Гъэтхапэм и 14 адыгабзэм ыкIи адыгэ тхакIэм ямаф\nБэрэскэжъый, Гъэтхапэм и 14 2018 08:52\nМыекъуапэ, гъэтхапэм и 14\n2000 илъэсым щегъэжьагъэу гъэтхапэм и 14 адыгабзэм ыкIи адыгэ тхакIэм ямафэу агъэнэфагъ. Мыщ тарихъ лъапсэ иI.\n1853 илъэсым гъэтхапэм и 14 "Адыгабзэм итхыбзэ" Бэрсэй Умар къалэу Тифлис къыщыдигъэкIыгъагъ. Адыгэ лъэпкъымкIэ хъугъэ-шIэгъэ ин, апэрэу адыгабзэм ихьарыфылъэ къыхаутыгъ. Бэрсэй Умар зэхигъэуцогъэ тхыбзэм арап хьарыфхэр ылъапсэу гъэпсыгъагъ ыкIи адыгабзэм зэкIэ имакъэхэр дэгъоу къытыщтыгъэх.\nБэрсэй Умар 1807 илъэсым абдзэхэ къуаджэ къыщыхъугъ. Илъэси 8 ыныбжьэу Мысыр ащагъ ыкIи ащ гъэсэныгъэ щызэригъэгъотыгъагъ, арапыбзэ, французыбзэ, тюркыбзэ ыкIи урысыбзэ ышIэщтыгъэх.\nИхэку къызегъэзэжьым Бэрсэй Умар Ставрополь гимназием адыгабзэмкIэ кIэлэегъаджэу агъэнэфагъ ыкIи мы лъэхъаныр ары адыгэ тхыбзэр зитхыгъэр. Ежь иIофшIагъэкIэ адыгабзэр аригъашIэщтыгъ. Кавказ бзэхэмкIэ ушэтакIоу, шIэныхэмкIэ Академием хэтэу Петр Услар дэлэжьагъ. Урыс хьарыфхэр ылъапсэу адыгэ тхыбзэ зэхэгъэуцогъэным Iоф дашIагъ.\nБэрсэй Умар ыпэкIи, ыужыкIи бэмэ адыгэ тхыбзэ зэхагъэуцуагъ. Ау ар къыхэзыутыгъэр апэдэдэ Бэрсэй Умар. Ащ иадыгэ тхыбзэ хьарыф 46 хэтыгъ, 28 арап хьарыфых, 4 - персых ыкIи 14 ежь Бэрсэй Умар зэхэпхъагъэу гъусэ зэфишIыгъэ хьарыфых.\nЕджагъэх 245 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Адыгэ Республикэм щыщ кIэли 5 текIоныгъэ къахьыгъ IэкIыбым къикIырэ зекIохэм нахь якIасэ шъолъырхэм Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэр ахэфагъ »