Јарлу эмчини, јалакай эпшини эске алынып … - altaicholmon\nЈарлу эмчини, јалакай эпшини эске алынып …\nКижи бу jер-телекейдиҥ ӱстинде эки јӱрӱм jӱрет: бойыныҥ орто телекейде јӱретен јӱрӱмин, онойдо ок албаты-jонныҥ сагыжында, качан ол бу ак- jарыктаҥ ырап јӱре берзе. Бу jылдыҥ jайында меге сӱрекей кару ла jуук кижи – эjем Арбанакова Любовь Савельевна — ак-jарыктаҥ ырап, оору-jоболго jеҥдиртип, бистеҥ ада-ӧбӧкӧлӧриниҥ алтайына сала берди. Бис канча jаш jажаарыс, ол бистиҥ сагыжыста кожо ло болор…\nОл 1938 jылда кочкор айда Улаган аймакта Балыкчы јуртта чыккан. Барнаулда эмчилер белетеер институтты 1961 jылда божодып, тӧрӧл Улаган аймагыныҥ тӧс эмчлигинде 1961- 1971 jылдарда баш врач болуп иштеген. Бойыныҥ ӱредӱзи аайынча хирургия, педиатрия бӧлӱктерди база башкарган. 1971-1984 jылдарда хирург, балдардыҥ республикан эмчилигиниҥ баш хирург эмчизи болуп иштеген. 1984 jылдаҥ бери хирург болуп, калганчы ла jылдарга jетире ижин улалткан. Бойыныҥ ижинде бийик категориялу хирург, «Знак Почёта» орденле (1966), «За трудовую доблесть» медальла (1970) кайралдаткан, «Заслуженный врач РСФСР» (1973) деп кӱндӱлӱ ат адаткан, Алтай Республиканыҥ врачтарыныҥ ассоциациязыныҥ СССР-дыҥ нерелӱ врачы А. М. Гоманныҥ эземине ӧткӱрилген конкурстыҥ «Хирургияда једимдери учун» деп номинацияда јеҥӱчили болгон (2012). Любовь Савельевнаныҥ фотојуругы кӧп катап Горно-Алтайсктыҥ, республиканыҥ нерелӱ ле тоомјылу улузыныҥ Кӱндӱлӱ доскозында тургузылган.\nЛюбовь Савельевна бу ла јӱрген бойыла мак та сӱӱбес, мактанарын да билбес кижи болгон. Кажы ла кижиниҥ «уурларын» ла керектерин чокумдап угар, ончо ло кижиге болужын jетирерге албаданар. Jамыркап та, чимеркеп те билбес: бала да бол, jаан да jашту кижи бол, олорло токуналу куучындажар, табылу, аjарулу угуп, айлына кычырып чайладар. Jакшы јӱрзеҥ – кожо сӱӱнер, комоой јӱрзеҥ – бир эбин табып, кыйалтазы јоктоҥ кижини jӧмӧп болужар.\nОл ижи аайынча да, бойыныҥ jилбӱлериле де кӧп jерлерле jол-jорыкта болгон. Олордо јӱрӱп, канча кирези јилбилӱ ле бойы ошкош тереҥ кӧгӱстӱ кӧп улусла најылажып, бастыра јӱрӱминде олорло колбуларын ӱспей јӱрген. Эҥ ле кайкамчылузу – бир де кижи керегинде jаман сӧс айтпайтаны. Ончо ло туштаган ла jолыккан улузы буурзак, jалакай ла jакшы ла деп куучындайтан болгон. Бир де кижиге бӱдӱмjизин jылыйтпаган, бир де кижиге мекелетпеген, кемнеҥ де кӱӱни јанып, кем де чӧкӧтпӧгӧн немедий, бу ак-jарыкта ачык ла буурзак санаалу јӱрген. Бойы да ончо ло улусты тоор ло сӱӱр, ончолорына ла бӱдер кижи болгон. Айылына бастыра республикадаҥ кӧрӱш-таныштары, тӧрӧӧндӧри, олордыҥ бала-баркалары кирер, конор, узакка да јадар болгон. Хрущевтыҥ ӧйинде тудулган јаан эмес кыптарлу квартиразыныҥ эжиги улай ла ачык турар, улустыҥ кирип-чыкканын айылдаштары база чаптыксынып та туратан болбой деп эмди сананадым.\nБалыкчыга келзе, ончо ло улуска кӱлӱмзиренип, туштаган кижиниҥ эне-адазын эске алынып, айлына кирип куучындажар. Ол калганчы јылдарда келгенде, алдында кирип, куучындажып јӱрген улузы, тӧрӧӧндӧри ак- јарыкта јок учун, олордыҥ балдарына, биске киретен. Айылдап келзе ле: «Мен кӧӧрчӧк лӧ jиирим, оноҥ курут, калтыр …» – деп каткырар. Jайгыда чертпеде (агаш айылда) jууркан jабынып уйуктаарга коркышту сӱӱр. Эҥирде уйуктаар алдында Любовь Савельевнаныҥ буттары јанына отурып, кандый кӧп куучындар укпадым деер. Кӧпти билер, билгири jайым, сагыжы ару ла элбек эjемниҥ куучындарын база укпазымды сананып ийзем, кӧзимниҥ изӱ jаштары айланып келет…\nКалганчы ӧйлӧрдӧ ол айдар болгон: «Тӱжензем, Балыкчы-Ӱсти ле Балдан кырлардыҥ ӱстиле учуп-учуп, кайып тургам. Узун ак платье кийип алтырым, Балыкчы јуртым алдымда кӧрӱнип турды»…\nКемге де ол энезин солыган, ӧскӱс арткан jеениниҥ балазын ӱредип, jаан јӱрӱмниҥ jолына чыгарарга база ла кичинек арткан болгон, jе… Меге де Любовь Савельевна сӱрекей jуук болгон. Бу ла ак-jарыктыҥ ӱстинде бӱдеримде, менде андый экинчи энемдий эjем бар болгонына сӱӱнип јӱретен болгом, а эмди эjем ӧрӧкӧнди солыыр кижи чыкпас. Бойыныҥ ачык-jарык кылыгыла ол кӧп улусты бойына тарткан, јӱрӱмин эмешке де болзо јарыткан, јеҥилткен дезем, jастыра болбос.\nЛюбовь Савельевна Леонид Васильевичле экӱ эптӱ-јӧптӱ, бой-бойына кару ла тоомjылу эш-нӧкӧрлӧр болгон. Бой-бойлорын тоожор, Леонид Васильевич иштеҥ арыган-чылаган ӱй кижизиниҥ тонын, ӧдӱгин тӱргендеп барып уштуп илер, тӱниле дежурстводоҥ арыган келзе, изӱ курсакту, jалакай сӧстӧрлӧ уткыыр. Олор экӱ эки уулчак чыдадып ӧскӱрген. Баркалары база экӱ: кызычак ла уулчак. Јаан уулыныҥ (ол jеткердеҥ божогон) ӱйине, келдине не аайлу кару. Келдиниҥ экинчи јуртыныҥ уулчактары «бабушка» деп, Савельевнага карузып јӱрер болгон.\nБастыра јӱрӱминде тыштаныш jогынаҥ, бойын бир де кичеебей иштеген эjем ӧрӧкӧн учында оору-jоболло тартыжып, 82 jажына јетпей божоды.\nАт-нерелӱ эjебистиҥ ады-jолын ундыбай эзедип, алкы бойын, jалакай ла кару кеберин, иштеген ижин jеендери улалтып, јӱрген тоомjылу јӱрӱмин тооп ло сананып, эске алынып кереестеп јӱрерис…\nБалтырган ӧскӧн ак jалаҥда\nБаскан истереер арт калган.\nБала тужыгар ӧткӧн Балыкчыда\nБороргон айлыгар тур калган.\nОнчо јӱрӱмде jакшыга jӱткиген\nОмок-седеҥ јӱрӱмеер ӱзӱлди.\nОору-jоболду улусты кичееген\nОморкогон эjебис бистеҥ ыраады.\nӰстисте тууларды эбире кайкалап,\nӰргӱлjик jерине амыр токтогоор.\nУндытпай чактарга адыгар адап,\nӰспекчин кӱйдӱрзеес, санаага киререер…\nФтојурукта: Любовь Савельевна уулы Сергейле кожо