Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ хэкум ит къалэу Хылъэжъые (Геленджик) щыIэ Адыгэ Хасэм икъэбар\nАдыгэ хэкум ит къалэу Хылъэжъые (Геленджик) щыIэ Адыгэ Хасэм икъэбар\nАдыгэ хэкум ит къалэу Хылъэжъые (Геленджик) щыпсэурэ адыгэхэм яшIоигъоныгъэкIэ икIыгъэ илъэсым Адыгэ Хасэ зэхащагъ. Къалэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэ цIыфхэр – урымхэр, джуртхэр, осетинхэр, украинцэхэр, чэчэнхэр, нэмыкIхэри щэпсэух. Хэти илъэпкъыбзэ, ишэн-зэхэтыкIэхэр, икультурэ къызэрэзэтыригъэнэщтхэм лъэплъэ.\nНэбгыришъэ имыкъурэ адыгэхэу ащ дэсхэми зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэм зыщатегущыIэнхэ, зыщызэIукIэнхэ ыкIи зыщызэусэжьынхэ общественнэ организацие джы яIэ хъугъэ. КIалэхэр зэхэгущыIэжьхи Пщыбэкъо Адам хасэм пащэ фа­шIыгъ.\nМэкIэ-макIэу хасэр ылъэ теуцо. БэмышIэу Хэсашъхьэм хэтхэм яшIоигъоныгъэкIэ къэлэ тхылъеджэпIэ гупчэу В. Г. Коро­ленкэм ыцIэ зыхьырэм иIофы­шIэхэр яIэпыIэгъухэу «Iэнэ хъурае» зэхащэгъагъ. Ащ зэре­джагъэхэр «История расселения адыгов на территории Геленджика: культура, быт, топонимика».\nЗэхэсыгъом къырагъэблэгъа­гъэхэм къэлэ администрацием иIофышIэхэр, къэлэ Думэм идепутатхэр, Урысые географическэ обществэм икъэлэ къута­мэ ипащэ, краеведхэр, общественнэ организациехэм, нэ­мыкI къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр, экскурсоводхэр ахэтыгъэх.\nТхылъеджапIэм иIофышIэу Ацумыжъ Разыет зэхахьэр пэублэ псалъэкIэ къызэIуихыгъ. Къалэм итарихъ-краеведческэ музей инаучнэ IофышIэ шъхьа­Iэу Тамила Небиеридзе адыгэхэм якультурэрэ ящыIэкIагъэ­рэ афэгъэхьыгъэ экспозицие зэряIэр, цIыфхэр ащ нэIуасэ зэрэфашIыхэрэр къыIотагъэх.\nИлъэс 60-м къехъугъэу Хы­лъэжъые щыпсэурэ Лъэустэн Борисэ къалэр зыфэдагъэр ыкIи зызэрэзэблихъугъэр ыгу къы­гъэкIыжьыгъэх. ИжъыкIэ къыщегъэжьагъэу адыгэхэр ащ ХылъэжъыекIэ зэреджэщтыгъэ­хэм къытегущыIагъ.\nКраеведэу Юрий Митрофановым щысэхэр ыгъэфедэхэзэ къыгъэлъэгъуагъэх ыкIи къыIотагъ къалэм ыкIи къыпэблэгъэ чIыпIацIэхэм адыгабзэкIэ къарыкIыхэрэр, аусынхэу зэрэхъу­гъэхэр.\nТхылъеджапIэм иIофышIэ шъхьаIэу, «Iэнэ хъураер» зезыщэгъэ Светлана Абрамовам зытегущыIэхэрэ Iофыгъом къызэхэхьагъэхэм еплъыкIэ-гупшысакIэу фыряIэхэр къаригъэIуагъэх. Ахэм къэлэ Думэм идепутатэу Юлия Соболевар, къэлэ администрацием искусствэмрэ кинематографиемрэкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Ольга Нефедовар, къэлэ Адыгэ Хасэм итхьаматэу Пщыбэкъо Адам, нэмыкIхэри ахэтыгъэх. Экскурсоводхэм упчIэхэр къатыгъэх чIыпIацIэхэм къарыкIыхэрэр зэрагъашIэхэ ашIоигъоу.\nНепи зыщыпсэухэрэ зыгъэ­псэфыпIэ къалэм фэгъэхьыгъэ къэбарэу зэхахыгъэр зэкIэ «Iэнэ хъураем» хэлэжьагъэхэм ашIогъэшIэгъоныгъ. Адыгэ лъэпкъым ищыIэкIагъэр зыфэдэр нахь игъэкIотыгъэу зэрашIэным ыкIи ар нэмыкI цIыфхэм анагъэсыжьыным пае экскурсоводхэм тхыгъэ къэбархэр зэряIэнхэ фаер хагъэунэфыкIыгъ. «Лъэпкъ­хэм язэгурыIоныгъэ Урысыер егъэпытэ» зыфиIорэ гупшысэ шъхьаIэр зыхэлъ Iофтхьабзэхэм язэхэщэнхэр тапэкIи лъагъэ­кIотэщтых.\nДжырэ лъэхъаным къалэм щыпсэухэрэм, зыгъэпсэфакIо къакIохэрэм, ныбжьыкIэхэм апае Хылъэжъые итарихъ фэгъэхьыгъэ тхылъ зэрящыкIэгъэ шъыпкъэр къэлэ Думэм идепутатэу Юлия Соловьевам хигъэ­унэфыкIыгъ, зэхэгущыIэжьыгъэ­хэми ащ дырагъэштагъ.\nКраеведхэри, Адыгэ Хасэм хэтхэри тхылъыр зыгъэхьазырыщтхэм IэпыIэгъу афэхъущтых. Непи ахэр адыгэ лъэпкъ культурэр къызэрэзэтырагъэнэщтым ыкIи ащ ибаиныгъэ нэмыкI лъэпкъхэм зэрарагъэшIэщтым дэлажьэх. Адыгэ хасэхэу Мые­къуапэ, Краснодар, Шапсыгъэ ащызэхащагъэхэм зэпхыныгъэ­хэр адашIыгъэх. Адыгеим и Лъэпкъ театрэ, икъэшъокIо коллективхэр рагъэблагъэх. Къихьэрэ илъэсым адыгэ культурэм имафэхэр Геленджик щызэхащэхэ ашIоигъу, нэмыкI гухэлъышIухэри яIэх.\n— Къалэм адыгэу дэсхэр бэ мыхъухэрэми, тызщыпсэурэ чIыгум ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу тятэжъ пIашъэхэр зэрэтесыгъэхэр, лъэпкъыр итэкъухьагъэ хъугъэми, чIышъхьашъом зэрэтетыр, зы пкъэоу лъэпкъ зэщымыщхэм зэрахэтыр ыкIи культурнэ кIэн бай зэрэтиIэр къалэм дэсхэми, къакIохэрэм ашIэнэу тыфай, — еIо Адыгэ Хасэм ипащэу Пщыбэкъо Адам.\nОбщественнэ организациер зызэхащагъэм къыщегъэжьа­гъэу Геленджик щыхагъэунэфыкIырэ мэфэкIхэм, къалэм и Мафэ, лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Мафэ, нэмыкIхэми ахэлажьэхэу рагъэ­жьагъ. Адыгэмэ ябыракъ шхъуан­тIэ дышъэ жъуагъохэр къыхэлыдыкIыхэу урамхэм ащагъаIэ, лъэпкъ шъуашэ зыщыгъ ныбжьыкIэхэр гъогухэм къарэ­кIох. Ахэм зэлъэпкъэгъухэр агъэгушхох, цIыфхэм агъэшIагъох, зыщыщхэ лъэпкъыр зэрэщыIэр, итэкъухьагъэми, зэрэмыкIодыгъэр къагъэлъагъо.\n«Узэкъотмэ — улъэш», — аIо адыгэхэм. Зэкъотхэу, мамырэу псэурэ лъэпкъхэм цIыфыгъэкIэ, IушыгъэкIэ, адыгэ зэхэтыкIэ дахэхэмкIэ закъыхагъэщынэу фаех.\nХэсашъхьэм хэтхэр колле­джым щеджэрэ ныбжьыкIэхэм аIокIэх, тхылъеджапIэм, музеим, къалэм ащызэхащэрэ Iофтхьабзэхэм ахэлажьэх. ИлъэсыкIэу къихьэрэм Адыгэ Хасэм хэтхэм Хылъэжъые адыгэ джэгу, къэгъэ­лъэгъон зэфэшъхьафхэр щызэхащэнхэу, «Налмэсыр» рагъэб­лэгъэнэу гухэлъхэр яIэх. Хасэм изэхэсыгъохэр зыщызэхащэщтхэ ыкIи цIыфхэр, хьакIэхэр къызэрагъэблэгъэщтхэ унэ ящыкIагъ.\nОбщественнэ организациехэм мылъкукIэ хабзэр къадеIэрэп. Геленджик щызэхащэгъэ Адыгэ Хасэм IэпыIэгъу къыфэхъущтхэр къыкъокIынхэу тыгугъэщт. ЗэдеIэжьыныр сыдигъуи тилъэпкъ ишэн дэгъухэм ахалъытэ.\nХылъэжъые и Адыгэ Хасэ гъогу мэфэ-гъогу кIыхьэ техьа­нэу тыфэлъаIо.