-рэ лIэшIэгъухэм адыгэхэм къахэхьэгъэхэ Евлия Челеби, Н. Витсен, Ф.И. Штраленберг ыкIи нэмыкIхэр ары. Мыхэмэ къытлъагъэIэсыгъэ лексикэ материалым мэхьанэу иIэр зыфэдэр а лъэхъаным адыгэ гущыIэхэр зэрагъэфедэщтыгъэ шIыкIэм илъэужхэр къызэрахэнэжьыгъэр ары. Ау а материалым уицыхьашхо теплъхьанэу щытэп, сыда пIомэ а гущыIэхэр къэзытхыгъэхэр, апэрэмкIэ, бзэшIэныгъэлэжьхэу щытыгъэхэп, ятIонэрэмкIэ, адыгэ мэкъэ хьылъэхэм якъэIуакIэ мыадыгэ цIыфхэм атхьакIумэ къыубытын ылъэкIыным иIоф тетыгъэп. Арышъ, ащ критическэу уекIолIэн фаеу мэхъу.