ТIуапсэ Пресс - Я 19 лIэшIэгъум ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъон Хъурцэм щэлажьэ\nЯ 19 лIэшIэгъум ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъон Хъурцэм щэлажьэ\nadmin - 2016-02-27 15:49:35\nХъурцэм иЛъэпкъ музей щэлажьэ хъурцэ Iашэм фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныр. Ащ пкъыгъо шъэ заулэ хэхьагъ. Хъурцэ пщымэ яягъэ сэшхохэр, къамэхэр, пушкэхэр, фэшъхьаф дзэ Iэмэ-псымэхэр ащ хэлъых. Хъурцэ щыгъын зэфэшъхьафхэри къэгъэлъэгъоным хэхьагъэх. Ахэр Хъурцэм ичIыпIэ зэфэшхъхьафхэм зыщалъэщтыгъэх, ухъумэкIо Iахь IофышIэми ищыгъыни ахэлъ. Хъулъфыгъэ щыгъынхэм яанахьыбэм хьазырхэр атетых.\nХъурцэ Iашэм анахьэу лъыкIотэныгъээхэр зыщишIыгъэхэу алъытэрэр я I8 лIэшIэгъур ары пщэу я2 Эрекле итетыныгъэ игъом. Ащыгъум ары пушкэхэмрэ уапхэмрэ ашIэу зырагъэжьагъэр. Ау пушкэхэм яшIын тегъэпсыхьэгъэгъэ хъызмэтшIапIэхэр зэкIэ зэхакъутэгъагъэх I795 илъэсым хъурцэ-перс заом игъом. Я I8 лIэшIэгъум щыIэгъэ Iашэхэм ащыщыбэхэр джы нэсфэ дэгъоу къэсыгъэх зытетым тетхэу.\nКъалэу Тбылыс къыщыгъэлъэгъогъэ Iашэхэм ахэлъ зы адыгэ къами. Ар я I9 лIэшIэгъум ехьылIагъ, гъучIым хэшIыкIыгъ, тыжьын егъэшъуагъ, пыл къупшъхьэу IэкIыб къэралыгъом къыращыщтыгъэмкIэ ыIапшъэ шIыгъэ. Адыгэ ыкIи хъурцэ къамэхэр атырашIыхьэщтыгъэ сурэтхэмкIэ зэтекIыщтыгъэх. Хъурцэхэр анахьэу сэнашъхьэм исурэткIэ агъэкIэракIэщтыгъэ.\nФитыныгъэ радиом игущIыIэгъугъэ хъурцэ Лъэпкъ музеим иIофышIэу Лела къыIотагъ Iашэхэр лIэшIэгъу зэфэшъхьафхэм зэряхьылIагъэхэр, ижъ дэдэхэри зэрахэлъхэр.\nЛела: Къэгъэлъэгъоным хэхьагъэ Iашэхэр я I4 лIэшIэгъум къыщегъэжьагъэу я 20 нэс зэрахьэщтыгъэм ащыщхэр арых. Ахэр хъурцэ Iашэхэу пщыхэмэ яягъэхэр ары. Iашэхэр зэкIэ шъыпкъэх, техыгъэхэу щытхэп. ГущыIэм пае, мыхэм ахэт дагъстан къамэр пштэми, ар зыхэшIыкIыгъэ гъучIыр – хъурцэ. Iашэхэм ащыщхэр унагъохэм къагъэнэжьыгъэу щытых, зыхэр унэе угъоигъэхэм ащыщых. Музеим сидыгъокIи зэкIэ зэригъэгъотыщтыгъэ.\nКавказым щызэрахьэщтыгъэ Iашэхэм ащыщхэу адыгэ сэшхокIэ заджэхэрэм зырызхэр къытекIыгъэхэу хэшIыкI фызиIэ цIыфхэм, шIэныгъэлэжьхэм къыхагъэщы. Сэшхор апэрэ еонымкIэ агъэфедэхэрэм ащыщэу анахь Iэшэ чIыIэ псынкIэр арэу алъытэ. Сэшхом изэгъэшIэн пылъхэм къыхагъэщы, ащкIэ оныгъэ пшIыным пае, Iар тIэкIу гъэулэнлагъэу щытын фае, IамчIэм ар чIэмыпIытIэу. ЫпэкIэ адыгэмэ аIыгъыгъэ къамэр пэмкIэ ычIэгъкIэ зыпашIэщтыгъэ, сэшхор дэгъэзыягъэу. Сэшхор хъулъфыгъэхэр ары зышIыщтыгъэхэр. КIэщыр зэфэшIыгъэу, нэ Iае темыфэным пай аIоти, Iашэм дэлажьэщтыгъэх. Сабый сымаджэхэр кIэщым къащэхэщти, гъучIыр зыщагъэучъыIужьыщтыгъэ псым хагъаощтыгъэх.