Адыгэ Хэку Таймс: Пэрэныкъо Чатибэ ипчыхьэзэхахьэ Мыекъуапэ щыкIощт\nПэрэныкъо Чатибэ ипчыхьэзэхахьэ Мыекъуапэ щыкIощт\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэкIэ щытым илъэс 53-рэ хъугъэу Iоф щызышIэрэ артистэу, драматургэу Пэрэныкъо Чатибэ итворческэ пчыхьэзэхахьэ непэ Мыекъуапэ щыкIощт. Искусствэм ицIыф фэгъэхьы­гъэ тхыгъэхэр мыщ къыкIэлъыкIоу къы­хэтэутых.\nУрысые Федерацием иза­служеннэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Пэрэныкъо Чатибэ ыныбжь илъэс 80 хъугъэ. 1962-рэ илъэ­сым Москва дэт театральнэ институтыр (ГИТИС) къэзыухы­гъэ адыгэ купым хэтэу ­Адыгэ къэралыгъо драматическэ театрэм IофшIэныр щыригъэ­жьагъ. Артистэу зэраштагъэмкIэ тхылъым датхагъэм фэ­шъхьаф джы къызнэсыгъэм ащ дэтэп. Хэкум зыфыригъэджэгъэ сэнэхьатыр зэблихъуныр ышъхьэ къихьагъэп. Артистмэ щыIэкIэ дэгъу яIэкIэ, зыщыкIэ­хэрэ щымыIэкIэ, къин амылъэ­гъу­кIэ арэп. Арэу ­зэрэщытзэ, Пэрэныкъом театрэр къызэрэуитын щыIэп. Ыгу хэтIагъэу щы­мытмэ, исэнэхьат фэмы­шъыпкъэмэ илъэс 53-рэ хъугъэу сценэм тетыныя? Роль 200-м ехъу къышIын ылъэ­кIы­ныя? Арышъ, Пэрэныкъо Даутэ ыкъоу Чатибэ Адыгэ театрэр ищыIэныгъэ щыщ шъыпкъэу зыхъугъэр бэшIагъэ.\nЧатибэ къызэрыхъухьагъэр лэжьэкIо унэгъо Iужъу, зэш-зэ­шыпхъуитф хъущтыгъэх. Ятэу Даутэ колхоз бригадирыгъ. Хэгъэгу зэошхор къызежьэм дзэм ащи, 1942-рэ илъэсым хэкIодагъ. Янэу Абатрэ янэжъэу Пакъэрэ агу амыгъэкIодэу ялъфыгъэхэр зэрагъэшхэщт­хэм, зэрафэпэщтхэм пылъыгъэх. Абатэ колхоз Iофыр ди­гъэцакIэщтыгъ. Къин ­дэдагъэми, апIугъэх, рагъэджагъэх. Чатибэ къэлэ чыжьэм еджакIо зэ­рэкIуагъэр лъэшэу яни, ыш-ышы­пхъухэми ягопагъ, гу­шIуа­гъэх, «сыдэущтэу едгъэ­джэщт?» аIуагъэп.\nТэхъутэмыкъое гурыт еджа­пIэр къызеухым, Адыгэ кIэлэ­егъэджэ институтым ушэтынхэр щитыгъэх, ау конкурсым пхырыкIыгъэп. Зыдигъэзэщтэу, зызэритыщтым егупшыси, янэрэ ышнахьыжърэ яшIэ хэлъэу ТIуапсэ кIуагъэ ыкIи хы техническэ училищым чIэхьагъ. Егугъоу еджэзэ, илъэс тешIагъэу письмэ къыIокIэ ­Ахэджэго Мэджыдэрэ адыгэ гъэзетым иIофышIэу Шъхьаплъэкъо Хьисэрэ къыфагъэхьыгъэр. Ащ итхэ­гъагъ Москва театральнэ институтым щырагъэджэщтмэ якъыхэхын Мыекъуапэ зэрэ­щыIэщтыр, ятэшэу Индрысэ зыщеджэгъэ дэдэм чIэхьанэу фае­мэ екIолIэнэу. Ащыгъум Чатибэ ышIэщтыгъэп а нэбгыритIоу къыфэтхагъэмэ ятэшыр ягъу­сэу а еджапIэр къызэраухыгъэр. Нэужым ышнахьыжъ къыфиIотэжьыгъ Мэджыдэ зэ­рэIукIэгъагъэр ыкIи гущыIэгъу зэфэхъугъэхэу Чатибэ ТIуапсэ кIуагъэу хы училищым зэрэщеджэрэр.\nЕджапIэм чIэсызэ Чатибэ художественнэ самодеятель­ностым хэлажьэщтыгъ, орэд къыIощтыгъ. Я 9-рэ классым исыгъ хэкум иеджапIэхэм ясамодеятельность икъэгъэлъэгъо­нэу Мыекъуапэ щыIагъэм зыхэлажьэм. Джащыгъум жюрим хэсыгъэ адыгэлI лъэгъупхъэм къыриIогъагъ орэдыIо ныб­жьы­кIэхэр адыгэ ансамблэм зэрищыкIагъэхэр, фаемэ, еджа­пIэр къызиухыкIэ аригъэштэнэу. Мэджыд зэрицIэр зэхихыгъагъ, ау ылъэкъуацIэ ышIэ­щтыгъэп. ЕджапIэр къызеухым, гухэлъэу иIагъэр нэмыкIыгъ. Джы письмэу къыIукIагъэмкIэ енэгуягъ ар зэрэ Мэджыдэм.\nМафэу агъэнэфагъэм ехъулIэу Чатибэ Мыекъуапэ къэсыгъ. Театрэм ифойе кIалэу къекIолIагъэхэм ахэтзэ, а Мэ­джыдэр къычIахьэу зелъэ­гъум, пэгъокIи сэлам рихыгъ.\n- Письмэм укъыщагъ, арба? - къеупчIыгъ.\n- Ары, сыкъыщагъ.\n- Сценэм укъытехьэмэ къэ­пIощтхэр укъыхэмыукъонэу дэ­гъоу зэбгъэшIагъэха?\n- Ащыгъум дэгъу, мэкъэ Iэ­тыгъэкIэ зэхэугуфыкIыгъэу, умы­щынэу къаIох, - къыриIуи, залым чIэхьагъ.\nМосква къикIыгъэхэу театральнэ институтым иректорэу М. А. Горбуновымрэ ­актер­скэ факультетым идеканэу П. В. Остальскэмрэ зыфаIуагъэр зэ­кIэ Чатибэ сценэм щигъэ­цэкIагъ - баснэм, усэхэм ыгу етыгъэу къяджагъ, адыгэ орэдыжъри мэкъэ лъэшкIэ къы­Iуагъ, къыраIогъэ темэмкIэ едзы­гъор къышIыгъ, къэ­шъуагъ. Комиссием хэтхэм зэдырагъа­штэу хъункIэ алъытагъ. Джарэущтэу 1957-рэ илъэсым артист сэнэхьатым илъагъо теу­цуагъ. Икъу фэдизэу а сэнэхьатыр къызIэкIигъэхьагъэу, къы­шIырэ роль пэпчъ иIэпэIэ­сэныгъэшхо къыхэщэу ащ фэдиз илъэсхэм рэлажьэ. ­Адыгэ студиеу театральнэ институтым зищытхъу щаIуатэщтыгъэм щызэдеджагъэхэу Пэ­рэныкъо Чатибэ, КIыкI Юрэ, Устэкъо Мыхъутарэ, Уарпэкъо Аслъанэ непи сценэм зэдытетых.\nАктерскэ Iэпэ­Iэ­сэныгъэмкIэ кIэ­лэегъаджэу яIагъэр доцентэу В. А. Вронскаяр ары. Ригъэджэ­гъагъэх ащ апэрэ Адыгэ сту­дийцэхэу 1941-рэ илъэсым къэзыу­хыгъэхэу ясэнэхьат рылэжьэнхэу зинасып къымыхьыгъэхэр. Хэ­гъэгу зэошхом хэкIодэгъэ кIэли 9-мэ ащыщыгъ Чатибэ ятэшри.\nВарвара Алексеевнам ятIо­нэрэ студием­ иху­до­же­ственнэ пащэу, профессорэу Михаил Чистяковыр игъусэу ­студийцэ­мэ нэбгырэ пэпчъ ылъэкъуацIэ кIэ­упчIэхэзэ нэIуасэ зафа­шIыгъ. Чэзыур Чатибэ къызынэсым, «сэ сы Пэрэныкъу, о ебгъэ­джэгъэ Пэрэныкъор сятэш» риIуагъ. Педагог бзы­лъфыгъэр нэку-нэпс хъугъэу IаплI къы­зэрэрищэкIыгъэр Чатибэ щымыгъупшэжьынэу ищы­Iэныгъэ къыхэнагъ.\nКIэлэегъаджэмэ анаIэ лъэшэу Адыгэ студием къытетыгъ, икъу фэдизэу сценэм зэрэфагъэсэщтхэм дэшъхьахыгъэхэп. ТикIалэхэмрэ типшъашъэ­хэмрэ афэгъэхьыгъэу ректорым ыIощтыгъ: «Сиадыгэхэр». Ащ гур къыIэтыщтыгъ, нахь дэ­гъоу еджэнхэм фищэщты­гъэх. Джы къызнэсыгъэм шIукIэ игугъу ашIыжьы. Апэрэ курсым щегъэжьагъэу студент анахь дэгъумэ ащыщэу Ча­тибэ илъэситфэ еджагъ. Дипломнэ спектаклэхэу агъэнэфагъэмэ ащыщэу «ЦIыфымрэ тыгъу­жъымрэ» зыфиIоу испан драматургэу А. Гимера идрамэу Бэрэтэрэ Хьамидэ зэридзэ­кIы­гъэм Себастьян ироль къыщи­шIынэу къыратыгъ. Дэгъу дэдэуи къышIыгъ. Адрэ дипломнэ спектаклэхэу «Машенька» (А. Афиногенов), «Чапыч зи­мыIагъэм уплIэжъ ыгъотыгъ» (А. Островский) зыфиIохэрэм Окаемовымрэ Епишкинымрэ ярольхэр къащишIыгъ. 1962-рэ илъэсым еджэныр къыухи, студиер хэкум къызэкIожьым, а спектаклэхэр репертуарым ха­гъахьэхи, Мыекъуапи тикъуа­джэхэми къащагъэлъэгъуагъэх, цIыф­мэ гушIуагъо къафахьызэ, Адыгэ театрэм пкъэоу кIэ­уцуагъэх. Ахэм зыкIэ ащыщхэу Пэрэныкъо Чатибэрэ ишъхьэ­гъусэу Разыетрэ профессиональнэ театральнэ гъогум теуцох.\nЗэгурыIохэу, яIорэ яшIэрэ зэхэлъэу, яунагъо цIыф кIуа­пIэу псэугъэх, сценэм зэдытетыгъэх, а зы спектаклэхэм зэ­дыхэтхэуи бэрэ къыхэкIыгъ. КIалэрэ пшъашъэрэ зэдапIугъ, рагъэджагъэх. Разыет Пэхъумэ япхъугъ (Рая етIощтыгъ), илъэс 40 фэдизрэ сценэм тетыгъ, ролыбэ къышIыгъ, агу­рыIощтыгъ режиссермэ, ягуапэу яспектаклэхэм ахагъэлажьэщтыгъ. Аужырэу къышIы­гъэмэ ащыщ Дэхэбаринэ ироль - драматургэу Мамый Ерэ­джыбэ икомедиеу «Дэхэбаринэ ихьакIэщ» роль шъхьаIэу хэтыр. Шэн гъэтIылъыгъэ зиIэ бзылъфыгъэ рэхьатэу, гукIэгъу зыхэлъэу, бэрэчэт нэгушIоу щытыгъ Разыет. Театрэм чIэт артисткэ цIэрыIомэ ащыщыгъ. Ифэшъошэ шъыпкъэу Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм изаслуженнэ артист щытхъуцIэр къыфаусыгъ, ащ рыгу­шхощтыгъ, ыгъэлъапIэщтыгъ. Разыет идунай зихъожьыгъэр илъэс 15 хъугъэ, зыдэкIо­жьы­гъэм Тхьэм щышIу ешI. Пэрэныкъохэм яартист унэгъо ныбжьыкIэхэмкIэ непи щысэ­техыпI.\nЧатибэ Iоф зишIэрэм ще­гъэжьагъэу репертуарым пытэу хэмытэу илъэс къыхэкIы­гъэп. Ныбжьым емылъыты-\nгъэу, ащкIэ чан, зи къызтыригъанэрэп. Артистым итворческэ гъогу урыплъэжьмэ, ана­хьэу зыцIэ къепIощтхэр мыщ фэдэ ролых: Мыхьамэт («Насыпым игъогу» - КIэрэщэ Тембот), Хьанахыкъо Къым­чэрый («Пщы-оркъ зау» - Къуе­къо Налбый), ХьэкIасэкъу («Насыпыр ежь-ежьырэу къа­кIорэп» - Мамый Ерэджыб), Глостер («Пэчъыхьэу Лир» - У. Шекспир), Козак («Къу­шъхьэм сыгу хэлъ» - У. Сароян), Эдильбай («ЛIэшIэгъум нахь кIыхьэу зы маф» - Ч. Айтматов), Батыр ыкIи ­Нэ­пцэшхор («Батыр» ыкIи «Iэ­натIэм игъэрхэр» - Мурэтэ Чэпай), Жевакин («Ревизор» - Н. Гоголь), нэмыкIхэри.\nЧатибэ къышIырэ рольхэм куоу ачIэIабэ, психологиче­скэ къэтыкIэ гъэшIэгъон къафе­гъоты, иIэпэIэсэныгъэ икъукIэ ыгъэфедэзэ, къытырэ образыр пшIошъ ыгъэхъоу уапа­шъхьэ къырегъэуцо. Иактер­скэ шIыкIэ-гъэпсыкIэ зыфэдэр щысэхэмкIэ къэзгъэлъагъо сшIоигъу. Мамый Ерэджыбэ икомедиеу «Дэхэбаринэ ихьа­кIэщ» хэт псэлъыхъохэм ащыщэу ШъэоцIыкIу иролькIэ ар зыфэдэр мырэущтэу къегъэ­лъагъо: зышIолIышху, шъхьащытхъужь, адрэ псэлъыхъохэр ихъэтэпэмыхьых, ежь фэдэу зэуагъэ щымыIэу зэхилъхьагъэр ежьыри ышIошъ хъу­жьы­гъэу зэо къэбарыр ыжэ дэ­кIырэп, орэди ышIыжьыгъэу къеIо зэпыт. БгъэкIэ рикIыхэзэ Дэхэбаринэ къыдихыныр ары игухэлъыр. Ыгъэделэн ыгъо­тымэ, къыщэщт гоо фэшIыкIэ, ишъхьэгъус ары зэгуаорэр. ШъэоцIыкIу джа ибгъэкъэгъэ-шъорышIыгъ ары артистым зи­образэу къытырэм лъапсэ фишIыгъэр, удигъэхьащхызэ уегъэумысы.\nКлассикэм зыфэбгъазэмэ, анахьэу къыхэбгъэщмэ хъу­щтыр У. Шекспир икомедиеу «Пшъэшъэ мыгъасэр зэрагъэсагъэр» зыфиIоу Къуекъо Налбый зэридзэкIи, КIуращынэ Аскэрбый ыгъэуцугъэм Пет­руччо иролэу къыщишIыгъэр ары. Мы спектаклэмкIэ Шекспир идраматургие апэрэу ­тисценэ къытехьагъ. Ащ елъы­тыгъэ творческэ пшъэдэкIыжьи театрэм иIагъ. А пшъэ­дэкIыжьыр режиссерым фэ­шъхьафэу анахьэу зэлъыты­гъагъэр Катаринэрэ Петруччорэ ярольхэр къэзышIыгъэхэ Хъурым Марыетрэ Пэрэныкъо Чатибэрэ. Къатенэрэ щымыIэу дэгъу шъыпкъэу япшъэрылъ агъэцэкIагъ. Спектаклыр Лъэпкъ театрэм ихъишъэ пытэу хэуцуагъ.\nЧатибэ къызэригъэлъэгъуа­гъэмкIэ, Петруччо кIочIэшIу зы­хэлъ кIэлэ лъэгъупхъ, пхъэшэ хьазырэуи Катаринэ дэ­зекIо. БгъэпцIэни, бгъэшэхъу­ни плъэкIыщтэп. Зытетыр шъхьэ­ихыгъэу къыуиIощт, ежь ри­хъухьагъэр къыдэмыхъоу, зы­фиIорэм утыримыгъахьэу уцу­щтэп. Пшъашъэм ар икъукIэ зэхишIагъ. Пшъэшъэ мыгъасэу зыкъигъэлъэгъоным зэ­рэпылъым, зыкъызэришIырэм ­Петруччо - Пэрэныкъом гу лъетэшъ, зэрэдэзекIощт шIы­кIэри нахь егъэунэфы, ынаIэ къызэрэтыридзагъэри къешIэ.\nЕжьыри Катаринэ ыгу факIоу зэрэхъугъэр зыдешIэжьы. Ауми, пшъашъэм пхъэшэ-нэшаеу дэзекIо, узыстыщт гущыIэ дысхэр федзых. Ау Катаринэп зэбэнырэр, зэбэнырэр имыIо-мышIагъ, игъэпсыкIэ мы­щыу, маскэу телъыр зэрэтыридзыныр, Катаринэ шъып­къэр къычIигъэщыныр ары ыкIи къы­чIегъэщы. ШIу зэрэлъэгъу­гъэ нэбгыритIумэ янасып къызэ­рэчIэкIыщтым, ящыIэныгъэ маскэ телъэшъо Iоф къызэрэхэмыхьащтым игупшысэ Чатибэрэ Марыетрэ гум итIысхьэрэ рольхэмкIэ уфащэ.\nМы спектаклым фэгъэхьы­гъэу зэлъашIэрэ театровед-кри­тикэу Рудольф Кушнаревым ирецензие игъэкIотыгъэ режиссерми артистхэми яIофшIагъэ осэшхо фишIэу журналэу «Театр» зыфиIорэм къыхиуты­гъагъ, Петруччо иобраз шъыпкъэны­гъэшхо хэлъэу къызэ­ритыгъэр, актерскэ къулайныгъэ зэрэхэ­лъыр хэушъхьафыкIыгъэу къыхигъэщыгъ.\nТеатрэмкIэ спектаклыр лъэ­гэпIэ гъэнэфагъэ хъугъэ. Ащ Пэ­­рэныкъо Чатибэ иIахьышхо зэрэхэлъыр лъэшэу нафэу щыт.\nИлъэс зыбгъупшIкIэ узэкIэ­Iэбэжьмэ, зыгъэгумэкIырэ Iо­фыгъо горэ Чатибэ ыгукIэ къы­зыдырихьакIэу щытыгъ. Ыушъэ­фыщтыгъэп. Непэрэ щыIакIэм къыхэхыгъэ темэкIэ пьесэ ытхы шIоигъуагъ, ау тхьапэм адрэ тхьапэр кIэлъыкIозэ, мэкIэ-ма­кIэу, гуIэн хэмылъэу тхэу ри­гъэжьагъ. Джарэущтэу пьесэр гъунэм нигъэсыгъ, зыхэIэзы­хьажьыгъэ чIыпIэхэри, икIэ­ры­кIэу кIишIыкIыжьыгъэхэри къы­хэкIыгъэх. «О, си Тхь, къысфэгъэгъу!» - джары зэре­джагъэр.\nПьесэр театрэм ищыкIагъэу, гъэуцугъэн фаеу художест­веннэ советым ылъытагъ ыкIи режиссер цIэрыIоу ТхьакIумэщэ Налбый ащ игъэуцун фежьагъ. Авторымрэ режиссе­рымрэ яшIэ зэхэлъэу финалыр зэрахъокIыгъ, нахь агъэ­лъэшыгъ. ТищыIакIэ къыхэхъу­хьэрэ хъугъэ-шIэгъэ дэйхэу ешъо­ным, наркоманием къа­пкъырыкIырэ тхьамыкIагъор сценэм иамалхэмкIэ спектаклым къыгъэлъэгъуагъ.\nНымрэ тымрэ акъо ешъуакIо агъэдэIон алъэкIырэп. КIэ­­лэегъаджэщтыгъэх, пIукIи гъэ­сакIи дэгъоу ашIэ, ау амал фэхъугъэхэп, аIэкIэкIыгъ. Сыд раIуагъэкIи зыхигъахьэрэп, къы­ридзэхэрэп, цIыфыгъэ-адыга­гъэр чIинагъ. Янэрэ ятэрэ ежьым егъэмысэх, яIофшIагъи ящыIакIи икIэнэкIалъэх, яты­гъожьы. Ишъхьэгъусэ зыфэгу­бжыкIэ еошъ, шъэжъыемкIэ еукIы. Илъэс заулэрэ хьапскIэ агъэ­пщынагъ. Ау ащ пае на­хьышIу хъугъэп, ибзэджэшIа­гъэмэ ахегъахъо. Шхонч узэндыгъэр ыIыгъэу ятэ къызе­ушъыим ягъунэгъулIэу къыри­хьылIагъэм шхончыр къыIэкIа­тхъызэ, Iашэр къэо. ПцэшIуа­щэр къытемыфагъэми, ыкъо инэпэтех зекIуакIэ тым фэщэ­чырэп, ар аджал фэхъу. Ятэ зыIэкIеубытэшъ, мэкъэ Iэты­гъэкIэ «О си Тхь, къысфэ­гъэгъу!» еIо кIалэм. Спектаклым ар иухыкI.\nЗыкъишIэжьыни, гъогу тэрэз ар теуцожьыщта? - а уп­чIэу зыфэбгъэуцужьырэм ­иджэуап ор-орэу ептыжьыныр спектаклым къыпфегъазэ. Тым ироль ежь Пэрэныкъо Чатибэ къешIы, ныр - Уджыхъу Марыет, ыкъо - Жъудэ Аскэрбый. Мыхэми, адрэ артистэу хэлажьэхэрэми пьесэм хэлъ гупшысэр пшIошъ агъэхъоу ярольхэр къашIых. Мые­къуапи, къуаджэхэми спектаклыр къащагъэлъагъо, агу рихьэу, зэхашIэу еплъых. Гъобэкъуае, Тэхъутэмыкъуае тIо­рытIо къащагъэлъэгъуагъ. Чъэпыогъум и 26-м Пэрэныкъо Чатибэ июбилейнэ пчыхьэзэхахьэу Лъэпкъ театрэм щы­Iэщтми ар щытлъэгъущт.\nАпэрэ пьесэм ятIонэрэри къыкIэлъыкIуагъ. Ар комедие, непэрэ щыIакIэм къыхэхыгъ. Шъхьэу фишIыгъэр «Сыфаеп къэсщэнэу, сы-фа-еп» - ащкIэ къэошIэ темэу къыхихыгъэр. Гъэзетэу «Адыгэ макъэм» къыхеуты, театрэми ритыгъ.\nИшэнкIэ Ч. Пэрэныкъор цIыф гъэтIылъыгъ, теубытагъэ иI, ыIощт-ышIэщтымкIэ зыфэса­къыжьы. Лъэшэу егъэлъапIэх ныбджэгъуныгъэр, гукIэгъур, шъыпкъэныгъэр. Спектаклэ дэгъу театрэм ыгъэуцугъэмэ, репертуарым кIэу адыгэ пьесэ къыхэхьагъэмэ, къыхэщэу ащэгушIукIы, сценэм къыдытетмэ гъэхъагъэ ашIыгъэмэ, ыгукIэ разэ мэхъу.\nТилъэпкъ театрэ ыцIэ къыгъэ­шъыпкъэжьэу, тигушъхьэ кIуа­чIэ итрибунэ чанэу, тиныдэ­лъфыбзэ иджэмэкъэ Iэтыгъэу ­сы­дигъокIи щытыным ыгукIи ышъхьэ­кIи афэгумэкIэу, ежь фэлъэкIыщтымкIэ къогъанэ ымы­шIэу театральнэ искусствэм зезытыгъэпэ цIыф Пэрэныкъо Чатибэ. Ифэшъошэ шъыпкъэу итворческэ IофшIэн къыкIэ­кIуагъэх ищытхъуцIэ лъапIэхэр, медальхэу «За до­блестный труд», «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIохэрэр, ­Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет - Хасэм и Щытхъу тхылъ. Чатибэ Тэхъутэмыкъое районым ицIыф гъэшIуагъ.\nТыкъыпщыгугъэу уигъэхъэ­гъа­кIэмэ тыкъяжэ. Узфаер къыб­дэхъоу, уипсауныгъэ къыкIи­мычэу, уикъорэлъфхэм янасып къэплъэгъужьэу ущыIэнэу, ашъхьагъ бэрэ уитынэу тыпфэхъохъу, Чатиб!