«НАЛМЭСЫР» ЛЪЭПКЪХЭМ КЪАФЭШЪО\n— «Налмэсым» июбилей, Адыгэ Республикэр илъэс 25-рэ зэрэхъугъэм тизэхахьэхэр афэгъэхьыгъэх, — къеIуатэ Хъоджэе Аслъан. — Тилъэпкъ искусствэ зэрэбаир, адыгэхэм яфольклор, шэн-хабзэхэр зэпхыгъэхэу цIыфхэм къядгъэлъэгъущтых.\n— Пчыхьэзэхахьэхэр гъэшIэгъон зэрэхъущтхэр тэшIэ. «Налмэсым» илъэс зэфэшъхьафхэм хэтыгъэхэм сыда къяшъуIощтыр?\n— Непэ щытхъоу тфаIорэр къэзымылэжьыгъэхэр бэ мэхъух, 1936-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «Налмэсым» къыкIугъэ гъогур шIукIэ тыгу илъ. Тинахьыжъ лъапIэхэр щысэшIу тфэхъух, концертхэм къядгъэблэгъагъэх.\n— IофшIэныр лъыбгъэкIотэным фэшI кадрэхэм ялъытыгъэр къыхэдгъэщы тшIоигъу.\n— Тэр-тэрэу дгъэхьазырыгъэ кадрэхэр арых «Налмэсым» къыщышъохэрэр, оркестрэм хэтхэр. Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледжэу У. Тхьабысымэм ыцIэ зыхьырэм щеджэрэ ныбжьыкIэхэм, ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» защызыгъасэхэрэм «Налмэсыр» яжэ. Колледжым ипащэу Хьэпэе Замирэ, Правительствэм тафэраз.ТищыкIэгъэ кадрэхэр Адыгеим щытэгъотых.\n— КъэшъуакIо хъущтхэр езыгъаджэхэрэр къытэпIуагъэгоп.\n— Ахэр искусствэм ицIыфых. «Налмэсым» илъэсыбэрэ хэтыгъэхэр тиIэпыIэгъушIух.\n— Адыгэ шъуашэр щы-гъэу пчэгум къыщышъо-рэм исэнэхьаткIэ къыгъэ-лъэгъон ылъэкIыщтым тытегъэгущыIэба.\n— Лъэпкъ шъуашэр къешIэкIыгъэу, пчэгум дахэу къихьаным ыпэкIэ артистым лъэпкъ шэн-хабзэхэр зэрегъашIэх, тарихъым къыпкъырыкIызэ щыIэныгъэу тызыхэтым гукIэ къекIуалIэ. Арышъ, шъуашэр зыщыолъэ къодыекIэ искусствэм изехьакIо, артист ухъущтэу слъытэрэп. «Налмэсыр» унагъом фэтэгъадэ. Сабыим фэдэу къэшъуакIом улъыплъэн, бгъэсэн фае. ШIу фапшIи уигъогу къытепщагъэр щыIэныгъэм къыщыотэжьыщт.\n— Шъуикъашъохэр цIыфхэм къагурыIохэу олъытэба?\n— УпчIэр кIэлэцIыкIухэм, нахь ныбжьыкIаIохэм афэгъэхьыгъэу къысщэхъу. КъашъомкIэ къэпIуатэрэр залъэгъукIэ, гупшысэ хэхыгъэхэр ашIых. Псэ зыпыт къашъом щыIэныгъэм ухищэщт, ошъогу къаргъом зыфэпщэйзэ чыжьэу уигъэплъэщт. Тыгъэм инэбзыйхэу къэшIэтыхэрэм лъэпкъ шэн-хабзэхэр ахэплъагъохэу къызыщыбгъэхъузэ уигушъхьэ кIуачIэ зебгъэIэтыщт.\n— Къэшъо пчъагъэу «Налмэсым» къы-шIырэр къэлъытэгъо-шIоп. Репертуарым зэхъокIыныгъэ фэшъушIыщта?\n— Зы чIыпIэ титыщтэп, тылъыхъощт, нахьышIур къыхэтхыщт. УпчIэм иджэуап гъэзетеджэхэм тэрэзэу къагурыIо сшIоигъу. 1990-рэ илъэсхэм «Налмэсым» репертуарэу иIагъэм къыфэдгъэзэжьын, ащ диштэу концерт шъхьаф зэхэтщэн тимурад. Непэрэ уахътэр къэзыгъэлъэгъорэ къашъохэмрэ ансамблэм итарихърэ яхьылIэгъэ концертхэр зэфэшъхьафхэу щытыщтых.\n— 2017-рэ илъэсым кIэу жъугъэуцугъэ къашъохэр къэжъугъэлъэгъощтхэу зэ къысэпIогъагъ.\n— Ар тигухэлъ шъхьаIэмэ ащыщ. Циркым иартистхэр тиконцертхэм ахэдгъэлажьэхэу къыхэкIыгъ. Лъэхъаным дед-гъаштэзэ кIэм тылъыхъущт. Тифольклор къыхэтхыщтым гъунэ иIэп.\n— Аслъан, шIэныгъэ лъапсэ къашъо пэпчъ зэрэфэшъушIырэр сэшIэ. УпчIэжьэгъухэр шъуиIэха?\n— ШIэныгъэлэжьэу Пащтэ Мадинэ ишIушIагъэ тегъэгушхо. Къашъохэр дгъэуцунхэм фэшI лъэпкъ гупшысэр зэрэщыпхырытщыщтым тызэдегупшысэ. Искусствэм ицIыфхэр тиныбджэгъушIух. Къашъохэр къызыхэтхыщтхэр тиIэх.\n— Тигъэзетеджэхэм ащыщхэр телефонкIэ къытфытеох, редакцием къэкIуагъэхэри къахэкIыгъэх. «Адыгэ уджхэр» зэкIэми къагурыIорэп, шъуашэхэр зэрэзэфэмыдэхэм егъэгумэкIых.\n— Нурбый, ари упчIэ дэгъу. Адыгэхэм нахьыпэкIэ уджым фэгъэхьыгъэ къашъохэр къашIыхэ зыхъукIэ, шъуашэу ащыгъыр зэфэдагъэп. Купищэу гощыгъэхэу къэтэшIы, кIэухым я 4-рэ къашъоу къэтшIырэм шъуашэу ащыгъыр зэфэдэу тэгъэпсы. Къашъор агу рихьырэба?\n— АшIогъэшIэгъон. Артистхэр нэгушIохэу пчэгум щэуджых, лъэпкъ искусствэр агъэдахэ.\n— Уджхэм ямызакъоу, нэмыкI къашъохэри дгъэуцущтых.\n— Къыблэм, Темыр Кавказым шъуиконцертхэр джырэблагъэ ащыкIуагъэх. Джыри гъогу шъутехьащтба?\n— Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Чэчэным, Темыр Осетием, нэмыкIхэм тащыIагъ. Къэрэщэе-Щэрджэсым тырагъэблагъэ, шэкIогъум и 30-м Краснодар тиконцерт щыкIощт. Пчыхьэзэхахьэхэм лъэпкъым итарихъ, Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэхэр къащытэгъэлъагъох. Мамыр псэукIэм тызэрэзэфищэрэр, лъэпкъхэм язэпхыныгъэ зэрэдгъэпытэрэр тизэхахьэхэм къащыхэтэгъэщых.\n— Мэшэлахь, тIысыпIэ 61-рэ зиIэ автобус къышъуфащэфыгъ. Гъогу чыжьэ шъутехьаныр къышъомыхьылъэкIэу тэлъытэ.\n— Тиреспубликэ и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, Правительствэмрэ Парламентымрэ «тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи ятэIожьы. «Налмэсым» Унэшхо иI, Iоф пшIэщтмэ, хъопсагъо. Автобус дахэ къытфащэфыгъ, ау ащ тезэгъыгорэп. Джыри зы автобус зэдгъэгъотыщт. УзэрэзекIощт шIыкIэм уегупшысэ зыхъукIэ, амалхэри къыдэплъытэнхэ фае.\n— ШэкIогъум и 25 — 26-м щыIэщт концертхэм яхьылIэгъэ гупшысэхэмкIэ тизэдэгущыIэгъу тыухы сшIоигъу.\n— Апэрэ пчыхьэм «Налмэсым» нахьыпэкIэ хэтыгъэхэр, лъэпкъ искусствэм зиIахьышIу хэзышIыхьагъэхэр, республикэм ипащэхэр къедгъэблэгъагъэх. Тиартистхэм щытхъуцIэхэр къафаусыщтых, гущыIэ фабэхэр афаIощтых. Концертыр гъэшIэгъон хъунэу сэлъытэ. ШэкIогъум и 26-м нахь игъэкIотыгъэу тыуджыщт, цIыфхэр дгъэгушIощтых. IэкIыб къэралыгъохэм, къош республикэхэм, крайхэм къарыкIыгъэхэр типчыхьэзэхахьэхэм къяжэх, ар лъэшэу тигуапэ.\n— ШъуикъашъохэмкIэ лъэпкъ искусствэр нахь лъагэу шъуIэтынэу, бэрэ тыжъугъэгушIонэу шъуфэтэIо.\nСурэтхэм арытхэр: Хъоджэе Аслъан, «Налмэсыр» къэшъо.