ЛАШЫН

(Адыгэ хъыбарыжь)

Лашын унэ ихьагъащIэт, нысащIэт. Пщэдджыжь гуэ­рым Iуэм ихьащ Лашын, жэм ишын хуейти. Жэм къыздишым, гуур къыкIэрыхъыжьащ. Гуур зэрэ-тIэурэ Iуихуащ Лашын, итIани къытригъазэурэ жэмыр къригъэшыртэкъым. И щхьэр къиIэтри зиплъыхьащ Лашын, зиплъыхьри щимылъагъуIам, гуур кIэбдзкIэ иубыдри пхъэшыкъум щхьэдидзыхащ. Шыгъуэгу хадэм къикIыжрэ пэт, Лашын и тхьэмадэм илъэгъуащ ар - Лашын гуур пхъэшыкъум зэры­щхьэдидзыхар. 

- ЩIалэр ди нысэм IэщIэкIуэдэнущ,- жери гузэващ лIыжьыр: и нысэр зэрыпелуаныр ищIэртэкъым. 

Абы ирихьэлIэри, къалмыкъ xъaныp Къэбэрдейм къихьащ, дзэ къызыщIигъури. Къалмыкъым я дзэмрэ Къэбэрдейм я дзэмрэ зэпэувауэ, къалмыкъ хъаным жиIащ:

- Пелуан зэдгъэбэнынщи, фи пелуаныр текIуэмэ, ди Iэщи ди фащи къиднэнщи, Къэбэрдейм дикIыжынщ. Ди пе­луаныр текIуэмэ, фи Iэщи фи фащи тхьынщ. 

- Хъунщ,- жиIащ Къэбэрдейм я дзэпщым. 

Пелуан щызэрагъэбэныну пIалъэр зэрaухылIащ. Къэбэрдейм я дзэпщым пелуан иIэтэкъыми, гузэвэгъуэ хэхуащ. 

- Си нысэм дэслъэгъуар мыращ, - жери Лашын и тхьэмадэр дзэпщым деж кIуащ.- Си нысэр къаукIмэ, сэ нысэ згъуэтыжынщ,- жиIащ лIыжьым,- пхъур зейм пхъу ягъуэтыжынкъым. Пхъур зейм ядэмэ, сэ сарэзыщ: къалмыкъ пелуаным евгъэбэн. 

Пхъур зейм деж ягъакIуэри Iуэхур зытетыр жраIащ.

- Ди пхъур Къэбэрдейм я щхьэузыхьщ, апхуэдэ лIыгъэ къуэлъмэ, - жаIащ пхъур зейм. 

Къалмыкъ хъанымрэ Къэбэрдейм я дзэпщымрэ зэраухылIа пIалъэр къыщысым, Лашын цIыхухъу фащэкIэ яхуэпащ. Къалмыкъым я пелуаныр, выгъашхэ хуэдэ гъуахъуэу пхъэшыкъум итти, Къэбэрдейм я пелуаныр къыщилъагъум дыхьэшхащ: 

- ЩIалэ цIынэ фIэкI ягъуэтакъэ Къэбэрдейм: cпIытIынщи, сежьэжынщ, - жери. 

Лaшын пхъэшыкъум ихьащ. Я Iэ щызэрубыдым, Лашын къалмыкъ пелуаным и IэпхъуамбиплIыр икъутащ, блыпкъкIэ зызэрадзри Лашын къалмыкъ пелуаным и IэблитIыр къыфIиIуэнтIыкIащ, къиIэтри пхъэшыкъум къыщхьэдидзыхащ. 

Я пелуаныр щаукIым, къалмыкъхэр Къэбэрдейм джанэ пцIанэу икIыжащ, я Iэщэри я фащэри къагъэтIылъри. 

Къалмыкъ пелуанымрэ Лашынрэ щызэбэ­науэ ягъэхъыбарыр Тохъутэмыщей (Лашынкъей) къуажапщэм дежщ. КъызэраIуэтэжымкIэ, Тохъутэмыщей къуажапщэм узыщрuхьэлIэ фэху лъагэм ЛашынкъейкIэ еджэ хъуащ абы лъандэрэ. Тохъутэмыщейми а цIэр фIащыжащ иужькIэ - ди лъэхъэнэм. ЗэрыжаIэмкIэ, къалмыкъ пелуаныр хэзыгъэщIа цIыхубзыр Къейсынхэ япхъущ, Шакъхэ я нысэщ.