Ге́рта Мю́ллер (; 1953 јылдыҥ куран айыныҥ 17-чи кӱнинде, Банат деп јерде, Румынияда чыккан) — немец ӱлгерчи, бичиичи, јондык ишчи, јурукчы. Нобельдиҥ литературала сыйын 2009 јылда алган, «поэзиязы ачык јӱректеҥ, кӱч салымду улустыҥ јӱрӱмин чын кӧргӱскен» ().

Биографиязы 
Мюллер Румынияда јаткан немец тилдӱ ас тоолу улустыҥ билезинде чыккан (банатский шваб деп бир бӧлӱк улус). Оныҥ таадазы фермер-садучы, адазы Экинчи телекейлик јууда СС-те јуулашкан. Энези, Румынияны совет черӱлер алып ийерде, 1950 јылда ол јайымдалган.

Тимишоаре университти (West University of Timişoara) божоткон, ондо ол румын ла немец литератураларды шиҥдеген. 1976 јылдаҥ ала тилмеш болуп заводто иштеген, 1979 јылда туйка полиция Секуритателе кожо иштеерге мойношкон учун иштеҥ чыгырган.

Балдардыҥ садында, немец тилге балдар ӱреткен. 1982 јылда немец тилле «Низины» деп баштапкы бичигин чыгарган, румын цензурала ӱрей тӱзетсалан бичикти 1984 јылда бӱдӱнге, тӱзедиш јоктоҥ ФРГда кепке баскан, бичик бир канча сыйлар алган).

1987 јылда ӧбӧӧниле кожо, бичиичи Рихард Вагнерле, ФРГ јаар кӧчӱп, Кӱнбадыш Берлинде токтогон. ФРГ ла США-ныҥ кӧп университеттеринде лекциялар кычырган. Берлинде јуртайт. Коммунисттерге удура экпиндӱ иштейт. 1997 јылдаҥ ала германский ПЕН-клубтаҥ чыккан, бу биригӱни ГДР-дыҥ ондый ок клубыла бириктирип ийерде.

Јйаандык ижи 
Мюллер  прозаныҥ, ӱлгерлер ле эсселердиҥ авторы, јурукчы ла фотограф. Оныҥ тӧс темзы — јайымы јок туйукташта јӱргени ле кыйынды ӧткӧни, бир кижиниҥ ле текши улустыҥ эске алар кӱӱни јок, озогы кӱч јӱрӱмди ары ла ундыыр деген айалга. Мюллердиҥ кӧп бичимелдери Румынияныҥ јаказында, Чаушескуныҥ ӧйинде јӱрӱм.

Немец тил ле поэзияныҥ академиязы (1995).  Мюллердиҥ ӱлгерлери, романдары, куучындары ла эсселери кӧп европей тилдерге кӧчӱрилген, онойдо ок кыдат ла јопон тилдерге база кӧчӱрилген.
Ол текшиевропей, герман литературалык сыйлардыҥ лауреады. Ол тоодо Дублинниҥ литературалык сыйыныҥ лауреады, 1998 јылда алган, Франц Кафканыҥ сыыйы 1999 јылда ла  Нобельдиҥ литературала сыйын 2009 јылда алган.

2008 јылда Швеция Мюллердиҥ «Каан бажырып туруп ӧлтӱрет» () деп јуунтызын «калганчы ӧйдӧ ӱй улус бичиген 10 эҥ артык бичик»тиҥ тоозына кийдирген.

Политикалык кӧрӱми 
«Национализм јаантайын јеткер экелет, кенейте бускалаҥ болордоҥ айабас. Национализм шакпырт ла бызылыш экелет».
2019 јылда «Россияда политикалык репресияларга улура ачык письмого кол салган».

Ӱлгер 
Башчы биске кекиир.
Тӱн јаантайын јойу келет.
Ӧдӱк эдер јердиҥ јабынтызында эки јылтырууш ӧдӱк
кара сууда, таманы ӧрӧ, кӧрӱнет.
Эки неон, таманы ӧрӧ башпак тиштерис оодот, 
экинчи башпак кабыргаларысты Форшмак этти.
эртендире неон башпактар ӧчӧт,
«алама» деп сӧс агаш, 
кленныҥ јалбрактары кызарып учат.
Теҥеринеҥ јылдыстар тӧгӱлет, тату кукуруза,
башчы бажырала ӧлтӱрер.
(орус тилге Борис Шапиро кӧчӱрген).

И правитель поклонится нам слегка.
Ночь приходит обычно пешком.
Два неоновых башмака с крыши фабрики обувной
отражаются в чёрной реке, перевёрнуты вверх каблуком.
И неоново-бледный башмак выбивает нам зубы
вверх каблуком, а другой отражённый башмак
превратил наши рёбра в форшмак.
Утром гаснут неоновые башмаки,
слово «яблоко» — деревянное, словно гроб,
листья клёна краснеют влёт.
С неба сыплются звёзды, сладкая воздушная кукуруза,
а правитель поклонится и убьёт

Романдары 
 Der Mensch ist ein großer Fasan auf der Welt (Берлин, 1987), в англ. пер. The Passport (1989);
 Reisende auf einem Bein (1989);
 «Тӱлкӱ ол тушта  аҥчы болгон» (Der Fuchs war damals schon der Jäger (Лиса тогда уже была охотником) (1992);
 Herztier (Сердце-зверь) (1994);
 «Бӱгӱн бойыма туштабаган болзом» Heute wär ich mir lieber nicht begegnet (Лучше бы я себя сегодня не встречала) (1997);
 «Тыныш» Atemschaukel («Вдох-выдох») (Оскар Пастиорло кожо, 2009).

Поэзиязы 
 «Тудам тӱкте келин јӱрет» (Im Haarknoten wohnt eine Dame (Женщина живёт в пучке волос), 2000)
 «Колында кофе тудунган куу байлар» Die blassen Herren mit den Mokkatassen (Бледные господа с чашечкой кофе в руках), 2005
 «Адазы телефон согот» (Vater telefoniert mit den Fliegen (Отец звонит с мухами), München: Carl Hanser Verlag, 2012)
 Im Heimweh ist ein blauer Saal, München: Carl Hanser Verlag, 2019

Проза ла эсселердиҥ јуунтызы 
 «Јабыстай» (Niederungen (Низина) (Бухарест, 1982)
 «Чылаазынду танго»Drückender Tango (Тягостное танго) (Бухарест, 1984)
 «Јылаҥаш бутту кочкор ай»Barfüßiger Februar (Босоногий февраль) (1987)
 Wie Wahrnehmung sich erfindet (1990)
 «Эрлик кӱскӱде» (Der Teufel sitzt im Spiegel (Дьявол пребывает в зеркале) (1991)
 Eine warme Kartoffel ist ein warmes Bett (1992)
 Der Wächter nimmt seinen Kamm (1993)
 Angekommen wie nicht da (1994)
 «Торо ло торко» (Hunger und Seide (Голод и шёлк) (1995)
 In der Falle (1996)
 Der fremde Blick oder das Leben ist ein Furz in der Laterne (1999)
 Heimat ist das, was gesprochen wird (2001)
 «Каан бажырып тура ӧлтӱрет» (Der König verneigt sich und tötet (Король кланяется и убивает) (2003)

Орус тиллге кӧчӱрилген 
 «Јерлик јӱрек» (Сердце-зверь: Роман. / нем. кӧчӱрген Г. Снежинской. — : «Амфора». ТИД Амфора, 2010. — 255 с. (Тираж 3000 экз.) ISBN 978-5-367-01644-4)
 «Тыныштыҥ чыйкалы» (Качели дыхания: Роман. / Пер. с нем. М. Белорусца. — : «Амфора», 2011. — 319 с. ISBN 978-5-367-01804-2)
 «Колында кофелӱ куукайган байлар»: ӱлгерлер. (Бледные господа с чашечкой кофе в руках: Книга стихов. / Пер. с нем. Б. Шапиро. — Озолниеки: Literature without borders, 2018. — 216 с. (Тираж 1000 экз.) ISBN 978-9934-8708-5-9)
 «Тудам тӱкте келин канай јӱрер»: ӱлгерлер. (Как даме жить в пучке волос: Книга стихов. / Пер. с нем. А. Прокопьева. — Озолниеки: Literature without borders, 2018. — 200 с. (Тираж 1000 экз.) ISBN 978-9934-8708-4-2).

Кайралдары 
 Нобельдиҥ литературала сыйы (2009)

Ајарулар

Тайантылар 

Нобельдиҥ литературала сыйы
Ӱй улус Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреаттары