Ngaˇ iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ laˆ tsoeˬ-eu aˬ jeˬ nga? | Dzaw ngeh zmˬ-eu Loꞈ-eu nymˇgoˇ\nREAD IN Acholi Afrikaans Aja Akha Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Aukan Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bicol Bislama Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Dayak Ngaju Digor Douala Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Esan Estonian Ewe Fijian Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Gitonga Greek Greek Sign Language Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Hungarian Sign Language Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Kenyan Sign Language Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laotian Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Makhuwa-Meetto Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Mozambican Sign Language Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Nicaraguan Sign Language Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Palauan Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romanian Sign Language Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Russian Sign Language Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Thai Sign Language Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zambian Sign Language Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu\nDzaw-eu gaˇ kawˆ 10\n“Piˇliˇpuˆ aˬ yawꞈ nyaꞈ iˇ cuꞈ-ahˇ uˇ-iˇ-awˇ, Piˇliˇpuˆ neh iˇ cuꞈ shawˇ nehˬ-euˬ meh.”—G’aˬk’ehˇ 8:38.\nDawˬ caˇ 52 Ka li zaˬ a nehˬ-eu jeˬ\n1. Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ aˬ jeˬ jeˇ ya smˇ iˇ-awˇ aˬ jeˬ keuˆ le-euˬ nga?\nNawˇ shaˇ noeˬ ngeh, aˬ jeˬ muiˬ-eu hawˇ-eu maˬ muiˬ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ, aˬ suˇ g’aˬ ehˇ tsehˆ-eu tsaˬ nga? Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ yaw muiˬ yaw doeˇ tseˇ paˆ nya-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ biꞈ-eu aˇ bawˇ k’oeˇ bawˇ-euˬ aˇ siˬ pyaˆ dzaˬ-eu heu naˇ, aˬ yawꞈ nyaꞈ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ zahˇ dawˬ-ahˇ nui ma maˬ taˬ-eu lehˇ mˇ doˆ laꞈ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Aˬ yawꞈ nyaꞈ aˬ jeˬ muiˬ-eu hawˇ-eu maˬ muiˬ-eu yawˬ ha naꞈ-i noeˬ tsehˆ ma lehˇ tseˇ-euˬ meh. (Aˇdahˬbeh-eu 3:22) Ehˇ k’awꞈ haw sheˇ, aˬ yawꞈ nyaꞈ aˬ jeˬ jeˇ ya smˇ iˇ-euˬ nga? Aˬ yawꞈ nyaꞈ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu jeˬ maˬ paˇ muiˬ ni pyeuꞈ iˇ-awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu jeˬ jiˇ maˬ paˇ za-euˬ uˬ taꞈ, oeˬ paˬ oeˬ ma deuˬ-ahˇ jiˇ iˬ baˇ hawˇ-eu shiˇ-eu jeˬ bi keuˆ le-euˬ meh. (Loˇmaˆ 5:12) Aˬ yawꞈ nyaꞈ neh tseˇ-euˬ jeˬ, doeˇ dui dui-eu jeˬ bi keuˆ le-euˬ meh.\nIˬdiˬyoˇbyaˇ-euˬ yaw huiˬ yaw mahˇ heu g’aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ nui jah ahˇ laˇ ngeh taˆ lehˇ iˇ cuꞈ shawˇ mawꞈ (Aˇ deuˆ 2-3-ahˇ haw)\n2-3. (a) Yaw huiˬ yaw mahˇ heu g’aˬ aˬ yawꞈ-ahˇ Piˇliˇpuˆ tsaꞈ gaˬ laˇ ngeh, aˬ jeˬ jahˇ-euˬ nga? (b) Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ naˇ aˬ jeˬ za-eu nga? Aˬ dui aˬ jeˬ-euˬ naˇ haˬ-eu jeˬ-ahˇ ja sawˇ-eu nga?\n2 Piˇliˇpuˆ Iˬdiˬyoˇbyaˇ-euˬ yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g’aˬ-ahˇ tsaꞈ gaˬ ngeh, teu g’aˬ naˇ, Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ nehˬ-ehˇ beu gaˇ dui dui-eu jeˬ mˇ doˆ laꞈ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu Yeˬsuˇ neh aˬ yawꞈ-euˬ g’aˇ duˬ mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ zawˇ-ehˇ taˬ baw-eu miˇ neh, taˆ lehˇ iˇ cuꞈ shawˇ-euˬ meh. (G’aˬk’ehˇ 8:34-38) Aˬ dui yaw huiˬ yaw mahˇ teu g’aˬ loꞈ-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu Yeˬsuˇ neh aˬ dui-euˬ g’aˇ duˬ mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw-eu uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ nui ma taˬ-awˇ, aˬ yawꞈ tehꞈ-ehˇ aˬ jeˬ muiˬ-eu hawˇ-eu maˬ muiˬ-eu ehˇ tsehˆ-eu aˬ kawˬ-aˬ jaˆ meh lehˇ mˇ mawˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh.\n3 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ deuˬ-ahˇ mˇ ngeh za-eu guiˬ lahˬ deuˬ-ahˇ noeˬ mawˇ luꞈ-uˇ. Za-eu guiˬ lahˬ tiˬ jeˬ naˇ, Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ neh k’aˇ laˆ cawˆ-euˬ jeˬ za k’oꞈ jiˇ-eu meh. Teu laꞈ k’oeˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu jeˬ jiˇ keuˬ meh. K’oeˇ uˬ taꞈ aˬ dui Yeˬsuˇ-ahˇ jah-eu miˇ neh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-awˇ, aˬ dui-euˬ siˬ nya-eu nui ma laˆ bahˬ laˇ-eu jeˬ maˬ paˇ bi jaˆ-eu meh. (Maꞈtehˬ 20:28; G’aˬk’ehˇ 10:43) K’oeˇ naˇ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ mˇ zaˬ deuˬ-euˬ nymˇ jiˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ tiˬ g’aˬ pyeuꞈ laˇ-awˇ, mehˬ hu paw jaˆ luꞈ-eu muiˬ dui dui-eu jeˬ jiˇ za-eu meh. (Yoˇhaˬ 10:14-16; Loˇmaˆ 8:20, 21) Teu naˆ ni muiˬ-eu jeˬ jaˆ k’awꞈ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ siˬ nya-eu tiˬ g’aˬ na-aˬ, yaw huiˬ yaw mahˇ teu g’aˬ-ahˇ maˬ dzaw geuꞈ-a. Aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ iˇ cuꞈ maˬ bi shawˇ ni laˆ tsoeˬ-eu aˬ jeˬ nga? Aˬ yawꞈ maꞈ teu-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’aˬ leˇ nya-eu nga?\nTiˬ g’aˬ na iˇ cuꞈ maˬ shawˇ-eu heu naˇ aˬ jeˬ baˬ da neh nga?\nTiˬ g’aˬ na-ahˇ iˇ cuꞈ maˬ bi shawˇ ni laˆ tsoeˬ-eu aˬ jeˬ nga?\nMaˬ jahˇ nya gaˇ guˆ-eu (Aˇ deuˆ 4-5-ahˇ haw) *\n4-5. Eˇbeˬ-leˬ hawˇ-eu Hehˇnaˬ-ahˇ iˇ cuꞈ maˬ bi shawˇ-eu heu naˇ, aˬ jeˬ baˬ da neh nga?\n4 Maˬ jahˇ nya gaˇ guˆ-eu miˇ neh. Aˬ li Eˇbeˬ-leˬ-euˬ aˬ da aˬ ma naˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ pyeuꞈ meh. Aˬ da g’aˬ naˇ muiˬ-eu aˬ da pyeuꞈ-eu uˬ taꞈ, gaˇ mˇ-eu bym dui dui-eu sheuˬ g’eh-eu g’aˬ pyeuꞈ-eu lehˇ jiˇ yawˬ g’aˬ na luꞈ siˬ nya meh. Ehˇ k’awꞈ Eˇbeˬ-leˬ iˇ cuꞈ maˬ shawˇ-a siˬ, aˬ jeˬ-euˬ baˬ da neh nga? Aˬ yawꞈ “Ngaˬ-ahˇ ngaˬ da loꞈ-ehˇ maˬ mˇ keuˆ nya-a lehˇ noeˬ nya” lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ mehˬ hu paw aˬ yawꞈ-ahˇ doˇ-eu gaˇ deuˬ-ahˇ, maˬ mˇ nya gaˇ guˆ-eu meh. Aˬ yawꞈ “Ngaˬ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ mehˬ shi guiˬ lahˬ ya shaˇ gaˇ hawˇ-eu dawˬ mehˬ ya mehˬ gaˇ maˬ ehˇ, tsaꞈ gaˬ-iˇ gaˇ ya sheuˬ g’eh-eu gaˇ maˬ ehˇ guˆ nya” lehˇ paˇ ehˇ-eu meh.\n5 18 k’oꞈ k’awˆ laˇ-euˬ aˬ buˇ Hehˇnaˬ jiˇ, yawˬ ha-ahˇ nui jah maˬ ahˇ-eu tiˬ g’aˬ pyeuꞈ meh. Hehˇnaˬ-euˬ aˬ da aˬ ma Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ pyeuꞈ k’awꞈ, aˬ yawꞈ naˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ dehꞈ caw nya-eu maˬ siˬ lehˇ noeˬ-eu meh. Aˬ yawꞈ aˬ jeˬ miˇ toˆ-ehˇ noeˬ-eu nga? Hehˇnaˬ yawˬ ha-ahˇ yaw doeˇ noeˬ-awˇ, aˇ poeˬ maˬ baw nya lehˇ noeˬ-eu uˬ taꞈ, tiˬ poˆ na nui ma nyiˇ dui dui-awˇ, yawˬ ha-euˬ mawˇ do-ahˇ jiˇ laˆ naˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ ehˇ-eu “Ngaˇ aˬ jeˬ jahˇ-euˬ lehˇ tiˬ jawˇ-iˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ-iˬ maˬ ehˇ nehˬ haw-aˬ, ngaˬ da ngaˬ ma-ahˇ keuˆ ni. Teu ngeh ngaˬ-ahˇ, ngaˇ yawˬ ha-ahˇ laˆ naˇ-eu miˇ neh, Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-ahˇ maˬ haw mawꞈ-a lehˇ, ngaˬ-ahˇ heu loꞈ-ehˇ noeˬ-eu meh.”\nCawˬ deuˬ baˬ da neh (Aˇ deuˆ 6-ahˇ haw) *\n6. Baˬneˇshaˬ iˇ cuꞈ aˬ jeˬ baˬ da neh maˬ shawˇ-eu nga?\n6 Cawˬ deuˬ baˬ da neh. 22 k’oꞈ k’awˆ laˇ-euˬ Baˬneˇshaˬ “Ngaˇ zawˇ-ehˇ g’oeˇ-eu cawˬ tiˬ g’aˬ jawˇ ma. Nga nyaꞈ cawˬ cawˬ-eu 10 k’oꞈ byah laˇ maˬ” lehˇ ehˇ-eu meh. Baˬneˇshaˬ iˇ cuꞈ shawˇ-eu lehˇ noeˬ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k’awˬ aˬ yawꞈ-euˬ cawˬ aˬ yawꞈ iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ g’aˬ maˬ biꞈ-eu miˇ neh aˬ yawꞈ nui ma cawˆ-eu meh. Aˬ yawꞈ “Ngaˇ aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ yaw k’aˆ-ehˇ maˬ g’oeˇ nya-eu miˇ neh, cawˬ heu g’aˬ nehˬ-ehˇ ya g’awˬ-iˇ naˇ, heu loꞈ-ehˇ g’oeˇ-eu cawˬ maˬ paˇ za meh” lehˇ ehˇ-eu meh.\nMˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu (Aˇ deuˆ 7-ahˇ haw) *\n7. Meˬkeˇlaˬ aˬ jeˬ-ahˇ guˆ-eu nga, aˬ jeˬ miˇ neh?\n7 Mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu miˇ neh. Meˬkeˇlaˬ aˬ yawꞈ-euˬ aˇ doˆ bi teh doˆ ngeh, 5 k’oꞈ byah laˇ-euˬ tehꞈ-a siˬ. Aˬ yawꞈ huiˬ laˇ ngeh, aˬ yawꞈ-euˬ aˇ doˆ neh mˇ-euˬ teu naˇ, aˬ da aˬ ma deuˬ-euˬ nui ma-ahˇ aˇ naˆ ni laˆ cawˆ-euˬ lehˇ ya siˬ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ “Ngaˇ iˇ cuꞈ shawˇ g’aˬ-awˇ maˬ yehˆ maˇ yehˆ-ehˇ paˇ mˇ bahˬ-awˇ bi teh doˆ naˇ, ngaˬ da ngaˬ ma-ahˇ teu naˆ maˬ tseˇ nui ma paˇ laˆ cawˆ gaˇ guˆ nya” lehˇ ehˇ-eu meh.\nLaˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu (Aˇ deuˆ 8-ahˇ haw) *\n8. Maiˇ-suiꞈ aˬ jeˬ-ahˇ guˆ-eu nga?\n8 Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu miˇ neh. Maiˇ-suiꞈ lehˇ kuˇ-eu aˬ li zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ, Saˇ kiˇ pyeuꞈ-eu aˬ da hawˇ-eu aˬ ma ma nyiˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-eu meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ-euˬ aˬ ma maˇ diˇ g’aˬ naˇ Saˇ kiˇ maˬ ngeuˇ-a. Aˬ yawꞈ ehˇ-eu “Ngaˇ ngaˬ ma nehˬ-ehˇ 18 k’oꞈ jawˇ laꞈ-euˬ ma. Ngaˇ iˇ cuꞈ shawˇ de lehˇ ngaˬ ma-ahˇ maˬ ehˇ nehˬ peuˬ nya. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ ngaˬ da Saˇ kiˇ pyeuꞈ laˇ ngeh, ngaˬ ma aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-euˬ lehˇ mawˇ haw-euˬ miˇ neh, ngaˬ-ahˇ ngaˬ ma laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ nya.”\nAˬ dui aˬ joˆ-ehˇ g’aˬ leˇ nya-eu nga?\n9. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ-awˇ aˇ naˆ ni oˇ oꞈ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ ya siˬ ngeh, nawˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’eh laˇ-eu nga?\n9 Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ maˬ mˇ-eu lehˇ tseˇ-euˬ meh. Teu naˇ aˬ yawꞈ nyaꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ yaw k’aˆ-ehˇ maˬ gaˬ-eu miˇ neh meh. Toˆ-ehˇ k’awꞈ Miˬyehˇ aˬ yawꞈ nyaꞈ-ahˇ zaˬ bi baw-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ cu-eu lehˇ bi noeˬ tsehˆ-eu g’aˇ duˬ, g’awˬ myahˇ ni bi dehꞈ-eu meh. Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ maˬ g’oe-eu lehˇ noeˬ tsehˆ-euˬ jeˬ teu-ahˇ neh pyeuꞈ laˇ-euˬ jeˬ-ahˇ haw ngeh, toˆ-ehˇ tseˇ-euˬ teu naˇ, laiꞈ dui dui-eu jeˬ pyeuꞈ-eu lehˇ aˬ dui mawˇ laˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ-euˬ aˬ li aˬ yuiꞈ g’aˬ, tiˬ jeˬ-iˬ iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu aˬ nyiˇ g’aˬ-ahˇ sehꞈ-awˇ, myahˇ laˇ ngeh miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ yaw haiˬ yaw doeˇ jeˬ hawˇ-eu yawˬ ha-euˬ g’aˇ duˬ tehꞈ-ehˇ shaˇ noeˬ-eu jeˬ tehꞈ-ehˇ byah laˇ-euˬ meh. (Aˇdahˬbeh-eu 4:8; 6:11-13) Ehˇ k’awꞈ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ mˇ mawꞈ-eu Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ-euˬ oeˬ paˬ oeˬ ma deuˬ-ahˇ caw ba-eu g’aˇ duˬ gaˇ ma tiˬ kahˇ shaˇ dahˇ nehˬ taˬ-euˬ meh. (Yoˇhaˬ 6:38-40, 57, 58) Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ-awˇ aˇ naˆ ni oˇ oꞈ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ ya siˬ naˇ, aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ dzehˬ laˇ-awˇ, Aˬda hawˇ-eu Eˇbaˆ loꞈ-ehˇ maˬ mˇ mawꞈ-eu uˬ taꞈ, nawˬ-euˬ dehꞈ ziˇ k’awꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ mawꞈ laˇ-eu meh.\nNawˇ teu-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’aˬ leˇ nya-eu nga? (Aˇ deuˆ 9-10-ahˇ haw) *\n10. Ja ceuˬ 19:7-ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ-eu heu naˇ, nawˬ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ mˇ nya ni aˬ joˆ-ehˇ caw ba nehˬ-eu nga?\n10 Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ dzaw daˆ leꞈ. Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ dzaw daˆ leꞈ naˇ, aˬ yawꞈ neh biꞈ-euˬ gaˇ-ahˇ mˇ byah nya ngaˇ-aˇ lehˇ jah ziꞈ laˇ-eu meh. Aˇ deuˆ oeˬ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ Eˇbeˬ-leˬ “Ngaˬ-ahˇ Ja ceuˬ 19:7 laꞈ k’oeˇ-euˬ saˇ jaˇ dawˬ-ahˇ gui-awˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ ngeh, jah ziꞈ dzehˬ laˇ nyaꞈ” lehˇ ehˇ-eu meh. (Ja ceuˬ 19:7-ahˇ gui.) Eˇbeˬ-leˬ Yeˬhawˇbaˬ dawˬ heu dawˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ bi pyeuꞈ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ya mawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ dzehˬ laˇ-euˬ meh. Nui gaˬ heu naˇ aˬ dui-ahˇ bi jah ziꞈ laꞈ-eu uˬ taꞈ, aˬ myah luꞈ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu aˬ yawꞈ pyeuꞈ mawꞈ-eu jeˬ-ahˇ, haw tsoˆ taˬ ni jiˇ caw ba nehˬ-eu meh. Aˇ deuˆ ngaˬ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ Hehˇnaˬ jiˇ “Ngaˇ yawˬ haˇ yawˬ ha Jaˇliꞈ gui-awˇ pyehˆ tseˇ-eu miˇ neh, yawˬ ha-ahˇ laˆ naˇ-eu heu naˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ laˆ naˇ luꞈ nga lehˇ noeˬ nya laˇ nyaꞈ” lehˇ ehˇ-eu meh. (1 Beˬtuˆluˆ 5:7) Hehˇnaˬ ‘Miˬyehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ myah luꞈ naˇ haˬ geuꞈ-eu tsawˇ haˬ pyeuꞈ laˇ-euˬ meh.’ (Yaˬkoˆ 1:22) Teu miˇ neh aˬ yawꞈ ehˇ-eu, “Yeˬhawˇbaˬ-euˬ dawˬ naˇ haˬ-eu heu naˇ, ngaˬ-ahˇ aˇ naˆ ni muiˬ-eu lehˇ ya mawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ dzehˬ laˇ nyaꞈ. Nymˬ-mˇ ngaˇ caw ba-eu jeˬ k’aˇ loˬ ngeh, Miˬyehˇ aˬ myah luꞈ sheuˬ g’eh nehˬ laꞈ meh lehˇ jah ziꞈ laˇ miˬ-aˇ.” Hehˇnaˬ yawˬ ha-ahˇ laˆ naˇ mawꞈ-eu nui noeˬ teu-ahˇ deuˆ g’aˬ nya-euˬ uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ-euˬ meh.\n(Aˇ deuˆ 11-ahˇ haw) *\n11. Baˬneˇshaˬ muiˬ-eu cawˬ aˬ joˆ-ehˇ poˆ nya-euˬ nga? Aˬ dui teu gaˇ neh aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya-eu nga?\n11 Cawˬ yaw muiˬ muiˬ-ehˇ tseˇ. Aˇ deuˆ koꞈ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ Baˬneˇshaˬ aˬ yawꞈ-euˬ cawˬ teu g’aˬ aˬ yawꞈ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ-ahˇ maˬ bi mˇ ni laˆ tsoeˬ luꞈ nga lehˇ ya siˬ ngeh, teu g’aˬ nehˬ-ehˇ cawˬ maˬ paˇ cawˬ-euˬ uˬ taꞈ, aˇ muˇ laꞈ k’oeˇ cawˬ yaw shuiꞈ poˆ laˇ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ Noˇaˬ pehˬ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ yawꞈ-ahˇ caw ba nehˬ-euˬ meh lehˇ ehˇ-awˇ, “Noˇaˬ saˇ ka-ahˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ maˬ gaˬ k’awꞈ, Noˇaˬ pehˬ naˇ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ caw dehˬ caw toˆ mˇ-eu meh” lehˇ jiˇ paˇ ehˇ-eu meh. Baˬneˇshaˬ iˇ cuꞈ shawˇ g’aˬ-awˇ huˬ mehˬ mehˬ-eu g’aˬ ya geuꞈ ngeh, “Huˬ mehˬ mehˬ-eu g’aˬ geuꞈ-eu heu naˇ, ngaˬ-ahˇ muiˬ-eu cawˬ g’awˬ mya ni bi baw laˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ aˇ muˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ deuˬ nehˬ-ehˇ tehꞈ-ehˇ maˬ ngeuˇ-eu, nui gaˇ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ-ehˇ jiˇ bi cawˬ laꞈ-eu meh” lehˇ ehˇ-eu meh. Nawˇ k’awꞈ ni Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ-ahˇ k’aˇ g’eh nya gaˇ neh leh jeh-awˇ mˇ-eu laꞈ k’oeˇ, muiˬ-eu cawˬ poˆ mawˇ nya meh.—Maꞈtehˬ 24:14.\n(Aˇ deuˆ 12-15-ahˇ haw) *\n12. Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu guˆ-eu jeˬ maˬ ahˇ-eu nga, teu baˬ da neh aˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ-euˬ nga?\n12 Ngeuˇ-eu paw guˆ. Tiˬ jeˬ na-ahˇ guˆ-eu teu jiˇ ni yaw muiˬ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ nui ma laˆ cawˆ gaˇ guˆ-eu. (Ja ceuˬ 111:10) Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ teu loꞈ-ehˇ guˆ-eu jeˬ teu ahˇ law nmˇ-aˬ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ maˬ puiˬ-eu paˬ. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ nyaꞈ puiˬ-euˬ miˇ neh, maˬ ngeuˇ-eu paw-ehˇ noeˬ siˬ noeˬ mawˇ nya laˇ-awˇ, iˬ baˇ zaˬ pyeuꞈ-iˇ miˬ-aˇ lehˇ noeˬ siˬ leˇ-euˬ uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ nyaꞈ yawˬ ha-euˬ oeˬ paˬ oeˬ ma deuˬ-ahˇ iˬ baˇ hawˇ-eu shiˇ-eu jeˬ ya biꞈ nehˬ yaꞈ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ nyaꞈ noeˬ siˬ noeˬ mawˇ nya laˇ-euˬ miˇ neh, yawˬ ha moeˬ tsoeˬ maˬ dm luꞈ-eu gaˇ kawˆ haw mawˇ-awˇ, shaꞈ dawˇ-eu miˇ neh tiˬ jeˬ paˬ neh dehˬ kaˬ-euˬ meh.—Aˇdahˬbeh-eu 3:7, 21.\n13-14. (a) 1 Beˬtuˆluˆ 3:21-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ, aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh shiˇ-eu jeˬ-ahˇ aˇ dzehˬ dzeuˇ ni maˬ ya guˆ-eu nga? (b) Aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ ya gaˬ-eu nga?\n13 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ nui ma laˆ cawˆ gaˇ guˆ paˬ-ehˇ g’eh k’awꞈ, aˬ dui shiˇ gaˇ aˇ dzehˬ dzeuˇ ni maˬ ya guˆ-a. Miˬyehˇ aˬ dui-ahˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu jeˬ za ni caw ba nehˬ nya-eu meh. Aˬ dui mˇ bahˬ-euˬ k’awꞈ iˬ baˇ noeˬ poˆ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu meh. Aˬ dui aˬ yawꞈ-euˬ Zaˬmaˇ Yeˬsuˇ neh lawˇ nehˬ le-euˬ jeˬ-ahˇ jah ngeh tiˬ jawˇ, Miˬyehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu meh. Aˬ dui jah-eu lehˇ mˇ mawˇ-eu aˇ yeˇ k’aˇ huiˬ-eu tiˬ jeˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ-eu heu meh.—1 Beˬtuˆluˆ 3:21-ahˇ gui.\n14 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ-eu heu naˇ g’awˬ mya jeˬ baˬ da neh ma. Aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ guiˬ lahˬ g’awˬ mya jeˬ biꞈ-eu miˇ neh tehꞈ maˬ ngeuˇ. Aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ maˇ maˇ ni g’eh-eu aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ jiˇ mehˬ nehˬ laꞈ-eu miˇ neh ma. (Yoˇhaˬ 8:31, 32) Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ bi sheuˬ g’eh-awˇ bi caw ba-eu g’aˇ duˬ Ka li zaˬ aˇ muˇ biꞈ nehˬ taˬ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ nymˬ-mˇ aˬ dui ya tahˬ puˬ luꞈ-eu shaˬ zahˬ-ahˇ kamˬ coeˇ oˇ coeˇ nya ni caw ba nehˬ-awˇ, mehˬ hu paw mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu noeˬ tmˬ-eu jeˬ jiˇ biꞈ nehˬ laꞈ-euˬ meh. (Ja ceuˬ 68:19; Pah mehˬ-eu 21:3, 4) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ-awˇ, aˬ dui-euˬ g’aˇ duˬ aˇ naˆ ni mˇ nehˬ-euˬ nga lehˇ yaw muiˬ-ehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ ngeh, aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ dui dui laˇ-awˇ, aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ naˇ, aˬ yawꞈ nui ma cawˆ gaˇ ngeuˇ-eu paw jeˬ-ehˇ guˆ-eu meh.\n15. Meˬkeˇlaˬ mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu nui ma-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ deuˆ g’aˬ-euˬ nga?\n15 Aˇ deuˆ shiꞈ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ Meˬkeˇlaˬ, aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ mawꞈ-eu Miˬyehˇ pyeuꞈ-eu lehˇ ya siˬ ngeh, mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu nui ma-ahˇ deuˆ g’aˬ nya-euˬ meh. Aˬ yawꞈ “Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ maˬ byah kuꞈ-eu miˇ neh mˇ bahˬ nya meh lehˇ ngaˇ siˬ nya-eu uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ gaˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ ka k’oꞈ-eu jeˬ baˬ da neh iˬ baˇ pyehˬ nehˬ meh lehˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ya siˬ duˬ-euˬ ma” lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ-eu miˇ neh, a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ-euˬ meh.\n(Aˇ deuˆ 16-ahˇ haw) *\n16. Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu jeˬ-ahˇ g’aˬ leˇ ni Maiˇ-suiꞈ-ahˇ caw ba nehˬ-euˬ aˬ jeˬ nga?\n16 Iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ aˬ yawꞈ-euˬ aˬ ma nui ma maˬ tsaˬ gaˇ guˆ-eu Maiˇ-suiꞈ, aˇ maꞈ-ahˇ sheuˬ g’eh-eu tiˬ g’aˬ neh bi caw ba-euˬ meh. Aˬ yawꞈ “Aˇ maꞈ-ahˇ sheuˬ g’eh-eu teu g’aˬ-euˬ aˬ ma k’awꞈ, Saˇ kiˇ maˬ ngeuˇ-a. Sheuˬ g’eh-eu g’aˬ, ngaˇ ngaˬ ma-ahˇ iˇ cuꞈ shawˇ-eu heu naˇ aˬ da ka tiˇ-eu miˇ neh maˬ ngeuˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha noeˬ tsehˆ-euˬ ma lehˇ ngaˬ ma-ahˇ g’oˆ shaw leˇ ni aˬ joˆ-ehˇ ya ngehˬ nehˬ-eu lehˇ mehˬ nehˬ laꞈ-euˬ meh” lehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ-euˬ aˬ ma tiˬ jeˬ g’eh neh-iˬ saˇ pawˇ maˬ ga-a. Teu miˇ neh aˬ yawꞈ aˬ ma nehˬ-ehˇ maˬ paˇ jaw ni oe doˆ-euˬ meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ iˇ cuꞈ shawˇ nya ni leh jeh luꞈ-a siˬ, aˬ yawꞈ ehˇ-eu “Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-euˬ g’aˇ duˬ aˇ naˆ ni mˇ nehˬ-euˬ lehˇ ya siˬ ngeh, ngaˬ-euˬ nui ma-ahˇ zaw laˇ dui dui nya. Yeˬsuˇ-euˬ ka k’oꞈ-eu jeˬ-ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-ahˇ gaˬ dui dui ngaˇ-aˇ lehˇ ya siˬ-euˬ ma. Teu miˇ neh ngaˇ aˬ yawꞈ-ahˇ a nehˬ-awˇ, iˇ cuꞈ shawˇ-euˬ ma.”\nNawˬ neh noeˬ tsehˆ-euˬ loꞈ-ehˇ dehꞈ daˆ leꞈ\nAˬ dui Yeˬhawˇbaˬ neh mˇ nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw-eu lehˇ mˇ mawˇ (Aˇ deuˆ 17-ahˇ haw)\n17. Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ aˬ jeˬ jahˇ nya-eu nga?\n17 Eˇbaˆ Eˬdeˬ yaˇ kmˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ aˇ siˬ-ahˇ pyaˆ dzaˬ ngeh, aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ puiˬ-euˬ meh. Aˬdaˬ k’awꞈ Eˇbaˆ loꞈ-ehˇ mˇ caw-eu heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ neh mˇ nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ maˬ taˬ baw-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ aˬ yawꞈ nyaꞈ loꞈ-ehˇ maˬ g’eh-eu lehˇ mˇ mawˇ nya meh. Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ-eu heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ tsaˬ-eu hawˇ-eu maˬ tsaˬ-eu zahˇ jahˇ doˆ-eu aˬ kawˬ-aˬ jaˆ meh lehˇ aˬ dui jah-eu gaˇ kawˆ aˬ yawꞈ-ahˇ bi siˬ-eu jeˬ pyeuꞈ-awˇ, aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ-awˇ nui ma taˬ-eu lehˇ mˇ doˆ laꞈ-eu jeˬ jiˇ pyeuꞈ-eu meh.\n18. Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ mˇ byah nya-eu nga?\n18 Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ g’aˬ ngeh ya tahˬ puˬ-eu shaˬ-eu tiˬ jeˬ naˇ, yawˬ nah naˬ luꞈ yawˬ ha-euˬ nui noeˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ zahˇ dawˬ-ahˇ ya dehꞈ caw-eu heu meh. Yaw myaˬ lam g’aˬ teu loꞈ-ehˇ jahˇ luꞈ-eu meh. Nawˇ k’awꞈ, Jaˇliꞈ-ahˇ naꞈ suiˇ ni g’oˆ shaw nya laˇ ni leh jeh-awˇ, aˬ myah luꞈ mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu uˬ taꞈ, aˬ cawˬ deuˬ-ahˇ Miˬyehˇ-ahˇ siˬ nya laˇ ni caw ba nehˬ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ loꞈ-ehˇ pyeuꞈ nya meh. (Heˬbyehˇ 10:24, 25) Nawˇ aˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ noeˬ tsehˆ ngeh maˬ kaˬ, Jaˇliꞈ hawˇ-eu aˇ maꞈ aˇ muˇ-ahˇ neh oe-euˬ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ dawˬ mehˬ dawˬ tsoˆ-ahˇ caw teh luꞈ-uˇ. (Iˇsaˬyaˇ 30:21) Toˆ-ehˇ naˇ nawˇ k’aˇ mˇ-eu jeˬ baw le za le tehꞈ-a.—Dawˬdaˬ 16:3, 20.\n19. Nawˇ aˬ myah luꞈ aˬ jeˬ ya noeˬ taˬ-eu nga, aˬ jeˬ miˇ neh?\n19 Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ neh sheuˬ g’eh nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ aˇ naˆ ni gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ aˬ myah luꞈ noeˬ taˬ naˇ, aˬ yawꞈ hawˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ zahˇ dawˬ-ahˇ gaˬ dui dui laˇ-eu meh. Toˆ-ehˇ g’eh naˇ, Saˬdaˬ nawˬ-ahˇ aˬ geu jeˬ lehˇ lawˬ haw laˇ k’awꞈ, nawˇ Miˬyehˇ gaˇ-ahˇ byehˇ ni maˬ jahˇ nya-a. Yaw myaˬ heˇ k’oꞈ dzeuˇ-iˇ-awˇ nawˬ neh iˇ cuꞈ shawˇ-eu lehˇ noeˬ tsehˆ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ haw k’oꞈ leꞈ ngeh, teu naˇ dehꞈ ziˇ laꞈ k’oeˇ noeˬ tsehˆ muiˬ dui dui-euˬ jeˬ pyeuꞈ ngaˇ lehˇ nawˬ-ahˇ noeˬ laˇ tehꞈ-a.\nAˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ naˇ aˬ jeˬ jeˇ guiˬ lahˬ za-eu nga?\nTiˬ g’aˬ na aˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ya tahˬ puˬ-eu nga?\nYeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ-ahˇ mˇ byah nya ni aˬ dui-ahˇ caw ba nehˬ-eu aˬ jeˬ nga?\nDawˬ caˇ 28 Yeˬhawˇbaˬ-euˬ cawˬ ya pyeuꞈ\n^ Yaw zaˬ 5 Aˬ dui ya noeˬ tsehˆ-eu aˇ yeˇ k’aˇ huiˬ-eu jeˬ naˇ, iˇ cuꞈ shawˇ-eu hawˇ-eu maˬ shawˇ-eu heu meh. Gaˇ kawˆ heu noeˬ tsehˆ-eu aˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ teu naˆ naˆ-ehˇ huiˬ-eu nga? Heu kawˆ naˇ heu-euˬ dawˬ k’oꞈ-ahˇ biꞈ-awˇ, iˇ cuꞈ shawˇ-eu lehˇ shaˇ noeˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ, aˬ yawꞈ maꞈ iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ laˆ tsoeˬ laˇ-eu jeˬ-ahˇ g’aˬ leˇ ni jiˇ caw ba nehˬ-eu meh.\n^ Yaw zaˬ 56 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Maˬ jahˇ nya gaˇ guˆ-eu: Zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ dawˬ k’oꞈ maˬ biꞈ peuˬ-eu.\n^ Yaw zaˬ 58 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Cawˬ deuˬ: Saˇ kiˇ pyeuꞈ-eu aˬ buˇ zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ maˬ muiˬ-eu cawˬ nehˬ-ehˇ cah-awˇ mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ mawˇ ngeh shaꞈ dawˇ-eu.\n^ Yaw zaˬ 60 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu: Aˬ buˇ tiˬ g’aˬ aˇ muˇ-ahˇ neh bi teh doˆ-awˇ, iˇ kahˇ-ahˇ neh doˆ iˇ-euˬ aˬ yawꞈ-euˬ aˇ doˆ loꞈ-ehˇ mˇ bahˬ gaˇ guˆ.\n^ Yaw zaˬ 62 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu: Zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ Saˇ kiˇ maˬ ngeuˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ aˬ ma mehˬ shi guiˬ lahˬ maˬ shaˇ peuˬ-eu.\n^ Yaw zaˬ 64 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Maˬ jahˇ nya gaˇ guˆ-eu: Zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ yawˬ haˇ yawˬ ha pyehˆ tseˇ-eu leh jeh laˇ.\n^ Yaw zaˬ 66 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Cawˬ deuˬ: Saˇ kiˇ pyeuꞈ-eu aˬ buˇ zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ ya pyeuꞈ-eu nui k’ahˇ shiˇ.\n^ Yaw zaˬ 68 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu: Aˬ buˇ tiˬ g’aˬ aˬ yawꞈ nui jah ziꞈ laˇ ni leh jeh-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ.\n^ Yaw zaˬ 70 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu: Zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ aˬ yawꞈ-euˬ nui jah Saˇ kiˇ maˬ ngeuˇ-eu aˬ ma-ahˇ ja nehˬ peuˬ laˇ.