Алтай албаты бойы Алтай jаҥду! Ак jаҥду! Ол религия эмес. Ол орустап айтса Вера-jаҥ! Религия деген немени улус бойы чӱмдеген. А вера кижиниҥ кӧксинеҥ, канынаҥ чыгып jат, кижи акту jӱрегиле бойы бӱдӱп jат. Вера-jаҥ кижиле кожо табылган, кижи jайаларда. 
Алтай албатыныҥ бойыныҥ jаҥы бастыра Jер-Телекейге jарлу эмес те болзо, ол тӱҥейле бойыныҥ, нениҥ учун дезе ол чактардаҥ чактарга, адазынаҥ уулына, энениҥ киндигиле тудушталып, каныла келген. 

ӧскӧ албатылар бистиҥ jаҥды «язычество» деп, бистиҥ бойысты «язычники» деп айдар, онызы чын, нениҥ учун алтай улус, бистер, ар-бӱткенге бажырып jадыс, Алтай Кудайдаҥ суранып, мӱргӱӱлдер ӧткӱрип, Алтай jерин алкап, кӧдӱрип jадыс. Jе Бис кандый да «статуэтка»-лар кезип, «идол»-дар jазап, Кудайдыҥ сӱӱрин jурап, куру ла тын jок немелерге бажырбай jадыс. 
Алдынаҥ бери бистиҥ ӧбӧкӧлӧрис, адаларыс jалама (кыйра),буулап , арчын кӱдӱрип, байлу ажуларды, ийделӱ jерлерди ак сӱтле ӱрӱстеп, Баш болзын деп айдынып, бажын сыймап jӱргендер. 

Совет ӧйинде негеде бӱдерге jарабас болгон, туйук ӧй болордо улус бир ле ӧҥдӱ этире jаламаны арайдаҥ буулап турган, эмди ачык ӧй, эмди ӧйдиҥ некелтезиле орныктырып ичкери барар керек (развитие), ӧйлӧ кожо теҥ барар керек, оныҥ учун эмди тӧрт ӧҥдӱ: ак, сары, jажыл, кӧк деп, буулар керек. Алдынаҥ ӱстине, кӱн чыгыш jаар, эки кулагын талбайта. 
Талайлар, кӧлдӧр кечсе, чакпынду суулар кечсе, Боочылар ашса кижи машиназында кожоҥды арайладып «Баш болзын Кайракон..» деп, айдат. Баш болзын дегени ол –Бажыста бистиҥ Кудай, бисти Кудай апарып jат дегени, кижиниҥ бойыныҥ бажы эмес.
Алтай jерин кижи ак сӱтле ӱрӱстер керек, аракыла эште эмес! Аракыла ӱрӱстезе, от-очокко аракы уруп jӱрзе.. ээлери аракыга кирип калар, аракыга ӱренип калар, кийнинеҥ бойыҥда аракыдап база берериҥ.

Бир jылда эки катап албаты мӱргӱӱл ӧткӱрип тагылдарга чыгып jат. Jажыл бÿрдиҥ мÿргÿÿли ле Сары бÿрдиҥ мÿргÿÿли. 

Jажыл бÿрдиҥ мÿргÿÿли jаскыда болор. Бу öйдö аҥ-куштыҥ балдары jаҥы чыгып, тындулар ойгонып келет. Албаты ар-бÿткен jажарып, ойгонып, тоомjылу, бек öссин деп бажырат. Кышты чыгып ийдис, jылу jедип келди деп быйанын айдынат.
Сары бÿрдиҥ мÿргÿÿли кÿскиде сыгын айда ай jаҥырганыла сегис jаҥызында öдöт. Албаты, аҥ-куш, мал-аш кышты jымжак чыгып алзын деп. Бастыра тындулардыҥ балдары jаанап калза, курзак-тамагын белетеп алза болот.
Мÿргÿÿлди келишкен jерде öткÿрбес, "тагыл" деп jерде öткÿрер. Тагыл дегени Кудайдыҥ эдегине тагылып отурзын, jурегиниҥ сызын айдынзын, кöксинниҥ ачузын айдынзын. Кудайынныҥ курчузына киргени, ийде-кÿч, тын алынганы.(оберег)
Тагылды, ол jерди jамандабас керек, jемирбес керек. Jер-телекейдиҥ бастыра улузы алтайга келип тын алынып баргылап jат, бир катап келгени экинчи катап келер куни келер. Нениҥ учун Алтайда сÿрекей jаан ийде-кÿч (энегрия) болот. Алтай ол бу Jердиҥ сÿнеези. Дух Земли.

«ӱч Курбустан кудайыс» деп, албаты-jон база айдынат. Ол дезе Айлу, Кӱндӱ, Алтайым дегени. ӱч планета Ай, Jер, Кӱн бир курчулу, Тӱби jок теҥери экинчи курчу , ӱчинчи курчу космос. Бу ӱзе
тудушталык. Jер-энени ӱч курла бустап салган, курчап салган дегени.«ӱч Курбустан кудайыс» деп, албаты-jон база айдынат. Ол дезе Айлу, Кӱндӱ, Алтайым дегени. ӱч планета Ай, Jер, Кӱн бир курчулу, Тӱби jок теҥери экинчи курчу , ӱчинчи курчу космос. Бу ӱзе
тудушталык. Jер-энени ӱч курла бустап салган, курчап салган дегени. Бу планеталардаҥ ийде-кӱч берилип Тууларга барып табарат, Туулардаҥ тӧмӧн Jерге, ӧлӧҥ-чӧпкӧ, тындуларга, кижиге, ойто ӧзӱмге деп. 

Тургуза ӧйдӧ jашӧскӱрим бойыныҥ jаҥын ундып, jастыралар эдип, ӧскӧ калыктарды ӧткӧнип jатканы билдирилӱ болуп jат. Бистиҥ бойыста ӱзе неме бар, оныҥ учун бойыстыйын шиҥдеп, jартап барактар, Алтай адысты кӧдӱрип барактар. Бойыстыҥ Ак jаҥысты, 

обычаи, традиции, культура деген немени бийик , чын jартап апарып турзас ол тушта Албаты, Нация, АЛТАЙЛАР деп аданарыс. Кемнеҥ де уйалбактар, кӧлӧтки болуп, бир кӱнле jӱрбектер.