Илъэс къэс нахь зеушъомбгъу — Адыгэ макъ\nРедактор 02.10.2021 30.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим игъэхъагъэхэм ащыщ мэкъумэщ хъызмэтым анахь зызщиушъомбгъурэ субъектхэм ясатырэ зэрэхэуцуагъэр.\nМэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэу гектар мин 333,4-рэ республикэм илъ. Муниципальнэ об­ра­зованиехэм амылэжьырэ чIыгу яIэжьэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. Лэжьыгъэ бэгъуагъэу къаугъоижьырэмкIэ илъэс пчъа­гъэ хъугъэу пэрытхэм ахэт. ГущыIэм пае, 2008-рэ илъэсым тонн 500-м ехъу къаугъоижьыгъагъэмэ, 2016-м тонн мин 700-м нагъэсыгъ, 2020-рэ илъэ­сым тонн мин 735-м рагъэхъугъ.\nСубъектым коцэу, тыгъэгъа­зэу, хьэу, нэмыкIэу ищыкIэгъэщтыр тичIыгухэм къарахыжьы хъугъэ. Лэжьыгъэ чылапхъэхэм апылъ институтхэм зэпхыныгъэ пытэу адыряIэм ишIуагъэкIэ, чIыгум изытети, чIыопсыми къя­кIущт чылапхъэхэр къыхахынхэ алъэкIы. Ары пакIошъ, къыкIэлъыкIощт илъэсым халъхьащтыр тичIыгулэжьхэм ежьхэм къагъэ­кIыным тыкъыфэкIуагъ.\nАужырэ илъэс зытфыхым пын­джлэжьыным Адыгеим зыще­ушъомбгъу. Тэхъутэмыкъое, Теуцожь, Красногвардейскэ ыкIи Шэуджэн районхэр, Адыгэкъал мы культурэм зыщыпылъхэр. Илъэс къэс гектар пчъагъэу ащ рагъэубытыщтым хагъахъо. 2018-рэ илъэсым гектар мини 5,2-мэ атырапхъэгъагъ, гъэрекIо мини 9-м рагъэхъугъ.\nБылымхъунми хэхъоныгъэ макIэ ышIыгъэу пIон плъэкIыщтэп. Непэ республикэм былымышъхьэу щаIыгъыр мин 47-рэ мэхъу. Ахэм ащыщэу мин 24-м ехъур щэ къэзытырэ чэмых, къоу шъхьэ мин 80 фэдиз аIыгъ, мэлхэмрэ пчэнхэмрэ мин 61,6-рэ мэхъух.\nЕтIупщыгъэу зеушъомбгъу чэтхъунми. Чэт мин пчъагъэхэр ащаIыгъынхэм ателъытагъэу фермэхэр агъэпсых. А зэпстэумэ яшIуагъэкIэ былымылэу, чэтылэу, кIэнкIэу республикэм къыща­хьыжьырэри нахьыбэ хъугъэ. ГущыIэм пае, 2020-рэ илъэсым тонн мин 26-м ехъу республикэм къыщыдагъэкIыгъ.\nГъомылэпхъэшIынымкIи хэхъо­ныгъэхэр щыIэх. ГъэрекIо щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэу тонн мин 23-м ехъу, IэшIу-IушIоу тонн мин 30,6-рэ, пхъэшъхьэ-мышъхьэ ыкIи хэтэрыкI гъэщтыгъэу тонн мин 33,1-рэ, хьаджыгъэ тонн мини 3,6-рэ, консервэ банкэ миллион 424-м ехъу, семчык дагъэу тонн мин 28,5-рэ респуб­ликэм къыщыдагъэкIыгъ.\nАдыгэ къуаер республикэм ыцIэ шIукIэ чыжьэу зыгъэIугъэ­хэм ащыщ. Ар къыдигъэкIынэу фитыныгъэ зиIэхэр Адыгеим ихъызмэтшIапIэхэр ары ныIэп. Мы уахътэм пстэумкIи хъызмэт­шIэпIи 9 адыгэ къуаер къыдигъэ­кIынэу фитыныгъэ зиIэр. Ахэр зэкIэ Адыгэ Республикэм итых.\nГущыIэм пае, 2018-рэ илъэсым имэзипшI къуаеу е къуае зыхэлъ гъомылапхъэкIэ алъытэу тонн мин 11,1-рэ Адыгеим къы­щыдагъэкIыгъ, 2019-м тонн мин 17,2-м нагъэсыгъ, 2020-рэ илъэ­сым — тонн мин 19,4-рэ. Щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэу рес­публикэм къыщашIырэр нахьыбэ хъуным фытегъэпсыхьэгъэ про­ектым 2017-рэ илъэсым егъэп­шагъэмэ, тонн мин 15-кIэ нахьы­бэу къыдагъэкIыным 2023-рэ илъэсым нэс къыфэкIонхэу къы­дыхэлъытагъ.\nАдыгеим пчэныщэм хэшIыкIыгъэ къуайи джы къыщашIы. Инвестиционнэ проектэу ООО-у «Мирный-Адыгея» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу пчэнхэр зыщаIыгъыщтхэ ыкIи пчэныщэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр къызщыдагъэкIыщтхэ комплекс Мыекъопэ районым къыщызэIуа­хыгъ. ПстэумкIи литрэ 2000 илъэсым къаугъои. Щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр, къое зэфэшъхьафхэр, адыгэ къуаери ахэтэу, кIэлэцIыкIухэм апае шхынхэр комплексым къыдыхэлъытэгъэ завод цIыкIоу агъэуцугъэм къыщыдагъэкIы.\nМыщ изакъоп кIэлэцIыкIухэм апае шхын къэзышIэу респуб­ликэм итыр. ООО-у «Комплекс-Агро» зыфиIорэми ащ фэдэ производство иI, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэмрэ хэтэрыкI­хэмрэ зыхишIыкIырэр. Илъэс къэс тонн мин 15-м къыщымыкIэу продукцие къетIупщы.\nАдыгеим имэкъумэщ хъызмэт игъэхъагъэхэм ащыщ «Черкес чъыгхатэхэр» зэрэзэтыригъэуцожьыгъэхэр. МыIэрысэ ыкIи къужъ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, черешнер, чэрэз, нэмыкI пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэр къызыщагъэкIыхэрэ гектар минитфым ехъу республикэм иI.\nДжащ фэдэу Адыгеим цумпэ ыкIи джэнч зэфэшъхьафыбэ къыщагъэкIы, хэтэрыкIхэм ащыпылъхэу фэбэпIэ комплексхэр тиIэх, шъофхэми мымакIэу ахэр ащагъэтIысхьэх, нашэм, хъырбы­дзым, къэбжъыем чIыгоу арагъэ­убытырэм хэхъуагъ, унагъохэм нахьыбэу унэе хъызмэтшIапIэхэр ящагухэм ащызэхащэ хъугъэ.\nМэкъумэщ хъызмэтым хэхъо­ныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фыте­гъэпсыхьэгъэ программэ зэфэшъхьафэу къэралыгъом щырахьы­жьагъэхэм зэкIэми Адыгеир зэрахэлажьэрэр зигугъу къэтшIыгъэ пстэу­мэ афэIорышIагъэ­хэм зэу ащыщ.\nУФ-м и Президент кIэщакIо зы­фэхъугъэ лъэпкъ проектхэм ащы-щэу «Малое и среднее предпринимательство и поддержка индивидуальной предпринимательской инициативы» зы­фи­Iорэм ипхырыщын къыдыхэлъытагъэу фермерхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ системэ Адыгеим щыгъэ­псыгъэным ыкIи мэкъумэщ коопе­рацием зегъэушъомбгъугъэным афэгъэхьыгъэ шъолъыр проектым къыдыхэлъытагъэу хъызмэтшIапIэхэм грантхэр къа­раты.\nЛъэпкъ проектэу «Международная кооперация и экспорт» зыфиIорэм ипхырыщын епхыгъэ шъолъыр проектэу Адыгеим къыщыдагъэкIэу IэкIыбым щыIуа­гъэкIырэр нахьыбэ шIыгъэным фэгъэхьыгъэм ишIуагъэкIэ пындж­лэжьыпIэхэр зэтырагъэуцо­жьых. Грантхэм, субсидиехэм ямыза­къоу, фэгъэкIотэнхэр къыз­щы­дэлъытэгъэ кредитхэри IэпыIэгъушхо мэхъух.\nКъоджэ псэупIэхэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным фэгъэхьыгъэ программэри мэкъумэщым ылъэныкъокIэ къэралыгъом щыпхыращыхэрэм ащыщ. Ащ къыдыхэлъытагъэу гъэстыныпхъэ шхъуантIэм, псым ярыкIуапIэхэр, автомобиль гъогухэр къоджэ псэупIэхэм ащагъэпсых, ащагъэкIэжьых, унэгъо ыкIи специалист ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр аратых.\n«Комплексное развитие сельских территорий» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ ФАП-хэр, культурэм иунэхэр, спорт площадкэхэр, кIэлэцIыкIухэм апае джэгупIэхэр къуаджэхэм ащагъэуцугъэх, ащыгъэкIэжьыгъэх.\nУФ-м и Президент иунашъоу лъэпкъ гухэлъхэм ыкIи стратегическэ пшъэрылъхэм афэгъэ­хьыгъэм игъэцэкIэн пае шъо­лъыр проектэу республикэм щаштагъэ­хэри мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным мы­макIэу фэIорышIэх.\nПредыдущая Адыгеим инэпэеплъ\nСледущая Лъэпкъым ылъапсэ мэпытэ