Гуауи гуфIэгъуи зэпыщIащ  

Ещанэ пычыгъуэ

Хьэнифэ, пэж дыдэуи, абы и хъыбар дахэу Мыхьэмэт зэхихым хуэдэт.

ТIууэ ухуэна и щхьэц фIыцIэр илъэдакъэпэм теуэт, и нэ фIыцIэ дахитIым хъуаскIэр къыщIихт. И IэлъэщI удзыфэм мащIэу къыщIэщ и пщэр уэсым нэхърэ нэхъ хужьт. Iэпкълъэпкъ зэкIуж зиIэ адыгэ пщащэм зэ Iуплъэгъуэм удимыхьэхын плъэкIынутэкъым.

—Сэ зэхэсхащ уи псэлъыхъухэм яптыжа жэуапхэр, ауэ, итIани, сэри си насыпыр здынэсым сеплъыжыну, сыпхуэфащэрэ сыпхуэмыфащэрэ къасщIэм сфIэфIу сыкъэкIуащ,—жиIащ Мыхьэмэт.

—"Хьэуэ" къызжепIэми, щхьэжэ зыщыхъунухэм сащыщкъым.

—Сэри уи хъыбарыфI фIэкIа зэхэсхакъым. Мыхьэмэт. Дагъуи пхуэсщIкъым, —Хьэнифэ зи гугъу ищIыр Мыхьэмэт шыщхьэмыгъазэу зауэм зэрыхэтырат—ауэ си гугъэнтэкъым уэ пхуэдэ зауэлI хъыжьэм нобэ зэманыр зыIутым апхуэдэ Iуэху игу къэкIыххэну. Зауэщ, дунейкъутэжщ. Уэ зауэм уIутыным и пIэкIэ, джатэр иплъхьэжри фыз лъыхъуэ укъежьащ.

—Зэманыр дуней къутэжу, зауэ щымыIэу щытамэ, сэри фыз къэшэным сыхуэмыпIэщIэнкIэ хъунт. Ауэ си адэ-анэр жьы хъуащ. Си адэм и щIапIэ къинэну къуэш сиIэкъым. Шыпхъуибл сиIэщи, сэ къэзмышауэ дэкIуэн ядэкъым. Шапсыгъхэр лъэпкъ кIуэд мыхъун щхьэкIэ щIэблэ яIэн хуейщ.

—Шапсыгъ зауэлIхэр фыз лъыхъуэ хыхьэжмэ, хэкур зыхъумэнур хэт?

—Шапсыгъ пщащэхэм дэкIуэн щагъэтыжмэ, лъэпкъыр зыгъэбэгъуэнур хэт?

Хьэнифэ зыкъомрэ щыму хэгупсысыхьащ.

—Сэ си адэри си дэлъхури симыIэжми, Тхьэм и шыкуркIэ, си анэр псэущ. ЕмыкIу сыкъыумыщI, си анэм сечэнджэщын хуейщ,—хъыджэбзыр щIыбкIэ икIуэтур щIэкIыжащ.

Мыхьэмэт къэтэджащ, хьэщIэщыр къызэхикIухьащ. Бжэ IухамкIэ щIэплъэурэ, пщIантIэр къызэпиплъыхьащ. Ар къабзэу зэлъыIухат. Мыхьэмэт и шым Хьэнифэ бгъэдилъхьа къуршыщхьэ удз IэфIыр имыухауэ иджыри щIигъэмэракIуэт. Мыхьэмэт хэгупсысыхьауэ здэщытым пщIантIэм зы фызыкурэ щIалэщIитIрэ къыдыхьащ. ЩIалитIыр зауэлI фащэкIэ хуэпат, гъуэгу гъуэмылэр зыкIэрыпха яшхэр я Iэдэжт. Хьэнифэ абыхэм япежьащ.

ХьэщIэщыбжэмкIэ щIэплъурэ Мыхьэмэт псори илъагъут.

—Си щIалитIыр зауэм согъакIуэри, зи псалъэ яжозгъэIэнут,—фызым нэщхъейуэ, ауэ и щхьэр лъагэу Iэтауэ хъыджэбзым зыкъыхуигъэзащ.

—Си дэлъху цIыкIухэ, дыгъуасэщ анэбгъэм фыкъыщIыщIэкIар. Иджыри анэ быдзышэр къыфIурож. Ауэ пащтыхьым къыдидза лыгъэм Iэщэр къывигъэщтащ. Фи адэм илъ фщIэжыну зауэм фызэрыкIуэр зыщывмыгъэгъупщэ! Шапсыгъ фызхэм я нэпс фымылъагъу щхьэкIэ ягукIэ магъ. Фи анэм и напэ тевмых. ФыкъызыхэкIар зыщывмыгъэгъупщэ. ЛIыхъужьыр ажалыншэщ. Ди щхьэщыгу ит Тхьэшхуэм солъэIу фыкъихъумэну! Ди насып текIуэнущ. ФыкIуэ, гъуэгу махуэ!

А псори зылъэгъуа Мыхьэмэт сыт хуэдизкIэ Хьэнифэ димыхьэхами, зэуэ къэуIэбжьыжащ. "Мыпхуэдиз пщIэ зыхуащI, Шапсыгъыыр дэнэ къэна, адыгэ хэку псом зи Iущагъымрэ хабзэ дахэмрэ щаIуатэ пщащэ цIэрыIуэр къасшэмэ, сэ си лIыгъэмрэ си щIыхьымрэ яIурыхужу, мы цIыхубзым и кIэ къуагъым къуэмыкIуэдэну пIэрэ? Апхуэдэу мыхъуу, зауэлIым и щхьэгъусэфIу къыщIидзу щытми, мы цIыхубз Iущым шапсыгъхэм деж щиIэ пщIэр хэрыщиIэу, гъэгушхуакIуэу къэнэжмэ, мынэхъыфIу пIэрэ, жьыщIэ-лъасэу тIысыж нэхърэ?".

А гупсысэ хьэлъэхэр и щхьэм щызэрызехьэу Мыхьэмэт здэщытым, Хьэнифэ къыщIыхьэжри, и щхьэр мащIэу ехьэхауэ, и напIэр къимыIэту блыным кIэрыувэжащ.