Про Чага байрам и его основателей , буддистов города Горно-Алтайск.
Эмди экинчи jолло, ЧАГА БАЙРАМ байрамныҥ чынын чыгарып ийектер. Бу байрам кайдаҥ келген?-деп сурак берзе, чын болор. 
Бу суракка Мындый кару болор. В. Кыдыевтиҥ «Алтайым мениҥ-сызым мениҥ » деп бичигинде сÿрекей jарт бичип jат, Алтай республикага буддизм jаҥды канай экелип, кемдер кийдирерге санангандарын. Буддизмди кидирип буддийский байрамдарды кожо кидирери. 
Мыныҥ ÿстине , Чага Байрам деп байрам керегинде. Эҥ ле озо бир канча темдек айдып ийейин ол бичиктеҥ: стр. 38. 

"Jе эҥ ле учурлуузы-христиан jаҥ алтайлар кайылып астаарына тöзöлгö салып jат. Ол ло баштапкы алтай бичиичи Чевалковты алалы. Бÿгÿн Чевалковтордыҥ кöп сабазы тöрöл тилин билбес, албатызынаҥ ырап калган. Мусульман jаҥда Коран, христиан jаҥда библия бу мÿргÿÿлдердиҥ ээжилерин тöзöп, онон кыйар арга бербей jат. Jе Будда –бУркан jаҥ jер бойында jаҥ ээжилерди бойына алып алат. …Буркан –Боодо-буддизм биске элдеҥ озо албаты болгон адысты , учурысты корып аларга керектÿ. Сÿреккей учурлуузы-бÿгÿн алтайларды текши, бирлик мÿргÿÿл jаҥ ажыра бириктирери. …Келер öйдö ичкери öзÿмдÿ, кöп тоолу алтай калык болорго бирлик боодо-буддизм jаҥга кöчöр керек….Эм тургуза Ак Буркан-боодо-Буддизм jаҥга кöчöргö белен эмес карындаштарыс текши jаҥды алынары бистеҥ камаанду ».

Бу ла бичиктеҥ кöрÿнип jат, В. Кыдыев бойы да билбей ончо ачыгынча биске бичип берди. Бу кижи байла, jакшы этире бичиирге сананган, jе ончо албатыныҥ кöзиниҥ алдына jайа салып берт. Буддизимди кийдирер деп иле куучындажып алгандар. Кемдер дезе?! 

Правительстводо отурган чиновниктер: И. Белеков, Б.Бедюров, В. Кыдыевтер ле буддист лама алтай уулдар. Олор не мынай там ла тыҥый берген дезе, 90 jалдарда кризис болгон öй тужында Б. Бедюров Москвада ÿй кижизиле айрылыжып jÿреле, бу кижи буддистерде jадып, буддистердеҥ акча алып чертин берген эди. Алтай албатыны буддизимге бурултып, буддистер алтайда сайрар деп. Ол акчанаҥ öскöлöри де тиштеп ийген, правительстводо отургандардаҥ, оныҥ учун алтай албатыныҥ тÿÿкизин солып-фальсификация эдип баштагандар. Кемдер? Ол ло Б. Бедюров, И. Белеков деп кÿрÿмдер. А. Санашкин баштапкы лама буддист экелген кижи болуп jат Алтай республикага, Дзюнсей Тэресава деп ламаны. Бу лама jер телекей ÿстинде «всемирный террорист и экстремист» деп адалып, бир канча ороомдорго кийдирбес этире бöктöткöн болгон. Jе ол тужында , те нениҥ де учун бу бистиҥ Алтай jериске сÿрекей бош ло jайым келип турганы кайкамjык. Алтайлар бир чуук jадарга мировой религия керек деп jат. «стр. 41. Бис бир jаан религияга кирзеес, öрö öзÿмге барарыс…Бистиҥ алтайларды чокым буддизимге бактырар..алтай ламалардыҥ jолы-..ижин jаҥныҥ организационный структуразын тöзöйлö иштеер. Ол ÿренген ÿредÿзин ундыбас, текши ишке кирер. А. Санашкин чылап jаҥныҥ ижин государственный ишле коштой эдер. »