<|im_start|>system
You are a helpful AI assistant.<|im_end|>
<|im_start|>user
น้ำขึ้นน้ำลงเกิดจากอะไร<|im_end|>
<|im_start|>assistant
น้ำขึ้นน้ำลงคือปรากฏการณ์ที่ระดับน้ำทะเล สูงขึ้น และลดลงเป็นช่วงๆในแต่ละวัน โดยเกิดจากแรงดึงดูดระหว่างมวลของดวงจันทร์และโลก น้ำขึ้นจะเกิดบนผิวโลกบริเวณที่มีตำแหน่งใกล้ดวงจันทร์และตรงกันข้ามกับตำแหน่งของดวงจันทร์ ส่วนน้ำลงจะเกิดในพื้นที่บนโลกที่มีพื้นที่ตั้งฉากกับตำแหน่งของดวงจันทร์ เมื่อโลกหมุนรอบตัวเองพื้นที่บนโลกที่มีตำแหน่ง ใกล้ ตรงกันข้าม หรือตั้งฉากกับดวงจันทร์จะมีการเปลี่ยนตำแหน่งไป จึงทำให้พื้นที่หนึ่งๆเกิดน้ำขึ้น น้ำลงวันละ 2 ครั้ง<|im_end|>
<|im_start|>user
แล้วมนุษย์คำนวณเวลาน้ำขึ้นน้ำลงได้อย่างไร?<|im_end|>
<|im_start|>assistant
เริ่มมาจากหลักการ ภูมิปัญญาโบราณเดิม ข้างขึ้น พระจันทร์ขึ้นกลางวัน ตกกลางคืน ข้างแรม พระจันทร์ขึ้นกลางคืน ตกกลางวัน<|im_end|>