Việc phục hồi và bảo đảm sinh kế bền vững luôn là vấn đề còn nhiều tồn tại và bức xúc trong các dự án tái định cư.Ông Đặng Thanh Long, Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật tỉnh Kon Tum nhận định, hiện nay, ở Việt Nam cũng như trên thế giới có rất ít các dự án tái định cư, đặc biệt là tái định cư thủy điện thành công trong việc phục hồi sinh kế, đảm bảo sinh kế bền vững cho cộng đồng bị ảnh hưởng.Vì vậy, việc phục hồi và bảo đảm sinh kế bền vững luôn là vấn đề còn nhiều tồn tại và bức xúc trong các dự án tái định cư.Điều quan trọng là phải khắc phục được các tồn tại, hạn chế, tìm các giải pháp để ổn định cuộc sống cho người dân.“Chúng ta cần phải bồi thường, đền bù, hỗ trợ người dân tái định cư cả về những thiệt hại trực tiếp và gián tiếp, cả về đời sống vật chất và đời sống tinh thần.Phó Giám đốc Tổ chức Oxfam Việt Nam cũng cho rằng, đối với việc bồi thường đất sản xuất nông nghiệp, cần phải hỗ trợ cho bà con từ 2 - 3 vụ canh tác, vì đất khai hoang sẽ không mang lại hiệu quả nếu đưa vào sản xuất ngay.Ngoài ra, cần phải có các công trình hạ tầng phục vụ sản xuất đi kèm, như hệ thống tưới tiêu, các công trình thủy lợi.Phạm Quang Tú cho rằng, bên cạnh hỗ trợ sinh kế, thì chủ đầu tư và chính quyền địa phương cần thống nhất và tiến hành đền bù, hỗ trợ sớm số tiền trên 30 tỷ đồng còn lại.Đồng thời, phải nghiên cứu, xây dựng các phương án sản xuất phù hợp với điều kiện cụ thể của từng vùng, giúp các hộ dân tái định cư chọn mô hình sản xuất phù hợp, đảm bảo thu nhập ổn định, lâu dài.Ngoài ra, có thể thành lập quỹ hỗ trợ cho các khu tái định cư để bà con nhân dân tại các vùng tái định cư có thêm nguồn tài chính.“Nếu không có sinh kế, chúng ta có đền bù 500 triệu, 1 tỷ, thậm chí là 2 tỷ cho một gia đình không có kỹ năng quản lý tài chính tốt thì cũng không ổn.Thậm chí, nó còn có nguy cơ gây ra các tệ nạn xã hội khi người dân có tiền trong tay.Xây nhà to, đẹp, khang trang, tiền rủng rỉnh trong túi mà không có sinh kế thì chắc chắn sau một vài năm, những thứ hào nhoáng đó cũng không còn, và người dân lại vất vả.Tôi cho rằng, nếu không thể đền bù được bằng sinh kế, thì nên chuyển đổi đền bù bằng cổ phần của các công ty thủy điện để họ có được sinh kế lâu dài”, TS.Liên quan đến số tiền còn nợ người dân tái định cư tại xã Đăk Nên, huyện Kon Plông, ông Lê Năng, Phó Giám đốc Công ty Thủy điện Đăk Đrinh cho biết, do vướng về cơ chế chi trả đền bù, nên đơn vị chưa thể chi trả.Cụ thể, theo dự toán ban đầu, số tiền mà Công ty Thủy điện Đăk Đrinh đang nợ người dân là khoảng 27 tỷ đồng, song theo quyết toán của địa phương lại là trên 33 tỷ đồng.Bên cạnh đó, bố trí kinh phí cho tỉnh Kon Tum lập Dự án ổn định đời sống sản xuất của người dân sau tái định cư tại các thủy điện lớn.Những năm đầu, khi thực hiện di dân tái định cư, việc thay đổi nơi ở, nơi sản xuất, cơ sở hạ tầng, tập quán sinh hoạt, văn hóa truyền thống,… đã khiến không ít gia đình bất chấp nguy hiểm quay trở lại làng cũ bên lòng hồ thủy điện sinh sống.Đến nay, xã đã phát triển được hơn 2.800 ha cây trồng; trong đó, có gần 2.000 ha cây ăn quả, cà phê, cao su, bời lời,… mang lại thu nhập cao cho người dân.Cùng với đó, lòng hồ Thủy điện Plei Krông cũng được định hướng làm nơi nuôi trồng và đánh bắt thủy sản cho người dân, với sản lượng bình quân 60 tấn/năm.Các nghi lễ truyền thống của người dân tộc thiểu số cũng được chú trọng bảo tồn và phát huy với những lễ hội như Cúng máng nước, lễ Giọt nước,… Năm 2022, tổng giá trị sản xuất của xã Hơ Moong đạt gần 243 tỷ đồng; các chỉ tiêu kinh tế - xã hội đều đạt và vượt so với kế hoạch; thu nhập bình quân đầu người đạt 32,3 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 9,3%; an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.Có thể sẽ phải mất 10 năm hỗ trợ liên tục thì bà con mới ổn định được cuộc sống ở khu tái định cư thủy điện như TS.
Chúng ta có đền bù 500 triệu, 1 tỷ, thậm chí là 5 tỷ cho một gia đình không có kỹ năng quản lý tài chính tốt thì cũng không ổn Nếu không có sinh kế.
You will be presented with a long context, followed by a statement. Your task is to fact-check the statement based on the provided context. You must categorize the statement into one of three categories:
Supported: Choose this if the statement is true and fully supported by the context.
Refuted: Choose this if the statement is false and contradicted by the context.
Not Enough Information: Choose this if the statement contains content that is not covered by the context, making it impossible to determine its accuracy.

 ### Context: Việc phục hồi và bảo đảm sinh kế bền vững luôn là vấn đề còn nhiều tồn tại và bức xúc trong các dự án tái định cư.Ông Đặng Thanh Long, Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật tỉnh Kon Tum nhận định, hiện nay, ở Việt Nam cũng như trên thế giới có rất ít các dự án tái định cư, đặc biệt là tái định cư thủy điện thành công trong việc phục hồi sinh kế, đảm bảo sinh kế bền vững cho cộng đồng bị ảnh hưởng.Vì vậy, việc phục hồi và bảo đảm sinh kế bền vững luôn là vấn đề còn nhiều tồn tại và bức xúc trong các dự án tái định cư.Điều quan trọng là phải khắc phục được các tồn tại, hạn chế, tìm các giải pháp để ổn định cuộc sống cho người dân.“Chúng ta cần phải bồi thường, đền bù, hỗ trợ người dân tái định cư cả về những thiệt hại trực tiếp và gián tiếp, cả về đời sống vật chất và đời sống tinh thần.Phó Giám đốc Tổ chức Oxfam Việt Nam cũng cho rằng, đối với việc bồi thường đất sản xuất nông nghiệp, cần phải hỗ trợ cho bà con từ 2 - 3 vụ canh tác, vì đất khai hoang sẽ không mang lại hiệu quả nếu đưa vào sản xuất ngay.Ngoài ra, cần phải có các công trình hạ tầng phục vụ sản xuất đi kèm, như hệ thống tưới tiêu, các công trình thủy lợi.Phạm Quang Tú cho rằng, bên cạnh hỗ trợ sinh kế, thì chủ đầu tư và chính quyền địa phương cần thống nhất và tiến hành đền bù, hỗ trợ sớm số tiền trên 30 tỷ đồng còn lại.Đồng thời, phải nghiên cứu, xây dựng các phương án sản xuất phù hợp với điều kiện cụ thể của từng vùng, giúp các hộ dân tái định cư chọn mô hình sản xuất phù hợp, đảm bảo thu nhập ổn định, lâu dài.Ngoài ra, có thể thành lập quỹ hỗ trợ cho các khu tái định cư để bà con nhân dân tại các vùng tái định cư có thêm nguồn tài chính.“Nếu không có sinh kế, chúng ta có đền bù 500 triệu, 1 tỷ, thậm chí là 2 tỷ cho một gia đình không có kỹ năng quản lý tài chính tốt thì cũng không ổn.Thậm chí, nó còn có nguy cơ gây ra các tệ nạn xã hội khi người dân có tiền trong tay.Xây nhà to, đẹp, khang trang, tiền rủng rỉnh trong túi mà không có sinh kế thì chắc chắn sau một vài năm, những thứ hào nhoáng đó cũng không còn, và người dân lại vất vả.Tôi cho rằng, nếu không thể đền bù được bằng sinh kế, thì nên chuyển đổi đền bù bằng cổ phần của các công ty thủy điện để họ có được sinh kế lâu dài”, TS.Liên quan đến số tiền còn nợ người dân tái định cư tại xã Đăk Nên, huyện Kon Plông, ông Lê Năng, Phó Giám đốc Công ty Thủy điện Đăk Đrinh cho biết, do vướng về cơ chế chi trả đền bù, nên đơn vị chưa thể chi trả.Cụ thể, theo dự toán ban đầu, số tiền mà Công ty Thủy điện Đăk Đrinh đang nợ người dân là khoảng 27 tỷ đồng, song theo quyết toán của địa phương lại là trên 33 tỷ đồng.Bên cạnh đó, bố trí kinh phí cho tỉnh Kon Tum lập Dự án ổn định đời sống sản xuất của người dân sau tái định cư tại các thủy điện lớn.Những năm đầu, khi thực hiện di dân tái định cư, việc thay đổi nơi ở, nơi sản xuất, cơ sở hạ tầng, tập quán sinh hoạt, văn hóa truyền thống,… đã khiến không ít gia đình bất chấp nguy hiểm quay trở lại làng cũ bên lòng hồ thủy điện sinh sống.Đến nay, xã đã phát triển được hơn 2.800 ha cây trồng; trong đó, có gần 2.000 ha cây ăn quả, cà phê, cao su, bời lời,… mang lại thu nhập cao cho người dân.Cùng với đó, lòng hồ Thủy điện Plei Krông cũng được định hướng làm nơi nuôi trồng và đánh bắt thủy sản cho người dân, với sản lượng bình quân 60 tấn/năm.Các nghi lễ truyền thống của người dân tộc thiểu số cũng được chú trọng bảo tồn và phát huy với những lễ hội như Cúng máng nước, lễ Giọt nước,… Năm 2022, tổng giá trị sản xuất của xã Hơ Moong đạt gần 243 tỷ đồng; các chỉ tiêu kinh tế - xã hội đều đạt và vượt so với kế hoạch; thu nhập bình quân đầu người đạt 32,3 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 9,3%; an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.Có thể sẽ phải mất 10 năm hỗ trợ liên tục thì bà con mới ổn định được cuộc sống ở khu tái định cư thủy điện như TS.
 ### Statement: Chúng ta có đền bù 500 triệu, 1 tỷ, thậm chí là 5 tỷ cho một gia đình không có kỹ năng quản lý tài chính tốt thì cũng không ổn Nếu không có sinh kế.
 ### Response: Refuted