ЕгъэжьэпIэшIур уахътэм епсыхьэ — Адыгэ макъ\nЕгъэжьэпIэшIур уахътэм епсыхьэ\nРедактор 01.08.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ады­ряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъу­гъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьама­тэу Шъхьэ­лэхъо Аскэр Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— 1988-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Хэкужъым къэзы­гъэзэжьыгъэм и Мафэ игъэкIотыгъэу тэгъэмэфэкIы, — къытиIуагъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\n— ЕгъэжьапIэ ащ фэхъу­гъэр гъэзетеджэхэм ашIогъэшIэ­гъон.\n— Югославие хэгъэгум иав­то­ном краеу Косовэ щыпсэухэрэ адыгэхэр къиныгъохэм ахэфагъэх. Зэо-банэхэр шъолъырым щыкIощтыгъэх. Мамыр цIыфхэр заом имашIо хэмыкIодэнхэм фэшI Урысые Федерацием и Правительствэ унашъо ышIыгъ бэ тырамыгъашIэу адыгэу Косовэ исхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ятыгъэн фаеу.\n— А унашъом къыпкъырыкIэу Адыгэ Республикэм Iофыгъохэр щызэрахьагъэхэба?\n— Хэбзэ шапхъэ яIэу хэу­шъхьафыкIыгъэ Iофтхьабзэхэр зэрахьагъэх. Зы нэбгыри заом хэмыкIуадэу адыгэ унэгъо 23-рэ республикэм къэкIожьыгъ.\n— Тиреспубликэ и Президент унашъоу ышIыгъэм тетэу шышъхьэIум и 1-р Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ хъугъэ, мэфэкIэу хэтэгъэунэфыкIы.\n— Тилъэпкъэгъухэм ятарихъ чIыгу къызэрагъэзэжьыгъэр ду­нэе къэбар хъугъагъэ. Хэгъэгум и Правительствэ ишIушIагъэ мэ­хьэнэ ин зэриIэр а лъэхъаным къыщылъэгъуагъ.\n— Косовэ къикIыжьыгъэхэм япсэупIэр Мафэхьабл.\n— Мыекъопэ районым и Ки­ровскэ къоджэ псэупIэм Ма­фэхьаблэ хэхьэ.\n— Адыгэ къуаджэм тхьапша дэсыр?\n— Унэгъо 61-рэ щэпсэу, цIыф пчъагъэр 200 фэдиз мэхъу. Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль, Европэм инэмыкIырэ хэгъэгухэм къарыкIыжьыгъэхэр къуаджэм щэпсэух.\n— Мафэхьаблэ зиушъомб­гъущта?\n— Тыркуем, Сирием къарыкIыжьыхэрэр хапIэхэм къакIэлъэIух. Къуаджэр агу рехьы. Тилъэпкъэгъу нэбгырэ 2000 фэдиз Адыгеим къэкIожьыгъ. Къуаджэм щыпсэу зышIоигъо-\nхэм япчъагъэ хэхъо.\n— Щысэ къэпхьыгъэмэ дэ­гъугъэ.\n— Сирием къикIыжьыгъэхэм Тэхъутэмыкъое районыр къыхахыгъ. Нэбгыришъэ фэдиз къуаджэм щэпсэу. Мафэхьаблэ ятIысыпIэу бэмэ къыхахы.\n— IэкIыб къэрал къикIы­жьыгъэмэ псэупIэм имыза­къоу, IофшIапIи зэрагъэгъоты ашIоигъу.\n— Республикэм иэкономикэ щыIакIэ тилъэпкъэгъухэр хэ­гъо­загъэх. ПсэолъэшIхэр, сатыушI­хэр, автотранспортым иIофы­шIэхэр, хэбзэ къулыкъур зе­зы­хьэхэрэр, нэмыкIхэри ахэтых.\n— Къэзыгъэзэжьыгъэхэм къафэхъугъэ кIалэхэр еджапIэхэм, IофшIапIэхэм ащытэлъэгъух.\n— Урысыбзэр, адыгабзэр ныбжьыкIэхэм ашIэ. Культурэм, спортым апыщагъэх. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист хъугъэхэри ахэтых. Урысыем и УIэшыгъэ КIуачIэхэм дзэ къулыкъур дэгъоу щахьы.\n— Общественнэ Iофыгъо­хэм ахэлэжьэнхэмкIэ зэпхыныгъэхэр адышъуиIэба?\n— Политикэм, культурэм, спортым афэгъэхьыгъэ зэха­хьэхэм чанэу ахэлажьэх. Хэу­шъхьафыкIыгъэ Iофтхьабзэхэр зетэхьэх. Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм игушъхьэ кIуачIэ къэIэтыгъэным фэгъэхьыгъэ хэ­бзэ унашъор щыIэныгъэм щыпхырытщызэ, Iофыгъо 70-рэ фэдиз дгъэцэкIагъэ.\n— IэкIыб къэрал щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ящыкIэгъэ тхылъхэр Адыгеим къыщы­дагъэкIых.\n— Республикэм и Правительствэ, шIэныгъэлэжьхэр, гъэсэныгъэм пылъхэр, лъэпкъ Iофыгъомэ агъэгумэкIыхэрэр ащ дэлажьэх. ГущыIалъэхэр, егъэ­джэн тхылъхэр адыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ, тыркубзэкIэ, инджылызыбзэкIэ къыдагъэкIы­гъэх. Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралхэм арысхэм бзэр зэрагъэшIэнымкIэ IэпыIэгъу тафэ­хъузэ, видео амалхэри тэгъэфедэх.\nАдыгабзэм изэгъэшIэн дунэе Интернетым зэрэхагъэхьагъэри IофшIэгъэ инэу тэлъытэ. Адыгэ Республикэм гуманитар ушэтынхэмкIэ и Институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм ар ишIушIагъэу щыт.\n— Дунэе интернет-проектым адыгабзэр зэрэхагъэхьагъэм шIуагъэу къыхьыщтым гъэзетеджэхэр къыкIэупчIэх.\n— Бзэ 49-рэ зэрагъэшIэнэу проектым хагъэхьагъэу щытыгъ. Адыгабзэр я 50-рэ бзэу Европэм истандарт диштэу хагъэ­хьагъ. Проектым ишIуагъэкIэ дунаим щыпсэурэмэ пкIэ хэмылъэу адыгабзэр зэрагъэшIэн алъэкIыщт, адыгэхэр дунаим нахьышIоу щашIэщтых.\n— Хэкужъым къэзыгъэзэ­жьыгъэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ цIыфхэм ашIэнымкIэ сыд фэдэ Iофыгъоха зэхашъущэрэр?\n— Къэралыгъо телерадио­компаниеу «Адыгеим», респуб­ликэм игъэзетхэм темэ гъэ­нэфагъэхэмкIэ зэнэкъокъухэр ащы­зэхащэх, «СичIыгу гупс», «БлэкIыгъэмрэ къэкIощтымрэ» зыфиIохэрэмкIэ, нэмыкIхэмкIи журналистхэм темэ гъэшIэгъонхэр къаIэтых.\nНыбжьыкIэхэм я Дунэе зэха­хьэхэр илъэс къэс Адыгэ Рес­публикэм зэхещэх. Культурэм, гъэсэныгъэм, фэшъхьафхэм атегущыIэх. Мафэхьаблэ спорт псэолъэ зэтегъэпсыхьагъэ къы­щызэIуахыгъ. ФутболымкIэ зэ­нэкъокъу гъэшIэгъонхэр щэкIох. КIэлэцIыкIу джэгупIэу стадионым къыпэгъунэгъур итеплъэкIи дахэ. Къуаджэм IэзапIэ, мэщыт дэтых.\n— «IэпэIасэм иеджапI» зыфиIорэр, музейхэм, зыгъэсапIэхэм ащыкIорэ зэхахьэхэр ныбжьыкIэхэм ашIогъэшIэ­гъоных.\n— Адыгэ къашъохэм афэгъэ­сэгъэнхэмкIэ зэхахьэхэр гум шIукIэ къинэжьыгъэх. Адыгабзэм, лъэпкъ орэдхэм язэгъэшIэн, тарихъ къэбархэр, респуб­ликэм икъушъхьэхэр, чIыпIэ да­хэхэр — ахэри хьакIэу къэ­кIуагъэхэ тилъэпкъэгъухэм гукIэ къыхахых.\n— Зэлъэпкъэгъухэм язэпхыныгъэхэр щыIэныгъэм щыгъэпытэгъэнхэмкIэ сыда джыри къытапIо пшIоигъор?\n— Лъэпкъым изыкIыныгъэ гъэпытэгъэныр зэдытиIофэу щыт. Журналэу «Зэкъошны­гъэм» тилъэпкъэгъухэм япроизведениехэр къыщыхаутых. Телерадиокомпаниеу «Адыгеим» адыгабзэкIи, урысыбзэкIи темэ хэхыгъэхэр къегъэлъагъох. Гъэ­зетхэм яредакциехэм лъэпкъ зэпхыныгъэм мэхьэнэ ин раты.\n— Къэбар гъэшIэгъонхэу къэпIуатэхэрэр IэкIыб къэралхэм алъэIэса?\n— АрапыбзэкIэ, тыркубзэкIэ, инджылызыбзэкIэ зэрадзэкIы­жьыгъэхэу алъытэгъэIэсых.\n— ТизэдэгущыIэгъу зыщытыухыщтым тилъэпкъэгъухэу Хэкужъым къэзыгъэзэжьхэ­рэм ямэфэкI фэгъэхьыгъэу сыда къапIо пшIоигъор?\n— ЯфэIо-фашIэхэм ягъэцэ­кIэн, урысыбзэр, адыгабзэр зэ­рагъэшIэным, нэмыкI Iофы­гъохэмкIи хэбзэ IэпыIэгъу ­яттыщт. ЯчIыгу къэзыгъэзэжьыгъэхэм гушIуагъор къябэкIэу псэунхэу, насыпышIо щыхъу­жьынхэу афэсэIо.\nПредыдущая 3 августа состоится онлайн-премьера и обсуждение фильма Ричарда Эйра «Удивительная миссис Мэй»\nСледущая Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм яхэку къэгъэзэжь