[Cerpen] Burung Cicempala – LINTAS GAYO\nHomepage » Sastra » [Cerpen] Burung Cicempala\n01/06/2018 oleh LintasGAYO\nDiterjemahkan ke dalam Bahasa Aceh oleh M.Y.Bombang (Apa Kaoy) dari judul asli “Burung Cicempala”.\nSIGO ji keuprak sayeup laju ji dong ateuh dheun bak kupi muda nyan. Hana get bangon ji sambot le angen, dheun kupi mueyok-yok keunoe-keudeh, lagee meupaksa sayeup Cicem nyan meukeuprak, meupeutheun timang droe jih di ateuh dheun. Gaki dan gukee jih ji peukong meunumat, peutheun jeut timang ji dong di ateuh ranteng. Sigo-go ji meusu, ji meuhei ngon jih nyang piyoh ateuh dheun la’en.\nCicempala na keuh cicem meubulee haloh dan ceudah deungon padum boh wareuna. Ulee jih puteh, ban dua sayeup meuwareuna kuneng, bandum bulee bak badan jih meuwareuna biru meutamah dengon wareuna ijo bak paroh jih nyang ubit. Gaki jih meuwareuna mirah deungon gukee meuwareuna kuneng seureta sisek jih bacut meuwareuna coklat. Wareuna jih nyang meujampu-padu deungon sampurna nyan keuhjeut keu hireu, galak soe-soe nyang kalon. Meumacam wareuna nyang meubalot tuboh jih nyan bak sang lagee ta kalon talo peulangi nyang meucahaya watee rab uroe lop blah barat danau Lut tawar.\nSu jih nyang leumoh, meutingkah dengon limong neuk nada nyan hana saban. Alunan ca’e seuni Didong han saban cit, meunyo jih teungoh riyoh ji meusu. Daya tarek Cicempala ubit nyoe leubeh seumpurna lom deungon keuprak sayeup nyang hayeu leumoh-leumbot watee ji phe. Meuliuk dan menukik u pucok-pucok pinus muda nyang ijo meupageu teubing. Lagee gemulai ija sawak putroe bunsu nyang tron di langet ji pot-pot le angen. Meukeuprak dan meulambai, meuikot arah anget pot nyang deurui.\nPeunajoh utama jih na keuh aneuk-aneuk boh kayee nyang meungandong ie. Boh Nanar nyang meuwarna kuneng na keuh nyang paleng ji galak. Bak Nanar le that ji timoh dihamparan luah lampoh kupi ureung Gampong Geunuren. Bak kayee nyoe memang ka jeut keu peunula seubagoe pageu lampoh. Na cit ureung Gampong Genuren seungaja geu pula di leun rumoh, seubagoe peunula jeut lagak leun. Tetapii na cit alasan la’en nyang leubeh kong watee bandum ureung Genuren geu pula bak Nanar di keu rumoh ureung nyan.\nAlasang nyang seubeutoi jih that seuderhana. Na keuh meu adak jeut tiep beungoh, cot uroe seureuta sepot uroe Cicem-cicempala nyan ji jak pajoh boh kayee nyan. Deungon lagee nyan su jih pih akan teudeungo sang lagee ji peugoe ureung nyang teungoh mangat eh. Ji meusu meuseu’ot sambot antara Cicempala nyoe deungon cicem pala jeh, seubagoe geunantoe ji kheun teurimong gaseh bak ureung po rumoh nyang geupula seureuta geu siboe bak kayee nyang jeut keu peunajoh utama bagi jih.\nTeutapi ka padum buleun nyang ka u likot nyoe su Cicempala han tom teudeungo le di leun rumoh Luni. Padahai bak kayee nyan jinoe teungoh ji meuboh leupah that le. Ladom boh Nanar nyang mirah dan ka meulewat masak rhet keudroe jih ateuh tanoh, hana soe pajoh. Tiep beungoh, cot uroe, seupot uroe Luni geu peutoe droe nibak bak Nanar nyang meu-on ijo nyan deungon geu harap, Cicem nyang meuwareuna ceudah nyan jeut geu kalon ji piyoh dheun jih.\nLagee dua minggu nyang ka u likot nyoe, Luni haros keucewa, meuseubab Cicem ubit nyang meusu ceudah nyan hana deuh le meu sigo pih, adak meu sineuk tan. Bak saboh seupot, deungon badan leumoh Luni geu peutoe nibak bak Nanar nyan, geu peugleh na padum on jih dan ranteng nyang ka tuha. Geu sampoh di miyub bak jih, nyang ka peunoh deungon on nyang rhet keudroe jih. Geu teumanyong lam hate, ho ka dum jip he Cicem-cicem ubit nyan? Luni that meuchein keu su Cicem meuwareuna dan meubulee teubai nyang kayem ji dong bak ranteng-ranteng kayee nyan. Peunyampoh pureh nyang geu mat bak jaroe sampoe rhet keudroe jih. Ok geuh nyang panyang geu peubiyeu, sampoe bagoe meusipreuk bee bungong Renggali.\nSeujak Cicem ubit nyan han tom leumah le di Gampong Genuren, ureung dum lam Gampong sang geu rasa lagee na sipue-pue nyang gadeh. Nyang ladom la’en ureung geu rasa that seungue dan hana teunang. Na meugah haba dari babah keu babah, bagah that meuthee dum bak ureung Gampong, bahwa Cicempala nyan ka habeh mate sabab ji timbak le ureung teumimbak Cicem. Ladom Cicempala nyan na cit nyang ka ji weh lam uteun gunong Pareben, nyang meureutoh batee ji’oh ngon Gampong, meuseubab deungon le that pue nyang hana bereh le lam Gampong Genuren.\nCicempala geu peucaya le ladom ureung memang toe that kaitan jih deungon peurangui brok atawa peurangui get ureung saboh-saboh teumpat atawa Gampong nyang na jiduek jih. Di teumpat atawa Gampong nyang get, meu hudep lam damee, maka Cicempala nyan pih ek ji dong dan ji meusu nyang ceudah keu ureung Gampong nyan. Akan teutapi meunyo lam Gampong nyan le peurangui nyang hana get maka Cicempala nyan pih akan ji phe ji’oh, ji tinggai Gampong nyan. Peurangui get atawa hana get nibak ureung lam Gampong nyan lagee ji thee dan deuh ji kalon le Cicempala nyan, hana ubah cit jih lagee manusia.\nNibak padum boh museubab Cicempala han tom deuh le ji piyoh lam Gampong Genuren, museubab nyang brat that na keuh deungon peurangui brok tukang teumimbak Cicempala deungon beude angen. Pue lom ka geu teupue nyang bahwa sie Cicempala nyan asoe jih leupah that mangat, paroh seureuta bulee-bulee jih nyan meuhai that yum watee geu publoe. Meuseubab nyan keuh nyang ladom ureung meugantoe keurija dari meutani jeut keu tukang teumimbak Cicem.\nTeutapi pue keuh beutoi deungon seubab nyan hingga Cicempala han tom ji peudeuh droe jih le? Pue keuh beutoi nyang bahwa Luni geu deurita peunyaket nyang hana meupue nan, deungon kareuna han tom geu deungo le Cicempala ji meusu di leun rumoh? Pertanyaan nyang that leupah hireun nyan hingga meutamah bingong Ali Gegur, Ayah Luni. Ali Gegur meutamah sok-mok lom oh ban keuanehan lagee nyan maken meutamah. Tom cit Luni ji meusu bak sang lagee su Cicempala, padahai jih nyan teungoh lam teunget. Keujadian lagee nyan meu ulang-ulang, bahkan tiep-tiep Luni meuranggong bak peutheun saket reukueng jih, nibak watee nyan keuh jih jimeusu lagee su Cicempala.\nMeunurot Sukri Kulem, dukon nyang ji peucaya le masyarakat seubagoe dukon ampuh di Gampong Genuren, geu peugah nyang bahwa saboh Cicem nyang jeut keu peumimpin ateuh bandum dari pada Cicempala, na sipue taloe seubagoe peungikat baten antara Cicempala nyan deungon Luni. Dan Cicempala nyan keuh nyang geu anjor le dukon nyan sebagaoe peunawa bagi peunyaket Luni.\nPeurumoh Ali Gegur nibak siseupot seucara hana seungaja tom geu kalon aneuk dara geuh Luni ji peugah haba sidroe jih di miyub bak Nanar, sira ji pet saboh tangke bungong nyang teungoh keumang. Hana jeulah pue nyang ji peugah le si Luni, teutapi sang-sang jih teungoh ji peugah haba deungon sidroe-droe ureung nyang meusom blah deh bak Nanar nyang ramphak nyan. Bak watee nyan Peurumoh Ali Gegur teungoh geu cuba peutoe saboh Cicempala nyang teungoh ji phe ateuh dheun.\n“Gata bunoe peugah haba ngon soe, Luni?”, teumanyong mak jih deungon that hireun. Hawa peurele geu teupue le ureung inong nyang siteungoh umu nyan ibarat ie lam kran nyang meutheun tiba-tiba lheuh ji phe mucr’a.\n“Ah. Hana ngon soe pih, mak”, Jaweub Luni, sira ji meusee deungon pura-pura meuca’e. Lam hate si Luni ji kheun, bek sampoe na ureung nyang teupue ngon soe jih peugah haba, teumasok mak jih keudroe.\nLheuh na meu padum go meurumpok dan meupeugah haba deungon Cicempala nyan, Luni baro ji teupue nyang bahwa Cicempala nyang seulama nyoe ji meus, peudeungo keu jih na keuh saboh jeulmaan dari pada bak kayee seureuta on sigala on kayee nyang na di silingka danau Lut Tawar, teumpat Luni dan Gampong Genuren.\nJi peugah le Cicem nyan bahwa jih na keuh saboh utosan nibak meuribee jeuneh Cicem seureuta meumacam bagoe bak kayee seureuta meujuta hektar uteun nyang ka gleh rata uleh buet seurakah dari pada manusia. Waki dari pada saboh wilayah lingkungan hudep nyang teurancam harapan ukeu dan keuaslian uteun rimba.\nCicem jeulmaan nyan geu peusan seureuta geu bri saboh ultimatum keu soe-soe mantong meulalui Luni. Oh ban sare ji deungo meunan ancaman nibak Cicem ubit nyang biasa leumoh-leumbot nyan Luni pih langsong leumoh, muka pucat dan teumakot that. Lam sikeujap Luni meuseumpom reubah ateuh tanoh deungon tuboh leumoh. Ali Gegur nyang ban troh keunan laju geu beu’ot si dara geuh saboh nyan, geu peutamong lam rumoh. Peurasaan geuh maken hana teunang. Hana trep lheuh nyan ban saboh Gampong Genuren ureung gabuek, ramee-ramee geujak keumunjong.\nOh ban ureung ban saboh Gampong teungoh kiroh geuramien rumoh Ali Gegur, dari arah tunong lam sikeujap leumah meureutoh ji phe Cicempala seureuta ji pot angen badee deungon ujeun teuga meugrum-grum. Ramee ureung gabuek hana meuteuntee, teuhireun-hireun. Teutapi hana trep lheuh nyan ube na Cicem nyan gadeh meuble lagee kilat keudeh lam awan. Angen deungon ujeun pih ka reuda deungon seukeujap. Goh lom teujaweub peunasaran ureung lam Gampong, lam siklep mata Luni pih teukeujot nibak teungeut. Luni ji beudeh nibak teumpat eh. Su jih meu ubah, sang lagee su sidroe ureung agam tuha, dan ji peuteubit su keu bandum ureung nyang na geu jak troh keunan ban lheuh beuncana nyang meunimpa Gampong nyan.\nDua thon lheuh keujadian nyan ramee ureung mantong cit gukeurija teumimbak Cicem, geukoh bak kayee uteun, geutot rimba seureuta buet-buet la’en lom nyang meungakibatkan reuloh bumoe teumpat geumeuduek. Ali Gegur seureuta peurumoh geuh geu cok saboh keuputusan untok beubagah geu minah nibak Gampong Genuren nyan. Ureung nyan han sanggop le geu peuingat dum ureung Gampong nyan bhah bahaya buet awak nyan. Maken kayem Ali Gegur dan Luni peuingat dan geu ceugah peurangui brok ureung Gampong, ayah dan aneuk nyan maken jeut keu keu musoh bagi bandum ureung Gampong.\nAli Gegur dan keuluarga geuh nyan akhe buet geu jak geu tinggai Gampong Genuren. Geu minah u Gampong la’en nyang tem teurimong gobnyan dan keuluarga geuh deungon get, Gampong nyang masyarakat jih sabe geutem jaga kelestarian dan keseimbangan ekosistem bumoe teumpat geutinggai. Nan Gampong nyan na keuh Beruksah nyang rab siteungoh wilayah jih na keuh ladang seumuga dan blang seureta tanoh luah meunaleung ijo. Dan seubah\_gian la’en jih na keuh krueng meureuntang raya ngon panyang.\nDeungon kondisi alam nyang lagee nyoe Ali Gegur dan peurumoh geuh lam meu ihtiyeu geumita nafkah keu keuluarga geuh. Luni pih jinoe ka meutamah sihat deungon muka meu ie breuh dari pada seugohlom nyan. Kareuna jih ka meuwoe lagee awai, jeut ji meu hudep lam alam nyoe seureuta deungon mahluk-mahluk ubit la’en jih lam bumoe nyoe.\nNibak si uroe bak simpang jalan, watee Luni teungoh woe nibak bineh krueng, di ateuh bak kayee tiba-tiba ji deungo Cicempala teungoh ji meusu seunang guransang. Luni hireun,teukeujot sabab ji kalon Cicempala nyang seulawet nyoe ji pike ka habeh mate jinoe ka leumah keulai. Nibak seupot uroe lheuh nyan, Cicempala nyan teuka dan ji dong ateuh ranteng bungong kantin di leun rumoh. Sira ji lumpat keunoe-keudeh Cicem nyan ji meusu sang lagee na pue ji keuneuk peugah sipue-pue.\nPah watee teungoh cot uroe su jih gadeh. Luni hireun dan meu ihktiyeu ji mita, ho ka jijak Cicem nyan. Ali Gegur nyan ban troh woe dari ladang laju gobnyan pih ikot geumita cit. Hana geu sangka, Cicem nyan leumah di keu awak nyan deungon paroh jinn yang ubit, deungo su jih nyang haloh, Cicem nyan ji bri thee nyang bahwa Gampong Genuren nyang ka getinggai le Ali Gegur seureuta bandum keuluaga geuh jinoe ka jeut keu danau. Bandum keuhidupan jinoe ka jeut keu teumpat ji meudong ie. Ube na ureung lam Gampong Beruksah teukeupak geu deungo haba nyan. Lam watee hana trep lawet haba nyan pih lagee meu sipreuk ban saboh Gampong. Hana trep lheuh nyan ramee ureung dum seureuta awak wartawan lagee meulet-let geu peukeu u Gampong Genuren, geu neuk jak teumanyong nibak padum-padum droe ureung nyang mantong seulamat seureta geu neuk putret eumpieng-eumpieng rumoh hanco nyang mantong leumah.\nPutri Bensu = cerita legenda tentang seorang putri yang menikah dengan seorang pria yang bernama Malem Dewa\nRenggali = adalah nama bunga khas yang menjadi bagian dari identitas dan ikon masyarakat Gayo\nDitag Burung Cincempala M.Y.Bombang (Apa Kaoy) Salman Yoga S\nPos sebelumnya Jadi Pengarung Jeram Penutup di Tahun 2017, Ini Keseruannya\nPos berikutnya Partai Solidaritas Indonesia (PSI) Gayo Lues, Lulus Verifikasi