O satapangan to pipariri’ to waco(狗起源)

Mikingkiw to satapangan no pinanowang no kalofinacadan no Yincomin i Taywan, hay matongal ko fana’ ita to harateng no liteng no Yincomin itiya ho to pikimad naira to pisatapang no pinanowang, ato samaanay ko pi’adop itiya ho, samaanay ko pipariri’ to pinanowang. Ona satapangan no pinanowang mapahapinang ko pipariri’ no tamdaw to pinanowang, saka o tamdaw hananay kalimelaaw to kinaira no serayan, ano ca kahatira ko pinangan, wa tatiih kita.

    O satapangan no waco no Yincomin no Taywan, itira I Farangaw ira kora sowal, o nani Nasaasay ko waco, tayni i Taywan i , alaan no Piwma ko cecay noya waco a mipakonglin, hacafay a mi’adop. Itiya ho iraay ko amekang nani Farangaw tahira i Sanayasay. Ira koya ci Loapuy hananay a tamdaw, toloay ko nihakelongan nira a waco tayni i Farangaw a mi’adop. Mari’ari’angay koya waco, miharatengay ko tamdamdaw toya waco tatolo. To cecay a romi’ad, alaan no Piwma ko lima polo’ a nikimoloan a faes, pakaenen nira koya waco. Makaen noya waco koya faes i, malingae ko ngoyos caay to kanga’ay a mingatowa’. Oya ci Takopis hananay a tamdaw i, tahepo han nira ko cecay noya waco, alaen nira panokay i Piwma a mipariri’ a pakonglin.

    O satapangan no mi’adopay a waco no Paliwan i, malecaday to pikitoh no Farangaw. Kaorira i, mahapinangay ko pikitoh naira to rayray no pikonglin to waco. Itiya ho , awaay ko mipariri’ay to waco saan. O liteng no Mutasukusu i, ira koya ci Pavurogan-zeikon hananay a tamdaw. To cecay a romi’ad, koyoden nira ko pana’, sicafay to sasepat a kapah talatokos a mi’adop. Itiya ma’araw naira ko cecay ira ko kohcalay ira ko kohetingay a fanoh a pinanowang, mafana’ay a milepel to pinanowang a milaop. Sapicepetaw kona lalima a tamdaw tona waco, hay pakonglinen i, hacafay a mi’adop. Kaorira i, samaamaanen i, cowa pakacepet ko mira tona waco. Ikor to i, maharateng naira ko cecay sakicepet toya waco a demak. Palamlamen naira ko fokes no fafahiyan to otong a misanga’ to nisatinpolaan, hasapanono’en naira kowa waneng toya waco. Sasoelin sa masakaniw koya tatolo a waco, makafit no fokes ko wadis naira, valu han to ko ngangan nora waco. Nanoya mapariri’ to ko waco malosapi’adop no tamdaw.

O pipariri’ no Tayan, Co, Saysiya to waco i, o nialaan i tokos ko waco naira. O satapangan no pipariri’ no Tayan i, sowal sa, itiya ho itiraay i tokos ko aro’ no waco, ma’araw ho naira ko tamdaw i, miaw^aw to a mikakarat to tamdaw, katalawan nanay! Yo cecay a romi’ad, ira koya kapah tatosa, pahahanay I kaeno no kilang, cowa kafana’ koya tawinaan a waco, liyasan nira ko totoy nira a miklim to kakaenen. Itiya alacecay han noya tatosaay a kapah koya totoy, onini ko sakasatapang no tamdaw a mipariri’ to waco. Lomahad ko waco, kalawidang han naira ko tamdaw, fana’ sato to caciyaw no tamdaw, roma sato mataneng haca ca mira, kaorira maliyangay anca, mansa maketer ko tamdaw. Mafana’ay ko mira a milawla to tamaw, ano citama’ ko tamdaw minokay I, ano ca ka adihay ko tama’ I, ki’ayawen nira ko mi’adopay a minokay pakitoh to loma’ay, adihayay ko tama’ niyam han nira ko loma’ay, halikien a mihamham ko mi’adopay han nira ko tamdaw a milawla. Mapoyi’ to ko tamdaw I, waho saan milalekal to keter a sapiketonaw to sema noya waco. Itiya satapang ko waco caay to kafana’ a caciyaw, mitengil to to sowal no tamdaw. 

    O kitoh no Saysiya to waco , o kaketon no waco ato tamdaw. Itiya ho ira koya tamdaw sapipatayaw to waco, sowal sa ko waco, “Patayen iso ako, o maan to ko sapi’adop iso a waco? Ano i kakakaka aca ko taneng no tamdaw to waco i, kaorira, ano milakec to ‘alo, anca comikay, matooray namo kami saw?” Pakosoelinan koya tamdaw to sowal no waco, saka cowa kapatayen nira koya waco, tahidang han nira ko widang a mipahakelong to waco a mi’adop, tangsol a sitama’ ca mira, sonisoni matama’ haca na mira ko tolo a siri. Ya loma’ay no mi’adopay I, hemek sa to kakadofah naira to tama’ a minokay, licay sa, cima no namo ko idahiyay a mi’adop? O waco saan ko tamdaw a pacako, nanoya olah sato ko tamdaw a mipariri’ to waco.

    O no Ponong a kongko to waco i, itiya ho o tamdaw ko waco saan, oya maodangay a malikakaay maseti’ no ’aomanay, ikor to i, malawacoay kona malikakaay. Itiya ho, mapolong ko pinaro no loma’ talaomah a maomah. Ca ho laheci ko tayal i, minokay kami misakalafi sa koya malikakay a tatosa. Pisakalafian to i, minokay to ko maomahay, tahaloma’ i, ma’araw kona malikakaay maodang a mala’alip. Itiya keter sa ko loma’ay a mipapekpek to miranan a tatosa, saka lawaco sato ca mira. 

 
Farangaw 'Amis