Бу термин ӧскӧ учурларлу, кӧр: 1900 (учурлар)

преамбула: Григориан кÿнтизÿле 1900 (ты́сяча девятисо́тый) jыл — високосный эмес, понедельникте башталат. Бу бистиҥ эраныҥ 1900 jылы, XIX чактыҥ экинчи муҥjылдыгында онjылдыктыҥ онынчы jылы, 1900 jылдардыҥ биринчи jылы. Ол 123 jыл кайра божогон.

Lotus 1-2-3, Microsoft Excel деп программалар ла Microsoft Office Open XML стандартта 1900 јыл високосный деп јастыра бичилген, је јастыраны тӱзетпезе де кем јок деп чотолот.

Тулаан айдыҥ 1 кӱнинеҥ ала юлиан кӱнтизӱ («эски стильле») ле григориан кӱнтизӱниҥ («јаҥы стильле») башкаланганы 13 кӱн.

Јаан учурлу керектер 
 кӱӱк айдыҥ 11 кӱни — Петербургта «Јаҥы адмиралтейство» деп заводто крейсер «Аврораны сууга тӱжӱрген».
 кӱӱк айдыҥ 28 кӱни — Португалияда, Испанияда, Алжирде ле США-ныҥ кезик штаттарында кӱн бӱдӱнге карыккан.

Политика ла экономика 
 кочкор айдыҥ 10 кӱни — Ленин Шушенское јурттаҥ, Сибирде ссылканаҥ ӱч јыл бололо јанган.
 кандык айдыҥ 15 кӱни
 Француз президент Эмиль Лубе Парижте Телекейлик кӧрӱни ачкан.
 Немец линия Кӱнчыгыш Африкада Кейптаун јаар талайла улай јӱрер јол ачкан.
 кӱӱк айдыҥ 14 кӱни — Арасей империяда Закавказьеде тергеелик крестьяндар аайынча о поземельном устройстве деп јасак чыккан.
 јаан изӱ айдыҥ 29 кӱни
 Монцада Италияныҥ кааны Умберто I анархист Гаэтано Брешиниҥ колынаҥ божогон.
 Ленин Россиянаҥ јӱре берген, оныҥ 5-јылдык женевский эмиграциязы башталган.

Билим ле техника 
 кочкор айдыҥ 21 кӱни — Ульмде чыккан физик Альберт Эйнштейн Цюрихте гражданство алган.
 тулаан айдыҥ 25 кӱни — Гайдбриджте Манчестердиҥ јанында баштапкы дизельный двигатель ченелген.
 јаан изӱ айдыҥ 2 кӱни — Германида Цеппелин дирижабль кейде баштапкы катап ченелген.
 ӱлӱрген айдыҥ 19 кӱни — Макс Планк Немецкий физический обществоныҥ алдына Берлинде Закон излучения Планка керегинде јарлалган.
 Пушкинист А. Н. Шимановскийдиҥ «Александр Сергеевич Пушкин деп ижи кепке базылган: О пребывании его в Кишинёве в связи с предыдущей и последующей жизнью».

Культура 
 чаган айдыҥ 14 кӱни — Джакомо Пуччининиҥ «Тоска» деп операзыныҥ Римде Театро Костанциде премьеразы болгон.
 чаган айдыҥ 26 кӱни — Штутгартта Генрика Ибсенниҥ пьесазы аайынча «Качан бис, ӧлгӧндӧр, ойгонзос» деп спектакли баштпкы катап кӧргӱзилген.
 кӱчӱрген айдыҥ 3 кӱни — Москвада Николая Андреевича Римского-Корсаковтыҥ « Сказка о царе Салтане» деп операзы баштапкы катап кӧргӱзилген.

Спорт 
 чаган айдыҥ 28 кӱни — Лейпцигте Немец футбол бирлик јӧптӧлгӧн.
 кочкор айдыҥ 6 кӱни — Csobaer (Бийик Татрыда) кӧлдӧ конькиле тӱрген јӱгӱриш аайынча Европаныҥ чемпионады болгон.
 кочкор айдыҥ 9 кӱни — 20 јашту американ теннисист Дуайт Ф. Дэвис Кубок Дэвиса ачкан. США баштапкы кубокты эҥ озо алган, Великобританияны 3:0 чотло јеҥген.
 кочкор айдыҥ 27 кӱни — «FC Бавария» футбол клуб тӧзӧлгӧн, (Мюнхен).
 тулаан айдыҥ 18 кӱни — Амстердамда «Аякс» деп футбол клуб тӧзӧлгӧн.
 кӱӱк айдыҥ 14 кӱни — Парижте Јайгы Олимпий ойындардыҥ ачылганы (1900) — телекейлик кӧрӱниҥ ӱстине кожулган программазы болгон.
 кӱӱк айдыҥ 28 кӱни — Парижте Олимпий ойындардыҥ јабылганы.
 кӱӱк айдыҥ 30 кӱни —  тӧзӧлгӧн, оноҥ ол ей Уругвайдыҥ футболыныҥ ассоциациациязы боло берген.
 јаан изӱ айдыҥ 10 кӱни — Уругвайда футболло тӱӱкиде баштапкы телекейлик чемпионат башталган, Уругвайдыҥ темирјолдорыныҥ крикетле тӧс клубыныҥ ойынчылары јеҥÿ алган (кийнинде — «Пеньяроль»).

Билим

Литература

Авиация

Кӧӧликтер

Метрополитен

Темирјол транспорт

Чыккандар 
Онойдо ок кӧр: :Категория:1900 јылда чыккандар

Чаган ай 
 чаган айдыҥ 30 кӱни — Исаак Осипович Дунаевский, совет композитор (1955 ј.бож).

Кочкор ай 
 кочкор айдыҥ 12 кӱни — Василий Иванович Чуйков, эки катап Советский Союзтыҥ Геройы, маршал (1982 ј.бож.).
 кочкор айдыҥ 12 кӱни — Луис Буньюэль, испан кинорежиссёр (1983 ј.бож.).

Тулаан ай 
 тулаан айдыҥ 19 кӱни — Фредерик Жолио-Кюри, француз физик, јондык ишчи, Амыр-энчӱ учун телекейлик кыймыгуныҥ , Билимчилердиҥ Пагуошский кыймыгузыныҥ тӧзӧӧчизи ле лидерлериниҥ бирӱзи (1958 ј.бож.).
 тулаан айдыҥ 30 кӱни — Алексей Фёдорович Левашёв, совет военный ишчи, Генерал-майор (1942 ј.бож.).

Кандык ай 
 кандык айдыҥ 25 кӱни — Вольфганг Паули, австрий физик, Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреады (1958 ј.бож.).

Кӱӱк ай

Кичӱ изӱ ай 
 кичӱ изӱ айдыҥ 3 кӱни — Константин Андреевич Вершинин, совет пилот, генерал-полковник (1973 ј.бож.).
 кичӱ изӱ айдыҥ 29 кӱни — Антуан де Сент-Экзюпери, француз бичиичи, лётчик (1944 ј.бож.).

Јаан изӱ ай 
 јаан изӱ айдыҥ 29 кӱни — Эйвинд Юнсон, швед бичиичи, Нобельдиҥ литературала сыйыныҥ лауреады (,  ј.бож.).

Куран ай 
 куран айдыҥ 29 кӱни — Семён Алексеевич Лавочкин, совет авиаконструктор ( ј.бож.).

Сыгын ай 
 сыгын айдыҥ 3 кӱни — Урхо Кекконен, фин политик, премьер-министр ( ј.бож.).
 сыгын айдыҥ 11 кӱни — Иван Никитич Руссиянов, совет военный ишчи, генерал-лейтенант, Советский Союзтыҥ Геройы ( ј.бож.).
 сыгын айдыҥ 28 кӱни — Борис Ефимович Ефимов, совет јурукчы-карикатурист ( ј.бож).

Ӱлӱрген ай

Кӱчӱрген ай 
 кӱчӱрген айдыҥ 23 кӱни — Василий Прокофьевич Ефанов, совет јурукчы, СССР эл jурукчызы, СССР jурамал Академиязыныҥ действительный турчызы, Сталин сыйыныҥ беш катап лауреады (1978 ј.бож.).
 кӱчӱрген айдыҥ 26 кӱни — Сергей Ефимович Захаров, совет јурукчы, акварелист (1993 ј.бож.).

Јаҥар ай 
 јаҥар айдыҥ 3 кӱни — Рихард Кун, немец-австрий химик, Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреады ( ј.бож.).
 јаҥар айдыҥ 9 кӱни — Хасан Туфан, татар ӱлгерчи, бичиичи ( ј.бож.).
 јаҥар айдыҥ 27 кӱни — Павел Васильевич Абросимов, совет архитектор ( ј.бож.).

Божогондор 
Онойдо ок кӧр: :Категория:1900 јылда божогондор

 кӱӱк айдыҥ 5 кӱни — Иван Константинович Айвазовский, орус јурукчы-маринист (1817 јылда чыккан).
 кичӱ изӱ айдыҥ 21 кӱни — Михаил Николаевич Муравьёв, Арасей империяныҥ тыш керектериле министр, (1845 јылда чыккан).
 куран айдыҥ 4 кӱни — Исаак Ильич Левитан, орус јурукчы, (1860 јылда чыккан).
 куран айдыҥ 7 кӱни — Вильгельм Либкнехт, немец революционер, марксист, парламент политик, Германияныҥ Социал-демократ партиязыныҥ тӧзӧӧчилериниҥ бирӱзи (1826 јылда чыккан).
 куран айдыҥ 12 кӱни — Вильгельм Стейниц, — шахматист, телекейде шахматла баштапкы окылу чемпион (1836 јылда чыккан).
 куран айдыҥ 13 кӱни — Владимир Сергеевич Соловьёв — орус философ, поэт, публицист ле литературалык критик.
 куран айдыҥ 25 кӱни — Фридрих Вильгельм Ницше, немец философ, ӱлгерчи.
 кӱчӱрген айдыҥ 17 кӱни — Александр Константинович Имеретинский, орус князь, генерал (1837 јылда чыккан).

Онойдо ок кӧр

Ајарулар

Тайантылар