Болчомдорго

JАЙААН   БЕРГЕН  JАЖАЙТАН   ӧЙ

Jайаан  ончо тынар-тындуны jайаган кийнинде, кажызыныҥ ла jӱрер ӧйин темдектеер деп шӱӱген.

Кайракан,  мен канча кире jӱрер учурлу? -деп, эштек келип сураган.
Одус jыл -деп, Jайаачы айтты.
 -Бу кире сеге jедер бе?
-О, Кайракон бу меге сӱрекей узак-деп, эштек ыйлаган. -Мениҥ шыралу jӱрӱмимди бойыҥда сананып кӧрзӧҥ: эртен турадаҥ ала эҥирге jетире уур jӱктер тажыыр, улус калаш jиип отурзын деп теерменге ашту таарлар jетирер керек,  быйанныҥ ордына бу ижим учун токпок jийдим. Мениҥ узак jӱрӱмимди  бир эмешке кыскартсаҥ.

Jайаачы эштекти килеп, ого он сегис jаш jажаарын темдектеген. Оныҥ кийнинде. Оныҥ кийнинде Jайаачыга ийт келген .

-Сен канча jаш jажаарга туруҥ?-деп, Кудай оноҥ сураган. -Мен эштекке одус jаш берерге санангам,   jе ол мыны кӧпсинген. Айса болзо сен, бу кире jаш  jажаарга  jӧпсинериҥ?
-О, Кайракон, меге канча кире маҥтаар керек болгонын  сен бойыҥ билериҥ -деп , ийт айткан. -Бу кире ӧйгӧ мениҥ буттарым чыдашпас. ӱнимди jылыйтып, ӱрӱп болбозом, тиштерим тӱжӱп  тудуп болбозом, мен канай jӱрерим? Кереги jок ары-бери калбаҥдап,   ачынып-арбанып  отурарым ба?

Jайаачы ийттиҥ комыдалын  оҥдоп, ого он эки jаш jажаарын  темдектеген. Оноҥ  Кудайга кижи-кийик келген. 

-Айса болзо сен одус jаш jажаарга кӱнзериҥ? -деп, Jайаачы оноҥ сураган. -Эштек ле ийт чилеп сен иштебей jадыҥ  jаантайын  ла сӱӱнчилӱ  jӱредиҥ.

-Туразынаҥ ла кӧрӧрдӧ  мындый не, Кайракон-деп, кижи-кийик айткан. -Улусты каткыртарга ла соододорого мен нени этпей турум деер, jе  бу учун  меге алама  таштап берген де, ол  кычкыл болуп калат. Jок, одус jыл jӱрерге  мен чыдашпазым. Кудай кижи-кийикти килеп,  ого  он jыл jажаар ӧй берген. Кижи Jайаачыга эҥ учында келген . Ол су-кадык, омок-седеҥ болгон. Сен одус jыл jӱрериҥ -деп, Jайаачы айткан. Бу ӧй сеге jедер бе? 

-Кандый кыска ӧй!!-деп. кижи кыйгырган. -Мен турамды тудуп алзам  ла очогыма одым кӱйӱп  баштаза, jиилектӱ  агаштарды отургызып, олор чечектеп,  тӱжӱм берип баштаза, jӱрӱмге  сӱӱнип  jӱрген ӧйдӧ- ӧлӧр керек! Кайракон, мениҥ  jӱрер ӧйимди узатсаҥ!!

-Эштектеҥ алган он сегис jылды сеге кожуп jадым -деп, Кудай айткан.
-Бу меге ас-деп, кижи jӧпсинбеген.
-Ийттиҥ он эки jылын ӱстине  кожуп jадым.
-Бу да ас.
-Jе сениҥ кӱӱниҥди кӧрӱп  кижи-кийиктиҥ он jылын кожуп jадым. База сураба. Кижи, jарабаза да, кайтсын база, jӧпсинерге келишкен. Мынайып  кижиниҥ  Jайаачы берген  jажаар jажы jетен jашка jеткен.

Баштапкы одус jыл  - оныҥ  Jайаачы берген jылдары,  бу ӧйдӧ ол су-кадык, омок-седеҥ  jӱрет, кандый ла ишти кӱӱнзеп эдет, jӱрӱмге сӱӱнип  jӱрет.  Jе бу ӧй тӱрген   ӧдӧ  берет.  Оныҥ кийнинде  эштектиҥ  jажынаҥ алган он сегис  jылдыҥ      ӧйи башталат: ол  ӧскӧ улусты азырайтан канча jӱкти  тажып jӱрет. 
 Оноҥ ийт мойногон ло кижи сурап алган он эки jыл келет: ол ишке кӱчи jетпей, арбанып -ачынып баштайт. Бу ӧй ӧткӧн  кийнинде кижи-кийик албаган он jылдыҥ      ӧйи  башталат:  кижиниҥ  санаа-сагыжы кыскарып, тенеерип, бала-баркага каткы болуп jӱрӱп jат.