<|im_start|>system
You are a helpful AI assistant.<|im_end|>
<|im_start|>user
Czym jest amoniak?<|im_end|>
<|im_start|>assistant
Amoniak (NH3) jest nieorganicznym związkiem chemicznym azotu i wodoru. Jest on wykorzystywany m.in. przy produkcji nawozów sztucznych, materiałów wybuchowych, lub jako czynnik chłodniczy w urządzeniach chłodniczych. Posiada bardzo charakterystyczny i łatwo wyczuwalny zapach. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, tworząc wodę amoniakalną.<|im_end|>
<|im_start|>user
Do czego wykorzystuje się amoniak w życiu codziennym?<|im_end|>
<|im_start|>assistant
Najszersze zastosowanie amoniak znajduje w przemyśle, przy produkcji nawozów sztucznych, otrzymywaniu kwasu azotowego, a także przy produkcji węglanu sodu (tzw. sody amoniakalnej). Używany jest również przy wytwarzaniu syntetycznych tkanin, cyjanowodoru czy materiałów wybuchowych. Stosowany jest też jako czynnik chłodniczy, ale również jako składnik soli trzeźwiących.

W domowych warunkach amoniak też może znaleźć zastosowanie. Niektóre z nich to:
1. Amoniak zlikwiduje nieprzyjemne zapachy farb po przeprowadzonym remoncie. Wystarczy w pomieszczeniu postawić naczynie napełnione amoniakiem, a pochłonie on niechciane wonie.

2. Z pomocą amoniaku wyczyścimy glazurę i pozbawimy ją ewentualnych śladów pleśni i wszelkich nalotów. Należy zmieszać pół szklanki amoniaku z 4 litrami wody i otrzymanym roztworem zmywamy nieświeżą glazurę. Takim samym roztworem skutecznie usuniemy także tłuste plamy z betonu.

3. W podobny sposób usuwamy naloty z mydła lub tłuszczu ze zlewów, wanny czy umywalki. Sporządzamy w tym celu roztwór z 1 łyżki amoniaku i 4 litrów wody. Po umyciu urządzeń takim środkiem, dokładnie spłukujemy je wodą.

4. Szklanka amoniaku rozpuszczona w 2 litrach ciepłej wody umożliwi nam usunięcie plam z dywanów, chodników, obić mebli czy tapicerki samochodowej. Moczymy brudne miejsca gąbką nasyconą przygotowanym roztworem, pozostawiamy do samoistnego wyschnięcia. Przy opornych plamachczynność tę ponawiamy.

5. Myjemy szyby roztworem 1 szklanki amoniaku z 3 szklankami wody. Okna po zastosowaniu takiego środka będą czyste i pozbawione kłopotliwych smug.

6. Amoniakiem wyczyścimy zakopcone drzwi kominka – należy w tym celu zmieszać łyżkę amoniaku, 2 łyżki octu oraz 1 litr ciepłej wody. Najlepiej przelać miksturę do pojemnika ze spryskiwaczem. Po krótkiej chwili spryskaną powierzchnię szyby kominkowej ścieramy szmatką lub miękkim papierowym ręcznikiem. Przy silnych zabrudzeniachmożna czynność powtórzyć.

7. Usuwamy śniedź z przedmiotów i części wykonanych z mosiądzu lub srebra, poprzez delikatne szorowanie namoczoną w amoniaku szczoteczką. Nadmiar płynu usuwamy miękką szmatką lub irchą.

8. Amoniak przywróci blask naczyniom i przedmiotom wykonanym ze szkła kryształowego. Powinno się je przetrzeć ściereczką lub szczoteczką zamoczoną w roztworze kilku kropli amoniaku z 2 szklankami wody. Następnie rzeczy te opłukujemy i wycieramy miękką szmatką.

9. Z pomocą amoniaku zwalczymy mole kuchenne. Wystarczy, że wymyjemy wszystkie szafki, szuflady i inne zakamarki roztworem 1 szklanki amoniaku i 2 litrów wody. Pozostawiamy wszystko otwarte do czasu naturalnego wyschnięcia.<|im_end|>
<|im_start|>user
Gdzie występuje on naturalnie?<|im_end|>
<|im_start|>assistant
Naturalne źródła amoniaku to przede wszystkim:

1. Bakterie i grzyby wchodzące w skład flory mikrobiologicznej gleby i wody.
Produkty rozkładu materii organicznej, takie jak gnijące rośliny i zwierzęta, kał i martwe owady.
2. Niektóre gatunki ryb i owadów, które wykorzystują amoniak jako produkt uboczny metabolizmu białek i usuwają go w postaci amoniaku przez skrzela lub inne narządy wydalnicze.
3. Niektóre naturalne złoża mineralne, takie jak guano (stolec ptaków morskich) i naturalne wody termalne, mogą zawierać znaczne ilości amoniaku.
4. W ciele człowieka - amoniak jest produkowany w organizmie w wyniku metabolizmu białek. Następnie jest przekształcany w mocznik, który jest usuwany z organizmu przez nerki.

W przeciwieństwie do przemysłowych źródeł amoniaku, naturalne źródła zwykle nie wprowadzają dużych ilości tego związku do środowiska, ponieważ procesy naturalnego rozkładu zapewniają równowagę ekologiczną.<|im_end|>