Росавтодор: јол јазалары јеткилделер - altaicholmon\nРосавтодор: јол јазалары јеткилделер\nРоссия Федерацияныҥ транспорт аайынча министриниҥ ордынчызы, јол аайынча федерал агентствоныҥ башкараачызы Андрей Костюк ла Алтай Республиканыҥ башчызы Олег Хорохордин ортодо ишмекчи туштажу ӧдӧрдӧ, тергееде јол колбуны ӧскӱрери јанынаҥ куучын-эрмек ӧткӧн.\nТуштажуныҥ башталганында Олег Хорохордин айткан: «Автомобильный транспорт Алтай Республикада тузаланып турган тӧс транспорт болуп јат. Транспорттыҥ альтернативный бӱдӱмдери — темир јолдыҥ ла сууныҥ — тергееде јок. Онызы республиканыҥ географический аҥылузыла колбулу. Оныҥ да учун Алтай Республиканыҥ текши тузаланар тергеелик ле јербойында учурлу автомобильный јолдорын тудары ла јаҥырта јазаары — тергеениҥ 2024 јылга јетире тургузылган тӧс амадуларыныҥ бирӱзи».\nТергеениҥ башчызы Алтын-Кӧл јаар тергеелик јолды федерал ар-јӧӧжӧгӧ кӧчӱрери јанынаҥ јӧп тӱрген јарадылганы учун Андрей Костюкка быйан айткан. «Бу јаҥыс ла јербойыныҥ улузы эмес, је анайда ок айылчылар база тыҥ керексип турган јол болуп јат. Кажы ла кӱн бу јолло кӧп тоолу кӧлӱктер јӱрет, је бу ок ӧйдӧ ол чек ӱрелип калган, јолдо јеткер-неме болбозын јеткилдеерге, јазашту иштер некелет» — деп, Олег Хорохордин айткан.\nЭки полосалу, узуны 140,3 километр Горно-Алтайск — Артыбаш деген јол Р-256 таҥмалу «Чуйдыҥ јолы» деген јолдыҥ бӧлӱги болуп, соҥында Туулу Алтайдыҥ эҥ јараш јерине јакшынак айалгада једип барарын јеткилдеер. Алтын-Кӧл — Тӱштӱк Сибирьдиҥ эҥ јаан кӧлдӧриниҥ бирӱзи, Россияныҥ эҥ тереҥ кӧлдӧриниҥ тоозына кирет. 1998 јылда ол ЮНЕСКО-ныҥ Телекейдиҥ ар-бӱткендик энчизиниҥ тооломына кийдирилген.\nЈолды федерал јӧӧжӧгӧ кӧчӱрер тушта оныҥ јӱк ле 37 километр ӱзӱги, эмезе 30 проценттеҥ азы, нормативный некелтелерге келижип турган болгон. Росавтодордыҥ башкартузына кирип турган «Упрдор «Алтай» ФКУ јолдыҥ кезик бӧлӱктерин јазаарын баштап ийген. Ого ӱзеери, 2020 јылда тергееде текши јазаштыҥ кийнинеҥ 10,7 километр јол тузаланарына табыштырылар, јазаштыҥ кийнинеҥ — 78,3 километр јолдор.\nНовосибирск — Барнаул — Горно-Алтайск — Монголияла гран-кыйу деген јолдыҥ Майма јуртты тууралай ӧдӧтӧн бӧлӱгин тудары ла јаҥырта јазаары јанынаҥ ӱлекерлик ле шиҥжӱ иштерди јуук ӧйдӧ учына јетирери пландалат. Бу јолдыҥ ӱлекериле болзо, Майма јуртты тууралап барар јолдыҥ узуны 11,4 километр болор, ол тӧрт полосалу экинчи категориялу параметрлер аайынча тудулар.\nАнайда ок туштажу ӧйинде кӱрлерди јазаарыла колбулу сурак јанынаҥ куучын база ӧткӧн. Тергеениҥ башчызыныҥ айтканыла, тергеелик ле јербойында учурлу јолдордогы јазашту иштер некеп турган кӱрлердиҥ тоозы 297, олордыҥ кӧбизи јербойында сууны кечер сок јаҥыс арга болуп јат.\n«Јаан изӱ айда јаан јут-јулакай болордо, Кош-Агаш аймактыҥ јериндеги бир канча кӱрлерди кӧпшиген суу бузуп эмезе ӱреп салган. Ол кӱрлер јербойыныҥ албаты-јоныныҥ јадын-јӱрӱмиле колбулу иш-керектер ӧткӱрериле колбулу, оныҥ да учун олорды орныктырар керек. Бу ӱлекер аайынча Росавтодордыҥ јанынаҥ јӧмӧлтӧ болорына иженип турум» — деп, Олег Хорохордин айткан.\nТуштажуныҥ туружаачылары ол сурактарды аайлаштырарына федерал бюджеттеҥ акча-манат чыгарар арга јанынаҥ куучын ӧткӱрген.\nРеспубликада «Јеткер јок ло чыҥдый автомобильный јолдор» деген нацӱлекер аайынча иштер ӧдӧт. 2020 јылда текши кеми 890 муҥ квадратный метр јолдор јазалары темдектелген, тургуза ӧйдӧ иштердиҥ 51 проценти бӱткен.\nОл нацӱлекер аайынча быјыл Алтай Республикага федерал кеминде јӧмӧлтӧ эдип 1436,34 млн салковой чыгарары темдектелген, ол акчадаҥ 1306,34 млн салковойы — нефтепродукттарга акцизтердеҥ алылган кирелте, 130 млн салковойы калада јолдорды нормативке келиштирте јазаарына чыгарылган. Анайда ок республикага бюджеттер ортодо ӧскӧ трансферттердиҥ кеми 65 миллион салковой.