Балдардыҥ амыражы ла јурт ээлемниҥ сурактары - altaicholmon\nКӱӱк айдыҥ 27-чи кӱнинде АР-дыҥ Эл Курултайыныҥ председателиниҥ ордынчызы Герман Чепкинниҥ башкартузыла Башкаруныҥ чазы ӧтти. Бу јуунныҥ туружаачылары «Балдардыҥ 2021 јылдыҥ јайы туркунына амыраарын ла су-кадыгын орныктырарын тӧзӧӧри», «Јурт јерлердиҥ тергеелик ӧзӱми» деген государстволык программалар керегинде сурактарды шӱӱшкиледи.\nЈуунда Алтай Республиканыҥ башкарузыныҥ председателиниҥ ордын-\nчызы, Алтай Республиканыҥ башчызыныҥ ла башкарузыныҥ Аппарадыныҥ башкараачызы Михаил Маргачев, АР-дыҥ башкарузыныҥ председателиниҥ ордынчызыныҥ ижин удурумга бӱдӱреечи Динара Култуева, иштиҥ, јонјӱрӱмдик ӧзӱмниҥ министриниҥ ижин бӱдӱреечи Алексей Санаров, ӱредӱликтиҥ ле билимниҥ министриниҥ ижин бӱдӱреечи Екатерина Чандыева, Роспотребшиҥжӱниҥ Алтай Республика аайынча башкартузыныҥ санитар шиҥжӱ аайынча бӧлӱгиниҥ јааны Людмила Борисова туруштылар.\nБаштапкы сурак аайынча Алексей Санаров куучын айтты. Ол бӱгӱнги кӱнде балдар амырайтан ла су-кадыгын тыҥыдатан реестрге кирерге 143 бирлик угузу берилген деген. Олордыҥ ортозында су-кадыкты орныктыратан стационар бирликтер, тӱште амырайтан лагерьлер, иштиҥ ле амыраштыҥ лагерьлери, палаткада јадар бӱдӱмдӱ лагерьлер. 2021 јылдыҥ јайгы амыраар ӧйинде 21738 бала амыраары, су-кадыгын орныктырары, удурумга ишле јеткилделери темдектелген. 169 бала «Орленок», «Смена», «Океан» лагерьлерге аткарылар. 1286 бала удурумга ишле јеткилделер. 14-17 јашту балдар удурумга ишле јеткилделерине тергеениҥ бюджединеҥ 4262 муҥ салковой акча чыгарылган, су-кадыкты орныктырар программаларга — 84830,3 муҥ салковой акча. Алексей Санаровтыҥ јетиргениле, ороонныҥ Президентиниҥ Федеральный Јуунга эткен Баштанузыла колбой, балдардыҥ амыраар путевкаларына чыгымдалган акчаныҥ 50 процентин кайра јандырар ишти Ростуризм бӱдӱрер.\nБалдардыҥ јайгы амыралтазы керегинде суракты шӱӱжеринде республиканыҥ депутаттары Наталья Екеева, Алексей Груздев, Герман Чепкин, Алена Казанцева турушкан. Онойдо ок ӱредӱ ле билим аайынча министерствоныҥ баштаныжын Екатерина Чандыева, Роспотребшиҥжӱниҥ јартамалдарын Людмила Борисова эттилер.\nЭкинчи суракла Алтай Республиканыҥ јурт ээлем аайынча министриниҥ ордынчызы Эльвира Гуляева куучын айтты. Оныҥ куучындаганыла болзо, 2020 јылда тергееде јуртээлемдик ууламјыла государстволык тӧрт программа аайынча иш ӧткӧн. Ол тоодо јурт јерлерде кӧп улус јӱрер объекттерди чыныктап јазаары, суу ӧткӱрерин баштап койгон сууӧткӱш иштерди тӱгезери, эл-јонныҥ јадын-јӱрӱмин оҥдолтор ишти эрчимделтери, јурттарга једер јолдордыҥ айалгазын оҥдолторы јанынаҥ. Текши тооло бу ууламјыларга 208,6 миллион салковой акча чыгымдалган. Эльвира Гуляева кажы ла объектте ӧткӱрилген иш аайынча куучынында чокум јартамал берип јартады. Оныҥ айтканыла болзо, кажы ла ишти ӧткӱрерге угузулу документ-чаазындар јазаарыныҥ некелтелери там ла тыҥып барып јат. Мында кажы ла объектти бӱдӱрер программага кирер тужында керектӱ баллдарга једерге там ла кӱч болуп баратканын темдектеер керек. Мындый сурактарла керектӱ баллдар јууп алар керек: ӱлекерде айдылган ишти бӱдӱрерге бюджетте эмес акча-манатты јеткилдеери, улуска иштеер јерлер тӧзӧӧри, бу јурт јерде јадып турган улустыҥ тоозы, бу јурт јерде јадып турган улустыҥ ортозында иштеп турган ла граждан кӱӱн-табы бийик улустыҥ тоозы. Бу критерий-талдаш аайынча программаларга кирерге там ла кӱч болуп баратканы кӧрӱнип јат.\nАлтай Республиканыҥ депутады Рустам Байдалаков Алтай Республиканыҥ башкарузы «Јурт јерлердиҥ тергеелик ӧзӱми» деген программаныҥ некелтелерин эмеш јеҥилтсин деген суракты јурт ээлем аайынча федерал министерствого јаҥыс эмес катап тургускан болгон. Россияныҥ јурт ээлем аайынча министриниҥ ордынчызы\nД. Хаутов Алтай Республикага келип турарда, тергеениҥ јурт ээлемде иштеп турган аргачылары бу јамылула туштап, бу суракты кӧдӱрген болгон. Онойдо ок баштанулар Федерация Совединиҥ турчылары кӱӱк айдыҥ 20-чи кӱнинде бистиҥ тергееде јуун ӧткӱргилеерде база эдилген болгон.\nЈурт јерлердеги јадын-јӱрӱмди оҥдолторына ууландырылган государ-\nстволык программаларга кирери — каруулу иш. Депутаттыҥ айтканыла, бу сурактарды ӧмӧ-јӧмӧ шӱӱзе, кожо бӱдӱрзе, олорды бӱдӱрерге бир јол табылар. Јурт ээлем аайынча суракты шӱӱжеринде Александр Груздев, Динара Култуева турушкан.