අවිද්යාවෙන් අන්ධ වූ ලෝකයට අමා දහම් බෙරය වැයූ ඇසළ පුන් පොහොය
වෙසක් පුන් පොහෝ දා බෝසතුන් බුද්ධත්වයට පත් වුවද එම දහම ලොවට දේශනා කළේ අසිරිමත් ඇසළ මාසයේ පුන් පොහෝදාය ඇසළ පොහොය වඩාත් අසිරිමත් වන්නේ ඒ හේතුව නිසාය කසාවතින් බැබළෙන ඇසළ මල්වලින් පිරි ගස් අපගේ නෙතට චමත්කාරය ගෙනදෙයි කොළ නැති කසා මල් සමූහය පරම සත්යය සංකේතවත් කරන්නකි හුදු ආත්මාර්ථය උදෙසා නොව පරාර්ථය පතා අභිනිෂ්ක්රමණය කෙළේ සත්ත්වයා දුකෙන් මුදාගැනීමටය සත් සති ගෙවා බුදුරදුන් අටවන සතියේ උදෑසන තපස්සුභල්ලුක යන වෙළෙඳ දෙබෑයන් දුන් මී පිඬු වළඳා ඔවුන් ද්වේවාචික සරණාගත උපාසකයන් කොට ඔවුනට කේශධාතු දී අජපල් නුගරුක මුල වැඩ හිඳ ධර්මගාම්භීරතා මෙනෙහි කොට විනෙයජනයන් බලා පස්වග තවුසන්ට පළමු කොට දම් දෙසනු උදෙසා ඇසළ පුන් පොහෝ දා බරණැස ඉසිපතනයේ මිගදායට වැඩි සේක බුදුරදුන් තමන් වහන්සේ ස්වයංභූඥානයෙන් පසක්කොටගත් සර්වඥ වූ බුදුරදුන් පස්වග තවුසන් අමතා ද්වෙමෙ භික්ඛවෙ අනන්ත  පබ්බජිතෙන නසෙව තබ්බා කාමසුඛල්ලිකානුයෝගයත්  අත්තකිලමතානුයෝගයත් යන අන්ත දෙක බැහැර කොට මැදුම් පිළිවෙත හෙවත් මධ්යම ප්රතිපදාවට හුරුවිය යුතුය එය අනුගමනය කළ යුතුය යනුවෙන් සඳහන් කළහ චතුස්සත්ය ධර්ම චක්රය පවත්වා අවසන කොණ්ඩඤ්ඤ වප්ප භද්දිය මහානාම අස්සජි සෝවාන් ඵලයට පත් වූහ පස්වැනිදා පස්දෙනාම අනාත්ම ලක්ෂණ දේශනාවෙන් අර්හත් ඵලයට පමුණුවා නාලක පැවිද්දා හට මොනෙය්ය පටිපදාව දේශනා කොට ඉසිපතනයෙහිම හිඳිමින් යසකුල පුත් ආදි පනස් දෙනා රහත් කිරීමෙන් පසු චරථ භික්ඛවේ චාරිකං බහුජන හිතාය බහුජන සුඛාය අත්තාය හිතාය සුඛාය දේවමනුස්සයා නං දෙසෙථ භික්ඛවෙ ධම්ම පරිසුද්ධං බ්රහ්මචරියං පකාසෙථ යනුවෙන් සඳහන් කොට අනුගාමිකයන් පිරිසක් බුදුන් වහන්සේ ඇති කළහ ඇසළ පුන් පොහෝදා බුදුරදුන් දෙසූ ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්රයට අමතරව සිද්ධි සමුදායක් සිදු වූ බව බෞද්ධ සාහිත්යයෙන් අනාවරණය වේ සිදුහත් කුමාරයා මහාමායා දේවියගේ කුසෙහි පිළිසිඳ ගත්තේ ඇසළ පුන් පොහෝදාකය මලින් පලින් බර වී සොබාදහමේ විපර්යාසයක් සිදු වූ මොහොතක මහාමායා දේවියගේ කුසෙහි පිළිසිඳ ගැනීමත් අසිරියක් නොවන්නේද අභිධර්මය හෙවත් විජම් බණ දෙසුවේත් ඇසළ පුන් පොහෝදාකය අභිධර්මය දේශනා කරන ලද්දේ ද සාමාන්ය ජනතාවට නොව දෙවියන්ටය ගැඹුරු බණක් දෙවියන්ට දේශනා කිරීමට යොදාගත්තේත් ඇසළ පෝ දිනකි සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් තුන් මසකින් පසු මහා කාශ්යප මහ රහතන් වහන්සේ ප්රධාන පන්සියයක් මහරහතන් වහන්සේ විසින් අජාසත් රජුගේ දායකත්වය හා ආරක්ෂක සංවිධාන සහිතව රජගහනුවර වෝහාර පර්වතයෙහි ප්රථම සංගායනාව පවත්වන ලද්දේත් ඇසළ පුන් පෝදාය ඇසළ පුන් පොහෝදා සිදු වූ තවත් සුවිශේෂිත සිද්ධියක් වූයේ මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ මහා සංඝරත්නය විසින් සම්මත කළ සීමාවේ ප්රථම කණ්ඩ සීමාව සම්මත කිරීමය බුව 236 අරිට්ඨ කුමරු ප්රධාන සිංහලයන් සපණස් දෙනාගේ මහණ උපසම්පදාව තම්බුරු සීමා මාලකයේ සිදු වූයේත් ඇසළ පුන් පෝදාකය මිහින්තලේ කණ්ඨක චෛත්ය වූ කලී වාස්තු විද්යාවේ ඉහළම ගණයට ගැනෙන නිර්මාණයකි දැනට නොකැඩී ඇති උසස්ම වාහල්කඩ ඇත්තේත් කණ්ඨක චෛත්යයේය මේ චෛත්ය වටා කැරුණු අටසැට ලෙන් පූජාව හා දෙසැටක් රහතන් වහන්සේගේ ලංකාවේ ප්රථම වස්සුපගමනය පළමුව වස් එළඹීම සිදු වූයේත් ඇසළ පුන් පොහෝදාකය තවත් සුවිශේෂිත සිද්ධියක් වන්නේ රුවන්මැලි මහ සෑයට මුල්ගල් තැබීමයි එමෙන්ම උත්රසල නැකතින් මහ සෑයේ ධාතු නිධන් කිරීමත් සිදු වූයේ ඇසළ පුන් පෝදාකය කිත්සිරිමෙවන් රජු දවස හේමමාලා හා දන්ත කුමරු ගෙනෙන ලද දළදා වහන්සේ උදෙසා වර්ෂයක් පාසා පෙරහැර පැවැත්වීමට මුල පුරන ලද්දේත් ඇසළ පුන් පෝදාකය ඇසළ මාසය පෙරහැර මාසයක් ලෙසද හැඳින්වේ මහනුවර දළදා පෙරහැර රුහුණු කතරගම මහා දේවාල පෙරහැර ගඩලාදෙණි පෙරහැර මැදවල පෙරහැර ගල්ගමුව පෙරහැර බෙල්ලන්විල පෙරහැර ආදී පෙරහැර පවත්වනු ලබන්නේත් ඇසළ පුන් පොහෝදාය ජනකාය කෙරෙහි බුද්ධ භක්තිය දේව භක්තිය වඩන්නට ද දෙනෝදාහක් පිරිසගේ දෙඇස් එක් අරමුණකට යොමු වී එක ඉරියව්වකට නැඹුරු කිරීමට ද ඇසළ පෙරහැර සමත් වේ අපට අවශ්ය වන්නේ සංසාරයෙන් එතෙර වීමටය සියල්ල දුකක්ය සැපතක් කියා දෙයක් ලොව නැත එසේ සැපතක් ඇතැයි යමකු සිතුවොත් එය තාවකාලික වූ සැපයකි එයද මායාවකි මිථ්යාවකි මේ යථාර්ථය අපට ඇසළ පොහොයෙන් බුදුරදුන් හෙළි කෙළේය ලක්දිව පිරිසුදු උපසම්පදාව ඇති භික්ෂුන් වහන්සේ නැති බව දුටු කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ රජතුමා සියම් රටේ අයෝධ්යා පුරයේ ධාර්මික නම් රජතුමා වෙත පඬුරු හා සන්දේශයක් දී පිරිසක් යවන ලදි එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන් උපාලි හිමියන් ප්රධාන භික්ෂුන් වහන්සේ සියම් දේශයෙන් මහනුවර මල්වතු මහා විහාර පුෂ්පාරාමයට වැඩම කොට සාමණේර භික්ෂූන්ට උපසම්පදාව ලබාදෙන ලද්දේත් ඇසළ පුන් පෝදාකය අරම ධම්මතිලක නාහිමි