Къантемыр Хьалимэт: «Сымаджэр ылъэ тетэу зычIэкIыжьыкIэ кIуачIэрэ гухъахъорэ къысеты» — Адыгэ макъ\nРедактор 21.10.2020 21.10.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКоронавирусыр къызежьагъэм къыщегъэжьагъэу «лъэныкъо плъыжьым» щыIэу Iоф зышIэрэ врачэу тиIэр макIэп. Ахэм зэу ащыщ Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым (джы ащ госпиталь къыщызэIуахыгъ) неврологиемкIэ иотделение Iут врачэу Къантемыр Хьалимэт. Iудзыгъэ зэпхыныгъэмкIэ ащ бэмышIэу гущыIэгъу тыфэхъугъ, къиныгъоу зыпхырыкIыхэрэр, сымаджэхэм язытет, узым зэрэпэшIуекIохэрэр, нэмыкIхэми афэгъэхьыгъэ упчIэхэр врачым фэдгъэзагъэх. — Коронавирусыр щынагъоу зэрэщытыр пстэуми къыдгурэIо. Хьалимэт, ковиднэ сымаджэхэм уяIэзэным сыдэущтэу уеуцолIэнэу хъугъа? Ущынагъэба а лъэбэкъур пшIыным?\n— Шъыпкъэр пIощтмэ, апэ сыщынагъ ыкIи къиныгъэ. Адыгеим мы узыр къэси, IофшIапIэхэри, сымэджэщхэри гъэтхапэм зэфашIыгъэх. Сымаджэхэм япчъагъэ хахъоу зеублэм, тэ тикъэлэ сымэджэщ госпиталь щашIынэу хъугъэ. Тэ, сымэджэщым Iутхэр ащ тымыкIощтхэмэ хэта Iоф щызышIэщтыр? Нэ­мыкI тегупшысагъэп, Iашэр аштэти заом зэрэкIощтыгъэхэм фэдэу зэпахырэ узым иплъыр-стырыгъо тыпэхьагъ. ЖъоныгъуакIэм и 14-м къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэм «лъэныкъо плъы­жьым» сыщыIэу Iоф сэшIэ. Ау, сэри коронавирусыр къыспыхьи, тхьамэфитIо сыщысыгъ.\n— Ковиднэ госпиталым иврач имафэ сыдэущтэу рекIокIыра?\n— Сымэджэщым икъат пэпчъ бригадэ тIурытIумэ Iоф щашIэ. Терапевт, кардиолог, невролог, пульмонолог, нэмыкIхэри бригадэм хэхьэх. Пчэдыжьым Iофы­шIэ тыкъэкIо, сменэр зэIэтэхы­жьы, сымаджэхэм якъэбар зэ­тэгъашIэ. Нэужым зытэфа­пэшъ, «лъэныкъо плъыжьым» тытехьэ. Ащ сыхьати 4 — 6-м къыкIоцI тыкъэты: сымаджэхэм ялъыдэкIуае, апкъышъол зэрэплъырэр, сатурациер тэшых. Ахэм ялъытыгъэу Iэзэгъоу ара­хьылIэрэм зэхъокIыныгъэхэр фэтэшIых. Ащ тыкъызытекIыжьыкIэ санитарнэ амалхэмкIэ зытэгъэкъабзэ, тщыгъхэр зэблэтэ­хъух, «къэбзэ лъэныкъом» тыкъытехьажьы. Сымаджэ къащэмэ, икIэрыкIэу зытэфэпэжьы. Джарэущтэу мафэр макIошъ, пчыхьэ къэплъыхьаныр етэгъа­жьэ. Сымаджэхэм врач ахэмытэу къыхэкIырэп.\n— Хьалимэт, шъуашэу шъущыгъыхэм ягугъу къы­зэредгъэжьагъэзэ, къепхьакIынхэкIэ хьылъэмэ къытаIоба.\n— СИЗ-хэр псынкIэх ыкIи зэщылъэгъу тэшIыхэшъ итэдзы­жьых. Ау гъэмэфэ фабэм ахэри къыощэкIыгъэхэ зыхъукIэ гопэгъух, къин дэдэр жьы къызэрытщэрэ противогазхэр арых.\n— Ыпэрэ мафэхэм уафы­зэплъэкIыжьэу мы уахътэм ебгъапшэмэ, сыда къэпIон плъэкIыщтыр? Мы IофшIакIэм уесагъа?\n— Пхъэшэ режимым утетэу Iоф пшIэныр IэшIэхэп. Зыгъэ­псэфыгъо тиIэп. Узым икъэбар шъыпкъэ, тызэреIэзэщт шIыкIэр икъоу зэрэтымышIэщтыгъэхэм къиныгъуабэ къыз­дахьыгъ. Iэзэгъу уцхэу ятхьылIэхэрэр зэблэхъугъэхэп, икъоу тIэкIэ­лъых, зыми тыщыкIэрэп. Ковид уцхэм язакъоп, неврологиемкIэ тищыкIагъэхэр зэкIэ тиIэх. Ау узым псынкIэ дэдэу зыкъызэрихъокIын зэрилъэкIыщтыр, сымаджэм уз гъэтIылъыгъэу иIэхэм ялъытыгъэу тызэрэдэзекIощтыр непэ къызнэсыгъэми зэтэгъашIэх. ЕтIани тэ тигоспиталь къащэхэрэр сымэджэ хьылъэхэу зыныбжь илъэс 60-м ехъугъэхэу е ныбжьыкIэхэу уз гъэтIылъыгъэ зиIэхэр арых. Коронавирусыр къызежьэгъэ апэрэ мафэхэм ягъэпшагъэмэ, джы къытфащэхэрэм япчъагъэ лъэшэу хэхъуагъ. Мы уахътэ я 6–рэ къатэу Iоф зыщысшIэрэм нэбгырэ 50 фэдиз чIэлъ. ГумэкIыгъо къызыпыкIырэр: игъом медицинэм иIофышIэхэм зафагъазэрэп, ежь-ежьырэу зэIэзэжьых. Мы узыр мэхъаджэ, псынкIэу тхьабылыр зэлъекIу. КТ-3-4 зыфагъэуцугъэ сымэджэ хьылъэхэр къытфащэхэшъ, тырэхьатынэу игъо тифэрэп. Сыда пIомэ сымаджэр зыпкъ ит пшIошIызэ, къэдэишъ реанимацием ефэ.\nIофшIакIэм тесагъ, зызэрэтымыгъэпсэфырэм нахьи къиныр ыкIи гукъао тщыхъурэр тэ талъэ­ныкъокIэ цIыфхэм инстаграмым къатхыхэрэр ары. Сымаджэхэр нахьыбэу къэдгъэлъа­гъохэмэ, тифедэ хэлъэу зыIо­хэрэр хэу­къох, зы нэбгырэ теIэзэщтми, нэбгырэ пчъагъэми а зы лэжьапкIэр ары къытатырэр.\n— Хьалимэт, мэзэ пчъагъэхэм къакIоцI хъу­гъэ-шIэгъабэмэ уарихьы­лIагъ. Анахьэу угу къина­гъэхэм ягугъу къытфэшIыба.\n— Бэрэ къыхэкIыгъ зитхьабыл процент 80 — 90-м (КТ-4) нэсэу узым зэлъикIугъэу сымаджэхэр къытфащэхэу. Ахэр ИВЛ-м пыгъэнагъэхэу мэфэ пчъагъэм жьы къащагъ. Хъужьыгъэхэу алъакъо тетэу чIэкIыжьыгъэр нахьыб. Адэбз уз зиIэ сымаджэм коронавирусыр къы­пыхьагъэу тиI. Джащ фэдэу, зышъхьэ лъыекIун хъугъэу къыт­фащагъэм COVID-19-р дыхэ­тыгъ. Ащ уеIэзэныр гъэшIэгъоныгъ, Тхьэм ишыкуркIэ хъужьыгъэ, ылъэ тетэу ежь-ежьырэу чIэ­кIыжьыгъ. Сымаджэр ылъэ тетэу зычIэкIыжьыкIэ кIуачIэрэ гухъа­хъорэ къысеты.\n— Адэ врачым игулъы­тэныгъэ мэхьанэ иIэу олъыта?\n— Ащ мэхьанэшхо иI. Анахьэу мы уахътэ узыкIэу тызэIазэрэм ар ищыкIэгъэ дэд. Сыда пIомэ реанимацием дэй дэдэу илъ сымаджэм уц лъэш горэ зыщыхэдгъахъорэ уахътэ къекIу. Нэужым пIэлъэ гъэнэфагъэ зытешIэкIэ, изытет елъытыгъэу етIани уцым еогъэхъу е щыогъа­кIэ. Ар врачым игулъытэ къы­хьын фае.\nКовиднэ сымаджэм ипсауныгъэ изытет псынкIэу зызэрехъо­кIы. Дэгъу пшIошIызэ къэдэи е дэй дэдэм зыкъешIэжьы. Сыдэу хъугъэми врачым зэхъокIыныгъэ пстэуми игулъытэ анэсынэу щыт.\n— ТизэдэгущыIэгъу зетэгъажьэм къыщыпIуагъ ори коронавирусыр къыоузыгъэу. Сыдэущтэу ащ упхырыкIыгъа? Уигупсэхэм апы­бгъэхьанэу ущынагъэба?\n— Сэ хьылъэу спэкIэкIыгъэп, игъом сызэIэзэжьыгъ. Санитарнэ шапхъэхэм къызэрэдалъы­тэрэмкIэ, хэти зыфэсакъыжьымэ нахьышIу. IофшIэныр зетэгъэ­жьакIэм, тигупсэхэм апыдгъэ­хьаным тытещыныхьэти, къытфызэIуахыгъэ хьакIэщым мэзитIум къыкIоцI тыщыпсэугъ. Ау Iофыр псынкIэу ухыгъэ зэрэмыхъущтыр къыдгурыIуагъ, щыIэныгъэм хэтэу зэрэхъугъэр зэхэтшIыкIи, тиунагъохэм тарыхьажьы хъугъэ. Дезинфекцие тщыгъхэр тэшIых, нэгуихъор тIулъэу унэми тис. Ныбжь зи­Iэхэм адэжь сыкIорэп.\n— ТизэдэгущыIэгъу икIэухым сыда гъэзет­еджэхэм япIомэ пшIоигъор?\n— Шъо шъушъхьэкIи шъузыфэ­сакъыжь, къышъупэблагъэхэми шъуягупшыс. Тинахьыжъхэм щы­нагъор зэрашъхьащытыр зыщыд­гъэгъупшэ хъущтэп, ахэм адэжь тызэрэкIорэр нахь дгъэ­мэкIэн фае. Амал зэриIэкIэ хьадагъэхэм, джэгухэм шъуахэмыхь!\n— Хьалимэт, уахътэу шъуимыIэр къыхэ­бгъэкIи гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ тхьауегъэпсэу.\nШъушIэным пае: Къантемыр Хьалимэт Къэрэщэе- Щэрджэс Респуб­ликэм ит къуаджэу Кощ­хьаблэ къыщыхъугъ ыкIи ща­пIугъ. Пшызэ медицинэ академием икъутамэу Мыекъуапэ дэтыгъэр къы­зеухым, IофшIэныр къэлэ сымэджэщым неврологиемкIэ иотделение 2005-рэ илъэсым щыригъэжьагъ. Ставрополь интернатурэр щикIугъ, анестезиологэу еджэ­жьыгъ. ИцIыкIу­гъом къы­щегъэжьагъэу пытэу ицыхьэ телъыгъ врач сэнэхьатыр къызэрэхихыщтым. Хьалимэт пшъэшъитIу иI, зым юридическэ лъэныкъом зигъэзагъ, адрэр я 6-рэ классым щеджэ, янэ илъагъо техьащтми джыри ышIэрэп.\nСигущыIэгъу анахь зыкIэхъопсырэр пандемиер текIынышъ зыпкъ ит Iоф­шIакIэм техьажьынхэр ыкIи иIоф­шIэгъухэр игъусэхэу загъэпсэфыныр ары.\nПредыдущая Краснодар псыубытыпIэр зэрагъэфедэщтым тегущыIагъэх\nСледущая В Адыгее вырос спрос на льготную ипотеку для селян