Мэкъуогъум и 1-р — кIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн и Дунэе маф\nУрысыем ыкIи ащ исубъектхэм зэфэдэу сабыигъор тхъэгъоным ыкIи насыпышIоным тегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэ зэфэшъхьафыбэ ащэлажьэ.\nХэпшIыкIэу мы аужырэ илъэ­си 10-м унагъом ищыIакIэ на­хьышIу шIыгъэным лъэшэу хабзэм ынаIэ тет, «сабыим дэрмэныр къыдэкIо» зэраIорэр гум къыгъэкIэу, апэрэ ыкIи ятIонэрэ, ящэнэрэ сабыир къызыфэхъу­хэрэм ахъщэ тынхэр аратых. УнэгъуакIэхэм унэ IофымкIи нахь афэсакъхэ, мылъкукIэ IэпыIэгъу арагъэгъоты хъугъэ. Ежь унагъоми ипшъэрылъ ин зыдишIэжьэу, сабыим ипIун ишъыпкъэ рехьылIэ; ныжъ-тыжъхэри, ныбжьыкIэхэм янэ-ятэхэри, амал-лъэкIэу яIэм елъытыгъэу, ялъфыгъэхэм адэIэпыIэх. Сабыим, щэч хэлъэп, унагъом гушIогъуабэ къырелъхьэ.\nМазэ, мэзитIу, мэзищ мэхъу, «ыгъы-сагъхэр» къыIутэкъоу, щхырыIу цIыкIум зэкIэ лъэшэу фэщагъэ мэхъух; нэрэ-Iэрэм тIысэу ыкIи макIэу зыкъиIэтэу регъажьэ, мэпшы, мэуцу, хэ­кIукIы…\nАпэрэ лъэбэкъур сабыим едзы, ар ны-тыхэмкIи, зэкIэ зие­хэмкIи мэфэкI шъыпкъ, арыба адыгэхэм кIоныр езыгъэ­жьэгъэ цIыкIум, лъэпытэ-лъэмафэ хъунэу аIозэ, лъэтегъэуцор зыкIыфашIыщтыгъэр. ЗэкIэ унагъом исхэр сабыим ягуапэу, ыгъатхъэу къыдекIокIых, джарэу сабыир хэткIи — жъыхэмкIи кIэхэмкIи гудэчъыгъо шъыпкъ. КIуагъэ аIозэ, «мам», «пап», «нанэ», «татэ» гущыIэхэм ямызакъоу, дунаир къыIушIыкIэу, Iоные-шIэные мэхъу, анахьэу зы илъэсым къыщегъэжьагъэу 3-м нэс кIэлэцIыкIухэр зыгъэшIэгъон дэдэхэр.\nСабыигъор насыпышIоным пае бэ къэралыгъом Iофыгъоу зэшIуихырэр: кIэлэцIыкIу Iыгъы­пIэ дахэхэр фэныкъуагъэ горэ ямыIэу, зэкIэупкIэгъэ-кIэракIэ­хэу къэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ имызакъоу, район гупчэхэми, станицэхэми, къуаджэхэми бэу къадэтэджагъэх. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм кIорэ сабыйхэм шIыкIэ-IокIэ дахэхэм, IупкIэ къеджэным, лъытакIэм, сурэтшIыным, нэмыкI лъэныкъохэм зафагъасэ, еджапIэм кIонхэм тырагъэ­псы­хьэх. Непэ Мыекъуапэ унэ зэ­тетхэм апашъхьэ кIэлэцIыкIу джэ­гупIэ зэтегъэпсыхьагъэхэр ащашIыгъэх. Ахэм хъэренхэр, нэмыкI джэгупIабэр адэт, сабыйхэри, ны-тыхэри, нанэ-татэхэри лъэшэу мы зэхъокIыныгъэхэм агъэразэх.\nКIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн и Дунэе мафэ тиреспублики, хабзэ зэрэхъугъэу, дахэу щагъэ­мэфэкIы: В. И. Лениным и Гупчэ, Мыекъопэ къэлэ паркым мы мафэм сабый щхы мэкъэ чэфыр, орэдыр ащэжъынчы, кIэлэцIыкIухэм ясэнаущыгъи мы мэфэкIым къызэIуехы. Анахь уасэ зиIэр тичIыопс къэбзэ дахэ, хэгъэгушхом, ти Адыгей орэд-пщынэ макъэр, джэгу жъо­тыр, щхы-гушIо макъэр зэращы­Iущтыр ары. Тидунэе дахэ ма­мырынэу, нэфынэнэу, сабыи­гъор насыпышIонэу тэлъаIо!\nШъэо цIыкIур, зыгъэхъый.\nЛъабы, лъабы, лъабытый,\nЛъэкъо цIыкIухэр умгъэпIый.\nУемыплъых чIым, ыпэ плъэ.\nПлъэгу зынэсрэр зэкIэ уий,\nАферэм, гъырэп. Укъэхъу!\nО укъэхъумэ лIы ухъун,\nIэхэр тамэу зэгощэй,\nЛъэкъо цIыкIухэр кIэмыщэй.\nКъэIэт лъакъор, къызэкIэщ,\nКIуатэ, кIуатэ, уемызэщ!\nЧIыгум пытэу о теуцу,\nСыпшъыгъ пIокIэ умыуцу.\nЧIыр къэмыщтэу укъэмыщт —\nУиIэтыщт чIым, ущымыщт.\nОщ нахь дэгъуи ыIэтыгъ,\nНахь онтэгъуи ыщэчыгъ.\nПшъэрылъыбэ чIым щыуиI:\nИгъо уифэн фай, дэгуI.\nТый, тый, лъабытый,\nДахэу кIорэр хэты ий?\n— Къытфэхъунэу тисабый,\nНарты шъаоу Батырбый.\nАдыгеимкIэ тигъэмафэ гохь дэд: тыгъэр лъагэу къыдэкIуае, къэплъы; дунаир къэфабэ, псыхъор узыфикъудыеу къаргъо, фабэ, тхъагъо.\nГъэмафэр пхъэшъхьэ-мышъхьэ­хэмкIэ бай: пстэуми апэу цумпэр, черешнер, абрикос пасэр, пхъэгулъы­шхо плъыжьэу псыр зыкIизыр къызэлъэхъух. Ахэр кIэлэцIыкIухэм яш­хыныгъо шъыпкъэх, якIас. Мэкъуо­гъум ыкIэм губгъо ыкIи хэтэ лэжьыгъэ шIагъэхэри дахэу къызэлъэхъух.\nТиреспубликэ гъэмафэр щыфаб, щыстыр, гурытымкIэ мэфи 140-рэ фэдиз екъудыи. Ощххэр бэрэ щы­Iэхэрэп. Мэкъуогъум тыгъэпс мафэ­хэр къебэкIых, фабэ.\nАнахь мэзэ фабэр бэдзэогъур ары. Ар гъэмафэм ишIугъуапI. Фабэр градус 30-м шъхьадэкIышъ, 40-м нэсын елъэкIы. Губгъохэм лэжьыгъэр, анахьэу коцыр, ащыIуахыжьы. Чъыгхатэхэм яшIугъу: абрикосыр, къыцэр, мыIэрысэр, чэрэзыр, къыпцIэр, малинэр къызэлъэхъух. Къэгъагъэхэри мы мазэм мэбагъох, бзыу­хэми яшъыпкъ, ящырхэм лъэшэу анаIэ атет, мэIэчъэ-лъачъэх; пчэ­дыжьыпэ, пчыхьэшъхьапэхэм бзыу орэдыр ахэм кIырагъэщы.\nШышъхьэIур — зэкIэ гум шIоигъор зыщыI, Iанэхэм гъомылапхъэхэр атиз: хъырбыдзыр, нашэр, семчыкыр, натрыфыр; хэтэрыкIхэр — помидор-нэшэбэгухэр, къэбыжъыер, бжьыныр, къужъхэр къызэлъэхъух. Гъэмафэм ибаигъэ, дэрмэныр зэригъусэр гущыIэжъхэм ащыкIэ­гъэтхъыгъ. «Гъэмэфэ мафэм илъэсыр егъашхэ», «ЦIыфхэр гъэмафэм егъэ­гушIох, бжьэхэр — къэгъагъэ­хэм», «Гъэмафэм кIымафэр егъа­шхэ», «Гъэмэфэ тыгъэм узыгъуибл егъэхъужьы», нэмыкIхэри. Тигуапэу, «къеблагъ, гъэмафэр!» тэIо.\nКIэлэцIыкIухэр, зы лъытакIэ\nШъозгъэшIэныр сыгу къихьагъ:\nМышкIу, мышкIу, мышкIу закIэу\nМышкIу, мышкIу — къэсэлъытэ,\nЗы хэсэхышъ, цызэм пай.\nМыдрэ мышкIур кIышъо пытэшъ,\nЗгъэтIысхьани — зы чъыгай!\nМышкIу, мышкIу, мышкIур хъоеу\nМэзы чIэгъым щысэшып.\nМышкIу закIэу дышъэ бжыб.\nМышкIу пчъагъэ згъэтIысхьагъи,\nПредыдущая ЖъоныгъуакIэм и 31-р – тутын емышъогъэным и Дунэе маф\nСледущая Бын Iужъур гъэбэжъу