Адыгабзэр орэжъынч! - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jıneps Adığece / Адыгэбзэ Адыгабзэр орэжъынч!\nАдыгеим икъэлэ гупчэ просветительскэ Iофтхьабзэу «Адыгэ диктант» зыфиIорэр ятIонэрэу щыкIуагъ. Адыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ипэгъокIэу адыгабзэкIэ Дунэе диктантыр гъэтхапэм и 6-м атхыгъ.\nIофтхьабзэм ипшъэрылъ шъхьаIэр лъэпкъыбзэм икъызэтегъэнэжьын, нахьыбэмэ зэрагъашIэ ашIоигъо хъуныр ары.\nАщ кIэщакIо фэхъугъэх «Адыгэ Хасэр – Щэрджэс парламентыр», АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ыкIи Адыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемкIэ икафедрэ. Диктантыр чIыпIищмэ ащатхын амал яIагъ. Хабзэ зэрэхъугъэу, гупчэ шъхьаIэр Адыгэ къэралыгъо университетым инаучнэ тхылъеджапI, адрэхэр – апшъэрэ еджапIэм иконференц-залхэр.\nДиктантыр зытхыгъэхэр ясэнэхьатхэмкIи, ныбжьэу яIэмкIи зэтекIых. Мыщ хэлэжьагъэх министерствэ ыкIи ведомствэ зэфэшъхьафхэм, общественнэ движениехэм ялIыкIохэр, журналистхэр, кIэлэегъаджэхэр, тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралхэм къарыкIыжьыгъэхэр, ныбжьыкIэхэр ыкIи зэкIэ адыгабзэр шIу зылъэгъоу, зыгукIэ зыпэблагъэхэр.\nДунэе Щэрджэс Ассоциацием ыгъэнэфэгъэ мафэм Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Темыр Осетием, Ставрополь краим, Ростов, тырку къалэу Дюзджэ адыгабзэкIэ диктантыр ащатхыгъ. ПэшIорыгъэшъэу къызэралъытагъэмкIэ, нэбгырэ мин заулэ ащ хэлэжьагъ. Диктантыр бзитIукIэ атхыгъ – къэбэртэябзэкIи ыкIи литературабзэкIэ. АдыгеимкIэ нэбгыри 150-м ехъу зишIэныгъэ зыуплъэкIунэу къекIолIагъэр.\nЗэлъашIэрэ адыгэ тхакIоу КIэрэщэ Тембот иповестэу «Шапсыгъэ пшъашъ» зыфиIорэм щыщ пычыгъоу «Адыгэ шыур» атхынэу зэхэщакIохэм къыхахыгъэр. Диктантым къеджагъэх УФ-м изаслуженнэ артисткэу, Адыгеим инароднэ артисткэу Уджыхъу Марет, адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ кафедрэм идоцентэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Бгъошэ Зарет, къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистэу, АР-м изаслуженнэ журналистэу ТIэшъу Светланэ.\nДиктантыр сыхьатыр 3-м аублагъ. Ар къызэIуихыгъ Адыгэ къэралыгъо университетым филологиемрэ культурэмрэкIэ ффакультет идеканэу Хьамырзэкъо Нурет.\n– КIэрэщэ Тембот – адыгэ литературэм иклассик, ыбзэ баи, дахэ, къин. IэпэIэсэныгъэ ин IэкIэлъэу адыгэм ищыIэкIэ-псэукIэ къыриIотыкIыщтыгъ. КIэращэм итекст птхыныр IэшIэхэп – бзэр дэгъоу пшIэн фае. Арэущтэу щыт нахь мышIэми, чIыпIэ заулэхэм тадэлэжьэжьыгъ, нахь тхыгъошIу зэрэхъущтым пае, – къыIуагъ Хьамырзэкъо Нурет.\nIофтхьабзэм хэлэжьэгъабэхэм зэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, тамыгъэхэм яхэгъэуцон къин къащыхъугъ. Ащ дакIоу гущыIэухыгъэ кIыхьэ дэдэхэу тIоу зэтеууты пшIоигъохэр бэу къыхэфагъэх. Сэ сшъхьэкIэ мафэ къэс адыгабзэкIэ сызэрэтхэрэр къыдыхэплъытэмэ, чIыпIабэхэр зэрэстхыщт шIыкIэм сицыхьэ темылъэу къыхэкIыгъ.\nАдыгэ республикэ гимназием адыгабзэмрэ литературэмрэкIэ икIэлэегъаджэу ГъукIэлI Марет: – ИлъэситIу хъугъэу мы Iофтхьабзэм сигуапэу сыхэлажьэ. – Бзэм уфэлажьэ зыхъукIэ, мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр блэбгъэкIынхэу щытэп. ТинэIосэ кIэлэегъаджэу къекIолIагъэр бэ. Мыгъэ къыхахыгъэ текстыр, гъэрекIорэм елъытыгъэмэ, нахь хьылъагъэ, ау адыгэ шыур нэм къыкIигъэуцоу гъэшIэгъоныгъ. КIэрэщэ Тембот куоу еIэбэхызэ, гум хапкIэу матхэ. БлэкIыгъэ илъэсым дэгъу дэдэу диктантыр зытхыгъэхэм сащыщыгъ, джыри ащ къыщысымыгъэкIэнэу сэгугъэ.\nЖурналистэу ТIэшъу Светлан:\n– Сэ сшъхьэкIэ мы хъугъэ-шIагъэм уасэ фэсэшIы, сигуапэу сыхэлажьэ. Бзэм икъызэтегъэнэн, ихэхъоныгъэ зэрэфэIорышIэрэм дакIоу, сытхэнэу сызытIыскIэ гупшысэ чыжьэхэм сахехьэ, сиеджэгъу илъэсхэр сыгу къэкIыжьых. Сыкъеджэнэу сыкъырамыгъэблэгъагъэмэ, сэри сыхэлажьэщтыгъ. МэфитIу иIэу текстыр къысатыгъ. Илъэс 30 хъугъэу Адыгэ телевидением Iоф зэрэщысшIэзэ, пчъагъэрэ седжэжьыгъ. Тамыгъэхэр, нэмыкI зэпыупIэхэр бэу хэтых. Стхынэу хъугъагъэми, «тфы» къэсхьыным сицыхьэ телъэп, – къыIуагъ ащ.\nАдыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ иIофышIэу Мамый Мариет:\n-Адыгэ диктантым изэхэщэн пIуныгъэ-гъэсэныгъэ мэхьанэ иIэу сэлъытэ, – къеIуатэ ащ.\n– Ныдэлъфыбзэм республикэм мэхьанэ зэрэщыратырэр къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм алъэгъун фае. Диктантым ныбжьыкIабэ къызэрекIолIагъэм тегъэгушхо. Мыщ фэдэ зэхахьэхэм лъэпкъыр зэфащэ, языкIыныгъэ егъэпытэ.\nIофтхьабзэу «Адыгэ диктантым» икIэуххэр гъэтхапэм и 12-м къэнэфэщтых. Ахэр адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ факультетым ыкIи Дунэе Щэрджэс Ассоциацием ясайтхэм къарыхьащтых. Шъхьадж къыратыгъэ кодымкIэ хэукъоныгъэ пчъагъэу хишIыхьагъэр, уасэу къыфашIыгъэр ыуплъэкIужьын ылъэкIыщт.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, икIыгъэ илъэсым зэхэщэкIо купым зэригъэунэфыгъэу, нэбгыри 167-мэ диктантыр атхыгъ. Дэгъу дэдэу тхагъэр 36-рэ. А пчъагъэм щыщэу 7-р нахь къыхагъэщыгъ. Зы хэукъоныгъэ амышIэу диктантыр ахэм атхыгъ.\nХэукъоныгъи хэзымышIыхьагъэу ыкIи анахь къабзэу диктантыр зытхыгъэхэм журналистхэр, кIэлэегъаджэхэр ащыщых.\nАдыгабзэм изэгъэшIэн, игъэфедэн чанэу хэлажьэхэрэм, зэнэкъокъухэм гъэхъагъэ ащызышIыхэрэм тафэраз. Мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэм нахь цIыфыбэ хэлажьэзэ лъагъэкIотэнэу, нахь зырагъэушъомбгъунэу афэтэIо.