Ӧткӧн јол чын ла турулталу болгон - altaicholmon\nЗалга јык толо јуулган бу службаныҥ специалисттерин Алтай Республиканыҥ Башкарузыныҥ Председателиниҥ баштапкы ордынчызы Роберт Пальталлер уткыган.\n«Республиканыҥ экономиказын бӱгӱнги бӱдӱмине јетирерге бир канча ӱйе улус иштеген. Алтай Республиканыҥ Башчызы болуп Александр Бердников иштеп баштаарда, тергеениҥ экономиказыныҥ ӧзӱминиҥ тӧс ууламјызы деп туризмди талдаганы учун сӱӱнедим. Мынызы чын шӱӱлте болгон. Оныҥ шылтузында эмди бис ӧзӱмниҥ кезик кӧргӱзӱлери аайынча баштапкы јерлерде турадыс»—деп, Роберт Пальталлер темдектеген.\nОл экономика бӧлӱкте иштеген ветерандарга, бӱгӱнги специалисттерге ижи учун быйанын айдып, тергее экономиказын пландаар тушта бийик кӧргӱзӱлерге једингенин темдектеген. Ол ло валовый региональный продукт 4,9 катапка, промышленный производствоныҥ индекси 4,3 катапка бийиктегенин ле бӱгӱн бу кӧргӱзӱ аайынча республика Россияда баштапкы болгонын аҥылап темдектеген.\n«Jурт ээлемниҥ производствозыныҥ кеми 3,2 катапка, тӧс капиталга јилбиркедилип турган акча-манаттыҥ кеми 4,2 катапка бийиктеген. Оноҥ башка јадар јерлер табыштырары аайынча Алтай Республика Сибирьде баштапкы јерде турат. 2006 јылдаҥ бери тергеебиске келип турган туристтердиҥ тоозы ӱч катапка кӧптӧгӧн лӧ кайда да эки миллионго јеткен. Мында экономисттердиҥ туристтердиҥ тоозы ӱч катапка кӧптӧӧр деп озолондыра чоттогоны чын болуп калды»—деп, тергеениҥ Башкарузыныҥ баштапкы вице-премьери темдектеген.\nКӧдӱриҥилӱ айалгада профессионал ижиндеги једимдери ле узак јылдарга ак-чек ижи учун Россия Федерациязыныҥ экономикалык ӧзӱм аайынча министерствозыныҥ, анайда ок РФ-тыҥ промышленность ло саду аайынча министерствозыныҥ Кӱндӱлӱ грамоталарыла, Быйанду самаразыла Эмма Арбанакова, Людмила Карышева ла Светлана Пшено кайралдаткан. Алтай Республиканыҥ Башчызы Александр Бердниковтыҥ јарлыгыла Василий Сарайкинге «Алтай Республиканыҥ нерелӱ экономизи» деп кӱндӱлӱ ат-нере табыштырылган.\nАлтай Республиканыҥ Государственный Jууны—Эл Курултайдыҥ адынаҥ уткуулду сӧзин парламенттиҥ Председателиниҥ ордынчызы Михаил Терехов айткан. Оныҥ темдектегениле, экономический служба тергеебистиҥ тӱӱкизинде јаантайын учурлу јерде турган.\n«Экономисттердиҥ билгир чоттомолыныҥ шылтузында јаҥныҥ органдары бойыныҥ ӧйинде Алтай Республиканыҥ суверенитеди керегинде суракты кӧдӱрген ле тергеебистиҥ таҥынаҥ иштеерине јединген. Мыныҥ шылтузында Федерал тӧс јерде Туулу Алтайдыҥ јилбӱлери чикезинче коруланып баштаган. Тергеебистиҥ ӧзӱмине керектӱ айалгалар тӧзӧлгӧн»—деп, парламентарий темдектеген.\nМихаил Терехов Алтай Республиканыҥ Государственный Jууны—Эл Курултайдыҥ Кӱндӱлӱ грамотазыла АР-дыҥ экономикалык ӧзӱм ле туризм аайынча министерствозыныҥ пландаары ла јерлердиҥ ӧзӱми аайынча бӧлӱгиниҥ јааны Марина Филиппованы кайралдаган.\nОбластьтыҥ пландаар камызы Ойротский областьтыҥ 1922 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 5-чи кӱнинде ӧткӧн јуунында тӧзӧлгӧн. Ол ло ӧйдӧҥ ала Туулу Алтайдыҥ экономический службазы иштеп баштаган деп чотолот. Анаҥ бери тӱӱкиде не болбогон деер: Ада-Тӧрӧл учун Улу јуу, бешјылдыктар, уур-кӱч 90-чы јылдар. Бу ӧйдӧ «Туулу Алтай» деп эколого-экономический зона тӧзӧлгӧни республикабысты корып аларына, тергеебисте политический ле јонјӱрӱмдик турумкай айалганы јеткилдеерине јаан камаанын јетирген эди.\nТургуза ӧйдӧ республиканыҥ экономический службазы бӱдӱреечи јаҥныҥ тӧс бӧлӱктериниҥ бирӱзи болуп јат. Ол государственный программаларды белетеерин, јӱрӱмде бӱдерин јеткилдейт ле тергеениҥ экономиказыныҥ ӧзӱминиҥ ууламјыларын чокымдайт.\nЭкономисттер керегинде айдар болзо, олор, анчада ла бӱгӱн, јӱрӱмниҥ башка-башка бӧлӱктеринде суруда болуп јат. Оныҥ да учун тоомјыда болгонын темдектеер керек. Экономисттер предприятиелерде, јӱзӱн-башка организацияларда, государственный јаҥныҥ ла јербойында башкарынарыныҥ органдарында, билимде ле бизнесте керектӱ. Олор организацияларыныҥ, предприятиелериниҥ ӧзӱминиҥ стратегиязын темдектейт. Экономисттердиҥ ижиниҥ чыҥдыйынаҥ предприятиелердиҥ ле организациялардыҥ турумкай айалгазы, ишчилериниҥ јадын-јӱрӱминиҥ кеми камаанду эмей.\nП. В. Кучияктыҥ адыла адалган эл драма театрда ӧткӧн кӧдӱриҥилӱ керек-јаракта тӧс сценага канча јылдардыҥ туркунына башка-башка бӧлӱктерде экономист болуп иштеп, иштеген ӧмӧликтерин ӧзӱмниҥ јолына экелген ветерандар чыккан. Олор тергеебисте ады-јолдоры јарлу улус: Елена Ундыбасовна Шабыкова, Лидия Майнысовна Шодоева, Татьяна Анатольевна Гигель, Людмила Александровна Стародубцева ла Нуржол Донбаевна Абитова.\nСценада тургузылган экранда бу улустыҥ кажызы ла керегинде видеосюжеттер кӧргӱзилген, олорго быйанду сӧстӧр айдылып, сыйлар табыштырылган. Jаштары јаандап та калган болзо, бу улус эмдиге јетире иштейт, јиит ӱйеле ченемелдериле ӱлежет.\nРФ-тыҥ Федерация Совединде Алтай Республикадаҥ сенатор Татьяна Гигель бу юбилейлик кӱндерде кайра бурылып, ӧткӧн јол кандый чын ла турулталу болгонын кӧрӧргӧ јараар деген. Экономический службаныҥ ишчилерине ороондо болгон кубулталардыҥ ӧйин јылыйтулар јогынаҥ ӧдӱп ийерге келишкен. Кӧп неме бу бӧлӱктиҥ ишчилериниҥ ижин јакшы билеринеҥ, оны тыҥ сӱӱгенинеҥ ле ого каруулу болгонынаҥ камаанду болгон эмей.\nТуулу Алтайдыҥ экономический службазыныҥ тӧзӧлгӧнинеҥ ала 95 јылдыгына учурлай ӧткӧн кӧдӱриҥилӱ керек-јаракта «Jылдыҥ экономизи» деп конкурстыҥ јеҥӱчили база кайралдаткан. Быјыл бу кайралды Горно-Алтайск каланыҥ администрациязыныҥ экономика ла ишмекчи колбулар аайынча бӧлӱгиниҥ јааныныҥ ордынчызы Алексей Мискин алган.\nАнайда ок сочинениелердиҥ ле јуруктардыҥ «Экономика балдардыҥ кӧзиле» деп адалган конкурсыныҥ јеҥӱчилдери база кайралдаткан. Оны Алтай Республиканыҥ экономикалык ӧзӱм ле туризм аайынча министерствозы јайгыда ӧткӱрген. Бу учуралда јаҥыс ла јеҥӱ алган балдар эмес, је анайда ок олордыҥ ӱредӱчилери база кайралдатканын темдектеер керек. Jеҥӱчилдерге смартфондор, планшеттер, сертификаттар табыштырылган.