Депутаты Госсовета – Хасэ РА приняли участие в работе сессии Совета народных депутатов МО «Красногвардейский район»Красногвардейскэ районымкIэ зэфэхьысыжьхэр\nКрасногвардейскэ районымкIэ зэфэхьысыжьхэр\n20 февраля 2020 года 11:32\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Со­вет — Хасэм и Тхьаматэу Вла­ди­мир Нарожнэр, парламентым идепутатхэу Былымыхьэ Ирин, Евгения Дьячковар, федеральнэ ин­спек­тор шъхьаIэу Сергей Дроки­ныр, министрэхэр муниципальнэ гъэ­псыкIэ зиIэ «Красногвардейскэ районым» тыгъуасэ щыIагъэх. Му­ни­ци­палитетым ипащэу Осмэн Альберт изэфэхьысыжь докладэу къышIыгъэм едэIугъэх.\nКрасногвардейскэ районым инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу щыIагъэм 2019-рэ илъэсым администрацием, ащ ипащэ Iофэу ашIагъэр щы­зэфахьысыжьыгъ, пшъэ­рылъыкIэхэр агъэнэфа­гъэх. Ар зэрищагъ Советым итхьаматэу А. Выс­тавкинам.\nКъэIогъэн фае, Iофтхьабзэр зыщыкIогъэ культурэм и Уни игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр щыкIуагъэх. ЗэкIэмкIи ащ сомэ миллион 26-м ехъу пэIухьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 23,4-р — федеральнэ гупчэм, адрэ къанэрэр республикэ ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къа­тIупщыгъэх. Учреждениер зэрэзэтырагъэпсы­хьагъэр республикэм ипащэ зэригъэлъэгъугъ, мыщ хэт кру­жокхэм къякIуа­лIэхэрэм, Iоф щызышIэ­хэрэм гущыIэгъу афэхъугъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ.\nНэужым илъэсым изэ­фэхьысыжьхэр къышIыгъэх район администрацием ипащэу Осмэн Альберт. Анахьэу ащ ынаIэ зытыридзагъэхэр бюд­жетым, социальнэ пшъэ­рылъхэм, лъэпкъ проектхэм ыкIи программэ зэ­фэшъхьафхэм ягъэцэкIэн муниципалитетым щызэ­хэщагъэ зэрэхъугъэр ары. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, район бюджетым ихахъо­хэр сомэ миллион 707,6-м ехъугъ, ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр сомэ миллион 82,7-кIэ нахьыб. Мыщ дэжьым зишIуагъэ къэ­кIуагъэр республикэ бюджетым къыхэхыгъэ мылъкоу муниципалитетым къы­IэкIэхьагъэр нахьыбэ зэрэхъугъэр ары. Хэбзэ­Iахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэр сомэ миллиони I09,5-м ехъугъ. Хъарджхэр сомэ миллион 702,2-рэ мэхъу, 20I8-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а къэ­гъэлъэгъоныр сомэ мил­лион 99-кIэ нахьыб. Инвестициехэр сомэ миллион 39I-м кIэхьагъ. Рес­публикэр IэпыIэгъу къызэрафэхъугъэм ишIуагъэ­кIэ бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм ащыщхэм ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм акIагъэ­хьан афызэшIокIыгъ.\nАрэу щытми, лъэныкъо зырызхэмкIэ щыкIагъэхэр зэрэщыIэхэр, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр Осмэн Альберт къыхигъэщыгъ.\nАдминистрацием, ащ ипащэ яIофшIэн зэрагъэцэкIагъэм уигъэрэзэнэу щытэу народнэ депутатхэм я Совет хэтхэм зэ­даштагъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьэгъэ министрэхэм ащыщхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэ аритыгъ, шъхьадж зыфэгъэзэгъэ лъэныкъом епхыгъэу къэ­гущыIагъ. Джащ фэдэу къэзэрэугъоигъэ цIыфхэм яупчIэхэм джэуапхэр къаратыжьыгъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэр зештэм, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ, анахьэу мэкъумэщ хъыз­мэтымкIэ, районым гъэ­хъэгъэшIухэр ышIынхэ зэ­рилъэкIыгъэр хигъэунэфыкIыгъ. ГущыIэм пае, ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, муниципалитетым пынджэу къыщахьыжьы­гъэр фэдитIум ехъукIэ на­хьыбэ хъугъэ. Ащ дакIоу грант программэхэм ыкIи мэкъумэщ кооперациехэм ахэлажьэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIы­гъэн фаеу республикэм ипащэ пшъэрылъ къафишIыгъ.\n— Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэ­хэм япчъагъэ районым щымакI. РеспубликэмкIэ а къэгъэлъэгъоныр проценти 6,6-м нэсымэ, му­ниципалитетым проценти 4,2-рэ мэхъу. Iоф­шIэпIэ чIыпIакIэхэр тищыкIагъэх, ащ дакIоу чIыпIэ бюджетым иха­хъохэр нахьыбэ хъун фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэным епхыгъэу селоу Еленовскэм фельдшер-­мамыку IэзэпIакIэ мы илъэсым щашIыщт, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ медицинэ оборудованиякIэ район поликлиникэм IэкIагъэхьащт, джащ фэдэу селоу Садовэм амбулаторие щыгъэпсыгъэным фэшI проектнэ-сметнэ документациер агъэхьа­зыры.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIи гухэлъ гъэнэфа­гъэхэр щыIэх. ЕджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм язэтегъэпсыхьан лъагъэкIотэщт, ящыкIэгъэ оборудованиер арагъэ­гъотыщт. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтыр мы илъэ­сым Iоныгъом и I-м щегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм арыс кIэлэеджа­кIохэм ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм иIофыгъо изэшIохын ары.\nРеспуб­ликэм имуниципалитетхэм ащыIэ гъэсэныгъэм иучреждениехэм ахэт шха­пIэхэр ащ техническэу фэхьазырынхэ зэрэфаер къыIуагъ республикэм ипа­щэ. Ащ дакIоу медицинэм, гъэсэныгъэм ыкIи культурэм Iоф ащызышIэрэ специалистхэм ащымы­кIэнхэр, къуаджэм ныб­жьыкIэхэр нахьыбэу къещэлIэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ. Ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэ­псыхьэгъэ программэхэр зэрэщыIэхэр, муниципалитетхэри нахь чанэу ащ хэлэжьэнхэ зэрэфаер хи­­гъэунэфыкIыгъ.\nСоциальнэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэр сыдигъуи анахь шъхьаIэу зэрэщытыр, ащ фэшI IэпыIэгъу зищыкIэгъэ цIыф­хэм, анахьэу щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэу­цуа­гъэхэм, алъыIэсынхэ, яшIуагъэ арагъэкIын зэ­рэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ. БлэкIыгъэ илъэ­сыр пштэмэ, бюджетым илъ мылъкур зэкIэ муниципалитетым ыгъэфедэн зэримылъэкIыгъэр гумэкIыгъо шъхьаIэу къыхи­гъэщыгъ. А лъэныкъомкIэ администрацием, ащ ипащэ IофшIэныр агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ.\n— КъышъоолIэрэ цIыф­­хэм ягумэкIыгъохэр зэхэшъуфынхэр, ахэм IэпыIэгъу шъуафэ­хъуныр пшъэрылъ шъхьа­Iэу зэрэщытыр зы­щышъумыгъэгъупш. Ахэм къаIэтырэ Iофы­гъо­хэм ащыщыбэхэр чIы­пIэхэм ащызэхэпфын плъэкIыщт, арышъ, а лъэныкъом нахь чанэу Iоф дашъушI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМуниципалитетым хэ­хъоныгъэхэр ышIынхэм фэшI социальнэ ыкIи общественнэ зыпкъитыныгъэ илъын зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Районым цIыф лъэп­къыбэ щэпсэу. Къэралыгъом ишъолъыр анахь рэ­хьатхэм Адыгеир ащыщ, тапэкIи арэущтэу щытын фае.\nДемографием, ТекIо­ныгъэм ия 75-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын яIофыгъохэм, щыIэныгъэм инэмыкI лъэныкъуабэхэм республикэм ипащэ къащыуцугъ, пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх.\nРайоным ипащэхэм, депутатхэм, мыщ щыпсэу­хэрэм яIо зэхэлъэу зэрэзэдэлажьэхэрэм, муни­ципалитетым хэхъоныгъэ ышIы­ным зэрэпылъхэм афэшI пстэуми зэрафэразэр, тапэкIи IофшIэным ащ фэдэ фыщытыкIэ фыряIэным зэрэщыгугъырэр Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэу­хым къыIуагъ.