Инал  (1453 – 1461)
Инал сулътIан Беркъукъу и лъэхъэнэм къэхъуащ, абы пэгъунэгъууи щытащ. Беркъукъу и къуэ Фэрэдж и лъэхъэнэм бэрэбанауэхэм я унафэщIу щытащ (апхуэдэ IэнатIэ щыIэт), итIанэ къэхъукъащIэхэр зытх гупу пащтыхь чэщанэм щIэсхэм я нэхъыщхьэу ягъэуващ. Абы къытрагъэкIри, кхъухьыдзэм и дзэпщ ящIащ. Бэрысбей и пащтыхьыгъуэм зауэлIи 100-м и тет хъуащ, абыхэм я бжыгъэр миным нэсати, дзэпщ ящIащ.
СулътIан Инал лIы кIыхьт, жьакIэ мащIэт, залымтэкъым, щыуагъэ зэримыщIэнум хущIэкъурт, пщыхэм, щIэныгъэлIхэм зэпымыууэ етэрт. И лъэхъэнэм франджыхэм Кипр хытIыгур зыIэщIаубыдэжыну иужь ихьати, Инал и кхъухьыдзэр щIэрыщIэу иузэдыжри, я гуращэр зэпиудащ. Абы иужькIэ ахэр сулътIан Инал хуэфI хъуахэщ: 1458 гъэм Кипр и пащтыхь гуащэ Шарлоттэрэ абы и дэлъху Джеймс ЕтIуанэмрэ щызэщыхьэм, я зэгъэкIужакIуэу щытар пащтыхь Иналщ, абы щхьэкIи, зэдэлъху-зэшыпхъум Инал тыгъэ лъапIэхэр къыхуащIауэ щытащ. Инал и щIыналъэм и ищхъэрэкIэ зызыукъуэдий пщыгъуэхэм я унафэщI пщыхэм къэралым зыпагъэщхьэхукIыну зыкъа-гъэхъеяти, и дзэр яхуигъакIуэри, я пIэ иригъэзэгъэжащ, Къайсэр къали дыхьэри зэтрикъутащ.
сулътIан Инал и тетыгъуэм сату Iуэхур зэIыхьащ, ахъшэ нэпцIхэр дунейм къытехьати. 1455 гъэм, абы ебэнурэ, цIыху гъэпцIакIуэ куэд сэшхуэкIэ тIууэ зэпаупщIащ (апхуэдэ тезыр щIэкIэ щыIащ а зэманым). Ауэ абы щхьэкIэ Iуэхур нэхъыфI хъуакъым – бэзэрхэм ахъшэ нэпцIхэр щызекIуэрт.
Инал мэжджытрэ еджапIэу куэд иригъэухуащ, абыхэм я нэхъ дахэр пшахъуэщIым щригъэщIаращ. Абы сабийхэр щрагъаджэрт, гъуэгурыкIуэми зыщигъэпсэхурт. ЕджапIэм и дыхьэпIэм тещIыхьат езы Инал и пащтыхь дамыгъэр: хъумпIырэ, шэкъалъэ-тхэпсылъэ, кумбыгъэ, гынылъэ бжьакъуитI.
Пащтыхь Инал 1461 гъэм махуэку махуэу дунейм ехыжащ, пащтыхьу илъэси 8-рэ мазитIрэ махуэ 16-кIэ тетауэ. Ар дунейм зэрехыжу, пщыхэр зэгурыIуэри, езым и къуэ Ахьмэд, илъэс 37-рэ зи ныбжьым, пащтыхьыгъуэр лъагъэсащ. Пащтыхь Ахьмэд мазиплI фIэкIа темытауэ, пщыхэр зэрызэгуримыгъэIуфым щхьэкIэ, унафэ къызэдащтэри, пащтыхьыгъуэр IэщIахауэ щытащ. Пщыхэм я мурадащ Щам и унафэщI пщы Жаным пащтыхьу трагъэувэну. ар къэсыхукIэ, Хъушкъэдэм дзэпщым пащтыхьыгъуэр пIалъэкIэ IэщIалъхьащ. Хъушкъэдэм адыгэтэкъым, лъэпкъкIэ урымт.
Ауэ Хъушкъэдэм пащтыхь тахътэм яхутекIыжакъым, и тепщэныгъэр игъэбыдащ, пщыхэм я зэхуакуи дыхьэри, фIыкIэ зэгуригъэIуахэщ, дзэпщхэри и лъэныкъуэ къищIащ, пащтыхьыгъуэр зыхуагъэфэщауэ щыта Жаным иригъэукIащ. Апхуэдэурэ абы и пащтыхьыгъуэр игъэбыдащ. Хъушкъэдэм Жанымыр иригъэукIауэ адыгэпщхэм къызэращIэу, къагурыIуащ хамэм пащтыхьыгъуэр зыIэщIилъхьэну зэрыхущIэкъур. Хъушкъэдэми политик Iущти, адыгэпщхэр зэщигъэхьэжри, езым утыкур къыхуэнащ. Арати, Хъушкъэдэм илъэсихрэ ныкъуэрэ хуэдизкIэ пащтыхьу тетащ.
Хъушкъэдэм дунейм зэрехыжу, Бэлэбей трагъэтIысхьащ пащтыхь тахътэм, ауэ ар цIыху щIыкIейт, мыхьэнэншэт, и Iэ къикI щыIэтэкъым, зыгуэркIэ еупщIамэ, «Хъербэч феупщI» фIэкIа жэуапу итыфыртэкъым. (Хъербэч Хъушкъэдэм и гупым я нэхъыжьт, арат къэрал унафэр зыIэщIэлъыр). Абы къыхэкIыуи, цIыхубэм Бэлэбей ауан ящIу «Мобы феупщI» цIэ лейр фIащат. Пщыхэм Бэлэбей махуэ 66-рэ фIэкIа яхуэшэчакъым, трагъэкIри, абы и пIэкIэ Темырыбгъэ трагъэуващ. Ари трагъэкIам зыкIи къыкIэрыхуртэкъыми, мазитI фIэкIа темытауэ, тахътэм традзри, абы и пIэкIэ пщы Къеит-бей пащтыхь ящIащ.