Жыжьэ-гъунэгъу

Пщащэ жьырытэджым и хьэщIэхэр
ХьэтIохъущокъуэ Му-хьэмэт Iэшэ жьы хъури тIы­сы­жауэ, шы фIадыгъуащ. Шыр щахуар жэщрати, нэху игъэщри, шыдыгъум ялъежьащ Мухьэмэт Iэшэ. Зы жылэ нэса-уэ, пырхъуэм тет пщащэ IущIащ.
- Пщащэ жьырытэдж, шы бламыхуауэ пIэрэ мыбыкIэ? – еупщIащ Мухьэмэт Iэшэ пщащэм.
- Слъэгъуащ, – къыжриIащ пщащэм, – лIибл мэхъу уи шыр зыхуар.
- Упсэу, пщащэ, – жиIащ Мухьэмэт Iэшэ. – Къэзгъэзэжмэ, фи хьэщIэщ сынихьэнщ.
Ар жери, Мухьэмэт Iэшэ блэкIащ, шыдыгъум ящIыхьэри, и шыр къатрихыжащ, лIиблым яшхэри къыщIигъури къигъэзэжащ. ЗэрыжиIауэ, пщащэ жьырытэджым и хьэщIэщым щепсыхащ Мухьэмэт Iэшэ. ХьэщIэщым щIалитI исти, я псэлъэкIэкIи я IукIэщIыкIэкIи игу ирихьакъым Мухьэмэт Iэшэ. ХьэщIэщым зыщиIэ­жьакъым, къэшэсыжри къежьэжащ. Къыщежьэжым, пщащэм жриIащ:
- Уи хьэщIэщ ис щIалэхэм лIыжьыр щIэнэкIалъэ иремыщI, езыхэр зэрыхъунур хэт ищIэрэ? Ар схуажеIэж.
Мухьэмэт Iэшэ и псалъэр щIалитIым ягу техуакъым. Псалъэ къахуэзыгъэнар яцIыхур­тэкъы­ми, лъежьащ: «Тхуэмыфащэ къытхужиIащ, хуэддэнкъым!» – жари. ЩыщIыхьэм, щIопщкIэ къахэуэурэ, щIа­ли­тIыр зэрыса хьэщIэщым къри­хулIэжащ Мухьэмэт Iэшэ.
- Уэ пхуэдэ пщащэм и хьэ­щIэщ къихьэн яхуэфащэкъым мы щIалэ мыгъасэхэм, – жриIащ пщащэм Мухьэмэт Iэшэ.
- Тхьэмадэ, зыкъэдгъэцIыху: ухэт уэ? – къелъэIуащ щIали­тIыр.
- Сэ сыхэтми, вжесIэнкъым, мыбыкIэ сыкъэфцIыхункIэ хъунщ, – жери Мухьэмэт Iэшэ и Iэр къаригъэлъэгъуащ.

P.S. ХьэтIохъущокъуэ Му­хьэмэт Iэшэ Урыс-Кавказ зауэм хэта лIыхъужьщ, Псыжь щызауэурэ уIэгъэ хъури, и Iэ лъэныкъуэр къыдэбзыжыртэкъыми, «Iэшэ» дзыр щIытеIукIар аращ. Зауэм 1847 гъэм хэкIуэдащ, жьы хъуху псэуар пэжкъым – хъыбарыр абыкIэ щоуэ.