Республика Адыгея - Пшъэрылъхэм адиштэу\nИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу N 1-м Урысые Федерацием икъэралыгъо программэу «Гъэсэныгъэм ихэхъоныгъ» зыфиIорэмкIэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр зэрэщыкIохэрэр тыгъуасэ зэригъэлъэгъугъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ Адыгее закъор ары мы программэм хэлэжьагъэр ыкIи мылъку къызыфатIупщыгъэр. Къэралыгъо программэу «Гъэсэныгъэм ихэхъоныгъ» зыфиIорэмкIэ зэкIэмкIи шъолъырым сомэ миллион 217-м ехъу къыфэкIуагъ искусствэхэмкIэ еджэпIи 4-мэ яигъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын тегъэпсыхьагъэу: Мыекъуапэ дэтхэу искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу N 1-р ыкIи кIэлэцIыкIу художественнэ еджапIэр; джащ фэдэу искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэу псэупIэхэу Красногвардейскэмрэ Каменномостскэмрэ адэтхэр.\nТыгъосэрэ IофшIэгъу дэкIыгъом лIышъхьэм къызэрэщиIуагъэмкIэ, искусствэхэмкIэ еджапIэхэм ягъэцэкIэжьын УФ-м и Президентэу Владимир Путиным УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ фишIыгъэгъэ Джэпсалъэм зэрэхэтэу, искусствэхэмкIэ шъолъыр ыкIи муниципальнэ еджапIэхэр лъэхъанэм диштэу гъэпсыгъэнхэм ылъэныкъокIэ къыхиубытэу зэшIуахы.\nАР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ къызэриIуагъэмкIэ, искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу N 1-р Мыекъуапэ 1936-рэ илъэсым щагъэпсыгъ. Илъэсыбэм къыкIоцI культурэм гъэсэныгъэмкIэ иучреждение анахь шъхьаIэу мы еджапIэр къалэм дэтыгъ. 1970-рэ илъэсыр ары зычIэт унэу плIэу зэтетыр зашIыгъэр. Концерт гъэлъэгъуапIэхэр, къэшъоным зызщыфагъэсэрэ классхэр, егъэджэн аудиторие 45-рэ мыщ хэтых. Мыхэр зэкIэ бэшIагъэ гъэцэкIэжьынхэм защыкIэщтыгъэхэр.\nФедеральнэ программэм зэрэхэхьагъэхэм ишIуагъэкIэ Iофыгъор дэгъэзыжьыгъэ хъущт. ЕджапIэр зычIэт унэм иигъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын сомэ миллион 88,1-рэ пэIуагъэхьанэу щыт, мыщ щыщэу сомэ миллион 86,8-р федеральнэ бюджетым къытIупщыгъ. 2021-рэ илъэсым сомэ миллион 61, 6-р концерт гъэлъэгъуапIэм игъэцэкIэжьын пэIуагъэхьащт.\n«Къэралыгъом ипащэ пшъэрылъ къышIыгъ искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэм яигъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын, язэтегъэпсыхьан апае мылъку къэтIупщыгъэнэу. Тэ типшъэрылъыр — мурадыр тэрэзэу гъэцэкIэгъэныр, тIэ къифэрэмкIэ къэралыгъом и Президент къыгъэнэфагъэр икъоу пхырытщыныр, ахъщэу къатIупщыгъэр шIуагъэ къытэу дгъэфедэныр арых. Муниципальнэ къулыкъухэмрэ культурэмкIэ министерствэмрэ зэзэгъыныгъэу ашIыгъэ пстэумкIи зэшIуахынэу къадыхэлъытагъэхэм анаIэ атырагъэтын фае», — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nГъэцэкIэжьынхэр зэрэкIохэрэр къыплъыхьэ зэхъум КъумпIыл Мурат псэолъэшIыхэм анаIэ тырагъэтынэу афигъэпытагъ еIолIэнчъэу Iофыр зэшIуахын зэрэфаем. Джырэ уахътэм унашъхьэр зэблахъу, электроэнергие рыкIуапIэхэр агъэкIэжьых, сантехническэ ыкIи унэкIоцI зэгъэпэшынхэр зэшIуахых. ТапэкIэ шъхьаныгъупчъэхэр, инженернэ псэуалъэхэр зэблахъущтых, унэ кIыбыри, унэ кIоцIыри къагъэкIэжьыщт. Къихьащт илъэсым концерт гъэлъэгъуапIэм ыуж ихьащтых ыкIи IофшIэнхэр зэкIафэщтых. Ахэр зэшIозыхырэ хъызмэтшIапIэу «Ремстройсервис» зыфиIорэм ипащэхэм теубытагъэ хэлъэу къаIуагъ псэолъэшIыныр игъом ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэу зэраухыщтыр.\nПстэури къызеплъыхьэм, республикэм ипащэ культурэмкIэ министерствэм пшъэрылъ фишIыгъ федеральнэ къэралыгъо программэхэм шIуагъэ къатэу гъэцэкIэгъэнхэмкIэ зэралъыплъэщтхэм фэгъэхьыгъэу.\nИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу N 1-м ипащэу Лариса Грачевам АР-м и ЛIышъхьэ рэзэныгъэ гущыIэхэр къыфигъэзагъэх искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIухэм ягъэсэныгъэ хэгъэхъогъэным ынаIэ къызэрэтыригъэтырэм пае ыкIи къыхигъэщыгъ еджапIэм иматериальнэ-техническэ зытет хагъахъоу, лъэхъанэм диштэу загъэпсыкIэ, зэрэрагъэджэщтхэм идэгъугъи зэрэхэхъощтыр. ЯплIэнэрэ къатэу АР-м и Лъэпкъ хъарзынэщ ыубытыщтыгъэри къаратыжьыщт, ащ ишIуагъэкIэ еджакIохэм япчъагъи хагъэхъощт.\nИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу N 1-м джырэ уахътэм нэбгырэ 700 щырагъаджэ, нахьыбэр республикэ бюджетым имылъкукIэ. Илъэс къэс еджапIэм къычIигъэкIыхэрэм япроцент 15 — 20-р искусствэмрэ культурэмрэ япхыгъэ сэнэхьат зыщарагъэгъотырэ еджапIэхэу Адыгеим, Краснодар краим, Москва, Санкт-Петербург, Урысыем инэмыкI шъолъырхэм адэтхэм ачIахьэх. Мыщ щеджэхэрэм мызэу зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм текIоныгъэхэр къащыдахыгъэх, Шъачэ щыкIогъэ Олимпиадэ джэгунхэм язэфэшIыжьыни ащыщхэр хэлэжьагъэх, Урысыем изэхэугъоегъэ кIэлэцIыкIу хор хэтхэу Къэралыгъо Кремлевскэ Ордэунэжъым исцени зыкъыщагъэлъэгъуагъ.\nИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу N 1-м урысые зэнэкъокъоу «ИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджэпIэ анахь дэгъу 50» зыфиIорэм текIоныгъэ къыщыдихыгъ, «Урысыем иеджэпIэ анахь дэгъуи 100» зыфиIорэм илауреат хъугъэ лъэныкъоу «ИскусствэхэмкIэ еджэпIэ анахь дэгъу» зыцIэмкIэ. «КъэкIощтым иеджапIэкIэ» зэджэгъэхэ я II-рэ Урысые гъэсэныгъэ форумым къыхиубытэу ар зэхащэгъагъ.