ИГОРЬ АТКУНОВ: ДЕПУТАТ ИЖИМДИ БӰДӰРЕРГЕ АЛБАДАНАДЫМ… | Официальный сайт газеты "Ажуда"\nИГОРЬ АТКУНОВ: ДЕПУТАТ ИЖИМДИ БӰДӰРЕРГЕ АЛБАДАНАДЫМ…\nБис аймактыҥ депутаттарыла туштажуларды улалтып, Ийин ле Инеген јурттардаҥ аймактыҥ депутады Игорь Аткуновло бӱгунги эрмек-куучынды ӧткӱредис. Игорь Егорович депутаттыҥ ижин бӱдӱрип ӧткӧн чакта баштаган деп айтса јастыра болбос, 90 јылдарда оны јерлештери эки катап аймактыҥ депутадына талдаган эди. Эмди, калганчы јылдардыҥ туркунына ол ӱчинчи ле тӧртинчи катап талдаштарды ӧдӱп, чыгартылу ижин оноҥ ары ӧткӱрип, аймактыҥ Совединде ченемели јаан депутаттардыҥ тоозына кирет.\n— Игорь Егорович, Ийин ле Инеген јурттардыҥ бастыра уур-кӱчтери слерге таныш, албатыныҥ јадын јӱрӱмин слер бойыгардыҥ кӧзӧрлӧ кӧрӱп турыгар,. Бу кӱнге эҥ јаан ла учурлу деген кӱчтер кандый?\n— Ийин јуртта эҥ кӱч сурактардыҥ бирӱзи – ол суу. Јаан удабаган, јуртта јаҥы водопровод согулган, колонкалар тургузылган. Андый да болзо, анчадала јайгыда, огород неме башталза, улуска суу јетпей сӱреен кӱч болып јат. Оны кӧрӱп, бис республикан Эл Курултайга ла Башкаруга јурт администрацияла, аймактыҥ башкарузы ла кожо эл-јонныҥ адынаҥ баштанган болгоныс. Башкару бистиҥ баштанганыска ајаруны эткен. Эмди, бу јылда база бир глубинный носос согорго белетенип јадыбыс. Акча-манады берилген, сананзам јер ээризе, ол иштер кыймыктанар.\nБаза бир кӱч сурак – школ. Кече ле школдыҥ директорыла куучындашканыс — эски школды ойто иштедип, ондо спортзал ачары јанынаҥ суракты шӱӱшкенис. Эм тура јаҥы школдыҥ ичи јазалып ла јат. Ӱредӱчилер мени бойыныҥ јуундарына, ада-энелерле туштажуларга, јаантайын кычырат. Барып јадым, аргам болзо болужадым. Бир сӧслӧ айтса школло бис бек колбуда.\nИйиндеги эмчиликте стационарды ойто ачсын-иштетсин деп, Башкаруга баштану эткен болгоныс, је кару эм тура албадыс. Бистиҥ эмчилик кем јок, талдама ремонт эдилген. Бир канча јыл кайра иштеп турарымда эмчиликте гараж та јок, кочегарка ла кожо бир турада болгон. Аймактыҥ јааныныҥ, баш врачтыҥ болужыла башка гараж ла котельный тудулган, больницаныҥ бойында јаан ремонт эдилген. Эмичиликтиҥ учуры улус эмдерге ине, а бисте стационар јок, онызы коркушту јаан једикпес деп сананадым. Ижи јок, акчазы кирелӱ улуска ары-бери јоруктарга кӱч. Ого ӱзеери городто ло Оҥдойдо эмденерге јаантайын ла сакыыр керек.\nИнегенде јол, кӱр, связь јанынаҥ кӱч болгон. Бойор билерер кӱр ле јол эдилген, связьты јурт администрация ла аймактыҥ башкарузыла ӧмӧ-јӧмӧ иштеп, оптоволоконный кабель ӧткӱрип, эдип алдыбыс. Ӧткӧн ӧйлӧрди кӧрзӧ ФАП јазалган, клубта бир эмеш ремонт эдилген. Эмди јаан ајаруда школды јазаары – јабынтызы ӧткӱре агып јат, бот оны солыр керек. Суу јанынаҥ — Инегенде колонкалар согулган, ол јанынаҥ кӱчтер эмеш астаган.\n— Инеген ажыра Тӱҥӱрге јетире јол ӧткӱрери јанынаҥ слердиҥ санаа-шӱӱлтегер кандый?\n— Социальный јанынаҥ алаҥзу јок јакшы, нениҥ учун дезе ончо неме эмди јолдоҥ камаанду — јол болзо јаманы јок. Је ойто база бир келтейи бар, мен јерлештерле ол јанынаҥ куучындашкам. Улусты чочыдып турган сурак – јерлер садыш, тураазынаҥ акчалу улус келип, јаан турбазалар тудулып башталары. Оноҥ, јол ачылганыла колбой, јурт кечире кӧп јорукчылар јӱрер, олордыҥ ортозында кандый ла улус бар, криминал да кӧптӧӧрдӧҥ айабас. Орустап айтса «проходной двор» болор.\n— Эки јуртта одын-одыру јанынаҥ кандый?\n— Лесосекалар јаар јол эмеш эдилген, је ол ло бойы, одын алар јер јок. Ыраак одынга једерге.\n— Талдаачылар ла јурт администраця ла кожо колбулар кандый?\n— Бис бир јурттыҥ улузы ине, оныҥ учун јаантайын ла јолугып эрмектежип јадыбыс, телефон до согып јат, чаазынга бичийле де улус баштанат. Школдоҥ до, эмчиликтеҥ де, јурттыҥ спортчылары да баштанат. Кӱчим — аргам јеткенче болужып ла јадым. Јурт администрацияла кожо иштебей кандый да сурак бӱдӱрип болбозыҥ, оныҥ учун ончобыс ла јаба иштеп јадыбыс.\n— Эмдиги ӧйди јеҥил деп айдып болбозыс – ороондо кӱчтер кӧп, оныҥ ӱстине кризис табылган. Слер канай сананып турыгар, бӱгӱнги кӱнде де, ичкери де кӧрзӧ биске бу да кеминде болзо јадарга нени эдер керек?\n— Бу кӱнде ончо ло неме акча-манатла тудуш болуп калган ине. Бис быйыстыҥ кичинек производствоны, экономиканы кӧдӱрбезес, улусты ишле јеткилдебезес, јӱрӱмис бир де јаранбас деп айдарга турум. Бу ла бистиҥ Ийин ле Инеген јурттарды алзабыс, бойыска туризмле уружар керек. Кумак, таш бисте јеткил. Оныҥ учун рынокты лаптап ширтейле, кирпич, бетон материалдар эдерге јараар.\n— Мынаҥ ары иштенетен санаалар кандый?\n— Инегенди кӧргӧжин – улус ондо чыдамкай, бойыныҥ малын кичееп јадып јат. Оныла колбой јииттерге де эдер иш бар. Ийинди алзабыс, СПТУ јабылып каларда ал камык улус иш јок артып калган. Јииттер јуртта тудулбай, кӧчӱп-барып јат. Јаан јаштуларга база кӱч – суу, одын, ӧлӧҥ, ол ло эмчилик јанынаҥ. Оныҥ учун ас эмес улус мынаҥ кӧчӱп барарга албаданат — ол чочыдылу. Мен сананзам мында улуска таҥынаҥ микропризводстволор ачар керек.\nКелишпеген, јетире эдилбеген керектер бар ла. Библиотеканы ӧскӧ турага кӧчӱрери. Эмди јаҥы школго кӧчӧ береристе, эски школдыҥ туразы артып калган. Ол једеген тураны биске јурттыҥ ла аймактыҥ администрациязыла кожо сананып, тузаланар керек. Ондо школдыҥ спортзалын эдери јӧптӧлгӧн, оныла коштой ондо кӱрежип турган уулдардыҥ спортзалын эдер арга бар, тренажерлу кып ачар арга бар, клубты да ары кӧчӱрерге аргалу. Јондык биригӱлерди, «Ийин» фольклор ӧмӧликти бир јерге јуурга эптӱ деп сананадым. Кӧктӧнӧр, ӧдӱк јазар устарга оноҥ кыптар не бербес? Ол тураны биске јӱс процентке тузаланар керек деп, сананып турум.\n— Слер канайып сананып турыгар, эмдиги кӱнде депутаттыҥ ижиниҥ учуры јаан ба?\n— Кӧрзӧгӧр, кажы ла кижиде кандый ла шӱӱлтелер, санаалар, сурактар, комудаш та болып јат ине. Ончозы бойыныҥ сурактарыла јаҥга барып болбос не. Оныҥ учун јурттыҥ да, аймактыҥ да, Курултайдыҥ да депутаттары кожо ӧмӧ — јӧмӧ иштеп, улустыҥ уур-кӱчтерин кӧрӱп, јаҥга јетирер керек, бӱдӱрерге болужар керек. Ол тушта депутаттыҥ адыныҥ учуры јаан болор. Мен бу ла аймакта чыккам, ӧскӧм, кӧӧп улусты билерим, нӧкӧрлӧр дӧ кӧп. Јурттыҥ, аймактыҥ, депутаттардыҥ Совединиҥ башкарузыла колбу тудып, депутат ижимди бӱдӱрерге албаданадым.\n— Быйан слерге, Игорь Егорович, куучын-эрмек учун!\nНачинается прием заявок на грантовую поддержку »