«Jӱрӱмниҥ агажы» јӱректи ӧкпӧӧрткӧн - altaicholmon\n«Jӱрӱмниҥ агажы» јӱректи ӧкпӧӧрткӧн\nСыгын айдыҥ 2-чи кӱнинде Иссык-Кульдыҥ јарадында турган Чолпан-Ата каланыҥ ипподромында Кӧчкӱн албатылардыҥ III телекейлик ойындарыныҥ кӧдӱриҥилӱ ачылтазы ӧткӧн.\nМындый ойындарды ӧткӱрери јанынаҥ баштаҥкай 2012 јылда эдилген ле оны тӱрк тилдӱ ороондордыҥ ӧмӧ-јӧмӧ иш аайынча совединиҥ јууны јӧмӧгӧн. Ойындардыҥ тӧс амадузы – кӧчкӱн цивилизациялардыҥ ла албатылардыҥ байлыктарын ла культуразын орныктырары. Кӧчкӱн албатылардыҥ III телекейлик ойындарыныҥ талисманы ирбис (кыргызтап – илбирс) болгон. Бу тындуныҥ сӱр-кебери кыргызтарга јебрен ӧйлӧрдӧҥ бери јалтанбас јуучылдыҥ, јараштыҥ, ийде-кӱчтиҥ, јайымныҥ темдек-кереези, ол бойы агару тынду болуп јат. Ирбис керегинде кӧп соојыҥдар, чӧрчӧктӧр бар. Ол тындуныҥ сӱр-кебери керек дезе Кыргызстанныҥ тӧс калазыныҥ маанызында ла гербинде јуралган. Бу Ойындардыҥ талисманыныҥ художественный сӱр-кебериниҥ авторы јурукчы-постановщик, режиссер-аниматор Толгобек Койчуманов. Ирбис ороонныҥ Кызыл бичигине кийдирилген тынду болуп јат.\nБу Ойындарды ӧткӱрерине быјыл Кыргыз Республиканыҥ бюджединеҥ 303,1 млн сом акча чыгарылган (2016 јылда мындый Ойындарды ӧткӱрерине – 258,6 млн сом). Оныҥ спорт јанынаҥ призовой деген фондыныҥ текши кеми 28 млн сом, культурный бӧлӱгиниҥ – 7 млн сом кире болгон.\nСӱрекей бийик кеминде ӧткӧн бу театрализованный ачылтада 1,5 муҥ кижи, ол тоодо театрдыҥ, балеттиҥ, цирктиҥ артисттери, каскадерлор ло кӱӱчилер турушкан. “Jӱрӱмниҥ агажы” деп адалган кӧргӱзӱде кыргызтардыҥ “Манас” эпозы ла телекейге јарлу бичиичи Чингиз Айтматовтыҥ јайаан ижи ажыра кӧчкӱн албатылардыҥ философиязы кӧргӱзилген. Бир саатка улалган театрализованный кӧргӱзӱде эмдиги ӧйдиҥ јӱзӱн-јӱӱр пиротехнический, 3 D да оноҥ до ӧскӧ технологиялары тузаланылган. Мынызы кӧрӧӧчилерге там ӧкпӧрӧӧр, кӱӱн-санааларын кӧдӱрер, кӧстӧриниҥ јажын тӧктӱрер айалгалар тӧзӧгӧн.\nАчылтага ӧскӧ ороондордыҥ башкараачылары база келген. Олордыҥ тоозында Казахстанныҥ президенти Нурсултан Назарбаев, Турцияныҥ президенти Реджеп Эрдоган, Венгрияныҥ премьер-министри Виктор Орбанд, Россиядаҥ Татарстан Республиканыҥ президенти Рустам Минниханов. «Кӧчкӱн албатылардыҥ III телекейлик ойындарына беженнеҥ кӧп ороонноҥ кӱндӱлӱ айылчылар, окылу делегациялар, спортчылар, шиҥжӱчилер ле культураныҥ ишчилери келген. Маргаандарды јӱстеҥ ажыра јарлу телекомпаниялар ла элбек јетирӱлер эдер эп-аргалар кӧргӱзер. Бис слерди кӱндӱзек Кыргыз јеринде уткыйдыс» – деп, Кыргызстан Республиканыҥ президенти Сооронбай Жээнбеков айткан.\nКӧдӱриҥилӱ ачылтаныҥ учкары Ойындардыҥ туружаачыларыныҥ парады ӧткӧн. Анда 82 ороонноҥ келген 2,5 муҥнаҥ кӧп кижи турушкан. Бистиҥ ороонныҥ делегациязыныҥ составында болгон Алтай Республиканыҥ делегациязы алтай сӱрлӱ кийимиле аныланган деп темдектеер керек. Тергеебистиҥ делегациязын јерлештерис тӧс телекӧрӱлтенеҥ кӧргӧн лӧ болбой.\n2014 јылда ӧткӧн баштапкы Ойындарда 19 ороонноҥ 771 туружаачы болгон, экинчизинде (2016 ј.) 62 ороонноҥ 1,2 муҥ кижи турушкан эди. Быјыл олордыҥ тоозы оноҥ до кӧп. Бу ойындарда спорттыҥ 37 бӱдӱми аайынча маргаандар ӧткӧн, 2014 јылда – 10, 2016 јылда 23 бӱдӱм болгон.\nБаштапкы Ойындарда командалар ортодо Кыргызстанныҥ командазы јеҥген, экинчи јерде – Казахстан, ӱчинчи јерде Туркмения болгон. Ойындардыҥ призовой фондыныҥ кеми — 16 млн сом. Экинчи Ойындарда ойто ло Кыргызстанныҥ командазы јеҥӱчил болуп чыккан, экинчи јерде – Туркменистан, ӱчинчи јерде Казахстан болгон. Ойындардыҥ призовой фондыныҥ кеми – 28 млн сом.\nБыјылгы Ойындарда албатылар ортодогы чыгармалардыҥ журналисттерин ӧскӧ ороондордыҥ тилдерин билер 50 волонтер уткыган ла ижин јеткилдеген. Волонтерлор билер тилдердиҥ тоозында английский, немец, турк, араб, корей, орус ла ӧскӧ дӧ тилдер.\nОйындарга кычырылган айылчыларга ла туружаачыларга аҥылу сый эдип, ирбистиҥ сӱр-кебери сыйлалган.\nКӧчкӱн албатылардыҥ телекейлик ойындары бутка бек туруп, јылдаҥ јылга ӧзӱм алынып турганы иле сезилет. Келер Ойындар 2020 јылда Турцияда ӧдӧри керегинде ачылтада айдылган.\nКӧчкӱн албатылардыҥ III телекейлик ойындары керегинде элбеде бистиҥ газеттиҥ келер номерлеринеҥ кычырыгар.