ХэбзакIэхэр | Адыгэ Макъ\nУрысыем и Президентрэ Правительствэмрэ яунэшъуакIэхэм, хэбзэгъэуцугъэу тиIэхэм хахъоу афашIыгъэхэм кIуачIэ яIэ хъугъэ. 2020-рэ илъэсым иапэрэ мазэ къыщегъэжьагъэу пенсиехэм, хьакъулахьхэм, ны мылъкум, шъонхэм ауасэхэм, къоджэдэсхэм къаратыщт ипотекэм, нэмыкIхэми афэгъэхьыгъэ хэбзакIэхэр гъашIэм къыхэхьагъэх.\nЭлектроннэ книжкэр нахьышIуа?\nЦIыфхэм Iоф зэрашIэрэр къэзыушыхьа­тырэ тхылъхэу яIэхэр джынэс тхылъыпIэм хэшIыкIыгъагъэх. Джы ахэр цифровой (электроннэ) шIыкIэм тетэу агъэ­псыщтых.\nАщ фэгъэхьыгъэ унашъом къызэрэщиIорэмкIэ, щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу кIуачIэ иIэ хъугъэми, ар агъэфедэнэу зырагъэжьэщтыр 2021-рэ илъэсыр ары. Электроннэ трудовой книжкэр уимыIэмэ мыхъунэу щытэп, тхылъыпIэм хэшIыкIыгъэхэри цифровой шапхъэм итыхэм афэдэу агъэфедэнхэ алъэкIыщтых. 2021-рэ илъэсым Iоф зышIэнэу езыгъэжьэгъэкIэ ныб­жьыкIэхэр арых апэу электроннэ книжкэхэр къы­зэ­ратыщтхэр.\nIоф зышIэхэрэм зэкIэми къихьэгъэ илъэсыр екIы­фэкIэ тхылъыпIэм хэшIыкIыгъэхэ книжкэхэр къафагъэнэнхэу лъэIу тхылъхэр Iоф языгъэшIэрэ пащэхэм афатхынхэ алъэкIыщт. Ащ фэдэ хъумэ, электроннэ тхылъым IофшIэным пылъ къэбархэр зэрэдагъа­хьэхэрэм фэдэу тхылъыпIэм хэшIыкIыгъэхэми афыдатхэхэзэ ашIыщт.\nИлъэсыр екIыфэкIэ лъэIу тхылъ зымытхыгъэхэм тхылъыпIэм хэшIыкIыгъэ книжкэхэр къаратыжьыщтых, ащ къыщегъэжьагъэу Iофэу ашIэрэм зэхъокIыныгъэу фэхъухэрэр электроннэ тхылъ закъор ары зэратхэщтхэр. Ахэм арытхэ къэбархэр Урысыем ПенсиехэмкIэ ифонд исайт Iоф зышIэхэрэм щыряIэхэ кабинет унаехэм е къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал къарагъотэщтых. ИщыкIагъэмэ, цIыфыр зыфэе къэбархэр тхылъыпIэм тетхэу IофшIапIэ къезытырэм, ПенсиехэмкIэ фондым е МФЦ-м къаратыщтых.\nФэIо-фашIэхэм ауасэ къыхагъэхъощт\nКъихьэгъэ илъэсым коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ зыфэдэщтыр Федеральнэ антимонопольнэ къулыкъум къыщаIуагъ.\nАпэрэ илъэсныкъом уасэхэм къахэхъощтэп, къэралыгъом илъ инфляцием елъытыгъэу индексациер зашIыхэкIэ ары ахэр къызаIэтыщтхэр.\nУрысыем ишъолъырхэм уасэхэр зыфэдизыщтхэр ежь-ежьырэу ащагъэуцух, ау федеральнэ гупчэм къыхихыгъэ уасэхэм ахэр ашъхьарыкIынхэ фитхэп. ФэIо-фашIэхэм алъатыщтхэ уасэхэр шъолъырхэм ащызэтефэхэрэп, ар къызхэкIырэр тарифэу агъэу­цущтхэм яиндекс анахь инхэри зэрэзэфэмыдэхэр ары. Арышъ, индексациер проценти 2,4-м къыще­гъэжьагъэу проценти 6,5-м нэсын ылъэкIыщт.\nАпэрэ илъэсныкъом коммунальнэ фэIо-фашIэхэм алъыттырэ ахъщэр къызэрамыIэтыщтыр Федеральнэ антимонопольнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэ ипащэу Алексей Матюхиным ицыхьэ телъэу къыIуагъ. ТапэкIи макъэ къызэрагъэIугъагъэр мы илъэсым уасэхэр проценти 4 фэдизкIэ къаIэтынхэу ары.\nЩылэ мазэм иапэрэ мафэ къыщегъэжьа­гъэу къуаджэхэм, къутырхэм, мэкъумэщ хъызмэтым зыщыпылъхэ чIыпIэхэм ­ащы­псэухэрэ цIыфхэм псэупIэ къыращэфы­нэу е унэ рашIынэу хабзэм къаритырэ ахъщэ чIыфэм (ипотекэм) тырадзэрэ процентхэм къащагъэкIагъ, ар проценти 3-м ехъурэп.\nПравительствэм ышIыгъэ унашъом къызэрэщиIо­рэмкIэ, ахъщэу къыуатыщтыр миллиони 3-м нэсын ылъэкIыщт. Ленинградскэ хэкумрэ Дальневосточнэ федеральнэ шъолъырымрэ ащыпсэухэрэм къаратыщтыр сомэ миллиони 5 мэхъу.\nАхъщэ тедзэ макIэ пылъэу къаратырэ ипотечнэ кредитыр илъэс 25-кIэ птыжьын фае.\nАкцизхэри апкIи къаIэтыщтых\nСэнашъхьэм хэшIыкIыгъэ шъонхэм (санэ­хэм) ауасэ щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу къахэхъуагъ.\nАщ фэгъэхьыгъэ унашъом Владимир Путиныр зыкIэтхагъэр гъэмафэр ары. ТапэкIэ шъонхэм ямызакъоу, акцизхэм ауасэхэри илъэс къэс къаIэтыщтых.\nГущыIэм пае, къихьэгъэ илъэсым санэхэм атыра­дзэрэ акцизхэм зы литрэмкIэ сомэ 31-рэ аосэщт, 2021-м — сомэ 32-рэ, 2022-м — сомэ 33-рэ. Шампанскэм тырадзэрэ акцизым къихьэрэ илъэсым сомэ 40 ыосэщт, 2022-м нэс сомэ 43-м нэсыщт.\nДжынэс санэр агъэфедэзэ къыдагъэкIырэ продукцием къэралыгъо хьакъулахьхэр атырадзэщтыгъэхэп, къэкIорэ илэсищым ахэм сомэ зырыз ахагъэхъощт.\nСанэмрэ шампанскэмрэ зыхашIыкIырэ сэнашъхьэми акцизхэр тырадзэхэу рагъэжьэщт, ащ къыхэкIэу санэхэм ауасэхэри хэпшIыкIэу къыдэкIоещтых. Экспертхэм къызэраIорэмкIэ, тэ тихэгъэгу къыщашIыхэрэми, IэкIыб къэралыгъохэм къаращыхэрэ санэхэми ауасэхэм проценти 5 — 10 фэдиз къахэхъощт.\nПрезидентэу Владимир Путиныр зыкIэтхэгъэ унэшъуакIэхэм ащыщ аэропортхэм цIыфхэр тутын зыщешъощтыгъэхэ чIыпIэхэр къазэращызэIуахыжьыщтхэр.\n2013-рэ илъэсым къыщегъэжьагъ пассажирхэм ащ фэдэ амал зямыIэжьыгъэр, тутын зырамыгъэшъожьыщтыгъэхэр.\nАщ фэдэ чIыпIэхэр къызщызэIуахыщтхэр цIыфхэу регистрацие ашIыгъахэхэр зыдэщыIэхэ залхэр ары. ТутынешъуапIэхэм жьэу арытыр зэпымыоу вентиляторхэмкIэ агъэкъэбзэщт. Ахэм тутыным зэрарэу цIыфхэм къафихьырэр зыфэдэр къизыIотыкIырэ плакатхэр апылъэгъэщтых.