Literature, Finance, Culture
D Day

Tugtar D-Day ar an 6 Meitheamh 1944, nuair a chuaigh fórsa ollmhór de chuid na gComhghuaillithe i dtír sa Normainn, ar chósta na Fraince le linn an Dara Cogadh Domhanda.
Bhí Oibríocht Neiptiúin ar an ngníomhaíocht mhíleata ón bhfarraige ba mhó i stair an chine dhaonna. Cuireadh 160,000 saighdiúir de chuid na gComhghuallaithe i dtír ar chladaí na Normainne le troid in aghaidh na nGearmánach. Seoladh trúpaí Meiriceánacha, Briotanacha, Ceanadacha, srl. go dtí tránna na Normainne, agus na cód-ainmneacha úd "Utah", "Omaha", "Gold", "Juno" agus "Sword" ar chrioslaigh éagsúla an chósta. Ag úsáid ait-tancanna, aerfhórsaí, céanna Maoildearg agus PLUTO (píblíne faoin bhfarraige), bhuaigh na Chomhghuaillithe i gcoinne na Naitsithe.
Maraíodh b'fhéidir 7,000 ar an dá thaobh, in iomlán, ar Lá L.
Saoradh príomhchathair na Fraince, Páras, ó na Gearmánaigh i mí Lúnasa den bhliain chéanna.
Imeachtaí.
Theastaigh aimsir shuaimhneach le go mbeadh na heitleáin in ann tuirlingt agus buamaí a ligean anuas agus go mbeadh na longa in ann teacht i dtír. Bhí málaí droma troma ag na saighdiúirí fosta agus thiocfadh go mbáfaí i bhfarraigí arda iad.
Bhí sé beartaithe ag Ceannasaí Fhorsaí na gComhghuallaithe an Ginearál Dwight D. Eisenhower go dtabharfaí faoin ionradh ar 5 Meitheamh. Bheadh an taoide i gceart, bheadh solas na gealaí ann agus bhí gach rud réidh. Ach cuireadh an plean ar athló é ag an nóiméad deiridh de bharr stoirme a bhí ag teacht ón Atlantach agus a bhuailfeadh cósta theas na Breataine an lá sin.. Agus thug na tuairiscí le fios go raibh stoirm ón Atlantach le cladaí na Normainne a bhualadh ar an 5 Meitheamh. Bhí ar an Ghinearál Eisenhower idirghabháil a dhéanamh idir chomhairleoirí aimsire na Breataine agus Mheiriceá a bhí ar mhalairt tuairime.
Ba é an stáisiún aimsire i Maigh Eo a thug an t-eolas agus na figiúirí faoi bhrú atmaisféar etc, a chinntigh go raibh an stoirm le teacht. Bhí na Gearmánaigh den tuairim go mbeadh sé dodhéanta ag na Comhghuallaithe teacht i dtír ar chladaí na Normainne ar 6 Meitheamh. Bhí an Ginearál Rommel ar a laetthanta saoire fiú (breithlá a bhean).
Nuair a cuireadh an t-ionradh ar athló, bhí rudaí ag féachaint go dona don fhórsa ollmhór a bhí bailithe le chéile sa mBreatain – longa, eitleáin, saighdiúirí, píolótaí, mairnéalaigh – na mílte, mílte daoine ar fad.
Ach chuir bean, Maureen Sweeney i nGaeltacht iarthuaisceart Mhaigh Eo (i dTeach Solais an Fhóid Duibh), tuairisc aimsire a thaispeáin go mbeadh briseadh san aimsir ar 6 Meitheamh. Tugadh faoi deara go raibh an brú atmaisféir seasmhach ar feadh tamaill agus ansin ag ardú de réir a chéile – rud a chiallaigh go lagfadh an stoirm. Cuireadh an t-eolas ar aghaidh ón bhFód Dubh, ag úsáid na gcód a tugadh dóibh.
Cuireadh an tuairisc faoi bhráid an Ghinearáil. Thug Eisenhower dá bharr treoir d’fhórsaí na gComhghuallaithe tabhairt faoin ionradh an lá dár gcionn, ar 6 Meitheamh.
Mar sin, tháinig an t-ionsaí aniar aduaidh ar na Gearmánaigh. Ní raibh longa aimsire acu san Atlantach Thuaidh agus ní raibh a fhios acu go raibh feabhas le teacht ar an aimsir chomh gasta sin i ndiaidh na stoirme.
Cuntas finné súlː an "8th Irish". Dé Máirt, Eanáir 19 2016 ag 11:00 am
'Á, thugais leat do chip is do mheanaithe.' B'shin é an beannú a fuaireas i dtigh i bparóiste Múrach le déanaí agus mé ar triall agallaimh le haghaidh na teilifíse. Bhí fear an tí ag tagairt don dtrealamh ar fad – ceamara, micreafóin, seastán tríchosach srl – a bhí ag sileadh liom. Nath is ea é a tharraingíodh mo mháthair chríonna chuici féin go minic, ach níor dheineas riamh machnamh fé bhunús na cainte nó go rabhas ag filleadh abhaile ó pharóiste Múrach an tráthnóna san.
Déarfá go raibh 'a chip is a mheanaithe' ag an té go mbeadh a lán uirlisí nó trealaimh á iompar aige, duine go mbeadh scata giúirléidí aige chun cúram nó gnó éigin a dhéanamh. D'úsáidfí é chomh maith mar chur síos ar mhaoin uilig an tsaoil a bheadh ag duine: "D'aistrigh sé suas go Bleá Cliath agus thug sé leis a chip is a mheanaithe' a déarfaí, mar shampla.
Tá bunús an natha le haimsiú in obair an ghréasaí. Leagan Duibhneach den bhfocal 'ceap' atá sa 'chip'. 'Sé seo an bloc nó an múnla adhmaid a bhíonn ag an ngréasaí. Ar an gcip a leagtar an leathar chun na bróga a dhéanamh (last sa Bhéarla). Leagan canúnach eile atá sa bhfocal 'meanaithe', nó 'meana' mar a fhaightear sa chaighdeán. 'Sé seo an uirlis bhiorach (awl sa Bhéarla) a bhíonn ag an ngréasaí chun an leathar a pholladh.
In úrscéal an Athar Peadar Ua Laoghaire, Séadna (1907), deintear cur síos ar na huirlisí atá ag an ngréasaí agus laoch an scéil, Séadna:
'do thairrig sé chuige a chuid leathair agus a chuid céarach agus a chuid snátha agus na meanaithí caola agus na meanaithí ramhra agus na cip, agus do chrom sé ar obair.'
Tá teacht ar nath deas eile i bhfoclóir Uí Dhónaill a dheineann tagairt don gcip. Dá mbeadh do bhróga seanachaite agat sa tslí is nárbh fhéidir iad a dheisiú, déarfá go rabhadar 'imithe ó cheap is ó choisíocht'.
Sa tseanashaol, ba nós leis na gréasaithe dul ó thigh go tigh agus iad i mbun oibre agus dá bhrí sin, ba mhinic iad le feiscint ag taisteal na mbóithre agus a gcuid uirlisí á n-iompar acu. Tá deireadh leis an ré sin anois ach féach go maireann a macalla sa chaint go fóill, fiú más 'contraptions' de chuid Sony a bhíonn i gceist! Uluru, i gceantar mhuintir Anangu
Fonn dreaptha ar Kevin Rudd i dtólamh
Ealaín airt
Peter Woodward a tharraing ar Vicipéid
An scarthanach ag Uluru
Ealaín Mhuintir Anangu
Fearthain le fánaí
Muintir Anangu
Tuairim Uachtarán an Sex Party
Uluru ar Facebook
Uluru sa cheol
Tá Uluru, nó Carraig Ayers, ar cheann de na seoda aiceanta is cáiliúla san Astráil a mheallann turasóirí chucu, ach tá stair chontúirteach bainteach léi beagnach ón lá a chonaic an fear geal í de chéaduair. Tugtar an Charraig uirthi sa ghnáthchaint abhus agus is áit an-íocónach í Uluru do mhuintir na hAstráile.
Tá an charraig i gcroílár na tíre - an croí dearg mar a thugann muintir na hAstráile air - agus tá sí ar cheann de na liagáin is mó ar domhan. Tá sí 348 méadar in airde agus tá imlíne de 9.4 ciliméadar timpeall uirthi. Níl ach 3% den charraig le feiceáil os cionn talún agus meastar go síneann sí síos tuairim is cúig chiliméadar faoin talamh.
Chonaic fear geal an liagán cáiliúil seo de chéaduair beagnach céad is ceathracha bliain ó shin, nuair nach raibh ach tuiscint dhoiléir ag na coilíneachtaí Eorpacha ar lár na hAstráile. Tá baint ag muintir dhúchais na hAstráile le ceantar na carraige le deich míle bliain anuas ar a laghad, de réir fianaise na seandálaíochta. Tugtar Anangu ar mhuintir dhúchais an cheantair agus thug siadsan an logainm Uluru uirthi. Níl a fhios ag éinne cad a chiallaíonn an t-ainm, ach is ionad naofa í an charraig do mhuintir dhúchais na háite.
William Gosse ab' ainm don taiscéalaí a bhí ar an gcéad fhear geal a chonaic Uluru, thiar sa bhliain 1873. Thug seisean an t-ainm Carraig Ayers uirthi, in ómós don Ridire Henry Ayers, a bhí ina Ard-Rúnaí na hAstráile Theas ag an am. Níor bhuail an smaoineamh Gosse an t-ainm a bhí ag an mhuintir dhúchais a lorg! Dhreap Gosse an charraig agus ba léir go ndeachaigh sí i gcion go mór air ón méid a scríobh sé fúithi ag an am: "This rock is certainly the most wonderful natural feature I have ever seen."
Tréada an Ampla Isteach
Ní raibh sé i bhfad i ndiaidh thaiscéalaíocht Gosse go dtí gur tháinig na chéad choilínigh gheala chuig ceantar Uluru agus bhunaigh siad tionscal an tréadaigh ann. Thóg siad eallach isteach agus rinne innilt na n-ainmhithe seo an-dochar do na foinsí traidisiúnta bia a raibh an mhuintir dhúchais logánta ag brath orthu, go háirithe nuair a thit triomach amach sa limistéar tirim seo.
D'éirigh coimhlint idir an dá bhuíon i dtaca le hacmhainn bia an cheantair agus ní raibh aon leisce ar na coilínigh dul i muinín an fhornirt lena ngabháltais agus a n-ainmhithe a chosaint. Ba iad an mhuintir dhúchais a bhí thíos leis an gcoimhlint ag deireadh an lae, mar a tharla arís agus arís eile i stair na gcoilíneach sa tír seo. Bhí a ndúichí seilge traidisiúnta caillte ag an mhuintir dhúchais agus dá bhrí sin léirscriosadh a slí mhaireachtála agus a saíocht.
Tá cion agus meas ag muintir na hAstráile ar an gcarraig. Ba dheasghnáth aistrithe saoil é d'ógra geal na hAstráile le blianta fada an t-achar fada intíre a thaisteal leis an gcarraig a dhreapadh. Tá leac chuimhneacháin ag bun an chosáin ar Uluru, le hainmneacha na ndaoine a fuair bás nuair a thit siad uaithi, agus ní hionadh é gur fir óga a bhformhór acu.
Ní hiad ógra na tíre seo amháin a thugann aghaidh ar Uluru agus an dúshlán í a dhreapadh. Tá an charraig ar na nithe is díol spéise do thurasóirí is coitianta san Astráil agus tugann tuairim is 400,000 duine cuairt uirthi gach bliain. Is as tíortha thar lear cuid nach beag díobh agus déanann beagnach 40 faoin gcéad de na turasóirí seo iarracht an charraig a dhreapadh.
Maslú Pobail le Cúpla €uro a Tharraingt
D'iarr muintir dhúchais an cheantair ar chuairteoirí gan an charraig a dhreapadh blianta fada ó shin, ach thug go leor acu neamhaird ar a n-achainí. Is ionad naofa é an charraig do mhuintir dhúchais an cheantair, mar a luaigh mé thuas, agus tuigeann cuid de na cuairteoirí go maslaítear a saíocht nuair a dhreapann daoine í. Tarraingíodh aird an phobail ar an gceist achrannach seo arís cúpla mí ó shin nuair a rinne turasóir Francach, darb ainm Alizee Sery, rince ar bharr Uluru inar bhain sí an chuid ba mhó dá cuid éadaí di. Chuaigh iompar na mná Francaí go smior i muintir dhúchais na háite. Mhaígh sí nach raibh aon bheagmheas ar a saíocht i gceist aici, ach ní fheadar an ndéanfadh sí amhlaidh ar altóir ardeaglaise i bPáras?
Athraíodh logainm oifigiúil na carraige sa bhliain 1993 go Ayers Rock/Uluru, le haitheantas a thabhairt do mhuintir dhúchais an cheantair. Athraíodh an t-ainm go Uluru/Ayers Rock go hoifigiúil naoi mbliana ní ba dhéanaí le céad áit sa logainm a thabhairt do chéad mhuintir na tíre, agus cuireadh tús le feachtas nua le toirmeasc a chur ar dhreapadh na carraige. (Ar Facebook thíos)
Tá Uluru i bpáirc náisiúnta agus dá bhrí sin tá an rialtas náisiúnta freagrach as riar na carraige. D'eisigh bord bainistíochta na páirce dréachtphlean riaracháin bliain ó shin inar luadh na fadhbanna éagsúla a bhí ag cur isteach ar an gcarraig: na daoine ag fáil bháis uirthi, an bruscar a fágadh uirthi agus an creimeadh a bhí ag tarlú uirthi. Mhol siad go gcuirfí deireadh le dreapadh na carraige le dul i ngleic leis na fadhbanna seo.
Saoirse chun Satailte
Ba léir láithreach nach mbeadh aon toirmeasc i gceist nuair a cháin an freasúra náisiúnta an moladh agus dúirt an príomhaire ag an am, Kevin Rudd, go mbeadh sé féin "brónach" dá mbeadh cosc ar chuairteoirí an charraig a dhreapadh. Fuair an bord bainisteoireachta 172 aighneacht mar fhreagra ar an dréachtphlean, 153 acu mar thoradh ar an moladh faoi dhreapadh na carraige. Bhí 78 aighneacht i bhfabhar an toirmisc agus 75 acu ina choinne.
Dhiúltaigh an rialtas náisiúnta an moladh i mí Eanáir i mbliana, ach dúirt an tAire Comhshaoil, Peter Garrett, go raibh sé "dóchasach" go laghdófaí líon na dturasóirí a dhreapann Uluru sna blianta beaga amach romhainn. Chuir sé maoiniú ar fáil don tionscal turasóireachta le nithe nua is díol spéise do thurasóirí a bhunú sa cheantar, ionas nach mbeadh dreapadh na carraige ar an bpríomhchúis a thugann daoine cuairt ar an bpáirc.
Tugann an rialtas náisiúnta aitheantas do mhuintir dhúchais Uluru mar "úinéirí traidisiúnta" na talún, agus táthar ag súil go mór go mbeadh a saíocht ina cuid lárnach de na nithe nua is díol spéise do thurasóirí sa pháirc. Thabharfadh a leithéid deiseanna fostaíochta do chomhphobal ina bhfuil fadhbanna uafásacha sóisialta le sonrú le blianta fada anuas. Feictear dom go dtabharfadh a leithéid rud eile dóibh a bheadh i bhfad níos tábhachtaí - cuid dá ndínit ar ais don bhunadh atá ag fulaingt go géar beagnach ón lá a bhí Gosse ar an gcéad fhear geal a dhreap Uluru. An Reichstag: Is beag nár scrios dóiteán an Reichstag i 1933 agus arís i rith an Dara Cogadh Domhanda, ach anois agus é athnuaite is siombail dathaontú na Gearmáine é ó beartaíodh i 1991 gurb ann feasta a bheadh Parlaimint na Gearmáine. Bia: Sauerkraut agus Bratwurst, nó cabáiste picilte agus ispíní. Gearmánaigh Cháiliúla: Ludwig Van Beethoven (cumadóir ceoil), Friedrich Nietzsche (fealsamh), Michael Ballack (peileadóir). Faigh Amach: Faigh pictiúr de Gheata Brandenburg agus greamaigh ar do phas é. An raibh a fhios agat? Diompaigh Naomh Cillian, misinéir as Éirinn, cuid mhaith Gearmánach chun an chreidimh Chríostaí agus tá ómós dó i gcónaí i gcathair Würzburg na Gearmáine. Cibé scéal é, ní rabh aon chaill ar an tsaol a bhí aige sa phríosún ach an oiread. Ní rachfadh lá nach dteánfadh sé dreas comhráidh is caidrimh le duine de lucht a leanstana, agus iad ag sílstean an domhain dachan duanóg chainte dá dtiocfadh thar bhéal an laoich is an mhairtírigh. Mhol siad do Hitler leabhar a chumadh a bheadh ina réalt eolais ag lucht na gluaiseachta fad is a dfhanfadh an maestro féin i mbraighdeanas, agus rinne sé a n-achainí. Mar a shamhlófá le deachtóir, dheachtaigh sé an leabhar do rúnaithe is do scríobhaithe a sholáthraíodh a chuid carad dó. Is dócha go raibh Aodh Mór ar an eolas i dtaobh cúrsaí na hÉireann a fhad is a bhí sé ann. Pálás Tuileries

Ba phálás ríoga agus impiriúil i bPáras, go dtí dódh an Común Pháras é go talamh i 1871, é Pálás Tuileries. 6ú Connaught Rangers, 7ú Leinsters and the 8ú Royal Munster Fusiliers an áit in ionsaí fíor-chróga. Bronnadh Crois Victoria ar an Lt. John Holland as na Leinsters. An 9 Meán Fómhair thóg Briogáid 48 ina raibh an 1ú Royal Munster Fusiliers, an 7ú Royal Irish Rifles agus an 8ú agus an 9ú Royal Dublin Fusiliers áit dhaingean eile de chuid na nGearmánach ag Ginchy atá thart ar 1 km as Guillemont. Sin é an t-aon áit ar éirigh leis na Breatanaigh an lá sin, áit ar thit 4,330, thit 50% de na hoifigigh. Ar na daoine a maraíodh bhí an Feisire Parlaiminte Náisiúnach Tom Kettle a chuaigh chun catha i gceannas ar chompántas 9ú Royal Dublin Fusiliers. Níos deireanaí amach sa mhí bualadh go dona na 1ú and 2ú Irish Guards san áit chéanna. Roimh thús an chogaidh déirigh le Hitler, áfach, dhá éacht impiriúlachais a chur i gcrích gan oiread is urchar a scaoileadh: an Ostair agus an tSeicshlovaic a chur de dhroim an tsaoil. Bí i dteagmháil le Niamh ó Ghael Linn chun ticéad a cheannach, mar go bhfuil tóir mhór orthu agus spás teoranta! Bhí Himmler an-tugtha do smaointí áiféiseacha, cosúil leis an talmhaíocht "nádúrtha" nó an staraíocht bréige faoi bhlianta glóire na dTeotanach. Cara mór ainmhithe a bhí ann chomh maith, agus é den bharúil gur rud gránna cruálach í an tsealgaireacht. San am céanna, bhí sé in ann sluamharú na mílte duine a ordú gan cor a chur de.
Go gairid roimh dheireadh an chogaidh, d'fhéach sé le síocháin a shocrú leis na Sasanaigh, agus é ag tairiscint cúpla deich míle Giúdach a shaoradh mar chuid den chomha. Níor éirigh leis na hiarrachtaí seo. dearbhaigh dearc dearg déileáil deir díbir díol dírigh diúltaigh dóigh doirt druid dúisigh dún éalaigh éiligh éirigh éist fág faigh fair
Bhí amhráin cumta insan am sin faoi, ag rá go leigheasfadh sé casacht na hoíche dhuit, agus go ndíreodh sé daoine a bheadh cam. CC: SP-1-02-02
Bhí an taoide ag filleadh agus b'éigean dúinn ár n-aghaidh a dhíriú ar na mbaile arís. CNG: Mícheál Ua Ciarmhaic
Bíonn dhá pháirtí i dtreis san eispéireas, d'fhéadfá a rá, duine agus réaltacht, neach daonna agus an domhan seachtrach a maireann sé ann, a mbíonn a intinn dírithe air. CNG: Oghma Tógadh an droichead in athuair ach arís i 1763 rinne díle scrios air; an geábh seo thug sí léi freisin Droichead Sheáin maille le seisear déag de shaoránaigh na cathrach. Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: dearna
—tuiseal ginideach uatha: dearnan
—uimhir iolra: dearnachaí
—níl dearna féin i gcaint ach croí na dearnan, ar a dhearnachaí
croí na dearnan: an bhos nó tosach na láimhe.
Leag sé na hocht bpunt isteach i gcroí mo dhearnan. 'Tá tú as a Mh.,' adeirim féin. 'Chuirfinn geall gurb é an ceannaí cluaise — Bh. — a cheannaigh é,' adeir sé. 'Bíodh sé agat,' adeir Bh.
Tá meanmnaí i gcroí mo dhearnan (i gcroí mo bhoise). Go meanmnaí Dia dea-scéala chugainn!
Dhá mbeadh sé agam anois i gcroí mo dhearnan mar a bhí sé an uair sin, ní scarfainn leis. Dheamhan deich bpunt a gheobhas mé aríst i mbliana ar an mbullán sin. Tá beithígh tite an-mhór
Cá ndeachaigh an sé pínne sin? Bhí sé agam anois i gcroí mo dhearnan. An rud nach ngoidtear faightear é
ar a dhearnachaí: tosach ná glúine agus tosach na láimhe.
Bíonn duine ag baint choirce ar a dhearnachaí (baint chorráin: ag imeacht ar a ghlúine)
Tá mé seangtha. Is mór an obair a bheith ag imeacht ar do dhearnachaí féin, ach is gearr go mbeidh sé bainte agam anois, agus ní miste sin liom
Ag imeacht ar mo dhearnachaí atá mé ó mhaidin ag baint féar ascaille. Is meata an cheird sin arsa tusa
B'éigean dom imeacht ar mo dhearnachaí nó gur bhailigh mé soir an t-airdín. Dá bhfeiceadh sé mé, dhéanfadh sé mo lá (ag lámhacán ar a lámha agus ar a ghlúine)
Má imíonn tú ar do dhearnachaí siar sna raithneachaí, dheamhan a bhfeicfidh sé dhíot. Cuir bealadh faoi t'ioscadaí nó beidh sé in do mhullach. Corraigh leat a fhleascaigh!
Sílim gur gearr go gcaithfidh mé a dhul ar mo dhearnachaí — tá mo chuid arbhair in alt a bhainte nó i ndáil leis
ar a dhearnachaí: a bheith ar do ghogaide (go minic).
Bhí sé ar a dhearnachaí — a bheith ar do ghogaide; a bheith ar do ghlúine agus thú in do shuí siar ar do shála
Céard a bhí sé a dhéanamh ar a dhearnachaí thuas faoin sceich: muran ag scaoileadh cnaipe é! (ar a dhearnachaí a bhíos duine ag scaoileadh cnaipe)
Bhí bath (soitheach folctha) ann agus 'sé an chaoi a dtéinn ar mo dhearnachaí inti gan síneadh ar chúl mo chinn chor ar bith
Tá sé ina shuí ar a dhearnachaí — an dá láimh agus an dá chois faoi, ach ní raibh na glúine ar an talamh chor ar bith (bíonn duine ar a dhearnachaí, bíodh na glúine nó na lámha ar an talamh, ach ní abraítear le duine a bhíos ag guí é)
Chuaigh sé ar a dhearnachaí agus phóg sé an talamh trí nó ceathair dhe chuarta gan a bholg a leagan anuas air. Rinne J. an cleas céanna naoi nó deich de chuarta. Anois b'fhéidir! Cé mhéad uair atá tusa in ann a dhéanta.
Murach an chaoi a dtáinig mé ar mo dhearnachaí bheadh mo smut briste. Chuir sé an-turraic ionam
dearna in iontrálacha eile (100+)
Bhí sé ag báisteach chuile orlach chomh daingean ó mhaidin anseo agus atá sé anois. Ní dhearna sé aon aiteall ó thosaigh sé ag an deich a chlog. Is síoraí an lá báistí é míle buíochas le Dia
Daoradh é, ach dúirt siad go raibh saochan céille air agus cuibhríodh é. Dheamhan steamar eile a d'éirigh dhó, théis go ndearna sé spólaí dhá mháthair. Dá mbeinnse i gcathaoir an bhreithimh, bheadh scéal aige air. D'fhéadfá a rá nach mórán scrupall a bheadh orm faoina dhaoradh. D'ordóinn tua an bhéil mhóir a fháil — an tua a ndearna sé féin an choir léithe — agus é a cheangal béal faoi ar bhord, agus gan mion mullóg dhó (dhe) a fhágáil i ndiaidh a chéile leis an tua … Dar a shon go n-agródh Dia orm é ach an oiread is a d'agraigh sé airsean é.
Baol air siúd é a dhaoradh. Dheamhan daoradh muis, ná dhá mbeadh marú duine air. Nach ndearna sé coir a chrochta cheana, agus dheamhan faocha a rinneadh air
Ara muise níor chuala tú an scéal deacrach seo: go ndearna an lad rua (an sionnach) sléacht anseo inniu! Cearc an áil a mh'anam. 'Sciob sé an ceann gan aireachtáil de mháthair an dáréag bhoicht,' mar adeireadh N.
Shílfeá má tá fúthu imeacht i mbliana go bhfuil sé in am acu a bheith dealaithe leo feasta. Nach bhfuil chuile choláiste agus scoil osclaithe anois. Déarfainnse gurb é an chaoi nach ndearna siad aon mhaith
Dheamhan a fhios cén scéal é! Breá nach ndearna sé ceann ar aghaidh agus gan loiceadh mar sin
Mura ndearna sibh cheana é, tá sibh as a dhéanamh anois — ní éireoidh libh a dhéanamh anois
Shíl chuile dhuine nach ndéanfadh sé aon éirí, ach nach maith go ndearna ina dhiaidh sin. Téann cuid mhaith thar bhreithiúnas dochtúirí
Ní dhearna sé foras ná suaimhneas ach ag corraí ar feadh an hoíche; ní dhearna sé foras ná cónaí srl.; ní dhearna sé foras ar bith srl.; ní dhearna sé cónaí ar bith srl.
Ní dhearna sé cor ná car ar feadh na hoíche
Mura ndearna sé an clann, ba diabhaltaí gurb air a buaileadh é
Chuile bhalla dhá ndearna sé, rinne sé scoiltiúchaí
Bhí an-ghealladh faoi, agus ní dhearna sé aon mhéid ina dhiaidh sin
Ní dhearna an saol brachán dáiríre gur thosaigh an cogadh seo
Thug an tarbh trí léim di, ach ní dhearna sé ach uair amháin í. Thug sí lao léithe mar sin féin
Ba ghearr briste amach iad an t-am a ndearna siad mór le chéile aríst. Tá siad mór ó shin. Gheobhaidh tú bainis orthu lá ar bith feasta. D'éireodh dhuit. Nach col ceathar dise thú?
Sin é a raibh de shiocair aige, scáth na cupla focal sin adúirt na gasúir! Níor bheannaigh sé dhom i gcaitheamh ráithe. Dheamhan arbh fhearr liomsa caoi dhó ná gan beannú. Ní dhearna mé beag ná mór leis ó shin
Dhá mbeadh fonn air déanamh mór liom, b'fhurasta dhó, ach d'aithneodh dall gan súil nach bhfuil. Bíodh aige. Beatha do dhuine a thoil. Ní dhearna mise tada air. Má ghéill sé do bhréaga níl neart agamsa air
Sin é an lá a ndearna sé lom dearg an mhí-áidh — ní dhá roinnt leis é — an lá a ndearna sé suas léithe sin. Ní fhágfaidh sí bonn bán air nach n-ólfaidh sí. Is gearr ar a scóig siúd a chuid céadta
Ní dhearna siad faice ó mhaidin inniu ach istigh i lúbainn an chlaí ag ligean deataí le gaoith. Sin iad an chuingir agat.
Ní dhearna mé aon déileáil ariamh ag L. Ó. C. ach déileáil fhánach. Is mó go fada a rinne mé sa teach ar a aghaidh. Ach b'fhearr liom ina dhiaidh sin a dhul go dtí L. Ó. C. agus teastaíodh rud uaim, ná ag an gceann eile. Tá croí mór ag an gC., rud nach bhfuil ag an bhfear eile, agus nach raibh ariamh
Tá a fhios ag Dia nach ndearna mé é (ag Mac Dé, ag Dia dílis, ag Dia mór srl.)
Go gcuire Dia an t-ádh ort, an ndearna? — iontas
Theangmhaigh an toirneach leis agus níl ann ach go bhfuil sé i ndiaidh a chéile ó shin. Ná bac thusa le balla ar bith a scríobfaidh an cailín sin leis. Scoilteann sí ar fad é. Ach bhí muid saor go leor míle buíochas le Dia, nach ndearna sí thairis sin de dhamáiste
Ní anois atá agat a bheith ag cuimhniú air. Breá nár bhreathnaigh tú romhat shula ndearna tú é. Is minic a chuala tú gur fearr breathnú amháin romhat ná dhá bhreathnú in do dhiaidh
→ díchúis
Dheamhan duine ar fhéad sé sin ariamh é nach ndearna sé díchúis air. Tá fíor-dhroch-chroí aige. Is bró mhuilinn dó sin a shaol mar is mór leis chuile dhuine, ná rud ar bith a bheith ag an gcomharsa
Rinne an bhodóg sin díchúis dom. Bhí an-ghealladh fúithi, ach níor tháinig biseach ar bith fúithi mar sin fhéin. Théis gur choinnigh mé í le leathbhliain ag ceapadh i gcónaí go raibh údar maith inti, agus go scinnfeadh sí amach, dheamhan ionga ná orlach a tháinig uirthi ó shin. Ní bréag ar bith dhom a rá go ndearna sí díchúis dhom
Cén chaoi a ndearna sí díchúis dom? Breathnaigh ar a comhaois de bhromach: é sin thiar ag M. Dhá bhfaighteása breith is dá roghain ar an bpéire, cé acu a thógfá? … Ceann M. deile. Agus ansin déarfaidh tú nach ndearna mo cheannsa díchúis orm féin
Tá a fhios ag Mac dílis Dé nach ndearna mise é
Ní dhearna an méid a d'ól sé dochar ná díobháil dó
As díocas a bhris sé é. Bhí sé dhá fháscadh agus dhá shníomh ariamh ariamh, go ndearna sé dhá leith di. Níl a fhios ag an gcliobaire siúd céard é a spreacadh
Ní raibh díol na bliana d'fhataí aige théis a ndearna sé de dhúchan
Níl aon díol faoin domhan nár thug sí orainn scáth gamhain a dhul isteach i ngarraí fataí ansin thuas uirthi. Má chuaigh féin, ní dhearna sé aon fhoghail: cupla sracadh le colbha. Is féidir lena cuid sise an baile a mhilleadh agus níl caint ar bith air. Má tharraingíonn tú anuas aici é, níl ann ach nach fiú puintín bioráin é. Is mó an éisteacht a bhíos ag daoine thar a chéile!
→ díoltachán
An ndearna an siopa seo thiar mórán díoltacháin inné?
Tuige a ndearna sé é? Tuige ar ndóigh? Cár fhága tú an díth céille a mhic ó mo chroí?
Tá sí ó mhaith. Nach ndearna muid a teilgean thíos sa gcladach agus tá sí farctha as éadan. Chloisfeá an ghaoth ag feadaíl istigh inti leis an mbail atá uirthi ag diúirinneachaí
→ dobeart
Nár ba lúidire an trócaire ar Dhia! Théis a ndearna sé fhéin do dhobearta ar chuile dhuine ar tháinig sé suas leis, tá súil agam go bhfuil sé i bhflaithis Dé anocht. Ach ní fhágann sin nach raibh sé fabhtach agus ina dhroch-cheann do dhuine ar bith a tháinig ina linn
An ndearna sé aon dochar duit — díobháil, millteanas, damáiste, mísc
Dar príosta hé brí cén sochar a rinne sé do na daoine, ní fhéadfadh duine ar bith a rá go ndearna sé dochar. Chonaic muide an-tsoilíosach ariamh é — an fear croí
Níor chomaoin dó a dhul ag déanamh sochair ar bith dóibh sin agus a ndearna siad féin de dhochar air cheana. Ach d'ordaigh Dia maith in aghaidh an oilc chreidim
Ní dhearna sé díth ná dochar dó — ní go minic a bhíos sé seo i gcaint ach amháin i seanamhráin agus i seanphaidreacha, ach deirtear scaití é mar sin féin
Ní dhearna sé dochar ná díobháil d'aon duine ariamh
Sin rud nach bhfuair aon dhuine ann féin ariamh a rá liomsa, go ndearna mé dochar ná díobháil do bheithíoch a bheadh aige. Ní dhearnas muis. Dhá mbeadh an chloch sa muinchille agam do dhuine, ní ar a bheithíoch a ghabhfainn dhá ídiú. D'ídeoinn air féin é
Níor éirigh liom ach sceadadh beag ar an ngrua. Is maith a chuaigh mé as mar sin féin, nach ndearna siad mo lá. Ar ndóigh ní dochar duine a leagan mura ngortaítear é
Dúirt na buachaillí báire leis ag saighdeadh faoi, go raibh an bhean mór leis. Diabhal easna dhó nach ndearna dóigh dhá bharúil, agus nach mbuaileann soir dhá hiarraidh. Ar ndóigh mo léan ní bhfuair sé ach bonnaíochaí
Tá an dórtadh as do chuid éadaigh. Bain daot (díot) go beo iad agus cuir malrait éadaigh ort féin nó tolgfaidh tú an t-éag astu sin. Cén chaoi a ndearna tú líbín mar sin daot (díot) féin? Ar thom tú thú fhéin san abhainn?
Thógadar dola bradáin arú aréir. Chaitheadar ar an abhainn ó oíche go maidin. Níl poll ná linn ná geadán láibe ó Ch. na gC. go dtí D. na mB. nár shaighid siad. Deirimse leat go ndearna siad sladadh, agus sladadh spleách freisin, ach thapaigh siad an oíche cheart — an oíche a mbeadh an bheirt is dainséaraí de na maortha ó bhaile. Tuilleadh diabhail ag bradáin muis, mura bhfuair siad garbh anois le coicís é. Is iomaí dola tógtha ag W. i mbliana
Níor chónaigh tú as a dheireadh go ndearna tú Dónall na Gréine dhó (dhe). Níor mhinic an scéal slachtmhar agat ach an oiread leis an bhfear ar ball
Bíonn sé ag imeacht ina dhuine dhoscúch ag bainseachaí agus ag céilíochaí más fíor dó féin. Ach níl sé leath chomh doscúch agus atá a ligean amach. 'Siad na scéalta a chloiseas sé sin ag daoine eile a bhíos aige féin: go ndearna sé féin iad mar dhóigh dhe
Tá an bhean óg sin chomh doscúch le aon fhear in do thír. Dhá gcloistheá í sin ag cur síos ar a ndearna sí i Sasana, chuirfeadh sí gruaig do chinn ina seasamh. D'inis sí thíos gan cás gan náire an oíche cheana faoin gcaoi ar bhuail sí féin agus bean eile aniar, saighdiúr Meiriceánach a bhí ag iarraidh a dhul in éindí leo gan bhuíochas. Ach ní tada é sin le hais ar inis sí …
'Sé an drandailín sin atá suimiúil — agus bastallach. Diabhal aithne air nach obair atá sé in ann a dhéanamh. 'Sé a leithide is measa a bheadh — duinín dona nach ndearna tada ariamh
Is fadó an lá nach ndearna mé aon drannadh leis an teach sin — a thaobhachtáil
Is fadó an lá anois nach ndearna mé aon dreas cainte leis an gceann céanna. Diabhal é le saol is aimsir
Sin í an tsiléig i gcónaí. Láí nua a bhí inti sin, ach fágadh amuigh í nó go ndearna sí dreas meirge. Is deas í anois mo choinsias!
Tá drithlíní fola i chuile áit ort. Is geall le stalla t'éadan. Breá nach ndearna tú réiteach leat féin, agus thú féin a bhearradh ceart. An iomarca furú!
→ drochoineach
Níl a fhios agam nach ndearna tú drochoineach ort fhéin. Ní mórán foghail a rinne tú ar chaoi ar bith
→ drochshúil
Dhá gceapainnse go ndearna sí drochshúil di, chuirfinn faoi ndeara dhi a theacht agus bail ó Dhia fliuch a chur uirthi. Is measa dhuit do pháiste ná tada
Chreidim go raibh droiminn ar an gcaiptín seo thíos lenar ól sé lá an aonaigh. Deir sé féin go ndearna sé craos. Ar ndóigh sin dhá phionta
Roinn muid an lucht feamainne droimscoilte — leath ag an duine. Dheamhan crann ná crann a cuireadh air. Thug mé breith is dhá roghain do Sh. Rinne sé roghain go díreach ar an leith a thabharfainn féin dó, dhá bhfaighinn breith mo bhéil féin. Níor leasaigh mo chuidse ach an dá chúl thoir de gharraí Dh. Fh. agus an cúl ó dheas. Bhí scaipiúch bheag d'fhuílleach agus chaith mé isteach í ar an bpóicín sin thiar le haghaidh meaingeals. Leasaigh cuid Sh. Garraí na C. dó agus an T. A. Ba mhó an drabhlás a bhí ina chuid seisean ar chuma eicínt, ainneoin go ndearna muid an dá leith droimscoilte di mar atá mé théis a rá leat
Thug siad sin de dhualgas leo gan mórán fíriúlacht a bheith iontu. 'Sé an áit a gcaitheadh a n-athair féin a shaol, ag imeacht ag fálróid ó chnocán go cnocán agus cara chainte buailte aige ar chuile dhuine. Ní dhearna sé lá maith oibre ina shaol ariamh
Ní dhearna mé mórán duántacht chor ar bith i mbliana — fós ar chaoi ar bith. Amach anseo b'fhéidir, ach a mbeidh am agam air
An chéad uair ar tháinig an phian ann, ní raibh dubh na hiongan ann, ach leathnaigh sé amach i leaba a chéile, agus thabharfá an leabhar gur ag déanamh seile a bhí sé, ach ní dhearna ina dhiaidh sin. Meall crua atá ann. Leag do láimh thú fhéin air!
Ní dhearna sé a dhubh ná a dhath (nó ní dhearna sé a dhath báistí fc. dath) báistí le trí seachtainí go Satharn seo (gha)bh thart. Tá chuile shórt spalptha críochnaithe anois
Shílfeá go ndearna sé dubhmhagadh fút. Tuilleadh diabhail agat a d'éist leis!
Scríobh sé abhaile i mbliana ag iarraidh shamrock rud nach ndearna sé cheana le mo chuimhne. Leanann bá dúchas mar sin féin
Thug siad ruainne ceaile dhom, ach ní bhfuair mé leath mo sháith dhe. 'Sé a ndearna an méid a fuair mé, mo dhúil a ghéarú ann. Caithfidh muid féin greim dhe a dhéanamh lá eicínt. Tá sé an-bhlasta Nuair a bhí an Ostair críochnaithe, thoisigh Hitler a dhéanamh scéimeanna ar an tSeicshlovaic. Bhí fuath aige riamh do na Seicigh, agus is féidir a rádh go rabh an faltanas seo ó thaobh na dtaobhann aige. Nó fuair sé le hoidhreacht é ó mhuintir an chompail inar rugadh is inar tógadh é, mar a chonaic muid thuas. Nuair a bhí Impireacht na Hapsburgach ag druidim chun deiridh, biad na Seicigh an náisiúntacht ba mhó dul chun cinn ansin; agus lucht na Gearmáinise, go h-áithrid anchuid ba bhoichte acu nach rabh de phribhléid acu ach an Ghearmáinis ina mbéal, bhí cineál scáth orthu roimh na Seicigh, comh gustalach a bhí siad mar náisiún óg dúthrachtach ag cur ruaigeadh ar na Gearmánaigh as oifigí arda na hImpireachta (nó sin é an cineál dainséar a bhí iontu, dar le lucht labhartha na Gearmáinise). Agus ar ndóighe, cuireann an eagla an fuath ag borradh. Anois tá Quan Shanshi ina bhall de Chumann na Síne Ealaíontóirí; Coiste na Síne Stáit Oideachais Ealaíne; Cathaoirleach Zhejiang Oil Painting Cumann Ealaíontóirí; Ollamh na Síne Acadamh na nEalaíon. Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: dromainn
—ginideach uatha: dromainne
—uimhir iolra: dromainní
—deirtear droiminn scaití
talamh crochta; scaineamháin chrochta; ard nó éirí sa talamh, in iomaire, i dtrá srl.; droim nó leirg; droinnín.
Bhí an-oibriú sa bhfarraige le dhá oíche ach shílfeá go bhfuil sí ligthe fúithi anocht, théis go bhfuil scoth-thaoille mhaith ann. Ach is beag an bhrí í le hais na hoíche aréir. An bhfaca tú an trá. Tá an-chartachán síos i mbun an Charracháin. Diabhal mé go bhfuil dromainn soir uileag in íochtar na trá leis an mbaint a rinne an fharraige
An bhfeiceann tú an áit a bhfuil an dromainn sin suas sa lagpholl. Scrathachaí iad sin a baineadh den bhruach anseo an bhliain cheana agus a caitheadh ann. Ní aithneofá anois go raibh siad ina scrathachaí ariamh
Caithfidh tú an láí a fháil agus na tuláin agus na tulógaí sin a bhaint. Tá dromainn suas uileag ar bhruach an phortaigh. Nó go ndéantar é a mhíniú roinnt, ní féidir a scrathadh mar is ceart. Is danra an diabhal de bhinse é, thar is aon cheann dhá bhfaca mise timpeall anseo
An bhfuil a fhios agat an áit a bhfuil an dromainn siúd thiar le claí. Tá a fhios go maith. Tá scaineamháin ann agus coll thuas leis an gclaí ó thuaidh. Ansin a bhí sé caite
Níor shaothraigh mise an dromainn sin soir i lár an gharraí ariamh, ná ní fhaca mé saothraithe í, té (cé) go raibh sí saothraithe sa seanreacht. Tá comharaíocht na n-iomrachaí le feiceáil inti fós
Is fearr na cruacha a dhéanamh ar an dromainn sin ó dheas. Má bhíonn siad ann go hearrach seo chugainn, ní mór a ndéanamh in áit eicínt nach mbeidh aon teacht fúthu. Tá an-ionlach acu ar an dromainn sin
Má thugann tusa faoi deara anois é, feicfidh tú go bhfuil dromainn sa talamh ann siar fré chéile. Deir sé gurb in é an áit a raibh an seanbhóithrín fadó. Chreidim nach bóithrín a bhí ann ach cosán, agus go mba mhaith ina chosán féin é san am sin Bernie Ausdenmoore, atá ina dara téarma trí bliana ar scoileanna Carroll bord na n-iontaobhaithe, tá thit amach as an rás do Plás 2. Canberra

Príomhchathair na hAstráile is ea Canberra, atá suite i gCríoch Phriomhchathair na hAstráile. Bunaíodh Canberra mar phríomhchathair sa bhliain 1908, mar chomhréiteach idir na cathracha móra Sydney agus Melbourne. Cathair neamhchoitianta is ea Canberra, mar rinneadh í go sainiúil chun a bheith ina príomhchathair.
Tá an pharlaimint agus na hard-cúirteanna suite sa chathair. Ach i 1868, mar a bhí an Rómáin faoi réimeas Carol I, d'athraigh Elena Darvari an áit adhartha i díseart do manaigh. Bhí sé ar intinn ag Hitler an Eilvéis a ghabháil - nuair a bheadh am aige. Deirtear go raibh saighdiúirí Gearmánacha ag foghlaim Rómainise agus iad ag ullmhú don oibríocht sin. Ní fheadar an raibh sé ar intinn ag Hitler saorstát a thabhairt don mhionlach Rómanach? Ach bhí an chuid is mó de na arm na Sualainne a bhuail an Impireacht Naofa Rómhánach amhais. Dfhéadfadh an tSualainn anois superpower chur níos mó sna cogaí agus anois dfhéadfadh siad a ghlacadh freisin cánach ó na cathracha calafort tábhachtach ar fud an Mhuir Bhailt. An tSualainn bhí i bhfad níos eagraithe agus cumhachtach. An tUasal Yue Minjun, a rugadh i 1962 i Heilongjiang chúige, an tSín; I 1989 bhain sé céim amach ón Roinn Ealaíon Fine ag Ollscoil Hebei Gnáth, agus ansin dfheidhmigh mar ealaíontóir gairmiúil; Sa bhliain 1992 ghlac sé páirt i Seó Béising Nua-Ealaíne na hOllscoile, (ar siúl i mBéising); I 1996 ghlac páirt sa tSín! Dearbhaíodh breis cásanna den víreas san Eoraip, ach níl aon chomhartha go bhfuil an fliú ag scaipeadh go tapa anseo. Níor tharla aon bhás sna 12 thír Eorpacha ina bhfuil an galar go dtí seo. Ní dhearnadh aon réamhbhombardú teagmhasach chomh dian leis riamh roimhe – phléasc trí cinn de shliogáin ar línte na nGearmánach gach soicind go ceann 12 lá, agus phléasc 19 mianach fúthu, a mharaigh 10,000 saighdiúir Gearmánach. Anois ealaíontóir Cao Li ina bhall de Chumann na Síne Ealaíontóirí, agus anois cónaí i gcathair Nanjing, Jiangsu cúige sa tSín. Taihítí

Is oileán suite san Aigéan Ciúin í Taihítí. Is cuid de Pholainéis na Fraince í, comhroinn thar lear de chuid na Fraince. Ceann d'Oileáin an Chumainn atá inti. Ferdinand Lassalle a bhunaigh é sa bhliain 1863, faoin ainm Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein (ADAV — Cumann Ginearálta Oibrithe na Gearmáine). Mar sin, tá sé ar cheann de na páirtithe polaitíochta is sine ar domhan. Mr Chang Yu, autonym mar Chang Youshua rugadh a bhí i Nanchong chathair, Sichuan chúige, an tSín, an staidéar a bhí ag an Acadamh Shanghai na Fine Arts, agus chuaigh sé chun staidéar a dhéanamh ar an tSeapáin péintéireacht le haghaidh tréimhse bliana amháin i 1919. Go háirithe, sa bhliain 1770 tháinig trúpaí Prúise isteach sa Pholainn agus i Pomerania. Fógraíodh go hoifigiúil go raibh cosc ar an eipidéim as dul isteach sa tír ar an mbealach seo. Tá Logos siombailí a léiríonn rud éigin. Tá sé de ghnáth ar chuideachta, táirge nó bhranda. Logos cuidiú leis an gcuideachta a chlárú íomhá faoi leith i duine aigne faoi na cuideachta. Mar sin, tá an lógó a bheith tarraingteach, uathúil, agus feidhmiúil. Ba chóir a ionadaíocht freisin ar na cuideachta íomhá maith. Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: dubhluachair
an mhí dhubh den bhliain, an seal sin thar éis na Nollag nach mbíonn aon cheo ag beithígh ar an talamh. Téann sé amach go Féil Bríde agus ina dhiaidh blianta; coraice dhubh na bliana.
Seo í an dubhluachair. Ar ndóigh ní dochar cead scoir a bheith ag caoirigh anois. Níl foghail ar bith le déanamh acu
Amach ar dhubhluachair na bliana a bhí ann go háirid, mar cuimhním go raibh an aimsir ina círéabachaí
'Sé nádúr na haimsire a bheith deannachtach anois agus gurb í dubhluachair na bliana atá ann
dubhluachair in iontrálacha eile (5)
Tá an t-asal ina dhíthreabhach. Bhí sé craptha isteach i lúbainn an chlaí ar maidin agus na cluasa féin ní raibh sé in ann a bhiorú leis an bhfuacht. Tabharfaidh an dubhluachair atá amach romhainn anois cnáimh le crinneadh dó
→ doineann
Ní amach anseo ar an doininn agus ar an dubhluachair atá agat a bheith dhá dhéanamh. Is fhearr duit go fada é a dhéanamh anois fhad is atá sé ag tabhairt ana uaidh go breá
Níl a dhath ariamh farae le aghaidh na mbeithíoch anois agus gub (gurb) é dubhluachair na bliana atá ann. Ach amach anseo a ghabhfas sé sin rompu. Beithíoch ar bith a gheobhas call an tráth seo bhliain, tá a chnaipe déanta. Caillfear é amach anseo. Ní hé lá an tsneachta a gcailltear an druideoig chor ar bith, adeir siad
Ar ndóigh is dual don aimsir a bheith fuar an tráth seo bhliain. Nach í an dubhluachair ceart anois í
Níl ginnín féar tirim aici anois nach bhfuil ídithe, agus cóisir bheathach ansiúd aici agus a gcnámha thrína gcraiceann, agus dubhluachair na bliana amach rompu. Nach uirthi a bhí an smál an lá ar cheannaigh sí iad gur ghníomhaigh an tUasal Su Tian-ci mar chúntóir ag Stiúideo Lín Feng-insint, agus níos déanaí fheidhmigh sé mar mhúinteoir ag Guangdong Cúige Teicneolaíochta Academy of Art, Hangzhou Stáit Teicneolaíochta Academy of Art, Ealaín roinn ag Shandong na hOllscoile, Thoir-tSín Teicneolaíochta Academy of Art, agus tá an tUasal Su Tian-ci ina ollamh in Nanjing Ealaíne Institiúid roimh rith sé amach, chomh maith le Cumann Ealaíontóirí chomhalta na Síne, seasamh stiúrthóir Jiangsu Cúige Cumann Ealaíontóirí, comhairleoir ar Jiangsu Oil Painting Seimineár. Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: dreas 1
—/d′r′æs/; ach deirtear /ɡ′r′æs/ scaití. An d atá i gCois Fharraige
—tuiseal ginideach uatha: an dreasa
—ainmneach iolra: dreasa, dreasannaí
geábh, eadra, scaitheamh.
Rinne sé dreas caointe
Chaith sé dreas ag caoineachán
Rinne sé dreas ceoil dhúinn
Breá nach ndéanann tú dreas cainte leis. Ar ndóigh níl aon chíos ar an gcaint
Is breá uaidh dreas ceoil a dhéanamh
Rinne sí dreas diabhalta caoineacháin. Is breá bogúrach uaithi a dhéanamh freisin
Níl a fhios agam nach mb'fhearr dom dreas codlata a dhéanamh. Caithfidh mé éirí le hóró lae le dhul chun an aonaigh
B'fhearr dhuit dreas coraíochta a dhéanamh liom. Is fear thusa nár fhéach tú féin ariamh. Ní fhéadfá gan scráibneart a bheith ionat, bail ó Dhia ort!
Dúirt sé dreas d'amhrán
Dúirt sé dreas amhráin
Ní dhéanann tú dreas cúirtéireachta ar bith anois
Tháinig an dreas sin liom go maith — damhsa
Bainfidh sé dreas aisti — as bean
roinnt, scaird, goradh.
Fuair mé dreas fuaicht ar an tórramh sin aréir. Thiar leis an doras dúnta a bhí mé agus bhí an seoide isteach orm ann
Fuair mé dreas fuaicht inné ar an bportach. Ní raibh de chlúdú orm ach mar a fheiceas tú mé, agus bhí gaoth thollta ann. Diabhal bréag nach raibh
Tá dreas fuaicht faighte agam le uair ansin thíos faoi chorr na binne ag éisteacht le C. ag cur caoi ar T. Dh.
Fuair mé dreas tae ann — scaird
An n-ólfaidh tú dreas tae, ó tharla nach bhfuil a mhalrait againn?
D'ól muid dreas tae ansin agus chaith muid dreas tobac, agus bhí sé ionann is am baile ansin
M'anam go bhfuair mé dreas óil ann, agus gur fhan mé ina chionn freisin, chomh uain is a tugadh dom é.
Gheobhaidh tú dreas óil má théann tú suas ann, ach dheamhan a molfainn duit lonnú ann rófhada. Beidh siúite ansin roimhe mhaidin
B'ait liom fhéin dreas óil a dhéanamh scaití. Ach ní bhfaighinn leath sásaimh air, mura bhféadainn mo sheolta a chrochadh agus a dhul i bhfad ó bhaile. Maidir lena dhul soir ansin thoir agus lá óil a dhéanamh ann, níl ansin ach leibideacht. Téirigh san áit a mbeidh nuaíocht ann duit Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: deilbh 1
—briathar; ainm briathartha
—nuair is briathar é, bíonn an dá réimniú aige — réimniú ó nó f .i. deilbheoidh mé, deilbhfidh mé /d′el′əf′ə/
rud áirid a dhéanamh le snáth mar atá mínithe fút thíos.
"Chuirfidís an t-íorna timpeall ar an gcrann tochrais, agus bheadh an crann tochrais ansin ag teacht thar timpeall — an líon dhá thochras agus ag teacht leo ar cheirtlíní. É a dheilbh ar chrann ar nós flainín ansin. Chuirfí ag an bhfíodóir é agus dhéanfadh sé píosa dhó … " (Sliocht as cuntas faoin líon ó m'athair)
"Deilbh an saol agus gheobhaidh tú inneach dhó" (seanfhocal) — 'sé an dlúth a dheilbhítear ar an gcrann deilbh, ach ní mór inneach a bheith ann freisin le cur air sa bhfíochán, nó ní féidir aon éadach a dhéanamh dhe (fc. dlúth). Is minic a bhíos easnamh ar bhean abhrais (fc. dlúth agus fc. easnamh thuas), ach gheobhaidh sí an oiread innigh agus a theastós uaithi i gcónaí, i gcomhair a mbeidh deilbhthe aici ; is minic a bhíos duine ag déanamh ruda eicínt agus gan aon chosúlacht air go mbuachfaidh sé tada go deo air, ach fónfaidh an rud sin uair eicínt. Cuirim i gcás fear a mbeadh neart údar leasaithe aige le haghaidh talúna ach nach mbeadh mórán síl aige, dearfaí leis: deilbh an saol agus gheobhaidh tú inneach air: mar dhóigh dhe, dhá leasaíodh sé leis, nach mbeadh aon easpa síl air: go bhfaigheadh sé an síol ar chuma eicínt
Má tá an aimsir go dona fhéin — agus thar a bheith go dona — dheamhan le déanamh againn, ach an oiread móna agus a fhéadfas muid a bhaint. Deilbh an saol, adeir siad, agus gheobhaidh tú inneach air. Tiocfaidh uair bhreá a thriomós í am eicínt
Cén mhaith a bheith dhá gcur an ea, agus gan gamhain ná bó ann lena n-ithe. Feicfidh tú má chuireann tú iad go bhfaighidh tú gnaithe dhóibh. Deilbh an saol agus gheobhaidh tú inneach air
Tóg a bhfaighidh tú. Ní stró duit fear a gcaite a fháil anois, agus chomh gann agus atá feaigs. Deilbh an saol, adeir siad, agus gheobhaidh tú inneach dó
Ar ndóigh más cúrsaí mar sin é, níor cheart d'aon duine buille ar bith a dhéanamh. Tá an aimsir mar is toil le Dia í, agus níl aon neart againne uirthi. Bain amach do chuid féir, agus lig de do chuid bundúin. Beidh grian fós ann lena thriomú. Deilbh an saol agus gheobhaidh tú inneach dó
Tá mé ag déanamh croithe agus gan tada le dhul iontu, ní ag ceasacht ar Dhia é. Níl againn ina dhiaidh sin ach ag súil le Dia chreidim. Nár dhúirt siad: "deilbh an saol agus gheobhaidh tú inneach dhó"
Tá sé deilbhthe amach agat — rud a bheadh déanta nó réitithe (giota oibre, bróig deasaithe, coca féir déanta srl.). Tá barúil agam nach deilbhthe é seo ó cheart ach deilthe (fc. deil), nó go bhfuil an dá fhocal measctha ar a chéile. Baineann an scéal céanna le tuilleadh de na samplaí seo síos, ach deilbhthe adeirtear
Cheannaigh sé feac deilbhthe inniu (deilthe; deilithe?) — feac a bheadh snoite amach, réidh le cur sa láí
Tá an feac seo deilbhthe anois le cur sa láí. Faigh an t-iarann. Ní fhágfaidh muid leithscéal ar bith agat gan a dhul ag réabadh craicinn amárach
Caithfidh mé an feac a dheilbhiú beagán shula fhéadfas mé a chur sa láí. Tá an bhróigín buille rófhairsing
Tá sí deilbhithe amach agat, baile ó Dhia ort. Féadfaidh tú do scíth a ligean anois, agus an fómhar craptha
Is gearr a bheas siad leis an teach anois nó go mbeidh sé deilbhthe amach acu. Rinne siad an-éascaíocht leis le mí. Beidh sé in araíocht a dhul ina chónaí ann faoi cheann míosa eile
Níl aon cheo deilbhithe nach bhfuil sé in ann a dhéanamh — níl aon cheo ón deil amach nach bhfuil sé in ann a dhéanamh; tá sé in ann gach uile rud a dhéanamh, tá sé chomh stuama sin
Níl aon cheo deilbhithe nach bhfuil déanta ansin thíos aige. Sin é an buachaill! Is mór an stuaim a gheall Dia dhó thar dhuine ar bith ar an mbaile
An-fhear ceirde é. Níl aon ní deilbhithe nach bhfuil sé i riocht a dhéanamh
Dheamhan ball oirnise deilbhithe nach bhfuil aige, agus gan é in ann tada a dhéanamh leo. Dheamhan ceo muis. Sin í an choigealach i láimh na hóinsí, ball oirnise a chur ina láimh sin.
Tá an garraí deilbhthe amach anois aige le cur — leasaithe, socraithe, agus chuile théisclim eile déanta faoi chomhair an chuir
Tá muid deilbhithe amach anois le dhul ag réabadh portaigh, agus arsa tusa, tá sé in am sin againn
Is furasta an t-earrach a chur dhá mbeadh an deilbh (deilbhiú freisin) déanta — leasú, socrú agus gach téisclim mar sin déanta. Dá mbeadh an stócáil déanta, níor bhrí an churaíocht féin a dhéanamh
Dá mbeinn réidh le chuile dheilbh eile go dtí an churaíocht, ní leathanró í sin a dhéanamh. Ach bíonn duine meata ag dul i dtrá, agus ag tógáil clascannaí, agus ag biorú claíochaí, agus ag déanamh crúbáin
Dhá mbeadh chuile dheilbh eile réidh, ní bheifí i bhfad leis an teach, ach cí Dia go mearódh an téisclim duine. Tá mise thar bharr mo chéille ag na faileannaí beaga sin atá le déanamh
Tá sé deilbhthe amach le aghaidh an bháis — duine a bhí go dona, suaite, cloíte agus a raibh déanta lena bhás
Chreidim go bhfuil an bhean bhocht deilbhthe amach le aghaidh an bháis. Is maith atá sí ag saothrú an bháis ar aon nós. Diabhal bréag nach maith
Bhí mé ag breathnú air os cionn cláir agus séard adúirt mé le Jude gurb é an tinneas a dheilbh amach le haghaidh an bháis é — bhí sé snoite suaite
Tá sé deilbhthe amach anois le haghaidh an bháis ceart. Is furasta a aithinte air é. Nár ba buil le Dia go mbeadh liostachas chomh fada orm leis ar chaoi ar bith
Dia dhá réiteach nach é atá cloíte caite. Dheilbh an tinneas sin amach le aghaidh an bháis go maith é. Nach teann a bhíos duine ina dhiaidh sin. Ní bhfaightheá fear chomh hurrúnta leis sin dhá gcuirtheá slat ar pharóiste tá dhá bhliain ó shin. Agus féacha inniu é agus gan ann ach na cheithre eite Fear garbh gairgeach a bhí in Alois Hitler nach rabh ag cur suime ach ina chuid beach, nó i mbreis ar a bheith ina státseirbhíseach, bhí sé ag dul le beachaireacht mar chaitheamh aimsire. Bí máthair Adolf an tríú bean chéile aige, agus í leagtha suas aige an chéad uair cheana nuair a fuair an darna bean acu bás. Mar sin, cha rabh Alois ródhian ag tabhairt urraime do theagasc morálta na hEaglaise i gcúrsaí craicinn. Bfhéidir go rabh a shliocht ar an mhac, nó cha rabh a chuid smaoiteachais i dtaobh na gcúrsaí seo ag teacht go róloighiciúil le chéile. Bhíos san Iodáil, a John. Sa Fhrainc atá mé anois, mar is oileán Francach í an Chorsaic le cúpla céad anuas. Rugadh Napoléon anseo. Tá Fraincis ag chuile dhuine anois, ach tá le corsean teanga áitiúil, ag cuid acu fós. Saghas Iodáilise atá sa Chorsaicis. Mar shampla: A lingua ùn hà osse, ma face rompe losse. (Níl cnámha ag an teanga, ach briseann sí cnámha.) Is minic a bhris béal duine a shrón. Ní raibh na seandálaithe sásta a rá cá háit go díreach a raibh siad ag obair i Norfolk, mar ní raibh siad ag iarraidh gadaithe a mhealladh don suíomh. Is iad sin Asarbaiseáin, trí tSeoirsia agus an Iaráin, tionscadail tógála chonair atá beartaithe ó tSeoirsia go Iostanbúl, a dúirt an ráiteas. Anois tá ealaíontóir Pang Mao-kun ghníomhaigh mar ollamh de chuid na Roinne Oil Painting ag an Fine Arts Sichuan Coláiste, a ghníomhaíonn freisin mar chathaoirleach ar leas-de Chongqing Ealaíontóirí Association, stiúrthóir na Síne Ealaíontóirí Association, coiste Coiste ola ealaíne péintéireacht na Síne Ealaíontóirí Association. (1823) tá sé tar éis fás san Eoraip, sa Rúis bhí sé i bhfad níos déanaí (i lár an XXú haois). Ag timpeall 7:00 am Dé Céadaoin, tháinig timpeall seachtar ball de RIC ó Bhaile Átha an Rí i bhfoisceacht 400 slat den mhodhfheirm. Ag cur lena sheanmhodh oibre dó, thoisigh Hitler a theannadh a chuid éileamh ar an Pholainn anois. Ní rabh Józef Beck, Aire Gnoithí Eachtracha na Polainne, in inmhe an dainséar a aithne in am, ach oiread leis na státairí eile ar bhain Hitler an bhearna díofa lena chuid bealtaí. A mhalairt ar fad. Fearacht Pilsudski, bhí claonadh i ndúchas Bheck bheith rómhuiníneach as an Ghearmáin. Bhí sé creathnach naimhdeach i dtaoibh na Rúise, arbh í bíobha bunaidh na Polainne í dar leis, agus murab ionann is Pilsudski, bhí Beck sách tuigseach i staoibh an Tríú Reich. Bé an Marascal Rydz-Smigly a bhí i gceannas ar an tír go foirmiúil, ach dáiríribh, bé Beck fear láidir an junta san am. An tráthnóna céanna, thréig Ó Maoilíosa an mhodhfheirm agus threoraigh sé na reibiliúnaithe i gcúlú chuig Caisleán Mhaigh Fhód i bparóiste Chill Chon Iarainn – áit chónaithe thréigthe suite timpeall trí mhíle soir ó dheas. I 1949, bhí curtha Mr.Tu Ke ordaíodh dó iad a enterer i Shanghai agus a chruthú Shanghai Factory de Fine Arts in éineacht leis an Ard-Chen Yi agus ghníomhaigh mar cheannaire Creation Ghrúpa, ina dhiaidh sin Shanghai Factory Mínealaíon Athainmníodh mar Shanghai Ceapadh Fine Arts Corporation Designagus Mr.Tu Ke mar Bhainisteoir Ginearálta. Is é an Pápa a thagraíonn do riachtanas i Bunreachtanna an Chumainn Íosa go gcaithfidh an Íosánach léiriú a coinsiasa,Is é sin, a staid spioradálta istigh, ionas gur féidir leis an níos fearr a bheith níos comhfhiosach agus eolach ar sheoladh dhuine ar mhisean. Ar Dé Máirt, dúradh leis go raibh a chuid leanaí a fuarthas marbh ag an Óstán Miramar sa saoire. Bhí sé i mBarcelona gabhadh ar an 7 Bealtaine. Tar éis an chogaidh, athbhunaíodh an tSeicslóvaic agus bhí fonn ar an rialtas fadhb na nGearmánach a réiteach go deo. Cuireadh réiteach sách simplí i dtreo: an ruaig a chur orthu. Ruaigeadh breis is 2 mhilliún daoine amach as Sudetenland go dtí an Ghearmáin agus an Ostair. Bánaíodh na ceantair Ghearmánacha beagnach go hiomlán, agus tugadh cuireadh do Sheicigh athlonnú isteach ann. I bhfocail eile, rinneadh glanadh eitneachethnic cleansing ar Ghearmánaigh Sudetenland. Tuigtear inniu gur éagóir a bhí ann, mar ní hionann Gearmánach agus Naitsí. Ach, ag an am sin ag deireadh an chogaidh, is cosúil nach raibh éinne ag machnamh i gceart níos mó. Tharla a leithéid i dtíortha eile, freisin, go háirithe sa Pholainn nuair a bogadh teorannacha na Polainne siar. Bratach an Chósta Eabhair

Tá 3 línte ceartingearach ag Bratach na Cósta Eabhair, oráiste, bán agus glas. Tá sé an-chosúil le Bratach na hÉireann ach le na dathanna in ord difriúil (glas bán agus oráiste).
Tá an Bratach bunaithe ar Bratach na Fraince; seasann an dath oráiste don talamh, seasann an bán do shíocháin, agus seasann an ghlas don dúchais agus na choillte i ndeisceart na tíre. Baisteadh Ard-Fheis an Bhua (Reichsparteitag des Sieges) ar an gceann seo, ó bhí an páirtí díreach tar éis an chumhacht a ghabháil agus deireadh a chur le Poblacht Weimar. Léigiún Rómhánach

Is éard a bhí sa léigiún ná an t-aonad is mó a bhí in arm na Róimhe. Is as an bhfocal laidine "legio" a thagann an focal léigiún agus is as "legere"(roghnú) na Laidine a thagann an focal "legio". Bhí mé i mo bhall den Poiblíocht Dúiche an Mháistir Grand agus Caidrimh Phoiblí Coiste, agus ar an Nollaig 22, 1998, tuairisceoir ó na St. Petersburg Times , diarr mé cad a bhí a fhios agam, agus nuair a bhí a fhios agam é. Dúirt mé leis an Amanna Ba mhaith an rud céanna a dúirt mé mhí Couture roimh, but when the reporter called Grand Master Couture to confirm it , Coutre claimed I was lying ! On December 23, 1998 ( the very next day ), an St. Petersburg Times confirmed Id been telling the truth , and that the Grand Lodge of Florida , as well as DeMolay leaders at the State and National level , knew very well about Shirleys reported abuse , yet did nothing . Bhí na daoiní ag dul chun antoisceachais ar deis is ar clí, agus na Cumannaigh ag éirí ina sluapháirtí. Ar an taoibh chontrártha, bhí feallmharfóirí ag obair ag marú polaiteoirí liobrálacha nó Giúdacha, ar nós Walter Rathenau sa bhliain 1922. Fear cumasach a bhí i Rathenau, agus dintiúirí éifeachtacha aige ó bhlianta na monarcachta, ach ós rud é gur gróintín tionsclaíochta de phór Ghiúdach a bhí ann, ba dual do sceimhlitheoirí na heite deise targaid a dhéanamh de. Naitsíochas - Vicipéid
(Athsheolta ó Naitsí)
An Svaistíce - Príomhshiombail an Naitsíochais
Is é an Naitsíochas (Gearmáinis: Nationalsozialismus - tá an leagan Nazismus ann chomh maith, ach ní chloistear chomh minic céanna é) an t-ainm a thugtar ar idé-eolaíocht na Naitsithe (Gearmáinis: Nazis), arbh iad baill agus lucht leanúna Pháirtí Náisiúnta Sóisialach Lucht Oibre na Gearmáine (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP) iad. Gluaiseacht chiníoch, fhrith-Ghiúdach, eoiginice ab ea na Naitsithe, agus Adolf Hitler ina cheannaire diansmachtúil orthu. Bhí na Naitsithe i réim sa Ghearmáin sna blianta 1933-1945, agus b'iadsan a chuir tús leis an Dara Cogadh Domhanda. Faoi thionchar na Naitsithe, tháinig rialtais soip ar an bhfód i dtíortha eile a raibh cuma an Naitsíochais orthu, cosúil le rialtas Vidkun Quisling san Iorua. I mblianta an Naitsíochais, bhí Hitler ina dheachtóir ar an nGearmáin, agus é ag cur polasaithe coiriúla i gcrích le cabhrú na Naitsithe.
Eolas nó "Informationsplakat" ag an taispeántas Wunder des Lebens 1935 i mBerlin
Tar éis an Dara Cogadh Domhanda, bíonn grúpaí beaga nua-Naitsithe ag iarraidh smaointeachas na Naitsithe a athbheochan. Uaireanta, baineann siad úsáid as siombailí na Naitsithe freisin. Is í an svaistíce (Gearmáinis: das Hakenkreuz) an tsiombaile is tábhachtaí de chuid na Naitsithe, ach tá sé coiscthe ag na húdaráis sa Ghearmáin, san Ostair agus san Eilvéis an svaistíce agus comharthaíocht Naitsíoch eile a choinneáil le feiceáil go poiblí.
2 Forbairt
3 Clár Oibre
3.1 Clár Oibre na gCúig bPointí Fichead
3.2 "Mein Kampf"
4 Cultas an Führer i Stát an Führer
5 Saintréithe Eile na hIdé-Eolaíochta
6 Baint an Naitsíochais leis an gCaipitleachas
6.1 Foinsí Airgid na Naitsithe
6.2 Frithchaipitleachas na hIdé-Eolaíochta Naitsíche
6.3 Polasaithe Eacnamaíocha na Naitsithe
An Coincheap[cuir in eagar | athraigh foinse]
Tháinig coincheap an tSóisialachais Náisiúnta ar an bhfód mar theideal ar chuspóirí Pháirtí Lucht Oibre na Gearmáine (Deutsche Arbeiterpartei, DAP), a tharraing an t-ainm nua úd NSDAP, nó Páirtí Sóisialach Náisiúnta Lucht Oibre na Gearmáine air féin sa bhliain 1920. Roimhe sin féin, i Mí Bhealtaine 1918, fuair Páirtí Gearmánach an Lucht Oibre san Ostair ainm nua den chineál chéanna - Deutsche Nationalsozialistische Arbeiterpartei - Páirtí Sóisialach Náisiúnta Gearmánach an Lucht Oibre.
Bhí an dá pháirtí dírithe ar an "sóisialachas náisiúnta" a chur in áit an tsóisialachais idirnáisiúnta a bhí á chur chun cinn ag na Daonlathaigh Shóisialta. Sna páirtithe seo, bhí an corrsmaoineamh frithchaipitleach á mheascadh tríd an náisiúnachas ciníoch. Mar sin, bhí siad in ann vótaí a mhealladh ó na meánaicmí agus ón lucht oibre san am céanna. Maidir leis na Sóisialaigh Náisiúnta sa Ghearmáin, thug siad "gluaiseacht" orthu féin seachas "páirtí", lena leas a bhaint as chomh tuirseach a bhí cuid de mhuintir na tíre den pholaitíocht mar rud.
"Deutschland siegt an allen Fronten" ("Tá an Ghearmáin ag breith bua ar gach cathéadan", 1940, Vársá
Inniu, is gnách coincheap an tSóisialachais Náisiúnta a ionannú go hiomlán le saoldearcadh ollsmachtúil ciníoch Hitler agus lucht a leanúna. Ní mór cuimhne a choinneáil air, áfach, gur bhain Hitler a chiall féin as an dá choincheap idir Náisiúnachas agus Shóisialachas. Is éard a bhí i gceist leis an Náisiúnachas, dar leis, ná umhlaíocht agus urraim an duine don Náisiún, agus is éard a bhí i gceist leis an Sóisialachas ná an fhreagracht a ghlac an Náisiún as an duine. Is é an tuiscint a bhí ag na Sóisialaithe i gciall cheart an fhocail ar a n-idé-eolaíocht féin ná go gcaithfí na meáin táirgíochta a shóisialú (a chomharshealbhú), ach dhiúltaigh Hitler riamh dá leithéid de Shóisialachas.
Thairis sin, theastaigh ó Hitler a idé-eolaíocht féin a dhealú ón bhFaisisteachas, a bhí tagtha ar an bhfód san Iodáil faoi chomandracht Benito Mussolini. San Aontas Sóivéadach, áfach, ba ghnách Faisisteachas a thabhairt ar an dá idé-eolaíocht seo ón mbliain 1925 ar aghaidh, agus i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, d'éirigh an úsáid seo coitianta i dtíortha Oirthear na hEorpa, a bhí ina satailítí polaitiúla ag an Aontas Sóivéadach. San Iarthar féin ba leasc leis an lucht léinn Marxach úsáid a bhaint as an téarma "Sóisialachas Náisiúnta" le tagairt don Naitsíochas, ó b'ionann sin dar leo agus aitheantas a thabhairt don chiallú gur sórt Sóisialachais é an Naitsíochas. Is é an tuiscint a bhí ag na Marxaigh gur cineál aicmeachas buirgéiseach a bhí i gceist leis an bhFaisisteachas.
Tuiscint eile atá i gceist le teoiric an ollsmachtachais, a bhí an-choitianta i measc na staraithe a raibh dearcadh neamh-Shóisialach nó fiú frith-Shóisialach acu. Chuir siadsan an Naitsíochas agus an Stailíneachas ar aon leibhéal le chéile mar chórais ollsmachtacha, agus iad ag díriú ar chosúlachtaí an dá chóras ina gcuid taighde. Bhí an scoil seo breá sásta úsáid a bhaint as na hainmneacha "Sóisialachas Náisiúnta" agus "Naitsíochas".
Hitler, i Cheb (Gearmáinis: Eger) i dtír na "Sudetendeutsche", is é sin, mionlach Gearmánach na Seicshlóvaice, Deireadh Fómhair 1938
D'fhás an Naitsíochas aníos tar éis an Chéad Chogadh Domhanda, agus ar a lán bealaí, ba aisfhreagra é ar Réabhlóid Dheireadh Fómhair sa Rúis chomh maith. Bhí tionchar ag an Völkische Bewegung, nó gluaiseacht an náisiúnachais fhrith-Ghiúdaigh, in Impireacht na Gearmáine roimh an gCéad Chogadh Domhanda, ar an Naitsíochas, ach thairis sin, is féidir a aithint go bhfuair na Naitsithe oidhreacht mhór smaointe ó na heisimircigh Rúiseacha a d'éalaigh roimh na Boilséivigh. Seo roinnt fhoinsí as ar tháinig idéanna Hitler:
Cumainn bheaga chiníochais a raibh cuma an tseicteachais orthu, agus iad ag teacht ar an bhfód le smaointí Guido von List agus Jörg Lanz von Liebenfels a chraobhscaoileadh ón mbliain 1900 i leith. Cuid de shaol Vín ab ea iad nuair a bhí Hitler ina chónaí ansin. Tháinig na siombailí rúnacha agus an svaistíce ó na dreamanna seo, chomh maith leis an misteachas ciníoch a bhain leis an "gcine Airianach".
An Reichshammerbund sa Ghearmáin, arbh é Theodor Fritsch a chathaoirleach, chomh maith le cumainn chosúla eile sa tír sin. Cumainn fhrith-Ghiúdacha a bhí i gceist agus iad ag iarraidh daoine a earcú as measc dreamanna polaitiúla éagsúla. Bhí baint ag na dreamanna seo leis an misteachas ciníoch freisin, nó bhí an rúnchumann úd Germanenorden ag insíothlú an Reichshammerbund. I ndiaidh an Chéad Chogadh Domhanda, d'iompaigh an Germanenorden ina eagraíocht phoiblí, an Thule-Gesellschaft, a bhí ag comhoibriú go dlúth leis na Naitsithe. Mar shampla, sula ndearna na Naitsithe a gcuid féin den nuachtán Völkischer Beobachter, ba leis an Thule-Gesellschaft é. Chabhraigh an Thule-Gesellschaft leis na Naitsithe tacaíocht a fháil ar fud na Gearmáine go léir - ar dtús ní raibh iontu ach páirtí réigiúnach a bhí teoranta don Bhaváir.
Cumainn náisiúnaíocha radacacha a raibh blas an impiriúlachais orthu, cosúil leis an gCumann Uile-Ghearmánach nó Alldeutscher Verband, a bunaíodh sa bhliain 1891. Ba é an coilíneachas an chloch ba mhó ar phaidrín an chumainn seo, agus é ag éileamh bunú coilíneachtaí Gearmánacha thar lear. Thairis sin, bhí an cumann seo míshásta le himpireacht ilnáisiúnta na hOstaire agus na hUngáire, ós rud é gurbh é dearcadh an chumainn gur chóir do na Gearmánaigh go léir a bheith ina gcónaí in aon stát amháin. Bhí an Cumann ag cur troda ar na mionlaigh náisiúnta sa Ghearmáin chomh maith - na Polannaigh, na Sorbaigh, na Giúdaigh.
Cumainn fhrith-Ghiúdacha, cosúil leis an Deutschnationaler Handlungsgehilfenverband - ceardchumann frith-Ghiúdach do na giollaí siopa - agus an Deutschvölkische Partei. Bhí an Handlungsgehilfenverband ag craobhscaoileadh na hidé go raibh an fear oibre Gearmánach á dhúshaothrú ag na Giúdaigh shaibhre. Thairis sin, bhí an ceardchumann seo ag cur in aghaidh chúis na mban, nó bhí eagla ar na giollaí siopa roimh iomaíocht na mban ar mhargadh na jabanna.
Na heisimircigh ón Rúis, bhí cuid mhaith acu ag áitiú gur Giúdaigh a bhí sna Boilséivigh agus gurbh í comhcheilg dhomhanda na nGiúdach a chuir Léinín ag rialú na Rúise. Bhí traidisiún ársa ag an bhfrith-Ghiúdachas sa Rúis, nó ba í rúnseirbhís Impireacht na Rúise a chum Prótacail Sheanóirí Shión, an "cháipéis" bréige a thug cur síos ar "phleananna na comhcheilge Giúdaí". I measc na luath-Naitsithe féin, bhí Gearmánaigh eitneacha ón Rúis a shocraigh síos sa Ghearmáin i ndiaidh na réabhlóide Boilséiví, ar nós Ludwig Maximilian Erwin (Max Erwin) von Scheubner-Richter, a fuair bás an mhairtírigh i München nuair a d'éirigh na Naitsithe amach ansin sa bhliain 1923, agus Alfred Rosenberg, idé-eolaí mór an chiníochais agus an fhrith-Ghiúdachais i measc na Naitsithe.
Comhábhair thábhachtacha ab ea an míleatachas, an ciníochas agus an t-impiriúlachas a bhí ag dul i bhfairsinge sa Ghearmáin is san Ostair mar a bheadh falscaí ann, thiar i ndeireadh na naoú haoise fichead. Ba é an frith-Ghiúdachas ba mhó a cheangail dá chéile na dreamanna is na hidéanna éagsúla agus a rinne gluaiseacht Naitsíoch astu. Bhí dlúthbhaint ag an bhfrith-Ghiúdachas leis an bhfrith-Phoblachtachas, nó bhí na Naitsithe agus a gcuid réamhtheachtairí ag caitheamh anuas ar Phoblacht Weimar mar "Phoblacht Ghiúdach", agus is é an t-ainm a thug siad ar bhunaitheoirí na Poblachta ná Novemberverbrecher, is é sin, coirpigh na Samhna, ós rud é gurbh í ceannairc na saighdiúirí i Mí na Samhna 1918 a chuir an chéad síol leis an bPoblacht.
stampa poist 1943, "Brandenburger Tor"
Clár Oibre[cuir in eagar | athraigh foinse]
Clár Oibre na gCúig bPointí Fichead[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ar dtús, bhí an ghluaiseacht Naitsíoch an-éagsúil ó thaobh an tsaoldearctha de. Mar a dúirt Hans Frank os comhair na cúirte i Nürnberg, bhí an oiread leaganacha éagsúla den Naitsíochas ann agus a bhí daoine sa pháirtí Naitsíoch. Ina ainneoin sin, nuair a bunaíodh an NSDAP, an páirtí, bhí na baill in ann aontú le chéile faoi "chlár oibre na gcúig bpointí fichead ", agus is féidir sórt idé-eolaíochta a aithint sa chlár oibre seo.
Thar aon rud eile, bhí stát Mór-Ghearmánach le bunú ina mbeadh cónaí ar na Gearmánaigh go léir. Níor tugadh aitheantas ar bith do chonradh síochána Versailles. Bhíothas ag éileamh tuilleadh tailte agus coilíneachtaí le bia a sholáthar do na Gearmánaigh. Taobh istigh den Ghearmáin féin, bhí an tsaoránacht le bunú ar an bhfolaíocht agus ar an gcine, ionas nach bhféadfadh Giúdaigh ná Gormaigh saoránacht na Gearmáine a bhaint amach. Ar ndóigh, ní bheadh cead acu siúd poist státseirbhíse a fháil ná freagracht phoiblí de chineál eile a ghlacadh orthu féin. Go prionsabálta, bheadh a leithéidí le ruaigeadh as an tír agus ní bheadh cead isteach ag a leithéidí eile.
Maidir leis an eacnamaíocht, chaithfeadh gach duine a chuid a shaothrú as allas a mhalacha. Ní íocfaí airgead in aisce le haon duine - is dócha go raibh an t-éileamh seo dírithe in aghaidh na ndaoine saibhre a raibh díbhinní ag dul dóibh, ionas nach gcaithfidís obair ar bith a dhéanamh. Bhí na comhlachtaí móra le sóisialú agus le roinnt idir na gnóthadóirí beaga. D'fhéadfaí a rá go raibh sóisialachas áirithe ag baint le cuspóirí eacnamaíocha na Naitsithe, a bheag nó a mhór.
frith-Sheimíteachas, 1933
Bhí "lucht an ghaimbíneachais" le cur chun báis gan trua gan trócaire - ar ndóigh, ba iad na Giúdaigh a bhí i gceist le "lucht an ghaimbíneachais". Ní raibh an cead cainte ná saoirse an phreasa go hard ar liosta na Naitsithe - a mhalairt ar fad, bhí deireadh le cur le "bréaga na nuachtán" agus cinsireacht le cur i bhfeidhm ar an bpreas. Ní fhéadfadh na Giúdaigh a bheith ag foilsiú nuachtán ná á gcur in eagar. Chreid na Naitsithe go daingean go raibh a leithéid ann agus "preas domhanda na nGiúdach". Bhí dlúthbhaint ag an tuiscint seo le coincheap "mheath na healaíne" (entartete Kunst): d'áitigh na Naitsithe go raibh comhcheilg na nGiúdach ag iarraidh an ealaín agus an litríocht a chur ó mhaith le hidéanna nua-aimseartha, agus go raibh an tionchar seo le cloí agus ealaín nua Ghearmánach, náisiúnaíoch le cur in áit na "healaíne Giúdaí" trí pholasaithe meabhracha stáit a chur i bhfeidhm i gcúrsaí cultúrtha.
Paradacsúil go léir gheall an clár oibre saoirse reiligiúin - ach ar ndóigh, bhí srianta leis an tsaoirse sin: ní raibh cead ag na fíréin "instinn mhorálta an chine Ghearmánaigh a shárú". Bheadh "Críostaíocht dhearfach" de dhíth beag beann ar an teorainn idir Caitliceachas agus Protastúnachas, agus bheadh an cineál seo Críostaíochta ag teastáil mar chrann taca idé-eolaíoch don chath in aghaidh an Ghiúdachais. Nuair a chuaigh na Naitsithe i gcumhacht, chuir siad cath ar na heaglaisí le "comhphobal na gCríostaithe Gearmánacha" a chur chun cinn, cath a bhí bun os cionn ar fad le pointe seo an chláir oibre.
ionchomharthaí
Chuir an clár oibre an-bhéim ar an "gcomhleas" agus ar an lárchumhacht láidir stáit a bhí ag teastáil leis an gcomhleas seo a chur chun cinn. Chaithfeadh an sainleas, an leas indibhidiúil agus an fhéinspéis géilleadh do chomhleas an náisiúin.
Tríd is tríd, cuireadh an chuid ba mhó den chlár oibre i ngníomh i gcúrsaí na bpolasaithe eachtracha agus inmheánacha, ach san am chéanna, fágadh cuid mhór den pholasaí eacnamaíoch ar lár. Le fírinne, bhí cuid mhór de na cuspóirí eacnamaíocha chomh doiléir nó neamhphraiticiúil is nach bhféadfaí iad a bhaint amach ar aon nós ná slí. Bhí cuid mhór de na Naitsithe tar éis dul leis an bpáirtí ar chúiseanna eacnamaíocha, áfach, agus bhí siad as pabhar míshásta leis an tsiléig seo, agus bhí an dainséar ann go dtitfeadh an páirtí as a chéile faoi bhrú na n-easaontas faoi chúrsaí eacnamaíochta. Mar shampla, bhí Otto Wagener den tuairim gur chóir tacú leis an meánaicme, agus Walther Darré ag éileamh tacaíochta do na feirmeoirí. Bhí Gottfried Feder barúlach gur chóir "an chosmhuintir a shaoradh ó bhráca an ghaimbín", ach ní raibh sé soiléir céard a bhí i gceist aige.
An chéad imleabhar de Mein Kampf. An chéad eagrán ón mbliain 1925
"Mein Kampf"[cuir in eagar | athraigh foinse]
Príomhalt: Mein Kampf
Cáipéis thábhachtach idé-eolaíoch eile a bhí i gceist leis an leabhar a scríobh Adolf Hitler nuair a bhí sé ina phríosúnach i Landsberg sna 1920idí - le fírinne, bhreac Rudolf Hess síos an scéal ó bhéal Hitler. Sa leabhar seo, dheimhnigh Hitler cuspóirí na Naitsithe i gcúrsaí eachtracha, an t-Anschluss ach go háirithe - is é sin, nascghabháil na hOstaire agus bunú na Mór-Ghearmáine a chuimseodh an Ostair chomh maith leis an "nGearmáin Bheag".
Fógra, Völkischer Beobachter le 31 Eanáir 1933
Theastaigh uaidh tuilleadh tailte a ghabháil don Ghearmáin, ach ní raibh suim aige i gcoilíneachtaí taobh amuigh den Eoraip: b'fhearr leis tíortha na hEorpa Thoir a shealbhú agus a choilíniú don Ghearmáin. Is dócha go raibh sé faoi thionchar smaointeoirí "geopholaitiúla" cosúil le Rudolf Kjellén ón tSualainn, Halford Mackinder ón Ríocht Aontaithe agus Karl Haushofer ón nGearmáin, agus iad den tuairim gurbh é an forlámhas san "Eoráise" eochair an fhorlámhais dhomhanda. Thairis sin, nuair a bhí Ord na Ridirí Teotanacha ag rith damhsa in Oirthear na hEorpa sa Mheánaois, bhí miotas acusan faoin Drang nach Osten, an tarraingt soir a bhí, mar dhea, i ndúchas an Ghearmánaigh, agus is léir gur chuala Hitler an sean-nath seo freisin.
Adolf Hitler - Mein Kampf (855. Auflage, 1943)
Is iad an Rúis agus na stáit idir an Ghearmáin agus an Rúis ba mhó a bhí ag teastáil ó Hitler mar thailte breise don Ghearmáin. Is é an plean a bhí ag Hitler le hOirthear na hEorpa a fhorghabháil ná go ndéanfadh sé athruithe ar chonradh síochána Versailles ar dtús agus go rachadh sé i gcomhghuaillíocht le Sasana (!) agus leis an Iodáil in aghaidh na Fraince. Athrú ab ea é seo ar an tríú pointe i gclár oibre an pháirtí Naitsíoch. Is é an tuiscint a bhí ag Hitler go gcaithfeadh an Ghearmáin a ghealladh don Ríocht Aontaithe nach raibh coilíneachtaí Shasana ag teastáil ó na Gearmánaigh ar aon nós. Mar sin, gheobhadh na Gearmánaigh cead a gcinn is a gcos ar fud Mhór-roinn na hEorpa.
Cultas an Führer i Stát an Führer[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ó thús na fichiú haoise bhí sé de chlaontacht i stáit na hEorpa go léir dul le polaitíocht údarásúil fhrithdhaonlathach. Chuaigh an sruth seo i méadaíocht i ndiaidh an Chéad Chogadh Domhanda, ó bhain an cogadh agus an bochtanas a lean é mealladh as a lán daoine. Sa Ghearmáin, bhí cineál réamh-mhúnla do chultas an cheannasaí údarásúil ann: cultas an Impire. I ndiaidh an chogaidh, níor chreid aon duine san Impire a thuilleadh, ach nuair a d'imigh cultas an Impire, d'fhág sé bearna i gcroíthe a lán daoine sa Ghearmáin, agus iad ag dréim le ceannasaí láidir nua. Tháinig deachtóirí ceannasacha i gcumhacht sa Spáinn (Franco), san Iodáil (Mussolini) agus san Aontas Sóivéadach (Stailín).
Thosaigh cultas an cheannasaí sa Ghearmáin sách luath, fiú i bhfad sular shealbhaigh na Naitsithe an chumhacht. Nuair a thit an tóin as ceannairc an bheoirhalla i München sa bhliain 1923, is é an tátal a bhain Hitler as an iomlán ná go gcaithfeadh sé féin dul i gceannas ar an bpáirtí agus ar an nGearmáin féin gan aon údarás eile a cheadú, ó ba é sin a chinniúint.
Le fírinne ní raibh cosmhuintir an pháirtí ag súil lena mhalairt uaidh. Mar sin, b'ionann cultas an cheannasaí agus comhdhlúthú an pháirtí: de réir mar a thug na baill urraim agus dílseacht do Hitler, dúnadh na ranganna agus rinneadh dearmad de na deighiltí agus de na difríochtaí idé-eolaíocha.
Na héasclínte a bhí ag scoilt an pháirtí roimhe sin, ní raibh siad tábhachtach a thuilleadh. Nuair a tháinig na Naitsithe i seilbh an stáit sa bhliain 1933, níor theastaigh uathu deachtóireacht mhíleata a dhéanamh de, ach stát ceannasach. Mar sin, d'fhéach siad chuige nach mbeadh cumhacht ar bith ag aon duine eile seachas ag Hitler: nuair a fuair an tUachtarán Hindenburg bás sa bhliain 1934, níor toghadh uachtarán nua don stát, agus sa bhliain 1938, d'éirigh na hairí rialtais as a gcuid cruinnithe, ó bhí iomlán na cumhachta ag Hitler agus ag a fhoireann pé scéal é.
Is eol dúinn gur mhair an tAontas Sóivéadach beo breis is tríocha bliain i ndiaidh bhás Stailín, nuair a bhásaigh an Tríú Reich agus Adolf Hitler féin go comhuaineach. Is é is cúis leis seo ná go raibh difríochtaí prionsabalta in eagrú praiticiúil an dá dheachtóireacht. Nó bhí Hitler ag cur a ladair i ngach cineál cúrsaí, agus é ag eisiúint a chuid orduithe agus achtanna féin faoi seo is siúd.
Mar sin, ní raibh an maorlathas in ann oibriú as a stuaim féin i ndiaidh a bháis. Bhí gach duine ag fanacht le horduithe oifigiúla ó Hitler, agus nuair nach raibh Hitler ann a thuilleadh, ní raibh an córas in ann maireachtáil ní ba mhó. Bhí an caidreamh neamhoifigiúil le Hitler ní ba tábhachtaí ná slabhra oifigiúil foirmeálta an cheannais. San Aontas Sóivéadach, bhí gach duine tábhachtach tar éis scolaíocht idé-eolaíoch Chumannach a fháil, agus muinín áirithe acu astu féin go raibh siad in ann cinneadh ar an rud ceart as a stuaim féin. Sin é an rud a choinnigh an tAontas Sóivéadach ag imeacht ar feadh i bhfad i ndiaidh bhás Stailín.
Saintréithe Eile na hIdé-Eolaíochta[cuir in eagar | athraigh foinse]
Seo roinnt saintréithe eile a bhain leis an Naitsíochas:
An stát ollsmachtúil: treascraíodh an daonlathas, cuireadh an córas aon pháirtí ina áit, cuireadh trídheighilt na gcumhachtaí (an chumhacht feidhmiúcháin, an chumhacht reachtach, agus na breithiúna) ar ceal, hiompaíodh na forais pholaitiúla agus na hollmheáin chumarsáide ina n-uirlisí i lámh an Pháirtí, bronnadh cumhachtaí cuimsitheacha ar na seirbhísí rúnda agus ar na brathadóirí, rinneadh stát poilíneach den Ghearmáin.
suaitheantas, cumann lúthchleasaíochta, Nationalsozialistischer Reichsbund für Leibesübungen
Míleatachas agus impiriúlachas: Bhí na Naitsithe ag cur airm thine i bhfolach i bhfad roimh shealbhú na cumhachta. Tugadh oiliúint ar dhronga armtha bruíonachais, agus iad ag ionsaí daoine ó ghrúpaí polaitiúla eile amuigh sna sráideanna. I mblianta Phoblacht Weimar bhí an bholscaireacht dírithe ar chonradh síochána Versailles agus ag éileamh go gcuirfí an conradh ar ceal. Bhí na bolscairí ag caitheamh anuas ar "chonradh náire Versailles", agus iad ag áitiú gur chóir don Ghearmáin na críocha caillte san Oirthear a fháil ar ais. Sa bhliain 1933, agus na Naitsithe ag rialú na tíre, thosaigh an téisclim chogaidh, agus ligeadh na conarthaí síochána i ndearmad de réir a chéile. Bhí Hitler meáite ar chogadh forghabhála a thosú a thúisce is a bheadh na fórsaí armtha sách láidir. Ansin, d'iompódh an Ghearmáin ina mórchumhacht agus lámh láidir á beartú aici ar na tíortha eile. D'fhéachfadh Hitler chuige go mbeadh na tíortha go léir chomh drochamhrasach i leith a chéile is nach bhféadfaidís dul i gcomhghuaillíocht in aghaidh na Gearmáine. Chloífí iad ceann i ndiaidh a chéile. Sa deireadh, bheadh an Ghearmáin i seilbh Mhór-roinn na hEorpa go léir, agus bhunófaí coilíneachtaí Gearmánacha thall agus abhus, le súil is go gcoinneoidís súil ghéar ar bhunadh na dtíortha. Thairis sin, áit ar bith a sealbhódh na Gearmánaigh na ceantair mheithe, dhíbreofaí bunadh na háite. Bheadh na coilínigh Ghearmánacha ina bhfeirmeoirí agus ina saighdiúirí san am chéanna (Wehrbauern, nó "feirmeoirí cosanta"), ionas go bhféadfaidís na bundúchasaigh a choinneáil faoi smacht agus an Ghearmáin a chosaint ar ionsaithe.
Ról lárnach na mórimeachtaí stáitsithe (cluichí Oilimpeacha Bheirlín, cuir i gcás, nó Ard-Fheis Pháirtí na Naitsithe i Nürnberg).
An miotas "fola agus úire". Bhí idé-eolaithe an Naitsíochais míshásta le saol salach "Giúdach" na cathrach, agus iad ag brionglóidigh faoi shaol glan "Gearmánach" na tuaithe. Bhí baint ag na hidéanna seo le himpiriúlachas na Naitsithe, mar a chonaic muid thuas, ó bhí sé pleanáilte acu (ag Heinrich Himmler ach go háirithe) na tíortha forghafa a choilíniú le feirmeoirí Gearmánacha.
Coincheap an "mháistirchine". Is é sin, bhí na bolscairí ag áitiú gurbh iad na Gearmánaigh an "máistirchine", agus iad i dteideal na ciníocha eile a smachtú agus a chur i ndaoirse. San am chéanna, bhí siad ag rá go raibh na ciníocha fodhaonna ag bagairt ar an máistirchine agus go gcaithfeadh an máistirchine troid agus cath a chur ar a shon féin. Nuair a bhí an cogadh ag teip ar Hitler, bhain sé an tátal loighciúil as an neamhloighciúlacht seo, nó ghlac sé leis go raibh ciníocha eile tar éis bua a bhreith ar an "máistirchine", agus go gcaithfeadh an "máistirchine" stáitse na staire domhanda a fhágáil ag ciníocha ba láidre ná é - na Rúisigh agus na Meiriceánaigh mar shampla. D'ordaigh sé dá chuid trúpaí infreastruchtúr na tíre a scrios go hiomlán - Nerobefehl, nó "ordú Nearó", a thugtar ar an ordú seo, i gcuimhne ar an Impire Rómhánach Nearó, "nach raibh ach ag seinm na cláirsí", nuair a bhí an Róimh ag dul trí thine, mar a deir an seanchas.
Cultas na feargachta, na fearúlachta agus na suáilcí fearúla. Bhí míleatachas an Naitsíochais fite fuaite le cultas na feargachta. Ón taobh eile de, bhí fuath ag na hidé-eolaithe Naitsíocha ar an "mbaineandacht" agus ar an "bpiteogacht", nó chuirfeadh na "fir bhaineanda" cumas cosanta na tíre ó mhaith, dar leo.
Na teoiricí comhcheilge faoin "nGiúdach idirnáisiúnta". Tá cuid mhór de lucht scríofa na staire ar aon bharúil gurbh í an teoiric faoi chomhcheilg dhomhanda na nGiúdach dlúth agus inneach an Naitsíochais. Is féidir na teoiricí seo a aithint ar chomhrá Hitler le Dietrich Eckart a foilsíodh chomh luath leis an mbliain 1924. Sa chomhrá seo, bhí Hitler agus Eckart den tuairim go raibh leanúnachas dobhriste ag dul ó "scéimeanna na nGiúdach" roimh bhreith Chríost go "scéimeanna comhaimseartha na nGiúdach". Sna pictiúir a d'fhoilsítí, cuir i gcás, ar an Stürmer, iris na bolscaireachta frith-Ghiúdaí, chuirtí síos ar an "nGiúdach" mar dhamhán alla a bhí ag coinneáil an domhain idir a chuid cos. Tugadh le fios go raibh lámh an Ghiúdaigh ag stiúradh na n-imeachtaí comhaimseartha go léir. Má bhí lucht an rachmais ag dúshaothrú an lucht oibre, chuaigh an Stürmer i dtuilleamaí na sean-steiréitíopaí den "rachmasóir Ghiúdach". Má bhí an Cumannachas ag bagairt, d'fhógair an Stürmer gur Giúdaigh a bhí sna Boilséivigh, agus mar sin de.
Baint an Naitsíochais leis an gCaipitleachas[cuir in eagar | athraigh foinse]
Tá sé ina chnámh spairne ón mbliain 1933 i leith, cad é go díreach an bhaint a bhí ag an Naitsíochas leis an gCaipitleachas. Le fiche focal a chur in aon fhocal amháin, bíonn lucht na heite clé ag impí go bhfuil síol an Naitsíochais sa chaipitleachas féin, agus lucht na heite deise ag cur béime ar chomhthréithe an Naitsíochais agus an tSóisialachais. Ó tháinig deireadh leis an gCogadh Fuar, tá an iompairc seo ag dul i laghad, nó díríonn taighde an lae inniu ar cheisteanna eile, ar nós:
cé uaidh ar tháinig an t-airgead a d'íoc feachtais pholaitiúla na Naitsíthe,
cé chomh tábhachtach a bhí na heilimintí frithchaipitleacha i gclár oibre polaitiúil na Naitsithe,
cén cineál polasaithe eacnamaíocha a bhí ag na Naitsithe nuair a tháinig siad i gcumhacht faoi dheireadh.
Foinsí Airgid na Naitsithe[cuir in eagar | athraigh foinse]
Is é an dearcadh a bhíonn ag na staraithe Marxacha gurbh iad na rachmasóirí móra a chuir Hitler i gceannas ar an tír, chomh fial flaithiúil is a bhí siad - leithéidí Fritz Thyssen agus Emil Kirdorf - ag tál airgid agus cabhrach eile ar Hitler nuair nach raibh ann ach mionpholaiteoir go fóill. Seo an tuiscint a bhí ag an staraí Oir-Ghearmánach Eberhard Czichon. Ní raibh lucht staire an Iarthair sásta glacadh leis an gciallú seo, áfach. Is éard a dúirt Reinhard Neebe, cuir i gcás, nárbh é Hitler ba mhó a fuair tacaíochta ó na rachmasóirí, ach na seansailéirí a tháinig roimhesean, ar nós Heinrich Brüning agus Franz von Papen.
Rinne an staraí Meiriceánach Henry Ashby Turner taighde ar fhoinsí airgid na Naitsithe agus is é an tátal a bhain sé as ná gur ag Neebe ba mhó a bhí an ceart. Is é sin, fuair na Naitsithe an chuid ba mhó den airgead ó ghnáthbhallra an pháirtí. Níor thacaigh na caipitlithe leis na Naitsithe ach amháin ar eagla na heagla, nó ba iad an Zentrum, an DNVP agus an DVP na páirtithe ba mhó a thaitin le lucht an mhór-rachmais.
Frithchaipitleachas na hIdé-Eolaíochta Naitsíche[cuir in eagar | athraigh foinse]
Bhí eilimintí frithchaipitleacha le haithint ar idé-eolaíocht na Naitsithe, ach an chuid is mó acu bhí baint acu leis an bhfrith-Ghiúdachas, agus b'ionann an rachmasóir agus an Giúdach sa bholscaireacht go minic. Cúis conspóide é, an raibh tábhacht ar bith ag an bhfrithchaipitleachas i bpolasaithe an pháirtí, go háirithe i ndiaidh do Hitler lucht leanúna Gregor agus Otto Strasser a phurgú nó a chloí.
Bhí clár na gcúig bpointí fichead i bhfeidhm sa pháirtí go dtí an bhliain 1926, agus Hitler féin ag áitiú nach n-athrófaí pointe amháin sa chlár oibre seo. Bhí a lán de na pointí seo ag éileamh ionsaí ar an gcaipitleachas: bhí cumhacht an ghaimbíneachas le briseadh, bhí na hiontaobhais le náisiúnú, agus chaithfeadh an chosmhuintir a gcuid féin a fháil de bhrabús na ngnólachtaí móra.
Bhí tionchar an tSóisialachais le haithint sna hóráidí a thugadh Joseph Goebbels, Otto Strasser agus a dheartháir Gregor i ré luath an pháirtí Naitsíoch. D'fhág Otto Strasser agus a lucht leanúna an páirtí sa bhliain 1930. Hitler féin, d'admhaigh sé go soiléir nach raibh sé le deireadh a chur leis an úinéireacht phríobháideach, ach nuair a tháinig na Naitsithe i gcumhacht, níor leasc leo maoin shaolta na nGiúdach agus na naimhde polaitiúla a shóisialú. Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: diomalaigh
diomalaigh, diomail
—ainm briathartha: diomalú, diomailt
—diomalú an leagan is mó atá ar an ainm briathartha, ach tá diomailt, diomala ann freisin
rud a chur amú, i bhásta, a mhilleadh, a chur ó rath, nó in anchaoi; rud a chaitheamh go drabhlásach, go rabairneach nó go fánach.
Bhí an t-éadach diomalaithe ar fad — píosaí bainte dhe, agus é amú de bharr drochghearradh a thabhairt air nó a leithide
Níl díol drár agus báinín sa ngiota sin, ach bheadh, murach gur diomalaíodh (nó diomlaíodh) é. Cé a bhí ag potráil leis ag iarraidh a ghearradh?
Dheamhan diomalú ar bith a bhíos san éadach ina dhiaidh. Táilliúr an-phointeáilte é
Shíl mé go raibh ní ba mhó drabhláis ná sin sa ngiota éadaigh sin, agus níor thug mé diomalú ar bith air. An-airdeallach féin a bhí mé dhá ghearradh. Gheobhaidh sé cnáimh le crinneadh díol an dá ghúna a bheith ann
Ná bac le fataí. Bhí díol baile d'fhataí ansin thoir murach an chaoi ar dhiomlaigh siad sin iad. Ní chreidfinn ón saol nár thug duine eicínt cruiteannaí astu, mar hé brí cén diomalú a gheobhaidís, níor cheart dóibh a bheith chomh hídithe agus atá siad
Bhí cladach móna thuas ansin ar na portaigh againn murach a bhfuair sí de dhiomalú ó na gasúir bhradacha sin. 'Siad a chuirtí ag iarraidh aistireachaí i gcónaí, agus ba chuma leo sin ach a tógáil caoi ar bith ba túisce acu. Tá sí thuas ansiúd anois ina bhrachlainneacha amach ó bhéal na gcruacha, agus gan deoir as aer nach bhfuil ólta aici. Tá cion dhá lorry móna ann. Is mór an carghas breathnú uirthi
Bheadh féar agaibh murach an diomalú a rinne sibh air, plaicín ghabhair a dhéanamh dhó i dtús bliana nuair a bhí neart tiomsachta ag na beithígh ar an talamh. Anois caithfidh siad beatha a bhaint as a gcrága nó bás a fháil leis an ocras
Drochrath orthu mar fhataí Achréidh. Cheannaigh muid foracún acu ansin an bhliain cheana le aghaidh síl, agus bhí diomalú an tsaoil iontu. Ba mhó na sclamhairí ná na síolta a bhí orthu go fada
Ní fhaca tú aon fhear go hiomaí a dhiomlódh airgead leis. Níl tíobhas ar bith ann ach é a loscadh amach chomh uain is a aireos sé pínn ina phóca
Cá ndeachaigh an siúcra? … Th'anam ón docks é mar scéal, ní fhéadfadh sé a bheith caite fós murar diomlaíodh críochnaithe é. Ní hé a mhalrait de chosúlacht atá air, mo choinsias!
Sin é an rud a bhí sé a thuaradh dhó féin le fada an lá. Ól agus ragairne agus éirí in airde nó go raibh a chuid diomlaithe aige. Anois b'fhéidir, céard a dhéanfas sé?
An-charr í, ach dhiomlódh sí a bhfuil de phetrol in Éirinn. Is beag le chúig mhíle dhéag ar an ngalún atá sí in ann a dhéanamh scaití. Scriosfadh sí thú mura mbeifeá in do ridire, agus sin caoi nach bhfuil mise, ní ag ceasacht ar Dhia é. Dhá mbeinn, ní ag forcamhás ar an gcarr sin a bheinn A n-oibreacha á mbailiú ag daoine aonair agus institiúidí ealaíne ar fud an domhain. Bhain sé céim amach ón Roinn Ealaíon Fine, Nanjing Acadamh na nEalaíon Fine, majoring in phéintéireacht ola i 1985. Bunús an Dara Cogadh Domhanda
Nuair a thosaigh imeachtaí ag tarlú san Eoraip a dtiocfadh an Dara Cogadh Domhanda ina dhiaidh sin, ghlac go leor Meiriceánaigh líne níos deacra chun páirt a ghlacadh. Bhí imeachtaí an Dara Cogadh Domhanda tar éis cur isteach ar mhian nádúrtha Mheiriceá i leith leithlisiú, agus léiríodh é seo trí imeacht na nAchtanna Neodrachta chomh maith leis an gcur chuige ginearálta ar na himeachtaí a nochtadh ar an stáitse domhanda.
Teannas a mhéadú
Cé go raibh Meiriceá ag díriú ar neodracht agus ar leithlisiú, bhí imeachtaí ag tarlú san Eoraip agus san Áise a bhí ag cur teannas méadaithe ar fud na réigiún.
I measc na n-imeachtaí seo bhí:
Totalitarianism mar fhoirm rialtais sa USSR ( Joseph Stalin ), an Iodáil ( Benito Mussolini ), an Ghearmáin ( Adolf Hitler ), agus an Spáinn (Francisco Franco).
Bogadh i dtreo faismais sa tSeapáin.
Cruthú Manchukuo, rialtas puipéad na Seapáine i Manchuria, ag tosú an chogaidh sa tSín.
Conquest na hAetóipe ag Mussolini.
Réabhlóid sa Spáinn faoi stiúir Francisco Franco .
Leathnú leanúnach na Gearmáine lena n-áirítear an Réigiúin a thógáil.
An Storm Mhór ar fud an domhain.
Comhghuaillíonn an Dara Cogadh Domhanda le fiacha móra, agus ní raibh cuid mhaith acu gan íoc as.
Rinne Meiriceá na hAchtanna Neodrachta i 1935-37. Chruthaigh siad neamhchosc ar gach iompú míreanna cogaidh. Ní raibh cead ag na Meiriceánaigh taisteal ar longa truaillithe, agus níor tugadh iasachtaí do na hidirbheartaithe sna Stáit Aontaithe.
An Bóthar go Cogadh
Thosaigh an cogadh iarbhír san Eoraip le sraith imeachtaí:
Ghlac an Ghearmáin an Ostair (1938) agus an Sudtenland (1938)
Cruthaíodh Comhaontú München (1938) le Sasana agus an Fhrainc ag aontú chun ligean do Hitler an Sudtenland a choinneáil chomh fada agus nach dtarlódh aon leathnú breise.
Chruthaigh Hitler agus Mussolini comhghuaillíocht mhíleata Ais na Róimhe-Berlin le deich mbliana anuas (1939)
Chuir an tSeapáin comhghuaillíocht leis an nGearmáin agus leis an Iodáil (1939)
Tharla an Comhaontú Moscó-Bheirlín neamh-ionchas geallta idir an dá chumhacht (1939)
Tháinig Hitler isteach sa Pholainn (1939)
D'fhógair Sasana agus an Fhrainc cogadh ar an nGearmáin (30 Meán Fómhair, 1939).
An dearcadh Meiriceánach atá ag Athrú
Ag an am seo in ainneoin gur mian le Franklin Roosevelt cuidiú leis na "allies" (an Fhrainc agus an Bhreatain Mhór), ba é an t-aon lamháltais a rinneadh i Meiriceá ná ligean do airm a dhíol ar bhonn "airgead tirim agus iompar".
Lean Hitler ag leathnú ag glacadh an Danmhairg, an Iorua, an Ísiltír, agus an Bheilg. I mí an Mheithimh, 1940, thit an Fhrainc go dtí an Ghearmáin. Ar ndóigh, fuair an leathnú tapa seo Meiriceá néaróg agus thosaigh na SA ag cur na míleata ar bun.
Thosaigh an sos deiridh in isolationism leis an Acht Léas Léasa (1941) inar tugadh cead do Mheiriceá "aon rialtas den sórt sin a dhíol, a aistriú chuig, a mhalartú, a léasú, a thabhairt ar iasacht, nó a dhiúscairt ar shlí eile. Gheall an Ríocht Aontaithe gan aon cheann de na hábhair léasa iasachta a onnmhairiú. Tar éis seo, thóg Meiriceá bonn ar Ghraonlainn agus d'eisigh sé Cairt an Atlantaigh (14 Lúnasa, 1941) - dearbhú comhpháirteach idir an Bhreatain Mhór agus na Stáit Aontaithe maidir le críocha cogaidh i gcoinne faisísis. Thosaigh Cath an Atlantaigh le caorach U-Boats na Gearmáine. Dhéanfadh an cath seo le linn an chogaidh.
Ba é an fíor-ócáid ​​a d'athraigh Mheiriceá i náisiún go gníomhach ag cogadh ná an t-ionsaí ar Pearl Harbor. Rinneadh é seo a thriomú i mí Iúil 1939 nuair a d'fhógair Franklin Roosevelt nár chuir na SA tuilleadh míreanna ar nós gásailín agus iarainn go dtí an tSeapáin a thuilleadh a bhí ag teastáil as a gcogadh leis an tSín.
I mí Iúil 1941, cruthaíodh an Ais Róimh-Berlin-Tóiceo. Thosaigh na Seapáine ag áitiú Indo-tSín na Fraince agus na hOileáin Fhilipíneacha. Rinneadh na sócmhainní Seapáine go léir a reoiteáil sna Stáit Aontaithe. Ar 7 Nollaig, 1941, rinne an tSeapáin ionsaí ar Pearl Harbor ag marú níos mó ná 2,000 duine agus díobháladh nó a scriosadh ocht gcabhlóidí a chuirfeadh dochar mór ar fhlít an Aigéin Chiúin. Tháinig Meiriceá isteach sa chogadh go hoifigiúil agus ní mór dó dul i ngleic le dhá thaobh: An Eoraip agus an tAigéan Ciúin.
Cuid 2: An Cogadh san Eoraip, Cuid 3: An Cogadh san Aigéan Ciúin, Cuid 4: The Homefront
Tar éis a dhearbhaigh Meiriceá cogadh ar an tSeapáin, sa Ghearmáin, agus san Iodáil dearbhaíodh cogadh ar na Stáit Aontaithe. D'iarr Meiriceá an chéad straitéis i nGearmáin, go príomha mar gheall gurbh é an bagairt is mó don Iarthar, bhí míleata níos mó aige, agus is cosúil go mbainfeadh sé arm níos nuaí agus níos mó margaí. Ceann de na tragóidí is measa ar an Dara Cogadh Domhanda ná an Holocaust inar measadh go raibh maolú ar 9-11 milliún Giúdach idir 1933 agus 1945.
Ach amháin le defeat na Naitsithe bhí na campaí tiúchana dúnta síos, agus scaoileadh na marthanóirí a bhí fágtha.
Léirigh na himeachtaí san Eoraip mar seo a leanas:
Buaiteoirí Luath na Gearmáine - Throid na Gearmánaigh go rathúil ar na Rúiseach i 1942. Básáladh Sasana, agus chuir U-Boats ciapadh ar loingseoireacht Mheiriceá.
An Afraic Thuaidh - Throid na coimhdeachtaí faoi stiúir an Ginearálta Dwight D. Eisenhower i gcoinne fórsaí na Fraince a bhí ag obair i gcomhar leis an nGearmáin i Maracó agus sa Ailgéir. Thug na allies Túinéis i mí na Bealtaine, 1943.
Cath an Atlantaigh - Bhí ​​na gailearaí in ann rialú a dhéanamh ar na lánaí farraige Atlantacha faoi mhí na Bealtaine, 1943, cé go raibh an cath ag iompar ar fud an chuid eile den chogadh.
An Iodáil - Ghlac na caidreamh a ghabháil leis an tSicil i mí Iúil, 1943 agus tháinig easnamh Mussolini orthu. Ansin chuaigh na hIodáiligh isteach sa allies. Bhí an chuid is mó den Iodáil san áireamh sa Ghearmáin, an Róimh san áireamh.
Ionradh Normandy - Thosaigh sé seo ar D-Day, 6 Meitheamh, 1944. Thug Ginearálta Eisenhower faoi stiúir na gcomhaltachtaí ar thránna na Fraince. Bhí siad in ann an bPáras a shaoradh ar 25 Lúnasa, 1944.
Battle of the Bulge - Sheol an Ghearmáin frithbheart i mí na Nollag 1944. Tháinig an tArd-Patton i gceannas ar an 3ú Arm le bua faoi Eanáir, 1945.
Cath na Gearmáine - Go luath i 1945, thug Rúiseach isteach ar an nGearmáin ón Oirthear agus bhog na hidirbheartaigh isteach as an Iarthair agus chuir siad an Ghearmáin ar aghaidh. Chuir Hitler, mar aon le mórán oifigeach mór, féinmharú. Ghéill an Ghearmáin ar an 8 Bealtaine, 1945 - Lá VE (Lá buail san Eoraip).
Cuid 1: Bunús an Dara Cogadh Domhanda, Cuid 3: An Cogadh san Aigéan Ciúin, Cuid 4: Baile na hAbhann
Lean Meiriceá beartas cosanta sa tSeapáin go dtí samhradh 1942. Seo a leanas liosta de na himeachtaí a tharla le linn Cogadh an Dara Cogadh Domhanda san Aigéan Ciúin:
Luathcheapanna na Seapáine - bhí an tSeapáin in ann go leor victories sa Aigéan Ciúin agus thosaigh sé ag ionsaí na hOileáin Fhilipíneacha. Ar deireadh thiar bhí na Meiriceánaigh géilleadh i ndiaidh an Ghinearálta Douglas MacArthur agus theip ar a chuid trúpaí Leithinis Bhataan agus oileán Corregidor a shealbhú. Ba é seo nuair a dúirt MacArthur a líne cáiliúil, "Fillfidh mé."
An tAigéan Ciúin ionsaithe - Thosaigh Meiriceá i bhfeachtas ionsaithe i rith an tsamhraidh 1942. Bhuaigh siad ar na Seapáine ag Cath na Mara Coral agus Cath Midway . I mí Lúnasa, 1942, ionradh i Meiriceá Guadalcanal agus faoi mhí na Bealtaine, bhí 1943 tar éis na Aleutians a shaoradh.
Hopping Oileán - Thóg na Meiriceánaigh faoi stiúir an Iarmhéara Chester W. Nimitz ar ais go leor oileán Seapáine ar siúl ar an mbealach go dtí mórthír na Seapáine. I mí an Mheithimh, 1944, thit Saipan agus ansin i mí Iúil, gabhadh Guam. I mí an Mhárta, 1945, ghlac Meiriceá Iwo Jima agus ghlac sé Okinawa faoi mhí an Mheithimh.
Na hOileáin Fhilipíneacha - Choinnigh MacArthur a chuid gealltanas agus d'fhill sé ar ais chuig na hOileáin Fhilipíneacha tar éis buaithe tábhachtacha i gCaillimh Chath Leyte (faoi stiúir an Uasail Uasal William Halsey ). Faoi Eanáir, 1945, tháinig siad i Luzon chun cath do na hOileáin Fhilipíneacha.
An tSín - stiúir Chiang Kai-Shek na Síne i gcoinne na Seapáine. I mí Eanáir, 1945, d'oscail Bóthar an Ledo, agus bhí na coimhdeacha in ann soláthairtí a fháil do na Síne a d'easpaigh na Seapáine ansin.
Buamaí adamacha - Bhí ​​an Meiriceá ag obair ar bhomaí adamacha a chruthú tríd an Tionscadal Manhattan ar feadh an chogaidh. I mí Lúnasa, 1945, i Meiriceá, faoi stiúir Harry Truman , a ghlac an uachtaránacht tar éis bás FDR, chinn sé buamaí adamacha a scaoileadh ar dhá chathair sa tSeapáin. Cuid de réasúnaíocht an chinnidh seo ná gur theastaigh uathu an caillteanas beatha a sheachaint a bheadh ​​ag gabháil le ionradh ar mórthír na Seapáine. Ba é Hiroshima an chéad sprioc ar 6 Lúnasa agus bhuail Nagasaki ar 9 Lúnasa. Maraíodh an dá bhomaí thart ar 100,000 Seapánach láithreach. Faoi 2 Meán Fómhair, 1945, ghéill na Seapáine gan choinníoll. Ba é seo VJ Day (bua thar lá na Seapáine).
Cuid 1: Bunús an Dara Cogadh Domhanda, Cuid 2: An Cogadh san Eoraip, Cuid 4: Baile na hAbhann
Oibrigh na Meiriceánaigh sa bhaile agus throid saighdiúirí thar lear. Faoi dheireadh an chogaidh, tháinig níos mó ná 12 milliún saighdiúirí Mheiriceá isteach nó a dréachtadh isteach san arm. Rinneadh réasúnaíocht fhorleathan. Mar shampla, tugadh cúpóin do theaghlaigh siúcra a cheannach bunaithe ar mhéid a dteaghlach. Níorbh fhéidir iad a cheannach níos mó ná go gceadódh a gcuid cúpóin. Mar sin féin, b'ionann réasúnaíocht níos mó ná bia amháin - bhí earraí cosúil le bróga agus gásailín san áireamh freisin.
Ní raibh roinnt nithe ar fáil i Meiriceá ach. Ní raibh stocaí síoda déanta sa tSeapáin ar fáil - cuireadh na stocaí níolónacha sintéiseacha in ionad iad. Níor tháirgtear aon ghluaisteáin ó Feabhra 1943 go dtí deireadh an chogaidh chun na déantúsaíochta a aistriú go míreanna ar leith cogaidh.
Tháinig a lán mná isteach sa lucht oibre chun cuidiú le muiníní agus le cur chun cinn cogaidh a dhéanamh. Tugadh "Rosie the Riveter" ar na mná seo agus bhí siad mar chuid lárnach de rath Mheiriceá i gcogadh.
Cuireadh srianta saoire i bhfeidhm ar shaoirsí sibhialta. Ba é marc fíor-dhubh ar thosaigh tí Mheiriceá ná Ordú Feidhmiúcháin Uimh. 9066 arna shíniú ag Roosevelt i 1942 . D'ordaigh sé sin iad siúd de shliocht na Seapáine-Mheiriceá a bhaint as "Campaí Athlonnúcháin". Chuir an dlí seo deireadh le 120,000 Meiriceánaigh Seapáine i gcuid thiar na Stát Aontaithe chun a dtithe a fhágáil agus bogadh chuig ceann de na deich ionad 'athlonnaithe' nó le háiseanna eile ar fud na tíre.
Ba iad saoránaigh Mheiriceá a rugadh an chuid is mó díobh siúd a athlonnáladh. Bhí iallach orthu a gcuid tithe a dhíol, an chuid is mó i gcomparáid le rud ar bith, agus ní fhéadfaidh siad ach an méid a bhféadfadh siad a dhéanamh. Sa bhliain 1988, shínigh an tUachtarán Ronald Reagan an tAcht um Shaoirse Sibhialta a thug sásamh do dhaoine óga na Seapáine. Íocadh $ 20,000 do gach marthanaí maireachtála le haghaidh an tubaiste éigeandála.
I 1989, d'eisigh an tUachtarán George HW Bush leithscéal foirmiúil. Mar sin féin, ní féidir le haon rud a dhéanamh ar an bpian agus an uireasa nach mór don ghrúpa daoine aonair sin a bheith níos mó ná a n-eitneachas.
Sa deireadh, tháinig Meiriceá le chéile chun éascachas a tharraingt thar lear. Chuir deireadh an chogaidh na Stáit Aontaithe isteach i gCogadh Fuar mar gheall ar lamháltais a rinneadh do na Rúiseach mar mhalairt ar a gcabhair chun na Seapáine a bhriseadh. Bheadh ​​an Rúis Chumannach agus na Stáit Aontaithe ag dul i ngleic lena chéile go dtí go dtitfeadh an USSR i 1989. stair an chogaidh dhomhanda ii: ionsaí cuain péarla ww2 do pháistí
Mó Stair Ionsaí Cuain Péarla WW2 do Pháistí
Ionsaí Cuain Péarla WW2 do Pháistí
Ionsaí ar Pearl Harbour
Tharla an t-ionsaí ar Pearl Harbour an 7 Nollaig, 1941. Seapánach rinne eitleáin ionsaí iontais ar Chabhlach na SA i Pearl Harbour. Scrios siad a lán long agus mharaigh siad a lán saighdiúirí. Ba é an t-ionsaí seo a chuir iallach ar na Stáit Aontaithe dul isteach sa Dara Cogadh Domhanda.
Eitleán trodaire Seapánach ag ionsaí
Foinse: US Navy
Cá bhfuil Pearl Harbour?
Tá Pearl Harbour suite i Haváí ar oileán O'ahu. Tá Haváí suite san Aigéan Ciúin idir California agus an tSeapáin. Le linn aimsir an Dara Cogadh Domhanda, ní stát í Haváí, ach críoch de chuid na SA.
Roimh an Ionsaí
Bhí an Dara Cogadh Domhanda ag creachadh san Eoraip agus san Áise le dhá bhliain, ach níor tháinig na Stáit Aontaithe isteach sa chogadh. Bhí Impireacht na Seapáine ag iarraidh cuid mhaith den Áise a ghlacadh ar láimh agus bhí imní uirthi faoi Chabhlach na SA i Haváí. Shocraigh siad dul ar stailc d'fhonn cosc ​​a chur ar na Stáit Aontaithe ionsaí a dhéanamh orthu.
Shíl na Seapánaigh dá dtógfaidís amach na longa cogaidh i Pearl Harbour, go mbeadh Cabhlach na Stát Aontaithe cripte agus nach n-ionsódh siad choíche. Bhí dul amú orthu, áfach, agus bhí a mhalairt de thoradh ar an ionsaí ar Pearl Harbour. D'fhógair SAM cogadh an lá dar gcionn.
Chuir an t-ionsaí ar Pearl Harbour iontas iomlán orm. D'eitil na céadta eitleán agus buamadóir trodaire Seapánach go Pearl Harbour agus rinne siad ionsaí. Scaoil na buamadóirí buamaí agus torpedoes ar na longa cogaidh, agus rinne na plánaí trodaire ionsaí ar eitleáin trodaire na SA ar an talamh ionas nach bhféadfaidís éirí as agus troid ar ais. Rinneadh dhá thonn d'ionsaithe agus faoi dheireadh an dara tonn scriosadh roinnt long de chuid na SA.
An USS Arizona ag dul faoi
Grianghraf le Anaithnid
Seo na taismigh ón dá thaobh le linn an ionsaí. Cé go ndearna na Seapánaigh damáiste mór do Chabhlach na SA, níor éirigh leo é a dhéanamh. Rinne siad damáiste do go leor long lena n-áirítear longa cogaidh, scriosóirí agus báid. Scrios siad a lán de na plánaí trodaire agus na haerárthaí ag an mbun. Mar sin féin, bhí longa uile na SA ach trí cinn (an Arizona, an Utah, agus an Oklahoma) in ann iad a aisghabháil agus úsáideadh iad níos déanaí i rith an chogaidh.
Ba é an caillteanas ba mhó sna SA ná an USS Arizona a chuaigh go tóin poill. Fuair ​​níos mó ná 1,100 pearsanra míleata de chuid na SA bás nuair a chuaigh an Arizona faoi.
Stáit Aontaithe An tSeapáin
Maraíodh Daoine 2,390
Cabhlach 2,341 64
Sibhialtach 49
Daoine Créachta 1,178 anaithnid
Fórsaí armtha 1,143
Sibhialtach 35
Curtha nó Beached 12 5
Damáiste 9
Scriosadh 164 29
Damáiste 159 74
(faisnéis sa tábla seo ó www.nps.gov)
Tar éis an Ionsaithe
Bhí saoránaigh na Stát Aontaithe i gcruachás. Rinne siad iarracht an cogadh a sheachaint, ach ní fhéadfaidís neamhaird a dhéanamh den ionsaí seo. Bhí súil ag na Seapánaigh na Meiriceánaigh a bhriseadh trí ionsaí a dhéanamh ar Pearl Harbour, ina ionad sin d'aontaigh siad iad. An lá dar gcionn, 8 Nollaig, 1941, d'fhógair na SA cogadh ar an tSeapáin. Trí lá ina dhiaidh sin dhearbhaigh comhghuaillithe na Seapáine, an Ghearmáin agus an Iodáil, cogadh ar na Stáit Aontaithe. Bhí na Stáit Aontaithe ina gcuid mhór den Dara Cogadh Domhanda anois.
Bhí Cabhlach na SA in ann teacht slán ón ionsaí ar Pearl Harbour go tapa. Ní dhearna na Seapánaigh damáiste do roinnt saoráidí tábhachtacha ar Oileáin Haváí, lena n-áirítear iostaí stórála ola agus clóis deisiúcháin. Chomh maith leis sin, ní raibh aon iompróirí aerárthaigh i Pearl Harbour tráth an ionsaí. Is gearr go mbeadh iompróirí aerárthaí ar an gcineál soithí navy is tábhachtaí sa chogadh.
Inniu tá cuimhneachán do shaighdiúirí na SA a chaill a mbeatha le linn an ionsaí ar Pearl Harbour. Tugtar cuimhneachán USS Arizona air agus tá sé tógtha ar an uisce os cionn raic an USS Arizona. Meastar gur Sainchomhartha Stairiúil Náisiúnta na SA an raic.
Tuairiscíodh go raibh sé i gceist ag na Seapánaigh cogadh a dhearbhú roimh an ionsaí. Mar sin féin, níor tháinig an teachtaireacht chuig an Uachtarán riamh.
Thug an tUachtarán Roosevelt óráid cháiliúil tar éis an ionsaí ina ndúirt sé go mbeadh an 7 Nollaig ina 'dháta a bheidh beo mífhoighneach'.
Thug gach uachtarán ó Franklin D. Roosevelt cuairt ar shuíomh Cuimhneacháin USS Arizona.
D'úsáid na Seapánaigh fomhuireáin freisin, lena n-áirítear cinn níos lú ar a dtugtar fomhuireáin midget, san ionsaí.
Mhair an t-ionsaí iomlán timpeall 110 nóiméad, díreach faoi bhun dhá uair an chloig.
D'ionsaigh na Seapánaigh maidin Dé Domhnaigh mar cheap siad go mbeadh saighdiúirí na SA níos lú airdeall ag an am sin. Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: ceann
→ droch-cheann
ceann (100+)
Ar chuala tú an chailicéireacht a bhí air, ag sárú orm nach raibh sé ann le linn a thúis chor ar bith, agus gurb é a shaighid ar fad iad. Níor dhúirt mise tada, adeir an ceann a chuir an baile ag troid
Abair! I gceann mar atá na hasail, tá cóisir bheithíoch ansin aici agus gan scioltar orthu leis an ocras
Deir tú liom ar chinn sé dubh is dubh orm aon feaig a fháil istigh ar shlata an bhaile sin inniu! Tá mé scrúdta!
Ní abróinn nach ndéanfadh sé é freisin dhá gcaitheadh sé ina cheann é
"An raibh tú sa nGréig nó an bhfuil aon scéal agat ón Spáinn; Nó ab iad na céadéaga a chuir "écliops" (éaglam?) isteach in do cheann" (As amhrán a rinneadh sa Lochán Beag, An Cnoc, tuilleadh agus céad bliain ó shin)
Tá an dá bhealach ann: an Daingean agus an Ceann — d'fhéadfadh bádóirí a dhul go Ros Muc timpeall Cheann Gólaim, nó suas an Daingean; tá dhá chaoi le rud a dhéanamh srl.
Tá dhá spreangaide de dhá chois air agus iad chomh scaipthe agus go bhfuil ceann acu i chaon leathbhaile den dá leathbhaile
Tá an ceann (rothar) sin agat sciobtha go maith, ach tá sé seo a dhá éascaíocht. Cuirfidh mé geall leat
Tá mo chloigeann ina dhá leith le tinneas cinn
Bhí an-tóir aige ariamh fhéin ar an daba, ach ba bheag nár chuir sé a shúil thar a chuid inniu. Bhí a dhá shúil iontaithe ina cheann. Murach gur éirigh Dia leis an cnáimh a chur aniar, ní raibh an nóiméad féin moille air go mbeadh sé tachta
Ní mór fear láidir le dabhach a iompar. Ní bheadh aon ghnaithe ag M. Sh. G. faoi cheann acu, ná dheamhan gnaithe
Daighean caite a bhí den (an) phíopa agam go ceann dhá lá
Sílim idir shúgradh is dáiríre muis gur iarr sé le pósadh í. Is beag an mhairg a bheadh air siúd a hiarraidh má chaith sé ina cheann é
Bhuail sé de dhairt é agus dá n-éiríodh sé leis ar an tsúil, dheamhan thiomanta súil a d'fhágfadh sé istigh ina cheann leis. Tá an t-urchar crua aige sin. Nach bhfeiceann tú an teannadh a chuireas sé le chuile shórt a chaitheas sé
Ní tada an S. a bhualadh. 'Sé is fhearr in Éirinn ceart leor, ach céard í Éirinn? Ní raibh sa troid sin ach caitheamh dairteacha le hais an cheann seo: má théann sé le M.
Ní raibh ann go dtí seo ach caitheamh dairteachaí nó go dteaga an firéad siúd ann. Tá sé chomh maith do L. a sheolta a ardú go dtí paer eicínt eile an uair sin. Chuirfeadh an firéad sin dhá chrígh Mhuire thrína chéile. Ní raibh dhá cheann an tí sin ariamh gan a bheith thrí lasadh — ariamh sa saol
Ní obair atá ar na bóithrí sin chor ar bith. Caitheamh dairteachaí atá inti i gcomórtas oibre. Chonaic mise fadó nuair a bhí muid ag obair thuas ar an s., dhá dtógthá do cheann chor ar bith, gheofá bóthar abhaile. Bhí siad dubhghéar. Chonaic mé meitheal ar fad — chomh maith le scór fear — dhá mbriseadh in éineacht ann aon lá amháin faoi seasamh ag éisteacht le fear a bhí ag gabháil fhoinn. Ní raibh siad ala an chloig féin ina seasamh, nuair a díbríodh abhaile iad
Níor mhór dhuit a bheith san airdeall air sin. Má phléascann sé ort, dallfaidh (/dāʟhə/, /dāʟə/, /daʟhə/) sé na súile istigh in do cheann
Dar uacht an tseangáin duit, níl aon dallán ag gabháil leo. Á nach é an fhoghail é! Tá mé as síolta muis i mbliana. Mar a chéile uileag iad. Dheamhan ceann go tóin acu nach é an chaoi chéanna leis é
Fásfaidh bíonglán (beangán) eile as an dallán sin agus dá réir sin suas. Faoi cheann chúig bhliana ó inniu an té a bheas beo, feicfidh tú gur maith caithrithe amach ar an mballa a bheas an buachaill sin. Ní bhíonn achar ar bith ar an gcineál sin
Is dallarán ceart é muis má chinn air an cheist sin a fhuascailt. Nach bhfuasclóinn fhéin í sin, más mé is measa ar bith. Éiríodh sé as a chuid scoile anois — éiríodh sin
Bhí S. Mh. N. ag rá liom go bhfaca sé damba ar abhainn i Meiriceá agus go mba hairde a bharr ná speiricín na J. i nGaillimh. An gcreidfeása an scéal sin. Ní chreidfinnse ar chaoi ar bith. Sílim gur do mo dhalladh le bréaga a bhí an ceann céanna. Chonaic sé rudaí i Meiriceá nach bhfaca duine ar bith, agus a liachtaí sin duine sa tír a shiúil chomh fada leis i Meiriceá
→ dámhaireacht
Bhí sé scaitheamh mór buailte ach chinn orm a thabhairt liom ina dhiaidh sin, arae bhí sé ag dámhaireacht agus ag léimneach san uisce
Dhamhnódh an ceann céanna thú le caint agus cabaireacht. Dheamhan iamh a theagas ar a béal ó mhaidin go faoithin ach ina claibín muilinn mar sin ag síor-rá léithe. Ach cá bhfágfadh sí é ach an oiread le scéal
An rópa a chuireas muintir Árann ar adharca na mbó nuair a bhíos siad dhá cur sa mbád ar Cheann Gainimh, sin é an dán
'Sé a chosúlacht nach bhfuil i ndán maitheasa dó. Tá sé le bliain mhór fhada ansiúd anois ar chúl a chinn agus gan biseach ar bith ag teacht air
Má tá i ndán is go bhfuil briste dhi aríst (tiúb rothair), caith amach san aoileach í. Sin é eile a bhfuil de mhaith léithe. Shíl mé agus a ndeachaigh de chaoi aréir uirthi nach dtabharfadh sí uaithi go cheann píosa
Mura bhfuil i ndán is go bhfeicfidh mé thú as seo go ceann seachtaine, téirigh ann agus abair an rud sin leo, agus cuir scéal agamsa cén toradh a fuair tú
Buaileadh an loing ar chladach dána seanfharraige, agus chaith sí ansin go ceann fada sular féadadh a tabhairt as
hIarradh air fanacht sa mbaile. Bhí siad ina suí go te, agus ar ndóigh is dó a shroichfeadh a raibh ann. Deile, agus é ina bhior in aon tsúil. Ach ní bheadh aon tsástaíocht air go dtugadh sé ruaig go Sasana. Is glas iad na cnoic i bhfad uainn ar ndóigh. Duine aerach a bhí ann agus bhí an dream a bhí i Sasana dhá shaighdeadh. D'imigh leis. Chaoin a mháthair uisce a cinn ag iarraidh a choinneáil ach ba bheag an mhaith dhi é. Dheamhan ar dhúirt an t-athair drúcht ná báisteach ach: 'A chomhairle féin do mhac dhanra,' adeir sé, 'agus ní bhfuair sé ariamh níos measa.' B'fhíor dhó. Fuair sé fód a bháis i Sasana. Dhá mhí a bhí sé ann nuair a thit ceann de na rudaí eile sin air — na bombs
Mura gcaithfidh sé ina cheann a dhul ann é féin, tá sé fánach agat a dhul dhá iarraidh air. Is danra é ná an mí-ádh féin lena iarraidh in áit ar bith. Ní chorróidh sé cois nó go dtograí sé féin é. Nuair a thogrós, tabharfaidh tú ann é le adhastar sneachta
Go gcuire Dia dílis an t-ádh ort! Tá iníon agamsa agus sháródh sí ceart críochnaithe thú. Tá gruaig mo chinn tite ag géaraíocht uirthi, ach b'fhearr dhom in mo chónaí, scáth a dtugann sí d'aird orm. 'Sí is danra dhá bhfaca mise ariamh le luach leithphínne mhaitheasa a dhéanamh. Ní cheal muis nár féachadh le fír na maitheasa a chur inti, ach is cosúil nár cuireadh ina dhiaidh sin
M'anam má tá tú ag mianadóireacht sa ngarraí P. go bhfuil do sháith den tsaol agat. An bhfuil sé chomh danra anois agus a bhíodh sé fadó. Chaith mé féin agus T. seachtain ag casadh fóidín baic ann agus ba beag nár chinn sé orainn. Bhí na lántaí ag lúbadh ann le teann fórsa
Séard a bhí agat a dhéanamh, má tá rún agat bualadh faoin riasc siúd, na cliamhaineachaí móra atá ansin thiar agat a thabhairt aniar go ceann seachtaine agus neart mairteola a thabhairt dóibh. Tá an talamh siúd chomh danra agus nach gcuirfidh duine ar bith é ach fir urrúnta a bhfuil smior iontu. Maidir le duine dona mar thusa a dhul ag plé leis, is beag é t'fhoghail air
Is danra an áit ar chaith sé ina cheann teach a dhéanamh — istigh sa gcarracán údan. Dheamhan réiteach a bheas ar an ngeadán siúd aige bliain ó inniu, hé brí cén cuthach oibre a bheas air. Beidh orlaíocht agus bleaisteáil agus allas ar na carraigreachaí údaí
B'fhéidir go bhfuil leabhra acu, ach mo choinsias má tá, ní le t'aghaidhse ná le aghaidh aon duine eile iad. Níl sé cruthaithe ar an talamh inniu an té a thabharfas ceann de na leabhra sin amach an doras. Daoine daoithiúla mar sin iad faoin rud atá acu. Ba deas ba mhian leo an rud a bheadh ag duine eile a fháil iad féin muis. Ach tá rud le déanamh leo: cor in aghaidh an choir agus cam in aghaidh an chaim a thabhairt dóibh
D'imigh an tubaiste ar an teach sin thíos. Níl aon duine sa tír nach bhfuil daortha ann. Dhá bhfaighidís cead a gcomhairle féin, dheamhan mórán a bheadh sa gcomhaireamh ceann. Bheadh an tír crochta acu.
Dar príosta níl daorbhasctha dhó ag gabháil fhoinn. Dhá mbeadh sé súgach agus an t-amhrán a theacht leis, tá an-ghuth aige. Bhíodh na Gaeilgeoirí sin ag iarraidh air a dhul go Baile Átha Cliath le amhrán a rá ag an Oireachtas. Ach mo léan géar muis, fuair siad amach an ceann a thiocfadh go Baile Átha Cliath. Ní mó ná dá mbeadh an tOireachtas ag tigh Bh., agus luach cupla pionta a bheith ag C., go mbogfadh sé aniar. Ní mó ná sin anois é
Tá muis, agus daorbhasctha go leor. Breathnaigh tusa ar an bpraghas a bhí ar bheithígh le linn an chogaidh cheana. Dar ndóigh ní bheifeá in do sheasamh ar chlár an aonaigh nuair a bheidís fuadaithe uait agus do leathcheád punt istigh i gcúl do ghlaice. Deirimse leatsa go bhfuil saothrú ar do leathchéad ar na haontaí atá anois ann. Bhí siad a thrí oiread an cogadh cheana. Agus deir tusa ina dhiaidh sin nach bhfuil daorbhasctha dóibh. Mo chreach mhaidne do cheann
→ dátáil
Caitear chuile cheann acu a dhátáil — chuile cheann amháin
Is mór de mhaith atá ag an gceann sin ar an gceann seo — is fhearr an ceann sin go mór
Ní mó d'fhear ach is láidre d'fhear é trí huaire ná an ceann eile
Chuir sé ar chúl mo chinn de dhorna mé
→ deabhadh
Tá chuile bhealach leis an gceann céanna ach an dea-bhealach
Cuirim léan agus deacair orthu agus scéal fada ar an anró acu, agus ná raibh aon duine acu ar an gcomhaireamh ceann bliain ó inniu gan dochar gan díobháil dúinne!
→ dea-chaoi
Ní dea-chaoi atá ar an duine bocht anois, ní hea sin. Ach 'sé is fhearr ar bith agus a bheith sa gcomhaireamh ceann chor ar bith, agus an chaoi ar shaothraigh sé an saol le scaitheamh Tá a fhios againn go leor faoi conas a saol sa Impireacht Rómhánach oibrigh agus cad a gcuid láidreachtaí agus laigí a bhí. Samhlaigh Napoleon agus a gcomhghleacaithe daor ag fáil amach go bhfuil an cine innéacsaithe an bunaitheoir na sibhialtachta ina bhfuil an chéad scoláirí Gréige nós Phíotagaráis agus daoine eile a admháil tar éis dó a rang? Díol spéise é an fear a bhí ina Sheansailéir sna blianta 1930-1932. Heinrich Brüning ab ainm dó: chaith sé seal i gceannas ar shóibhéid saighdiúirí (!) le linn na dtrioblóidí réabhlóideacha fán am a bhí Ebert ag breith ar an stiúir; ach nuair a bhain mo dhuine amach ríchathaoir an tSeansailéara, bhí sé ina pholaiteoir choimeádach. Ball de pháirtí na gCaitliceach, Zentrum, a bhí ann, mar Bhrüning, agus é ina thírghráthóir idéalach a rabh bonn na Croise Iarainn aige ón chéad chogadh domhanda. Fear mór toilsmachta agus diantréanais a bhí ann fosta, duine a bhí sásta é féin a dhiúltú fá aoibhneas an tsaoil seo, agus más tréithre iad seo a thuill urraim agus ardmheas don duine, ní tréithre iad a thuillfeadh cairde pearsanta dó. Ar aon nós, cha dtearn na tréithre seo polaiteoir maith de mo dhuine, ós rud é gurb ionann mar rud iad polaitíocht - nó polaiteoireacht - agus comhréitiú is eadraiscín. Labhair an Pápa Proinsias faoi seo ina imlitir Lumen fidei¸”Solas an Chreidimh”, gur ón iar-Phápa Benedict XVI (Josef Ratzinger) an imlitir dáiríre. Bréag mhór

Is éard atá i gceist le 'bréag mhór' (Gearmáinis: "große Lüge) ná" ollshaobhadh nó bréagléiriú ar an bhfírinne a úsáidtear go príomha mar theicníc bholscaireachta pholaitiúil. Le linn dó Mein Kampf a dheachtú, chum Hitler an téarma große Lüge chun tagairt a dhéanamh do bhréag chomh ollmhór sin nach gcreidfeadh éinne go bhféadfadh aon duine an dánacht a bheith aige an fhírinne a chasadh chomh náireach sin” (Gearmáinis: ""die Unverschämtheit haben könnte, die Wahrheit so schändlich zu verdrehen"). Mhaígh Hitler gur bhain na Giúdaigh leas as an teicníocht chun an milleán a chur ar an nginearál Erich Ludendorff, a bhí ina cheannaire polaitiúil suntasach náisiúnach i bPoblacht Weimar, as treascairt na Gearmáine sa Chéad Chogadh Domhanda.
De réir an staraí Jeffrey Herf, d'úsáid na Naitsithe an bhréag mhór ar dtús chun meon a iompú in aghaidh na nGiúdach agus chun an Uileloscadh a chosaint. Áitíonn Herf gur bhain Joseph Goebbels agus an Páirtí Naitsíoch úsáid as teicníc na bréige móire chun an frith-Ghiúdachas a bhí ann le fada an lá san Eoraip a iompú ina olldhúnmharú. Mhaígh Herf freisin gurb ó bréag mhór na Naitsíoch ná an Ghearmáin a léiriú mar thalamh neamhchiontach, faoi léigear, agus a bhí ag frithionsaí na Comhcheilge Idirnáisiúnta Giúdach' (An Ghearmáinis:"Weltjudentum""), daoine ar chuir na Naitsithe an milleán orthu as an Chéad Chogadh Domhanda a thosú. Mhaígh bolscaireacht Naitsíoch arís agus arís eile go raibh cumhacht pholaitiúil sa chúlra ag Giúdaigh sa Bhreatain, sa Rúis agus sna Stáit Aontaithe. Leathnaigh an bhréag mhór freisin éilimh go raibh tús curtha ag na Giúdaigh le cogadh díothaithe i gcoinne na Gearmáine, agus de réir sin go raibh sé de cheart ag an nGearmáin na Giúdaigh a dhíothú agus iad ag iarraidh an Ghearmáin a chosaint. Feabhra 25 2019 An 27 1860 May dátaí tús an díshealbhú eolaíoch agus robáil an rachmais agus oidhreacht an náisiúin an Deiscirt agus an Sicilians Leis an iontráil Garibaldi i Palermo Tosaíonn de ghnáth looting an státchiste an Bhainc Ríoga na Sicile. Ho, kiel la vagisto laŭdis ĝin! De tiam kiam venis la unua azeno al Irlando neniam ekzistis azeno tiel verva, tiel inteligenta, tiel longvida... Adolf Hitler - Vicipéid
(Athsheolta ó Hitler)
Eanáir 30, 1933 - Aibreán 30, 1945
← Kurt von Schleicher (en) - Joseph Goebbels →
Lúnasa 2, 1934 - Aibreán 30, 1945
← Paul von Hindenburg - Karl Dönitz (en) →
Braunau am Inn (en) , Aibreán 20, 1889
Ostaraigh
Beirlín agus Führerbunker (en) , Aibreán 30, 1945
Eva Braun (Aibreán 29, 1945 - Aibreán 30, 1945)
Geli Raubal (neacht)
Leo Rudolf Raubal (nia)
William Patrick Stuart-Houston (en) (nia)
Heinz Hitler (nia)
Franziska Braun (en) (máthair chéile)
Therese Schmidt (en) (aintín)
Elfriede Hochegger (en) (neacht)
Johanna Pölzl (en) (aintín)
Maria Schicklgruber (en) (seanmháthair athartha)
Johann Schicklgruber (en) (sin-seanathair)
Martin Hiedler (en) (sin-seanathair)
Josepha Schicklgruber (en) (seanaintín)
Martin Heinrich Hammitzsch (en) (deartháir céile)
polaiteoir, saighdiúir, péintéir, scríbhneoir polaitiúil agus bailitheoir ealaíne
Linz, Vín, München, Beirlín, Berghof (en) , Wolf's Lair (en) agus Führerbunker (en)
Iron Cross (Nollaig 2, 1914)
Honorary citizen of Sankt Andreasberg (Aibreán 4, 1933)
Paul Devrient (en) , Georg Ritter von Schönerer, Karl Lueger, Karl Hermann Wolf agus Leopold Poetsch
An feoilséanadh
Cath na Somme
Ionsaí an Earraigh, 1918
An Chéad Cath Marne
Bhí Adolf Hitler (20 Aibreán 1889 – 30 Aibreán 1945) ina cheannaire (nó Führer) ar an nGearmáin ón mbliain 1933 go dtína bhás sa bhliain 1945. Ba eisean a thosaigh ar an gcogadh ar an bPolainn, rud a chuir tús leis an Dara Cogadh Domhanda, arbh é a thoradh é gur tháinig deireadh lena réimeas féin. Ar dtús, d'éirigh leis post an tSeansailéara, is é sin, an phríomhaireacht, a bhaint amach, agus ansin, chuir sé Acht na gCumhachtaí i bhfeidhm, a chuir ar a chumas an tír a rialú beag beann ar an bparlaimint. Nuair a bhí sé i gceannas ar an tír, bhunaigh sé stát ollsmachtúil nár fhág cead cainte ar bith ag an bhfreasúra, agus bhain sé an chuid ba mhó de na cearta sibhialta de na saoránaigh. Rinne sé géarleanúint chruálach ar a chuid naimhde polaitiúla, ar nós na gCumannach, na nDaonlathach Sóisialta, agus a lán dreamanna eile. Bhí an ciníochas fite fuaite trína shaoldearcadh, ionas nach raibh meas an mhadra aige ar na Giúdaigh ná ar na Slavaigh. D'fhéach sé le Giúdaigh uile na hEorpa a mharú, agus leis an bplean seo—"Fuascailt Dheiridh na Ceiste Giúdaí"—a chur i bhfeidhm, thóg lucht a leanúna campaí géibhinn ar fud na hEorpa leis na Giúdaigh a thachtadh ina sluaite le gás nimhe. Nuair a bhí díormaí an Airm Dheirg ag cúngú air i mBeirlín, chuir sé lámh ina bhás féin in éineacht le boic mhóra eile an pháirtí, go háirithe Joseph Goebbels. Go gairid roimh a bhás, phós sé Eva Braun, a bhí mar leannán aige le fada.
1.1 An Óige san Ostair
1.2 Sna Saighdiúirí sa Ghearmáin
1.3 Sa Pháirtí
1.4 An Coup d'état nár éirigh leis
1.5 Athbheochan an Pháirtí
1.6 An Dóigh ar Bhain Sé amach an tSeansailéireacht
1.7 Tine Reichstag agus na dlíthe éigeandála
1.8 Tús na Deachtóireachta
1.9 An Ciníochas mar Pholasaí
1.10 Géarleanúint na nGiúdach
1.11 Scéim na hEotanáise
1.12 An Téisclim Chogaidh
1.13 Hitler agus an Dara Cogadh Domhanda
1.13.1 An Conradh leis an Aontas Sóivéadach
1.13.2 An Cogadh ag Tosú: An tIonradh ar an bPolainn
1.13.3 Cath na Breataine
1.13.4 Ag Dul Soir
1.13.5 An Cogadh ag Teip ar Hitler
1.13.6 Bás Hitler
2 Tuairimí ó lucht a chomhaimsire
3 Frithbheartaíocht
An Óige san Ostair[cuir in eagar | athraigh foinse]
Der Führer ina thachrán (timpeall 1891-1892).
Tháinig Adolf Hitler chun saoil in Braunau am Inn san Ostair sa bhliain 1889. Is é an ceantar cúngaigeanta tuaithe úd Waldviertel san Ostair Thíos (Niederösterreich) is fód dúchais do mhuintir Hitler. Leaganacha eile den tsloinne chéanna a bhí coitianta sa cheantar is ea Hittler, Hiedler agus Hütler.
Bhí Hitler ar an gceathrú páiste den tseisear a saolaíodh d'Alois Hitler agus dá bhean chéile Klara Pölzl. Fuair ceathrar acu bás go hóg. Maidir le ginealas Alois Hitler, is amhlaidh gur leanbh tabhartha a bhí ann a rugadh don chailín aimsire Anna Maria Schicklgruber. Dealraíonn sé gurbh é an feirmeoir Johann Nepomuk Hiedler as Spital in Waldviertel athair Alois, ach nuair a bhí Hitler go díreach ag éirí míchlúiteach mar thuathghríosóir, chuaigh ráflaí timpeall go raibh sinsir Ghiúdacha aige. Níl mórán bunúis leis na scéalta seo, áfach. Is dócha gurbh é an t-iriseoir Hans Habe (János Bekéssy), a chuaigh ag cur seanchas Hitler i dtús na dtríochaidí agus a d'fhoilsigh alt faoi chúlra Hitler i gceann de na nuachtáin i Vín go gairid ina dhiaidh sin, a chuir na scéalta seo ag imeacht.
Theastaigh ó Adolf óg dul le healaíontóireacht mar shlí bheatha, rud nár thaitin lena athair ar aon nós, nó bhí seisean ina státseirbhíseach den tseandéanamh, agus ní raibh ciall ar bith aigesean do na healaíona. Fuair an t-athair bás, áfach, sa bhliain 1903, agus ó bhí duine dá thuismitheoirí marbh anois, bhí pinsean beag ag dul d'Adolf ón stát.
Klara Hitler, a mháthair
Alois Hitler (athair)
Sa bhliain 1905, chuaigh Adolf Hitler go dtí Vín, agus é dírithe ar staidéar a dhéanamh ar an bpéintéireacht. Bhí sé ábalta tithe a tharraingt go pointeáilte, ach ní raibh aon lámh aige ar na daoine mar mhóitífeanna. Mar sin, ní raibh ach an dubheitiú ar fáil ó Acadamh na nEalaíon. D'fhan sé i Vín mar sin féin, agus é ag máinneáil thart sa chathair agus ag áitiú air féin go raibh comhábhair an ealaíontóra mhóir ann. D'fhaigheadh sé foscadh oíche sna tithe dídine. Scríobh sé ina leabhar "Mein Kampf" go raibh sé ar an mblár fholamh ar fad i Vín, ach is dócha go raibh sé ag teacht i dtír go réasúnta ar a phinsean agus ar an airgead a bhí ag teacht óna mháthair. Thairis sin, bhí sé ag líniú pictiúir de thithe agus de radharcraí na cathrach, agus fuair sé cúpla sciúrtóg airgid as na pictiúir seo ó am go ham.
Hitler agus a chairde, 1900
Sa bhliain 1907, cailleadh a mháthair le hailse. Chuaigh Hitler go Linz ansin, áit ar fhreastail sé ar an meánscoil roimhe sin. D'fhill sé go Vín sa bhliain 1909. Creidtear gurb ansin a thosaigh a dhearcadh frith-Ghiúdach ag forbairt i gceart, nó ní raibh an frith-Ghiúdachas go ródhona i measc a mhuintire—ba é an fuath ar na Seicigh ba mhó a tháinig uathu siúd. Ba é tionchar Karl Lueger, Ard-Mhéara Vín, ba mhó a chuir i dtreo an fhrith-Ghiúdachais é, chomh maith leis an misteach frith-Ghiúdach Jörg Lanz von Liebenfels.
De réir mar a dúirt August "Gustl" Kubizek, an cara ab fhearr a bhí aige san am sin, bhí i bhfad ní ba mhó spéise ag Hitler i gceoldrámaí Richard Wagner ná i bpolaitíocht sna blianta úd.
Sna Saighdiúirí sa Ghearmáin[cuir in eagar | athraigh foinse]
Sa bhliain 1913, fuair Hitler airgead le hoidhreacht a athar, agus chuaigh sé go München sa Ghearmáin. Nuair a thosaigh an Chéad Chogadh Domhanda, liostáil sé in arm na Gearmáine sa Bhaváir. Bhí sé réasúnta cróga mar shaighdiúir, agus bhain sé amach dhá Chros Iarainn ar son a fheabhais i bpáirc an áir. Mar sin féin, ní raibh a chuid comrádaithe ródhoirte dó, ó bhí siad den bharúil go raibh sé róghéilliúil do na hoifigigh.
Go gairid roimh dheireadh an chogaidh, chaill Hitler radharc a shúl i ndiaidh ionsaí gás nimhe, mar a dúirt sé féin ina leabhar, agus b'éigean dó seal a chaitheamh in ospidéal míleata i bPasewalk le biseach a fháil. Is é an tuairim atá ag staraithe an lae inniu ar an scéal ná nach raibh ann ach freagairt histéireach a cholainne ar an drochscéala a chuala sé: bhí réabhlóid ar siúl, agus Impireacht na Gearmáine ag tiontú ina Poblacht. Bhí dearcadh coimeádach, nó frithghníomhach fiú, ag Hitler ar chúrsaí polaitíochta na Gearmáine, agus bhain an nuacht seo a leithéid de stangadh as is gur fágadh dall é ar feadh tamaill. An dochtúir ar cuireadh Hitler faoina chúram, ní raibh sé ina speisialtóir ar ghalair na súl, ach ina shiciatraí. Is é an breithiúnas a thug sé ar Hitler gur síceapatach a bhí ann nár chóir ceannasaíocht ar bith a bhronnadh air ná é a chur in áit an údaráis. Mar a bhí na himeachtaí staire le taispeáint, breithiúnas ciallmhar a bhí ann nár tugadh an aird chuí air ina dhiaidh sin, ar mhí-ámharaí an tsaoil.
Hitler (ina shuí ar chlé) ina shaighdiúr sa Chogadh Mór.
Cuid den fhinscéal polaitiúil a d'insíodh Hitler faoina shaol ina dhiaidh sin ab ea é gur chinn sé, i ndiaidh an tseala a chaith sé ag bisiú i bPasewalk, dul le polaitíocht. Le fírinne, níl sé soiléir an raibh sé leath chomh cinnte faoina thuairimí polaitiúla san am sin, nó go praiticiúil, bhí sé idir eatarthu. D'fhill sé ó Pasewalk go dtína reisimint féin i München, agus é ag iarraidh fanacht sna saighdiúirí. Nuair a tháinig na Sóisialaithe radacacha i seilbh an rialtais áitiúil sa chathair, bhí Hitler sásta bheith ina idirghabhálaí idir an reisimint agus ionadaithe an rialtais sin. Nuair a maraíodh Kurt Eisner, an Sóisialaí Giúdach a bhí ina Phríomh-Aire ar an rialtas radacach sin, d'éirigh ina chogadh dearg sa Bhaváir idir na Sóisialaithe agus na Freikorps, na Saor-Chóir Armtha, cineál "Dúchrónaigh" a raibh dearcadh náisiúnaíoch ón eite dheis acu. I bhfianaise imeachtaí a shaoil ina dhiaidh sin, shílfeá go nglacfadh Hitler páirt ghníomhach sna trioblóidí agus é ag cuidiú leis na Freikorps, ach ní mar a shíltear a bhítear. Le fírinne, tá pictiúirí scannáin fágtha againn ón tréimhse a thaispeánann Hitler ag glacadh páirte i dtionlacan sochraide Eisner—feictear, fiú, suaitheantas na Sóisialaithe air (!). Dealraíonn sé, mar sin, nach raibh sé cinnte go fóill faoin gcineál saoldearcaidh a bheadh aige ina dhiaidh sin.
1 Aibreán 1921, München, i ndiaidh an cruinniú Hitler-Ludendorff
Nuair a bhí na Freikorps i ndiaidh na Sóisialaithe a threascairt, fuair Hitler jab ag oifig riaracháin an Airm i München, ó b'ansin a bhí cuid mhór den chumhacht pholaitiúil san am. Dealraíonn sé gur sceith sé ar iar-chomhshaighdiúirí a raibh bá acu leis an rialtas Sóisialach le dea-mhéin an lucht rialtais nua a bhaint amach dó féin. Ní raibh Arm na Gearmáine, nó an Reichswehr, sásta géilleadh do choinníollacha Chonradh Síochána Versailles, agus mar sin, bhí an tArm ag tacú ar chúla téarmaí le fórsaí rúnda paraimíleata—Schwarze Reichswehr, nó an Reichswehr Dubh. Bhí lucht eagraithe an Schwarze Reichswehr—ina measc Ernst Röhm—ceanúil ar Hitler, agus iad den tuairim go raibh féith an tuathghríosóra ann, ionas go bhféadfadh sé teacht isteach áisiúil ag náisiúnaithe na heite deise. Thug siad an tasc do Hitler súil a choinneáil ar na heagraíochtaí nua polaitiúla a bhí ag teacht ar an bhfód ina scórthaí i München.
Sa Pháirtí[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ceann de na páirtithe nua polaitiúla ab ea Páirtí Gearmánach na nOibrithe nó Deutsche Arbeiterpartei (DAP). B'iad an t-iriseoir Karl Harrer agus an meicneoir Anton Drexler a bhí i gceannas ar an eagraíocht seo, agus iad ag craobhscaoileadh idéanna seineafóbacha frith-Ghiúdacha agus ag meascadh reitric Shóisialach tríothu. Ar an dóú lá déag de Mheán Fómhair 1919, thug Hitler an chéad chuairt ar chruinniú de chuid an pháirtí seo. Chuala sé duine de na hóráidithe ag éileamh go bhfógródh an Bhaváir neamhspleáchas ar an nGearmáin, agus cháin sé an moladh seo chomh fíochmhar agus chomh deisbhéalach is gur rith le Drexler é a earcú mar bhall. "Dar fia, tá gob ag an bhfear seo a bheidh ag teastáil uainn", ar seisean le Harrer i gcanúint na Baváire.
Ó bhí cairde Hitler sa Schwarze Reichswehr sásta leis, liostáil Hitler sa pháirtí mar bhall. Go gairid ina dhiaidh sin, casadh Dietrich Eckart air. Scríbhneoir frith-Ghiúdach a bhí ann, agus é ina bhall den Thule-Gesellschaft, rúnchumann a bhí ag plé le ciníochas agus le rúndiamhrachtaí misteacha. Bhí Eckart ar lorg tuathghríosóra a bheadh ábalta a chuid idéanna a chraobhscaoileadh i measc na mbocht is na nocht. D'aithin sé láithreach gurbh é Hitler an duine a bhí de dhíth air, agus ón lá sin, bhí sé ag tacú is ag cabhrú leis go dílis. Sa bhliain 1920, thosaigh Eckart ag foilsiú an Völkischer Beobachter, nuachtán pháirtí Hitler.
Cárta ballraíochta Adolf Hitler do Pháirtí Gearmánach na nOibrithe (DAP)
Ó bhí Hitler thar barr ag óráidíocht, ní raibh an DAP in ann déanamh ina uireasa, agus bhí a chumhacht sa pháirtí ag méadú. Ba eisean a mhol do na ceannairí eile an páirtí a athainmniú go Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei ("Páirtí Sóisialach Náisiúnta na nOibrithe", nó NSDAP).
Nuair a d'fhág sé an tArm ar an aonú lá déag is fiche de Mhárta 1920, bhí pá mhaith aige cheana mar óráidí.
Sa bhliain 1921, chuaigh Hitler féin i gceannas ar an bpáirtí mar chathaoirleach. Ar an 29 Iúil 1921, tar éis dó ballraíocht iomlán a ghlacadh i bPáirtí Gearmánach na nOibrithe an bhliain roimhe, toghadh Adolf Hitler mar thaoiseach ar an bpáirtí[1]. Tamall de bhlianta ina dhiaidh seo, chum sé an teideal "Der Führer" dó féin, a thabharfaidh údarás dosháraithe dó.
Bhí Hitler ina bhoc mór sa pholaitíocht áitiúil anois, ach níor glacadh i ndáiríre é taobh amuigh den Bhaváir.
Ó cuireadh deireadh le poblacht shóivéadach Kurt Eisner, bhí München agus an Bhaváir á rialú ag an gCoimeasár Ginearálta Stáit Gustav von Kahr, agus cumhachtaí an deachtóra aige faoi dhlí speisialta. Bhí von Kahr míshásta leis an rialtas poblachtach i mBeirlín, agus é den bharúil gur chóir don Bhaváir slán a fhágáil ag Beirlín agus neamhspleáchas a fhógairt.
San am seo, bhí Hitler ag comhoibriú leis an nGinearál Ernst von Ludendorff, a bhí ar an dara fear is airde céim in Arm na Gearmáine sa Chéad Chogadh Domhanda. Bhí Hitler agus Ludendorff den bharúil go mbeadh von Kahr ag teastáil uathu mar chomhghuaillí. Bhí plean acu an chumhacht a shealbhú le lámh láidir i München agus ansin arm dá gcuid féin a earcú le máirseáil go Beirlín agus an rialtas ansin a chur ó chumhacht. Ba é Benito Mussolini a bhí mar réamhshampla acu, nó ba mar sin, a bheag nó a mhór, a chuaigh seisean i gceannas na hIodáile faoin am seo. Bhí na Francaigh i ndiaidh limistéar tionsclaíochta na Gearmáine cois na Réine a fhorghabháil, agus luach an airgid Ghearmánaigh ag titim chomh tiubh is go rabhthas ag caint faoi "bhás an airgid", gan aon trácht a dhéanamh ar na trioblóidí inmheánacha eile sa Ghearmáin. Mar sin, chreid Hitler agus Ludendorff go raibh an t-am oiriúnach le deachtóir a chur i gceannas ar an tír. San am seo, ní raibh Hitler ag iarraidh deachtóireacht a bhaint amach dó féin, ach do Ludendorff, a raibh an-mheas ag cuid mhór de na Gearmánaigh air.
Ar an ochtú lá de Mhí na Samhna, 1923, d'ionsaigh Hitler agus lucht a leanúna an teach ólacháin úd Bürgerbräukeller ("Beoirhalla na Saoránach") díreach nuair a bhí von Kahr ag tabhairt óráide ansin. Níor éirigh leis an bplean, áfach. An lá arna mhárach, mháirseáil lucht leanúna Hitler amach agus iad dírithe ar an gcathair a fhorghabháil. Nuair a tháinig siad go dtí an loggia úd Feldherrnhalle ar an Odeonsplatz, fuair siad rompu na péas ón mBereitschaftspolizei. Loisc na póilíní agus na ceannairceoirí a gcuid arm ar a chéile, agus fuair seisear déag de lucht leanúna Hitler bás sa teagmháil, chomh maith le ceathrar póilíní agus duine amháin nach raibh ach ag dul thar bráid. D'éalaigh Hitler ó láthair na n-imeachtaí, ach gabhadh i gceann cúpla lá é.
Cuireadh an dlí ar Hitler agus ar a lucht leanúna, ach ós rud é go raibh "cuspóirí tírghrácha" acu leis an gcoup d'état, ní raibh na breithiúna, a raibh bá acu féin le náisiúnachas den chineál chéanna, róshásta príosúnacht fhada a ghearradh do na cúisithe. D'éigiontaigh siad Ludendorff, ní nárbh ionadh. Ghlac Hitler iomlán na freagrachta air féin, agus mar sin, fuair sé an pionós ba lú a bhí an dlí a bhagairt ar an duine a raibh ardtréas déanta aige, mar atá, cúig bliana príosúnachta. Ní raibh ar Hitler an oiread sin féin a chaitheamh sa phríosún. Rud eile fós, níor ruaigeadh Hitler as an nGearmáin, cé gur saoránach Ostarach a bhí ann, agus an dlí ag foráil go ruaigfí aon eachtrannach a mbeadh coir den chineál sin déanta aige. Sa deireadh, níor chaith sé ach conablach bliana i bpríosún Landsberg, agus bhí cead ag daoine de lucht a leanúna cuairt a thabhairt air. Iad siúd a bhí i dteagmháil le Hitler san am sin, fuair siad poist mhaithe ina dhiaidh sin sa Tríú Reich. Sa phríosún a thosaigh sé ag scríobh a leabhair freisin, Mein Kampf. D'fhág Hitler an príosún ar an bhfichiú lá de Mhí na Nollag, 1924.
Mein Kampf, an leabhar a scríobh Hitler sna 1920idí.
Mar a chonaic muid, bhí Hitler ina shaoránach Ostarach go dtí sin, ach in Aibreán 1925, sheol sé litir chuig na húdaráis Ostaracha ag iarraidh go mbainfí an tsaoránacht sin de, agus fuair sé an achainí seo go sciobtha. I rith an chéad chúpla bliain eile, ní raibh saoránacht aon stáit ag Hitler, agus bhí sé ró-uaibhreach le hiarratas a chur isteach ar shaoránacht na Gearmáine: bhí sé den bharúil gur chóir do stát na Gearmáine an tsaoránacht sin a bhronnadh ar fhear chomh tírghrách leis. Bheadh a leithéid indéanta, dá n-éireodh le baill dá pháirtí a mbeadh céimíocht acu i gcóras an stáit post státseirbhísigh a thabhairt dó, nó bheadh an tsaoránacht ag dul le post den chineál sin. Ní raibh Hitler sásta le gach cineál poist, áfach, nó dhiúltaigh sé dá lán nach raibh sách galánta aige. Sa deireadh thiar, fuair sé post sách ard i mBraunschweig, sa bhliain 1932, agus an tsaoránacht leis. Is follasach nach ndearna sé a dhath riamh le freastal ar dhualgais an phoist.
Níor chuir an phróis dlí deireadh ná mórán bac féin le tuathghríosóireacht Hitler. A mhalairt ar fad. Tharraing an phróis súil na tíre go léir air, agus a ainm i mbéal an phobail i dtuaisceart na Gearmáine féin. Chuaigh an clú nua seo i bhfeidhm ar an bhfear féin. Roimhe seo, bhí Hitler den bharúil nach raibh sé ach ag réiteach an róid do cheannaire nua na Gearmáine, cibé cé a bheadh ann - bhí dóchas aige as Ludendorff ar feadh tamaill le haghaidh an phoist sin. Anois, áfach, thosaigh Hitler ag ceapadh go raibh an cheannaireacht sin i ndán dó féin.
Athbheochan an Pháirtí[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ní hionann sin is a rá go mbeadh ag éirí go rómhaith le Hitler nó leis an NSDAP sa pholaitíocht. Bhí saol polaitiúil na Gearmáine ag socrú chun suaimhnis, agus an eacnamaíocht ag bisiú. Mar sin, ní raibh mórán éisteachta ar fáil d'óráidí na náisiúnaithe radacacha. Nuair a d'fhill Hitler ar an tsaoirse, bhí an páirtí imithe le fiántas, go háirithe i dtuaisceart na Gearmáine. Is é sin, tháinig craobh nua den pháirtí ar an bhfód ansin, ach bhí sí á stiúradh ag daoine a ghlac an chuid "Shóisialach" den tSóisialachas Náisiúnta i ndáiríre, agus iad míshásta leis an dóigh a raibh Hitler ag comhoibriú le sean-uasalaicme na sochaí.
Otto Strasser, 1956, ar ais sa Ghearmáin
Ba iad Gregor Strasser agus a dheartháir Otto ba mhó a bhí taobh thiar den fhorbairt seo. Bhí Hitler ábalta "Boilséiveachas náisiúnaíoch" Strasser a chloí agus daoine de lucht a leanúna—go háirithe Joseph Goebbels—a bhréagadh chuige féin, agus i ndiaidh Ard-Fheis an pháirtí i mBamberg sa bhliain 1926, ní raibh aon fhaicsean ná aon chraobh sa pháirtí in ann ceannaireacht Hitler a cheistiú a thuilleadh.
I ndiaidh an choup d'état nár éirigh leis, tháinig an tuiscint ag Hitler nárbh í an lámh láidir an dóigh ab fhearr le réabhlóid a chur i gcrích. Ina áit sin, chrom sé ar an daonlathas a chur ar ceal trí bhuntáiste a ghlacadh ar an daonlathas féin. Theastaigh uaidh go mbainfeadh an NSDAP amach suíocháin sa pharlaimint, ach san am céanna, níor theastaigh uaidh go mbeadh an páirtí sásta comhoibriú leis na páirtithe eile. Thairis sin, bhí an NSDAP le bruíonachas a spreagadh sna sráideanna le baint de shíocháin na sochaí. Mar sin, d'fhéadfaí an chuma a chur ar na cúrsaí go raibh an daonlathas ó mhaith mar rud ann féin agus go raibh údarásúlacht de dhíth. Thairis sin, deir saineolaithe áirithe go raibh Hitler ábalta cleasaíocht nua-aoiseach a úsáid i bhfógraíocht an pháirtí, agus gurbh é an gliceas seo a chinntigh rath agus bláth don pháirtí sa deireadh.
Bhain Hitler agus an páirtí amach poiblíocht ar fud na tíre nuair a chuaigh siad chun tosaigh ag éileamh reifreann faoi Phlean Young, nach raibh siad sásta leis. Is é an rud a bhí i gceist leis an bplean seo ná scéim a bhí socraithe ag rialtas an tSeansailéara Shóisialaigh Dhaonlathaigh Hermann Müller leis na Meiriceánaigh faoi íocaíocht an chúitimh chogaidh a bhí dlite ón nGearmáin de réir chonradh síochána Versailles. Níor éirigh le Hitler an reifreann a fháil cóirithe, ach murar éirigh, fuair sé tuilleadh tacaíochta i measc na buirgéiseachta náisiúnaíche coimeádaí, agus bhí teagmháil aige le hAlfred Hugenberg, cathaoirleach Pháirtí Gearmánach Náisiúnta an Phobail (Deutschnationale Volkspartei, DNVP), nó páirtí na náisiúnaithe coimeádacha. Mórfhoilsitheoir nuachtán ab ea Hugenberg, agus bhí sé sásta tacaíocht a chuid nuachtán a ghealladh do Hitler. Is é an breithiúnas a bhí aige féin ar an scéal ná gur uirlis mhaith ab ea Hitler le smaoineachas na náisiúnaithe coimeádacha a scaipeadh is a chraobhscaoileadh i measc na cosmhuintire, ach níor chreid sé go bhféadfadh pleananna dá chuid féin a bheith ag Hitler agus iad difriúil ar aon nós ná slí leis na pleananna a bhí ag a leithéidí féin. B'iomaí duine de thacadóirí coimeádacha Hitler a raibh an dearcadh céanna aige. Mar a phointeáil George Orwell amach, bhí coimeádaigh den chineál sin dall ar chomh réabhlóideach agus a bhí an Naitsíochas mar idé-eolaíocht, agus an dímheas a bhí ag na Naitsithe ar na luachanna coimeádacha, ar nós an reiligiúin.
Weimar, 1930
Mar sin féin, is dócha nach mbainfeadh Hitler amach an deachtóireacht riamh, murach gur tháinig géarchéim eacnamaíochta na dtríochaidí, an Spealadh Mór nó an Depression, chun fortachta air. Thosaigh an spealadh sa bhliain 1929, agus bhí an Ghearmáin thíos leis thar aon tír eile, beagnach. Ar an 29 Márta 1930, thit comhrialtas na Sóisialach Daonlathach, an pháirtí Chaitlicigh (Zentrum) agus na Liobrálach (nó DDP, Páirtí Daonlathach na Gearmáine) as a chéile, agus an t-easaontas a bhí idir na páirtithe éagsúla faoin dóigh cheart leis an tír a chosaint ar thorthaí an spealta. Ba é an Sóisialach Daonlathach Hermann Müller a bhí ina Sheansailéir ar an nGearmáin san am seo, agus ba é an Seansailéir deireanach a raibh údarás daonlathach aige ó mhuintir na Gearmáine. Nuair a bhí Müller éirithe as, cheap an tUachtarán Paul von Hindenburg an Feisire Caitliceach (is é sin, ball de chuid an pháirtí Zentrum) Heinrich Brüning mar Sheansailéir, agus sa chéad olltoghchán eile, ar an 17 Deireadh Fómhair, mhéadaigh céatadán vótaí na Naitsithe ó 2.6 go 18.3. Roimhe sin, ní raibh ach dhá shuíochán déag acu sa Reichstag, ach anois, tháinig seachtar thar an gcéad acu isteach. Na páirtithe measartha a bhí báúil le bunreacht Weimar, ní raibh tromlach acu a thuilleadh, agus anois, bhí Hitler iompaithe ina bhoc mór i bpolaitíocht na Gearmáine.
An Dóigh ar Bhain Sé amach an tSeansailéireacht[cuir in eagar | athraigh foinse]
Bhí Hitler ag fáil airgid ó dheontóirí éagsúla, cosúil leis na hElbjunker (is é sin, tiarnaí talún in oirthear na Gearmáine, sa Phrúis), leo siúd a bhí ag dréim leis an Impire a chur ag rialú na Gearmáine arís, le gróintíní móra eacnamaíochta, le lucht míleata (go háirithe sean-Óglaigh na bhFreikorps) agus, fiú, le daoine aonair sna tíortha Angla-Mheiriceánacha a raibh dáimh acu leis agus lena chuid polasaithe. Thairis sin, bhí an Spealadh Mór ina chuidiú mór dó, ó bhí sé ag cur le héagobhsaíocht pholaitiúil Phoblacht Weimar, nach raibh an daonlathas róláidir inti riamh.
Hitler ag fuinneog an Reichskanzlei (Seansailéireacht an Reich) in oíche an oirnithe aige mar Sheansailéir, 30 Eanáir 1933.
Níor bhain Hitler amach saoránacht na Gearmáine ach i Mí Feabhra 1932, ach nuair a bhí sé ina Ghearmánach go hoifigiúil, bhí cead iarrthóireachta aige i dtoghcháin Uachtaránachta na bliana céanna. Ba é an seanmharascal cogaidh Paul von Hindenburg a ghnóthaigh an báire sin, ach bhí Hitler go tiubh sna sálaí aige, agus b'éigean athvótáil a chóiriú, toisc nach bhfuair aon duine de na hiarrthóirí a dhóthain vótaí sa chéad bhabhta. I Mí na Samhna, 1932, chuaigh na Gearmánaigh chuig an mbosca ballóide in athuair, áfach, agus olltoghchán nua ar siúl. An uair sin, b'iad na Naitsithe an páirtí ba mhó sa Pharlaimint, agus ar an 30ú lá de Mhí Eanáir 1933, cheap an tUachtarán Hindenburg Adolf Hitler mar Sheansailéir.
Na coimeádaigh agus na míleataigh timpeall ar Hindenburg, bhí siad ag áitiú ar an Uachtarán rialtas náisiúnaíoch a cheapadh agus Hitler a chur ina cheannas. Bhí tacaíocht ag teacht do Hitler i gcónaí ó na gróintíní tionsclaíochta agus ó na baincéirí, nó bhí siad den bharúil gurbh eisean an sciath chosanta ab fhearr ar na Cumannaigh. Thairis sin, má bhí Hitler ag gealladh atharmáil na tíre, b'ionann sin agus an tionsclaíocht a chur ag táirgiú treallamh cogaidh don Stát, agus ar ndóigh, ba díol spéise é sin do na gróintíní. Bhí claontachtaí áirithe taobh istigh den NSDAP féin chun frithchaipitleachais, ach má bhí, bhí éirithe le Hitler iad a choinneáil faoi smacht, rud a thaitin go mór le lucht an rachmais, ní nárbh ionadh. B'fhearr le Hitler, ar ndóigh, an milleán a fhágáil ar na Giúdaigh, seachas ar na rachmasóirí.
Potsdam, Adolf Hitler, Paul v. Hindenburg, 21 Marta 1933
In óráid a thug sé do Chlub Tionsclaíochta Düsseldorf sa bhliain 1932, mhol Hitler na scothaicmí caipitleacha, agus é ag rá nach dtiocfadh rath ná bláth ar eacnamaíocht na Gearmáine choíche, dá mbeadh "duine as gach beirt den tuairim gurb ionann rachmas agus gadaíocht"—tagairt a bhí anseo do na Daonlathaigh Shóisialta agus do na Cumannaigh. Na coimeádaigh náisiúnaíocha, arís, chinntigh Hitler a dtacaíocht siúd dó féin nuair a ghlac sé le Franz von Papen mar Leas-Sheansailéir. Bheadh cead ag Papen bheith i láthair agus an Seansailéir ag dul i bhfianaise an Uachtaráin. Shíl von Papen féin go mbeadh sé in ann "srianta a choinneáil le Hitler" ar an dóigh seo. Bhí dóchas ag na míleataigh go dtreiseodh Hitler leis na fórsaí armtha agus go gcuirfeadh sé Conradh Versailles ar ceal. Maidir leis na coimeádaigh náisiúnaíocha, bhí siadsan ag dréim le tuilleadh cobhsaíochta i saol polaitiúil na tíre agus le cultúr polaitiúil nua a bheadh níos cairdiúla i leith na monarcachta.
Tine Reichstag agus na dlíthe éigeandála[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ar an 27 Feabhra 1933, chuaigh áras an Reichstag—is é sin, áras na Parlaiminte—trí thine. Ní raibh moill ar bith ar Hitler an locht a fháil ar na Cumannaigh. Achtaíodh na dlíthe éigeandála ar an 23 Márta 1933. Tugadh an Forógra um Chosaint Phobal agus Stát na Gearmáine air seo (Ermächtigungsgesetz nó Enabling Act).[2]
Tús na Deachtóireachta[cuir in eagar | athraigh foinse]
Nuair a chuaigh na dlíthe seo um chumhachtaí speisialta do Hitler i bhfeidhm, tháinig deireadh le daonlathas Phoblacht Weimar, agus thosaigh ré na deachtóireachta, nó ré an Tríú Reich.
Seo sliocht as comhrá idir Hitler agus Martin Bormann, ar 21 Bealtaine 1942. Tá Hitler ag cuimhneamh siar ar na heachtraí a tharla sular ceapadh ina Sheansailéir é ar an 30 Eanáir 1933.
"Bhí ardteannas polaitiúla ann nuair a dhiúltaigh mé glacadh leis an Leas-Seansailéireacht i gcomh-aireacht von Papen i Lúnasa 1932 agus nuair a rinne Schleicher agus Strasser iarracht an aontacht láidir a bhí sa Pháirtí Naitsíoch a scoilteadh i Mí na Nollag 1932. Rinne an tUachtarán Hindenburg, trí idirghabhálaí von Papen teagmháil liom. Ghlac mé páirt sna hidirbheartaíochtaí seo mar shíl mé go raibh sé ríthábhachtach go rachainn i mbun na Seansailéireachta go dlisteanach. Is mar Sheansailéir a bheadh tofa go dlisteanach amháin a thiocfadh liom na páirtithe polaitiúla uilig eile a bhí ag cur i mo choinne a chloí agus coimhlint ar bith leis an Arm sa todhchaí a sheachaint[3].
Ba é Ernst Röhm an t-aon duine amháin a bhí in aon neasacht do bheith ábalta ollchumhacht Hitler a cheistiú faoin am seo. Ní raibh aon duine eile ag tabhairt Du in áit an cheiliúir fhoirmiúil úd Sie ar Hitler, agus thairis sin, d'fhéadfá a rá go raibh Hitler faoi chomaoin ag Röhm, a chuidigh go mór leis nuair nach raibh sé i mbéal an phobail go fóill. Bhí go leor daoine sa Pháirtí a bhí ag iompairc le Röhm faoi ghnaoi Hitler, cosúil le Heinrich Himmler, Hermann Göring agus Reinhard Heydrich, agus iad uile ag tabhairt le fios don deachtóir nach raibh Röhm iontaofa.
Ar an 30ú lá de Mhí an Mheithimh, 1934, "Oíche na Scian Mór", phurgaigh Hitler a pháirtí. Maraíodh Röhm agus ceannairí eile an SA, chomh maith le sraith de ghinearáil agus daoine eile nach raibh ag taitneamh le Hitler ar chúis éigin. Cuid acu, bhí siad dáiríribh ag cur in aghaidh Hitler, ach ní raibh sa chuid eile ach Naitsithe dílse nó náisiúnaithe coimeádacha a fuair Hitler riachtanach a chur chun báis ar eagla na heagla. Mar shampla, maraíodh an Ginearál Kurt von Schleicher agus a bhean chéile, toisc go raibh von Schleicher féin ina Sheansailéir tráth, roimh lá Hitler.
I ndiaidh bhás Hindenburg ar an dara lá de Mhí Lúnasa sa bhliain 1934, chuir Hitler ar na fórsaí armtha mionnaí dílseachta a mhóidiú dó féin, agus ón lá sin amach, bhí sé ina Cheannaire agus ina Sheansailéir araon—is é sin, Führer und Reichskanzler.
I Mí Eanáir 1938, cuireadh Werner von Blomberg, arbh é an tAire Cogaidh é, agus an Ginearál-Choirnéal Werner von Fritsch, Ard-Cheannasaí an Chos-Slua, as oifig. Ba é an SS a tharraing callán orthu. Maidir le Blomberg, cuireadh bean óg, Erna Gruhn, in aithne dó a bhí ina hiar-striapach agus ina hiar-chuspa d'irisí pornagrafaíochta. Thit Blomberg i ngrá leis an gcailín, cé gur fear cnagaosta a bhí ann cheana féin, agus phós sé í. Ar dtús, ní raibh Hitler ná Göring míshásta ar aon nós ná slí le scéal grá an Ghinearáil, cé go bhfuil a mhuintir-sean ar an daoraí faoin bpósadh. A mhalairt ar fad, thug Hitler agus Göring in iúl do Bhlomberg gur dea-shiombail d'aontas nua na Gearmáine a bheadh ann dá bpósfadh ginearál de phór uasal cailín simplí cosúil le hErna. Níor tháinig fíor-scéal Erna chun solais ach i ndiaidh na bainise, agus ansin, bhí port Bhlomberg seinnte mar mhíleatach proifisiúnta.
Maidir le Fritsch, arís, cuireadh ina leith go raibh sé ina homaighnéasach. Mar sin, d'éirigh le Hitler ceannasaithe an Airm a náiriú agus a chur as oifig, agus ina dhiaidh sin, bhí sé féin i gceannas na bhfórsaí armtha chomh maith leis an stát sibhialta.
Hitler, idir 1927-32
An Ciníochas mar Pholasaí[cuir in eagar | athraigh foinse]
Spreagadh tábhachtach do pholasaithe Hitler ab ea an frith-Ghiúdachas a bhí meáite ar na Giúdaigh a mharú scun scan, chomh maith le leagan radacach den Darwineachas sóisialta. Ón chéad lá ar tháinig sé os comhair an tsaoil mhóir go dtí lá a bháis, ba nós le Hitler na Giúdaigh agus na "ciníocha ar bheagán fiúntais" a ionsaí ina chuid óráidíochta. Ciníocha ar bheagán fiúntais ab ea na Giofóga, na Polannaigh agus na Rúisigh, mar shampla. Maidir leis an Darwineachas sóisialta, tháinig sé chun solais ina chuid cainteanna faoi dhaoine a raibh galar, máchail nó easláinte orthu, agus é ag rá gur "beatha neamhfhiúntach" (lebensunwertes Leben) a bhí i gceist leo. Is é an dearcadh a bhí ag Hitler ar stair an chine dhaonna nach raibh ann go bunúsach ach síorchath ina raibh na dea-chiníocha agus an bheatha fhiúntach ag díothú na ndroch-chiníocha agus na beatha neamhfhiúntaí. Mar shampla, dúirt sé ag Ard-Fheis a pháirtí i Nürnberg sa bhliain 1929: "Dá saolófaí milliún leanbh don Ghearmáin in aghaidh na bliana, agus 700,000-800,000 duine den chuid is laige á ndíothú san am céanna, is féidir gur méadú ar ár bhfórsaí a bheadh ann".
Géarleanúint na nGiúdach[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ar dtús, tháinig frith-Ghiúdachas Hitler agus na Naitsithe chun solais sa dóigh a ndéantaí leatrom oscailte ar na Giúdaigh, agus a gcuid cearta sibhialta á mbaint díobh. Le linn an Dara Cogadh Domhanda, chuaigh an polasaí sin chun géaradais nuair a tosaíodh ar na Giúdaigh a mharú ina sluaite—an tUileloscadh, mar a thugtar air. Bhí sé tugtha le fios ag Hitler ina leabhar Mein Kampf gur theastaigh uaidh na Giúdaigh go léir a chur de dhroim an tsaoil, mar "fhuascailt dheiridh" ar an "gceist Ghiúdach". Áirítear go raibh timpeall ar shé mhilliún Giúdach ar feadh na hEorpa thíos leis an bhfeachtas ollscriosta seo.
Sa bhliain 1935, reachtaíodh "Dlíthe Nürnberg" a bhain na cearta sibhialta de na Giúdaigh go deifnideach. Thar aon rud eile, toirmisceadh ar na Giúdaigh daoine neamh-Ghiúdacha a phósadh nó comhriachtain ghnéis a bheith acu leo. Chabhródh an stát agus an páirtí le gnóthadóirí neamh-Ghiúdacha gnóthais Ghiúdacha a shealbhú. Na Giúdaigh a bheadh le dul ar imirce, chaithfeadh siad cáin ard a íoc, i gcruth is nach mbeadh pingin rua acu agus iad ag cromadh ar an saol nua thar lear. Roimh an Uileloscadh féin, b'í Oíche na Gloine Briste (Reichskristallnacht) ón naoú go dtí an deichiú lá de Mhí na Samhna 1938 buaicphointe na géarleanúna. Rinneadh ionsaithe ar na Giúdaigh, ar a gcuid gnóthas, sionagóg agus fothuithe eile de réir mar a d'eagraigh Joseph Goebbels, an tAire Bolscaireachta, iad, agus é ag fógairt san am céanna gurbh í "fearg spontáineach an phobail" ba chúis leis na hionsaithe.
Adolf Hitler agus Leni Riefenstahl, 1934
I ndiaidh don Dara Cogadh Domhanda pléascadh amach, ní ghabhfadh Hitler leor le gnáth-ghéarleanúint na nGiúdach a thuilleadh—theastaigh uaidh iad a mharú agus a dhíothú go fisiciúil. Ní raibh cead eisimirce ag na Giúdaigh a thuilleadh, agus de réir mar a bhí trúpaí na Gearmáine ag forghabháil tíortha eile, bhí géarleanúint na nGiúdach ag dul i bhfairsinge. Ón chéad lá de Mhí Mheán Fómhair 1941 i leith, chaithfeadh na Giúdaigh go léir, a bhí ní ba sine ná sé bliana d'aois, an réalta bhuí a fhuáil dá gcuid éadai ionas go mbeadh sí le feiceáil go héasca. Cuireadh srianta éagsúla le saol na nGiúdach. Ní raibh cead acu dul ar bhord na mbusanna, ná gluaisteán, raidió nó fiú madra nó cat a bheith acu. De réir a chéile, chaithfidís a seantithe agus a seanárasáin a thréigean le haghaidh a thabhairt ar na geiteonna agus na campaí géibhinn. Sa bhliain 1942, tógadh na chéad champaí díothúcháin sa Pholainn, a bhí forghafa ag na díormaí Gearmánacha: Auschwitz-Birkenau agus Majdanek. Sna campaí díothúcháin, bhí na daoine á marú mar a bheadh tionsclaíocht ann, is é sin, b'éigean dóibh dul isteach i seomraí gáis inar tachtadh iad le hidriginchiainíd ("aigéad Prúiseach", "Zyklon B"). Níorbh iad na Giúdaigh amháin a bhí á marú iontu, ach Polannaigh Chaitliceacha—intleachtóirí ach go háirithe, nó níor theastaigh ó Hitler aos léinn dá gcuid féin a fhágáil ag na náisiúin Shlavacha—agus Giofóga, ach go háirithe.
Hitler agjus Goebbels, 1935
Iad siúd atá ag iarraidh an tUileloscadh a shéanadh, tá siad ag áitiú nach féidir Hitler a chiontú san Uileloscadh, ós rud é nár thángthas trasna ar aon doiciméad oifigiúil ina mbeadh Hitler féin ag ordú go ndíothófaí na Giúdaigh, doiciméad a bheadh sínithe ag an deachtóir. Ón taobh eile de, tá sé soiléir go hiomlán go raibh an cinedhíothú ag freagairt dá mhianta pearsanta. Luaigh sé cinedhíothú na nGiúdach ina leabhar Mein Kampf, ag tabhairt le fios gur shíl sé gur cuidiú le cás na Gearmáine sa Chéad Chogadh Domhanda a bheadh ann dá gcuirfí na Giúdaigh chun báis san am sin, agus in óráid a thug sé don Pharlaimint (Reichstag) ar an 30ú lá de Mhí Eanáir 1939, bhagair sé go gcuirfeadh sé "cine na nGiúdach san Eoraip de dhroim an tsaoil" dá mbeadh cogadh ann. De réir mar ba chuimhin le Heinrich Himmler, d'ordaigh Hitler go pearsanta in Earrach na bliana 1941, agus é dóchasach i gcónaí go mbeadh an lá ag an nGearmáin, go marófaí na Giúdaigh go léir. Dúirt Himmler lena shuathaire pearsanta, Felix Kersten, san am céanna, roimh an ionsaí ar an Aontas Sóivéadach, nár mhór "na Giúdaigh, gach aon duine acu, a dhíothú roimh dheireadh an chogaidh. Sin é an rud atá ag teastáil ón bhFührer". Sa bhliain 1943, nuair a bhí breithlá an deachtóra á cheiliúradh, thug Himmler óráid do cheannairí an SS agus iad cruinnithe i bPosen (Poznań sa Pholainn), agus é ag trácht go hoscailte ar an Uileloscadh agus ar an dóigh a gcuirfí i gcrích é. Is éadócha go ndéanfadh sé a leithéid gan faomhadh soiléir a fháil roimh ré ón bhFührer.
Scéim na hEotanáise[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ba le Philipp Bouhler, a bhí i gceannas ar oifig phearsanta Hitler i bpáirtí na Naitsithe (Führerkanzlei), a thit sé scéim na heotanáise a thabhairt i gcrann. D'iompaigh sé tithe téarnaimh agus banaltrais ina dtithe báis. Sa Ghearmáin féin, maraíodh beagnach 190 000 duine a raibh máchail éigin orthu—titimeas, mar shampla. Tachtadh cuid acu le gás cosúil leis na cimí sna campaí géibhinn, cuid eile tugadh nimh de chineál eile dóibh, bhí dornán ann a lámhachadh scun scan, agus fágadh dream eile fós gan bia go dtí go bhfuair siad bás le hocras. Is deacair a fháil amach, cé mhéid a básaíodh ar an dóigh seo sa chuid den Eoraip a bhí forghafa ag na trúpaí Gearmánacha.
Fuair eaglaisigh sa Ghearmáin amach faoi scéim na heotanáise agus cháin siad í go poiblí—is fiú Clemens August von Galen, easpag Caitliceach Münster, a ainmniú mar dhuine acu—agus b'éigean don SS tuilleadh rúndachta a chleachtadh leis an scéim a leanúint. I ndeireadh an chogaidh, bhí duine as gach beirt de na heasláin sna tithe banaltrais agus téarnaimh curtha chun báis. Ócáid oiliúna ab ea scéim na heotanáise do thascfhórsaí an SS le haghaidh an ródaigh a bhítí a ullmhú do na Giúdaigh.
An Téisclim Chogaidh[cuir in eagar | athraigh foinse]
Na cluichí i mBeirlín 1936
Cosúil le polaiteoirí daonlathacha Phoblacht Weimar féin, bhí Hitler ag iarraidh conradh síochána Versailles a athbhreithniú nó a chur ar ceal. Murab ionann agus iad siúd, áfach, ní raibh sé sásta le canálacha na taidhleoireachta amhán, — chuir sé an cogadh san áireamh chomh maith.
Bhí meáiteacht Hitler i gcúrsaí an pholasaí eachtraigh le haithint ó Mhí Dheireadh Fómhair na bliana 1933 amach, nuair a d'éirigh an Ghearmáin as na comhchainteanna dí-armála leis an mBreatain Mhór agus leis an bhFrainc. San am céanna, d'fhág an Ghearmáin slán ag Conradh na Náisiún chomh maith. Sa bhliain 1934, dhúnmharaigh na Naitsithe áitiúla Seansailéir na hOstaire Engelbert Dollfuss, agus tacaíocht acu ó Hitler, nó bhí siad ag iarraidh teacht i gcumhacht san Ostair agus an tír a nascadh leis an nGearmáin, scéim nár éirigh léi go fóill san am sin. Cosúil leis sin, bhí Hitler ag tacú le Franco i gCogadh Cathartha na Spáinne ón mbliain 1936 ar aghaidh. Cuidiú tábhachtach ab ea é le Franco na heitleáin Ghearmánacha—"Léigiún na gCondar"—a chuir Hitler go dtí an Spáinn, ach is dócha gurbh é an cleachtadh cogaidh dá chuid eitleoirí ba mhó a bhí ag teastáil ón deachtóir Gearmánach. Ar an gcúigiú lá de Mhí na Samhna 1937, chuir Hitler na ginearáil in eolas a chuid pleananna cogaidh. Dúirt sé go hoscailte "gurbh é an cogadh an t-aon fhreagra ar cheist na Gearmáine", agus é ag tabhairt le tuiscint go gcaithfí an chéad seans eile a thapú leis an tSeicshlovaic agus an Ostair a ghabháil.
Márta 1938 - Cheb (Eger), Sudetenland
I Mí na Márta 1938, d'éirigh le Hitler an Ostair a iompú ina cúige Gearmánach, "Ostmark" ("Na Críocha Thoir") mar a baisteadh uirthi. Maraíodh an deachtóir, Engelbert Dollfuss, ceithre bhliain roimhe. I Mí Dheireadh Fómhair, d'éiligh sé go dtabharfadh an tSeicshlovaic na tailte in aice leis an teorainn—Sudeten—don Ghearmáin, ós rud é gur Gearmáinis ba mhó a bhí á labhairt ag muintir na gcríoch seo. Ós rud é go raibh conradh comhghuaillíochta ag an tSeicshlovaic leis an bhFrainc agus le Sasana, bhí cogadh ag bagairt san am sin féin. Bhí Mussolini inbharúla nach raibh an Iodáil ullamh don chogadh go fóill, agus chuaigh seisean ag déanamh idirghabhála. Dá thoradh sin, tháinig Príomh-Airí na Breataine Móire agus na Fraince, Neville Chamberlain agus Édouard Daladier, go München le haghaidh comhchainteanna le Hitler. Ní raibh siadsan den tuairim, ach an oiread, go mbeadh a dtíortha in ann ag an gcogadh, agus mar sin, bhí siad géilliúil d'éilimh Hitler. Mar sin, d'fhág siad cead aige na críocha ag an teorainn a ghabháil. Cé gur chuir Hitler urra le slándáil na Seicshlovaice, ní raibh sé mall ag briseadh a ghealltanais. I Mí na Márta 1939, chuir sé deireadh leis an tSeicshlovaic mar thír neamhspleách. Chuidigh sé leis na náisiúnaithe Slóvacacha a leath féin den tír a iompú ina "stát neamhspleách" faoi choimirce na Gearmáine—le fírinne, ní raibh an stát seo neamhspleách ar an nGearmáin ar aon nós. An chuid eile den tSeicshlovaic, hiompaíodh ina "coimirceas" í, is é sin, níor fágadh oiread is cuma an neamhspleáchais uirthi.
Nuair a bhí an tSeicshlovaic curtha de dhroim an tsaoil, dúirt Hitler in óráid a thug sé don Reichstag go raibh a dóthain tailte ag an nGearmáin anois. Mar sin féin, cúpla mí ina dhiaidh sin, thosaigh sé ag éileamh go gcuirfí Danzig leis an nGearmáin—san am sin, bhí an chathair seo ina Saor-Chathair a raibh stádas an stáit neamhspleách aici. I Mí Lúnasa 1939, shínigh sé conradh—Conradh Ribbentrop agus Molotov—leis an Aontas Sóivéadach inar socraíodh go mbeadh iarthar na Polainn ag titim leis an nGearmáin dá gcuirfí "cuma nua ar na tíortha" in Oirthear na hEorpa. Nuair a chuaigh sé ag éileamh a chuid féin den Pholainn, phléasc an Dara Cogadh Domhanda amach. Ar an gcogadh seo a bhí sé meáite ón lá ar tháinig sé i gcumhacht sa Ghearmáin. An dóigh ar iompair sé é féin ón gcruinniú mullaigh i München ar aghaidh, áfach, chuaigh sé i gcion ar lucht rialtais na Fraince agus na Breataine Móire nárbh fhéidir muinín a bheith agat as Hitler. Dá dtabharfá dó an rud a bhí ag teastáil uaidh, ní bheadh sé i bhfad ag éileamh tuilleadh.
M.F. 1939 sa Pholainn
Hitler agus an Dara Cogadh Domhanda[cuir in eagar | athraigh foinse]
Hitler agus Benito Mussolini.
Níor thuig ceannairí Shasana agus na Fraince ach i ndiaidh ghabháltas Hitler ar an tSeicshlovaic nach raibh an cogadh in aghaidh na Gearmáine inseachanta. Thosaigh siad ag caitheamh tuilleadh airgid le téisclim chogaidh, agus iad ag iarraidh comhoibriú éigin a chur ar bun leis an Aontas Sóivéadach, ó shíl siad gurbh é an comhghuaillí nádúrtha é i gcoinne Hitler. Ní raibh cuidiú ag teacht ó Stailín, áfach. Bhí Stailín agus a Aire Gnóthaí Eachtracha, Vyacheslav Molotov, barúlach go raibh cabhair an Aontais Shóivéadaigh ag teastáil ó Shasana agus ón bhFrainc níos géire ná a mhalairt. Bhí Stailín den tuairim, fosta, go mbeadh cogadh fada tuirsiúil le cur san Iarthar, cosúil le cogadh na dtrinsí le linn an Chéad Chogadh Domhanda, agus go bhféadfadh sé a ladar a chur i gcúrsaí na hEorpa nuair a bheadh na cumhachtaí eile i ndeireadh a bpéice. Thairis sin, bhí am de dhíth air leis an Arm Dearg a atheagrú, ó bhí sé ina phraiseach i ndiaidh na bpurguithe, agus cuid mhór de na ginearáil curtha chun báis le paranóia Stailín a shásamh.
An Conradh leis an Aontas Sóivéadach[cuir in eagar | athraigh foinse]
Nuair a bhí an conradh sínithe, ba léir do chách go raibh an cogadh ag teacht. Go gairid ina dhiaidh sin, thosaigh Hitler ag éileamh ar an bPolainn go dtabharfadh sí uaithi na tailte a dtugtaí "Bealach na Polainne" orthu. Is amhlaidh go raibh Oirthear na Prúise, an cúige ab fhaide thoir den Ghearmáin, scartha ón gcuid eile den tír ag an "mbealach" seo ó shíocháin Versailles i leith. Theastaigh uaidh freisin Saorchathair Danzig—an cathairstát neamhspleách—a chur leis an nGearmáin. De réir mar a hordaíodh dóibh, bhí nuachtáin na Gearmáine ag foilsiú scéalta uafáis faoi na hionsaithe agus na dúnmharuithe ar na Gearmánaigh áitiúla sa Pholainn agus ag éileamh ar Hitler teacht chun fortachta dóibh.
Hitler, Speer agus Breker: Páras 23 Meitheamh 1940
An Cogadh ag Tosú: An tIonradh ar an bPolainn[cuir in eagar | athraigh foinse]
Páras 23 Meitheamh 1940
Márta 1941 - Hitler agus Yōsuke Matsuoka (1880–1946)
Cath na Breataine[cuir in eagar | athraigh foinse]
Aibreán 1941: Hitler, von Brauchitsch agus Keitel
1944: Grossdeutsches Reich
I bhfómhar na bliana 1940, rinne aerfhórsa na Gearmáine, an Luftwaffe, iarracht forlámhas spéire na Breataine Móire a bhaint de na Sasanaigh. D'éirigh ina chogadh dearg idir na Gearmánaigh agus na Sasanaigh, ach sa deireadh thiar, b'iad na Sasanaigh a ghnóthaigh an cath seo—Cath na Breataine. Ba é sin an chéad uair a briseadh aon mhórchath ar an nGearmáin sa chogadh. An plean a bhí ag Hitler trúpaí Gearmánacha a chur i dtír i ndeisceart Shasana, is é sin, "Oibríocht Seelöwe", b'éigean dó é a chur i leataobh. Ina áit sin, ghlac Hitler leis nár bhaol dó Sasana i láthair na huaire, agus chrom sé ar fhíor-chuspóir a chogaidh, is é sin, an t-ionradh soir.
Ag Dul Soir[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ar dtús, tháinig díormaí na Gearmáine chun fortachta do Mussolini a bhí díreach ag iarraidh an Ghréig a chur faoi chois, rud nach raibh ag éirí lena chuid fórsaí. Theastaigh ó Hitler na tíortha Balcánacha go léir a fhorghabháil le taobh theas an chathéadain in aghaidh an Aontais Shóivéadaigh a choinneáil faoi smacht. Thosaigh an t-ionsaí ar an Aontas Sóivéadach—"Oibríocht Barbarossa" ar an 22ú lá de Mhí Iúil, 1941. Rinne bolscaireacht na Naitsithe idéalú ar an ionradh seo mar "chath an Iarthair in aghaidh dhorchadas na hÁise agus an Oirthir". Cuireadh béim ar leith ar chomh barbartha is a bhí na Rúisigh agus ar ról na "mBoilséiveach Giúdach" i bhforbairt an chórais Chumannaigh. Tugadh le fios, fosta, go raibh Hitler leis na Sóivéadaigh a shaoradh ó bhráca an Bhoilséiveachais, ach tríd is tríd, cogadh díothúcháin a bhí ann, an chuid is mó. Cé go raibh fórsaí armtha na Gearmáine ag comhoibriú in áiteanna le náisiúnaithe frith-Rúiseacha a raibh ag teastáil uathu a dteanga agus a gcultúr a chur chun cinn i ndiaidh dóibh saoirse a fháil ó chuingir an Aontais Shóivéadaigh, is é an plean a bhí ag Hitler na náisiúntachtaí seo a chur i ndaoirse agus an tsibhialtacht, an léamh agus an scríbhneoireacht féin a bhaint díobh sa deireadh thiar thall. Ar ndóigh, bhí Hitler meáite ar na Giúdaigh san Aontas Sóivéadach a mharú scun scan.
An Cogadh ag Teip ar Hitler[cuir in eagar | athraigh foinse]
Sa bhliain chéanna, d'éirigh le heitleáin na gComhghuaillithe forlámhas spéire na Gearmáine a bhaint d'aerfhórsa Hitler, an Luftwaffe. Ansin, thosaigh na Sasanaigh ag buamáil chathracha na tíre ón aer, agus chuaigh éirleach agus ródach millteanach orthu. Is féidir cuid den mhilleán a chur ar Hitler, áfach, nó in áit aerárthaí éadroma trodaíochta a thógáil, bhí tionsclaíocht eitleán na Gearmáine ag táirgeadh buamadóirí troma nach raibh aon mhaith iontu leis na cathracha a chosaint.
Bás Hitler[cuir in eagar | athraigh foinse]
Ní raibh coimpléasc capaill ag Hitler riamh, agus ag druidim chun deiridh don chogadh ní raibh sláinte an deachtóra ach ag dul chun donais. Creidtear inniu go raibh galar Parkinson air, agus é ag éirí néaltraithe chomh maith. Mar sin féin, bhí sé in ann geasa agus draíocht a chur ar na daoine ina thimpeall i gcónaí. Ar an 19ú lá de Mhárta 1945, d'eisigh sé an t-ordú ar a dtugtar an Nerobefehl go coitianta, nó "ordú Nero"—ordú atá ainmnithe as Nero, Impire na Róimhe, faoina ndeirtear gur chuir sé an Róimh trí thine d'aon ogham. Is é an rud a d'ordaigh Hitler dá chuid trúpaí ná infreastruchtúr na Gearmáine a dhíothú de réir mar a bhí siad ag cúlú. Níor aithin sé ach an dá rogha: an bua nó an léirscrios. Ba leis na Rúisigh an todhchaí, dar le Hitler, agus ní fhéadfadh na Gearmánaigh, anois, ach stáitse na staire domhanda a fhágáil ina ndiaidh agus imeacht de dhroim an tsaoil go hiomlán. Ní raibh Albert Speer, Aire na Téisclime Cogaidh, in inmhe an t-ordú seo a scaipeadh i measc na dtrúpaí a thuilleadh, ós rud é go raibh na línte cumarsáide briste faoin am seo.
Tuairimí ó lucht a chomhaimsire[cuir in eagar | athraigh foinse]
Sebastian Haffner: Ní fhéadfá teacht ar a leithéid d'ábhar féinmharfóra. Ní spéis leis ach a fhéinspéis, agus ina huireasa sin, ní bheadh a dhath ag déanamh scime dó ná freagracht air as aon rud. Tá sé de phribhléid aige nach dtugann sé grá ach dó féin. Is cuma sa diabhal leis cinniúint na dtíortha, na ndaoine agus na bpobal.
Bhí Sebastian Haffner ina scríbhneoir agus ina iriseoir, agus chaith sé blianta an chogaidh ar a sheachnadh ó Hitler i Sasana. Bhí sé cairdiúil le George Orwell ansin. Scríobh sé an nóta thuas sa bhliain 1939.
Thomas Mann: In airde na spéartha mar atá sé inniu, agus é ag cur eagla ar na daoine sa bhaile is i gcéin, agus é ag baint lán a shúl as an ródach a rinne sé, as an bhfuil agus as na deora a doirteadh mar gheall air, as an éadóchas inar chuir sé na daoine agus as an oiread acu a chuir lámh ina mbásanna fein, — cé go síleann sé gur pearsa mhór stairiúil é, ní fhágfar a dhath ar bith dá chuid cainteanna ná dá chuid gníomhartha, nó ní raibh iontu riamh ach bréag gan chiall, agus ní bheidh de chlú iarbháis air ach an náire shaolta.
Scríbhneoir mór Gearmánach ab ea Thomas Mann. Thuill a chuid saothar Duais Nobel na Litríochta dó. Go gairid roimh an gcogadh, chuaigh sé ar deoraíocht go Meiriceá, agus é ag labhairt go tráthrialta ar raidió bolscaireachta na gComhghuaillithe. Bhreac sé síos an méid thuas in aiste a chum sé sa bhliain 1938.
Roimh an gcogadh féin, bhí grúpaí rúnda ag obair sa Ghearmáin le cur in aghaidh dheachtóireacht Hitler. Ón mbliain 1933 i leith, bhí na Cumannaigh, an grúpa úd Rote Kapelle agus iarsmaí na Sóisialaithe Daonlathacha ag iarraidh frithbheartaíocht a eagrú. Bhí daoine aonair agus grúpaí neamhpholaitiúla ann freisin agus iad ag cur in aghaidh Hitler. Sa bhliain 1942, bhí Sophie Scholl agus a deartháir Hans ag scaipeadh duilleoga bolscaireachta dá ndéantús féin timpeall ar ollscoil München. Fuair an Gestapo, póilíní rúnda na Naitsithe, amach fúthu, agus daoradh chun báis iad. Crochadh iad i bhFeabhra 1943.
Is iomaí duine a d'fhéach le Hitler a mharú. Tháinig an deachtóir slán as gach iarracht, rud a chruthaigh dó, dar leis féin, go raibh sé ceaptha ag an gcinniúint féin lena chuid idéanna a chur i gcrích, agus go raibh díonadh neamhshaolta aige ar na dúnmharfóirí.
Kukryniksy, 1945
Sa bhliain 1939, chuaigh an fear oibre Eilvéiseach Maurice Bavaud go München le Hitler a mharú nuair a bhí sé ag ceiliúradh an choup d'état nár éirigh leis. Níor tháinig sé chomh cóngarach do Hitler riamh is a d'fhéadfadh sé an deachtóir a mharú, áfach, ó bhí an áit róphlódaithe, agus na daoine ag ardú leathláimhe agus ag rá Heil Hitler gan stad gan staonadh, i gcruth is nach bhfaighfeadh sé aimsiú ceart ar Hitler. Sa deireadh thiar, thug sé suas an iarracht, ach tháinig an Gestapo ar a lorg agus rugadh air. Ní raibh ambasáid na hEilvéise sásta cabhrú leis, nuair a caitheadh i dtóin phríosúin é sa Ghearmáin. Cuireadh chun báis é i mBeirlín sa bhliain 1941.
Sa bhliain chéanna, d'fhéach Georg Elser, fear oibre Gearmánach, le Hitler a mharú le buama i München. Phléasc an buama mar a bhí pleanáilte, ach nuair a phléasc, bhí Hitler agus lucht a fhreastail bailithe as an áit chéanna, ó bhí óráid an deachtóra ní ba ghiorra ná a shíl Elser. Mar sin, mharaigh an buama ochtar daoine, ach cé gur Naitsithe a bhí sa chuid ba mhó acu, ní raibh aon duine acu ina bhoc mór sa pháirtí. Rugadh ar Elser go gairid i ndiaidh na pléisce, agus coinníodh sa phríosún é go dtí go raibh an cogadh beagnach thart. Aon mhí amháin roimh dheireadh an chogaidh, i dtús Mhí Aibreáin 1945, mharaigh an SS é i gcampa géibhinn Dachau.
Sa bhliain 1943, chuir Henning von Tresckow, ginearál de phór na n-uasal ón bPrúis, buama isteach ar bhord eitleán príobháideach an deachtóra. Theip maidhmitheoir an bhuama, áfach.
Go gairid ina dhiaidh sin, thoiligh Rudolph Christoph von Gersdorff, oifigeach eile de phór na seanuasal, é féin agus Hitler a mharú le buama i mBeirlín, nuair a bheadh an deachtóir ag oscailt taispeántas na n-arm Sóivéadach a fuarthas mar chreach chogaidh ó na Rúisigh. D'imigh Hitler ón áit go róluath, agus ní bhfuair Gersdorff áiméar a bhuama a mhadhmadh.
Ar an 20 Iúil 1944, rinne Claus Schenk von Stauffenberg iarracht Hitler a mharú le buama ama nuair a bhí an deachtóir ag cardáil chúrsaí an chogaidh lena chuid ginearál agus le boic mhóra an pháirtí. Tháinig Hitler slán as an bpléasc seo freisin, nó is amhlaidh nár chruinnigh na fir seo thíos i mbuncar an deachtóra mar ba ghnách, ach i mbothán adhmaid. Thíos sa bhuncar, mharódh tonn bhrú an bhuama gach mac máthar acu, ach ní raibh an phléasc leath chomh dainséarach i mbothán adhmaid ar ghéill a bhallaí don bhrú. Mar sin, fágadh Hitler beo beathaíoch, agus d'agair sé díoltas uafásach ar lucht na comhcheilge. Básaíodh Stauffenberg beagnach ar an toirt, agus céasadh an chuid eile acu chun báis trí iad a chrochadh ar bhacáin iarainn an bhúistéara.
"The Fruits of Aggression" 1942 ar aghaidh
Bhí baint ag Gersdorff agus Tresckow leis an gcomhcheilg chéanna, agus mharaigh Tresckow é féin sa Pholainn nuair a chuala sé go raibh an iarracht teipthe. Tháinig Gersdorff slán as an gcogadh, iontas na n-iontas, ach cé go raibh sé ina thogha oifigigh, níor fháiltigh an Bundeswehr isteach é riamh i ndiaidh an chogaidh, ó bhí na hiar-oifigigh Naitsíocha chomh láidir san arm i gcónaí is gur éirigh leo é a chur ó dhoras. B'iad cúrsaí an charthanais ba mhó a bhí ar intinn Gersdorff ina dhiaidh sin, nó bhí sé ar dhuine acu siúd a bhunaigh craobh Ghearmánach de Chumann Naomh Eoin, is é sin, cumann na n-otharcharranna. 1933: tháinig Hitler Seansailéir na Gearmáine. thiocfaidh chun bheith ina pháirtí ach amháin NSDAP an údaraithe sa Ghearmáin. cuireadh tús leis idé-eolaíocht Nazi díreach tar éis an táthcheangail 30 Eanáir, 1933. Na Gearmánaigh tús a chur le géarleanúint daoine nach dteastaíonn. Iúdaigh bhraitheann ar na hiarmhairtí ar pholasaithe frith-Ghiúdacha Nazi láithreach. siopaí Giúdach, dlíodóirí agus dochtúirí boycotted. Ós rud é go Giúdaigh a eisiamh ó oibriúcháin sa stát. Bhí cead acu a bheith rannpháirteach i ngach gcomhthéacsanna cultúrtha. Na Natsaí bailithe agus dóite leabhair le húdair Giúdach agus na scríbhneoirí scoile Show » TUasal Wang Huai-Qing, a rugadh i 1944 i mBéising, iar-ainm Wang Huai. Staidéar in Acadamh Ceannais na Mínealaíona agus fuair Céim ar chéim i 1969, agus a fuair céim mháistreachta i 1981. I 1941, d'eisigh an tUachtarán Franklin Delano Roosevelt Ordú Feidhmiúcháin 8802, a rinne plandaí táirgeachta cogaidh a dhréachtú agus an Coiste um Chleachtais Fostaíochta Aonair a bhunú freisin. Leis an ngníomh seo, leag an céim ar feadh deich mbliana a líonadh le céadtaí hAfraice-Mheiriceánach i Seirbhísí Armtha na SA.
Is é Hattie McDaniel an chéad Afraic-Mheiriceánach a bhuachan Duais Acadamh. Bhuaigh McDaniel an duais is fearr tacaíochta don aisteoir as a léiriú ar an sclábhaí sa scannán, Gone with the Wind.
Foilsíonn Richard Wright an t-úrscéal, Mac Dúchasach . Ba é an leabhar an chéad úrscéal bestselling ag údar Afraic-Mheiriceá.
Tráchtas an Dr. Charles Drew, "Banked Blood" ag Ionad Leighis Columbia-Presbyterian. San áireamh tá taighde Drew ag fionnachtú gur féidir le plasma aistriú fola iomlán a chur in ionad.
Ceapadh Benjamin Oliver Davis, Sr., i gcoitinne i Arm na SA. Leis an gceapachán seo, is é Davis an chéad Afraic-Mheiriceánach chun seasamh.
Tá Ciste Cosanta Dlí NAACP bunaithe i Nua-Eabhrac.
Tá an National Negro Opera Company bunaithe i Pittsburgh ag Mary Lucinda Dawson.
Is é Arm na Stát Aontaithe a bunaíodh Scuadrún Tuskegee Air, ar a dtugtar na Tuskegee Airmen freisin.
Éilíonn Franklin Delano Roosevelt Ordú Feidhmiúcháin 8802, pleananna táirgeachta cogaidh a dhréachtú. Bunaíonn an tOrdú freisin an Coiste um Chleachtais Fostaíochta Aonair (FEPC).
Leanann an Mór-Imirce de réir mar a thagann Meiriceánaigh na hAfraice ón Deisceart i dTuaisceart agus san Iarthar chun oibriú i monarchana.
Foilsíonn Margaret Walker a leabhar, Do Dhaoine ag obair i gColáiste Livingstone i Carolina Thuaidh.
Fuair ​​James Farmer Jr., George Houser, Bernice Fisher, James Russell Robinson, Joe Guinn agus Homer Jack Comhdháil Comhionannais Rásaíochta (CORE) i Chicago.
Bunaíonn Mórchóras na Stát Aontaithe na Muiríne Pointe Montford mar ghlac na fir chéad Afraic-Mheiriceánach i gcampa oiliúna deighilte.
Is í an Charity Adams Earley an chéad oifigeach coimisiúnaithe ag bean na hAfraice-Meiriceánach i gCúrsaí Cúnaimh Arm na mBan (WAAC).
Is é Hugh Mulzac an chéad chaptaen Afraic-Mheiriceánach i gCeannairí na Stát Aontaithe.
Meastar go measfar 34 Meiriceánaigh san Afraic le linn na Rásaíocht Rásaíochta Detroit.
Céimíonn na chéad chaibidil Afraic-Mheiriceánach ó Scoil Eitilte an Airm ag Ollscoil Tuskegee.
Tá an tiúchan is mó de phearsanra míleata Afraic-Mheiriceánach lonnaithe i Fort Huachuca in Arizona. San iomlán, tá 14,000 saighdiúirí Afraic-Mheiriceánach chomh maith le 300 mná ó na 32ú agus 33ú cuideachtaí de Chúnamh Cúnta Arm na mBan.
Faigheann na hAirí Airí Tuskegee a gcéad misean comhraic san Iodáil.
Dearbhaíonn Cúirt Uachtarach na SAM go bhfuil bunscoileanna polaitiúla bán amháin míbhunreachtúla sa chás Smith v. Allwright.
Is é Frederick Douglass Patterson Ciste Choláiste Aontaithe Negro a bunaíodh chun tacaíocht a thabhairt do choláistí agus ollscoileanna stairiúla dubh agus go maith lena scoláirí.
Toghtar an t-Urramach Adam Clayton Powell, sagart Eaglais Baiste Abyssinian, chuig Comhdháil na Stát Aontaithe.
Tá Benjamin O. Davis Jr. ina ainmnithe mar cheannasaí Field Goodman i Kentucky, agus é ag éirí mar an gcéad hAfraice-Mheiriceánach chun bonn míleata a ordú.
Is é Nat King Cole an chéad African-American chun seó éagsúlacht raidió a bheith aige.
Foilsítear iris Ebony . Tá an iris forbartha ag an gCuideachta Foilsitheoireachta Johnson.
Ceapann Ollscoil Fisk a chéad uachtarán Afraic-Mheiriceánach - Dr. Charles S. Johnson. An bhliain chéanna, is é Johnson an chéad uachtarán Afraic-Mheiriceánach de chuid an tSochaí Dheisceolaíochta Socheolaíochta.
Rialaíonn Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe go bhfuil an leithscaradh ar thaisteal bus interstate míbhunreachtúil i Morgan v. Virginia.
Is é Jackie Robinson an chéad Afraic-Mheiriceánach a bheidh ag imirt sa bhunchéimball sraithe. Tá sé sínithe do Brooklyn Dodgers.
Baineann an NAACP achomharc ar chiníochas dar teideal An Achomharc chuig an Domhain . Cuirtear an t-achainí faoi bhráid na Náisiún Aontaithe.
Foilsítear téacs an ealaíontóra John Hope Franklin, Ó Sclábhaíocht go Saoirse . Beidh sé mar an téacsleabhar stair is Afraic-Mheiriceánach is mó tóir le foilsiú.
Tagann an tUachtarán Harry Truman Ordú Feidhmiúcháin 9981 , ag díriú na bhfórsaí armtha.
Is é Alice Coachman an chéad bhean Afraic-Mheiriceánach a bhuachan bonn Óir Oilimpeach nuair a bhuaigh sí an comórtas ard-léim.
Tá an dlí a chuireann cosc ar phóstaí interracial i California cosc ​​ag a chúirt uachtaracha stáit.
Tá an chéad seó éagsúil Afraic-Mheiriceánach, Sugar Hill Times ar fáil ar CBS. Tabharfaidh an taibheoir Timmie Rogers mar thoradh ar an gcaitheamh taispeántais éagsúla.
E. Franklin Frazier a thiocfaidh chun bheith ina chéad uachtarán Afraic-Mheiriceánach ar an Cumann Socheolaíochta Mheiriceá.
Meitheamh Is é Wesley Brown an chéad Afraic-Mheiriceánach chun céim amach ó Acadamh na Cabhlaigh ag Annapolis.
Seolann Jesse Blayton Sr. WERD-AM, an chéad stáisiún raidió faoi úinéireacht Afraic-Mheiriceánach sna Stáit Aontaithe. Craoladh an stáisiún as Atlanta. Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: cailleadh
cailleadh (78)
Deir tú leis an gcuain a cailleadh, adeir sí. Shílfeá nach ligfeadh an náire dhi é sin a rá, lá is gur lig sí chun báis le amhgar í
Is caillte an aimsir í, deirimse leat
Má tá sé in ann an daba sin (feoil) a choinneáil leis féin i gcónaí, dheamhan cailleadh air. Amadán a bheadh ann dhá ndéanadh sé aon bhuille maitheasa agus fuíoll na bhfuíoll aige mar atá sé
Bhuail daigh mé isteach i m'imleacán agus shíl mé go raibh mé caillte. Céard a bheadh orm ach an tsnaidhm eile sin. Bhain sí trí lá asam. Chuirfeá amach thrí chró snáthaide mé nuair a lig sí dhom
Dhá dtugtá saibhreas Sheoirse dhom, ní dhéanfainn mo bhealach anois ón mbóthar go dtí an teach, mura mbeinn ag sméarthacht le claí. Níl cailleadh ar bith sa ló orm, ach is dallarán mé de shiúl oíche
Bhí an saol sách danra leis an mbean bhocht sin ar chuma ar bith. Cailleadh a fear agus d'fhága sé áilín lag lúbach uirthi agus gan aici ach na cupla garraí sin lena dtógáil. Shaothraigh sí an saol go maith an créatúr, ach tá na scorachaí anois inchúntach agus diabhal a n-aireoidh sí é feasta
Is beag duine a chonaic mé chomh daoithiúil le T. Sh. an mhaidin ar cailleadh í seo go ndéana Dia grásta uirthi. Chuaigh mé síos gur chuir mé ina shuí é go bhfaighinn braon fuisce lena leagan amach. Ní raibh cuntanós ar bith ann dhá bhfaca tú in aon duine ariamh, mura faoina chur ina shuí é, nó eile. Tá a shliocht air: níor thaobhaigh mise ó shin é, ná ní thaobhód más fada gearr a bheas mé ar an saol
Bhí gearrbhodach ag L. Sh. Ph. Níorbh fhéidir a choinneáil istigh, ach ag bóithreoireacht ó oíche go maidin. Bhuail sé agus mharaigh sé é, agus thug sé chuile dhíol air go minic. Chodlaíodh sé sa gcró leath na n-oícheanta an áit a gcuireadh an t-athair an glas ar an doras. Bhí bó aige le aghaidh lao an oíche seo agus b'éigean dó fanacht ina shuí dhá cionn. Tháinig an mac domhain san oíche. Ní bhíodh an t-athair ag cur araoide ar bith an uair seo air — bhí sé sáraithe aige agus gan maith dhó ann. Dar fiagaí dúirt sé an oíche seo leis gan drochmhúineadh ar bith: 'is fhearr leat ag bóithreoireacht agus ar do chuid drabhláis,' adeir sé, 'ná a theacht isteach in am, agus aire a thabhairt don bhó, i leaba t'athair bocht a bheith caillte anseo dhá cionn.' Níor dhúirt an stócach tada ach bualadh siar a chodladh. Chuaigh an t-athair a chodladh as sin go maidin. Nuair a d'éirigh siad ar maidin, ní raibh an gearrbhodach sa teach, ná ar an mbaile. Cuireadh tuairisc, ach ní raibh fáil in áit ar bith air. D'fhan mar sin go bhfaca siad suim aimsire agus gan tuairisc ná fairnéis air, ar an bhfad sin. Sin é an uair a scríobh sé as Meiriceá agus chuir sé céad punt abhaile ar aon láimh amháin. Bhí an-tsaothrú dhó ar an railway. 'Sé an focailín sin adúirt a athair a spadhar é, i gcruthúnas duit nach bhfuil lot ar bith nach mbeadh dealg chomh dona leis
Ní raibh aon chaora ag gabháil linn nach ndearna cruimhe anuraidh. Cailleadh chúig cinn orainn, ní ag comhaireamh na hanachain é
Déanta na fírinne, ní dhíolfaidh mé iad go sásaí mé mé fhéin go maith. Tá an iomarca caillte agam leo lena ligean uaim ar bheagán
Feairín dearóil caillte é. Ach is cuma sin. Bhí sa (saithe) mná timpeall air. Ní miste leofa sin nuair a d'airigh siad an t-airgead aige. Ar an airgead a bhíos cion. Dhá mbeifeá ag doras an bháis, bhfaightheá (gheofá) bean ach airgead a bheith agat
→ dea-sheachtain
Dheamhan cailleadh ar bith a bhí ar an tseachtain seo. Dea-sheachtain a bhí inti
É a chailleadh chois an chlaí: ní bheidh de dheireadh aige ach é. Tá Dia ina fhabhar nár cailleadh cheana é
Tá an bheirt sin anois ar dheireadh na Féinne. Bhuail díleá eicínt an chuid eile. Cailleadh iad ó dhuine go duine. Bhí ráite gurb é an teach nua a rinne é. D'athraigh siad amach aríst i seanscioból agus dheamhan imeacht a tháinig ar aon duine acu ó shin. Ach is beag an chreach atá ann anois go bhfóire Dia orainn, ar scáth beirt
Sílim go n-athraíonn sé lóistín chuile sheachtain mórán. An lóistín faoi dheireadh a raibh sé, is beag nár cailleadh ann é leis an ocras
Ní fheicfeá deoraí ar an mbóthar sin de shiúl oíche. Is beag an bualadh atá chor ar bith air. Tháinig mé cheana ó Gh. go S. Fh. taca an naoi a chlog san oíche, agus níor casadh an deoraí dhom ar an bhfad sin. Is caillte an bóthar é
Is diachta dhó a dhul ag coiriúint uirthi siúd agus gurb í an cleite is fearr ina sciathán í. Murach a fheabhas agus a chaith sí siúd leis féin agus lena theach, caillte leis an amhgar agus leis an ocras a bheidís. Ach ní bhíonn aon chuimhne ar an arán a hitear arsa tusa
Cailleadh óg í agus áilín ar aon chéill ina diaidh
Tá sé sin caillte ón Díle. 'Sé mo ghéarchuimhnese P., a dheartháir, a fheiceáil beo agus sílim go raibh seisean básaithe le fada na mblianta roimhe
Tá an díleá ceart ar an duine bocht ó phós sé. Cailleadh cliobóg de chapall bhreá air. Bhí bó bhainne tachta sa gcró roimhe maidin. Ní fhanann lao ná gamhain aige nach bhfuil an bhail chéanna orthu. Thug sé leathcholpa dheas a bhí aige anuas ar an mbarr garbh oíche roimh an aonach anuraidh, lena cur siar lá arna mhárach. Dheamhan pínn de chúig phunt dhéag airgead nach bhfaigheadh sé uirthi. Ar a dhul amach dó ar maidin, fuair sé sínte san iothlainn í agus a cois briste. Leag sí claí na hiothlann agus thit brúisc uirthi féin dó (de). Thug sé fear cnámh aici agus dheasaigh sé í, ach ní raibh aon bhiseach ag teacht uirthi ina dhiaidh sin. Mharaigh sé sa deireadh í
→ dílleachta
Tá an t-uainín sin ina dílleachtín. Rugadh ar an sneachta mór é, agus tugadh isteach é agus cuireadh le tine é. Ní thabharfá deich triuf air, agus diabhal mé gur shrian sé as ina dhiaidh sin agus gurb é atá cruachúiseach anois. Ach cailleadh an mháthair
Cailleadh a chuid beathach ar fad díobháil breathnú ina ndiaidh
Chuaigh sé suas ar ball agus máilín aniar faoina bhráid agus gioc air. Gheofar caillte chois an chlaí thuas sa ngarraí sin thuas é lá eicínt. Ní mian leis gan a bheith ag mianadóireacht leis ann, ina dhiaidh sin
Má chaitheann sé coicís eile faoin ropadh gaoithe aduaidh údaí is caillte an ghioc a bheas air. Is caillte an ghioc atá cheana air, arsa tusa, scáth seachtaine. Má sheasann an bóthar go dtí na P. Th., anuas ar na maidí a thiocfas sé go siúráilte. Is fuar an díthreabhach é ag déanamh bóthair
Tá sé caillte le díocas go dté sé ag spealadóireacht, ach dar príosta níl aon ghaisce ar an spealadóireacht muis. Is obair chrua go leor í
→ díolúnach
Tá an díolúnach de lao sin thoir i ndáil le caillte. Mura ndéana sibh teálta eicínt dhó, ní dhéanfaidh sé seasamh ar bith. Tá sé ina ghoróir thoir ansin i lúbainn an chlaí, agus chuile dheoir den bháistigh dhá bualadh air, agus gan é de ghus ann a theacht anoir faoin gclaí eile ar foscadh
Bhí uainín meirbh anseo againn an bhliain cheana — díolúnach beag. Chaith sé cheithre mhí ag ithe as cúl a (ár) nglaice. Shílfeá nach mairfeadh sé ala an chloig an chéad uair. Uan fireann a bhí ann, agus níor cailleadh ariamh é. Ní dhéanfadh duine ar bith tada leis ach a chaitheamh amach. Ach dar príosta scinn sé amach leis an aimsir, agus rinne sé an-reithe. An reithe is fearr a bhí ariamh agam. Ní scarfainn leis ar chuid mhaith murach gur báitheadh é i gcaochpholl ansin thuas ar an easca anuraidh
Bhí an mháthair ar chuma ar bith sách diomdhach de mhuintir Sh. Dh. Níor thaobhaigh sí iad ó cailleadh an iníon. Dúirt sí gur fhága siad ansin í, gan fios a chur ar an dochtúr go raibh sí ag saothrú báis
Go dlúth ina dhiaidh sin, cailleadh é — fuair sé bás gan mórán achair ina dhiaidh sin
Chuala mise ariamh caint ar leicín an doichill ach siúd é an áit a bhfuil sí, thíos san easpaicil. Go bhfóire Dia orainn, is caillte an áit é. Gheobhaidh tú stiallóigín aráin agus braoinín tae nach dtabharfá do sheacht mallacht air, agus sin é do lón go dtí an t-am céanna lá arna mhárach. 'Sé a mh'anam, scáth an dinnéar agus an bricfeasta a bhíos ann. Tá na créatúir bhochta atá istigh ann ag saothrú an tsaoil. Go bhféacha an tAthair Síoraí orainn, is mór an díol trua duine ar bith atá fágtha istigh ansiúd
Is doicheallach an stiúir a bheadh uirthi siúd sa leaba maidin sheaca. Nach í an séacla caillte í. Ní phósfainn í go díreach glan nó go bpósainn an bhornóg mhór sin thiar ag P., agus is fada a bheinn ag cuimhniú air sin
Ní abródh sé féin tada mar dhóigh dhe. Ise a bhí dhá rá uileag, má b'fhíor dósan. Ach dheamhan cailleadh a bhí ar a theanga féin — ná cailleadh ar bith
Má sheasann an sneachta seo cupla lá eile, nó an biathú seo féin, ní bheidh éan sa gcomhaireamh ceann. Tá sé dhá gcniogadh dóláimh. Tháinig cheithre cinn de dhruideachaí isteach ar an urlár inniu, agus ní raibh ann ach go raibh siad istigh nuair a cailleadh iad
Cailleadh é in áit eicínt sa domhan
Bhí capall agamsa anseo uair: Ceannfhinn a bhí uirthi. Cailleadh í leis an domlas mór. B'fhada a bhí sí idir chamánaí agus gan fios ar theacht nó imeacht di. Ach níor dhúirt an luí fada bréag ariamh. D'imigh sí sa deireadh
Mo dhon is mo dhóirne orm má imríonn aon bhacach as an L. B choíchin ormsa. Dar fia ní imreoidh, nó is fear caillte mé
Cailleadh an dorú agus an duáin ort! (fc. cailleadh)
Níl cúlfhiacail ag gabháil le mo dhrad uachtair, agus tá dhá chlárfhiacail caillte agam sa drad íochtair
Is cuma dhó céard a dhéanfas a shaol anois, agus chomh dramhsach caillte agus atá sé. Má tá airgead aige, baineadh siar as é, dhá shaothrú
Is caillte an dreach atá ar Ch. siúd: an-chaillte go deo. Meas tú an bhfuil sé siúd as a shláinte. Tá an bheirt eile ar chaoi ar bith
Céard a bheadh dream beag caillte mar sin acmhainneach ar a dhéanamh
Cheannaigh mé péire banbh anseo anuraidh ar na drochóirí dhom fhéin. Rinne siad muca breátha. Ach nuair a bhí siad tógtha ceart agus i gcruth a ndíol, sin é an uair a d'imigh siad. Cailleadh iad — ní ag ceasacht ar Dhia é. Níor éirigh aon mhuic ariamh linn. Tá anachain muc orainn — ní ag ceasacht ar Dhia. Nuair nach n-éiríonn siad leat bhí sé chomh maith ag duine ligean astu ar fad. Is mór an carghas péire breá muc a fheiceáil ag imeacht agus thú scriosta dhá dtógáil
→ droimneach
Tá an fíonnach droimneach (dromannach) ar fad sceite aige anois agus gan tada caillte aige faoin mbolg ná sna taobhannaí (asal)
Tá an galra cleiteach ar an gcirc sin. An bhfeiceann tú na cleitiúchaí droimneach uileag caillte aici. Mise i mbannaí go gcaithfeadh sé a theacht uirthi
→ druid 1
Is diabhlaí an tsíoraíocht atá sa druid féin nuair nach bhfuil sí caillte fós. 'Sí an saighdiúr is fhearr uileag acu í (de na héanachaí). Cheithre lá atá sí in ann maireachtáil sa sneachta, adeir siad. M'anam go bhfuil sí tugtha go maith inniu muis. Ach mar sin féin, ar an dá luath is a bhfaighidh sí fáfall ar bith, beidh sí ag tiomsacht aríst
Níl éan ar bith inchinnte ar an druideach ina dhiaidh sin. Tá na lonta agus na sacáin caillte, ach tá an druid in ann é a bharraíocht. Má bhaineann sé lá eile as an sneachta féachfaidh sé í freisin. Níl an oiread tapa inti inniu agus a bhí inné
Chuala mé ariamh é nach é lá an tsneachta a chailltear an druid, ach tá siad caillte ina srathrúchaí amach ansin inniu
Tá sé siúd druidte le airgead, agus go deimhin má tá fhéin, ní hé an fear is fhearr faoi é ach oiread. Bíonn sé caillte críochnaithe má bhíonn air scaradh le scilling
→ dual 1
"An té a ghníos uabhar, is dual dó cailleadh" (seanfhocal) — is nádúrach, is aiceanta dó; "ní chaitear an t-uabhar gan scannail an bhuartha"
Ní fhaca tú madadh le dúchas ariamh. Well ní fearr duit a fheiceáilt. D'fheicfeá go minic fadó iad. Bhí madadh againn anseo uair: madadh mór gliobach rua. Chonaic mé féin thuas ar an teallach lá é agus é ag líochán a chuid uisce féin. Bhuail mé cnap air. Ba mhínádúrtha an rud é. Ba ghearr go raibh a chuid súile chomh glórach lena bhfaca tú ariamh, agus claonfhéachaint i gceann acu. Faoi cheann cupla lá, bhí sé ag creathadh ar fad, agus banlámh dhá theanga amuigh agus gan mothú ná arann ina ghiall déarfá. Dheamhan easna dhó nach n-éiríodh ar a chosa deiridh agus thugadh sé farra san aer. Bhí tart céatach air, agus sian chráite aige, agus é ag cur chúir amach. Dhá bhfeictheá na creaití a bhí air. Agus bhíodh sé caite anuas ina phleibistín chuile phointe. Cailleadh é théis cúig nó sé de laethantaí. Dúchas a bhí air. Is fada go mbeifí dhá bhuachailleacht anois. Chaithfí é
Bháigh sé a dhúiche ag imirt chártaí. Nuair a bhí chuile shórt eile caillte aige chuir sé an dúiche — chuir sé a dhúiche i ngeall, nó i bhfiacha nó i mortgage
Tá sé caillte le dúil sa tae
Go gcuire Dia an t-ádh ort. É siúd éisealach. Dhá dteagadh bean an tincéara bhuí sin a bhí thart an lá cheana agus breac caillte a ghléas dó, d'íosfadh sé é chomh súite agus dá mbeadh sé ar fónamh. Ní bhainfeá a dhúil siúd as an iasc gan ruainne beag de nimh na luchan a chur air. Dhá dteagadh sé uaidh an uair sin, b'fhéidir go gcuirfeadh sin cúl beag air
Dúil gan fáil muis dúil sna cigarettes anseo. Dhá mbeadh cruóg ola ort dhá bhfuireasa, dheamhan tiomanta ceann a gheofá, na cuid de cheann. Is minic a bhí mo theanga amuigh ag imeacht ag forcamhás ansin thiar sa mbaile caillte sin, agus gan tada agam ar a shon
Le neart dúnárais nach n-inseodh sé gur cailleadh an capall air. Shílfeá nár shomhaoine ar bith dhó a dhul ag ceilt rud mar sin. Is cuimhneach liom cheana nuair a bhí na staggers ar mhuca an bhaile go bhfuair mé caidéis eicínt dá chuid seisean. 'Níl cailleadh ar bith orthu,' adeir sé. An lá roimhe sin agus mé ag rómhar fataí i ngarraí M. L. a chonaic mé é ag tabhairt siar ceann acu, agus dhá cur i nGarraí an Tí. Ní raibh mé ach ag baint as go bhfeicfinn céard adéarfadh sé. Ach mo léan géar muise, siúd é nach ligfeadh tada leat. Ní mórán a fhéadfar a chásamh leis
Tá dúradán de ghamhain ansin thuas aige — gamhain breac — agus níor tháinig ionga ná orlach le bliain air. Ar ndóigh, is beag an dochar dhó scáth a bhfaigheann sé le n-ithe. Tá sé cuibhrithe sa ngarraí siúd le ráithe aige agus é crinnte go dtí an grinneall fadó aige. 'Sé is fearr ar bith nach bhfuil caillte fadó
Ba bheag an aois a bhí chor ar bith aige. Má bhí sé ag dul chun dá scór, ba é a chlochneart é. Cailleadh óg go leor é an duine bocht. Ach sin é an chaoi a mbíonn sé: níl a fhios cé is túisce craiceann na seanchaorach ar an bhfraigh ná craiceann na caorach óige Ós rud é go bhfuil barúlacha Hitler comh cosúil sin leis an chineál cantail a chluinfeá ón eite dheis chráifeach sna Státaí inniu, ní miste dúinn an tosach a bhaint den cheist a bhfuil súil agam léithi: an féidir an eite dheis chráifeach agus Hitler, nó an Faisisteachas, a ionannú le chéile? Mean Ciall Fháidhiúil an Choinín - Brí An Bhíobla
scáileán tadhaill iphone 5 nach n-oibríonn uaireanta
cad é nuashonrú socruithe iompróra ar iphone
conas an siopa app a fháil ar ais ar iphone
gan fón 4 a bheith i gceannas
Brí fáidhiúil an choinín
Prophetic Meaning Rabbit
Ciall fáidhiúil coinín
Ainmhí is ea an Coinín a bhfuil rud paradóideach ag baint lena bhunús agus lena fhuinneamh. Ag brath ar an gcultúr atá i gceist, bhreathnaigh daoine ar an creimire seo ar bhealaí éagsúla. I miotaseolaíocht na Gréige, mar shampla, bhí an Coinín ceangailte leis an bandia Hecate. I hieroglyphs na hÉigipte, bhain sé leis an gcoincheap 'marthain' nó 'a bheith.' Mheas na sean-Eabhraigh go raibh an t-ainmhí seo neamhghlan mar gheall ar a lúthracht (Deotranaimí 14: 7). Maidir leis na hIndiaigh Algonquin, is é an Giorria Mór an díothacht ainmhithe.
Sa tSín, meastar go bhfuil an Coinín, mar cheann den dá chomhartha déag stoidiaca astrological, ina réalta lúcháireach. Bheadh ​​rochtain ag daoine a rugadh faoin gcomhartha seo ar chumhachtaí na gealaí agus rithfeadh siad ar aghaidh mar dhaoine íogaire agus ealaíonta. Is sainairíonna iad uaillmhian, finesse agus bhua. De réir finscéal na Síne, tá giorria ina chónaí ar an ngealach.
I measc airíonna buailte an Choinín tá a chumas atáirgthe agus a ghasta. Bogann an t-ainmhí go príomha ar bhealach cromáin agus léimneach. Is minic a leanfaidh gníomhaíochtaí na ndaoine leis an totem seo an patrún céanna. Is féidir le staidéar a dhéanamh ar na gnéithe seo den Choinín a bheith an-oideachasúil.
Den chuid is mó, tá coiníní ina gcónaí in áiteanna le dúchasaigh agus féar ard. Bíonn siad gníomhach i rith an lae agus san oíche, ach is minic a fheiceann tú iad ag breacadh an lae agus ag luí na gréine. Go traidisiúnta bíonn baint ag na tréimhsí seo den lá le ríocht na sióg. Ar an ábhar sin, is minic a fhéachtar ar an gCoinín mar ainmhí a fhéadann sinn a thabhairt isteach i ríocht na sióg gan muid a bhaint amach. B'fhéidir go bhfuil an sampla is cáiliúla de seo le fáil i 'Alice in Wonderland' le Lewis Carrol, ina leanann Alice coinín bán isteach i bpoll agus dá bhrí sin críochnaíonn sí i ndomhan álainn lán d'eachtraí.
In éineacht le lucha, is iad coiníní na hainmhithe creiche is mó a dhéantar a fhiach. Déanann an dúlra cúiteamh as sin trí thorthúlacht ard a thabhairt dóibh. Is féidir le coiníní breith dhá go cúig huaire sa bhliain, agus gach bruscar ag comhaireamh idir trí agus sé óg de ghnáth. Ní haon ionadh mar sin gur siombail ársa den ghnéasacht agus den torthúlacht é an Coinín.
Ní bheathaíonn an mháthair an buachaill ach ar maidin agus tráthnóna. Fanann sí ar shiúl ón nead an chuid eile den lá agus beathaíonn sí í féin. Ar an mbealach seo, ní tharraingíonn sí aird an bhuachalla. Ar an drochuair, glacann go leor daoine a thagann trasna bunnies leanbh leo féin go bhfuil a máthair tréigthe acu agus iad a aistriú go háit eile.
Tar éis míosa, 28 lá, tá na daoine óga neamhspleách, i ndáiríre. Is féidir leo fanacht sa nead, ach más gá, is féidir leo bainistíocht a dhéanamh leo féin. Le bruscar nua, cuireann an mháthair an ceann roimhe seo amach as an nead. Sna 28 lá seo, aithnímid arís nasc idir an Coinín agus an ghealach. Nuair a bhíonn coinín le feiceáil mar thotem, is gnách go dtosaíonn timthriall léirithe 28 lá.
Tagann coiníní agus giorriacha i ngach cineál agus pórtha, san fhiáine agus mar pheataí. Déan staidéar cúramach ar shaintréithe agus ar thréithe an ainmhí atá agat mar totem agus déan iarracht an t-eolas a fuarthas a chur i bhfeidhm ar do shaol féin. Tabhair aird ar leith ar hopping agus léim amach do coinín. Is minic a thaispeánfaidh gluaiseachtaí i do shaol féin an patrún céanna agus ní bheidh carachtar céim ar chéim seasta acu. De ghnáth leanfaidh an léim agus an hopáil timthriall de ghealach amháin (28 lá).
Cé go mbíonn eagla ar roinnt coiníní, tá meicníochtaí cosanta iontacha acu. Ba cheart dóibh siúd a bhfuil an totem seo acu na beartáin chéanna a úsáid. Is minic a dhéanann coiníní arm chun dul i bhfolach agus chun sosa. Chun seo a dhéanamh, déanann siad babhla éadomhain a thochailt isteach san ithir nó san fhéar, atá oscailte ag an tosach agus ag an gcúl, ionas gur féidir leo éalú más gá. Ba chóir daoine coinín a ullmhú le haghaidh gach imeachta freisin.
D'fhéadfadh go gciallódh cuma coinín go gcaithfidh tú pleanáil níos fearr nó seiceáil a dhéanamh ar a bhfuil á dhéanamh agat cheana féin ionas nach mbeidh iontas ort. Chomh maith leis sin, is máistrí iad coiníní chun nach bhfeictear iad. Is féidir leo reo agus fanacht go foirfe fós. Tuigeann siad gur féidir le go leor creachadóirí gluaiseacht a bhrath ag achair mhóra. Má tá tú páirteach i gcomórtas de chineál éigin - ag an obair nó ag an spórt - tá sé riachtanach go gcoinníonn tú do ghluaiseachtaí go maith faoi dhuaithníocht.
Is féidir le coiníní dul timpeall láithreach agus imeacht le luas tintreach. Dá bhrí sin, is ealaín í an t-aistriú ó neamhshuim iomlán go hardluais inar cheart go mbeadh gach duine a bhfuil an totem seo líofa aige. Beidh tú níos rathúla maidir leis an méid a dhéanann tú agus is féidir leat leas a bhaint as deiseanna nach féidir a thairiscint duit ach ar feadh tréimhse gonta. Dá bhrí sin, is ealaín í an t-aistriú ó neamhshuim iomlán go hardluais inar cheart go mbeadh gach duine a bhfuil an totem seo líofa aige.
Beidh tú níos rathúla maidir leis an méid a dhéanann tú agus is féidir leat leas a bhaint as deiseanna nach féidir a thairiscint duit ach ar feadh tréimhse gonta. Dá bhrí sin, is ealaín í an t-aistriú ó neamhshuim iomlán go hardluais inar cheart go mbeadh gach duine a bhfuil an totem seo líofa aige. Beidh tú níos rathúla maidir leis an méid a dhéanann tú agus is féidir leat leas a bhaint as deiseanna nach féidir a thairiscint duit ach ar feadh tréimhse gonta.
Is veigeatóirí iad coiníní. Leis an totem seo, ba cheart duit, dá bhrí sin, súil ghéar a choinneáil ar do réim bia. Maidir le do shláinte agus do leigheas, d'fhéadfá leas suntasach a bhaint as aiste bia vegetarian, fiú mura mbeadh ann ach ar feadh tréimhse ghearr.
Féadann an Coinín tú a mhúineadh chun na comharthaí mórthimpeall ort a fheiceáil. Cabhraíonn sé leat tiúnadh isteach sa timthriall gealaí agus taoidí do shaol a aithint ionas go n-éireoidh tú níos torthúla i do shaol. Comhdháil Vín - Vicipéid
"Comhdháil Vín" - pictiúir le Jean-Baptiste Isabey (1819)
Is éard a bhí i gceist le Comhdháil Vín ná cruinniú idirnáisiúnta a tháinig le chéile i Vín, príomhchathair na hOstaire, i Mí na Samhna 1814 agus a scoir i Mí an Mheithimh 1815. Ba é an Prionsa Klemens Wenzel von Metternich, an státaire Ostarach, a d'eisigh an ghairm chruinnithe agus a bhí ina chathaoirleach. Bhí sé de chuspóir ag an gcomhdháil ná cuma cheart a chur ar an Eoraip i ndiaidh réabhlóid na Fraince agus chogaí Napoleon, go háirithe ó tháinig deireadh le hImpireacht Naofa Rómhánach an Náisiúin Ghearmánaigh. De thoradh na Comhdhála, d'athraigh na teorainneacha ina lán áiteanna ar fud na hEorpa.
Daoine a bhí i láthair ag an gComhdháil thar cionn na gCeithre Mórchumhachtaí[cuir in eagar | athraigh foinse]
Klemens Wenzel von Metternich, Aire Gnóthaí Eachtracha na hOstaire, agus a fhear cúnta, an Barún Johann von Wessenberg, thar cionn na hOstaire;
Robert Stewart, bíocunta Castlereagh, Aire Gnóthaí Eachtracha na Ríochta Aontaithe, thar cionn na Ríochta Aontaithe. D'fhill Castlereagh go Sasana i bhFeabhra 1815, agus tháinig Arthur Wellesley, Diúc Wellington, ina áit. D'fhág Wellington an Chomhdháil roimh ré freisin, nó d'fhill Napoleon ó Elba go dtí an Fhrainc, agus thosaigh an tÉirí Amach Céad Lá. Bhí Wellington orthu siúd a chloígh Napoleon i Waterloo sa deireadh. Tháinig Richard Le Poer Trench, Iarla Clancarty, go Vín in áit Wellington.
Tháinig toscaireacht oifigiúil ón Rúis faoi cheannas Karl Robert Nesselrode, Aire Gnóthaí Eachtracha na hImpireachta, ach bhí an tImpire féin, Alastar a hAon, i láthair.
Maidir leis an bhFrainc, níor chuir sé iontas ar aon duine go raibh Talleyrand - Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, an seantaidhleoir cliste a bhí ina Aire Gnóthaí Eachtracha san Fhrainc le linn na Réabhlóide, i réimeas na ríthe agus i ré Napoleon - ag coinneáil súile ar shainleas a thíre féin le linn na comhdhála seo fosta.
Agus maidir leis an "gcúigiú mórchumhacht", an Phrúis, bhí an Seansailéir Karl August von Hardenberg agus an scoláire clúiteach Wilhelm von Humboldt i láthair, chomh maith le rí a dtíre, Feardorcha Uilliam (Friedrich Wilhelm) a Trí.
Torthaí na Comhdhála[cuir in eagar | athraigh foinse]
Fuair an Rúis an chuid ba mhó de Dhiúcacht Vársá (an stát soip a bhunaigh Napoleon do na Polannaigh). Sa bhliain 1809, shealbhaigh an Rúis an Fhionlainn ón tSualainn, agus cheadaigh an Chomhdháil don Impire Alastar an gabháltas seo a choinneáil.
Tugadh dhá chúigiú cuid den tSacsain don Phrúis, chomh maith le tailte iartharacha Dhiúcacht Vársá, chomh maith le Danzig agus Westfalen.
Cuireadh Cónaidhm na Gearmáine in áit na hImpireachta Naofa Rómhánaí, agus d'aontaigh an Chomhdháil an 360 mionstát a bhí sa Ghearmáin roimhe seo go 38 stát faoi uachtaránacht Impire na hOstaire. Níor chuireadh ach codanna de chríoch na hOstaire agus na Prúise isteach sa Chónaidhm.
Aontaíodh an Ollainn agus "Deisceart na hÍsiltíre" (= An Bheilg, a bheag nó a mhór) in aon mhonarcacht amháin, agus rí den rítheaghlach Oráisteach (Nassau-Oranje) á rialú.
Fuair an Phrúis "Pomaráin na Sualainne", is é sin, na tailte i dTuaisceart na Gearmáine, timpeall Stralsund agus Greifswald, a bhí faoi fhorlámhas na Sualainne go dtí an bhliain 1814 agus a tugadh don Danmhairg sa bhliain sin.
Fuair an Danmhairg diúcacht Sachsen-Lauenburg ó Hannover.
Fuair an Pápa a chuid Stát san Iodáil ar ais, ach choinnigh an Fhrainc seilbh ar Avignon agus ar Comtat Venaissin (an réigiún timpeall ar Avignon).
Fuair Rí na Sairdíne ar ais a chuid tailte i bPiemonte, i Saváí agus i Nice, agus thairis sin, cuireadh Poblacht Genoa ar ceal agus tugadh na tailte do Rí na Sairdíne. Ba é an fine is cumhachtaí agus tionchair sin de na páistí na Dajam a ghlac an cheannaireacht agus ceaptha ina measc féin ag monarcacht laistigh protectorate na RómhánachImpireacht. Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: dallach dubh
—níl aon-iolraidh aige.
is cosamhail gur sórt púicín é ó cheart ach má bhí an chiall sin ariamh leis, tá sí seirgthe anois ins an gcaint. Ní bhíonn i gceist i gcaint ach ciall a 2.
dalladh mullóg, dalladh púicín, smearadh mogaill, ciméar, slám; an chluain Mhuimhneach, dóigh mhagadh a dhéanamh de dhuine, an fhírinne nó an scéal a chur as a riocht ar dhuine; imeartas ar dhuine; an cluithche claonach a imirt ar dhuine, sop na geirthe a chuimilt do dhuine.
Chuir sé an dallach dubh ort. Breagh ar ghéill tú dhó. Nach simplí an mhaise dhuit é feasta choidhchin. Ag tabhairt scilling do shumachán nach raibh aithne ná eolas agad air, ar chunntar go dtiubharfadh sé cigarettes agad. Bhí baoghal air go deimhin. Tá tú réidh le do scilling anois. Caith sneachta ar a lorg = gheall an gasúr dó go raibh a fhios aige féin áit a bhfuighfí tuitíní, agus mheall sé scilling ó'n bhfear
Tá sí ag cur dallach dubh ceart air. Teagann seisean sé mhíle bealaigh "ag comhrádh" léithe gacha le oíche agus fear eile in éindigh léithe 'chuile oíche eile de'n tseachtain. Ní cheal muise nar h-innsigheadh dó sáthach minic, cé'n aisiléaracht atá uirre …
Bhí S. gróigthe istigh chois an teallaigh agus 'chuile chosamhlacht air go mbadh é a chaladh ar feadh na h-oíche é. Nach diabhaltaí an dallach dubh a chuir an ceann eile air in a dheidh sin, an uair a thosuigh sé ag saghdadh faoi, agus gur eirigh sé agus gur dheisigh sé an sean-bhicycle nacharb fhéidir a dheisiú ar maidin má b'fhíor dó féin. Dheisigh, a mh'anam, agus lasc leis an mbeirt siar ar an T. ag céilidhe
Ara ab é an fear a bhuail dallach dubh ar shagart an pharáiste! Thug an sagart punt dó an uair a chuir sé an béal bocht air fhéin go raibh an bhean agus an chlann i ngéar-chall. D'imigh leis agus d'ól sé é
M'anam muise gur fear é atá ag ritheach ar thanuidheachan. Má bhuaileann sí siúd sciorta de'n dallach dubh air, go mbeidh scéal aige air.
Tá siad ag cur dallach dubh críochnuighthe air síos annseo. Ní beo é go dteighidh sé ann, agus teagann sé abhaile i gcomhnuí len a bholg bréaga. Cuirfidh siad thar bharr a chéille ceart leis an gcumadóireacht é
Bheadh S. sin ar siubhal go gcuirfeadh sé dallach dubh ar Chearrbhach na Súgán. Tá an diabhlánach indon na cártaí a dhathú. Marach go bhfuil, ní bheadh buadh imeartha aige mar atá.
Nach len a aghaidh sin atá sí ann. Cé'n mhaith di a bheith in a bean leanna mara bhfuil sí indon an dallach dubh a chur ar dhaoine. Sin é a gceird sin ar fad: thú a choinneál ar stropadh go gcaithidh tú an chianóig dheireadh. Bóthar agus bata a thabhairt duit annsin. Is cóir adubhairt an té adubhairt é: "Agus a liachtaí teach ósta ar ól mé ariamh coróin ann; Agus nach dtiubharfaidís dom lóistín na h-oíche" Cuireadh an Pápa Eoghan Pól II faoin bhfód ar maidin - nó, faoin urlár, má tá tíreolaíocht na Vatacáine i gceart agamsa. Agus anois, beidh naoi lá ag na Cairdinéalta, Príomheaspaig na hEaglaise, chun smaoineamh a dheanamh agus paidreacha a ghuí sula gcuirfear fear nua ina Phápa agus a dtíocfaidh sé amach ar phóirse Naoimh Pheadair chun a bheannacht a thabairt don bpobal.
Beidh súl an Spáilpín go ghearr ar an Vatacáín agus ar an gConclave ar siúl ag Príonsanna na hEaglaise amach san Seipéal Cistine san Róimh, agus beidh suim mór aige ar an bhfear a dtabharfaidh eochair Neamh agus an domhan do. Ach tá súil agam, ar mhaithe leis féin, go dtabharfaidh Dia cabhar dó. Is ait é an domhan seo, agus tá an saol i bhfad níos deachar a thuiscint - ní folair duinn gach cabhair a thogfaimis. I 1947, chuaigh Wu chun na Fraince chun staidéar thar lear ar scoláireacht stáit, agus rinne sé staidéar ar an Ard-Scoil Náisiúnta bPáras na nEalaíon Fine. Maidir le scéal Horst Wessel, an fear óg a fuair bás an laoich (mar a mhaígh Goebbels, saineolaí Hitler i gcúrsaí bolscaireachta) ag troid na gCumannach, cha rabh ann ó thús deiridh ach éacht dathadóireachta den tseort a thabhaigh a chliú, nó a mhíchliú, do Ghoebbels an ghoib mhóir. Mac ministéara a bhí i Horst Wessel a chaith tréimhse ag foghlaim léinn in ollscoil, ach mar a déirigh dá lán i dtoscaí éiginnte na Gearmáine eadar an dá chogadh, thréig sé a aicme shóisialta féin: thoisigh sé a dhobair ar bhildeáil agus chuaigh sé ins na Naitsithe. Bhí sé ina chinnire áitiúil ar an SA agus ina thimire do pháirtí na Naitsithe. San am chéadna, bhí sé, ar ndóighe, ag troid na gCumannach sna sráideanna agus ag glacadh páirt ins na ruathair a ba nós do na Naitsithe a thabhairt fá thithe itheacháin agus ólacháin a mba phluaiseanna de chuid na gCumannach iad, dar leofa. Pápa Pius XI

Bhí Pius XI ina phápa ar an Eaglais Chaitliceach ó 1922 go 1939. Iodálach a bhí ann, darbh ainm Achille Ratti. Bhí sé ina leabharlannaí sa Biblioteca Ambrosiana i Milano sular ceapadh mar Ardeaspag Milano é. Toghadh mar phápa é tar éis bháis Beinidict XV sa bhliain 1922. Ba pholaiteoir Naitsíoch agus ceannaire míleata Gearmánach é Hermann Wilhelm Göring (nó Goering, mar a litrítear é freisin) (12 Eanáir 1893 – 15 Deireadh Fómhair 1946), duine de na ceannairí ba thábhachtaí i bPáirtí Náisiúnta Sóisialach Lucht Oibre na Gearmáine (na Naitsithe). Bhí sé ina cheannasaí ar an Luftwaffe, aerfhórsa na Gearmáine, agus an duine a bhí roghnaithe ag Adolf Hitler chun teacht i gcomharbacht air. (ga) ‘Cailín deas óg le bréagadh ‘ is suimiúil an nath e sin ann fein maidir le cluain a chur ar mhnaoi, agus ni folair no bhi na Muimhnigh (maoinigh?) go maith oilte chun an churaim óir deirtear ‘an chluain Mhuimhneach’ a chur ar bhean. Agus ‘bréagadh’ a bhionn i gceist leis sin chomh maith, an bhfuil baint aige le ‘bréag’? Ma ta, nach saonta simpli iad na baineannaigh a rá gur feidir dallamullog no dallaphuicin mar sin a chur orthu? Agus stail eigint a bhóín á cur thar abhainn orthu? Ach deirtear i Leith leanaí leis é …d’fhonn iad a chur a chodladh. Déanann lucht na polaitíochta sinn a bhréagadh aimsir toghcháin leis! Is fuirist cuid again a bhréagadh is léir. ‘Dram’ atá ar siúl ag Seosamh, tá ‘scíobas’ nó ‘braon’ nó ‘bolgam’ ann chomh maith agus ‘deoichín’ mar ainm ceana ag lucht na póite ar an tsuthaíocht a bhíonn ar siúl acu. Is sláintiúla go mór dúil a bheith agat i bhfocail na dúil a bheith sa ndigh agat!