San Ġiljan (lokalità)

San Ġiljan (lokalità)

San Ġiljan huwa raħal magħruf għad-divertiment u l-lukandi.

Mhuwiex raħal assoċjat ma' fdalijiet storiċi li jmorru lura sew fiż-żmien.

Sal-1800 f'dawn l-inħawi ma kien hawn xejn għajr Palazzo Spinola, il-Kappella tal-Kunċizzjoni, il-Knisja ta' San Ġiljan Ospidalier magħrufa popolarment bħala "Ta' Lapsi" u erba' griebeġ ta' sajjieda u bdiewa imferrxin 'l hemm u 'l hawn.

Dari, dawn l-inħawi ma tantx kienu mfittxija minkejja l-ġmiel tan-natura li kien hawn speċjalment b'Wied Għomor.

Is-sindku ta' dan ir-raħal huwa Karl Gouder

Il-fdalijiet li jmorru lura sew fiż-żmien huma fqar fil-kwantità kif ukoll fil-kwalità meta mqabblin ma' ta' rħula oħrajn f'Malta.

Il-"cart ruts" li nsibuhom f'tal-Mensija, li sa ftit ilu kienet tagħmel ma' San Ġiljan, jmorru lura għall-preistorja fi Żmien il-Bronż.

Nistgħu ninnutaw li dawn "il-kanali tal-karrettuni" jitfaċċaw kull fejn issib xi firxa blat qawwi li mhux mirduma taħt bini u ħamrija.

Din turina biċ-ċar li fiż-Żmien il-Bronż bejn l-2300 u 1000 Q.K. kienu digà joqogħdu n-nies peress li dan hu marbut ma' xi għamla ta' trasport bikri.

Il-preżenza tal-"cart ruts" jissuġġerixxi li seta' kien hemm komunita` agrarja li setgħu użaw il-widien tal-inħawi bħall-Wied Għomor, Wied il-Ballut u Wied Għollieqa.

Dawn l-abitanti setgħu kienu joqogħdu f'għerien bħal dik tas-Santwarju tal-Minsija.

Kmieni fis-seklu għoxrin instabu żewġ oqbra li nkixfu minn P.F. Bellanti li jmorru lura sa Żmien ir-Rumani.

Dawn instabu fl-inħawi tal-Ballut sewwasew taħt il-Kappella tal-Kunvent tal-Qalb ta' Ġesù.

Fil-limiti ta' San Ġiljan, insibu fdalijiet li jinsabu fi stat tal-biki.

Dan huwa fdal ta' Torri Ruman, wieħed minn tmienja milli għad baqa ġo Malta.

Dan jinsab f'Ta' Ċieda, f' tarf Triq il-Korvu fil-Kappara u jmur lura lejn it-tielet seklu W.K. Dan it-Torri baqa' jintuża fi Żmien l-Għarab bħala ċimiterju.

Ir-rabta ta' dawn l-inħawi mal-Għarab ma tiqafx hawn fejn tidher biċ-ċar ir-rabta li hemm magħhom bl-ismijiet li ngħataw.

Fosthom insemmu lil Tas-Sliema, l-inħawi tal-Ballut u Wied Għomor.

Il-lokalità ta' San Ġiljan hija waħda minn dawk il-lokalitajiet f'Malta li jinsabu viċin ħafna tal-baħar.

Fil-bidu dan kien biss raħal ċkejken tas-sajjieda li kien magħqud mal-limiti ta' Birkirkara.

Sa qabel il-wasla tal-Kavallieri ta' San Ġwann postijiet bħal dawn ma setgħux jiżviluppaw sewwa għax in-nies kienet tibża' tgħammar daqshekk viċin il-baħar.

Dan kien dovut għal fatt li dawn il-postijiet kienu ta' sikwit jiġu attakkati mill-furbani tal-baħar li kienu jisirqu kull ma jiġi għal idejhom u jkaxkru lil min jaqbdu fil-jasar.

Wara l-1530 il-Kavallieri bdew jaħsbu biex jiffortifikaw il-kosta Maltija biex inaqqsu l-ħbit tal-kursara.

Naturalment l-ewwel inħawi li ġew fortifikati kienu l-inħawi tal-Port il-Kbir.

Wara bdiet tingħata attenzjoni lil daħliet oħra li kienu kennija biżżejjed li fihom seta' jsir żbark tal-għadu.

Kien il-Gran Mastru Alof deWignacourt li ħaseb biex jiddefendi bis-serjeta` il-kosta ta' Malta.

Dan il-Gran Mastru ħaseb biex minn butu jibni numru ta' torrijiet f'postijiet vulnerabbli għall-attakki mill-baħar.

Dawn kienu l-inħawi ta' Marsaxlokk, Wied il-Għajn, San Pawl il-Baħar, ix-Xgħajra ta' Ħaż-Żabbar u Kemmuna.

Il-Gran Mastru Lascaris ħaseb ukoll biex ikompli jsaħħaħ id-difiża tal-kosta.

Huwa bena t-torrijiet ta' Sant' Agata fil-Mellieħa, ieħor fil-Ġnejna u ieħor f'Għajn Tuffieħa, wieħed f'Wied iż-Żurrieq u wieħed l-Qawra , bena ieħor fin-Nadur limiti tar-Rabat ta' Malta u ieħor fil-Bajja ta' San Ġorġ f' San Ġiljan.

Dan it-torri kien armat b' żewġ kanuni u jinsab f'post strateġiku li jiddefendi sew id-daħla tal-Bajja ta' San Ġorġ u l-kosta tan-naħa ta' St. Andrew's.

Imma l-iktar Gran Mastru li bena torrijiet tad-difiża tal-Kosta Maltija kien il-Gran Mastru De Redin li b'kollox bena tlettax-il torri.

Fost dawn it-torrijiet, ta' min insemmu dawk li jinsabu fil-viċinanzi ta' San Ġiljan li huma t-Torri msemmi propju ghall-San Ġiljan li jinsab f'Tas-Sliema, Dan it-torri huwa importanti għad-difiża tal-Port ta' San Ġiljan.

Fuq in-naħa l-oħra kien jiddefendi ix-Xatt ta' Tas-Sliema.

Torrijiet oħrajn li jinsabu fil-viċinanzi ta' San Ġiljan huma t-Torri tal-Madliena li jinsab f' Pembroke, it-Torri ta' Qalet Marku li jinsab viċin Baħar iċ-Ċagħaq u t-Torri tal-Għallis li jinsab viċin is-Salini.

Dawn flimkien mat-Torri ta' San Ġorġ li bħalma diġà għedna kien diġà mibni mill-Gran Mastru Lascaris kienu ta' sigurtà kbira għall-inħawi ta' San Ġiljan u għalhekk in-nies setgħet toqgħod iktar trankwilla.

Tajjeb ngħidu li dawn it-torrijiet kellhom sistema ta' difiża formidabbli peress li kienu kollha mgħammra bil-kanuni.

Barra minn hekk kellhom sistema ta' komunikazzjoni bejniethom li biha setgħu jwasslu messaġġi lil xulxin u lill-poplu f'każ ta' xi attakk.

Din is-sistema kienet tajba biżżejjed li fi ftit ħin il-Belt Valletta kienet tkun avżata li kien qiegħed iseħħ attakk għalhekk kienet tipprepara il-kontrattakk u d-difiża.

Biex tkompli tikber id-difiża ta' dawn l-inħawi fi żmien il-Gran Mastru Emmanuel Pinto de Fonseca nbena ridott fil-Bajja ta' San Ġorġ li kien jissejjaħ tad-Dragunara.

Dan ir-ridott kien mezz ieħor ta' difiża li kien jinbena fil-ġewwieni ta' daħliet jew bajjiet kennija.

Quddiem ir-ridott kienet issir trunċiera li kienet tkompli tagħmilha diffiċli lill-għadu biex jiżbarka.

Illum minn dan ir-ridott ma fadal xejn ħlief parti minn din it-trunċiera.

Ridott ieħor insibuh fit-tarf tal-promontorju ta' Paceville fejn illum insibu Portomaso.

Dawn is-sistemi ta' difiża kienu strumentali biex il-ħajja fir-raħal ta' San Ġiljan setgħet toktor u minn daqsxejn ta' raħal tas-sajjieda seta' jikber u joktor fil-popolazzjoni tiegħu.

Biżżejjed insemmu li għall-ħabta tal-1580 kienet diġà twaqqfet l-ewwel Knisja ddedikata lil San Ġiljan din reġgħet inbniet mill-ġdid fl-1682.

Ftit wara kien inbena ukoll il-Palazz tal-Kavallier Fra Paolo Raffaelle Spinola.

Fl-1687 bdiet tinbena il-Kappella tal-Immakulata Kunċizzjoni.

Ma' din naraw li kompla jinbena iktar bini residenzjali.

Dan l-iżvilupp wassal biex eventwalment fl-1848 il-Knisja l-Qadima ta' San Ġiljan saret Viċi-Parroċċa u fl-1891 saret Parroċċa fejn inqatgħet minn mal-Kolleġjata ta' Birkirkara.

Hekk naraw li l-fortifikazzjonijiet minkejja li jintużaw għall-gwerra xorta jistgħu jservu ta' ġid u f'dan il-każ naraw li l-protezzjoni li offrew kienu strumentali biex issawwar ir-raħal ta' San Ġiljan.

Wieħed mill-iktar xogħlijiet li wettqu l-Kavallieri f' Malta u li baqgħu msemmijin għalih kien ix-xogħol fuq id-difiża ta' dawn il-gżejjer.

Mhux ta' b'xejn li l-gżira ta' Malta tlaqqmet bħala il-gżira fortizza.

Dan il-laqam ingħata lil Malta minħabba n-numru kbir ta' fortizzi biex iħarsuha u s-sistema formidabbli ta' difiża li kellha.

Meta l-Franċiżi keċċew minn Malta lill-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann, sabu sistema ta' difiża fi stat tajjeb ħafna u b'saħħitha.

Għalhekk, ma damux ma okkupaw il-fortizzi kollha u stabilixxew sistema ta' tmexxija.

Il-liġijiet Franċiżi kienu ibsin u bdew joħorġu waħda wara l-oħra.

Meta l-Maltin qamu kontra l-Franċiżi fl-1798 kellhom jiġġieldu kontra dawn il-fortifikazzjonijiet li ironikament kienu nbnew biex jiddefenduhom mill-għedewwa.

Fil-fatt, ħafna mis-swar ta' Malta, ħlief għal dawk tal-Imdina, tal-Birgu, tal-Isla u ta' Sant' Iermu, qatt ma kienu ntużaw f' konfront dirett jew f'invażjoni.

Għalhekk, meta l-Franċiżi ngħalqu fl-ibliet u fil-fortizzi, kienu l-Maltin li kellhom jattakkaw u jagħmlu assedju fuqhom.

Wara kważi sentejn ta' gwerra, il-Franċiżi ċedew u telqu.

Meta l-Ingliżi bdew jistabilixxu ruħhom bħala ħakkiema ta' Malta, ma damux ma ntebħu bl-importanza strateġika li kellhom il-gżejjer tagħna u kien għalhekk li komplew jiffortifikawhom u jsaħħuhom.

Hekk naraw li nbnew numru ta' fortizzi mferrxin ma' Malta kollha.

Barra minn dawn il-fortizzi, ħasbu ukoll biex, kif kienu għamlu l-Kavallieri snin qabel, jibnu numru ta' batteriji u trunċieri biex dejjem jaħsbu biex jilqgħu kontra xi invażjoni minn fuq il-baħar.

Hekk naraw li f'diversi postijiet u daħliet kennija nbnew dawn il-batteriji.

Waħda minn dawn il-batteriji nbniet fid-daħla tal-Bajja ta' San Ġiljan u ssemmiet Spinola Battery .

Din inbniet fi żmien il-Gvernatur Smyth fis-sena 1890.

Kienet ġiet tiswa s-somma ta' 5000 lira.

Il-Gvern Kolonjali Ingliz kien ħaseb biex din il-batterija tkun difiża minn erba' kanuni.

Dawn kollha kienu jħarsu lejn il-baħar u bejniethom kellhom il-ħarsien tal-medda baħar faċċata tal-Bajja ta' San Ġiljan.

Meta t-theddida t' invażjoni fuq Malta ma baqgħetx biss minn fuq il-baħar u saret iktar theddida mill-ajru, din il-batterija kienet modifikata biex inbidlet f'anti-aircraft battery.

Din kienet waħda mir-raġunijiet li din il-batterija kienet attakkata ta' sikwit matul it-Tieni Gwerra Dinjija u għalhekk kienet ġarrbet ħsarat kbar.

Meta l-iżvilupp fl-inħawi ta' San Ġiljan u Paceville beda jikber ġmielu, viċin tal-Batterija ta' Spinola kienet inbniet lukanda.

Maż-żmien, din il-lukanda twaqqgħet biex minflokha nbena ċentru turistiku lussuż ħafna magħruf bħala Portomaso.

Il-fdalijiet li kien fadal minn din il-batterija ġew inkorporati f' dan il-kumpless turistiku bħala attrazzjoni.


Giovanna Garzoni

Giovanna Garzoni

Giovanna Garzoni (Ascoli Piceno, 1600 – Ruma, 1670) kienet pittriċi Taljan tas-seklu 17 tal-iskola Naplitana, li speċjalizzat fin-natura mejta.

Giovanna Garzoni kienet pittriċi Taljana tal-epoka Barokka.

Is-suġġetti tagħha kienu primarjament dekorattivi (naturi mejtin bil-frott, ħxejjex u fjuri).

Il-formazzjoni tagħha ħaditha taħt pittur mhux magħruf minn belt twelidha, Ascoli Piceno.

Malajr għamlet suċċess f'Ruma, Venezja, Firenze (1642–1651), Napli u Turin.

Kienet imdaħħla maċ-ċirku Cassiano dal Pozzo.

F'Turin kienet fis-servizz ta' Karlu Emmanwel II ta' Savojja.

Fl-1650 marret lura u fl-1666, Garzoni ħalliet ġidha kollu lill-għaqda Rumana tal-pittura, l-Accademia di San Luca, bil-kundizzjoni li jibnulha qabar fil-knisja ta' Santi Luca e Martina.

Dan il-qabar monumentali, iddisinjat minn Mattia de Rossi, jinsab fuq il-lemin meta tidħol fil-knisja.

X'aktarx f'Napli, kienet influwenzata min-natura mejta ta' Giovanni Battista Ruoppolo u tal-kontemporanji tagħha Jacopo Ligozzi u l-pittriċi Fede Galizia.


San Lawrenz

San Lawrenz

San Lawrenz (Latin: "Laurentius"; Huesca, Spanja, 225 – Ruma, 10 ta' Awwissu 258) kien djaknu tal-Knisja ta' Ruma, u ħa l-martirju flimkien ma' erba' djakni oħra li kienu sħabu, erbat ijiem wara l-martirju tal-Papa San Sistu II fil-persekuzzjoni ta' Valerjanu, fl-10 ta' Awissu tas-sena 258.

San Lawrenz twieled f'Huesca minn familja nobbli minn Aragona fi Spanja.

Jingħad illi meta ommu kienet qed tistenna it-twelid tiegħu kienet tara bħal dawl imdawwar magħha.

Dan id-dawl misterjuż kien ġie interpretat bħala sinjal illi t-tarbija ġol-ġuf tagħha kellu jxerred id-dawl lil dawk kollha li kienu jgħixu fil-paganiżmu.

Lawrenz ħa l-edukazzjoni tiegħu f'Saragoża.

Sistu, Papa futur, kien filosofu u Arċidjaknu ġewwa Ruma meta żar Spanja u hemm sar ħabib kbir ta' Lawrenz u stiednu jmur miegħu Ruma.

Lawrenz aċċetta.

Matul il-vjaġġ twil tagħhom għal Ruma għaddew minn Ġenova fejn jingħad li kkonvertew bosta pagani għall-Kristjaneżmu.

Meta wasal Ruma Lawrenz ingħata merħba mill-Papa Fabjanu.

Meta laħaq Sistu bħala Papa Sistu II fis-sena 257 w.K., huwa laħħqu Arċidjaknu ta' Ruma.

Hekk sar il-Vigarju u teżorier tal-Knisja biex aktar jassisti lill-Papa Sistu II.

Kien ukoll responsabbli ta' sitt Djakni ta' Ruma: Agapitu, Feliċissimu, Vinċenz, Ġennaru, Manju u Stefanu.

Skont it-Tradizzjoni, il-Prefett ta' Ruma talab lill-Qaddis biex jagħtih id-deheb u l-fidda tal-knisja.

San Lawrenz, billi kien jobsor li hu wkoll ma kienx ser idum ma jieħu l-martirju, beda jbigħ kull ma kellha l-Knisja, u l-flus flok tahom lill-Prefett, qassamhom lin-nies fqar tal-Belt.

Lill-Prefett ħadlu kemm sab nies foqra, xjuħ u morda.

Il-Prefett xegħel bil-għadab u malajr ikkundanna lil San Lawrenz għall-mewt, u ordna li jiġi maħruq ħaj fuq nar bati, li San Lawrenz sofra b'kuraġġ liema bħalu.

Wara l-martirju, il-fdal tal-Qaddis indifen fiċ-ċimiterju ta' Ċirijaka ħdejn it-triq Tiburtina fil-Verano.

Kostantinu l-Kbir bena Bażilika fuq il-qabar tiegħu, li waqgħet u nbniet kemm-il darba.

Il-knisja li hemm illum iġġib l-isem ta' San Lorenzo Fuori le Mura, u tinsab f'idejn il-patrijiet Kapuċċini.

San Lawrenz huwa l-qaddis protettur tad-djakni, tal-koki u tal-pumpiera tat-tifi tan-nar.

San Ġorġ Preca għażlu bħala l-qaddis patrun tal-magħżulin, it-tfal il-kbar li jattendu fis-Soċjetà tal-MUSEUM.

Sar-raba seklu d-devozzjoni lejn San Lawrenz kienet inxterdet madwar id-dinja kollha u ma damitx ma laħqet Malta.

Il-Birgu hu meqjus bħala l-eqdem parroċċa wara l-Katidral tal-Imdina.

Tradizzjonalment jinżamm li l-qima lejn San Lawrenz aktarx waslet fil-Birgu bejn l-1283 u l-1410, tul il-ħakma Aragoniża, reġjun li fih twieled il-Qaddis.

Meta il-Kavallieri ħadu Malta fl-1530, il-knisja ta' San Lawrenz saret il-Knisja Konventwali tal-Ordni.

Il-festa ta' San Lawrenz bdiet tiġi ċċelebrata mill-Gran Prijur bi tliet quddisiet, bil-vġili u bl-ottava.

Nhar il-festa kienet issir purċissjoni solenni bis-sehem ta' ħafna kavallieri u, xi drabi, bil-parteċipazzjoni tal-Gran Mastru.

Prominenti fost dawn kien hemm il-Gran Mastri Perellos u Hompesch li għażlu li jieħdu l-pussess ta' din il-belt nhar San Lawrenz.

Il-Knisja li hemm illum inbniet bejn il-1681 u l-1697 minn Lorenzo Gafà u saret Knisja Kolleġġjata fl-1820.

Kien hemm żmien meta l-festa ta' San Lawrenz kienet tiġi ċċelebrata daqs l-Imnarja, tant li l-għarus kien jintrabat li wara t-tieġ jieħu lil martu għall-festa ta' San Lawrenz.

Kienet festa ta' fuq il-baħar, b'ħafna dgħajjes jimlew id-daħliet bejn il-Birgu u l-Isla u l-Birgu u l-Kalkara.

Kien hemm snin meta, minbarra fil-Birgu, kien ikun hemm il-logħob tan-nar fix-xatt tal-Kalkara wkoll.

Minflok tiġrijiet taż-żwiemel, kif isir fl-Imnarja, fil-festa ta' San Lawrenz kienu jsiru t-tiġrijiet tad-dgħajjes u jingħataw il-paljijiet lir-rebbieħa.

Fl-aħħar tal-Medjuevu ġewwa Għawdex kien hemm tliet knejjes dedikati għalih, waħda kienet ġewwa ċ-Cittadella, oħra lejn ta' Għodlien u oħra lejn Ta' Ċangura li spiċċa biex sar ir-raħal ta' San Lawrenz, villaġġ żgħir fil-punent t'Għawdex, imdawwar minn tliet għoljiet, ta' Għammar, ta' Gelmus u Ta' Dbieġi.

Għadd ikbar mis-soltu ta' Persejdi, kwiekeb feġġejja jew "shooting stars", jimlew is-sema tal-gżejjer Maltin għall-ħabta tal-10 t'Awwissu ta' kull sena u dan il-fenomenu jissejjaħ id-Dmugħ ta' San Lawrenz peress meta dan jiġri jkun qrib tal-festa tal-qaddis.

Skont it-tradizzjoni, wieħed għandu jagħmel xewqa waqt li jkun għaddej dan l-ispettaklu fis-sema u din issir realtà.

F'diversi partijiet madwar Malta, Maltin u turisti saru jinġabru biex għal ftit sigħat jaraw il-faxxi tad-dawl jixegħlu s-sema.

Dak li joħloq il-faxx dawl hi ġebla żgħira daqs farka ramel.

Meta din taħbat mal-atmosfera tad-dinja, b'veloċità ta' madwar 150,000 kilometru fis-siegħa, tieħu n-nar.

Dan iseħħ madwar 100 kilometru 'l fuq minn wiċċ id-dinja.

B'hekk wieħed ikun qed jara faxx dawl.

Imħeġġin mill-Għaqda Maltija tal-Astronomija, bosta saru saħansitra jmorru fil-ponta tal-Aħrax tal-Mellieħa biex jarawhom aktar ċar.


Eva Gonzalès

Eva Gonzalès

Eva Gonzalès (19 ta' April 1849, Pariġi – 5 ta' Mejju 1883, Pariġi) kienet pittriċi impressjonista Franċiża.

Eva Gonzalès twieldet minn familja borgiża Monegaska ta' nisel Spanjol u kellha tfulija hienja f'Pariġi.

Missierha kien ir-rumanzier Emmanuel Gonzalès, li kien jikteb rumanzi f'sensiela għall-ġurnal "Le Siècle", u ommha kienet mużiċista Belġjana.

Kienu jgħixu fit-tielet sular ta' 11 Rue Bréda (illum rue Henry-Monnier).

L-ewwel kienet studenta ta' Charles Chaplin u mbagħad ta' Gustave Brinon.

Fl-1869, wara li Alfred Stevens introduċiha lil Édouard Manet, marret taħdem taħtu u ltaqgħet ma' Berthe Morisot, li bdiet tgħir għal ħbiberija tagħha mal-imgħallem.

Spiss qagħdet bħala mudella għall-membri tal-iskola Impressjonista.

Émile Zola u Jules-Antoine Castagnary t-tnejn faħħruha.

Sal-1872, kienet influwenzata ħafna minn Manet imma wara żviluppat stil għaliha, iżjed personali.

Matul il-Gwerra Franko-Prussjana tal-1870, evakwat lejn Dieppe fejn pinġiet xi pitturi mimlijin swied il-qalb.

Fl-1879 iżżewġet lill-pittur u inċiżur Henri Guérard.

Il-koppja kienu ħbieb ħafna mal-pittur Norbert Goeneutte, li pinġa bosta ritratti tagħha, ta' żewġha u binha.

Eva xi drabi ħadet lil Henri bħala s-suġġet tal-pitturi tagħha, u ħafna drabi lil oħtha iżgħar minnha, Jeanne Constance Gonzalès, u 'l ommha, mużiċista.

Kellha l-ħanut tax-xogħol tagħha fi 11 Rue Bréda.

Hi rrifjutat li tiegħhu sehem fil-wirjiet Impressjonisti.

Il-karriera tagħha ntemmet f'daqqa b'mod kiefer meta mietet b'embolja fil-5 ta' Mejju, 1883 fl-età ta' 34 sena, ftit wara li welldet tifel, Jean Raymond Guérard.

Sitt ijiem qabel kien miet l-għalliem tagħha, Manet, u kienet qiegħda tinseġ kuruna għal fuq il-qabar tiegħu.

Henri Guerard wara żżewweġ lil oħtha, Jeanne Gonzalès.

Eva Gonzalès indifnet fi-ċimiterju ta' Montmartre.

Fl-1885, kien hemm wirja retrospettiva ta' 88 xogħol tagħha fis-"Salons de La Vie Moderne".

(Lista parzjali)


Klara ta' Assisi

Klara ta' Assisi

Santa Klara jew Kjara (Assisi, 1193 - Assisi, 11 ta' Awwissu, 1253), kienet soru Taljana li flimkien ma' San Franġisk ta' Assisi waqqfet is-Sorijiet Klarissi li llum ilaħħqu mal-20,000 imxerrdin mad-dinja.

Klara twieldet f'familja nobbli, bint il-kavallier Favarone di Offreduccio.

Ommha is-Sinjura Ortolana kienet mara ta' fidi kbira li nisslet fiha mħabba lejn il-foqra u lejn it-talb.

Meta kellha 18-il sena, missierha u ommha riedu jżewġuha lil xi kavallier iżda hi ma riditx.

Kienet semgħet bi Franġisku u l-ħajja ġdida ta' faqar li kien jgħix.

Fost iż-żgħażagħ li ngħaqdu miegħu kien hemm kuġinuwha, Rufinu.

Klara bdiet tiltaqa' ma' San Franġisk flimkien mal-ħabiba tal-familja, Bona di Guelfuccio.

Dan beda juriha kemm hi ħaġa sabiħa li wieħed jikkonsagra lilu nnifsu lil Alla.

Dan il-kliem kien jimlieha b'ferħ kbir, u ddeċidiet li bħalu tqassam ġidha lill-foqra, tinża' minn kollox sabiex tilbes lil Kristu u tgħix il-Vanġelu.

Fuq il-parir ta' Franġisku, Klara ħarbet mid-dar f'Ħadd il-Palm tas-sena 1211 u marret fil-Knisja tal-Porzjunkola fejn Frangisku u sħabu kienu jistennewha bit-torċi f'idejhom.

Hemm f'riġlejn l-altar tal-Madonna ikkonsagrat ruħha lil Alla u wara li Frangisku qatgħelha xagħarha, libbisha ċoqqa bħal tiegħu forma ta' salib.

Billi San Frangisk kien jaf bit-tempesta li kienu se jqajmu l-familja tagħha xħin isiru jafu bil-ħarba ta' Klara, ħadha għand is-Sorijiet Benedittini f'Bastia, qrib Assisi.

Meta qrabatha marru għaliha, Klara qabdet mal-altar, neħħiet il-velu u uriethom xagħarha maqtugħ, sinjal tal-konsagrazzjoni u l-offerta lil Alla.

Meta raw li kollox kien ta' xejn ħallewha.

Franġisku sabilha monasteru ieħor, dak ta' Sant'Angelo di Panzo fis-Subasio.

Hemm ingħaqdet ukoll magħha oħtha, Katerina.

Wara xi żmien, Franġisku ħa liż-żewġ aħwa fil-post li hu stess ħejja għalihom, il-monasteru ta' San Damjan.

Tfajliet oħra malajr ingħaqdu magħhom u hekk iffurmaw l-ewwel nukleu tas-"Sorijiet Foqra" li iktar 'il quddiem bdew jissejħu "Sorijiet Klarissi" mill-isem ta' Klara.

Profezija li San Franġisk kien għamel fuq Klara u sħabha kienet meta kollu ferħan kien qed isewwi l-Knisja ta' San Damjan u tela' fuq il-ħajt u għajjat: "Ejjew għinuni nibni l-monasteru ta' San Damjan, għaliex għad jiġu joqogħdu fih nisa li bil-fama u l-ħajja qaddisa tagħhom għad jagħtu glorja lill-Missier tagħna tas-sema fil-knisja mqaddsa kollha tiegħu."

(Testment 13-14)

Għal Santa Klara li tgħix bla xejn tagħha kien bżonn kbir sabiex tħossha solidali mal-umanità fqira tal-Iben t'Alla imneżża' min kollox fuq is-salib.

Sabiex tiggarantixxi l-osservanza tal-faqar, talbet u kisbet mill-Papa Innoċenz III, il-"Privileġġ tal-Faqar" fl-1216, li kien jiddistingwi l-Ordni tas-Sorijiet Foqra mill-monakiżmu tradizzjonali.

II-Papa Girgor IX ried iħollha minn din it-rabta iżda bl-akbar rispett weġbitu: "Santità, ma nixtieq qatt li nkun meħlusa milli nimxi wara Kristu"

Bi nhar u bil-lejl Klara kienet titlob quddiem it-Tabernaklu, tikkontempla lil Ġesù fl-Ewkaristija, timmedita fuq il-faqar u ċ-ċokon tat-tarbija ta' Betlem imgeżwer fi ftit ħrieqi u kienet ukoll devota tal-Passjoni ta' Kristu u tal-Madonna.

Meta fl-1240, it-truppi Misilmin mikrija mill-Imperatur Federiku II tal-Isvevja assedjaw Assisi u kienu se jattakkaw il-kunvent ta' San Damjan, Klara talbet lil Ġesù Ewkaristija: "Mulej, ħares il-qaddejja tiegħek li Int fdejt bid-Demm għażiż tiegħek".

It-tradizzjoni tgħid li semgħet leħen bħal ta' tfajjel li weġibha: "Jien dejjem nieħu ħsiebkom."

"Ħares Mulej ukoll din il-belt", kompliet titlob Klara, filwaqt li qabdet l-ostensorju, u esponietu fit-tieqa.

Dawl jgħammex beżża' lill-Misilmin li ħarbu minn hemm u minn Assisi.

Mit-tnejn u erbgħin sena li Santa Klara għexet f'San Damjan, disgħa u għoxrin sena minnhom qattgħethom marida fost il-provi kollha li kellha tgħaddi minnhom, fosthom biex tiddefendi r-Regola tagħha li ġiet approvata biss lejlet il-mewt tagħha, fl-età ta' sittin sena.

Sentejn biss wara mewtha, Papa Alessandru IV f'Anagni iddikjaraha qaddisa fil-15 t'Awwissu 1255.

Nhar is-17 ta' Frar 1958 Papa Piju XII iddikjaraha qaddisa patruna tat-televixin u tat-telekomunikazzjoni.

Dan għax darba, skond it-tradizzjoni, Klara ħabba l-mard ma setgħetx tkun preżenti għall-Quddiesa tal-Milied u Alla ppermetta li jkollha viżjoni taċ-ċelebrazzjoni.

Hija ukoll Patruna tal-"Brownies" jew "Girl Guides".


Sebastian Prödl

Sebastian Prödl

Sebastian Prödl (Graz, 21 ta' Ġunju 1987) huwa plejer tal-futbol Awstrijak li jilgħab bħala attakkant ma' Werder Bremen u mat-tim nazzjonali Awstrijak.

Ta' dsatax-il sena iddebutta ma' Sturm Graz fil-Bundesliga Awstrijaka fil-konfront tad-9 ta' Diċembru 2006 kontra Mattersburg.

Fid-9 ta' Mejju 2007 skorja l-ewwel gowl tiegħu fil-kampjonat kontra Altach.

Nhar l-1 ta' Lulju 2008 ġie uffiċjalizzat l-akkwist ta' Prödl min-naħa ta' Werder Bremen għas-somma ta' madwar 2.5 miljun ewro.

Wara li wassal lit-tim nazzjonali Awstrijak ta' taħt l-20 sena għar-raba' post fit-Tazza tad-Dinja 2007 tal-istess kategorija, hu ddebutta mat-tim tal-kbar f'Mejju tal-2007 kontra l-Iskozja.

L-ewwel gowls tiegħu waslu fil-logħba ta' ħbiberija tas-26 ta' Marzu 2008 kontra l-Olanda, fejn skorja doppjetta.

Mal-Awstrija ħa sehem fil-Kampjonati Ewropej 2008.


Jelle Vossen

Jelle Vossen

Jelle Vossen (Bilzen, 22 ta' Marzu 1989) huwa futboler Belġjan li jilgħab mat-tim ta' Genk bħala attakkant.

Beda l-karriera tiegħu fost it-timijiet ġovanili ta' Genk.

Iddebutta mal-ewwel tim fit-3 ta' Novembru 2006, u skorja l-ewwel gowl tiegħu fl-24 ta' Frar 2007 kontra Roeselare.

Bejn l-2007 u l-2009 ikkollezzjona 37 logħba u 7 gowls.

Għall-istaġun 2009–10 ġie misluf lil Cercle Brugge fejn wara li skorja 4 gowls f'9 partiti kien imweġġa' għal tliet xhur.

Lura għal-logħob, hu sab ix-xibka darbtejn oħra fi 11-il logħba.

B'kollox lagħab 26 logħba u skorja 8 gowls (tnejn minnhom ġew f'sitt preżenżi fit-Tazza Belġjana).

Wara dan l-istaġun sar figura regolari fit-tim ta' Genk, fejn irnexxielu jiskorja 20 gowl f'37 logħba fil-kompetizzjonijiet kollha fl-istaġun 2010–11.

F'Awwissu tal-2010 estenda l-kuntratt tiegħu b'ħames snin.

Vossen ġie imsejjaħ għall-ewwel darba fl-iskwadra Belġjana għall-partiti kontra ċ-Ċili u l-Ġappun mit-Tazza Kirin, fejn iddebutta kontra tal-ewwel.

Fit-12 ta' Ottubru 2010, skorja l-ewwel gowl tiegħu fid-dro ta' 4–4 kontra l-Awstrija, partita valida għall-kwalifikazzjoni għall-Kampjonati Ewropej 2012.

Genk


Innijiet ta' Dun Karm Psaila

Innijiet ta' Dun Karm Psaila

Fost il-bosta innijiet reliġjużi li kiteb Dun Karm, wieħed li sar popolari anke barra minn Malta kien: "T'Adoriam Ostia Divina" jew "Nadurawk ja Ħobż tas-Sema".

Is-Surmast Ġużeppi Caruana kien talbu jikteb innu għall-okkażjoni tal-Kungress Ewkaristiku li sar f'Malta fl-1913.

L-innu tant intgħoġob mill-isqfijiet preżenti għall-Kungress li ħaduh magħhom u xerrduh mad-dinja kollha, tant li llum dan l-innu huwa maqlub f'diversi lingwi, pereżempju bl-Ingliż għandu t-titlu "Host Divine, we bow in worship ".

Inqaleb għall-Malti mill-istess poeta fl-1924.

T'adoriam, Ostia divina,
 t'adoriam, Ostia d'amor.
 Tu dell'angelo il sospiro,
 tu dell'uomo sei l'onor.

T'adoriam, Ostia divina,<br> t'adoriam, Ostia d'amor.

T'adoriam, Ostia divina,
 t'adoriam, Ostia d'amor.
 Tu dei forti la dolcezza,
 tu dei deboli il vigor.

T'adoriam, Ostia divina, <br> t'adoriam, Ostia d'amor.

"(l-ewwel żewġ strofi bit-Taljan)" Nadurawk, ja Ħobż tas-sema,
 Frott l-imħabba l-iżjed bnin;
 Jalla d-dinja tagħraf tħobbok,
 Fik il-qlub huma henjin.

Nadurawk, ja Ħobż tas-sema,<br> Frott l-imħabba l-iżjed bnin.

Nadurawk, ja Ħobż tas-sema,
 Frott l-imħabba l-iżjed bnin,
 Insellmulek, Alla moħbi,
 Inti biss taħkem is-snin.

"(l-aħħar żewġ strofi maqlubin għall-Malti)"

Reġa' sebaħ, ja Mulejja,
 Agħti tiegħek dan il-Jum:
 Lejk nittajjar bil-ħsieb tiegħi
 Kull filgħodu malli nqum.
 Fix-xemx jiddi l-ġmiel ta' wiċċek,
 Inti ssebbaħ il-ħolqien;
 Isellmulek l-art u s-sema
 Kull filgħodu bl-ogħla lsien.

Rit:
 Ja Mulejja niżżikħajr,
 Għaliex int tal-ħajja s-Sid:
 Fik is-setgħa, fik il-ħniena,
 Int fawwara ta' kull ġid.

F'dan il-lejl li għadda fuqi
 Int ħaristni, Alla ħanin;
 Int wennistni minn kull biżgħa,
 Warrabt minni l-ħolm ħażin.
 Bħal missier f'telfa ta' mħabba
 It-taħbit ta' qalbi smajt;
 Xħitt is-saħħa ġewwa sidri
 Ma' kull nifs li jiena tajt.

Rit:

F'dan il-jum tħallix, Mulejja,
 Li jitnissel f'qalbi d-dnub;
 Inti taf li l-għadu tagħna
 Għandu x-xbiek dejjem minsub.
 Tini l-Omm tal-Iben tiegħek
 Biex tħarisni mit-tiġrib,
 U tgħallimni b'imħabbitha
 Kif inħaddan is-salib.

Rit:

Riesaq il-lejl, Mulejja,
 Bil-wegħda tal-mistrieħ;
 Ġa beda s-sema jħammar
 Fi nżul ix-xemx sabiħ:

Dalwaqt jixirfu l-kwiekeb,
 Fil-għoli tas-smewwiet;
 Dalwaqt il-ħajja torqod,
 Kull ħoss imut fis-skiet.

Rit:
 Inti, li dejjem tgħammar,
 Fis-sebħ ta' jum bla tmiem,
 Fid-dlam tal-lejl ħarisna,
 Xerred ġo qlubna s-sliem.

Temmejna l-jum, Mulejja,
 Imqassam ħidma u serħ,
 Xi waqt miksur bin-niket;
 Mogħni xi waqt bil-ferħ.

Kollox mit-tieba tiegħek,
 Għax int Missier ħanin,
 Li trid il-ħlejjaq kollha
 Bi mħabbtek biss henjin.

Rit:

Ieqaf, Mulej, mal-fqajjar,
 'Tih l-għata, 'tih l-għajxien,
 Sabbar lil min hu mibki,
 Serraħ lil min għajjien.

Iġbed bil-ħlewwa l-midneb,
 Li regħxek mingħajr jedd,
 Tħalli lil ħadd fil-biża',
 Tal-ħaqq imur jimtedd.

Rit:

Fil-ħlewwa ta' Mejju, Omm tagħna Marija
 O kemm idoqq ħlejju dak ismek sabiħ
 Kemm toħroġ qawwija dil-kelma minn qalbna
 Bit-tama li talbna jagħtik l-akbar ġieħ.

Rit: Int l-għaxqa tas-sema
 Ix-xemx tal-ħolqien
 Int l-omm ta' min ħalqek
 Bik mimli kull żmien.

Jekk tiftaħ fil-ġonna il-warda Maltija
 Tfakkarna o Madonna fil-lewn ta' ħaddejk
 Jekk tidħak id-dija tal-kwiekeb irżina
 Tfakkarna o ħanina fid-dawl ta' għajnejk.

Rit: Minn dejjem bint Alla, nadifa mill-ħtija
 Infrixt bħal qawsalla fuq ras il-bnedmin
 Int ftaħt o Marija l-għejun ta' kull ħniena
 Fuq l-aħwa ħosbiena, fuq l-aħwa ħatjin.

Rit: Għalhekk ja sultana tal-ħlewwa Marija
 Int biss tama tagħna, int qawwa tar-ruħ
 Bil-grazzja mimlija kull waqt insellmulek
 Bil-ħrara ngħajtulek fis-siegħa tad-dmugħ.

Rit:

Tina l-ħlewwa tal-ilsna tas-sema
 Biex il-ġieħ li jixraqlek nagħtuk,
 Qalb ħanina li taħfer li tagħder,
 Kif ħabbejtna nixtiequ nħobbuk.

Rit:
 Qalb imqaddsa ta' Ġesù
 Li berikt lit-tfal ċkejknin
 Kebbes fina n-nar ta' mħabbtek
 Żommna miegħek imħaddnin.

Biex tifdina mill-jasar ewlieni,
 ta' missierek l-għamara ħallejt
 Int li tgħaxxaq is-sema bi ġmielek,
 ta' suritna fil-faqar inħbejt.

Rit:

L-aħħar qatra ta' demmek tajthielna,
 Meta b'daqqa ta' lanza nifduk,
 Int għallimtna tan-niket il-hena,
 Int għallimtna fil-hemm inberkuk.

Rit:

Oh Kbir Sultan tas-Slaten
 Mill-għoli tas-Smewwiet
 San Pietru jmexxi d-dgħajsa
 Fil-koroh dlamijiet.

U fuq it-tron ta' Pietru
 Isaltan Re Divin
 Le qatt ma niċħdu lilu
 Dan huwa r-re Divin.

Għalxejn l-għedewwa jridu
 Iġarrfu il-ħitan
 Tal-Belt tiegħek imqaddsa
 Il-belt tal-Vatikan.