24.09.2019 - altaicholmon\n«Чуйдыҥ таҥдагы»: јайаандык јол улалат\nСыгын айдыҥ 19-чы кӱнинде Кош-Агаш аймактыҥ «Чуйдыҥ таҥдагы» газеди тӧзӧлгӧнинеҥ ала 40 јылдыгын темдектеген. Бу юбилейлик керек-јаракла колбой, журналист коллегаларысты уткыырга, «Алтайдыҥ Чолмоны» ла «Звезда Алтая» республикан газеттердиҥ, анайда ок аймактардыҥ газеттериниҥ чыгартулу улузы Кош-Агашка једип бардыс. Јылу, најылык айалгада ӧткӧн бу юбилейлик керек-јаракта «Чуйдыҥ таҥдагы» газеттиҥ ӧмӧлигин аймактыҥ администрациязыныҥ, депутаттардыҥ Совединиҥ, башка-башка учреждениелердиҥ\n«Алтайдыҥ Чолмоны» газедистиҥ быјыл куран айдыҥ 13-чи кӱнинде чыккан номеринде иштеги ченемели јаан јурукчыларыстыҥ бирӱзи Амыр Борисович Укачинниҥ алтай тил керегинде бичимели «Шӱӱлтелердиҥ белтиринде» деген рубрикалу чыкты. Оныҥ адазы Борис Укачинович шак мындый курч сурактарды кӧп кӧдӱрип туратан. Је оныҥ сананып тапкан рубриказы «Бойыстаҥ камаанду сурактар» болгон эди. Эмди ӧй ӧскӧ ине. Улустыҥ да сагыжы\nТӧрӧл тилге ӱредериниҥ айалгазы\nРоссияныҥ тургун калыктарыныҥ тилдериниҥ калыктар ортодогы јылдыгына учурлай сыгын айдыҥ 19-чы кӱнинде «Тӧрӧл тил ӱредӱликтиҥ эмдиги телкеминде: теориядагы ла практикадагы аҥылулары» деп тергеелер ортодогы билим-практикалык конференция ӧтти. Конференцияныҥ ижинде республиканыҥ ончо муниципал тӧзӧлмӧлӧриниҥ педагогторы, методикалык биригӱлердиҥ башкараачылары, билимчилер, бичиичилер, методисттер ле ӧскӧ дӧ јилбиркеген улус туруштылар. Онойдо ок конференцияныҥ ижинде Хакасиядаҥ, Кузбасстаҥ, Забайкальский крайдаҥ ӱредӱчилердиҥ\nБурканчыларды актаган јаргыда Д. А. Клеменцтиҥ учуры\nТуулу Алтайда буркан јаҥы – бурханизм туулып, оны јаҥдагандарды 1905 јылдыҥ кичӱ айыныҥ 22-чи кӱнинде тоскурган ӧйдӧҥ бери быјыл 115 јыл толгон. Је эмдиге јетире ол кыймыгу керегинде шиҥжӱ иштер кӧп эмес. Бурканчыларды јаргылаган јаргыда, олордыҥ адаанын алып, орус интеллигенцияныҥ ичкери кӧрӱмдӱ улузы турушкан. Олор керегинде бистиҥ билерис сӱрекей ас. Јаргыда алтайлардыҥ мӱргӱӱл јаҥы аайынча\nПротезно-ортопедический тӧс јер ачылган\nБу јуукта Горно-Алтайскта протезно-ортопедический «Алорто» деген тӧс јер ачылды. Алтай Республикада сок јаҥыс бу тӧс јердиҥ кӧдӱриҥилӱ ачылтазында су-кадыкты корыыры аайынча бӧлӱктиҥ чыгартулу улузы, Россия Федерацияныҥ јонјӱрӱмдик страхование аайынча фондыныҥ Алтай Республикадагы тергеелик бӧлӱгиниҥ специалисттери турушкан. Анайда ок бу керек-јаракта АР-дыҥ эмчилик-јонјӱрӱмдик экспертизазыныҥ, Кенектердиҥ бастырароссиялык биригӱзиниҥ, METIZ Компаниялардыҥ группазыныҥ (Москва кала) чыгартулу улузы турушты. «Алорто»\nКӱрее-куучын: «Энеге ле балага чыҥдый ла јеткери јок медболуш»\nСыгын айдыҥ 17-чи кӱнинде Росздравнадзордыҥ Алтай Республика аайынча тергеелик органы «Энеге ле балага медициналык болуш јетирериниҥ чыҥдыйы ла јеткер јок болоры» деп суракла кӱрее-куучын ӧткӱрди. Ондо Росздравнадзордыҥ тергеелик органындагы пациенттердиҥ тап-эриктерин корыыры аайынча јондык совет, «Алтайдыҥ эпшилери» деп тергеелик јондык организация ла ӧскӧ дӧ јондык биригӱлер туруштылар. Кӱрее-куучын Пациенттиҥ јеткер јок болорыныҥ телекейлик кӱнине учурлалган.\nЦифровой берилтеге текшилей белетениш\nТергеениҥ башкараачызы Олег Хорохордин Алтай Республиканыҥ эл-јонын цифровой берилтеге кӧчӧрине белетеери аайынча координационный штабтыҥ јуунын ӧткӱрди. «Аналоговый телевизионный берилтени токтодорына јетире кӧп ӧй артпаган, «цифрага» текшилей кӧчӱш быјыл ӱлӱрген айдыҥ 14-чи кӱнинде болор. Эмди арткан бу кыска ӧйдиҥ туркунына биске тӧс ууламјылар аайынча эрчимдӱ иштеер керек, ол тоодо улустыҥ айыл-јурттары аайынча адылу иш ӧткӱрип. Мында\nАймак 95 јылдыгын једимдерле темдектеген\nШколдордыҥ ачылталары Алтай Республиканыҥ удурумга башчызы Олег Хорохордин сыгын айдыҥ 20-чи кӱнинде Кан-Оозы јурттыҥ Ч. К. Кыдрашевтиҥ адыла адалган школыныҥ јаҥыртылган туразыныҥ кӧдӱриҥилӱ ачылтазында турушкан. Орто ӱредӱлӱ школдыҥ эски туразы 1996 јылда тудулган, оны јаҥырта јазаары туку качаннаҥ бери керектӱ болгон. Јаҥырту-тудум иштер ӧйинде школдыҥ ӱч туразыныҥ јабынтылары солылган, стенелери ле фундаменти тыҥыдылган, јаҥы кӧзнӧктӧр