АЙЩЭТ ИШЪЭФ | Адыгэ Макъ\nНуриет телефонкIэ Сарэ къыдэгущыIи, ядэжь къызэрихьащтыр къыриIуагъ. Сыда шъуIуа ипшъэшъэгъу зыгъэгумэкIырэр? Сарэрэ ишъхьэгъусэрэ IэкIыб къэралыгъо гъэпсэфыпIэм щыIагъэх. Зэпшъэшъэгъухэр тхьамэфитIо зэIукIагъэхэп, зэраIонэу къэнагъэр бэ. Зэфэзэщыгъэх.\nНуриет илъэс тIокIырэ хырэ ыныбжь. Дэхэшхоп, ау гохьы, лъэпэлъаг, къопцIэ нэгуф, тIэкIу пэтхыщ умыIощтмэ, зи епIолIэнэп. Хъупхъэ. Парикмахерэу Iоф ешIэ, дэгъоу къегъахъэ. МэзапкIэм фэшъхьафэу икIэджыбэ «тхьауегъэпсэу» гори къыралъхьэ.\nЯтэ иIэжьэп, янэ ипшъэшъэ закъошъ, ным ыгу къызэрэдищэещтым пылъ. Пшъэшъэгъуи, Iахьыли зэрэдэмыкIорэм егъэгумэкIых. Загъорэ нэIуасэ къыфэхъу зышIоигъо кIалэ горэм игугъу къызфашIыкIэ, ушъхьагъухэр къегъотыхэшъ, зышъхьарегъэхы.\nИлъэсищкIэ узэкIэIэбэжьымэ Нуриет кIалэ горэ ыгу рихьи дакIо шIоигъуагъ, ау янэ дигъэкIуагъэп. Псэлъыхъор къопцIэ нашхъоу, шъыпкъэр пIон хъумэ, дэхагъэ, лъэгъупхъагъ ыкIи еджагъэу, Iэдэб хэлъэу, узблэмыхъопсыкIын кIэлагъ. ЕтIани анахьэу гум къезыгъаштэщтыгъэр Краснодар зэрэдэсыр ары.\n— Дунаим ащ нэмыкI къытемынэжьыгъэми, къэбгъэшIэщтым ущысыщтми удэзгъэкIощтэп! — ыIуи янэ ыдагъэп. Нуриет лъэшэу ыгу хэкIыгъ, нэпсыр рилъэкIэхызэ ипшъэшъэгъу дэжь къэчъагъ.\nСарэ егупшыси, къыIуагъ:\n— Уянэжъ етэгъаIоба! Аминэт фэгъэдэIонба?\n— Сыгугъэрэп едэIункIэ.\n— Арэп! Сыда идагъор? КIалэм унагъо иIа?\n— Хьау, иIэп.\n— КIэлаща, жъыща?\n— Сэщ нахьи илъэситф зэрэнахьыжъыр.\n— Адэ сыда пэрыохъу къыпфэхъущтыр?\nНуриет джэуап къымытыжьэу ытамэхэр зэфищагъ.\nХэт сыд зеIуи Айщэт афэгъэдэIуагъэп — ыIуагъэм тырагъэкIын алъэкIыгъэп. Нуриет гъыгъэ, пыхьагъэ, ыгъэсымэджагъ.\n— СыбгъэлIэнэу уфаемэ, дакIу! Ау сызщыгъэгъупш! — Айщэт зеIом, сыд ышIэна, янэ ыпсэ хигъэIэжьыми насыпышIо хъуна? ЕдэIугъ, еуцолIагъ.\nНуриет янэу Айщэт зэныбжьыкIэм шIыкIашIоу, кIэлакIэхэр нэплъэгъу фабэкIэ зыфыреплъэкIыхэрэм ащыщыгъ. Ипшъэшъэ унэ къихьэщтыгъэхэри кIэлэ лъэгъупхъэхэу, якъуаджэ дэсхэм ямызакъоу, чылагъохэми, къалэми къарыкIыщтыгъэх.\nАйщэт ыгукIэ къахигъэщэу, анахьэу зыфэягъэр Юр. Ау кIалэр заулэрэ къакIуи, къэлъэгъожьыгъэп. Ежагъ, пэплъагъ. ЩыIэп! ЕтIанэ къыщагъэу зэхихыгъ. Ыщагъэри ышIэу къычIэкIыгъэти, лъэшэу пшъашъэм шъхьакIо щыхъугъ, «сыда сэщ нахь зэрэдэгъур?!» зыфэпIон фэди ыгу къилъэдагъ.\nАйщэт инасыпи чъыг рапхыгъагъ пшIошIа, заулэ шIагъэу Ерыстэм дэкIуагъ. Къехъопсагъэри бэ: Мыекъуапэ дэсыщт, кIалэр гъэсагъэ, еджагъ, уни къаратынэу ежэх, IофшIэни къыфагъотыгъ. ИлъэситIу зытешIэм Нуриет цIыкIур къафэхъугъ. Шъауи фэягъэх, ау къадэхъугъэп. «Ар Тхьэ Iоф» аIуи, еуцолIагъэх. Айщэт инасып къыубыти, Ерыстэм ибын зышIобылымэу, унагъо зыдэпшIэн плъэкIыщтхэм ащыщэу къычIэкIыгъ. Дэгъу дэдэу зэгурыIохэу, къаIэкIахьэрэ щыIэмэ, унагъом къырахьылIэу, къызэрахэхъощтым пылъхэу, яшэни яакъыли зэтефэу зэдэпсэущтыгъэх. ЗэкIэ ящыкIагъэр тIэкIу-тIэкIузэ зэрагъэгъотыгъ. Машини ащэфыгъ. Зыгорэ зэзымыIoрэ щыIэп, зэIуупхъохэуи къыхэкIыгъ, ау гущыIэ гомыIухэр зэраIоу, загъэгусэмэ, зэдэмыгущыIэхэу ящыIэныгъэ къыхэфагъэп пIоми ухэукъощтэп. Пшъэшъэжъыер зыми щамыгъакIэу, хэти емыхъуапсэу, зэраIыгъыщтым ыкIи еджэным зэрэрагъэгугъущтым пылъыгъэх.\nНуриет еджэным пыгъэнагъэу пылъыгъэп, ау гупкIэти, дэгъоу къыгурыIощтыгъ. Япшъэшъэжъые закъо тфы закIэкIэ зэреджэрэр Ерыстэмрэ Айщэтрэ ягопагъ. Джаущтэу ящыIэкIэ-псэукIэ зэтеуцуагъэу, Iахьылхэри ащыгушIукIыхэу зэдэпсэущтыгъэх. Мыхэм нэ атырамыгъэфагъэмэ о къашIэ, ошIэ-дэмышIэу зэкIэ къэукъуагъ.\nКIымэфэшхоу, Iумылэу, гъогухэр мылышъхьэ пцIанэ техъукIыгъэхэу, уащызекIонкIэ щынагъоу мэхъуба? Джащ фэдэ мафэ горэм Ерыстэм имашинэрэ ыпэкIэ къикIыгъэмрэ зэутэкIыгъэх. Шъобжэу къытещагъэхэм мэзэ пчъагъэм Ерыстэм къин рагъэлъэгъугъ. Зэмыусагъэхэрэ «уц дэгъу» зыфаIуагъэу амыуплъэкIугъэрэ къагъэнагъэп, ау амал фагъотыгъэп. Нуриет ятэ зеухым ябгъонэрэ классым исыгъ. Айщэт шъузабэу къэнагъ. Сыда пшIэщтыр? «ЦIыфым инасып ынэтIэгу итхагъ» аIоба?\nНуриет гурыт еджапIэр щы хэмытэу къыухыгъ. Янэ пшъэшъэжъыер къэралыгъо университетым чIигъахьэ шIоигъуагъ.\n— Мазэм зэ къысатыщт сомэ такъырым сыкIэнэцIэу сыщыIэн слъэкIыщтэп. Ори укIэлэегъадж, сыда федэу хэпхыгъэр? — ыIуи, парикмахерэу зигъэсагъ.\nКъыухыгъэри курс къызэрыкIоп, Краснодар дэт еджапIэу «Шарм — Клео» зыфиIорэр ары. Дэгъу дэдэу сэнэхьатыр къызIэкIигъэхьагъ. ЗэкIэмэ зэлъашIэ. Пшъхьац зыгорэ къыребгъашIэ пшIоигъомэ, пэсаIоу зебгъэтхын фае, армырмэ, чэзыур къыбнэмысызэ мафэр кIощт.\nДунаир гъэшIэгъонэу гъэпсыгъэ нахь, Нуриет ипсэлъыхъо джа Юрэу Айщэт зымыщагъэм икIалэу къычIэкIыгъ. Ипшъашъэ димыгъэкIоным пае ащ пытагъэу къыхэфагъэр зымыгъэшIэгъуагъэ къэнагъэп:\n— Алахьым симыукIи, хэт фэдэ ылъэгъугъ! Пшъашъэм инасып ным ыIэшъхьитIукIэ пеупкIы.\nАу Айщэт хэти ишъэф фиIотагъэп, ыIуагъэми текIыгъэп. Нэужым Нуриет зи къызэрэзыдимыгъэгущыIэрэм ыгъэпагъ, ау, гъэшIэгъонба, кIэгъожьыгъэп.\nСарэ гукъэкIыжьхэм ахэтэу пчъэм иодыджын къызытеом, къыгъэщтагъ.\n— КъакIо, къеблагъ!— Пшъэшъэгъум фэчэфэу пэгъокIыгъ.\n— Моу сызэгъэплъ! Дахэу тыгъэм укъистыгъ! — Нуриет гушIоу ипшъэшъэгъу пыплъыхьагъ.\n— О уфыжьыбз! Унэм укъикIырэба сэIо?\n— Сарэ гуIэзэ Iанэр къыгъэпсыгъ.\nНуриет къэтIысыгъо имыфэу къызIуипхъотыгъ:\n— Зы кIалэ горэ къыздэгущыIэ, нэIуасэ къызысфэхъугъэр илъэсныкъо хъугъэ, ыгу сырихьэу ыIуагъ, сэри сыгу рехьы. СыдакIомэ сищэщт.\n— Ащ нахь сипшъыпкъагъэу къэсшIэжьырэп, — шъабэу, гупшысэр ымакъэ хэлъэу Нуриет къызэриIуагъэм сэмэркъэум зэрэпэчыжьэр къыгъэнэфагъ.\n— Ар къэбар дэгъу дэдэба! Хьаумэ сыхэукъуа?\n— Ашъыу, сшIэрэп. Мыщ ыпэм сянэ ошIэжьыба къызэрэсфимыдагъэр. Сэщынэ фыхэзгъэпсынкIэ. Iофышху!\n— Ар Iофы хъуна! Сэ есIощт.\nАйщэт бзылъфыгъэ пытэ хьазыр, фэмыеу пфэгъэдэIощтэп — ар аушэтыгъах. Ау пшъэшъэгъум, Нуриет янэ ыпхъу дэкIоным зэрэдэгуIэрэм гу лъитагъ, игъэпсыкIэ-шIыкIэхэми ахилъэгъуагъэхэм гугъапIэ къыратыгъ.\nСарэ унагъо зихьагъэр илъэситIу хъугъэ, шъэожъые цIыкIуи къыфэхъугъ. Айщэт къыIукIэ къэс къыщэгушIукIы:\n— Мэшэлахь! Алахьэм насып кIыхьэ шъуешI!— Iэ къыщефэ. — Сэ сифыжь цIыкIу гущэ зы тэрэзыIо горэ ыпэ къикIэу, уцупIэ горэ ыгъотыгъэу къэслъэгъужьыгъэемэ, сылIагъэми сырыраз, — зыгъэгумэкIырэр жэм къышIудэкIы. Ыпхъу унагъо ихьаным зэрэкIэхъопсырэм укIэмыупчIэжьыми, гъэнэфагъэ.\n— Неущ Самир цIыкIур сигъусэу шъуалъэныкъо сыкъырекIокIыщт, гущыIэхэтэу псэлъыхъом игугъу къыхэзгъэпсыщт. КIэлэцIыкIур шIу елъэгъушъ, къехъуапсэ. УмыгумэкI! ЗэкIэри къэтэрэзыщт.\nЯтIонэрэ мафэм Нуриет дэжь пшъэшъэгъур къэкIуагъ. Айщэт кIэлэцIыкIум щыгушIукIыгъ, джэгуалъэр къыфищэигъ:\n— Мы сэ къысфэкIуагъэр хэта? ХьэкIэ къызэрыкIоу къышъушIошIа? Ар зэрэкIэлэ хъупхъэр шъолъэгъуа? Нэнэ Айщэт ыгъэгушIонэу, Тхьэр зэтэжьын цIыкIур къэкIуагъ! — ЗэрэгушIорэм ыжэ зэтрыримыгъалъхьэу къыригъаIорэр бэ. — Сэ сиунэ лъэгу сабый щызечъэу къэслъэгъужьыгъэемэ, сылIэми сыраз,— ыпхъу фыдыреплъэкIи, къыдзыгъ. Сарэ къыгурыIуагъ джы ежь ичэзыу къызэрэсыгъэр.\n— Ори ащ фэдэ насыпым ухэныщтэп, Айщэт. ШIэхэу Нуриет дэдгъэкIощт.\n— Е-о-ой! Унэмрэ парикмахерскэмрэ азыфагу илъ гъогум темыкIырэр дэкIона! ЦIыф хэхьанэу фаеп, зы нэбгырэ къыздигъэгущыIэрэп. КъезыIощтыгъэхэри езэщыхи, ыуж икIыжьыгъэх. Ныбжьыми хэхъоба! А, си Сар, о дэхэ дэдэу уинасып зэтеуцуагъ. Уипшъэшъэгъу гъэдаIоба!\nСарэ ынапцэхэр дищэягъ, ынэхэр къыригъэкIи, зэхихрэр ыгъэшIагъорэм фэдэу ипшъэшъэгъу нэчапэкIэ фычIэплъи, ыгъэмысэу къыхиIукIыгъ:\n— Адэ уянэ зи епIуагъэба?.. Айщэт, къэбар пшIэрэба?.. Ащыгъум гушIуапкIэр Самир цIыкIумрэ сэрырэ къэтхьыгъ!\nАйщэт къэгушIуагъ, къэщтэуIугъэу ыгу къэлъэпэрэпагъ, ау зиIэжагъ.\n— Сыд къэбара зэхэсхын фэягъэр?\n— А-а-а! Апэ гушIуапкIэр къаштэ!\n— Боу къыостын, къапIорэм ифэшъуашэу гушIуапкIэ къыостыщтыба! —Къыпэсэмэркъэужьы шъхьаем, гуцафэу ышIыгъэр ышIошъ хъупэрэп. Нуриети ыкIыб къэгъэзагъэу, aIoрэр зэхимыхрэм фэдэу, Iанэм лагъэхэр къытрегъэуцох.\n— Адэ дэгъуба! Къэбарыр зэхэпхымэ, гушIуапкIэр къэлъэпIэнкIи мэхъу! Сарэ Айщэт къекIуалIи, IаплI къырищэкIыгъ, ытхьакIумэ зыIуиуIуби къеIушъэшъагъ. Зэхихыгъэм ныр къыгъэгушIуагъ:\n— Осэмэркъэумэ, гушIуапкIэр зыщыгъэгъупш!\n— Къаштэ, къаштэ! УиIуагъэ гъэцэкIэжь. Сшъхьэ сырыгущыIэжьэу сыкъекIокIырэп сэ! Сикъэбар уасэ къыфэшI! — Сарэ щхызэ унэ пчэгум Айщэт щигъэчэрэзыгъ.\n— А-ей! Сшъхьэ бгъэунэзагъи! Пхьыгъэ, пхьыгъэ гушIуапкIэр!\nШъэожъыем ищэджэгъо чъые къэсыгъэти, Сарэ бэрэ щымысэу кIожьыгъэ.\n— А сифыжь, мыдэ къакIо, — диваным Айщэт тетIысхьагъ, — уипшъэшъэгъу сызхигъэгъозэгъэ къэбарыр къысфэIуат.\nНуриет ыгу щышIэрэр зэкIэ — щыни, укIыти ынэгу тетхагъэу янэ къекIолIагъ. Чэщыр хэкIотагъэу гущыIэныр аухыгъ. Айщэт нэф къэшъыфэ хэчъыешъугъэп. Бэ ыгу къитэджагъэр. Ипшъэшъэжъые инасып ятэ зэримылъэгъужьыгъэми ынэпс къыгъэчъагъ. Нуриет зыфэегъэ кIалэм зэрэдимыгъэкIогъагъэри гукъэкIыжьхэм къахэфагъ, тIэкIуи къэгумэкIыгъ — зыгорэкIэ зэрэфэе дэдэу насыпыр къычIэмыкIэу, янэ ыгу къебгъэмэ…Тэрэзэу ышIагъа, хьаумэ хэукъуагъа? Бэ зэгупшысагъэр.\nТIэкIу-тIэкIузэ гукъэкIыжьхэм ныр къахэкIи, гушIуагъоу ыпэ илъым зызэрэфигъэхьазырыщтым, уахътэу къэнагъэр зэрэмакIэми, Iахьылхэм макъэ зэраригъэIун фаеми игупшысэхэр зэлъаубытыгъ.\n«Шыкур! Джары, Ерыстэм, тифыжь цIыкIуи инасып къэкIуагъ. Джы пхъорэлъфхэр Тхьэм къыситэу, ахэм янасып зэрэхъурэр къэслъэхъужьымэ, зэкIэмкIи сыраз», — дэпкъым пылъэгъэ сурэтымкIэ плъэзэ зэриIожьыгъ.