Хабзэ

ЦIыхубз хьэщIэ

 Пасэрей ди цIыхубзхэр куэдрэ унэм икIыу щытакъым. «ЦIыхубзым и Iуэху жьэгу пащхьэмрэ бжэщхьэIумрэщ», – жаIэу щытащ. ЛIым кърихьэлIэр фызым зэригъэзахуэу, зэригъэпэщу унэм щIэсу щытащ. Унагъуэм зыгуэр къе­хьэ­лIэным цIыхубзым и Iуэху хэлътэкъым.
ЦIыхубзыр зэзэмызэххэт щежьэр, Iыхьлы гъунэгъухэр илъагъуну.
ЦIыхубзыр зэрежьэр выгут. Выгум Iэмал имыIэу гущхьэ телът. Гущхьэр и кIыхьагъкIэ щIэуфат упщIэкIэ, ща­гъэ хужь бгъуэшхуэкIэ тепхауэ. Гущхьэр щIытелъыр уэшхымрэ дыгъэмрэ щихъумэн, мыдрейуэ, гъуэгум зы­щри­хьэлIэну цIыхухэр къыIурымыплъыхьын щхьэкIэт. Пасэрей ди цIыхубзхэр, иджы хуэдэу, цIыхухъухэм я нэ­Iуа­сэу, ахэр куэдрэ зэIущIэу щытакъым. ЦIыхубзым нэмыс лей хуащIырт.
ЦIыхубз зэрыс гум шу закъуэ къахуэкIуэу ирихьэлIамэ, бзылъхугъэм нэмыс хуищIу шум дигъазэрти, зыкъомрэ дэ­кIуатэрт. ЦIыхубз хьэщIэр здэкIуэм зэрынэсу, бысым цIыхухъум IумпIэр иубыдырти, пщIантIэм дишэрт. Ауэ хьэ­щIэр цIыхухъум иригъэблагъэртэкъым. Ар унэм щIэзышэр цIыхубзхэрат. Сыт хуэдиз и лъапIагъыу щымытми, цIыхубзыр хьэщIэщым ирашэртэкъым.
ЦIыхубзыр нэхъ зэрагъэхьэщIэ хабзэр джэдкъазт, кхъуей­жьапхъэ, жэмыкуэ хуэдэхэр арат.
Адыгэ хабзэкIэ, зы унагъуэм цIыхухъурэ цIыхубзрэ зэрихьэлIауэ зэхьэщIэгъу хъуамэ, зэнэIуасэу щымытмэ, зэ­дэуэ­ршэрыну, зэдэшхэну хабзэтэкъым. Ар къы­зы­хэ­кIыр цIыхухъумрэ цIыхубзымрэ зэхуаIэ нэмысыр арат. Ауэ хьэщIэхэр щIалэ зи къэшэгъуэрэ хъыджэбз зи ишэ­гъуэу щытмэ, а тIур зэрагъэцIыхурт, хэгъэрей зэхуа­щIырт, зэдагъэуэршэрырт.
Хамэ цIыхухъу зыдэтIыс Iэнэм цIыхубз ядэтIы­сыр­тэ­къым, ядэшхэртэкъым. Ядэшхэн дэнэ къэна, Iэнэм хьэщIэ щысмэ, цIыхубзхэр щIэкIырт е мытIысу ящхьэщытт, шхэн яухыху.