Тыгъэнэбзый — Адыгэ макъ\nРедактор 13.12.2021 13.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУахътэр къэмыуцоу мачъэ\nЕплъыгъуи, Iогъуи, шIэгъуи уримыгъа­фэу уахътэр етIупщыгъэу мачъэ.\nТыгъуасэм фэд илъэсыкIэм тыгушIоу тызыпэгъокIыгъэр, джы мары ащ иаужы­рэ мазэу тыгъэгъазэм тыдэкIуатэ. Тфэ­лъэкIырэмкIэ къогъанэ тымышIэу тимурад ехьыжьагъэхэр пхырытэщых, ахэр илъэсым ыкIэм гуапэ тщыхъоу зэфэтэхьысыжьых; зызгъэулэужьэу, зиIоф зыгъэшIурэ пэпчъ, зэраIоу, «…пщым фэдэу мэшхэжьы», нэмыкIэу къэпIон хъумэ, Iофыр зикIасэр Iахьынчъэ хъурэп.\nКIымэфэ апэрэ мазэр джырэкIэ бжыхьэ шъэбэ шъуашэм зэрит: тыгъэпсы, шъхьагъушъ, жьыр шъабэ, гуапэ, IэшIу. Тэ, къыблэм щыпсэухэрэм, ащкIэ чIыопсым тIэкIу къытэшIушIэзэ тегъэуташъо. Шъыпкъэ, кIымафэр нэрэ-Iэрэм нэикI-IуикIэу къызэIуичэуи къыхэкIы: осыр самэу, жьыбгъэр ябгэу, цIэнлъэгъо-щынагъоу. КIымафэм – ос фыжьыбзэм анахьэу ыгъэгушIохэрэр сабыйхэр, кIэлэцIыкIухэр арых: хэлъыщтых, хэсыщтых чъыIэри къахахьэми амышIэу, джащ фэдэу, уафэмысакъымэ, осыри ашIошъоупсэу ашхыщт.\nДжырэкIэ, дунаим икIэрэкIэгъэ шъырытыгъэкIэ, кIымафэр шIошъхъугъуае мэхъу, ау, зэрэхабзэу, зыкъызэхигъэ­хьанышъ уашъор пэIокъелъэшъохэу чIыгум къышъхьащыуцощт, пщэхэр корен-коренэу къегъолъэхынхэшъ, жьыр гузэжъопх кIэхьарзэу къилъыщт; апэрэ кIымэфэ осыр «ныожъ Iулъхьэу», къесэу ригъэжьэщт, тэри — ини цIыкIуи, зыдэтымышIэжьэу, тыгу къихьажьыгъэу, ос фыжьыбзэ къабзэм тигъэгушIоу тигугъэ нэфхэр лъыдгъэкIотэщтых.\nМэзы зэгъокIыр рэхьат.\nОгу чъыIэр фэIэтрэп —\nКъытео кIым исыхьат.\nКъутэмэ нэкIым щысыс.\nБжыхьэ пкIашъэр гъожьы дах,\nЖьыбгъэ макIэми зэрехь.\nЗэ о щагум зыщыплъыхь,\nЛъэпэпцIыеу кIыр къытхахь.\nЧъыIэр ытхыцIэ къырэчъэ,\nСитэтэжъы пхъэр екъутэ,\nСэ пхъэ IаплIыр къэсэIэт,\nХьаку машIо нэнэжъ зишIрэм,\nКIы фыртынэм тытекIощт.\nПшысэхэр зикIасэхэм апай\nБжыхьэм Баджэм гухэлъ ышIыгъ: «Псычэтхэм фэбапIэм кIожьынхэу загъэхьазыры. Псым сыкIонышъ, псычэтыл тIэкIу къызIэкIэзгъэхьан».\nПанэм хэпшызэ апэблагъэ зэхъум, Баджэм ылъэгъугъ: псычэтхэр хъоеу псыIушъом Iусых. Зы псычэт къыпэблэгъэ дэдэу щыс, ылъакъокIэ икъамзыйхэр еукъэбзы. Баджэм зидзи, псычэт Анэм ытамэ къыубытыгъ. Икъарыу къызэрихьэу Анэр кIырыуи, Баджэм зыIэкIиутыгъ, икъамзыйхэр Баджэм ыжэ къыдэнагъэх. «Е-о-ой, — ыIуагъ Баджэм, — сIэкIэкIыжьыгъ мыгъор!»\nПсычэтхэр щтэхи, быбыжьыгъэх, Анэр къэнагъ, ытамэ зэпыкIыгъэти, зиIэтын ылъэкIыгъэп. ПсыIушъом Iут къамылмэ ахэпшыхьагъ.\nКIымафэр къэсыгъ. Бэджэ бзаджэм ыгу къэкIыгъ: «Псычэт Анэжъыр сэ къысфэнагъ, теплъын джы ар сIэкIэ­кIыжьымэ. Осыр къесыгъ, чъыIэ, псыр щтыгъэшъ, ащ зытехьэкIэ, лъэуж къытыринэщт».\nБаджэр псым къэкIуагъ. ПсыIушъом осыр телъ, ащ Анэм илъэужи къытещы, ежь псычэтри панэм зигъэупэрэцыгъэу хэс. Анэр зыдэщысым дэжь псынэкIэчъ щыт, ащ пахъэр къытырехы, сыда пIомэ кIымэфэ чъыIэм а псыр нахь фаб, ащ паий а чIыпIэр щтыгъэп. Баджэр Анэ­жъым лъыпкIагъ, ау адрэм псым зычIигъауи, мыл чIэгъы зишIыгъ.\n«Пыу-алаурсын, зыри­гъэтхьалэжьыгъ», — ыIуи, къы­IукIыжьыгъ.\nГъатхэр къэсыгъ. Бэджэ бзаджэм ыгу къэкIыгъ: «Псым телъ мылыр мэжъу­жьы. СыкIонышъ, псычэтыл IэшIукIэ зызгъэтхъэжьын».\nПсым къызэкIом, плъэмэ, псычэт Анэжъыр псаоу панэмэ адэжь псым хэс. Анэжъым псым зызычIегъа­ом, мыл чIэгъымкIэ адырабгъу зэпырысыкIи, ащи псынэкIэчъ щытыгъэти, а чIыпIэм къыщычIэужьы­гъагъ. Джарэущтэу псынэ­кIэчъ фабэмэ аIусызэ кIымафэр рихыгъ.\n«Еплъ ар! — егъэшIагъо Баджэм. — Сэ джыдэдэм а псым сыкъыхэпкIэщт».\n«Уакъ, уакъ, уакъ! — ыIуагъ псычэт Анэм. — Уфэягъ». — Ар ыIуи, псым телъэтыкIи, быбыжьыгъэ.\nКIымафэр екIыфэ ытами хъужьыгъэ, къамзыйхэри къэкIыжьыгъэх.\nАдыгэ хабзэм къемыкIурэр:\nИмыхьакъ цIыфым теплъхьаныр.\nНахьыжъыр мыскъарэ пшIыныр – умылъытэныр.\nЗимылажьэм уилажьэ тебгъэкIэныр.\nНарт ыIуагъэм епцIыжьрэп.\nНитIумэ алъэгъурэр шъыпкъэ.\nПцIишъэ нахьи зы шъыпкъэ.\nПцIы IэшIу нахьи шъыпкъэ дыдж.\nНэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр Мамырыкъо Нуриет.\nПредыдущая Апэрэу рагъэблэгъагъэх\nСледущая «Свой предмет стараюсь делать понятным для всех». Учитель года Адыгеи о профессии, как призвании.