Chaw Ngünechen ñi eluel kidutu dullial taiñ chumal | Ñi chillkatungeal\n“Chew ñi mülen Jewba tañi newen, fey müley lifrelen” (2 KORINTIO 3:17, Traducción del Nuevo Mundo [TNM]).\nÜLKANTUN: 125 KA 65\nJewba, ¿chem falin yewün elueiñmu?\nTaiñ dullin mu, ¿chumngechi pengelaiñ tunte taiñ piwkeyefiel ta Jewba?\n¿Chumngechi yamnieafiyiñ kakelu che ñi dulliel?\n1, 2. 1) Tañi kidutu dulliel mu, ¿chem kakewme rakiduam niey tati pu che? 2) Taiñ kidutu dulliken mu, ¿chem kimeltukey ti Biblia? 3) ¿Chem ramtun inaduamaiñ?\nPETU dullilu, kiñe domo feypifi tañi weni: “Rakiduamelkeeli, feypien chem chumal, femngechi doy küdawtulayan”. Chaw Ngünechen kiñe yewün reke elueiñmu taiñ kidutu dullial, welu tüfachi domo pilay kidu ñi dullial, ayüy ñi feypingeal chem tañi femal. ¿Eymi kay? ¿Ayükeymi dullial kam doyümkeymi tami feypingeal tami chumal? Tami kidutu dulliken mu, ¿chem rakiduamkeymi?\n2 Kidutu tañi dulliel, kakewngey ñi rakiduam pu che. Kiñeke che feypikey Chaw Ngünechen ñi elkünuel chem taiñ rupayal, feymu rüf kidutu dullilayafuiñ. Kakelu che feypikey “rüf kidutu dulliafuiñ, femfuliyiñ kom taiñ ayükeel”. Welu ti Biblia kimeltukey iñchiñ kidutu dulliafuiñ chem chumal, femngechi am taiñ dewmaetew Jewba. Biblia feypi: “Welu may, kümenolu trokifilmün tamün poyefiel ta Jewba, dullimün fachantü iney tamün poyeafiel, tati pu dios ñi poyekefel tamün kuyfike che yem ñi mülen nometu Lafken mew, kam ti pu amoreo ñi pu dios, kidu engün tañi mapu tamün mülepan mew. Welu iñche ka tañi pu che poyeafiyiñ ta Jewba” (Josué 24:15). Tati Biblia ka wiñoldungukey tüfachi ramtun: ¿kom taiñ ayükeel femafuiñ? Tüfa ¿chumngechi kelluaeiñmu küme dullial? Taiñ dullin mu, ¿chumngechi pengelafuiñ tunte taiñ piwkeyeniefiel ta Jewba? Ka ¿chumngechi pengelafuiñ ñi yamniefiel kakelu che tañi dulliel?\n¿CHEM KIMELTUAFEIÑMU JEWBA KA JESUS ÑI FEMKEN?\n3. Jewba, ¿chumngechi dullikey tañi femal?\n3 Jewba femafuy kom tañi ayükeel, ka tañi femken mu entuafuiñ kümeke kimeltun. Kiñe dungu, Jewba dullifi pu israelche kidu ñi sakin trokiñchengeal (Deuteronomio 7:6-8). Kidu refalta dullilafi pu israelche, welu may ayüy ñi wechurpual tañi feypikünufiel tañi weni Abraam (Génesis 22:15-18). Jewba dullikelu ñi femal, pengelkey ñi piwkeyechefengen ka ñi norngen. Ngüneduamaiñ tüfa chumngechi ñi norümfiel pu israelche tañi weda femün mu. Kidu engün rüf wiñorakiduamtulu, Jewba pengeleleyew ñi piwkeyeetew ka ñi kutranduamyeetew. Feymu Jewba feypieyew ñi küme elkünutuafiel ñi weda femün engün ka piwkeyeafiel tañi ayün mu (Oseas 14:4). Jewba tañi dullikeel mu kellukefi tati pu che, feymu ¡inayentufali!\n4, 5. 1) Jewba, ¿iney am wüne elufi kidutu ñi dullial, ka chumi ñi elungeel mu? 2) ¿Chem müley taiñ ramtuwal?\n4 Jewba kidu ñi duam mu dewmafi pu kümeke püllü ka tati pu che kidutu tañi dullial ñi femürpual engün. Wüne dewmafi ta Jesus kidu reke ka elufi tañi dullial (Kolosense 1:15). Tañi kidutu dulliel mu, ¿chumi Jesus? Petu küpanolu Mapu mu, eluwi ñi nor piwkeyeafiel ta Chaw Ngünechen ka kiñewlay Weküfü engu tañi kayñetun. Ka mülepalu Mapu mew llowlafi ta Weküfü tañi kintukaduametew (Matew 4:10). Fey epe puwlu ñi layal, Jesus feypifi ta Jewba: “Chaw, pifulmi kay, montulafen tüfachi fütra kutrankawün mew. Felekilpe iñche kisu ñi ayüel, welu may eymi tami ayüel” (Luka 22:42). Femngechi pengeli ñi küpa femün Chaw Ngünechen ñi ayükeel. ¿Iñchiñ kay? Taiñ dullin mu, ¿püramyeafuiñ ta Jewba ka femafuiñ tañi ayükeel Jesus reke?\n5 Femafuiñ llemay, ka dewmangelu kay iñchiñ ñi nieal Ngünechen tañi chumngen (Génesis 1:26). Welu iñchiñ pepi femlayafuiñ chem rume taiñ ayüel, Jewba ñi femken reke. Biblia kimeltukey Jewba ñi elkünuel kiñeke dungu taiñ femal kam femnoal, ka ayükey taiñ inanieafiel. Kiñe dungu, tati reñmawen mu, tati domo müley ñi eluwküleal ñi ngünenieaetew tañi füta, ka tati pu yall müley ñi allkütuafiel tañi pu chaw (Efesio 5:22; 6:1). Jewba ñi elkünuel taiñ femal kam femnoal, ¿chumngechi kelluafeiñmu taiñ kidutu dullial? Kimliyiñ tüfa kelluaeiñmu taiñ nieal afnoachi mongen.\nKÜME KAM WEDA DULLINGEAFUY\n6. Feypinge kiñe dungu pengelkelu chumngelu falin-ngey taiñ feypingeal chem femal kam femnoal.\n6 Ngünechen elkünuy kiñeke dungu taiñ femal kam femnoal, feymu ¿feypiafuiñ taiñ rüf pepi dullial taiñ chumal? ¡May! Taiñ elungeel chem taiñ femnoal, tüfa ingkañpekeeiñmew. Rakiduamnge tüfa: auto mew amulmi kamapu mu, welu mülewenole kiñe ley feypilu chumngechi ñi amulnieal ti auto, fey kiduke pu che dulliafuy tunte ñi matu amual, ka chew püle miyawal karretera mu, ¿feypiafuymi ñi kuñiwün-ngenon? Femlayafuymi llemay. Feymu feypingeliyiñ chem taiñ femnoal, tüfa kellukeeiñmew kümelkaleal taiñ dullin mu. Fewla inaduamaiñ kiñeke nütram Biblia mu, pengelkelu chumngechi kümelkakeeiñmew Jewba ñi feypiel chem taiñ femal kam femnoal.\n7. 1) ¿Chem elungey ta Adan ñi elungenon pu kulliñ? 2) Adan tañi kidutu dulliel, ¿chem küme dungu femi?\n7 Jewba dewmafilu tati wünen wentru Adan, ka elufi ñi dullial, tati pu kümeke püllü reke. Welu Chaw Ngünechen elulafi ti pu kulliñ kidu ñi dullial. Feymu Adan tañi kidutu dulliel, ¿chem küme dungu femi? Kidu ayüwün mu üytukulelfi tati pu kulliñ. Chaw Ngünechen “yelelfi tati wentru fey tañi chem üy ñi tukulelafiel”. Feymu Adan ngüneduamfilu kake kiduke tati pu kulliñ, tukulelfi kiñe üy pengelkelu ñi chumngen. Jewba yamfi Adan tañi dulliel, feymu ti pu kulliñ “tüfeychi üy nieyngün fantepu mew” (Génesis 2:19).\n8. Adan, ¿chumngechi weda dulli? Ka ¿chum tripay tüfa?\n8 Jewba elfalkünufi ta Adan ñi elkünutual ti Mapu kiñe küme mülewe reke, feymu feypifi: “Nieaymu rume fentren püñeñ. Apolfimün ta mapu ka kisu ngünetunieafimün ka ngenngeaymün tati pu challwa mew ka ti pu üñüm mew ka itrokom ti pu kulliñ winolkiyawkelu mapu mew” (Génesis 1:28). Welu Adan dulli ñi iyafiel ti fün ñi ingenoal, femngechi famentufi ñi feypietew Jewba tañi femnoal. Adan ñi weda dullin mu, pu che yeniey fentren warangka tripantu ñi kutrankawkülen (Romanu 5:12). Longkontukuliyiñ fente ñi weda tripan Adan tañi dullin, feymu eluwküleaiñ taiñ küme dullial, ka llowaiñ chem feypietew Jewba taiñ femnoal.\nPu israelche dullingün Chaw Ngünechen ñi trokiñchengeal ka llowingün Jewba ñi feypiel tañi femnoal engün\n9. Jewba, ¿chem elufi ñi dullial tati pu israelche? ¿Chem feypikünuyngün?\n9 Adan ka Eva rulpafi kom tati pu che ti kulpan ka ti lan. Welu iñchiñ petu dulliafuiñ chem chumal. Ngüneduamaiñ tüfa Chaw Ngünechen chumngechi ñi yewkülefun pu israelche engu. Jewba elufi tañi dullial ñi sakin trokiñchengerpual kam ngerpunoal (Éxodo 19:3-6). Pu israelche dullingün Chaw Ngünechen ñi trokiñchengeal ka llowingün Jewba ñi feypiel tañi femnoal engün. Feypingün: “Kom ñi feypiel Jewba eluwküleiñ taiñ femal” (Éxodo 19:8). Welu rupachi antü mu, pu israelche ngoymanentuyngün ñi feypikünufiel ta Jewba. Kiñe falin kimeltun entuafuiñ kidu engün ñi weda femün mu. Jewba taiñ eluetew am ñi dullial, kiñe küme yewün reke falintuafiyiñ, püntütripalayaiñ kidu mew ka inanieñmayafiyiñ ñi feypin (1 Korintio 10:11).\n10. Ebrew kapitulo 11 pengelkey fillke che kulpafengelu, welu püramyefilu ta Ngünechen ñi dullin mu. Feypinge kiñeke (inaduamnge ti adentun pagina 9 mu).\n10 Ebrew kapitulo 11 pengelkey 16 manelfal wentru ka domo dullilu ñi llowal Jewba tañi feypietew ñi femnoal engün. Feymu llowingün fentren kümelkan ka kiñe küme maneluwün küpalechi antü mew. Kiñe tüfa ta Noe, kidu fütra mupiltun niefuy ka eluwi ñi inanieafiel Chaw Ngünechen ñi feypin tañi dewmayal ti fütra wampo ruka ñi montulafiel tañi pu che ka kom tati küpanche (Ebrew 11:7). Kafey Abraam ka Sara engu ayüwün mu llowingu Jewba ñi feypietew tañi amual ka mapu mu Kidu ñi eluafiel. Pifule engu wiñotuafuyngu tañi waria mu, welu femlayngu, kidu engu rakiduamniefingu Chaw Ngünechen ñi feypikünufiel küpalechi antü mu. Tati Biblia feypi, kidu engu “ayünierkey kiñe doy küme mapu” (Ebrew 11:8, 13, 15, 16). Kafey Moyse pilay ñi llowal Egipto ñi falinke fillem, welu may “doyümi ñi kiñentrür kutrankawael Ngünechen ñi trokiñche engün femngechi tañi allmalltunoafiel ti pichin tripantu mew ñi ayüwünngechi rupayael tati yafkafe mongen mew” (Ebrew 11:24-26). Feymu inayentuafiyiñ ñi mupiltun engün ka femaiñ Chaw Ngünechen tañi ayükeel, femngechi falintuafiyiñ taiñ pepi dulliken.\n11. 1) Taiñ dulliel mu, ¿chem fütra kümelkan llowafuiñ? 2) ¿Chem nengümkeeymu tami küme dullial?\n11 Feypingefuliyiñ chem taiñ femal, kümeafuy, welu turpu nielayafuiñ kiñe fütra kümelkan taiñ kidutu dulliken mu. ¿Chem am? Biblia feypi: “Elkünufiñ ti wenu mapu ka ti nag mapu ñi kimtukunieal iñche ñi elkünulelfiel tamün dullial ti mongen ka ti lan, tamün kümelkangeal kam wedalkangeal, feymu müley tamün dullial ti mongen tamün mongeleal, eymün ka tamün küpanche, tamün piwkeyeniefiel mew tamün Chaw Ngünechen Jewba, tamün allkütuniefiel tañi dungun, ka tamün püntütripakenon kidu mew, kidu am wülkelu mongen eymün ngealu, ka kidu ñi duam mew fentreñma müleaymün ti mapu mew Jewba ñi feypikünulelfiel tamün kuyfike che yem, Abraam, Isaak ka Jakob ñi eluafiel” (Deuteronomio 30:19, 20). Ti versikulo 19, pengeli Chaw Ngünechen ñi elufiel pu israelche tañi dullial. Ka ti versikulo 20 pengeli Jewba ñi elufiel engün tañi pengelal tunte ñi piwkeyeetew. Iñchiñ ka dulliafuiñ taiñ poyeafiel ta Jewba. Eluwliyiñ taiñ küme dullial, femngechi püramyeafiyiñ ta Jewba ka pengelaiñ tunte taiñ piwkeyeniefiel.\nCHEM FEMLAYAIÑ TAIÑ YEWÜN MU\n12. Elungelu kay kiñe yewün reke kidutu taiñ dullial, ¿chem ngelay taiñ femal?\n12 Elufilmi kiñe yewün tami weni, welu tüfa pod mew ütrüfentufile kam wedalkafile kakelu che tami yewün mu, ¿chum duamelafeymu? Weda duamafuymi llemay. Ka femngechi kiñe yewün reke Jewba elueiñmew kidutu taiñ dullial. Feymu weda duamkey ñi pefiel pu che weda dullikelu ñi femün ka wedalkakefilu kakelu che tañi dullin mu. Tati Biblia feypiley, “epe puwkülele ñi afael ta antü”, tati pu che “kim mañumlayay” (2 Timotew 3:1, 2). Feymu, ¿chumngechi pengelafuiñ mañumtufiel tüfachi yewün taiñ eluetew Jewba? Ka ¿chumngechi küme dulliafuiñ?\n13. ¿Chem rakiduamlayaiñ taiñ pepi dulliel mu?\n13 Kom iñchiñ dulliafuiñ taiñ weni, takun, ka adngelluwün dungu. Welu elungelu am taiñ dullial, fey weda rakiduamafuiñ taiñ pepi dullial Chaw Ngünechen ñi ayükenoel kam inayal ñi femken pu poyekenofilu ta Jewba (papeltunge 1 Pedro 2:16). Feymu dullilayaiñ ñi femal wedake dungu, welu may femal kümeke dungu “Ngünechen tañi püramyengeael” (1 Korintio 10:31; Galata 5:13).\n14. Ñi küme dullial, ¿chumngelu müley taiñ maneluwal Jewba mew?\n14 Jewba feypi: “Iñche, ta Jewba, tami Ngünechen, Tami Kimeltukeetew eymi tami kümelkaleal, Tami Ngüyulkeetew chem rüpü mew tami miyawal” (Isaías 48:17). Feymu müley taiñ maneluwal kidu mew ka llowal taiñ feypietew chem ñi femnoal. Ñom piwke mu rakiduamniekeiñ tüfa: “Tati pu che ngen-ngelay ñi rüpü. Tati pu che trekalelu, ngen-ngelay ñi adkünual kidu tañi trekan no rume engün” (Jeremías 10:23). Adan ka tati pu israelche dullingün ñi inanoal Jewba ñi feypiel tañi femnoal engün, ka kidu mu maneluwkefuyngün müten. Inayentulayafiyiñ ñi weda femün. Iñchiñ mu maneluwlayaiñ, welu may ‘maneluwaiñ Jewba mew kom taiñ piwke mu’ (Proverbios 3:5).\nYAMAFIYIÑ KAKELU ÑI DULLIEL\n15. Ti ngülam mülelu Romanu 14:12, ¿chem kimeltukeeiñmew?\n15 Müley taiñ yamnieafiel kakelu che ñi dulliel. ¿Chumngelu? Kom elungelu am taiñ kidutu dullial, feymu dullilayaiñ kakelu che reke. Kakerumechi dungu dulliafuiñ taiñ femal kam taiñ poyeafiel ta Chaw Ngünechen. Longkontukuaiñ ñi feypilen Romanu 14:12 (papeltunge). Feymu rakiduamliyiñ kiduke pu kristiano ñi ramtukadungungeal tañi dullin mu, yamkeafiyiñ kidu ñi dulliel engün.\nKidutu dulliafuiñ, welu dikümtukulayafuiñ kakelu che ñi dullial iñchiñ reke. (Inaduamnge ti parrafo 15).\n16, 17. 1) Tañi kidutu dulliken mu, ¿chumngelu yafkawingün pu peñi ka lamngen Korinto mu? 2) Ti apostol Pablo, ¿chumngechi kellufi tüfachi pu peñi ka lamngen? Ka ¿chem kimeltukeeiñmu tüfa?\n16 Inaduamaiñ kiñe nütram Biblia mu pengelkelu chumngelu yamnieafiel taiñ pu peñi ka lamngen ñi dulliel. Pu kristiano Korinto trawünche mu yafkawingün ñi ingeal kam ingenoal tati ilo fendengekefulu karniceria mu, welu chalintulelngelu chi pu adentun ñi poyengeal. Kiñeke kristiano ñi rakiduam eluñmaeyew ñi iyafiel tüfachi ilo, kidu engün falintulafingün pu adentun poyengelu. Welu kiñeke kristiano poyekefuyngün pu adentun petu ñi kristianongenon, feymu ifule engün feychi ilo, poyemekefilu ti adentun trokiwafuyngün (1 Korintio 8:4, 7). Tüfachi yafkawün mu wüdayafuy ti trawünche. Feymu ti apostol Pablo, ¿chumngechi kellufi tati pu trawünche ñi kümelkawtual?\n17 Wünelu feypifi engün ‘ti iyael kellulayaeymünmew ñi doy weniyeafiel ta Chaw Ngünechen’ (1 Korintio 8:8). Kafey ngüfetufi tañi kuñiwtukuwal weda duamelnoafiel ñi dullin mu tati pu petu yafüluwlu mupiltun mew (1 Korintio 8:9). Kafey feypifi tati pu eluñmanolu ñi rakiduam mu tañi iyafiel feychi ilo, ñi yamnieafiel tati pu ikelu (1 Korintio 10:25, 29, 30). Tüfa pengeli kiduke pu kristiano ñi dullial chumngechi ñi poyeafiel ta Jewba kiñeke dungu mew, feymu doyelchi may yamafiyiñ ñi dulliel pichike dungu mu (1 Korintio 10:32, 33).\n18. Elungelu am tami kidutu dullial, ¿chumngechi pengelaymi tami falintukefiel?\n18 Chaw Jewba kiñe yewün reke elueiñmu kidutu taiñ dullial, feymu rüf lifreleiñ (2 Korintio 3:17, TNM). Tüfa eluñmakeeiñmew ñi pengelal taiñ dullin mu tunte taiñ piwkeyeniefiel ta Jewba, feymu rume falintukefiyiñ tüfachi yewün. Fey kümeke dungu dulliaiñ ñi püramyeafiel ta Jewba, ka yamnieafiyiñ kakelu che ñi dulliel, kidu engün ka elungelu am tüfachi yewün.