ТIуапсэ Пресс - КъызыхэкIырэр Лэбэ мыжъуакI - адыгэхэм дышъэр псым къызэрэхахыщтыгъэр\nКъызыхэкIырэр Лэбэ мыжъуакI - адыгэхэм дышъэр псым къызэрэхахыщтыгъэр\nadmin - 2016-01-14 12:31:33\nНысащэм, джэгум е нэмыкI гушIогъо зэхахьэм загъорэ уащырихьылIэу къыхэкIы зыгорэ иахъщэ шъхьамысэу, етIупщыгъэу къыщытэу.\nПшъэрылъ кIэракI (пектораль), дышъэ зырызакI, Iошъхьэ Iужъу, Украинэр. (Псыхъоу Днепрэ Iушъо Iутыгъэ Iуашъхьэм къыщычIахыгъ. 1970-рэ илъэс).\nАщ имылъку римытэкъухьа­нэу зыраIокIэ, къареIожьы: «Къы­зыхэкIырэр Лэбэ мы­жъуакI!» Мыр гущыIэжъ, ар сыдэу щытми гущыIэ пэгъо­дзэу къызэрамыугупшысыгъэр гъэнэфагъэ. Сыд ащ имэхьанэр, сыдрэ лъэхъана къызежьэгъэн ылъэкIыщтыр? Лэбэ мыжъуакIэ сыда арэу лъапIэу къыхэпхын плъэкIыщтыр?\nУегупшысэмэ, гъэшIэгъон го­рэмэ ацыпэ къэоубыты. ОсэшIу зиIэу пасэм Лабэ имыза­къоу, псыхъохэм къахахыщты­гъэр, джыри къахэпхын плъэ­кIыщтыр сыда? Гъэнэфагъэу дышъэ. БэшIагъэу адыгэ чIы­гужъым ахэр зыхэлъ псыхъо­хэр къыщыхагъэщыгъагъэх. Шъыпкъэ, а лъэхъанэхэм апэ­рапшIэу къаIэкIахьэщтыгъэхэр иныгъэх, мыжъуакIэмэ афэдизыгъэх. Ахэм зызэрагъэ­кIэрэ­кIэщтхэр ахашIыкIынхэу ащы­гъум ашIэщтыгъэп. Тхьамадэмэ (жрецхэм) яфэIо-фашIэмэ ащагъэфедэщтыгъэх. Зэрэжъы­урэм фэшI тыгъэм къыпызыгъэ мыжъоу енэгуещтыгъэх, «тыгъэ мыжъокIэ» яджэщтыгъэх. Нэужым, охътабэ зытешIэм, пшэ­хъуацэмэ афэдэу жъгъэйхэри псым къыхазыкIынхэу зэра­гъэ­шIэгъагъ.\nПсым пшэхъо къызэрыкIоу ыхьырэмэ дышъэцэ жъгъэйхэр ахэлъхэу мэхъу. Чъыгыбэ зыIут псыхъохэм апэчIынэтIэ псычIэ­хэм лъэпсэ жъгъэибэр, Iудэнэ зэхэхъытыхьагъэхэм афэдэхэу, Iужъоу щызэуIух. Пшэхъо къы­зэрыкIор ахэм аблихы зы­хъукIэ, нахь псынкIэшъ, псым ехьы, дышъэр онтэгъушъ, ахэ­тIысхьэ. Псыр зызэкIакIокIэ, лъапсэмэ «апыхъогъэ» пшэхъо жъыухэр къыпагъэтэкъухэти, агъэткIущтыгъэх.\nПшъэрылъ кIэракIэм (пектораль) ыгузэгу ит скульптурэхэр. (Днепрэ Iушъо къыщычIахыгъ).\nЛъэпсэ жъгъэйхэм дышъэ пша­хъор къызэрапынэрэмкIэ къашIэгъагъ псычIэм пырацэу зыгорэ иплъхьэмэ, дышъэ пшахъохэр зэриугъоищтхэр. Цы Iужъу зытет мэлышъор ащ­кIэ Iэрыфэгъу шъыпкъ. ЧIы­пIэ­хэу чъыг лъапсэмэ ды­шъэр зыщапыхъоу къыхагъэщыгъэхэм мэлышъохэр ахалъхьэхэу аублэ­гъагъ. Псыормэ амыхьынхэу ахэм шъодэн лъэпсхэр ападэ­щтыгъэх. ПсычIэм щаубгъути, бэщ папцIэхэр лъэпсымэ ара­гъэкIыхэти, псычIэм хаIулIэ­щты­гъэ. Зэрэхагъэлъыщтыгъэм ибагъэ тшIэрэп, ау уахътэ те­шIэу, дышъэр ащ хизы зыхъу­кIэ, къызэкIоцIащыхьэти, фэсакъыхэзэ къыхахыжьыщтыгъэ. Мэлышъом къыхагъэтэкъугъэр агъэткIущтыгъэ ыкIи IэпэIасэхэм ащ пкъыгъохэр хашIыкIы­щты­гъэх.\nТызэджагъэмэ къахэфэгъагъ тилъэхъанэ шакIо горэм къе­хъулIэгъагъэр. Псыхъор зэкIэ­кIуагъэу, чэнджэу зэпырыкIызэ, лъэпсэжъые Iэрамышхо къыхэжъыукIэу ылъэгъугъ. ШIо­гъэшIэгъонэу къыхихынэу къы­зыкIаIэм, дышъэ пшэхъо гъожьыбзэу апыугъоягъэхэр зэкIэ псым пилъэсыкIыхи зэбгырихыгъэх. Ар къызехъулIэм къы­гурыIуагъ дышъэ къыгъоти, «ыIэ­хъомбэ тIуакIэмэ зэрадэ­кIы­жьыгъэр».\nБэшIагъэу адыгэмэ ды­шъэм хэшIыкI фыряIэу Iоф дашIэ. ТиIуашъхьэхэм къачIэ­тхыжь­хэрэм дэгъоу ар къытагъашIэ. А ижъырэ IэшIэгъэ лъапIэхэр гъэшIэгъоных, зэмылIэужыгъох, нэр пIэпахэу дахэх. ТичIы­пIа­бэмэ ахэр къызэращагъотыжьхэрэм къеушыхьаты дышъэ- чIэхыпIэхэр, IэпэIэсэ дэгъухэр мымакIэу тилъэпкъ зэриIа­гъэхэр.