ПшъэдэкIыжьыр агъэлъэшыгъ | Адыгэ Макъ\nДжырэ дунаим банкхэм ямыолIэрэ цIыф щыIэп пIоми ухэукъощтэп. Зым псэупIэ зэригъэгъотыным, адрэм зыфэе пкъыгъо горэ рищэфыным афэшI ахэм чIыфэхэр къаIахых.\nАу мыщ дэжьым гъотэу, ха­хъоу къыпIэкIахьэрэмрэ хъардж­хэмрэ зэбгъэпшэнхэшъ, ащ фэдэ лъэбэкъу пшIын фае. Кредит къизыхыгъэхэм ащыщыбэхэр гумэкIыгъохэм яуалIэх, зыхэм яIофшIапIэ чIанэ, адрэхэм ялэжьапкIэ нахь макIэ мэхъу. Ау сыдэу щытми, чIыфэр пты­жьын фае. ЦIыфхэри ащ къеуцуалIэх, ау чIыпIэ къин ифа­гъэхэм мыщ дэжьым къэралыгъор IэпыIэгъу афэхъун, къыухъумэнхэ фае. Мы аужырэ илъэсхэм кредитхэм якъызэкIэгъэкIожьын фэгъэзэгъэ къулыкъухэм (коллекторхэм) яIофшIэн зэрэзэхащэрэм гумэкIыгъуабэ къыпыкIыгъ, цIыфхэр агъэщы­нэхэу, чэщи, мафи ямыIэу телефонымкIэ афытеощтыгъэх. Шъыпкъэр пIощтмэ, непи ащ фэдэ зекIуакIэ олъэгъу. Кредит къизыхыгъэм имызакъоу, ащ игъунэгъухэм, иблагъэхэм, иIоф­шIэгъухэм телефонымкIэ афытеох, агъэгумэкIых. Мыщ фэдэ екIолIакIэм обществэм зэрэ­дыримыгъаштэрэм къыхэкIэу коллекторхэм пшъэдэкIыжьэу ахьырэр нахь агъэлъэшыгъ, ащ пае федеральнэ хэбзэгъэуцу­гъэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх, 2017-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м щегъэжьагъэу ащ кIуачIэ иIэ хъугъэ. Ау мыщ дэжьым нэбгырэ пэпчъ къыгурыIон фаер зы — чIыфэу къи­шъухыгъэр шъупщыныжьыныр шъуипшъэрылъ, банкым ежь фэгъэкIотэныгъэу шъуфишIыщтыр нэмыкI лъэныкъу.\nМыщ еплъыкIэу фыриIэр, ащ епхыгъэу Iоф зэрашIэщтыр къы­риIотыкIыгъ хьыкум приставхэм яфедеральнэ къулыкъу и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм ипащэ игуадзэу Дмитрий Сидоренкэм.\n— Игъом къамыты­жьы­гъэ чIыфэм икъызэкIэгъэкIожьын епхыгъэ IофшIэныр хэта ­зыгъэцэкIэн зылъэкIыщтыр?\n— Федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм къызэригъэнафэу, мы Iофыгъом изэшIохын фэгъэ­зэгъэн зылъэкIыщтхэр чIыфэ къя­зытыгъэ учреждениер, ащ ишIоигъоныгъэхэр къэзыгъэлъа­гъорэр е къэралыгъо реестрэм хэтхэгъэ коллекторыр арых. УФ-м и Президент зыкIэтхэгъэ унашъом диштэу, коллекторхэм япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэрэм лъыплъэгъэным ыкIи уплъэ­кIугъэным фэгъэзагъэр хьыкум приставхэм яфедеральнэ къулыкъу ары.\n— Коллекторым изе­кIуа­кIэ хэбзэгъэуцугъэм сыдигъуа зыдиштэрэр?\n— Коллекторыр чIыфэ зытелъым IукIэн, телефонымкIэ дэгущыIэн, смс фигъэхьын, электроннэ ыкIи почтэм иамалкIэ къэбарыр лъигъэIэсын амал иI. Ау мыщ дэжьым лъэныкъуи­тIуми ашIэн фае: IофшIэгъу мафэхэм пчыхьэм сыхьатыр 10-м щегъэжьагъэу пчэдыжьым сыхьатыр 8-м нэс, зыгъэпсэ­фыгъо ыкIи мэфэкI мафэхэм сыхьатыр 20.00-м щыублагъэу пчэдыжьым сыхьатыр 9-м нэс, коллекторыр чIыфэ зытелъым зыфигъэзэн, тхьамафэм зэ на­хьыбэрэ зыIуигъэкIэн ылъэ­кIы­щтэп. Мыщ фэдэ агентствэ­хэм Iоф ащызышIэхэрэм чIыфэ зы­телъым телефонымкIэ мафэм зэ, тхьамафэм — гъогогъуи 2-рэ, мазэм — гъогогъуи 8-рэ зыфагъэзэн амал яI, ау а пчъа­гъэхэм ашIокIы хъущэп. Ар зы­мыгъэцакIэхэрэм хэбзэгъэуцугъэр аукъо.\nКоллекторым чIыфэ зыте-лъыр ыгъэщынэн, ар ыгъэпцIэн, имылъку ыгъэфыкъон, цIыфым ипсауныгъэрэ ищыIэныгъэрэкIэ щынагъоу щыт зекIуакIэр ыгъэ­федэнхэ фитэп. Джащ фэдэу чIыфэр зымытыжьышъурэр банкрот зэрэхъугъэр къэзыушы­хьатырэ унашъо арбитражнэ хьыкумым ышIыгъэ зыхъукIэ, а мафэм щегъэжьагъэу ащ коллекторыр екIолIэн е телефонымкIэ дэгущыIэн фитэп. Кредитыр зэкIэзымыгъэкIожьырэм Iоф ымышIэжьышъу хъугъэмэ, апэрэ купым хэхьэрэ сэкъатныгъэ иIэмэ, медицинэ учреждением чIэлъэу щеIазэхэмэ, ащ уекIолIэн уфитэп.\nЧIыфэ зытелъхэм закъыфэзыгъэзэгъэ коллекторым ыцIэрэ ылъэкъуацIэрэ, организациеу зыIутыр къыIонхэ, джащ фэдэу телефон номерэу къызэрэтеорэр къэлъэгъон фае.\n— Коллекторхэм сиблагъэхэр, сиIахьылхэр агъэ­гумэкIынхэ фитха? Ахэр хэбзэнчъэу мэзе­кIохэмэ хэта зызфэбгъэзэн плъэкIыщтыр?\n— ЧIыфэ зыштагъэм зэрэдэгущыIэхэрэ шIыкIэм тетэу ащ иблагъэхэми, иIофшIэгъухэми, нэмыкIхэми коллекторым зафигъэзэн ылъэкIыщт. Ау хэбзэ­гъэуцугъэм къызэригъэнафэ­рэмкIэ, мыщ фэдэ зэдэгущыIэгъу зэдыряIэным пае ящэнэрэ лъэ­ныкъори (иблагъэхэр, иIоф­шIэгъухэр, иIахьылхэр) ащ къе­зэгъын фае.\nКредит зэзэгъыныгъэ зэрэзэдэшъушIыгъэр къэзыушыхьатырэ ыкIи шъузкIэтхэжьыгъэ тхьапэхэр шъумыгъэкIодых, чIы­фэр зышъутыжьыгъэм ыуж илъэси 3-м къыкIоцI квитан­циехэр щыжъугъэлъых. ЧIыфэ къышъозытыгъэ организацием илIыкIо е коллекторыр телефонымкIэ къышъуфытеуагъэмэ, ащ ыцIэ-ылъэкъуацIэ, органи­зациер зыдэщыт чIыпIэр къы­Iонхэу зыфэжъугъаз. Ежьхэр къышъуIукIагъэхэмэ, ядокументхэр къагъэлъэгъон фае.\nКоллекторхэр дысэу мэзе­кIохэмэ, шъуагъэщынэмэ, шъуи­фитыныгъэхэр аукъохэмэ е, гущыIэм пае, шъуиунэ къихьанхэ гухэлъ яIэмэ, псынкIэ Iофэу полицием шъукъедж. Мыщ фэдэ хэбзэнчъэ зекIуакIэм административнэ е уголовнэ пшъэ­дэкIыжь къыпыкIын ылъэкIыщт. Шъуифитыныгъэхэр аукъуагъэ­хэмэ, хьыкум приставхэм яфедеральнэ къулыкъу зыкъыфэ­жъугъэзэн амал шъуиI.\nКъэралыгъо реестрэм хэмытхэу чIыфэм икъызэкIэгъэкIожьын Iоф дэзышIэхэрэм пшъэ­дэкIыжьэу арагъэхьырэр зэрагъэлъэшыгъэр агу къэтэгъэкIы­жьы. Ащ фэдэхэм хьыкумым тазырэу атырилъхьан ылъэкIыщтыр сомэ мин 50-м щегъэжьагъэу мин 500-м, IэнатIэ зы­Iыгъхэм — мини 100-м ще-гъэ­жьагъэу миллионым нэсы, юри­дическэ лицэхэм атыралъхьэрэр сомэ мин 200-м щыублагъэу миллионитIум нэсы.\nЧIыфэ зыштагъэм ифитыныгъэхэр ешIэхэмэ, зэрэзекIон фаер къыгурэIомэ, коллекторым гупсэфэу дэгущыIэн ыкIи зы­къыухъумэжьын ылъэкIыщт.