АНЭДЭЛЪХУБЗЭМ ДЫХУЭБЭЛЭРЫГЪ ХЪУНУКЪЫМ...

3 пычыгъуэ (к1эух)

Иджы ди еджа-епщахэм, псом хуэмыдэу ди щІэныгъэрыла­жьэхэм захуэдгъэзэнщи, ярэби, абыхэм я къалэныр, лъэпкъыр къазэрыщыгугъыу ягъэзащІэу пІэрэ?
Зы тхьэмахуэ фІэкІа я мызэ­хуакуу щІэнІуатитІ (конференцитІ) сыхэтащ. Япэрейр Налшык щекІуэкІат «Нарт» хъыбархэм ятеу­хуауэ. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, сэр фІэкІа зыри адыгэбзэкІэ къэп­сэлъакъым. Сэри урысыбзэ зэрызмыщІэрауэ къы­щІэкІынущ адыгэбзэкІэ сыкъыщІэпсэлъар. Урысыбзэ сщІэуэ щытамэ, сэри адыгэбзэкІэ сы­къэмыпсэлъэну пІэрэт, ярэби, сызоупщIыж сэр-сэру.
Сэри сахэту сощІри, анэдэлъхубзэм иримылажьэ дэтхэнэ зы щІэныгъэрылажьэми лъэпкъым хуэгъэзауэ и къалэныр имы­гъэзащІэу аращ. Урилажьэмэ, гъущІри мэлыдри, уримыла­жьэмэ, бзэри мэулъийр.
Адыгэбзэм терминхэр хэт­къыми, щІэныгъэ Іуэху иризепхьэ мыхъуу, щІэныгъэ лэжьы­гъэхэр урысыбзэкІэ умытхмэ мыхъуну жызыІэ щыІэщ. Ар пэжынкІэ Iэмал иІэкъым. Дэтхэнэ зы бзэмкІи щІэныгъэ Іуэху зепхьэфынущ. Тхьэм мыпхуэдэ бзэхэр щІэныгъэбзэщи, мопхуэдэбзэхэр унагъуэ кІуэцІыбзэщ, уэрамыбзэщ жиІэу зыри къи­гъэщІакъым. УемылIалIэмэ, бзэм термини псалъэщІи къи­гъэ­хъуфынукъым, ар дэнэ къэна, бзэм хэт псалъэхэри пщы­гъупщэжынущ, зумыхьэжыф ухъунущ. Бзэм щІэныгъэ терминхэр къыхэгъэхъуэныр зи къалэныр, дауи, къуажэдэс   цІыху къызэрыкІуэр аракъым. Дэтхэнэ зы щІэныгъэ къудамэми и терминхэр бзэм къыхэзы­гъэхъуэнур, дауи, а щІэныгъэ къу­дамэм елэжь щІэныгъэрылажьэхэращ. Аращи, бзэр тхьэмыщкІэ хъумэ, тер­мин­хэр, пса­лъэщІэхэр къыхэмыхъуэмэ,    кІуэхукІэ кІуэдыпІэ ихуэмэ, ар псом нэхърэ нэхъапэ зи ла­жьэр щІэныгъэрыла­жьэхэрщ, егъэ­джакІуэхэрщ, журналистхэрщ, цІыху еджа-епщахэрщ, адэ-анэхэрщ, зыщІэу иримылажьэхэрщ, зэзгъэщІэфыну зэзмыгъащІэхэрщ…
Иджы етІуанэрей щІэнІуатэм зыхуэдгъэзэжынщи, ар щекІуэкІар Мейкъуапэщ, зытеухуар адыгэ хабзэрщ, зэрекІуэкІа бзэр адыгэбзэ къабзэщ. НыбжьыщІэ­хэм я докладхэр адыгэбзэкІэ зэратхам уимыгъэгуфІэн, умигъэ­гушхуэн плъэкІынукъым. Адыгэбзэр щІэныгъэ ІуэхумкІэ ири­къуркъым, щІэныгъэ тхыгъэхэр (докладхэр) урысыбзэкІэ тхын хуейщ жызыІэу урысыбзэм есэща нэхъыжь гуэрхэм я докладхэр урысыбзэкІэ ятхат, ауэ псори адыгэбзэкІэ къыщыпсалъэм, укІытэж, яфІэемыкІу хъури, урысыбзэкІэ ятхар адыгэбзэкІэ хъарзынэ­кІейуэ жаІэжащ.
Пэжщ, диссертацэ щыптхкІэ абы хэплъэнумрэ уасэ къыхуэзыщІынухэмрэ адыгэбзэ зэрамыщІэм къыхэкІкІэ, ахэр урысыбзэ щІын хуей хъунущ. Ауэ апхуэдэм дежи диссертацэр бзитIымкIи ттхыуэ къедгъэ­жьамэ, анэдэлъхубзэм хуабжьу зригъэужьынут. Адрей тхыгъэхэм я гугъу пщIымэ, Iэмал имы­Іэу ахэр, япэрауэ, адыгэбзэкІэ тхын хуейщ, итІанэ урысыбзэ тщІыж хъунущ е адыгэбзэм урысыбзэкІэ и купщІэр ІупщІу щІыд­­гъуж хъунущ.
Ди унафэщІхэм, ди Іэтащхьэхэм сазэрелъэІур: ди щІэнІуатэхэри сыт хуэдэ ди зэІущІэхэри ди анэдэлъхубзэкІэ зэредгъэ­кІуэкІыным и Iэмалхэм девгъэгупсыс. ЗэдзэкІакІуэ дывгъэ­гъэ­лажьэ. Симултан зэдзэкІа­лъэ жыхуаІэм хуэдэ къэдв­гъэщэхуи, маржэ, ди анэдэлъхубзэр, дунейм тет адыгэм я плъапІэ закъуэу къэнэжа Къэ­бэр­дейм щыдвгъэхъумэ, щы­двгъэгъэпсэу.

Хъуажь Фахъри.