Дэхагъэм пэрыохъур къызэренэкIы | Адыгэ Макъ\n— Ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн типшъэрылъ шъхьаIэхэм ахэтэлъытэ, — къеIуатэ гущыIэгъу тызыфэхъугъэ Алям Ильясовым. — Адыгэ Республикэм щыпсэухэрэ къэндзалхэм еджапIэ къа­фызэIутхыгъэу тхьаумафэм егъэджэн сыхьатхэр афызэхэтэщэх. Бзэр нахь дэгъоу зэрагъэшIэным фэшI лъэпкъ орэдхэр къаIох.\n— Егъэджэн сыхьатхэм япчъагъэ нахьыбэ шъушIынэу шъуфаеба?\n— Тэ общественнэ движе­ниеу тыщыт. Амалэу тиIэр къыдэплъы­тэмэ, хэкIыпIэу къэдгъотыгъэм тегъэразэ. Хабзэр хэушъхьафыкIыгъэу общественнэ организациехэм нахьыпэкIэ мылъкукIэ IэпыIэгъу афэхъущтыгъ. Iоф­шIэ­кIэшIоу хэгъэгум щагъэфедэщтыгъэм къыфэгъэзэжьыгъэным фэшI федеральнэ унашъо аштэн фае. Къэндзалхэм язимычэзыу Дунэе конгрессэу мы мафэхэм Казань щыкIощтым сыхэлэжьэщт.\n— «Дуслыкым» къызэрэщытаIуагъэу, Адыгеим щы­псэухэрэ къэндзалхэм яны­дэлъфыбзэ нахьышIоу урысыбзэри, адыгабзэри зэра­гъашIэхэу уарехьылIэ.\n— Ащ тегъэгушIо. Узхэс лъэпкъ­хэм якультурэ дэгъоу пшIэ зыхъукIэ, нахьышIоу уагурыIощт, уадэпсэущт. Къэндзал­хэм янысащэхэр адыгэ шэн-­хабзэхэм адиштэхэу бэрэ зэ­хэ­тэщэх. Адыгэ къуаджэхэм адэсхэм адыгабзэр зэрагъашIэ. Къэндзалхэмрэ адыгэхэмрэ шъхьэгъусэ зэфэхъух, унэгъо дахэ хъугъэхэу зэдэпсэухэрэм ацIэхэр къесIонхэ слъэкIыщт. Адыгабзэр, урысыбзэр егъэ-\nджэн программэм хэтышъ, зэрагъашIэ.\n— Алям, къэндзалхэм, адыгэ­хэм быслъымэн диныр алэжьы.\n— Диным лъэпкъхэр зэфещэх. Къутырэу Политотделым мэщыт къыщызэIуахыгъ. Ефэндэу Олег Шаматовым нэмаз арегъэшIы. Диным имызакъоу, социальнэ Iофыгъохэм, экономикэм хэхъоныгъэ ышIыным, терроризмэм, нэмыкIхэм къатегущыIэ.\n— Адыгэ Республикэм, Краснодар краим ащыпсэу­хэрэ быслъымэнхэм я Дин­дэ­лэжьапIэ имуфтиеу Къэр­дэнэ Аскэрбый къэндзалхэм аIокIэ.\n— Къэрдэнэ Аскэрбый, ащ иIофшIэгъоу Шъхьэлэхъо Ибра­хьим, фэшъхьафхэри тизэIукIэгъухэм къахэлажьэх. ЦIыфхэм яфэIо-фашIэхэр нахьышIоу гъэцэкIэгъэнхэм ехьылIэгъэ зэха­хьэр бэмэ ашIогъэшIэгъоныгъ.\n— ЦIыфхэм ящыIакIэ къызэреIыхырэм къыхэкIэу терроризмэм ылъапсэ зиушъомбгъунымкIэ щынагъо щыIэу олъыта?\n— Экономикэм ехьылIэгъэ мы­хъо-мышIагъэхэр зэрахьэхэу къызэрэхэкIырэм тегъэгумэкIы. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм къызэрэщиIуагъэу, зэзэгъыныгъэу зэда­шIырэм шъып­къэныгъэ хэлъын фае. Зым зыр ыгъэпцIэжьызэ экономикэр къэпIэтын, цIыфхэм ящыIакIэ нахьы-\nшIу пшIын плъэ­кIыщтэп.\n— Алям, илъэ­сыбэ хъугъэу ме­дицинэм Iоф щыошIэ. Сыма­джэхэр анахьэу зыгъэгумэкIыхэрэ узхэр къы­таIоба.\n— Гум, лъынтфэхэм, лъыдэкIуаем, нэмыкIхэм сакъытегущыIэн слъэкIыщт. Сэ къыхэзгъэщынэу сызыфаер цIыфхэр зэпэзыгъэуцухэрэм, «зэщызы­хъохэрэм» щынагъоу, узэу къы­зыдахьырэр нахьыбэ зэрэхъугъэр ары. Терроризмэм зиу­шъомбгъуныр тэркIэ гумэкIы­гъоу щыт. Непэ ылъакъо тет цIыфыр неущ узым къыриутэу, ифэIо-фашIэхэр фэмыгъэцэкIэжьхэу зыплъэгъукIэ, уеIэзэныр, ылъэ тебгъэуцожьыныр къин.\n— Адыгэ Хасэм, хабзэм икъулыкъушIэхэм язэхахьэхэм «Дуслыкыр» ахэлажьэ. ЗэIукIэгъухэр зэогъапшэха?\n— Нурбый, тхьауегъэпсэу, ар упчIэ дэгъу. Кавказ заом фэгъэхьыгъэ шIэжь мафэм тыхэлэ­жьэнэу зетэгъажьэм, тари­хъыр нахьышIоу тшIэ хъугъэ. Адыгеир Краснодар краим къы­­­зы­хэкIыжьым республикэ иIэ хъу­гъэ, икъэралыгъо гъэпсыкIэ мэпытэ.\n— Адыгэ быракъым, адыгэ шъуашэм, адыгэхэм я ИлъэсыкIэ, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ мэфэкIхэр щыIэныгъэм щыщ хъугъэх.\n— Ахэр мэфэкI гъэшIэгъоных «Дуслыкым» хэтхэм ­ялъэпкъ шъуашэхэр ащыгъхэу мэфэкIхэм ащэуджых, адыгэ быракъыр агъэбыбатэ.\n— ЗэгурыIоныгъэ Адыгеим илъынымкIэ шIуагъэ къэзытэу плъытэрэр къытаIоба.\n— Общественнэ движениехэм язэфыщытыкIэхэм лъэпсэшIухэр ашIыгъэх. ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Александр Даниловыр, Аристотель Спировыр, нэ­мыкIхэр зипэщэ общественнэ движениехэм хэгъэгум щызэрахьэрэ политикэм гукIэ хэщагъэх. Къырым Урысыем къызэрэхэхьажьыгъэм, Урысыем икъэралыгъо гъэпсыкIэ и Мафэ, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ зэхахьэхэу Адыгэ Республикэм щыкIохэрэм, «МыкIодыжьыщт полкэу» жъоныгъуакIэм и 9-м Мыекъуапэ, районхэм яурамхэм илъэс къэс нэбгырэ мин пчъагъэ хъоу къарыкIохэрэм уагъэгушхо. Къырым щыпсэу­хэрэ къэндзалхэм адэжьи тыщыIагъ.\n— Ащ фэдэ зэхахьэхэр зы­плъэгъухэкIэ…\n— Гушъхьэ кIуачIэм лъагэу зеIэты. ЕтIани къыхэзгъэщынэу сызыфаер цIыфхэр рамыгъэз­хэу, ежьхэм агу къызэрэри­Iо-\nрэм теткIэ зэхахьэхэм зэра­хэлажьэхэрэр ары.\n— ТизэдэгущыIэгъу зыщытыухыщтым Адыгеимрэ Татарстанрэ язэлъыкIокIэ амалхэм уакъытегущыIэ сшIоигъу.\n— Культурэм, гъэсэныгъэм, спортым, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ Iофхэм заушъомбгъу. Дунаим футболымкIэ изэнэкъокъу Урысыем апэрэу щыкIуагъ. Казань щызэхащэгъэ ешIэгъухэм Адыге­им щыщхэри ягуапэу еплъы-гъэх. Татарстан щапIугъэ Далер Кузяевым Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ иIэпэIэсэныгъэ къызэрэщигъэлъэгъуагъэм, Игорь Акинфеевым, нэмыкIхэм тагъэгушIуагъ. Ащ фэдэ зэнэ­къокъу инхэр зыщызэхащэн алъэкIырэ хэгъэгум ущыпсэуныр хъопсагъоу сэлъытэ.\n— Алям, узыгъэгушIорэ зэ­хахьэхэр тиреспубликэ, хэгъэ­гум нахьыбэрэ ащыплъэгъу­нэу пфэтэIо.\nСурэтхэм арытхэр: Алям Иль­ясовыр; «Дуслыкыр»\nлъэпкъ шIэжьым ехьылIэгъэ зэхахьэм хэлажьэ.