Усэхэр | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 21.01.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nСи Уахътэ мачъэ\nДжащ тетзэ шIу слъэгъугъэхэр\nСи Уахътэу псыхъо чъэрым\nА псыхъор мачъэ лъэшэу,\nПсы цIынэм чIигъэбылъхьэу,\nИхэти, сыди Iулъхьэу\nЗыфэхъурэ зы орыпсэу,\nЗыгорэм ежь ынэпсэу…\nАу джары, сикъош, хъужьрэр,\nСи Уахътэ мачъэ псыхъоу,\nШIу слъэгъурэр зэкIэ пщагъоу\nЕ пахъэу къыIэтыгъэм,\nЗэм тхъахъоу къысщыхъугъэм,\nАу нэпцIэу къычIэкIыгъэм\nСпсэ щыщхэр щыгъощэжьхэу.\nЩыIагъэх, ау щыIэжьхэп,\nСпэчыжьэ ахэр хъугъэх,\nХьадрыхэ гъогу техьагъэх,\nАу тыдэ схьын гукIэгъур,\nАу тыдэ схьын шIулъэгъур,\nГум шIэжьэу щыбырсыррэр,\nСыд сIоми мысамбыррэр?\nЩхы макъи, губжы макъи,\nПсау фэдэхэу къысщыхъузэ,\nШIэжь къуапэмэ салъыхъузэ!\nСыфаеп зи ушъхьагъу сэ,\nСыфаеп чIыгум ыпсэ,\nОм иты жъуагъуи, тыгъи,\nСэ сызыфаер шъоры,\nСикIасэ хъугъэ цIыфхэр!\nШъэфыбзэм лъагъо иIэмэ,\nПщэс нэфхэр есых нэгухэу,\nЧIым рычъэрэ псыхъожъым\nИгъунджэ ахэр хъугъэх,\nАу гури марышъ, мэсты,\nДжэхьнэмы машIо хъужьэу,\nТоп пчъагъэу сшIузэхэзы.\nЩыIэжьэп пIоми хъун\nЗи шIум фэкIожьэу гъогу.\nГъогукIэ хэт лъыхъун,\nКъэнагъэр гухэкI закъу?\nПсэм фабэу къынэсыгъи,\nХы орым хихьажьыгъэх.\nАу джыри гум ыцыпэ\nГупшысэм ишъэу ыпэ,\nАр джыри щыкIэпIыгъ.\nПсэу сиIэм фэхьалэлэу.\nСэ сшъхьэ ащ лъымыплъэжьми,\nПсым ари ежь-ежьырэу\nЛъэкъуакIэр хихы къэси,\nПсэм щыщы Iахь сэ сIихэу,\nГъунапкъэ горэм нэсми,\nСыздехьы щыщ сыхъугъэшъ,\nСыздехьы, ау сэ сэшIэ —\nА чъэным иI кIэух,\nАщ фэкIо сэ сигъашIэ,\nКъысэжэ си Псэхэх.\nАщ хэти IэкIэкIыгъэп,\nАщ хэти фырикъугъэп,\nБэ шIэн, макIэ тешIэн,\nСиIофи ащ ышIэн.\nАу непэ ар сигугъэп,\nСэ непэ шIу сэлъэгъу,\nЦIыфышIумэ сэ салъэхъу,\nСыщыI сиуахътэ сиеу,\nЕжь уахътэми сыриеу!\nСыд пае е хэт пае тэ тыщыIа?\nИлъэсхэр къэтэгъашIа, е тэщыIа?\nТытещыныхьа тапэ гъогоу илъым,\nЗыфэдэри тымышIэу къытпыщылъым?\nТибгынэжьына лъфыгъэ-пIугъэу тиIэм,\nЩыгъупшэжьына лIакъом икъежьапIэ?\nКъыгъотыжьынба тыжъым ихэпIэжъ,\nПсы чъапIэм икъежьапIэу ипсынэжъ?\nЗэгорэм къытщыкIагъэр, тызхэныгъэр,\nТэ тапэу лъфыгъэу тиIэм пэдгъохыгъэр,\nЫшIэнба ащ, е пкIэнчъэу тыулэугъа,\nАтэ кIэнычъэу уахътэр дгъэкIодыгъа?\nДжэуап зимыIэ упчIэмэ сагъапэ,\nДжащ пае сикъэлэми сэ сэгъатхэ.\nНэшIошIыгъэм о уиIэтынэп,\nКъыбдэхъугъэмэ хъяр, ащ рыгушху,\nУнэсыгъ къушъхьэ сыджым ышыгу!\nАу ащ пае ныбджэгъу къимыдзэжьэу,\nЕ уикъошхэр Iоф о хэбдзэжьхэу,\nПщэс агъунэу зымыIэтыжь.\nО уилэгъумэ уашъхьарыкIыгъэми,\nТинамыси зы бзыпхъэу уерэI,\nЦIыф гъэсагъэу о ущэрэI!\nГъашIэр пцIашхъо, ахъщэмэ пшахъо,\nЦэ зырызэу зэхэлъэу къэлъагъо,\nАр джащ фэдэу зэхэтэкъужьы,\nЕ псы ормэ ачIэгъэу мэхъужьы.\nАу тхьамыкIэри, насып щыкIагъэри,\nЗи зимыIэу шъофым къинагъэри\nХэт ышIагъэри ащ ыгъэпкIэнчъэу.\nУахътэм икIыхьагъэ згъэунэфыгъэ,\nАр фэдиз сэ игъо сызфифагъэм,\nАр фэдиз сэ гъашIэу къэзгъэшIагъэм,\nЩыIэныгъэу сиIэм изэфагъэ.\nУахътэм икIыхьагъэ насыпыгъэшъ,\nСинамыс насыпэу къысфычIэкIы,\nОсэу икъэбзагъэ къытфесыгъэшъ,\nСихьэблашъхьэ пшысэм къеушъэкIы.\nШъхьарытIупщэу хышхом сызыхахьи,\nЛIэгъэпалъэу пкIыхьэм сызелъахъи,\nОхътэ занэр шъэфэу къысщыхъугъ,\nИшъыпкъагъи бэрэ сылъыхъугъ.\nСщэIэшъугъэр, къинэу сфэщэчыгъэр,\n— Джары, сIуагъэ, уахътэм къыситыгъэр,\nСщыгъупшагъэу тыгъэу къысфепсыгъэр,\nТхьэм инурэу гучIэм къынэсыгъэр…\nМэзэу сапашъхьэм сэ сыхэплъыхьэ.\nФэнэхъо-нажъоу ар къыскIэнашъхьэ,\nОщхыпс шъокIыгъэуи къысфэмэфашхъо.\nЗэм пкIэшъэ дышъэмэ ашъо зэблихъоу,\nУсэ сатырхэр тхьапэм къытехьэх,\nОщхыпс-гупшысэхэр ащ щызэхахьэх.\nПсы гъоткIо минхэр чъыгмэ къячъэхых,\nКъутэмэ джашъомэ къащызэпэчъэх.\nБжыхьэпэ уахътэм сыхагъэгъуазэ,\nОм къекIыехых быбыжьрэ бзыухэр,\nАфимыкъужьэу тыгъэ нэбзыйхэр.\nМыдкIэ чIыгушъхьэм лъэбэнэ пчъагъэ\nОщхэу къещхыгъэм хешIыхьэ чъагъэу.\nТэухы бжыхьэр, благъэ кIымафэр,\nЩтыргъукIэу, осэу къэсыщт а мафэр!\nПцIыусхэу, къэрар зимыIэхэр,\nМыцIыфхэу, джа щыIэ-щымыIэхэр,\nКъытехьэх тигъогу, къытшIутехьэх,\nАусэпы, ауцIэпIы, щэхъушIэх.\nАщ фэдэхэр бэрэ фэягъэх,\nАу тэри пцIым тыдихьыхэу,\nПцIы IэшIур апэу къыхэтхэу\nХъугъэба, шъыпкъэр дгъэбылъэу,\nДыджыгъэм гур фэдгъэуалъэу.\nСэ сэшIэ, сышыихъыгъэп,\nШыихъы цIыфи слъэгъугъэп,\nАу шъыпкъэр пкъэоу сиIагъ,\nСыщэIэфэ ащ сыфэкIуагъ.\nЫIуагъэм адыгэр епцIыжьрэп,\nЗэ Iуагъэр тIо Iуагъэ ышIыжьрэп.\nЩыIэнба, ар ыгъэлъапIэу!\nЫгуи, сэшIэ, къабзэ.\nНэбзый мин къакIехы.\nНэгур шIум икупсэу,\nЗэмкIэ тыгъэ папкI.\nДжарэу ащ ынапэ\nБэп ащ фэдэу щыIэр,\nШIу щэхъу ыгу имылъэу.\nАу а цIыф зырызмэ\nНэхэр плъырыжьхэп, мэкIуасэх,\nГутео макъэр мэIасэ.\nСыда гупшысэу щыIэщтыр,\nМы уахътэм узэгупшысэщтыр?\nОщхылэу шIункIы дунаир,\nКъикIыжьрэр сыд гуIэныгъэм,\nКъэсыгъэу лIэныгъэ уаер?\nА уаер ренэу пэсащэу\nКъытфэсы гугъэнчъэ ощхэу,\nЗэман хэхыгъэ имыIэу,\nТэщ пае чъыIэ-гомыIоу.\nАу гугъэр, тэ хъугъа гугъэр,\nНыбджэгъоу цIыфым иIагъэр?\nКIодыгъа ари аужэу,\nЛIэныгъи, сыди емыжэу?\nПсэм икъэбзагъэ фэлъаIох…\nСэпэ гъогур сикIэухэп\nСэпэ гъогур сыухыгъэ\nАу сыухрэп ащ пай гугъэр,\nГъашIэм гъусэу сиIэр.\nЗысэплъыхьэ, сапэ илъыр\nГъогоп, цIырау шъоф.\nКъызгурэIо къинэу хэлъыр,\nСэркIэ ар мышъэф.\nЖьыбгъэр лъэшы, тыгъэр стыры,\nЗи къысшъхьасрэп сэ.\nГъунэ дэдэм щытыр сэры,\nЛъэбэкъу сшIыгъэ. Джыри зы…\nГъогур кIэу хэсхыгъ.\nЦIырау шъофыр зэхэсэдзы,\nСэпэ гъогур сикIэухэп,\nСшIын слъэкIыгъ лъэгъуакIэр,\nСэшIэ, пкIункIэ ар IэшIэхэп,\nАу джащ фэд щыIакIэр.\nЗэлъэпкъэгъухэм язэIукIапIэ зеушъомбгъу\nАдыгэ культурэм ифестиваль Тыркуем ит къуаджэу Хаусай щыкIуагъ. Тэхъутэмыкъое районым культурэмкIэ и Унэ­шхо иансамблэу «Уджыр», адыгэ кIэлэцIыкIу театрализованнэ зыгъэсапIэу «Щыгъыжъыер», орэдыIохэу Цышэ Зарет, Нэгъой Заур, Ацумыжъ Адам, нэмыкIхэри Адыгэ Республикэм ыцIэкIэ фестивалым хэлэжьагъэх.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Зэлъэпкъэгъухэм язэIукIапIэ зеушъомбгъу отключены\nМэфэкI шъхьаIэхэм ащыщ\nФыжь-шхъонтIэ-плъыжьышъохэр тыгъуасэ къэралыгъом ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къыщябэкIыщтыгъэх — тиреспублики, ащ икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапи ахэм ясатырэ хэтых — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Мафэ игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыгъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи МэфэкI шъхьаIэхэм ащыщ отключены\nГум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр\nЗыныбжь хэкIотагъэхэр ыкIи сэкъатныгъэ зиIэхэр зыщаIыгъхэ республикэ унэ-интернатым мэфэкI Iофтхьэбзэ гъэшIэ­гъон щыкIуагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Гум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр отключены\nЩыIэныгъэр — иорэд\nАдыгэ лъэпкъым икомпозитор цIэрыIоу Тхьабысымэ Умарэ къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъугъэм ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъоныр республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ щыкIуагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи ЩыIэныгъэр — иорэд отключены\nАнглием къыщалъэгъугъэр афэфед\nБзэхэр зыщызэрагъэшIэрэ Гупчэу «Активым» иеджэкIо куп джырэблагъэ Англием щыIагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Англием къыщалъэгъугъэр афэфед отключены\nМэфэкI шIыкIэм тетэу\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ икъулыкъушIэхэм ащыщхэм щытхъуцIэхэр зэрафагъэшъошагъэхэм ыкIи полицием ирайон отделхэм къафащэфыгъэ хэу­шъхьафыкIыгъэ техникэр зэраратыжьырэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ тыгъуасэ АР-м и Правительствэ и Унэ дэжь щыкIуагъ.\n22.08.2019 / Комментарии к записи МэфэкI шIыкIэм тетэу отключены\nИлъэсым ыкIэм ехъулIэу\nЛъэпкъ проектэу «Демография» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу Мыекъопэ къэлэ клиническэ сымэджэщым псэолъэшI IофшIэнышхохэр мы уахътэм щэкIох.\n22.08.2019 / Комментарии к записи Илъэсым ыкIэм ехъулIэу отключены\nШышъхьэIум и 22-р — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Маф\nАдыгэ Республикэм щыпсэухэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр! ТичIыпIэгъу лъапIэхэр!\n22.08.2019 / Комментарии к записи ШышъхьэIум и 22-р — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Маф отключены\nЗы быракъым зэдычIэтхэу\nУрысыем и Къэралыгъо быракъ и Мафэ непэ хэтэгъэунэфыкIы. УФ-м и Президент и Унашъоу шышъхьэIум и 20-м 1994-рэ илъэсым ышIыгъэм диштэу ар агъэмэфэкIы.\n22.08.2019 / Комментарии к записи Зы быракъым зэдычIэтхэу отключены\nКIэлэегъаджэхэмкIэ нахь Iэрыфэгъу хъущт\nКIэлэегъаджэхэм егъэлыегъащэу къафэмыгъэзагъэхэ Iофыгъохэр зэшIуахынхэ фаеу зэрэхъурэм епхыгъэу илъэсыкIэ еджэгъур зыщаублэжьыщтым ехъулIэу партиеу «Единэ Россием» предложениехэр къыщагъэхьазырыщтых.\n22.08.2019 / Комментарии к записи КIэлэегъаджэхэмкIэ нахь Iэрыфэгъу хъущт отключены