Иштеҥкейдиҥ колы кокту - altaicholmon\nКажы ла јиит кижи, ӱредӱзи божогондо, ада-ӧбӧкӧзиниҥ јерине јанып, эне-адазына болужып, бойы таҥынаҥ јолын ачат. Аржан Алексеевич ол ӧйлӧрдӧ јӱрӱмниҥ солынып турганына тӱрген ӱренижип, јаштаҥ ала мал туткан айылда ӧскӧн кижи 1993 јылда бир де алаҥзыш јогынаҥ крестьян-фермердиҥ ээлемин тӧзӧгӧн. Jаҥы тӧзӧлгӧн ээлемдерге ол тушта государствоноҥ јакшы јӧмӧлтӧ эдилип туратан, ол тоодо кредиттер ас проценттерле берилетен. Акча миллиондорло чоттолып турган туш. Ол ло ӧйлӧрдӧ ээлемниҥ иштерин бӱдӱрерине тузаланарга алылган трактор ло кош тартар кӧлӱк эмдигенче иштеп туру.\nМал-ашты јаҥыскан кижиге алып јӱрерге арай ла кӱч, оныҥ учун Аржан Алексеевичте болушчы иштейт. Бош ӧй келишкенде, бала-барказы адазыныҥ турлузына кыйалта јогынаҥ једип, болужып ийерин ундыбайт. Анайда ок малды кичееп, ветеринарный јанынаҥ ишти бӱдӱрери Аржан Алексеевичтиҥ эш-нӧкӧри Чечек Аккатьевнага келижет.\nМынайып таҥынаҥ ээлемдӱ улуска государстволык болуш эдилип турганы база да арга. Не дезе, јылдыҥ ла сайын дотациялар берилет. Тӱндӱкке тӱҥдештирилген аймак деп аҥылап, малга азырал белетеерине керектӱ ӱрен, сула алган акчаныҥ проценттери кайра јандырылат. Аймактаҥ ла республикадаҥ кичинектеҥ де болзо, јӧмӧлтӧ-болуш эдилет.\nJурт јерде иш јок деп отурбай, канча кире кӱчи јеткенче чырмайып, мал-аш азыраза, ол тӱҥей ле бойыныҥ ижин актап салат деп, ченемелдӱ фермер айдат. Калганчы јылдарда ар-бӱткен башкарып, кӱн-ай солынганы мал-аштыҥ ӧзӱмине база салтарын јетирген эди. Jе кижиниҥ колынаҥ, кичеежинеҥ малдыҥ кӱчи кирип, ӧҥдӧйип келери јарт.\nАржан Алексеевич фермазында јылкы ла уй мал азырайт. Малла иштеп турган кижиде амыраар кӱндердеҥ болгой, тӱнде де амыр јок болоры јарт. Кажаан-чуланда кӱзӱрӱм-ӧтӧк јаантайын болор керек, малдыҥ балазын да корып алатаны сӱрекей каруулу иш. Jурт јерде ӧзӱп чыдаганы кижини кандый ла ишке тазыктырып салат. Оныҥ учун јаҥы да ӧйдиҥ јииттерине мал-аш ӧскӱреринеҥ кыйбас керек деп, Аржан Алексеевич айдат.\nКезикте малдаҥ алган кирелтениҥ кеми кабинетте отурала иштеген кижиниҥ ишјалынаҥ чик јок ажа беретени чын. Канча кире иштеп, канча кире мал ӧскӱрип аларыҥ, анча ла кире кирелте болор. Кӱч јылдар база туштап јат — кар јаан болор, сооктор тыҥыза, мал чыдабай барар. Кыш туркунына јылкыны да азыралда тудатаны кирелӱ иш эмес. Оныҥ учун кезикте чыгым да јаанай берет. Jай ӧйи база кубулган: ӧлӧҥ ӧзӱп болбос кӱйгектер турары кӧптӧгӧн, ол эмезе кезилген ӧлӧҥди јуунадарга бербей, јаҥмырлар канча ӧйгӧ улала беретени кайда.\nАйыл-јуртты Аржан Алексеевич ле Чечек Аккатьевна 1990 јылда тӧзӧгӧн. Jаан уулы Адучы адазына баштапкы тайак, болушчы болуп јӱрет. Кыстарыныҥ јааны Анжела каланыҥ 6-чы таҥмалу школ-лицейинде психолог болуш иштейт, Суркура культураныҥ ла санаттыҥ колледжиниҥ студенти. Эҥ оогош кызычагы Айана тӧрӧл јуртыныҥ школында 6-чы класста ӱренет. Бӱгӱнги кӱнде Чечек Аккатьевна ла Аржан Алексеевич тӧрт баланыҥ јааназы ла улдазы.\nJуртта ла аймакта ӧткӱрилип турган кандый ла маргаандарда ла байрамдарда Аржан Алексеевичтиҥ билези эрчимдӱ туружат. Анчада ла Аржан Алексеевич бойы. Кызы Суркура јаштаҥ ала бијечи бала болгон. Эмди ол јӱрӱмин бијеле ӱредӱзи де аайынча колбоды. Оныҥ да учун Суркура аймактыҥ культурала колбулу јӱрӱмин ээлгир бијезиле јарандырып јӱрет.