Кайран кару нӧкӧр - altaicholmon\nЈеткер јеҥ алдында деп айтканыла, Алтайдыҥ кеен ле јараш јерлерине јӱрӱп, оныҥ ар-бӱткенин фотојурукка согорын јакшызынган јорыкчы, улуска килемкей ле ачык-јарык кӱӱндӱ болуп бӱткен нӧкӧр чыдаткан јаҥыс кызын, тӧрӧӧн-туугандарын, кӧп тоолу таныштарын ла најы-нӧкӧрлӧрин артыргызып, 68 јажында ортобыстаҥ ыраап, јӱре берди.\nАнатолий Ивановичтиҥ сары кебин тартынган сӱӱген абакай Алтайы кенерте болгон јылыйтуныҥ ачу-коронын ӧзӧгинде бадырып болбой, канча кӱнге улай ыйлап, ургун јаажын кӧнӧктӧп тӧкти. Бистиҥ мӧлтӱрешкен кӧстӧрис карыкчалдаҥ, јоктомчыдаҥ улам база кӧк-мӧӧн. Бу јылыйтуныҥ ачу-коронын чыгара айдарга сӱрекей кӱч. Анатолий Иванович «Алтайдыҥ Чолмоны» газеттиҥ јашӧскӱрим бӧлӱгиниҥ башка-башка јылдарда Кадын-Бажы — Ӱч-Сӱмер јаар ӱч катап тӧзӧп ӧткӱрген экологиялык экспедицияларыныҥ эҥ эрчимдӱ туружаачыларыныҥ бирӱзи болгон. Оныла најылажып јӱрген бек колбулар шак бу јол-јорыктарда тӧзӧлгӧн. Кырларда ченелген колбулар дезе канча јылдарга улай ӱзӱлбеген ле бузулбаган. Эмди оны сананарга биске база сӱрекей кӱч.\n«Алтайдыҥ Чолмоны» газеттиҥ бӱктеринде Анатолийдиҥ фотојуруктары кӧп катап јарлалган. Оныҥ адазы Иван Васильевич Шодоев бойыныҥ ӧйинде бистиҥ тӧрӧл газедисте баш редактор болуп узак јылдарга иштеген. Шыраҥкай јӱрӱмдӱ бичиичи ле журналист биледе эҥ кичӱ уулын, Анатолийди, туш ла туура улуска јаантайын буурзак ла килеҥкей болуп јӱрерине таскаткан. Бистиҥ нӧкӧрис, Алтайдыҥ ады-јолы јарлу фотосогоочызы А. И. Шодоев, ада-энезиниҥ бу таскадузынаҥ ла аай айткан эрмек-сӧзинеҥ јӱрӱминиҥ кандый да айалгаларында качан да тууралабаган ла кыйбаган.\nОныҥ эземи бистиҥ јӱректеристе јажын-чакка артар. Эмди јаҥыс Алтайдыҥ шуулаган суулары, мызылдашкан тошторы, јалтырашкан кӧлдӧри ле кӱркӱреген кӧчкӧ-суулары чындык ла бийик кӱӱн-тапту уулын коркышту јаан јеткер болуп јадарда, койнына кондырып, аргадап, корулап албаганына ачынып ла кородоп јӱрери артып јат…\n«Ӱч-Сӱмер-89», «Ӱч-Сӱмер-99», «Ӱч-Сӱмер-16» экологиялык јорыктардыҥ туружаачылары