Алтай jеристиҥ  эҥ jаан учурлу  суузы-ол, аржан-тоҥмок суулары болор. Аржан суу-бастыра суулардаҥ башка, бойыныҥ бÿдÿмиле, чÿмиле. Аржан суулар-арjанынаҥ öрö  jайаанла jайалган.  Ого  эмди-томды кем де коошмоктобогон, ол ар-бÿткеннеҥ, jердиҥ  алдынаҥ  бойы  jÿзÿн öҥдÿ ле эм-том бÿдÿмдÿ. 
Ада -Тöрöлис, Эне-Jерис бистерге, öлöҥ-чöпкö,  тынар тындуга эмин берип, бисти öскÿрип алат, чыдадып алат. 
 Калганчы öйлöрдö,  чындап та,   кöрÿп турар болзос кайда ла аржанныҥ бажына  освятил Отец Макарий эмезе Иеромонах Павел деп бичип,   кресттеҥ тургузып салат.  Албаты-jонго ол  Аржан  сууныҥ байлыгы ла  эми  «освящать» эдип салган  учун  деп,  jартап jат.  Олор бойыныҥ ижин эткилеп jат. Канча кире крест тургузар  анча ла  кире чазын бичип, иш эткенис деп отчет берер.  Аржан суулардыҥ эм-том бÿдÿмдерин кресттÿÿлер мензингилеп тургандары, анайда ок крещениениҥ суузы деп алгылап jат, бу учуралда , ар-бÿткенниҥ айалгазы болуп jат, jылда бир катап соокло кожо суу бойыныҥ бÿдÿмин(свойства) солып jат,  jе абыстардыҥ айтканыла болзо  Христос теҥеринеҥ  келип тÿжеле, jунунып ийет, оныҥ учун суу ÿрелбей канча öйгö туруп jат деп айдыжат. Мындый  кылык неге де jарабас. 
Чынын айтса алтай кижи чöрчöк кемиле jÿрбей jат, чып ла чын jÿрÿмниҥ jолында болуп турганы ла барып jат. 
Ол ло аржан суу эм-том бÿдÿмдÿ  болзо, ол ондый болор керек, нениҥ учун дезе, оны Öрö турган Кудай  оной jайап салган, кем де кандый да кижи келеле освящать эткен, Кудай келеле ого jунунган, оныҥ учун ол ондый болуп калган эмес. 
Аржандап барарга, эмезе  аларга, тегин ле суу чылап барып албас. Аржан –ол ÿстиги jайаан ла агаш-ташту Алтайыс ла тудуш. Оныҥ учун оныҥ ийде –кÿчи jаан, арга-чагы бийик. Ол алкыш-быйанду , байлу арга-чакту болор. Оныҥ ÿстине, аржан –тоҥмок суулар ээлÿ болот. Аржандап барарга турган кижи байланар керек, аржаннаҥ келзе база бай тудар.  Эҥ ле озо байланып бастыра ээжилерди бÿдÿрер, кыйра белетеп алар, алтай аш-курзак  быжырып, Арчын агаш кожо алар.  Бир канча кÿн эжерлÿ кÿндерле бай тудуп, аржанга барар. 
Айдынып, алканып, суранып, бажырып барар. Аржанга келзе баштактанып, табыштанып, кыйгырып,  кÿÿ (музыка) ойнодып турбас. Айлу-башту , араайынаҥ öйинде-кеминде jÿрер. Ойноп, барадым дейле барар эмес, алдым ла дейле  алатан эмес, бодоп ло эмес.  Ченеп барбас, jазыларым ба jок по, кöрöдим  деп эмес. 
Аржан сууга амадап барар, акту кÿÿниле алкыш-быйанду. Келген болзоҥ байланып jÿр, тöрт öҥдÿ кыйраҥ буула, алтай аш-курзагыҥла кÿндÿле, ак сÿдиҥле ÿрÿсте. Аржан-тоҥмок сууларга акча салба, бу эҥ jаан jастыра болор, аржан сууны, слер садып алган эмезеер. Слер, су-кадыкты садып албай jадыгар, айдынып, суранып, алканып алып jадыгар, оныҥ учун jазап сананыгар! Акча салып суранып туруп, акча толоп эмчилик айланып базараар, ол  ондый учурлу неме, катузы кайра келер. Слер, Алтайаардыҥ агару суузынаҥ су-кадыгарга эм-том, алкыш-быйан сурап jÿрген кижи болороор. Аржанга келген болзогор, бажырып –мÿргÿп быйан сурагар, нениҥ учун дезе, аржанныҥ- тоҥмоктыҥ алкыжы,  ийдези, кур-курчуузы, аргазы Öрö турган Кудайдаҥ. Эми-томы, тыны, амыры-ол jер –Эненеҥ, Кöк айастаҥ. Айдарда тамзыктап кÿндÿлеп, чеберлеп, байлап jÿретен учурлу болор. 
Аржан-тоҥмок кутуктарга кызыл кыйра ла оноҥ до öскö öҥдöр буулабас, ээзи ачынар. Чынын айтса, мындый байлу jерлерге келип,  не ле болуп турган кижиниҥ бойына болот кату-каруузы. Аржанга-тоҥмокторго jÿзÿн-jÿÿр jинjилер, сыргалар, башка материалду, jаламага тÿҥей  бöстöр илип таштабас. Аржан суу мынаҥ улам кирленип jат, артап, соолып, эм-том бÿдÿми jылыйып, ийде-аргазы астап барат. Ол тушта аржан сууныҥ бол, тоҥмок  сууныҥ бол ээзи шыралап, чучурап, алкыш-быйаны, ийдези jок боло берет. Бастыра кир-торго, сÿрÿл-сÿкеге бастырган аржан суулардыҥ ээзи ыйлап, ачынып jÿрет. Бу мындый аржанныҥ бойына болуш керек болуп тура, улуска кайдаҥ ийдезин  беретен, оныҥ учун, аржан сууларды  чеберлегер, тоогор, арутагар, акча-манат салбагар, сырга, jÿстÿк илбегер, бу jарабас кылык. Кезик улус айдыжат, аржанныҥ ээзи кыс бала дешкен, ого сый эдип jадым деп. Ол  Аржанныҥ ээзин кем кöргöн? Бир опту кижи  тÿш кöрдим, ээзи ÿй кижи эмтир дезе, оноҥ  ары андый ла боло берип турганы база тöгÿн эмес.  Чын кöрÿп турган кижи  болзо, оны кöрзö дö айтпас, аайлу-башту jартаар,  мындый болор, мынайып эткер деп айдар эди. 
Оноҥ ары, ол слердиҥ артыргызып салган сыйарды аржанныҥ ээзи канайдатан? Ол кижи эмес, кийип jÿрерге, оныҥ учун  слердиҥ сыйар jÿк ле сÿрÿл-сÿке болуп кöптöп jат. Кем саларга турган бирле болгон  тере тон не салбас, эмезе алтын-мöҥÿн не салбас? Оныҥ учун токтогор, алтай улустар, аржан сууларды киртитпегер, артатпагар, соолтпогор, эм-том чÿмин jылйтпагар, бир öйдö jастыра эткен кылыгар бойыгарга кату болуп кайра келип тийер. 
Кажы ла кижи аайлар учурлу
Кажы ла кижи сананаар учурлу
Кажы ла кижи билер учурлу
Кажы ла кижи чеберлер учурлу
Аржан сууларды
Алтай jерин
Тоҥмок кутуктарды
Агару Кудайын!!!
Аржан сууларды байлаган кийнинде
Алтай jерине бажырган кийнинде
Тоҥмок кутуктарын алкаган кийнинде
Алтай Кудайына мÿргÿген кийнинде
Алкыш-быйаны
Албаты-jонго
Кору-курчуузы
Эл калыкка