ХЬЭЛЭЛЫМРЭ ХЬЭРЭМЫМРЭ

#Ислам

Алыхь иным цIыхухэм къаригъэ­щIащ ерыскъы папщIэу къагъэсэбэп хъунухэмрэ мыхъунухэмрэ. Псом   хуэмыдэу ар ехьэлIащ лыхэкIхэм.
 
I. ХадэхэкIым, пхъэщхьэмыщхьэм, нэ­гъуэщI къэкIыгъэхэм я Iуэхур щхьэхуэщ. Абы­хэм куэд яхэткъым цIыхухэм хьэрэм ящи­щIауэ. Япиубыдыр къэкIыгъэхэм фадэ къы­хэщIыкIынымрэ зэхьэлIэнымрэщ. Ислъамым идэркъым ар ерыскъы, фадэ е нэгъуэщI зыгуэри ирехъуи, и акъылыр зэтезыху, и Iэпкълъэпкъыр щIэзыгъалIэ, гукъыдэжыншэ зыщIхэр цIыхум къигъэсэбэпу.

II. Лъэпкъ, дин щхьэхуэхэм лыхэкI, бдзэ­жьей хуэдэхэр я шхыным къызэрыщагъэсэбэпыр зэхуэдэкъым. Ислъамми хабзэ хелъхьэ щIыгум тет, псым хэс псэущхьэхэм ящыщу зи лыр пшхы хъунухэмрэ мыхъунухэмрэ я Iуэхум. Псэущхьэхэм ящыщу зил пшхы мы­хъуну КъурIэным къыщыкIуар кхъуэрщ. Ауэ абы къищынэмыщIауэ хьэрэм ещI лIам и лыр, и лъыр е Алыхь лъапIэм и цIэр жамыIэу (Бис­миллахьи ррэхьмани ррэхьим) фIа­гъэжар. Мухьэммэд бегъымбарым, Алы­хьым и нэфIыр зыщыхуам, деущий: «ФIым хуит ухуещI, ауэ нэжэсым (фIеягъэм) щымэхъэшэн хуейщ…». Мыбдежым «нэжэс» псалъэм къикIыр ипэжыпIэкIэ Iейрщ, цIыхухэм гущыкI зыхуащIахэрщ.

III. Хъалиф узэщIакIуэхэм къаIуэтэж хьэ­кIэкхъуэкIэхэм я дзакъапIэ е къуалэбзу пIащэхэм я лъэбжьанапIэ зытелъ псэущхьэм и лыр Алыхьталэм хьэрэм ищIауэ. Зи гугъу ищI хьэкIэкхъуэкIэхэр аслъэн, къаплъэн, дыгъужь, бажэ хуэдэхэрщ. Къуалэбзу бза­джэхэм хагъэхьэ бгъэр, къашыргъэр е абыхэм ещхьхэр.

IV. Хьэрэм хъуа псэущхьэм и лыр пшхыну дурыскъым, ауэ и фэр, и цыр, и бжьакъуэр къэб­­гъэсэбэпыну ислъам диным хуит уещI. Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм цIыхум и сэбэп хэлъщ.

V. Зэгуэрым Ибн Аббас мурад ищIат сэджыту зы мэл Маймун цIыхубз тхьэмыщкIэ гуэрым иритыну, ауэ хунэсакъым: мэлыр къытехуэри лIащ. Къэхъуар гущIыхьэ зыщыхъуа Ибн Аббасрэ Маймунрэ Алыхьым лIыкIуэу мелыIыч къахуигъэкIуащ икIи къажригъэ­Iащ: «ЛIам и фэр тефхи вгъэкъабзэ, вгъэтэдж, зыхуей хуэвгъази къэвгъэсэбэп». Ар яфIэгъэщIэгъуэн хъури, абыхэм Тхьэм и лIыкIуэм зыхуагъэзащ: «Дауэ, ар хьэрэм хъуам и фэщ?». МелыIычым жэуап къаритыжащ: «Хьэрэмыр лIам и лырщ, и фэр хьэлэлщ». ИтIанэ Ибн Аббасрэ Маймунрэ абы къари­гъэлъэгъуащ фэр зэрытрахыну щIыкIэр, ар зэрагъэкъэбзэнур, фIейр зэры­кIэрагъэкIы­нур. «Фэр ягъэтэджа иужькIэ, ар къабзэ мэхъуж», – жаIэ хъалифхэм.

VI. «ЦIыхухэ! Фшхы щIыгум тету Тхьэшхуэм хуит фызыхуищIахэр, ауэ шейтIаным зы­къе­вмыгъэгъапцIэ, абы и гъуэгу нэпцIым фы­темыувэ – ар фэ фи бий нэхъыщхьэщ», – итщ КъурIэным и «Аль-Бэкъэрэ» сурэм и 168-нэ Iэятым. Лъагэу Лъэщым апхуэдэу зэ иджы­ри цIыхухэм ягу къегъэкIыж абыхэм ерыскъы папщIэу къахуигъэщIахэм фIэкIа я шхыныгъуэхэм хамыгъэхьэну, шейтIаныр зытрамыгъэкIуэну, абы и жыIэм зыдрамыгъэхьэхыну. Алыхь Иным зы­къытхуигъэзащ: «Диныр зи фIэщ хъухэ! Дэ фэтта фIыгъуэрщ ерыскъы фхуэхъунур. Абы щхьэкIэ Алыхьым шыкур хуэфщI. Абы фэ хьэрэм фщищIар псэущхьэ лIам и лырщ, лъымрэ кхъуэлымрэщ, Алыхьым и цIэр жамыIэу фIагъэжарщ. Джауру, залымзехьэу фыщымыту, ауэ Iэмалыншагъэм фриубыды­лIарэ а хабзэм фебэкъуамэ, тобэ къэф­хьыж: Алыхьыр гущIэгъурэ гъэгъуныгъэкIэ бейщ» («Аль-Бэкъэрэ» сурэ, 172 – 173-нэ Iэятхэр).

VII. Муслъымэным шхыныгъуэм хигъэхьэ мыхъунухэм ятеухуауэ нэхъ зыубгъуауэ къыщыкIуащ «Аль-МэIидэ» сурэм и 3-нэ Iэя­тым: «Хьэрэмщ псэущхьэ лIам и лыр, кхъуэм илри, илъри, Алыхьым и цIэр кърамыIуауэ фIагъэжар, ятхьэлар, удын къытехуэу, зыщIыпIэ кърагъэхуэхыу е епыджу яукIар, тхьэ нэпцIхэм тыхь хуащIар, шабзэкIэ къау­кIар. А псори фIеягъэщ». Ардыдэр щIегъэ-быдэ «Аль-Iэнхьэм» сурэм и 45-нэ Iэятым. Абы итщ: «ЯжеIэ: «Сэ къысхузэIуахахэм яхэткъым си Iумэтым итхэм ерыскъы папщIэу къагъэсэбэп мыхъун, лIам и лыр, лъымрэ кхъуэлымрэ, апхуэдэу Алыхьым и цIэр кърамыIуауэ фIагъэжахэм къищынэмыщIа. Ауэ джауру, залымзехьэу щымыту, атIэ IэмалыншагъэкIэ гуэныхь зыпылъ Iуэху ялэ­жьамэ, тобэ кърахьыж: Алыхьыр гущIэ­гъу­лыщ, къахуигъэ­гъунщ!».

Аращи, КъурIэн лъапIэм къызэрыщы­кIуам­кIэ, муслъымэным и шхыным хагъэхьэ хъунукъым псэущхьэ лIам и лыр, апхуэдэу абы идэркъым псэущхьэхэм я лъыр ирафуи. Сыт ар къызыхэкIар?

1. Япэрауэ, хьэрэму лIа псэущхьэм и лым зи акъылыр тэмэм дэтхэнэ зы цIыхуми гущыкI хуищIын, ар ишхыну игу хуэкIуэн хуейкъым. Ар фIеягъэщ, узыхуэмейщ. Муслъымэным ишхынур Iэмал имыIэу Алыхьым и цIэр жаIэурэ фIагъэжыпхъэщ.

2. ЕтIуанэрауэ, муслъымэным и Iуэху псори мурад гуэрым тещIыхьауэ елэжь. Армырамэ, дауи, абы зыри къехъулIэнукъым. Аращи, лы ишхкIэрэ цIыхум и мурадщ и къарур зэфIигъэувэжыну, и гъащIэр нэхъ кIыхь ищIыну, унагъуэр мэжэщIалIагъэм щихъумэну. Алыхь Иным хьэрэм ищIащ ишхын     щхьэусыгъуэ имыIэу зэштегъэууэ, нэгузе­гъэужьу псэущхьэм и псэр гъэныныр. Апхуэдэу зыщIэм дунеягъэкIи ахърэткIи ипшыныжыну гуэныхьышхуэ къытохуэ.

3. Ещанэрауэ, къытехуэу, зэшэзэпIэу зи псэр хэкIа псэущхьэр уз бзаджэ гуэрым ихьащ е щхъухь зыхэлъ Iухуащ. Абы къыхэкIыу апхуэдэ псэущхьэм и лым и зэран цIыхуми къе­кIын­кIэ хъунущ, уз шынагъуэ гуэр къыхуихьу.

4. ЕплIанэрауэ, лIам и лыр хьэрэм къыт­щызыщIа Алыхь Иным цIыхум ерыскъыгъуэ куэдыщэ къыхуигъэщIащ икIи Iэщыр, мус­лъымэн хабзэм тету фIэдгъэжу, къабзэ­лъабзэу къэдгъэсэбэпыну Iэмал къыдет. Къытщхьэщытым абы­кIэ шыкур худощI. А псори зэгъэзэхуауэ, Iисраф дымыщIу, зи­мыIэхэм дадэгуашэу къэдгъэсэбэпыпхъэщ – Тхьэм къыдигъэхъулIэ!

"АДЫГЭ ПСАЛЪЭ"
http://adyghepsaleru.88.com1.ru/