' ħila amministrattiva.

Fil-Konklavi tal-1903 Rampolla kien fuq quddiem nett iżda l-Awstrija użat il-veto tagħha kontrih u l-kardinali daru ghal Sarto.

Aċċetta kontra qalbu u ħa l-isem ta' Piju X. Ir-Repubblika Franċiża kienet qed tagħmel gwerra lill-Knisja.

Il-gvern issoppressa l-ordnijiet reliġjużi, attakka l-edukazzjoni reliġjuża u fl-1905 filwaqt li attakka il-Konkordat, issepara l-Istat mill-Knisja u ħadilha l-proprjeta' taghha.

Piju X ma tax permess lill-Kattolici biex ikunu membri tal-assocjazzjonijiet imwaqqfa mill-gvern biex imexxu l-knejjes.

Imma fl-ahhar il-gvern ceda xi ftit dawn ir-restrizzjonijiet u ghalkemm il-knisja ftaqret, kienet kapaci timxi 'l quddiem.

Xi qassisin kienu qed ixerrdu l-idea tal-Moderniżmu fil-Knisja.

Bil-kitba tieghu "Pascendi" u "Lamentabilis" Piju X hadha qatta ba habel kontra l-Modernizmu u talab mis-sacerdoti gurament kontra l-moderniżmu.

Bhala motto kellu "niggeddu fi Kristu".

U hu ghamel kull sforz biex jghix dak li jemmen.

Irriforma l-muzika tal-knisja kif ukoll il-qorti papali u s-seminarji.

Anke il-brevjar sab ir-riforma tieghu taht il-papat tieghu.

Fl-1904 għamel biċċa xogħol kbira li kienet iżjed diffiċli.

Din kienet il-kodifikazzjoni tal-liġijiet tal-Knisja.

Piju X kellu moħħ organizzattiv.

Dan kollu għen biex jagħti bidu għal din il-biċċa xogħol iebsa li r-riżultat tagħha tfaċċa tliet snin wara mewtu u li baqa' jservi l-Knisja sal-Kodiċi ta' żmien Papa Ġwanni Pawlu II.

Papa Piju X, minn rajh, biddel l-idea, li ftit jew wisq kienet Ġansenista, li minħabba fiha ħafna nies kienu jibżgħu jersqu għas-sagrament tat-tqarbin ta' sikwit.

Bl-awtorità tiegħu ħeġġeġ lin-nies li jersqu ghat-tqarbin ta' spiss u anki ta' kuljum, u ried ukoll li t-tfal jagħmlu l-ewwel tqarbina malli jkollhom għaqal biżzejjed biex jagħrfu jiddistingwu l-ħobż ordinarju mill-Ewkaristija.

Ħaġa oħra li ried il-Papa kienet li jirranġa l-istat tad-duttrina fil-parroċċi.

Il-Papa nnifsu ħejja test ta' Katekiżmu li kellu jintuża mal-Italja kollha u li ġie ppublikat sentejn qabel ma miet.

Il-mużika sagra kien iħobbha minn mindu kien għadu seminarista.

Malli laħaq Papa ntefa' b'ruħu u b'ġismu għar-riforma tal-mużika.

Għamel kulma seta' biex iġedded il-mużika tal-Knisja.

Il-motu proprju Tra le Solecitudini juri kemm ħadem għal dan il-għan.

Miet fl-20 ta' Awwissu 1914.

Papa Piju XII ikkanonizzah fid-29 ta' Mejju 1954.


Guglielmo Marconi

Guglielmo Marconi

Guglielmo Marconi (25 ta' April 1874, Bolonja- 20 ta' Lulju 1937, Ruma) kien fiżiku, inventur u politiku Taljan.

Hu magħruf għall-iżvilupp ta' sistema effikaċi ta' kumunikazzjoni bit-telegrafija mingħajr wajers permezz tal-mewġ elettromanjetiku li nfirxet ħafna.

L-evoluzzjoni tagħha wasslet għall-iżvilupp tas-sistemi u mezzi tat-telekomunikazzjoni moderni, bħar-radju, it-televixin u in ġenerali is-sistemi kollha li jużaw il-komunikazzjoni mingħajr wajers.

Bin Giuseppe Marconi, Taljan, u Annie Jameson, Irlandiża.

Ħa l-edukazzjoni tiegħu f'Firenze u iktar tard f'Livorno.

Meta kien għadu tifel ma tantx kien tajjeb fl-iskola.

Ħafna xjenzati u inventuri taw sehemhom għall-invenzjoni tal-wireless telegraphy, jiġifieri r-radju, fosthom Michael Faraday, Heinrich Hertz, Alexander Popov, Nikola Tesla, Thomas Alva Edison, u oħrajn, iżda s-sistema prattika ta' Marconi infirxet ħafna, tant li hu meqjus bħala "missier ir-radju", the "father of radio."

Marconi trażmetta u rċieva radio signals ibbażati fuq il-morse code fuq distanza ta' 2 kilometri jew aktar (sa 6 km) f'Salisbury Plain (Ingilterra) fl-1896.

Marconi ingħata l-brevett (patent) Ingliż bl-isem "Improvements in transmitting electrical impulses and signals and in apparatus there-for" fit-2 ta' Lulju 1897 u waqqaf il-Wireless Telegraph Trading Signal Company, ibbażata f'Londra li fetħet l-ewwel fabbrika tar-radjijiet fid-dinja, f'Hall Street, Chelmsford, l-Ingilterra fl-1898, u kienet tħaddem madwar 50 ruħ.

Għamel l-ewwel trażmissjoni bir-radju minn fuq l-ilma fit-13 ta' Mejju 1897, minn Lavernock Point, South Wales għal Flat holm Island.

Irċieva l-ewwel sinjali tar-radju trans-Atlantiċi nhar it-12 ta' Diċembru 1901 f'Signal Hill f'St John's, Newfoundland (illum parti mill-Kanada) billi uża antenna ta' 400 pied issapportjata minn tajra (kite) biex jirċievi s-sinjal.

Dan minkejja li ħafna kienu jaħsbu li s-sinjal tar-radju seta' jiġi trażmess biss f'linja dritta.

Sa mill-1903, il-Marconi Company kienet qiegħda xxandar trażmissjonijiet transatlantiċi regolari ta' l-aħbarijiet.

Fl-1909 ingħata l-Premju Nobel għall-Fiżika flimkien ma' Karl Ferdinand Braun.

Meta miet fl-1937 l-istazzjonijiet tar-radju madwar id-dinja kollha żammew żewġ minuti ta' silenzju f'ġieħu.

Indifen f'Sasso Marconi, fl-Emilia Romagna, l-Italja.


Raimondo Vianello

Raimondo Vianello

Raimondo Vianello (Ruma, 7 ta' Mejju 1922 – Milan, 15 ta' April 2010) kien attur, xeneġġjatur u preżentatur Taljan u ikona tat-televiżjoni Taljana.

Flimkien ma' Corrado, Mike Bongiorno, Enzo Tortora u Pippo Baudo kien fost il-"missirijiet tat-televiżjoni Taljana".

Huwa ħadem ħafna produzzjonijiet televiżivi ma' martu Sandra Mondaini.

Imwieled Ruma nhar is-7 ta' Mejju 1922, Vianello, lejn l-aħħar tat-Tieni Gwerra Dinjija, flimkien ma' numru ta' personaġġi oħra bħal Dario Fo, Walter Chiari u Ezra Pound, kien miżmum fil-kamp ta' konċentrament ta' Coltano, fl-Italja, mill-Alleati.

Bejn l-aħħar tas-snin erbgħin u l-bidu tas-snin ħamsin huwa kien atleta u direttur taċ-"Centro Nazionale Sportivo Fiamma", u kien ukoll attur tat-teatru.

Lejn l-aħħar tas-snin ħamsin huwa beda wkoll xogħol fiċ-ċinema u t-televiżjoni.

Vianello iżżewweġ lil Sandra Mondaini fl-1962 u minn hemm bdiet karriera flimkien fuq diversi stazzjonijiet Taljani li inkludew l-istazzjon statali, RAI, u l-istazzjonijiet tal-kumpanija mmexxija minn Silvio Berlusconi, li llum hi magħrufa bħala Mediaset.

Vianello deher f'79 film, f'31 programm televiżiv bħala attur jew preżentatur u kiteb 14-il skript.

Iċ-ċajt satiriku, kritiku u intelliġenti tiegħu kien niggieżi, iżda qatt ma jweġġa' personalment jew jaqa' fil-baxx.

Kien imfittex ukoll bħala preżentatur kemm għall-edizzjoni ta' Sanremo tal-1998 kif ukoll għal programmi sportivi bħal "Pressing", li hu dam jagħmel għal tmien snin sħaħ, u għal kwizzijiet bħal "Zig Zag" u "Il Gioco del 9".

Però l-iktar li kien segwit kien fis-sitcom "Casa Vianello", li damet tintwera għal ħafna snin.

L-istorja wara din is-serje kienet tal-koppja Sandra u Raimondo, li għalkemm ma joqogħdux mingħajr xulxin, il-ħin kollu jillitikaw u jargumentaw.

Ix-xena tal-għeluq ta' kull edizzjoni tas-sensiela kienet hekk: wara xi avventura kienu jispiċċaw fis-sodda, Raimondo jipprova jaqra bil-kwiet "La Gazzetta dello Sport" u Sandra min-naħa l-oħra teqred u tgerger li qatt ma jiġri xejn u tgħid il-famuża frażi ""Che noia, che barba, che barba, che noia"", filwaqt li xxejjer u tgħolli saqajha taħt il-friex.

Fil-ħajja proprja tagħhom, Sandra u Raimondo qatt ma kellhom tfal tagħhom, però kienu adottaw żewġ subien mill-Filippini li huma semmew Raimondo u Gianmarco.

Mistoqsija mill-gazzetta "La Repubblica" dwar kemm il-karattri proprja tal-koppja joħorġu fit-televiżjoni, Mondaini sostniet, "Kollox, ħlief il-qrun, li Raimondo mhux kapaċi jagħmilli!"

Vianello miet nhar il-Ħamis, 15 ta' April 2010 f'Milan.

Huwa kien iddaħħal l-isptar fl-4 ta' April, u miet ħdax-il jum wara kawża ta' insuffiċjenza renali.

Is-saħħa ta' martu, Sandra Mondaini, qalbet għall-agħar wara mewtu.

Hija mietet ħames xhur wara, nhar il-21 ta' Settembru 2010.


Mike Bongiorno

Mike Bongiorno

Michael Nicholas Salvatore Bongiorno (1924-2009) kien wieħed mill-iktar preżentaturi televiżi Taljani popolari, tant li t-Taljani jsejħulu "il re della televisione".

Michael Nicholas Salvatore Bongiorno magħruf aħjar bħala Mike Bongiorno, twieled New York fis-26 ta' Mejju 1924 minn omm Taljana minn Turin u missier Italo-Amerikan.

Wara d-divorzju tal-ġenituri tiegħu, iċ-ċkejken Mike mar Turin flimkien ma' ommu.

F'Turin huwa ħa l-edukazzjoni tiegħu sal-Liċeo Klassiku.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija kellu jieqaf mill-istudji ħabba l-invażjoni tal-Ġermaniżi u ngħaqad mal-Partiġġjani, fejn grazzi għall-Ingliż li kien tgħallem impjegawh sabiex jikkomunika mal-Alleati.

In-Nażisti qabduh u Mike għamel seba' xhur f'ħabs f'San Vittore u wara ġie trasferit fil-kamp ta' konċentrament ta' Bolzano u mbagħad dak ta' Mauthausen, u fl-aħħar fil-lager ta' Spitter minn fejn ġie salvat permezz ta' tpartit ta' priġunieri bejn il-Ġermanja u l-Istati Uniti.

Fl-1946 beda jaħdem New York mar-radju u seba' snin wara irritorna l-Italja.

Ta' tletin sena beda jaħdem mat-TV Taljan mill-ewwel ġurnata li beda jxandar r-RAI, jiġifieri fit-3 ta' Jannar 1954, bil-programm Arrivi e Partenze.

Mill-1955 sal-1959 ippreżenta wieħed mill-iktar kwizis magħrufin fuq it-TV Taljan "Lascia o Raddoppia", li kien ukoll l-ewwel kwizz fuq it-TV Taljan.

Tant kien popolari li nhar ta' Ħamis iċ-ċinema kienu jagħlqu għax in-nies kienu jkunu mwaħħlin quddiem is-settijiet tat-TV biex jaraw dal-kwizz.

Huwa għen biex dan il-mass medium ġdid tat-TV jidħol fid-djar Taljani u fil-kultura popolari ta' wara l-Gwerra l-Kbira.

Fl-era tat-"TV black and white" ppreżenta programmi ta' suċċess bħal "Campanile sera" (1960), "Rischiatutto" (1970) li fih intużaw l-effetti speċjali fit-TV għall-ewwel darba u "La fiera dei sogni".

Mill-1963 sal-1997 ippreżenta ħdax –il edizzjoni tal-Festival ta' Sanremo.

Baqa' jaħdem mar-RAI sakemm fl-1980 beda jippreżenta "I sogni nel cassetto" fuq Tele Milano (li mbagħad sar Canale 5), wieħed mill-ewwel stazzjonijiet kummerċjali fl-Italja, propjeta ta' Silvio Berlusconi.

Fl-1982 beda jippreżenta fuq l-istazzjonijiet ta' Berlusconi "Superflash" u fl-1987 "Telemike".

Mill-1989 sal-2003 ippreżenta l-verżjoni Taljana ta' "Wheel of Fortune" ("La Ruota della Fortuna").

L-aħħar programmi li ppreżenta fuq l-istazzjonijiet Mediaset kienu "Genius", kwizz għat-tfal ta' bejn 12 u 14-il sena, u Il Migliore sal-2007.

L-impatt tiegħu fuq il-kultura Taljana kien esplorat mill-filosofu Umberto Eco, awtur tal-'bestseller' "The Name of the Rose" (1980), f'teżi famuża tal-1963 bl-isem "Il-Fenomenoloġija ta' Mike Buongiorno".

Il-preżentatur, li fl-2007 ingħata degree onorarju, mill-Università ta' Milan, kien ilu ma jkollu programm televiżiv sa mit-tmiem tal-kuntratt tiegħu mal-Mediaset, apparti reklami ta' kumpanija ċellulari flimkien mal-preżentatur ukoll popolari Fiorello, li għandu nofs l-età tiegħu.

Fil-fatt din is-serje ta' reklami ssoktat fil-ġimgħa stess li fiha Mike miet.

Reklam ġdid, li xxandar biss lejlet mewtu, juri lil Fiorello waħdu fil-bidu u ironikament jantiċipa lit-telespettaturi milli jistaqsu għaliex Bongiorno mhux hemmhekk miegħu.

Imma eżatt wara, Mike jitfaċċa.

Mike Bongiorno miet ħabta u sabta b'attakk ta' qalb li tah f'ħotel f'Montecarlo fejn kien għal vaganza qasira, fl-età ta' 85 sena, nhar it-8 ta' Settembru 2009.

SKY Italia, ftit qabel miet, kien beda jxandar reklam għall-programm "Riskytutto", li kellu jimmarka r-ritorn ta' Bongiorno fix-xena televiżiva.

Il-Gvern Taljan tah funeral statali li sar fil-Katidral ta' Milan erbat ijiem wara mewtu, fil-preżenza tal-Priministru Silvio Berlusconi, ħabib antik ta' Bongiorno, diversi personalitajiet tat-televiżjoni Taljana bħal Pippo Baudo, Sandra Mondaini, Renzo Arbore, Gerry Scotti, Fiorello u iktar minn ħmistax –il elf ruħ li mlew il-Katidral u l-pjazza ta' quddiemu.


Ġwann Marija Vianney

Ġwann Marija Vianney

Magħruf mad-dinja kollha bħala l-"Kurat t'Ars", San Ġwann Marija Vianney (Dardilly, Franza, 8 Mejju 1786 - Ars-sur-Formans, 4 Awwissu 1859) kien kappillan Franċiż meqjum mill-Knisja Kattolika bħala qaddis u l-qaddis patrun tas-saċerdoti.

Bin Mattew u Maria, imwielda Beluse, familja ta' bdiewa, Ġan Battista Marija Vianney kien ir-raba' wild minn sitta, u twieled ftit mili 'l bogħod minn Lyons.

Fl-1793, meta Ġan Marija kellu biss sebgħa snin, saċerdot maħrub sab kenn fid-dar tas-Sur Pierre u hemm bil-moħbi beda jagħti servizz reliġjuż lill-Insara tal-madwar.

Hawn iċ-ċkejken Ġan Marija beda jagħraf l-importanza u l-bżonn tas-saċerdot fil-komunità.

Għaraf id-differenza ta' qabel meta kienu mingħajr saċerdot u issa li minkejja li fil-moħbi għandhom saċerdot li jista' jgħinhom fil-prattika reliġjuża tagħhom u jwasslilhom il-kelma ta' Alla.

Kien f'dan iż-żmien li beda jħoss li Alla qiegħed isejjaħlu lilu wkoll għal din il-vokazzjoni hekk nobbli u ta' servizz għal oħrajn.

Ta' 13-il sena rċieva l-Ewwel Tqarbina bil-moħbi fir-razzett ta' missieru waqt li l-ħaddiema baqgħu jaħdmu bħas-soltu biex ma jiġbdux l-attenzjoni tal-Awtoritajiet Rivoluzzjonarji.

Fl-1804, meta kellu 18-il sena wera lil missieru x-xewqa li jsir qassis.

Sa dan iż-żmien kien jaħdem fir-razzett ta' missieru.

Sentejn wara, beda jattendi skola żgħira li Abbè Balley kien fetaħ għall-abbatini.

Fl-1809 ġabruh bil-lieva, iżda wara ftit ħarab.

Ir-Rivoluzzjoni Franċiża ntemmet u ġie ffurmat trattat mal-Knisja.

B'hekk il-qassisin reġgħu tħallew iwettqu ħidmiethom fil-beraħ.

Ġammari Vianney daħal is-seminarju ta' 27 sena.

L-istudju fis-seminarju sabu tqil wisq.

Kien isibha diffiċli ħafna li jiftakar dak li kien jistudja.

U billi ma setax jaqbad il-Latin ma setax jifhem x'kienu jgħidu l-għalliem jew iwieġeb għall-mistoqsijiet tagħhom.I żda qalb id-diffikultajiet li kellu fl-istudju, kellu devozzjoni kbira lejn il-Verġni Mbierka.

Kien jistudja bix-xbieha tal-Madonna quddiemu u b'kunfidenza u b'fidi vera lejha kien jgħidilha: "Għad inġibha żewġ."

Iżda wara l-ewwel term talbuh jitlaq.

Kien imdejjaq u diżappuntat għall-aħħar.

Abbè Balley, għenu jkompli jistudja.

Imma Vianney weħel fl-eżami ta' qabel l-ordinazzjoni.

Iżda f'eżami privat li sarlu ħareġ car li l-kwalitajiet morali tiegħu kienu jpattu bil-kbar għal kull nuqqas li seta' kellu fil-memorja jew fil-ħila akkademika.

Wieħed mill-eżaminaturi nstema' jgħid minn taħt l-ilsien, "X'se nagħmlu b'dan il-ħmar?" u Ġann Marija li semgħu qallu li Sansun b'xedaq ta' ħmar kien qatel elf Filistew, aħseb u ara x'jista' jagħmel Alla bi ħmar sħiħ!

Ġie ordnat qassis nhar it-13 ta' Diċembru 1815.

Tliet snin wara għażluh kurat jew kappillan ta' Ars, raħal żgħir imwarrab ta' 370 ruħ kollox, fejn iżda l-fama tiegħu ta' konfessur u direttur tal-erwieħ għamlitu magħruf mad-dinja kollha.

Għall-Knisja fi Franza Ars kien qisu s-Siberja.

Meta bagħtu Ars, il-Vigarju Ġenerali qallu: "Ma tantx hemm imħabba f'dik il-parroċċa - inti trid titfa' xi ftit fiha."

Dun Ġanmari bla telf ta' żmien telaq lejn Ars, post li lanqas biss kien jaf fejn kien jinsab.

Wara li staqsa għad-direzzjoni, beda jterraq lejn Ars.

Wara mixja twila jilmaħ tfajjel jirgħa n-nagħaġ.

Dun Ġannmari ġibdel lejh u xħin laħqu qallu: "Taf fejn jinsab Ars?"

"Dażgur li naf," kien pront wieġbu t-tfajjel.

"Jien hemm noqgħod."

"Mela tista' tgħidli minn fejn ngħaddi biex nasal hemm?" staqsieh il-kurat.

It-tfajjel ragħaj, spjegalu bil-qalb kollha liema kienet l-aħjar triq li kellu jieħu sabiex jasal bla dewmien fir-raħal ta' Ars.

Dun Ġanmari, waqt li rringrazzjah, qallu: "Int għidtli kif minn hawn nasal Ars u jekk inti tixtieq jien nurik kif minn Ars tasal il-Ġenna!"

Meta tfaċċa quddiemu r-raħal ta' Ars, il-kurat il-ġdid waqaf għal ftit mumenti jħares lejn dik l-art tal-missjoni l-ġdida.

Minnufih huwa niżel għarkopptejh u għal ftit mumenti talab lil Alla, "O Alla għinni f'dan ix-xogħol kbir li għandi li nsalva l-erwieħ ta' dawk fdati f'idejja."

X'ħin wasal f'Ars, l-ewwel ma staqsa fejn hi l-knisja.

Malli daħal fiha, isib knisja abbandunata - kienet ilha ma tintuża aktar minn sena.

Xħin ra s-sitwazzjoni tal-knisja, iddeċieda li immedjatament jirranġaha kif jista'.

Fi ftit ħin huwa naddaf u pprepara kif seta' għall-ewwel quddiesa tiegħu fir-raħal ta' Ars.

Il-qanpiena ċkejkna tal-knisja, wara sena ta' silenzju bdiet iddoqq biex tagħti l-aħbar li ġie l-kurat il-ġdid u li kien ser ikun hemm quddies mill-ġdid.

Iżda meta ħareġ biex iqaddes, ħa l-ikbar qatgħa ta' ħajtu.

Tnejn biss kienu ġew biex jipparteċipaw fil-quddiesa.

Seta' jobsor x'kien ġara.

Wara sena bla kurat, il-qalb tal-poplu kienet birdet u drat bla prattika reliġjuża.

Quddiem din l-indifferenza Dun Ġanmari f'dik l-ewwel quddiesa tiegħu f'Ars, barra li offrieha għall-poplu kollu ta' Ars, talab l-għajnuna t'Alla biex isaħħaħlu l-fidi u jgħinu ma jaqtax qalbu f'din il-ħidma ġdida.

Wara l-quddiesa beda jgħid waħdu x'jiswa li jirranġa l-knisja tal-ġebel jekk il-poplu jibqa' indiffernenti għal dak li hu spiritwali.

Għalhekk iddeċieda li jagħti ħinu, saħħtu u kull enerġija biex iressaq il-poplu lejn Alla.

Minn dak il-ħin beda jfittex u jistħarreġ fejn kienu jmorru n-nies u fejn kienet qalbhom.

Sab li l-biċċa l-kbira tan-nies wara x-xogħol kienu jintefgħu fil-ħwienet tax-xorb u jibqgħu hemm sa tard bil-lejl jixorbu u jilgħabu.

F'dik is-sena li kien ilhom mingħajr kurat, il-ħwienet tax-xorb kienu żdiedu ħafna ma' Ars kollu.

L-ewwel ma pprova jagħmel kien li jibni kuntatt mal-merħla tiegħu.

Daħħalha f'rasu li jżur kull dar fil-parroċċa.

Kien jimxi fl-għelieqi, dejjem bil-brevjar f'idu u bil-kappell (li kważi qatt ma kien jilbsu) taħt għabtu, jitkellem mal-bdiewa fuq l-għalqa, it-temp, il-familja biex jirbaħ ir-rieda tajba tagħhom.

Fuq kollox kien jitlob ħafna.

Il-ħajja tiegħu kienet waħda ta' penitenza kbira.

Is-sodda tiegħu kienet l-art għax malli wasal Ars qabad is-saqqu u tah lil xi ħadd dil-bżonn.

Kien idum bla ikel għal ħafna ġranet.

Il-ftit ikel tiegħu kien patata, kultant bajda mgħollija u speċi ta' kejk ċatt iebes magħmul minn dqiq, melħ u ilma.

Iżda dan il-faqar kien iżommu għalih.

Dun Ġannmari beda jinnota li meta l-kbar kienu jmorru fil-ħwienet tax-xorb, it-tfal kienu jħalluhom id-dar waħedhom jew jiġġerrew barra fit-toroq jew fil-pjazza tar-raħal b'konsegwenza li setgħu jidħlu f'partita nkwiet kemm materjali u kif ukoll morali.

Quddiem din l-indifferenza tal-ġenituri ddecieda li jibda l-missjoni tiegħu mat-tfal.

Għalkemm mhux kulħadd għoġbitu din l-idea iżda xorta sab xi nies li kkoperaw miegħu u jafdaw lil uliedhom f'idejh.

Lil dawn it-tfal beda jagħtihom kull xorta ta' edukazzjoni u minn kull xorta ta' għajnuna li seta' jipprovdilhom.

B'din l-għajnuna beda bil-mod il-mod dieħel il-ġewwa fil-qalba tal-familji.

Beda wkoll jagħmel minn kollox biex isib il-ħin addattat li jkellem il-ġenituri.

Minn hawn beda jara iżjed xi problemi kellhom dawn il-familji, minn dawn iż-żjarat tal-familji issa seta' jifhem aħjar il-kawża għaliex dawn kienu jispiccaw fil-ħwienet tax-xorb.

Il-kawża principali kienet il-ħarba tal-problemi li kellhom fil-familja, u bla ma kienu jafu kienu qegħdin iżidu aktar problemi mhux biss fil-familja imma anke fuq ix-xogħol.

Is-sidien tal-ħwienet tax-xorb innotaw li fil-ħwienet tagħhom ix-xogħol beda jonqos ġmielu.

Ħafna mill-ħwienet żgħar tax-xorb li kienu mxerdin mar-raħal kellhom jgħalqu.

Is-sidien tal-ħwienet il-kbar wara li kienu keċċew xi ħaddiema bdew jibżgħu li fl-aħħar jaslu huma wkoll li jkollhom jagħlqu l-ħwienet tagħhom.

L-iżjed li nkwetahom kien mhux li keċċew xi ħaddiema imma għax ma baqgħux idaħħlu flus bħal qabel.

Għalhekk dawn ftiehmu bejnithom u marru irrabjati għand il-Kurat ta' Ars, jgħedduh li jekk se jkompli sejjer hekk kien ser jispiċċa ħażin.

Iżda hu dejjem kien ikun lest bit-tweġiba soda tiegħu: "Jien qatt ma jien se nħalli d-dmirijiet tiegħi".

X'ħin dawn is-sidien raw li kien kollu ta' xejn it-tgħeddid li għamlulu, bdew ifittxu mezz ieħor kif jistgħu jeħilsu minnu.

Bdew jibagħtu akkużi qarrieqa lill-Kurja, bil-ħsieb li l-Isqof jemmen xi ftit minnhom u jkeċċieh minn Ars.

Għalkemm l-Isqof ma emminx dawn l-akkużi, Ġanmari sar jaf b'dawn l-akkużi li kienu qegħdin jintbagħtu l-Kurja u tant sewwed qalbu li ddeċieda li jitlaq għax ħaseb li jekk in-nies ma jriduhx.

Jagħmel x'jagħmel mhux se joħroġ ġid.

Iżda xħin ġie biex jitlaq folla kbira ta' nies ippakkjat il-pjazza u t-toroq ta' Ars b'tali mod li ma setax jgħaddi.

Meta ra dan intebaħ li mhux veru in-nies ma jriduhx bħala Kurat iżda biss dawk l-erba' tal-ħwienet tax-xorb li ma riduhx.

Għalhekk mhux biss iddeċieda li jibqa' iżda li jaħdem iżjed u in-nies min-naħa tagħhom wegħduh li jagħtuh aktar għajnuna.

Meta ra din il-ħeġġa kollha tal-poplu imtela b'iżjed ħeġġa u entużjażmu minn qabel u beda jaħdem iżjed mal-poplu biex iwettaq il-proġetti li kellu f'moħħu.

Bil-flus li ġabar u b'għajnuna li diversi irġiel rawh bena binja kbira għat-tagħlim b'mod speċjali għat-tfajliet, u b'hekk seta' jagħtihom għajnuna mhux biss spiritwali iżda wkoll fil-ħtiġijiet ta' ħajjithom.

Għalkemm kellu diversi proġetti materjali, l-appostolat ma abbandunah qatt.

Anzi iżjed ma għadda iż-żmien aktar beda isir magħruf min-nies ta' irħula oħra u bdew imorru għal pariri għandu b'mod speċjali fil-qrar.

Il-konfessjunarju ta' dan il-kappillan qaddis beda jiġbed numru bla għadd ta' midinbin li kienu jersqu għal-konverżjoni.

Huwa kien idum iqarar is-sigħat bla waqfien.

Wieħed professor imsemmi ipprova jwaqqgħu għaċ-ċajt iżda l-Kurat bl-għajnuna ta' Alla għenu jagħraf sewwa lilu nnifsu.

Meta għaraf l-istat ħażin tiegħu l-professur Maissant mhux biss talab maħfra iżda niżel għarkupptejh u mimli umilta' beda jitlob u bidel ħajtu.

Mhux biss konverżjonijiet saru f'riġlejn San Ġwannmari Vianney iżda ukoll ħafna mirakli li ġagħlu lil ħafna ibiddlu ħajjithom u jikkonvertu billi jersqu aktar lejn Alla u t-tagħlim tiegħu.

Fiż-żmien ta' wara r-Rivoluzzjoni Franciża, l-injoranza religjuża kienet fl-aqwa tagħha.

Il-Kurat għamel minn kollox biex jiġġildilha.

Iżda l-prietki kienu ta' prova kbira għalih: il-memorja tiegħu kienet batuta wisq.

Kien iqatta' ljieli sħaħ fis-sagristija żgħira tiegħu jipprova jitgħallem bl-amment l-omelija tal-Ħadd.

Ġieli dam 7 sigħat biex jitgħallimha.

L-omelija kien iwassalha b'ħeġġa kbira, ħafna drabi b'vuċi u b'ton għoli, b'tali mod li kien jispiċċa għajjien mejjet meta jasal fi tmiemha.

Darba meta staqsewh għaliex kien jgħajjat ħafna waqt li jippriedka wegibhom li "meta nipprietka nkun qed inkellem lil nies li jidhru torox jew reqdin, iżda fit-talb nitkellem ma' Alla li mhuwiex trux."

Kuljum fis-sitta ta' filgħodu kien ilaqqa' t-tfal fil-knisja biex jgħallimhom il-katekiżmu.

Ħadem kemm felaħ u rnexxielu li jipperswadi lin-nies iqaddsu l-jum tal-Ħadd li qabel ma wasal hu kien jum ta' xogħol bħall-ġranet l-oħra.

Il-Kurat fetaħ skola b'xejn għall-bniet li iktar tard saret boarder.

Iktar tard beda jdaħħal biss tfal abbandunati bħala boarders.

Kien jemmen ħafna fil-Providenza t'Alla.

Imdorri bl-eħrex penitenzi, ibbumbardjat b'eluf ta' penitenti u allegatament attakkat mix-xitan (tant li darba jingħad li ħaraqlu s-sodda), dan il-qaddis kbir wera paċenzja kbira.

Jingħad li kien jagħmel l-għeġubijiet, fosthom li joħroġ ix-xjaten min-nies, kien maħbub mill-folol, iżda baqa' jżomm sempliċità tat-tfal.

Darba l-isqof wasal bla mistenni f'Ars u libbes il-muzzetti ta' kanonku lill-Kurat li xejn ma ħassu komdu bih u qagħad il-ħin kollu jissielet biex ineħħih.

Ma għaddewx wisq ġranet qabel ma biegħu u kiteb lill-isqof biex jirringrazzjah għax daqshekk kellu bżonn flus biex ilesti opra tal-Knisja.

Jibqa' meqjus sal-ġurnata tal-lum bħala x-xbieha ħajja tal-qassis umli marbut biss mal-Qalb ta' Ġesù.

Kien jisma' l-qrar ta' nies minn mad-dinja kollha għal 16-il siegħa kuljum.

Ħajtu kienet mimlija b'opri ta' karità u mħabba.

Anke midinbin kbar kienu jikkonvertu sempliċiment bil-kelma tiegħu.

Ir-raħal minsi ta' Ars sar magħruf ma' kullimkien bl-eluf ta' pellegrini li bdew ġejjin, tant li kellu jitwaqqaf booking office speċjali f'Lyons biex jikkontrolla t-traffiku lejn dan ir-raħal żgħir.

Iżda l-Kurat kemm -il darba kien ittentat li jħalli Ars.

Sforz l-umiltà tiegħu kien iħossu li ma jistħoqqlux ikun kappillan.

Ħalla r-raħal tliet darbiet iżda dejjem reġa' lura.

Fl-1851 talab lill-isqof biex jirriżenja.

Kien jgħid: "Ma tafx x'jiġifieri tgħaddi mill-kura tal-erwieħ għat-tribunal ta' Alla."

Miet fl-4 t'Awissu 1859 u ġie kanonizzat fl-1925 mill-Papa Piju XI u erba' snin wara fil-festa tiegħu ntgħażel mill-Knisja bħala l-qaddis patrun tal-qassisin.

Fl-1959, l-ewwel ċentinarju minn mewtu, Papa Ġwanni XXIII ħareġ enċiklika fuq San Ġwann Marija Vianney bl-isem "Sacerdotii Nostri Primordia".

F'Ġunju 2009, fil-150 sena anniversarju minn mewtu, Papa Benedettu XVI iddikjara l-2009-2010 bħala s-Sena tas-Saċerdoti, sena li bdiet u għalqet fil-Festa tal-Qalb ta' Ġesù.


Manuel Rivera-Ortiz

Manuel Rivera-Ortiz

Manuel Rivera-Ortiz (Guayama, 23 ta' Diċembru 1968) huwa fotografu Amerikan ta' dixxendenza Puerto Rikana magħruf l-iżjed għall-fotografija dokumentarja tiegħu li turi l-kundizzjonijiet li jgħixu fihom in-nies fin-nazzjonijiet inqas żviluppati.

Hu rċieva numru ta' unuri u premjijiet grazzi għax-xogħol tiegħu.


Ċina

Ċina

Iċ-Ċina (),uffiċjalment ir-Repubblika Popolari taċ-Ċina (RPĊ), hi stat sovran li Tinsabu fl-Asja tal-Lvant.

Il-pajjiż huwa l-aktar popolat tad-dinja, b' popolazzjoni ta' aktar minn 1.35 biljun.

Ir-RPĊ hija stat Stat partit-singolari rregolata mill-Partit Komunist, bis-sede tal-gvern fil-belt kapitali ta' Bejġing.

Hija teżerċita ġurisdizzjoni fuq aktar minn 22 provinċji, ħamsa reġjuni awtonomi, erba' muniċipalitajiet ikkontrollati diretti (Bejġing, Tianjin, Shanghai, u Chongqing), u żewġ reġjuni amministrattivi speċjali awto-governanti (Ħong Kong u Makaw).

Ir-RPĊ issostni wkoll lit-Tajwan – li hija kkontrollata mir-Repubblika taċ-Ċina (RTĊ), entità politika separata – li hija t-23 provinċja, talba kontroversjali minħabba l-kumpless status politiku tat-Tajwan u l-Gwerra Ċivili Ċiniża mhux solvuta.


De facto

De facto

De facto hija espressjoni bil-Latin li tfisser "fil-fatt".

Fil-ġurisdizzjoni, hi maħsuba li tfisser "fil-prattika imma mhux neċessarjament imposta mil-liġi" jew "fil-prattika jew fir-realtà, imma mhux stabbilita b'mod uffiċjali".

Din hija l-oppost tal-espressjoni "de jure" (li tfisser "skont il-liġi") meta tiġi riferuta għal affarijiet dwar il-liġi, il-governanza, jew teknika (bħal m'huma l-istandards) li jinstabu fl-esperjenza komuni kif maħluqa jew żviluppata mingħajr jew bil-kontra ta' regolament.

Sitwazzjoni "de facto" tkun dik li fir-realtà teżisti imma li ma ġietx rikonoxxuta formalment, jew permezz tal-mekkaniżmi legali attwali jew mill-awtorità kompetenti.

Per eżempju, persuna jista' jkollha kariga "de facto" mingħajr ma din il-kariga jkollha rikonoxximent formali mill-awtorità approprjata jew kuntratt tax-xogħol.

Pajjiż jista' jkun indipendenti "de facto", mingħajr ma jkollu għarfien formali mill-Ġnus Magħquda jew minn pajjiżi oħra.

F'ċerti pajjiżi relazzjoni domestika (poġġuti) huwa żwieġ "de facto" f'kull aspett tal-ħajja soċjali, però mingħajr ir-rikonoxximent legali taż-żwieġ.


Nelson Mandela

Nelson Mandela

Nelson Rohlilahla Mandela (Imwieled it-18 ta' Lulju, 1918 - Miet it-5 ta' Diċembru, 2013) kien President tal-Afrika t'Isfel mill-1994 sal-1999, u kien l-ewwel President Sud Afrikan li tela' f'elezzjoni li fiha setgħu jivvutaw is-suwed.

Qabel il-Presidenza, Mandela kien attivista kontra l-apartheid u mexxej tal-fergħa armata tal-ANC.

Mandela qatta' 27 sena fil-ħabs, ħafna minnhom fuq Robben Island.

Wara li nħeles mill-ħabs fl-1990, Mandela mexxa lill-partit tiegħu fin-negozjati li wasslu għal demokrazija multi-razzjali fl-1994.

Fl-Afrika t'Isfel, Mandela huwa magħruf bħala Madiba, titlu onorarju użat għall-anzjani tat-tribù tiegħu.

Nelson Mandela twieled nhar it-18 ta' Lulju 1918 f'Umtata, l-Afrika t'Isfel.

Missieru kien kap tribali.

Hu biss minn ħutu attenda l-iskola.

L-ewwel skola li attenda kienet il-Wesleyan Mission School.

Attenda l-Università ta' Fort Hare, fejn wara sena spiċċa mkeċċi għax ha sehem fi protesta kontra l-politika tal-università.

Spiċċa l-istudji tiegħu bħala avukat f'universita' ġewwa Johannesburg.

L-apartheid hija kelma bil-lingwa Afrikana, li tirreferi għal sistema ta' razziżmu u supremazija tal-bojod li kien hemm fl-Afrika t'Isfel sal-1993.

Il-Partit Nazzjonali Afrikan għamilha parti mill-politika uffiċjali tiegħu fl-1948.

L-apartheid kien jifred il-bojod minn dawk li mhumiex, jiġifieri l-"coloureds" (persuni ta' razza mħallta), "Ażjatiċi" (ta' dixxindenza Indjana), u "bantu" (persuni ta' dixxindenza Afrikana)—u jifred ukoll grupp indiġenu Afrikan minn ieħor.

Il-gvern immexxi biss mill-bojod waqqaf il-Bantustans għall-gruppi etniċi Afrikani, billi ta 14% tal-art tal-pajjiż, ħafna minnha ta' kwalita ħażina għall-popolazzjoni li kienet tifforma 75% tas- Sud Afrikani.

F'din l-art biss is-suwed setgħu jeżerċitaw ċerti drittijiet.

Din il-politika wasslet għal protesti fil-pajjiż u wkoll internazzjonalment.

Fl-1961 l-Afrika t'Isfel ma baqgħetx fil-Commonwealth minħabba l-apartheid.

B'riżultat tas-sanzjonijiet ekonomiċi internazzjonali u l-bidla soċjali fil-pajjiż, ħafna liġijiet tal-apartheid bdew jispiċċaw sakemm fl-1993 ġiet fis-seħħ kostituzzjoni ġdida li tiċħad ir-razziżmu.

Mandela rnexxielu jsir avukat, u fl-1944 ingħaqad ma' l-African National Congress (ANC), u għen biex titwaqqaf il-fergħa taż-żgħażagħ ta' l-organizzazzjoni.

Fil-bidu l-protesti kienu jkunu paċifiċi, imma nhar il-5 ta' Diċembru 1956 Mandela flimkien ma' 150 oħra ġew arrestati bl-akkuża ta' tradiment.

Fil-bidu tas-sittinijiet Mandela beda jmexxi l-fergħa paramilitari, "Umkhonto we Sizwe" ("Il-Lanza tan-Nazzjon").

Nhar il-5 ta' Awissu 1962 ġie arrestat fuq l-akkuża li mexxa xi ħaddiema fi strajk u li ħareġ mill-pajjiż bla permess.

Fuq dawn l-akkużi ngħata ħames snin ħabs.

Fl-1964, meta kien fil-ħabs tressaq il-qorti flimkien ma' oħrajn fuq l-involviment tiegħu fl-African National Congress u ħati ta' sabutaġġ u tradiment.

Ingħata sentenza ta' għomor il-ħabs.

Matul iż-żmien li qatta' fil-ħabs, Mandela sar simbolu dinji ta' reżistenza kontra d-dominazzjoni tal-bojod fl-Afrika t'Isfel.

Nhar il-11 ta' Frar 1990 inħeles mill-ħabs wara kampanja mill-African National Congress u pressjoni internazzjonali għall-ħelsien tiegħu.

Taħt it-tmexxija ta' F.W. de Klerk, il-gvern neħħa l-aħħar liġijiet li kienu jiffurmaw il-bażi legali ta' l-apartheid fl-1992.

F'Marzu iktar minn żewġ terzi tal-votanti f'referendum għall-bojod biss qablu mal-policy tiegħu li jinnegozja kostituzzjoni ġdida li tagħti iktar drittijiet politiċi lis-suwed.

De Klerk u Mandela ingħataw flimkien il-Premju Nobel għall-Paċi fl-1993 talli ħadmu biex il-pajjiż isir demokrazija mhux razzjali.

Wara ħafna taħdidiet bejn mexxejja politiċi bojod u suwed, fl-1994 saru l-ewwel elezzjonijiet tal-pajjiż li fihom setgħu jivvutaw is-suwed.

F'Mejju de Klerk ikkonċeda l-presidenza lil Mandela, li rebaħ l-elezzjonijiet.

Mandela sar l-ewwel president iswed tal-pajjiż u l-president ta' qablu de Klerk baqa' jservi ta' deputat president tal-gvern sal-1996.

Mandela flimkien ma' l-Isqof Desmond Tutu ħadmu kemm felħu biex isseħħ ir-rikonċiljazzjoni bejn il-bojod u s-suwed wara snin twal ta' inġustizzji mas-suwed.

Fl-1995, fl-Afrika t'Isfel ittellgħet it-Tazza tad-Dinja tar-"Rugby".

Nelson Mandela, li kien għadu kif inħatar President, għaraf li l-isport huwa l-mezz li bih nies minn ambjenti differenti setgħu jsibu xi ħaġa li tgħaqqadhom flimkien, u sfrutta din il-kompetizzjoni biex jistabbilixxi r-"Rainbow Nation" - in-Nazzjon tal-Qawsalla.

L-iSpringboks - it-tim nazzjonali tar-rugby tal-Afrika t'Isfel - qabel l-1995 kienu mibgħuda mis-suwed, għax ir-rugby kien meqjus bħala s-simbolu tal-oppressjoni tal-minoranza bajda li kienet tmexxi l-pajjiż.

Mandela għaraf dan, imma flok żarma dan is-simbolu, ħadem biex is-simbolu jsir iktar b'saħħtu, u flok ikun biss tal-bojod isir is-simbolu ta' dawk kollha li għandhom għal qalbhom l-Afrika t'Isfel, bojod u suwed.

Fuq din il-ġrajja nħadem il-film "Invictus".


Hiroshima

Hiroshima

Hiroshima (広島市) hija l-ikbar belt fir-reġjun Chūgoku fil-Punent ta' Honshū, l-ikbar gżira tal-Ġappun.

Kienet l-ewwel belt fl-istorja tad-dinja li nqerdet b'bomba nukleari meta l-Istati Uniti tal-Amerika tefgħet fuqha bomba atomika fit-8:15am tas-6 t'Awissu, 1945, lejn l-aħħar tat-Tieni Gwerra Dinjija.

Il-bomba msejħa "Little Boy" intefgħet minn bomber Amerikan B-29, Enola Gay, u stmat li qatlet direttament 80,000 ruħ.

Sal-aħħar tas-sena, il-ġrieħi u r-radjazzjoni tellgħu l-ammont ta' vittmi għal 90,000-140,000 ruħ.

Iktar minn żewġ terzi tal-bini tal-belt inqered kompletament.

Jumejn wara, l-Amerikani tefgħu bomba oħra fuq il-belt Ġappuniża ta' Nagasaki.

L-użu tal-bombi atomiċi, ordnati mill-President Amerikan Harry Truman għadu sal-lum suġġett ta' kontroversja kbira.

Fuq naħa hemm min isostni li l-użu ta' dawn il-bombi salvaw il-ħajja ta' eluf ta' suldati Amerikani, Ingliżi u alleati oħra.

Dan għax wara l-bombi l-Ġappun ċeda u ma kienx hemm bzonn invażjoni tal-Ġappun.

Min isostni din il-pożizzjoni jsemmi l-ġlied fi gżejjer Ġappuniżi jew okkupati mill-Ġappuniżi bħall-Filippini, Saipan, Iwo Jima u oħrajn fejn id-difensuri Ġappuniżi ġġieldu bl-aħrax kontra t-truppi Amerikani.

U ġġieldu sakemm mietu għax kien it-twemmin tal-Ġappuniżi, skond il-kodiċi Bushido, kien diżunur mill-ikbar li ċċedi u tispiċċa priġunier.

Huwa fatt li l-Ġappun kien qieghed jiehu mizuri estremi biex iwaqqaf l-avvanzata tal-alleati, fosthom l-attakki suwicida bl-ajruplani, "human torpedos".

Sistema "militari" li daħlet fil-vokabolarju dinji l-kelma "kamikaze".

Min-naħa l-oħra hemm min isostni li min ordna u min wettaq l-attakki b'dawn il-bombi qerrieda ghandu jitqies bhala "kriminali tal-gwerra".

Kien zmien meta l-ajruplani Amerikani B-29, bl-uzu ta' bombi konvenzjonali u tan-nar, kienu qeghdin jeqirdu bliet shah tal-Gappun.

Kien zmien meta l-flotta merkantili Gappuniza kienet spiccat f'qiegh il-bahar u l-Gappun kien wasal f'qaghda fejn ma kienx se jifdallu petrol, materja prima u anke ikel biex jibqa' jirrezisti.

Dak iz-zmien ukoll l-Unjoni Sovjetika ddikjarat gwerra kontra l-Gappun u baghtet armati vasti biex kaxkru l-unika armata kbira li kien fadallu l-Gappun u li kienet fil-Manchuria u l-Korea.

Dawn jghidu li l-iskuza li l-bombi atomici ntefghu ghax Truman beza' li tintilef il-hajja ta' miljun Amerikan giet imgiddba anke minn kapijiet militari Amerikani bhall-Ammiral Nimitz u l-General Eisenhower li kienu tal-fehma li l-Gappun kien digà tilef il-gwerra u li kienu ilhom jipprovaw icedu minn Mejju 1945, meta l-bombers Amerikani qerdu l-parti l-kbira ta' Tokjo.

Fil-fatt il-Gappunizi kienu bdew kuntatti mal-mexxej Sovjetiku Stalin biex tintemm il-gwerra.

Kollox kien juri li l-Gappunizi ma kellhom ebda cans li jwettqu rezistenza fit-tul.

U r-rekords storici juru li d-dhul ta' l-Unjoni Sovjetika fil-gwerra kellu effett ikbar fuq il-mexxejja Gappunizi biex icedu milli kellhom il-bombi atomici.

L-Amerikani kienu qerdu kwazi kull belt hlief hamsa jew sitta li thallew mhux mittiefsa ghal tal-apposta.

Tnejn minn dawn kienu Hiroshima u Nagasaki.

Hafna jemmnu li l-Amerikani ma kellhomx ghalfejn "jipprovaw" l-effett devastanti ta' dawn il-bombi ghax dan kien evidenti u car mill-provi li ghamlu.

Ghalhekk, isostnu hafna, dawn il-bombi ntefghu fuq Hiroshima u Nagasaki bhala twissija lil pajjizi ohrajn.

Fuq kollox lill-Unjoni Sovjetika u l-forzi Komunisti fic-Cina li bdew offensiva kontra l-forzi Nazzjonalisti.

Ghax digà kien hemm fost il-militar tal-Istati Uniti li beda jippjana attakk nukleari biex jeqred lill-Unjoni Sovjetika.

Li gara zgur huwa li l-uzu ta' l-armi mill-Amerikani wera li dawn kienu lesti juzaw armi tant qerrieda u b'hekk bdiet tellieqa li wasslet ghal zewg blokki militari jiffaccjaw lil xulxin u sikwit tefghu lid-dinja f'xifer il-qerda shiha.


It-Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs 2009 kien turnew tal-futbol li ntlagħab bejn id-9 ta' Diċembru u d-19 ta' Diċembru 2009.

Din kienet is-sitt edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja tal-Klabbs u l-ewwel waħda li saret ġewwa Abu Dhabi, fl-Emirati Għarab Magħquda.

Il-finali, li ntlagħbet fid-19 ta' Diċembru, intrebħet miċ-ċampjins Ewropej ta' Barcelona, li wara li keinu minn taħt għelbu lis-Sud-Amerikani ta' Estudiantes 2–1 fil-ħin barrani.

B'hekk Barcelona saru l-ewwel tim Spanjol li rebaħ din il-kompetizzjoni, u dan it-titlu fisser li huma kienu rebħu sitt kompetizzjonijiet fis-sena 2009, biex għelbu r-rekord preċedenti ta' Liverpool ta' ħames trofej fl-2001.

"Assistenti:"

"Assistenti:"

"Assistenti:" "Assistenti:"

"Assistenti:"

"Assistenti:"

"Il-ħinijiet huma kollha skont il-Ħin normali tal-EGħM(UTC+6)"


Duminku ta' Guzmán

Duminku ta' Guzmán

San Duminku (Spanjol: Domingo), magħruf ukoll bħala Duminku ta' Osma jew ta' Guzmán (1170 – 6 ta' Awissu, 1221) kien il-Fundatur tal-Ordni tal-Predikaturi (OP) magħrufin bħala d-Dumnikani, ordni reliġjuż Kattoliku.

San Duminku twieled f'Calaruega, Spanja, fl-1170, minn familja nobbli, bin Ġovanna ta' Aza u Feliċ ta' Guzman.

It-tradizzjoni tgħid li meta ommu kienet tqila bih hija kellha ħolma li t-tarbija tagħha, kienet se tkun bħal kelb bit-torċa f'ħalqu, iktar tard interpretata li Duminku bil-prietki tiegħu kellu jagħti dawl lid-dinja kollha.

Il-kelb bit-torċa f'ħalqu sar simbolu tal-Ordni Dumnikan.

It-tradizzjoni tkompli tgħid ukoll li fil-magħmudija ta' Duminku, ommu rat stilla tiddi fuq sidru, ġrajja li wasslet biex San Duminku jibda jitqis ukoll bħala patrun tal-astronomija.

Meta Duminku kellu erbatax-il sena, daħal l-Università ta' Palencia, biex jistudja l-filosofija u t-teoloġija.

Waqt li kien għadu student sar Kanonku tal-Katidral ta' Osma.

Wara l-ordinazzjoni tiegħu fl-1195, mar jgħix mal-Kanonċi skond ir-Regola ta' Santu Wistin.

Fl-1201, sar il-Pirjol tal-Kapitlu.

Fl-1204, kien ma' l-Isqof tiegħu qiegħed jivvjaġġa fi Franza, u ra l-ħsara li kienu qed jagħmlu l-Albiġiżi, (minn Alby, Franza, li fost tagħlim eretiku ieħor kienu jsostnu li l-ispiritwali huwa tajjeb, u l-materjali huwa ħażin, u li Ġesù ma twelidx tassew minn Marija).

F'Languedoc iltaqa' ma' wieħed Albiġiż u għadda l-lejl kollu jiddiskuti miegħu sakemm ikkonvinċieh u rah jerġa' jħaddan it-twemmin Kattoliku.

Minn din il-laqgħa, San Duminku ra ċar li l-missjoni tiegħu kienet li jippriedka l-Vanġelu u jikkumbatti l-ereżija Albiġiża.

Għalhekk ġabar madwaru grupp ta' għalliema biex jgħinuh iwettaq il-ħsieb tiegħu, u b'xi nisa minnhom waqqaf il-kunvent ta' Prouille fl-1206.

Huwa baqa' f'Languedoc għal kważi għaxar snin jippriedka bla serħan.

Fl-1212 mar Toulouse, u fl-1215 attenda r-Raba' Konċilju Lateran, f'Ruma.

Lura f'Toulouse waqqaf l-Ordni tal-Predikaturi jew kif saru magħrufin "Id-Dumnikani", fil-25 ta' April 1215.

L-għan prinċipali tal-Ordni kien li l-membri tiegħu jgħaqqdu l-għerf mal-qdusija u s-sempliċita' tal-ħajja u jipprietkaw il-Vanġelu ħalli jikkumbattu l-ereżija tal-Albiġiżi.

Il-Papa Onorju III approva l-Ordni f'Diċembru 1216.

F'qasir żmien id-Dumnikani xterdu fi Spanja, fi Franza, l-Ingilterra, l-Italja u f'pajjiżi oħra.

Fl-1220 il-Papa Onorju III ħatar lil San Duminku bħala Superjur Ġenerali tal-Ordni.

F'dik l-istess sena, San Duminku sejjaħ l-ewwel Kapitlu Ġenerali, f'Bologna.

F'Bolonja marad u wara xi tliet ġimgħat miet, fis-6 ta' Awissu, 1221.

Il-Papa Girgor IX ipproklamah Qaddis fl-1234.

It-tradizzjoni Kattolika żżomm li San Duminku għamel ir-Rużarju devozzjoni popolari speċjalment biex jikkumbatti l-ereżija tal-Albiġiżi.

L-ewwel Kunvent tad-Dumnikani f' Malta twaqqaf madwar is-sena 1450, qrib għar fir-Rabat fejn, kif jingħad, il-Madonna kienet dehret lil wieħed kaċċatur; għalhekk il-Kunvent imsemmi beda jissejjaħ il-Kunvent tal-Madonna tal-Għar.

Fl-1528 id-Dumnikani fetħu l-Kunvent tal-Lunżjata fil-Birgu; u fl-1569 fetħu l-Kunvent tal-Portu Salvu fil-Belt, Valletta, li kienet għadha kemm bdiet tinbena.

Fl-1838 dawn it-tliet Kunventi nfirdu mill-Provincja ta' Sqallija u twaqqfu bħala Provinċja ta' San Piju V. Aktar tard imbagħad żdiedu żewġ Kunventi oħra: fl-1909 il-Kunvent tan-Nazzarenu f'Tas-Sliema; fl-1945 dak tal-Madonna ta' Fatima fi Gwardamanġa; fl-1948 Flores College, il-Belt, għadda f'idejn id-Dumnikani li tawh l-isem ta' St Albert the Great College.

Il-Kongregazzjoni Maltija tas-sorijiet Dumnikani twaqqfet f' Għawdex fl-1889; u fl-1893 ingħaqdet mal-Ordni Dumnikan minn P. Fruhwirth, il-Mastru Ġenerali.

Fl-1916 fetħet l-ewwel dar tagħha f' Malta, il-Casa San Pietro, f'Ħal Lija; ma' dawn imbagħad żdiedu tmint idjar oħra: St Joseph Home, Ħaż-Żabbar; Lourdes Home fl-Imġarr Għawdex; Apap Institute fil-Ħamrun; u St Catherine's Home f'Ħ'Attard.

Is-sorijiet Dumnikani Maltin għandhom ukoll djar fl-Ingilterra, fl-Italja, fl-Awstralja, fil-Pakistan u fis-Sri Lanka.

Nhar is-26 ta' Jannar 2007, il-patri Dumnikan Pawlu Cremona sar it-tielet Arċisqof ta' Malta.

Il-Knisja tad-Dumnikani fil-Belt Valletta saret "il-parroċċa ewlenija u matriċi tal-Belt il-ġdida kollha kemm hi" mill-Papa San Piju V b'Bolla Apostolika "Ex Debito Pastoralis" tat-2 ta' Lulju 1571.

Fil-25 ta' Mejju 1816, il-knisja tgħolliet għad-dinjità ta' Bażilika Minuri.

Il-knisja oriġinali, mibnija minn Ġlormu Cassar kellha tinħatt madwar mitejn sena wara, minħabba l-ħafna ħsarat li kienet ġarrbet bit-terremot tal-1693.

Il-knisja ġdida ġiet konsagrata fil-15 ta' Ottubru 1889.


Anthony Mamo

Anthony Mamo

Sir Anthony Mamo, OBE, QC, (Birkirkara, 9 Jannar 1909 – Mosta, 1 Mejju 2008) kien l-ewwel President tar-Repubblika ta' Malta mill-1974 sal-1976.

Anthony Mamo twieled Birkirkara fid-9 ta' Jannar, 1909.

Fi kliem ibnu John, Anthony jew Ninu Mamo "twieled fqir.

Kienu ħafna aħwa u t-tfulija tagħhom kienu jgħixuha fil-faqar.

Kien imur skola Birkirkara u anke ġieli f'Ħ'Attard.

Kien jirrakkontali li fi tfulitu kienet problema biex ikollhom finanzi biżżejjed biex jixtru sandli jew qorq.

Biex jibża għall-qorq li kellu, tant li fit-triq li tagħti lejn l-iskola li fiha ma kienx ikun hemm nies, kien jimxi ħafi.

Meta jasal fil-parti ċentrali, kien jilbsu.

Missieru u ommu mhux biss kellhom familja kbira, imma d-dħul tagħhom kien ristrett għax huma kull ma kellhom kien ħanut li jbiegħu l-ħaxix.

Missieri kienu ukoll jgħin f'dan ix-xogħol, li l-moħħ wara x-xogħol ta' dan il-ħanut kienet l-omm."

"Mindu kien żgħir kien jiġi dejjem minn ta' quddiem fl-eżamijiet.

Kien jiġi l-ewwel u l-oħrajn warajh.

Mill-edukazzjoni tal-bidu kien kompla jistudja s-seminarju.

Darba biss ma ġiex l-ewwel.

Dan kien meta mietet ommu.

Lil ommu kien iħobbha ħafna u l-mewt tagħha affettwatu.

Fl-iskola kien jitqabbad biex jagħmel il-prietki tal-Milied u aktar tard anke għamel diskorsi waqt xi okkażjonijiet.

Kien jinqala' biex jitkellem u meta kien is-seminarju kien hemm min kien jgħid li għad isir Isqof."

Ħa l-edukazzjoni fis-Seminarju tal-Arċisqof u wara fl-Università Irjali ta' Malta meta fl-1931 iggradwa bil-Baċellerat fl-Arti u tliet snin wara ggradwa bħala avukat.

Huwa sar l-Avukat Ġenerali tal-Kuruna fl-1955 u sentejn wara nħatar Prim Imħallef u President tal-Qorti tal-Appell.

Huwa rċieva l-OBE fl-1957 u ngħata t-titlu ta' "Sir" mir-Reġina Eliżabetta II fl-1959.

Fis-snin sittin, Sir Anthony inħatar bħala Aġent Gvernatur ta' Malta mir-Reġina Eliżabetta II u fl-1971 wara li tela' fil-gvern il-Partit Laburista mmexxi minn Dom Mintoff inħatar l-ewwel Gvernatur Ġenerali Malti u dam jokkupa din il-kariga sal-1974.

Sir Anthony ħadem mill-qrib ma' erba' Prim Ministri differenti, Pawlu Boffa, Nerik Mizzi, Ġorġ Borg Olivier u Dom Mintoff.

Nhar it-13 ta' Diċembru 1974 inħatar bħala l-Ewwel President ta' Malta Repubblika u serva f'din il-kariga ftit aktar minn sentejn, sas-26 ta' Diċembru, 1976.

Dakinhar Mamo għamel dan id-diskors:

Fl-1993, Sir Anthony ngħata l-unur ta' Sieħeb il-Ġieħ, l-ogħla Unur fl-Ordni ta' Ġieħ ir-Repubblika.

Mamo kien iżżewweġ mil Margaret Agius fil-15 ta' Awwissu 1939 (mietet fil-25 ta' Ġunju 2002) u kellhom tifel, John, u żewġt ibniet, Josephine u Monica.

Kien iħobb ħafna l-festa ta' Santa Liena ta' Birkirkara b'mod partikolari it-tranżlazzjoni ta' lejlet il-festa.

Fi kliem ibnu, "Il-festa ta' Santa Liena konna ngawduha flimkien.

Konna ilna snin kbar nagħmlu hekk.

Ġieli kont barra minn Malta, f'pajjiżi 'l bogħod bħall-Korea u kelli niġi għax tkun waslet il-festa ta' Santa Liena.

Ma kienx jitlifha u kien jgħidli 'ġimgħa oħra l-festa'.

Kien iħobb ħafna l-funzjonijiet tal-knisja b'mod partikolari l-mużika li tindaqq.

Kien ipoġġi man-nies fil-ġenb tal-Bażilika u jsegwi minn hemm.

L-aħħar li morna, allavolja saħħtu ta' età kbira, ried li jqum u jpoġġi bilqiegħda kif jagħmlu l-bqija tan-nies.

Dak inhar tal-festa, konna mmorru għall-purċissjoni filgħodu u hemmhekk konna niltaqgħu ma' ħafna ħbieb antiki tiegħu."

Sa ma miet Mamo kien l-ixjeħ eks-kap ta' Stat fid-dinja kollha.

Kellu 99 sena.

Il-funeral statali ta' Sir Anthony Mamo sar nhar il-Ġimgħa 2 ta' Mejju 2008, l-għada ta' mewtu.

Il-kadavru ta' Mamo kien espost għall-pubbliku fil-bitħa tal-Palazz il-Belt għal xi ħin.

Wara, it-tebut imgeżwer fil-bandiera Maltija, tqiegħed fuq kanun tal-Forzi Armati u nġarr fost atmosfera solenni lejn il-Kon-Kattidral ta' San Ġwann fejn saret il-quddiesa.

Preżenti kien hemm l-ogħla dinjitarji tal-pajjiż, politiċi, membri tal-ġudikatura, avukati u nies komuni li tawh l-aħħar tislima.

Mons. Arċisqof Pawl Cremona fl-omelija tal-quddiesa qal li "nirringrazzjaw lil Alla għad-doni kollha li ta lil Sir Anthony Mamo u li hu użahom b'ħafna modi differenti għall-ġid tas-soċjetà tagħna f'Malta.

Nirringrazzjaw ukoll lill-Mulej, għad-doni li hu ta lil Sir Anthony Mamo, li permezz tagħhom rabba familja skond is-sejħa tiegħu fiż-żwieġ...

F'dawn il-ġranet smajna, ġustament, dwar dik li kienet il-ħajja pubblika ta' Sir Anthony Mamo.

Fakkarna f'kemm ġid pubbliku u soċjali hu ta lis-soċjetà Maltija.

Imma jiena naħseb li ma kienx jiddispjaċih żgur, jekk aħna li qegħdin hawnhekk għal din il-quddiesa nħallu din il-mewt tiegħu tgħinna wkoll biex nagħmlu riflessjoni Nisranija dwar dan il-mument...

Nistħajlu, kieku kien hawn, ma tantx iltqajt miegħu jien, imma mort narah fl-aħħar xhur, min jaf kemm kien ikun ferħan jekk ikun jaf li anke l-mewt tiegħu swiet biex dik li hija r-realtà Nisranija tidħol aktar f'qalbna, dik li kienet tant f'qalbu."

Skont il-ġurnal "L-Orizzont", "il-Perit Dom Mintoff, li miegħu ħadem mill-qrib Sir Anthony Mamo, mar jagħti l-aħħar tislima lil dan il-ġentlom u l-bniedem li dejjem ġab l-ewwel l-interess nazzjonali.

Il-Perit Mintoff, għamel xi ħin jitkellem mal-familjari tiegħu.

Ma naqasx li hu jirrakkontalhom xi episodji tal-ħidma tagħhom għall-ġid tal-pajjiż.

Fost dawn kien hemm kif Sir Anthony kien iħobb jagħmel l-affarijiet b'mod pulit u Mintoff bi stil differenti.

Fil-laqgħa ta' madwar nofs siegħa issemiet ukoll iż-żjara li l-Perit Mintoff kien għamel lil Sir Anthony Mamo meta kien rikoverat fl-isptar.

Fi kliem Dr John Mamo stess, il-familja apprezzat ħafna iż-żjara tal-Perit Mintoff."


Agatha Barbara

Agatha Barbara

Agatha Barbara (Ħaż-Żabbar, 11 ta' Marzu, 1923 - 4 ta' Frar, 2002) kienet it-tielet President ta' Malta, l-ewwel membru parlamentari mara f'Malta, l-ewwel Ministru mara, l-ewwel Aġent-Priministru mara, u l-ewwel President mara.

Imwielda Ħaż-Żabbar nhar il-11 ta' Marzu 1923, ħadmet bħala għalliema qabel ma daħlet fil-politika.

Fl-1946 bdiet tinvolvi ruħha b'mod attiv fil-politika mal-Partit Laburista dak iż-żmien immexxi minn Pawlu Boffa, u sena wara saret l-ewwel membru parlamentari mara fil-Parlament wara li kkontestat ghall-ewwel darba l-elezzjoni generali tal-1947 f'isem il-Partit Laburista.

Bejn l-1955 u l-1958 kif ukoll bejn l-1971 u l-1974 hija serviet bħala Ministru tal-Edukazzjoni fil-Gvern ta' Dom Mintoff.

Malli nghatat din il-kariga fl-1955 hija ghamlitha obbligatorja li t-tfal imorru l-iskola sakemm ikollhom 14-il sena u hadet hsieb il-bini jew it-tkabbir ta' 44 skola fil-pajjiz.

L-idea ta' skola sa 14-il sena u minghajr hlas dahlet fis-sehh fl-1955, hames xhur biss wara li hija nghatat ir-responsabbiltà tal-Edukazzjoni.

Kien tahtha wkoll li bdew jitqassmu kotba b'xejn u l-istudenti tal-kullegg bdew jinghataw dak li jissejjah "pocket money" waqt li nfethu l-ewwel skejjel specjali, fosthom ghal dawk neqsin mid-dawl, is-smiegh u ohrajn bi problemi mentali.

Hi ddecidiet ukoll li l-istudenti bniet kellhom id-dritt jitghallmu suggetti li qabel kienu meqjusin bhala tas-subien, bhax-xjenza.

Fl-1958 kienet ikkundannata ghall-habs mill-qrati Maltin talli hadet sehem fil-protesti kontra l-Ingliżi.

Fl-1971, ghal darb'ohra bhala ministru responsabbli mill-edukazzjoni, hija ziedet l-età obbligatorja ta' l-istudju minn 14-il sena ghal 16-il sena.

F'dan il-perjodu bdew jitwaqqfu l-iskejjel tas-snajja' fosthom l-Iskola tal-Muzika u d-Drama u l-Felinberg, l-istitut ghat-taghlim tat-teknologija.

Bejn l-1974 u l-1981 kellha f'idejha l-kultura u l-qasam socjali.

Fil-qasam socjali hija hadmet biex in-nisa setghu jibdew jinghataw paga daqs l-irgiel, biex jiehdu l-leave tal-maternità bi hlas, biex dawk bla xoghol setghu jiehdu l-beneficcji socjali, biex il-genituri setghu jiehdu c-"children's allowance" u anke hadmet fuq il-pensjoni taz-zewg terzi.

Fir-rigward tal-kultura kien tahtha li twaqqfu l-Muzew ta' l-Arkeologija, il-Muzew ta' l-Istorja Nazzjonali, il-Muzew ta' l-Arti u l-Muzew tal-Folklor.

Hija serviet ukoll bhala Agent Prim Ministru f'diversi okkazjonijiet bejn l-1971 u l-1981.

Nhar is-16 ta' Frar, 1982 inhatret bhala l-President tar-Repubblika biex kienet it-tielet president tal-pajjiz wara Sir Anthony Mamo u Anton Buttigieg.

Hija mietet fl-4 ta' Frar, 2002 fl-età ta' 78 sena.

Il-President Edward Fenech Adami kixef monument ad unur taghha f'Ħaż-Żabbar fit-23 ta' April, 2006.

Dakinhar Fenech Adami qal li Agatha Barbara kienet persuna li halliet il-marka taghha fl-istorja ricenti ta' pajjizna.

Filwaqt li elenka d-diversi kisbiet li ghamlet bhala mara u li permezz taghhom ikkontribwiet biex issir l-istorja, huwa qal li dawn il-fatturi kollha jispjegaw ir-raguni ghalfejn jixirqilha li tinghata gieh ghall-kontribut kbir li tat lill-pajjiz.

Filwaqt li zied isemmi diversi esperjenzi personali li kienu laqqghuh mill-qrib ma' Agatha Barbara sa mill-bidu tal-karriera politika tieghu, il-President Fenech Adami rrimarka li l-akbar kuntatt li kellu maghha kien meta kien Kap tal-Oppozizzjoni wara li saret President tar-Repubblika fejn hadmet bis-shih biex issolviet il-krizi kostituzzjonali


Lingwa Kroata

Lingwa Kroata

Lingwa Kroata (Kroat: "Hrvatski jezik"), isem uffiċjali Repubblika tal-Kroazja ("Republika Hrvatska"), huwa pajjiż fl-Ewropa li jinsab bejn il-Mediterran, l-Ewropa Ċentrali u l-Balkani (6,200,000 mil).

Code (Iso 639-1=hr, 639-2=hrv(scr), 639-3=hrv, SIL=HRV.

Il-lingwa tinkiteb bl-alfabett Latin biż-żieda ta' sinjali diakritiċi partikulari.

L-alfabett Kroat għandu 32 ittra:

a, b, c, č, ć, d, dž, đ, e, f, g, h, i, ie, j, k, l, lj, m, n, nj, o, p, r, ŕ, s, š, t, u, v, z, ž.

L-ittri q, w, x, y jidhru biss fil-kliem barrani.

Id-digrammi dž, lj e nj, i+e= ie, r+r=ŕ jitqisu bħala ittri bħall-għ fil-Malti.

Dawn huma l-karattiri b'sinjali speċjali:

Č: Č č: č Ć: Ć ć: ć Đ: Đ đ: đ Š: Š š: š Ž: Ž ž: ž


Pawlu Xuereb

Pawlu Xuereb

Pawlu Xuereb (Ir-Rabat (Malta), 21 ta' Lulju 1923 – 6 ta' Settembru 1994) kien figura politika Maltija u kittieb.

Bejn is-16 ta' Frar 1987 u l-4 ta' April 1989 serva bħala aġent President ta' Malta.

Kien ukoll Speaker tal-Parlament

Pawlu Xuereb twieled nhar il-21 ta' Lulju, 1923, bin Adeodato Xuereb (awtur ta' drammi u għalliem) u Maria Dolores née Busuttil.

Wara li attenda l-iskola elementari tal-Imdina, huwa ħa l-edukazzjoni sekondarja tieghu fil-Kulleġġ ta' San Alwigi, Birkirkara u fil-Kulleġġ Flores, il-Belt Valletta.

Bejn l-1946 u l-1949 Pawlu Xuereb studja fis-City Literary Institute u fir-Regent Street Polytechnic f'Londra.

Huwa studja wkoll il-ġurnaliżmu, l-ekonomija politika u x-xjenza politika.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija huwa serva mar-Royal Malta Artillery u bejn l-1944 u l-1946 ħadem ta' skrivan fid-dipartiment tal-inġinerija tat-Tarzna.

Matul dan il-perjodu Xuereb iddistingwa ruħu u ngħata l-"Africa Star", il-"War Medal" u l-"Victory Medal".

Fl-1946 emigra lejn l-Ingilterra u ħadem bħala superviżur mad-Dipartiment tal-Kontijiet tad-Ditta "Peter Robinson" u wara bħala skrivan mad-Dipartiment tat-Taxxi Interni f'Londra.

Hemmhekk huwa kompla bl-istudji tiegħu u ġie lura Malta fl-1950.

Fost xogħlijiet li kellu hawnhekk kien hemm dak ta' għalliem mad-Dipartiment tal-Edukazzjoni.

Fl-1959 telaq l-impjieg tiegħu mal-Gvern u ssieħeb mal-Partit Laburista fejn kien editur letterarju u assistent editur tal-ġurnal Laburista "The Voice of Malta".

Fl-1964 inħatar direttur ġenerali tal-istamperija tal-Partit Laburista Freedom Press.

Xuereb ikkontesta l-elezzjonijiet tal-1962 u ġie elett għall-ewwel darba.

Huwa baqa' jżomm is-siġġu parlamentari tiegħu fl-elezzjonijiet tal-1966, 1971, 1976 u 1981.

Huwa kellu diversi karigi fil-gvernijiet Laburisti, fosthom Ministru tal-Industrija u Kummerċ fl-1971, sakemm imbagħad irriżenja mill-parlament fis-17 ta' April, 1983, biex ġie ikkoopjat bħala membru parlamentari Karmenu Mifsud Bonnici, li kien se jilħaq mexxej tal-MLP.

Huwa kien spiker tal-Parlament fiż-żmien imqanqal ta' bejn Lulju 1986 u Frar 1987.

Huwa kien ukoll ukoll chairperson tal-Mid-Med Bank, tal-Medigrain, tal-Investment Finance Bank u tal-Malta Development Corporation.

Pawlu Xuereb inħatar aġent President ta' Malta fis-16 ta' Frar 1987 u baqa' sal-4 ta' April 1989.

Wara l-inċidenti vjolenti fir-Rabat tal-1987, Xuereb għamel appell imqanqal minn fuq it-televiżjoni biex tieqaf immedjatament il-vjolenza.

Mart Pawlu Xuereb, Edwige, mhux l-ewwel darba li esprimiet pubblikament ix-xewqa li fis-sala tal-Palazz fejn jinżammu l-kwadri tal-eks-Presidenti jitwaħħal ukoll kwadru tiegħu.

Pawlu Xuereb kien ukoll awtur ta' bosta kotba, l-iktar stejjer tad-ditektivs.

Il-kotba li ħareġ jinkludu:

Hu miet ta' 71 sena, nhar is-6 ta' Settembru 1994 u ingħata funeral statali.

Huwa kien miżżewweġ lil Edwige imwielda Muscat u kellhom tifla, Marija.

Fil-Ġnien tar-Rabat hemm monument tiegħu, xogħol l-iskultur Anton Agius.


Ugo Mifsud Bonnici

Ugo Mifsud Bonnici

Ugo Mifsud Bonnici (Bormla, 8 ta' Novembru 1932) kien il-ħames President ta' Malta bejn l-1994 u l-1999.

Kien l-iżgħar minn żewġ aħwa subien.

Missieru, il-Professur Carmelo Mifsud Bonnici, magħruf bħala "Il-Gross" kien Ministru għat-Teżor.

Ugo Mifsud Bonnici ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Liċeo.

Wara l-istudji tiegħu fl-Università fl-1955 huwa ggradwa bħala avukat.

Kien President tas-"Società Universitaria di Letteratura Italiana".

F'dik il-kariga kien jieħu ħsieb l-organu ta' kull tliet xhur "Malta Letteraria".

Kien ukoll membru fil-Kumitat tal-"Maltese Language Association".

Mifsud Bonnici ġie elett għall-ewwel darba fil-Parlament f'isem il-Partit Nazzjonalista f'Marzu tal-1966.

Baqa' dejjem jiġi elett mid-distrett tiegħu fl-elezzjonijiet li saru wara.

Fl-1972, kien il-kelliem tal-Oppożizzjoni Nazzjonalista għall-Edukazzjoni.

Fl-1977 inħatar President tal-Kunsill Ġenerali u tal-Kunsill Amministrattiv tal-Partit Nazzjonalista.

Kien irrappreżenta lill-Partit fit-taħditiet dwar emendi kostituzzjonali fl-1974 u fl-1987.

F'Mejju tal-1987, Ugo Mifsud Bonnici sar Ministru tal-Edukazzjoni.

Fl-1990 baqa' Ministru tal-Edukazzjoni u żdiedlu l-Intern.

Wara l-elezzjonijiet ġenerali tal-1992, inħatar Ministru tal-Edukazzjoni u tar-Riżorsi Umani.

Tul is-snin li għamel Ministru wettaq bosta riformi fil-qasam edukattiv.

Matul il-karriera politika tiegħu huwa mexxa l-istamperija tal-Partit Nazzjonalista.

Nhar l-4 ta'April 1994, ġie elett President tar-Repubblika.

Eddie Fenech Adami, li innominah għall-presidenza, jgħid li Ugo Mifsud Bonnici "għamel reżistenza mhux żgħira.

Ma riedx isir President.

Kien Ministru tal-Edukazzjoni u pprefera jibqa' jagħmel dak ix-xogħol iżda, bi pressjoni kbira min-naħa tiegħi, aċċetta.

Għamiltlu pressjoni għax fih rajt persuna li setgħet tgħaqqad, persuna mhux diviżiva.

Kont konvint li f'dak il-mument hu kien l-aħjar persuna għall-kariga ta' President."

Fi żmienu kien hemm il-kriżi tal-gvern ta' Alfred Sant li fiha Mifsud Bonnici kellu rwol importanti li qdieh b'responsabbiltà, mertu magħruf mill-istess Prim Ministru Sant.

F'Ġunju 2018, il-President Emeritus Ugo Mifsud Bonnici ddikjara li kieku kien hu, kien jippreferi jirriżenja milli jiffirma liġi li tmur kontra l-kuxjenza tiegħu.

Hu kien qed jirreaġixxi mal-gazzetta "Illum", ftit tal-jiem wara li l-President Marie Louise Coleiro Preca ddikjarat li se tapprova l-emendi għall-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni, kif proposti mill-Gvern, u li fost l-oħrajn jinkludu wkoll l-iffriżar tal-embrijuni.

Coleiro Preca ddikjarat li ffirmat dan l-Att b'lealta' lejn il-Kostituzzjoni," fl-istess waqt madankollu li ċċarat li "din id-deċiżjoni mhix kompromess etiku mal-fehmiet sodi tiegħi u mal-valuri personali tiegħi dwar il-ħajja umana, il-familja u l-ġid sħiħ tat-tarbija mnissla."

Min-naħa tiegħu, meta mistoqsi x'kien jagħmel, Ugo Mifsud Bonnici ddikjara li kien jippreferi jirriżenja milli jiffirma liġi li fi kliemu hi inaċċettabbli.

Iddikjara wkoll li hu dejjem mexa' mal-kuxjenza tiegħu, dwar dak li ħass li hu tajjeb, tant li kien għamilha ċara qabel ħa l-ħatra li kieku ntalab jiffirma għall-piena tal-mewt, kien jirriżenja.

Kien kontributur regolari tal-ġurnali "Il-Poplu, In-Nazzjon Tagħna", "Il-Mument" u "Il-Ġens".

Dr. Mifsud Bonnici huwa l-awtur tal-kotba

Dr. Mifsud Bonnici huwa miżżewweġ lil Ġemma nee' Bianco u għandhom tlett itfal: Carmelo, Anton u Jeanne-Pia, ilkoll avukati.

Carmelo huwa eks-Ministru tal-Intern u Affarijiet Parlamentari.

L-eks-Prim Ministru Karmenu Mifsud Bonnici huwa prim kuġin tiegħu.

Il-Prim Imħallef Giuseppe (Ġoġò) Mifsud Bonnici huwa ħuh.