УпчIэ къэуцу: адэ ащ фэдизэу зикультурэ зызыIэтыгъэ лъэпкъ Iушым  сыдэущтэу къэралыгъо гупшысэмрэ тхыбзэмрэ щакIухьанхэу хъугъа? Апэрэ адыгэ бзэшIэныгъэлэжьэу Iэшъхьэмэфэ Даутэ мары ытхыщтыгъэр: «Адыгэхэм географие чIыпIэу хы ШIуцIэм Iулъэшъуагъэу аубытыщтыгъэм ишIуагъэкIэ бэшIагъэу ахэр дунаим щызэлъашIэщтыгъэх, грекхэри, римлянхэри, генуэзцэхэри  ахэмэ  къахахьэщтыгъэх. Аужырэ лъэхъаным европейцэхэм ащыщхэри адыгэхэм къалъыIэсыщтыгъэх. Ау ежь итхыбзэ зиIэгъэ лъэпкъ гъэсагъэхэм  (цивилизованнэхэм) ащ фэдэ фыщытыкIэхэу адыриIагъэхэм емылъытыгъэу ежь адыгэхэм тхыбзэ яIагъэу къэзгъэлъэгъорэ лъэуж горэ къэнэжьыгъэп» [Ашхамаф, 1997: 25].