History, Commemoration, Conflict
D'fhoilsigh Vera tweets 12 idir 2013 agus 2015 maidir le muinín Luis Carrero Blanco, an príomh-aire agus an t-oidhre a bhí le feiceáil ar an deachtóir Francisco Franco a maraíodh i ionsaí caidrimh buama i Maidrid i mí na Nollag 1973 a rinne grúpa sealadach Bascais ETA. Glaoch orm sean-aimseartha, ach ba mhaith liom mo fón póca a bheith ina fón AMHÁIN. Bhuel, ach amháin má tá sé iPhone, ach go bhfuil speiceas iomlán difriúil. Tá mé ag caint faoi go léir na teaglamaí phone/MP3 nua imreoir feiceáil i commercials le Beyonce. Nó íoc breise do fón a bhfuil a tógadh i ceamara agus ceamara físe, le caighdeán uafásach mar sin de, tá sé deacair a dhéanamh amach cad iad na híomhánna doiléir. Tá mé breá sásta leis a bhfuil iPod sturdy, ceamara ard-chaighdeán agus le fón cill go maith de dhéantús an duine seachas iad a chur le chéile agus ar chaighdeán agus usability chomhréiteach. Ní Anois go bhfuil labhairt na nguthán póca á n-úsáid mar cártaí creidmheasa, tá mé, mar is féidir leat a shamhlú, thrilled leis an smaoineamh. Is beag eispéireas a sháraíonn bheith ann agus do leanbh féin ag teacht ar an saol, deirtear. Deirim sin mar fhear a bhfuil an mórionchas siúd le héirí dó lá ar bith feasta, ar pribhléid í nár ceadaíodh d'fhear uair den tsaol. Tá athrú iomlán tagtha ar chúrsaí le glúin go leith anuas, arae. An chéad leanbh seo againne a bheas ann agus níl a fhios againn cad leis a bheith ag súil. Ar cuairt ar an ospidéal máithreachais le gairid, an tsocracht ba mhó a chuaigh i gcion orainn agus é i bhfad Éirinn níos lú cliniciúil seachas mar a bhíomar a thuar, gan trácht ar an doicheall a chuirtear roimh an muintir chéile! Mar a shíleadh a bhíothas, áfach, ó thaobh na teanga de: ba dhána an aghaidh ar an té é a d'éileodh focal as teanga ar bith seachas Béarla. An mharana inti féin a dhéanamh mo bhean chéile a dhreasú le "Brúigh!" seachas "Push!", líontar mo chroí le náire aisteach. Cén Ghaeilge atá ar "midwife" ar chuma ar bith? Tá ar a laghad trí rogha san fhoclóir: cnáimhseach, bean ghlúine agus bean chabhrach. Róchóngarach do "cnáimhseálaí" (grumbler) ar scála na sanasaíochta atá an chéad rogha: ní fheicfear mé á bhúiríl síos dorchla an bharda in am an ghátair. Agus cén chaoi caint a chur ar midwife? An den dream íogair na míochaine iad, ar deismireacht dá shórt é an comhairleoir, a bhfuil cruatan na med scoile curtha de acu agus a chaitear "Mister" nó "Ms" a ghlao orthu? De réir dhathchód a dhealaítear na héidí, insítear dúinn agus a liachtaí acu siúd go mbeadh siabhrán ort! An dá rogha eile, "bean ghlúine", "bean chabhrach". Ní mó ná cabhrach a bhíodh na fir sa mbarda luí seoil, is cosúil, san am a caitheadh.
Mo thrua nár bheartaíomar an luspairt linbh a bhreith sa mbaile! (tharlódh sin ar ais nó ar éigean agus Her Majesty ag cur bac leis an N4 na laethanta seo romhainn). Caolseans go n-aimseoimis cnáimhseach Gaeilgeora ar ghearr-fhógra! De réir ospidéal máithreachais áirithe, cé nach ndéanfadh Google translate an chúis? Bhuel, bainimis triail as mar sin: to go into labour: dul isteach i saothar .... go bhfóire na Bandéithe orainn! Meascán aisteach de theanga to be sure to be sure: ní mé an tríthi siúd a thógtar an t-aisteoir is fearr stage Irish?
Mar Ghaeilgeoir neamhdhúchais, is trí Ghaeilge atáimse ag iarraidh na chéad fhocail ar chluasa an linbh a bheith, na chéad fhuaimeanna, fuaimeanna trí Ghaeilge; crios chabhlach atáimse ag iarraidh a bheith timpeall air agus ní "swaddled", suantraithe atáimse ag iarraidh a rá léi seachas "lullabies"; bainfear den chíoch í seachas "weaned"; trí mheán na Gaeilge mar cheart folaíochta atáimse ag iarraidh mórfhoclóir ársa siúd an tuismidh agus an mháithreachais a thaiscéaladh.
Ní ceann amháin ach beirt de What to Expect when You're Expecting atá againne sa mbaile. Ceann amháin curtha againn ó ghaolta i mBoston trí amazon.com (téarmaí difriúla atá in úsáid acu thall, tá a fhios agat: labor, diapers srl.). Sheas mé an fód ar feadh cúpla mí: nach leor é an t-eolas ar an idirlíon agus airgead go leor á chaitheamh le hé a choinneáil íoctha? Ach oiread le Dublin Bus, tháinig beirt le chéile: ceann amháin ó mo mháthair mhaith, an dara ceann ó bhean mo dhearthár céile. Agus ansin, céard a tharla? D'eile ach chuaigh an bheirt ar iarraidh ar feadh mí eile. An chéad rud eile, ní foláir dúinn What to Expect in the First Year a cheannach. Gan na leabhra siúd a bheith ar fáil d'aosaigh freisin....samhlaigh: What to Expect in Your Thirty Sevententh Year.
Gura fada uaim aon chaint eile faoi phram/ bhugaí/ chliabhán! Parasól in Éirinn in ainm Chroim!
Mar sin, cén chaoi an Ghaeilge a chur chun cinn sa mbarda luí seoil? Bhuel, athrú is mó suntas roimh an mbás i saol an duine atá sa mbreith (go raibh maith ag What to Expect as ucht na seoide adaí), cheal nach mbeadh costas iomarcach ar oiliúint a chur roimh neacha léinn cnáimhseachais sna hollscoileanna agus sna hospidéil máithreachais maidir le foclóir an tuismidh agus a cheartúsáid sa tír seo? Tá's agat gurbh amhlaidh a bhíodh an scéal ar feadh achar fada go leor....
Posted by unfleeep at 1:33 AM No comments:
Lá aoibhinn caite inniu i gCionn tSáile na gréine. Lá deas bog a bhí ann. Níor chuireamar chun bóthair go luath agus bhí mé ag ceapadh go mbeadh níos mó tráchta ar na bóithre ach ní mar sin a bhí, buíochas mór le Dia.
Posted by unfleeep at 11:36 AM No comments:
Posted by unfleeep at 2:54 AM No comments:
Agus sibhse ag gaelú an tsaoil libh, nach iontach an acmhainn í acmhainn.ie? Chuir mé dhá cheist maidin inniu agus i bhfaiteadh na súl, bhí me ar an eolas!
An cheist:
An bhfuil míniú ag éinne ná teacht air, ar na cásanna ina ndéantar an forainm ("í" sa chás seo) a athrá in abairt copaile mar thuas agus cásanna nach ndéantar? Cén fáth, mar shampla, nach ndeirtear "is í ár dteanga féin" in ionad "is í ár dteanga féin í"? Is cuimhin liom blianta ó shin agus mé ag freastal ar Choláiste Chonnacht ar an Spidéal nuair a thuig mé an chéad lá riamh go mbíonn a leithéid de dhéanmhas abairte. De réir mar a chuaigh mé i dtaithí air, ghlac mé leis agus tuigim gan smaoineamh é anois ach le gairid bím ag plé le cúrsaí aistriúcháin agus cúrsaí múinteoireachta agus is léir nach dtuigim chomh maith sin é chomh luath is a dhéanaim iarracht é a mhíniú d'éinne eile!
Tá neart samplaí eile ann ar ndó: cuir i gcás an t-amhrán "Cailleach an Airgid": "Is í do mhaimeo í......srl ach "is í cailleach an airgid" gan "í" a rá ag deireadh na habairte. Tá fhios agam nach mbaineann sé leis an bhforainm baininscneach amháin: is amhlaidh an scéal le "é" agus "iad" ar ndó.
Na freagraí:
Is í ár dteanga í = an fhofhaisnéis [focal nua dom] a tugtar ar an gcéad í. An t-ainmní [focal nua eile dom] atá sa dara í. Tá cuntas iomlán air seo i gCaibidil 16, Comhréir na Copaile de Graiméar Gaeilge na mBráithre Críostaí. B'fhiú duit cóip den leabhar so a cheannach agus é a léamh. Tá cóip leictreonach ar fáil anso http://ec.europa.eu/translation/language_aids/freelance/documents/irish/christian_brothers_irish_grammar.pdf [íahú!]
Ba chóir an forainm a chur isteach arís más ainmfhocal cinnte atá á ainmiú: mar shampla : is í an bhean dhubh í a d'fhág mo chroí cráite (Tá mo chleamhnas déanta). Is minic, áfach, a fhágtar an dara ceann ar lár sna hamhráin ar aon nós. De réir na rialacha, áfach, ba chóir go mbeadh an forainm ann arís.
Rith an leagan cainte seo liom ar maidin ach ní raibh leagan Gaeilge nádúrtha i mo cheann: is cineál ruda é a chloistear sa chain murab ionann is breactha síos, is dócha. Tá an leagan "ar an ábhar amháin" ar "merely because" má dhéantar cuardach ar www.achtanna.ie ach ní fheadar an leagan reachtúla amháin é seo.
Ní fhágann mise a bheith á dhéanamh gur gá duitse/go bhfuil aon cheangal ortsa déanamh amhlaidh [nach álainn é sin?]
Ná dein é ar an aon abhar/fhoras/údar amháin go bhfuil mise á dhéanamh [Gaolainn is dócha: path!]
Posted by unfleeep at 2:10 PM 2 comments:
Fáilte roimh Ghael is roimh Ghall!
Cinnte dearfa, níl Foinse ná Gaelscéal chun mé a shárú! Tá blag nua ar an bhfód as seo go dtí n-éirím tuirseach de (eadhon 5 nóiméad is cosúil). Pé scéal é, seo daoibh focal an lae inniu (dos na Gaeilgeoirí in bhur measc beidh a leithéid ar eolas agaibh le fada an lá, ach ní ar an leibhéal céanna éirime muidne uilig, tá's a'at a mhac!):
curiarracht: nuair is tusa an duine is fearr ag déanamh ní inthomhaiste áirithe, deirtear go bhfuil an curiarracht bainte amach agat, mur humpla b'fhéidir go gcloisfeá agus láithreoir teilifíse ag trácht ar chluichí lúthchleasaíochta go bhfuil an curiarracht domhanda bainte amach ag reathaí a leithéidí Herb Elliot. Dála an scéil, agus mé i mo ghasúirín ag breathnú ar Sports Stadium, cheapainn gurbh ceirníní vinile a bhí i gceist acu agus shamhlaínn na lúthchleasaithe á mbriseadh i ndiaidh dóibh iad a ghrú.....íomhá aisteach a d'fhan liom thar na blianta. JACKSON, Miss. - Déirigh as an Aeir Fórsa Col. Jack Pitchford, ina phíolóta Trodaire ó Mississippi a mhair seacht mbliana i an campa príosúin notorious Vítneaimis ar a dtugtar an Hanoi Hilton, tá le bás. Bhí sé 82. Scéal Iomlán » Anywho, an chúis leis an cheist a tharla dom ar chor ar bith ná go raibh mé ag léamh ar láithreán gréasáin snarky a bhí ag déanamh spraoi de na daoine a bhfuil gramadach uafásach . Mar a dúirt duine ar bith gan an fonn chun cliceáil ar an nasc, tá roinnt samplaí rudaí cosúil le beagán knick-knack do mhúinteoirí a deir: IS FEARR DO NA!: Shudder:: an rud a fuair ag smaoineamh mé bhí cárta beannachta a dúirt: Hey YALL! I tuairimí, thug duine éigin go dtí an pointe go bhfuil, mar dhuine ón Deisceart, bhfaca siad i gcónaí scríofa sé sin ar bhealach (yall). Ar ndóigh, bhí snide I gcás nach ag magadh do ... cineál freagra a thabhairt ar an trácht a mhínigh crapthaí ar bhealach condescending. A fháil liom é. Contractions, tú ar fad Ba chóir go mbeadh yallblah, blah, blah. Ach nuair a tháinig sé síos ceart dó, is fearr liom i ndáiríre yall. Séamas Poncán May 7, 2009 at 6:30 PM
Dia idir sinn agus an t-olc. Más buan mo chuimhne, ní raibh Peig Sayers ábalta caint faoina mac caillte le héinne, mar bhí imní ar gach éinne go dtiocfadh an mí-ádh orthu má luaitear é, slán mar a n-insítear é.
Ar dheis Dé go raibh do chara.
aonghus May 8, 2009 at 5:35 PM
Tá cúis eile leis an tabú, agus an easpa ainm. Is beag teaghlach nach bhfuil leanbh caillte acu - sa bhroinn, nó ina dhiaidh. Is cuid de bheith i do thuismitheoir é, beagnach.
Bhíodh seo níos fíré fadó, nuair a bhí teaghlaigh níos mó ann, agus an beatha níos baolaí.
Cumha domhain atá i gceist, cumha atá deacair a phlé, nó a roinnt. Tá aon bhás tobann, roimh an sean aois deacair a thuiscint.
MiseÁine May 9, 2009 at 3:04 PM
Rinne mé machnamh ar do cheist maidir leis an bhfocal, nach bhfuil ann, don tuismitheoir a chaill mac nó iníon. Ba mhaith liom na focal 'caoinmháthair'(nó fiú 'caoinathair') a roinnt leat.
As mo stór féin iad, a Phroinsias, mar is minic sa stór sin a fhaighim na focail nach bhfuil in aon áit eile, a chumaim féin, ach a chuidíonn liom ciall a dhéanamh den rud atá deacair a thuiscint in amanna.
Chaill mo mháthair mac agus iníon. Is bean séimh agus caoin í, ach is iomaí deor atá silte aici de thoradh a caillteanais. Sé an focal sin 'caoinmháthair' atá agam di i mo stór focal féin, mar go dtugann sé 'brí agus míniú' domsa. Mar a dúirt tú 'Tá cumhacht ag focail', agus níl fáth ar bith nach féidir linn ár gcinn féin a chumadh ó am go chéile.
Proinsias Mac a' Bhaird May 10, 2009 at 12:00 AM
Is maith liom an focal sin, a Áine, agus tá an ceart agat maidir le cumadh foca úrl. Sílim go bhfuil gá le rudaí a ainmniú, fiú nuair is rudaí agus coincheapanna deacra iad, chun a bheith ábalta deileáil i gceart leo. Fiú más focal príobhaideach é nach eol do aon duine eile ach muid féin, d'fhéadfadh luach agus fiúntas a bheith ann.
Seán Mór May 10, 2009 at 8:45 AM
Scéal tragóideach é sin, a Phroinsias. Fuair col ceathrar óg de mo chuid bás agus é trí bliana d'aois roinnt blianta ó shin, agus ní fhaca mé rud ar bith níos brónaí ná an cónra beag bán sin á iompar amach as doras tosaigh an tí ag a athair. Níl oiread agus focal amháin ráite agam leo faoi bhás a mic ó shin. Sílimse féin in amannaí go bhfuil rudaí ann nach dtig linn focal a thabhairt orthu... Bain leas as tairiscint speisialta do na Taibhdheirce ar charrchlós Hynes Yard ar Bhóthar na gCeannaithe. Is carrchlós dúnta é Hynes Yard ar siúlóid 3 nóiméad é ón amharclann. Tá sé do-chreidthe cé chomh ainneolach is atáimíd faoi Tír na mBascaigh. Is iomaí Bascaigh a bhíonn thart Bhéal Feirste le linn an fhéile athann Lúnasa lena ngruaig fada agus a hoodies - Ní bheidh Michael Noonan ró-shásta leo, agus gan dabht níl mórán eolais aige faoi cursaí polaitíochta ansin.
Cé go mbíonn Éireannaigh iontach curtha amach má ghlaotar Sasanaigh orthu, glaoimíd 'Spáinnigh' ar na Bascaigh bocht go minic! Níl fhios ag mórán daoine go bhfuil cuid den Tír Bascach faoi réim na bhFrancaigh agus go raibh Lourdes ina bhaile Bascaigh tráth.
Nó go raibh an chuid daoibh ina mairnéalaigh agus ag troid ar son na Spáinne, cosúil le muintir na h-áite anseo a chuaigh ina sluaite sna Dublin Fusiliers.
Nó an bhfuil fhios agat faoina gcluichí dúchasach - 'pelota', ata an chosúil le liathróid lámha, agus weightlifting - bíonn go leor 'capaill fir' ag iompar clocha mhóra thar a cionn cosúil le CúChulainn agus Fionn macCumhaill! Nó go bhfuil an cider is blasta sa domhan acu agus Patzeran, déanta as sméara a óltar i ndiaidh iasc blasta ansin.
Cé go raibh a dteanga faoi chois go mór faoi Franco tá sé i bhfad níos láidre na ár dteanga fein.
Láimhseáil Franco na 'Ikastolaks' sa bhealach ceanna le Rialtas na Breataine go dtí gur tháinig Martín Óg McGuinness, ach anois freastalaíonn níos mó ná 70 % den daonra ar na scoileanna a fheidhmníonn trí Bhascach. Agus muid ag maíomh as na Gaelscoileanna!!
Is ionnann Euskal Herroia, ainm na tíre, leis an té a labhraíonn Bascach agus gan é ní bheidh aitheantas ar bith acu agus beidh an tír iontaithe leis an Spáinn.
Tá stair Herri Batustuna agus Sinn Féin an chosúil lena cheile ach cuireadh ionadh an domhain orm agus mé ann, an méid eolas ata acu faoin Próiséas Síochána anseo agus an Oideachas polaitiúla ata acu i gcomparáid linne. 'Gara' is ainm de pháipéar na gluaiseachta a dhíolann breis is 50,000 cóip gach lá le 60 leathnach ann. In ionad an streachailt míleata, chuir siad an bhéim ar chursaí phoilaitíochta agus oideachas agus d'fhás an gluaiseacht as seo.
Cosúil lenár gcairde ar Shraid Downing bhain Rialtas na Spáinne úsáid as na módhanna céanna chun iad a chur faoi chois- chúísíodh Rialtas an PSOE faoi 'Shoot to kill' sna ochtoidí, tá na cimí polaitiúla scaipithe ar fud na Spáinne agus ta cinsireacht fós i réim.
Tá bac ar Herri Batastuna dul fa choinne toghcháin agus go leor de na cheannairí I ngéibheann faoi láthair agus cuma ar an scéal go bhfuil níos mó suim ag Rialtas na Spáinne iad a choinnigh faoi chois ná cursaí a réiteach .
Is léir gur chuidigh toghchán Blair, Clinton agus Reynolds go mór le cursaí na tíre seo a thabhairt chun cinn i 1994 ós rud go raibh siad oscailte agus gur thuig siad nach raibh socrú míleata le fáil.
Bhí Thatcher ag cur polasaí an DUP i bhfeidhm agus ag iarraidh lamh a fháil in uachtar ar Phoblachtanaigh tríd cursaí míleata. Níor oibrigh se do Thatcher agus ní oibreoidh se do Rialtas na Spáinne. I bhfad ina dhiaidh sin a thosaigh an tseafóid faoi neodracht a bheith mímhorálta. Ach ó tharla nár labhair cinnirí an Stáit le fada ar son na neodrachta, tá a lán anois a ghlacann leis nach dona an rud é a bheith páirteach i míleatachas. Sa cheithre scór bliain ó tháinig an stát saor Éireannach ar an bhfód is annamh ar caitheadh cinneadh Rialtais a ghlacadh a chuaigh i gcionn ar thír ar bith seachas an Bhreatain. De réir a chéile tháinig críoch le cumhacht dhíreach Londain ar an Stát, cé nár tharla sin chomh scioptha is a bhí súil leis. Rinne Rialtas Chumann na nGaedhael, 1923 - 1932, a lán chun cur le saoirse an Stáit; dhein Rialtas Fhianna Fáil, 1932 - 1948, a lán eile; agus dhein an Chéad Chomhrialtas idir 1948 agus 1950 tuilleadh fós. Ní bhfuair aon Rialtas díobh an oiread moladh ón bpobal as a chéile is a bhí tuillte; bhíothas de shíor ag tarraingt aird ar nithe nach ndearna na Rialtaisí, seachas a ndearna siad. Ba mhór an rud é ballraíocht sa League of Nations a bhaint amach; ba mhór an rud é a ndearna an Stát chun an Comhlathas Briotanach a leathnú i ndeireadh na bhFichidí; ba mhór an rud é caomhnú na neodrachta míleata idir 1938 agus 1945; ba mhór an rud é diúltú do bhallraíocht i gConradh an Atlantaigh Thuaidh i 1949; ba mhór an rud é dul isteach sna Náisiúin Aontaithe i lár na gCaogadaí; ba mhór an rud é ballraíocht a ghlacadh sa Chomhargadh Eorpach (AE anois) i 1972. Tugadh go géar faoi Éirinn de bharr na neodrachta. Shíl Sasana, agus ina dhiaidh sin Meiriceá, go raibh sé de dhualgas ar an tír seo dul i bpáirt leo in aon chogadh ina mbeidís. Is mó go mór a tháinig brú ó Mheiriceá an t-am sin ná ó Shasana; is fíor lag é tuiscint Mheiriceá oifigiúil ar thíortha na hEorpa. Ionsaíodh Éire arís nuair a sheas An Taoiseach Cathal Ó hEochaigh leis an neodracht aimsir chogadh Margaret Thatcher ar na Malvinas. Ní hé gur cheap a lán an ceart a bheith ag an Airgintín, ar ndóigh. - Ach ní mórán a tharla dá bharr. Tá an saol athraithe anois. Ó tháinig deireadh leis an Aontas Sóivéadach tá deireadh le coimheá na cumhachta. Féachann Rialtas na Stát Aontaithe ar féin mar phríomhchúirt na cruinne ar ceadmhach dó a rogha rud a dhéanamh ó Grenada go dtí an Chóiré, ón Afganastáin go dtí an Iaráic, ó Bheirlín go Páras, ó Baile Átha Cliath go Bogota. Tá an Fhrainc agus an Ghearmáin ar náisiúin mhóra thábhachtacha an domhain. Ach nuair nach rabhadar sásta ar an toirt glacadh le hordaithe agus treoir Mheiriceá maidir le cogadh a chur ar an Iaráic, chuathas ag bagairt ar a n-eacnamaíocht agus dá maslú ar shlí a dfheilfeadh níos fearr do bhligeaird sráide ná dAirí Rialtais. Tá a lán le foghlaim as a bhfuil tarlaithe le gairid. Is beag amhras atá ann ach go bhfuil formhór mhór Éireannach i gcoinne cogadh a chur ar an Iaráic, agus go dtuigtear fadhbanna na dtíortha bochta níos fearr anseo ná ina lán tíortha eile. Mar sin féin, ní mór fadhb an Rialtais a fheiscint. Tá faitíos roimh a bhféadfadh Meiriceá a dhéanamh maidir le heacnamaíocht an Stáit seo ar an Taoiseach agus ar Airí eile. Seans go bhfuil sé de chumhacht ag George Bush an Stát seo a scrios. Creidtear go ndéanfadh sé sin muna dtabharfaí aird air. Seachas sin, tá an Rialtas fós ag súil go dtabharfadh Meiriceá oifigiúil tuilleadh cabhrach maidir leis an bPróiseas Síochána a chur i bhfeidhm in athuair sna Sé Contae, fad is a bhíonn Átha Cliath sásta glacadh le treoir Washington. Ná ceapadh duine ar bith gur mhian le Bertie Ahern ná le Brian Cowen go marófaí na céadta míle fear, bean agus páiste san Iaráic, agus go ngortófaí na céadta míle eile. Ach bfhearr leo sin, de réir gach cosúlachta, ná olc a chur ar George Bush agus a chairde cumhachtacha. I ndeireadh báire, is ar mhaithe le muintir na hÉireann atá Bertie Ahern ag feidhmiú. In ainneoin é a bheith thar a bheith sásta dul chuig an Teach Geal le go dtógfar roinnt pictiúr de féin ann, tuigeann seisean agus a chomhairleoirí drochintinn George Bush. An té nach bhfuil láidir, ní foláir dó a bheith glic... Mar atá cúrsaí níl mórán rogha ag Rialtas na hÉireann má tá an Stát seo le teacht slán as an ngátar. Leagan amach eile a bhí ag Éamon de Valera. Ach bí an aidhm chéanna aige is atá anois ag Bertie Ahern: an pobal a thabhairt slán. Thug de Valera na cosa leis aimsir Chogadh Hitler trí bheith glic thar na bearta. Rinne sé mar a dfheil don ócáid; sheachain sé gaistí agus níor thug sé údar ionsaithe do cheachtar dream. Bhíothas fíorbhuíoch dó sa tír seo tar éis an chogaidh, de bhrí gur choinnigh sé na hanachain ba mhó dá bhfacthas riamh san Eoraip ón bpobal. I bhfad ina dhiaidh sin a thosaigh an tseafóid faoi neodracht a bheith mímhorálta. Ach ó tharla nár labhair cinnirí an Stáit le fada ar son na neodrachta, tá a lán anois a ghlacann leis nach dona an rud é a bheith páirteach i militríocht. Tá an iomarca ann nach dtuigeann nach mbíonn a dhath le gnóthú ag tír bheag as cogaíocht. Rud eile ar fad, ar ndóigh, is ea obair shíochána na Náisiún Aontaithe ar a bhfuil an oiread sin taithí anois ag Arm na hÉireann. Ní miste a rá arís eile go bhfuil an pobal i gcoitinne thar a bheith bródúil as saighdiúirí na hÉireann a dhein an oiread sin oibre den scoth faoi bhratach na Náisiún Aontaithe le breis agus dhá scór bliain. Tharraing na saighdiúirí sin ar fad dea-cháil ar an Arm, mar a dhein na saighdiúirí a bhí san arm mór le linn na hÉigeandála. Ach céard a cheapfadh an pobal de dá gcuirtí saighdiúirí Éireannacha ag troid ar son George Bush, gan trácht ar Tony Blair? An té a shíleann nach bhféadfadh sin tarlú níor mhiste dó scrúdú a dhéanamh ar an difríocht idir seasamh na hÉireann maidir le míleatachas anois agus an seasamh ar glacadh leis, abair, leathchéad bliain ó shin. Níl aon amhras ann ach gur athraigh an saol; tá sin intuigthe: tuigeann an Eilbhéis sin freisin, ach tá an Eilbhéis anois chomh ceangailte céanna leis an neodracht is a bhí an uair sin agus roimhe. Is nuair a cheangail Rialtas Bertie Ahern an stát seo le Páirtnéireacht NATO, gan an pobal a cheadú, a déanadh an t-athrú is mó. Sin agus an cinneadh, gan an pobal a cheadú, ceangal leis an Rapid Reaction Force. An dtuigeann daoine go bhfuil toscaireacht lánaimseartha mhileata Éireannach anois agus le scathamh maith in áras NATO sa Bhruiséil? Is de bharr brú a tharla na nithe sin ar fad; níl duine ar bith ag rá go bhfuil an Taoiseach agus Fianna Fáil ceanúil ar mhilitríocht per se. Cuireadh brúnna éagsúla orthu agus ghéill siad. Dá mba rud é gur chuir an tUachtarán Bush brú ar an Taoiseach tuilleadh cabhrach a thabhairt i gcoinne na Moslamach an bhfuil údar ar bith ann le na ceapadh go ndiúltófaí é? Is doiligh a rá cé mhéad tionchair atá ag Michael Smith, an tAire Cosanta, ar an Rialtas. Ach tá seisean breá oscailte faoina leagan amach: ní shíleann sé tábhacht a bheith leis an neodracht. An dtuigeann sé é? Tá formhór mhuintir na hÉireann, agus mhuintir na hEorpa fré chéile, in aghaidh chogadh Bush; tuigtear nach bhfuil ann ach iarracht ollmhór ar ghadaíocht ola agus cé nach bhfuil Saddam ar aon tslí le moladh, nach de bharr a chuid peacaí atáthar dá ionsaí ach de bharr ola na hIaráice. An dtabharfaidh an Rialtas aird ar an bpobal? Nó an ndéarfar go bhfuil i bhfad níos mó eolais ag Airí ná mar atá ag gnáthdhaoine? Is i laghad atá meas ar an Rialtas seo ag dul agus níl an t-ómós céanna don Taoiseach is a bhíodh, fiú an bhliain seo caite. Ach tá tacaíocht fhormhór vótóirí Fhianna Fáil fós aige. Mar sin féin, bhíodh tacaíocht aige i measc daoine a vótáileann do pháirtithe eile ar an ngnáthchaoi. Tá deireadh leis sin anois, faoi láthair ar aon nós. Nílim ag déanamh amach gur de bharr pholasaí an Taoisigh maidir le neodracht amháin atá sé ag cailleadh, ach is cinnte nach bhfuil seo ag cur lena cháil. Tá daoine míshuaimhneach, míshásta, ach gan fhios acu ar fad cén fáth; an gceapaid nach bhfuil an Taoiseach agus a chuid Airí chomh díreach is ba chóir dóibh a bheith? Níl sé éasca a dhéanamh amach cé a thiocfas i dtír ar thrioblóidí Fhianna Fáil. Más rud é go dtagann eagla ar an bpobal de bharr cogaíochta agus an cúlú eacnamaíochta, an dóigh gur i dtreo Fine Gael agus an Lucht Oibre seachas i dtreo an Chomhaontais Ghlais agus Sinn Féin a rachfas daoine a mbeadh a muinín in Fianna Fáil ídithe? Ní hé go ndéanfadh Fine Gael ná an Lucht Oibre a dhath níos fearr ná Fianna Fáil dá mbeidís anois i mbun oifige. Ach táid ábalta cuma na maitheasa a chur orthu féin ó tharla iad a bheith sa bhfreasúra. Don chéad uair le scathamh maith, tá an Lucht Oibre faoi cheannas Pat Rabbitte ag tógáil seasamh cinnte ar son na neodrachta. Ní mar sin a bhíothas nuair a bhí Ruairí Quinn agus Dick Spring i gceannas. Beirt den eite dheis iadsan ó thaobh na heacnamaíochta de agus tharraing sin ar dheis iad freisin maidir le nithe eile. Ach is ón bpobal a bheadh ar son neodrachta agus saoirse an stáit is mó a bheadh Labour ag súil le tacaíocht. Tuigeann Pat Rabbitte an méid sin, pé rud atá ina chroí. Tá fhios aige an dochar atá na Glasaigh agus Sinn Féin ag déanamh dá pháirtí, go speisialta i measc daoine óga. Sa Dáil bhí Enda Kenny in aghaidh cogaidh agus go mór ar son údarás Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe. Ach ní hamháin go raibh Gay Mitchell, a fhear labhartha ar ghnóthaí idirnáisiúnta, ag diúltú a bheith i máirseáil na síochána ach bhí sé searúsach fúthu siúd a ghlac páirt ann. Taidhgíní dhá thaobhacha? Cá bhfios? Sé deacracht Fine Gael ná ról cinnte éigin a aimsiú dó féin; bhí sé faisisteach tráth, coimheádach tráth, liobrálach tráth. An bhfuil fhios ag duine ar bith cá seasann sé anois; an mbaineann sé leis an eite dheis, nó an bhfuil sé sa lár, nó an bhfuil sé liobrálach? Ar feadh na mblianta ba é Fianna Fáil príomhpháirtí na neodrachta. Ní féidir sin a rá anois. Tá cuid dá sheasamh stairiúil caite uaidh aige ar an údar gur tábhachtaí an eacnamaíocht a dfhéadfadh Washington a scrios. Fiú an té a thuigeann an fhadhb ollmhór atá ag an bpáirtí, cuirfidh sé an cheist: an fiú anam a dhíol, cuma céard é a luach, cuma céard í an bhagairt? Feasta, Márta 2003 Tógadh Dún Richmond sa bhliain 1810 mar gheall ar an mbaol go ndéanfadh na Francaigh ionradh ar an tír le linn Chogaí Napoléon. Chaith beagnach gach Reisimint Bhriotanach am sa bheairic ag troid i gcoimhlintí éagsúla, Cogadh Chrimé, Cogadh na mBórach agus an Chéad Chogadh Domhanda ina measc. Lig dúinn breathnú ar fhoinsí éagsúla, tá an-salach ar na sonraí, ach ar an meán is féidir é a thabhairt i gcrích go bhfuil i bportaingéilis a deir faoi gach maith ar a dtugtar i dteannta leis an Phortaingéil agus an Bhrasaíl, portaingéilis is é freisin an teanga oifigiúil i Angóla, Cape Verde, Mósaimbíc agus ceithre dtíortha eile. Bhí an bhrasaíl an chéad tír i Meiriceá laidineach, lena Brasaíle Chónaidhm a bunaíodh caidreamh taidhleoireachta. Sa lá atá inniu idir an dá thír leanúint ar aghaidh ag comhdhlúthú a dhéanamh ar an níos mó gar ceangail eacnamaíochta, a eascraíonn i gcomhar tionscadail ar scála náisiúnta, forbairt cultúrtha agus daonnúil atá ag comhar, an méadú ar allmhairí-onnmhairithe, le simpliú ar víosa nós imeachta (víosa saor ó réimeas) agus saincheisteanna eile maidir le fíorú ar na doiciméid agus fanacht de shaoránaigh na Brasaíle sa stát na Brasaíle. Chun dul isteach na Brasaíle Ollscoileanna tá roinnt de na simplithe i gcomparáid leis an aitheantas Brasaíle dioplómaí agus deimhnithe, in ainneoin an bhfíric go bhfuil tá rogha ollmhór na n-ollscoileanna, ard leibhéal oideachais. Ag an Ambasáid na Brasaíle oibríonn scoile do leanaí a bhfuil go sealadach nó go buan ina gcónaí i gcríoch an Bhrasaíl, áit ar féidir leat a fhoghlaim le rang freastal iomlán agus go cianda (seachtrach). Sa lá atá inniu, is é an Bhrasaíl an baile chun na mílte de Ukrainians eitneach. An chuid is mó úcráinis stát is é an stát de Paraná, áit ar féidir leat freastal ar an iomlán Brasaíle lonnaíochtaí do na blianta a choimeád ar bun agus a fhorbairt cultúr na Brasaíle i Brasaíle tailte.
do thógáil agus a seoladh roicéad spás casta
Chomh maith leis sin i gcathracha éagsúla na Brasaíle a bhfuil ionadaí de roinnt de na cinn is mó na Brasaíle cuideachtaí, mar shampla, mar shampla, ar cheann de na príomhchúiseanna le cuideachtaí sa domhan i mbun forbartha, a mhonarú, a dheisiú agus a chothabháil aerárthaí innill tuirbín gáis d aerárthaí agus ar héileacaptair. Eacnamaíoch caidreamh idir an Bhrasaíl agus an Úcráin forbartha go maith sa lá atá inniu, agus an Brasaíle margadh atá ag éirí níos suimiúla a Brasaíle gcuideachtaí agus fiontair. Angóla fós ceann de na chuid is mó tábhachtach comhpháirtí eacnamaíoch na Brasaíle, a bhfuil caidreamh chomh maith leis sin ag forbairt go tapa le blianta beaga anuas. An líon is mó de na conarthaí arna dtabhairt i gcrích maidir le comhar agus féinfhostaithe gairmithe ó an Bhrasaíl le haghaidh iascaireachta agus táirgeadh ola. Maidir leis an Úcráin, ach an deireanach a fhorbairt caidreamh le Poblacht Angóla a bhí aitheanta mar cheann de na an chuid is mó tairbheach réimsí le haghaidh comhoibriú eacnamaíoch. Angóla ar cheann de na tíortha is saibhre d fhéadfadh a bheith ar an mór-roinn na Hafraice, ag a bhfuil cúlchistí ola, diamonds, adhmad, éisc, straitéisí agus eile amhábhair. Go dtí seo, na Brasaíle go leor cuideachtaí ag tosú a smaoineamh ar a fhorbairt agus a neartú ceangail eacnamaíochta agus caidreamh le Angóla, araon do shaoránaigh an Úcráin agus an Bhrasaíl, ar cheann de na turasóireachta is mó treoracha. An gaol rochtain ar an ionad, an áilleacht an tírdhreach áitiúil, delicious ealaín na Meánmhara agus an fharraige ach ní féidir a fhágáil indifferent.
Sa Phortaingéil ba chóir duit cuairt a thabhairt ar
Thairis sin, is beag tír iontach, i ndáiríre, is é an phríomhfhoinse tá muid ag plé leis an teanga portaingéile. Chomh maith le ionaid saoire, ar ndóigh, an Phortaingéil ar cheann de na tábhachtach eacnamaíochta agus polaitiúla agus comhpháirtithe an Úcráin, agus an Bhrasaíl. Sa lá atá inniu, i an Phortaingéil (ar bhonn buan nó ar bhonn sealadach) tá baile le thart ar míle shaoránaigh na Brasaíle. Roinnt Brasaíle agus na portaingéile ollscoileanna a bhfuil comhaontuithe comhair agus malartú múinteoirí agus mic léinn. I Liospóin, an Phortaingéil agus shínigh an Úcráin bóthar an léarscáil na Brasaíle portaingéilis-chaidreamh ar feadh na mblianta, tá cad a shainmhíniú tosaíocht treoracha an chomhair déthaobhacha i polaitiúil, trádála-eacnamaíoch, cultúrtha-daonnúla agus réimsí eile. Tá sé aon rún go leor Brasaíle, agus Brasaíle mná atá ag lorg a n-sonas thar lear. Portaingéilis agus Brazilians nach bhfuil le haghaidh ár cailíní, leis an eisceacht, agus ag éirí níos bhuaigh an hearts de na beauties Slavacha. Chun pósadh portaingéilis nó Brasaíle nach bhfuil chomh deacair mar a bhreathnaíonn sé, fiú má thosaíonn tú ag caint faoi an clár faisnéise téip dhearg. Mar a tharla sé amach, chun a fháil cead cónaithe sealadach sa Bhrasaíl i dtaca leis an pósadh i bhfad níos éasca ná mar a, a rá, san Úcráin nach bhfuil go Leor, sa Bhrasaíl nach fiú go hoifigiúil a fháil pósta, tá sé go leor chun a thabhairt i gcrích an conradh sin ar a dtugtar aontíos céileachais, agus an teaghlach ar fad é conventionally a bunaíodh, mar sin tá an cailín gach ceart chun fanacht sa Bhrasaíl lena chéile féideartha. Sa lá atá inniu, tá go leor suímh ag Dul leis an portaingéilis agus Brazilians, agus, ar ndóigh, an chéad rud a saol amach anseo pháirtí a iontas ar aon iarrthóir a groom an t-eolas seo ar a laghad an bunúsacha na portaingéile. An portaingéile i awe áilleacht agus cáilíochtaí eile den ár mná, gan trácht ar an Brazilians, i gcás ina blonde nó redhead tá sé díreach ar an aisling deiridh de gach macho, go maith, tá an suíomh Ábhair cruthaithe ag an t-údar darb ainm Elena Shipilova. Is féidir leat a chóipeáil, a dháileadh agus a thaispeáint ar an obair seo le haghaidh críocha neamhthráchtála ar an gcoinníoll An comóradh eile:
35 bliain ó Stailc Ocrais 1981
Polaitíocht#abair
Ba é Cónall Ó Corra as Coláiste Feirste a bhuaigh Abair 2016 le déanaí, comórtas cainte poiblí a reáchtálann Gael Linn do scoileanna dara leibhéil i gCúige Uladh. Seo thíos a óráid bhuach faoi Stailc Ocrais 1981.
A mholtóirí agus a chomradaithe,
Tá comóradh thar a bheith tábhachtach faoi lán seoil in Éirinn i láthair na huaire, agus is é sin Comóradh 100 bliain Éirí Amach na Cásca.
Tá na meáin ach go háirithe líon lán leis an díospóireacht, leis an chomóradh agus leis an anailís faoin tréimhse ríthábhachtach seo i stair na tíre seo.
Ach, a chairde, tá comóradh eile le déanamh againn i mbliana, cé nach bhfuil aird na n-údarás dírithe air ar chor ar bith.
Is é sin, an Stailc Ocrais a thit amach, 35 bliain ó shin i mbliana.
Tá sé ar intinn agamsa inniu ardán a thabhairt don éacht shuntasach seo agus é a phlé i gcomhthéacs an lae inniu.
I dtús báire, caithfidh mé a rá go gcuireann sé samhnas orm an dóigh a bpléitear leis an streachailt a bhí againn in Éirinn le 40 bliain anuas.
Déantar ceiliúradh ar bhuanna cogaíochta in éadán na Sasanach roimh chríochdheighilt, agus is maith an rud é sin, i mo bharúilse.
Ach creidim go ndéantar faillí ar na hiarrachtaí a rinneadh le linn na tréimhse sin a dtugtar 'Na Trioblóidí' uirthi.
Nárbh é Éire shaor a bhí mar sprioc ag ceannairí an Éirí Amach agus ag an arm a throid ar son na saoirse?
Agus, nárbh é Éire shaor a bhí mar sprioc ag na Stailceoirí Ocrais?
Is léir gur fimíneachas amach is amach atá ann agus tá mé tinn tuirseach den athbhreithniúchas seo ar ár stair féin.
Tchítear dom gur thréig an rialtas sa deisceart muintir an tuaiscirt nuair a scaradh an tír agus nach raibh suim dá laghad acu bheith ag tacú leis na Stailceoirí Ocrais agus daoine eile nach iad.
Do dhaoine níos óige atá anseo inniu nach dtuigeann cad é a bhí i gceist leis an Stailc Ocrais, míneoidh mé daoibh í.
Bhí córas thar a bheith leatromach agus míchothrom i bhfeidhm sna Sé Chontae a thug tosaíochtaí do phobal amháin.
Nuair a rinneadh iarracht cothromas a bhaint amach, cuireadh tús le coimhlint a mhair 30 bliain.
Cuireadh na mílte fear agus bean óg i bpríosún agus stádas speisialta acu i dtús báire.
Ach in 1976 cuireadh deireadh leis an stádas seo agus pléadh leis na daoine seo amhail is gur choirpigh iad, cosúil le coirpeach ar bith eile a dhéanfadh ionsaí ar pháistí nó a leithéid eile.
I ndiaidh ceithre nó cúig bliana de throid agus de streachailt sa Cheis Fhada agus i bpríosúin eile ar fud na tíre, i ndiaidh bhrúidiúlacht na ngardaí sa phríosún, i ndiaidh bheith ar stailc gan nigh, i ndiaidh a gcuid caca a chur ar bhallaí a gcillíní, agus nuair a bhí a seacht ndícheall déanta acu le léiriú gur cimí polaitiúla iad, shocraigh na fir chróga seo go rachadh siad ar Stailc Ocrais.
Sa deireadh, fuair 10 fear cróga bás ar son na tíre seo.
Rud amháin nach dóigh liom a bhfuil ar eolas ag a lán daoine go raibh an 10 sin líofa sa Ghaeilge.
Thuig siad tábhacht na Gaeilge sa streachailt ar son na saoirse, rud a thuig go leor dóibh siúd a bhí páirteach in 1916.
Lá Fhéile Pádraig 1981, scríobh Roibeard Ó Seachnasaigh ina dhialann don uair dheireanach.
Is i nGaeilge a scríobh sé.
Ceannródaí a bhí ann nó d'aithin sé go dtiocfadh leis an Ghaeilge an chúis ar son na tíre a thiomáint.
Cuireann sé mana Phádraig Mhic Phiarais i gcuimhne dom: "Ní amháin saor ach Gaelach chomh maith, ní amháin Gaelach ach saor chomh maith".
Scríobh sé faoin teanga, faoin tábhacht a bhí léi a bheith sna meáin chumarsáide, a bheith mar theanga bheo, faoin tábhacht a bhí le Gaelscoileanna a bhunú mar a bhí ar Bhóthar Seoighe i mBéal Feirste cheana féin agus faoin tábhacht an Ghaeilge a bheith in úsáid i ngnónna in Éirinn fosta.
Ar ndóigh, tá an-mheas agam agus ag go leor den phobal ar na fir seo ar fad.
Rinne siad íobairt atá ar chomhchéim le híobairt ar bith eile i stair na tíre seo.
Bímis bródúil as na daoine seo a thug a saol ar mhaithe le sochaí níos fearr, níos cothroime, agus níos Gaelaí.
Deir sé sa Bhíobla nach dtig onóir ná éacht níos mó a dhéanamh ná do shaol a thabhairt suas do do chairde.
Creidimse gur sin an rud a rinne na laochra seo.
Ní raibh siad ag iarraidh bás a fháil agus níor fhéinbhás a bhí ann, mar a deirtear go tarcaisneach i leith na stailceoirí.
Ní raibh an dara rogha acu ach an modh seo a úsáid agus ní mór dúinne uilig a bheith buíoch díobh.
Leag an Stailc Ocrais síos an bealach le go dtiocfadh linn síocháin agus forbairtí a bhaint amach sna blianta ina diaidh.
Bímis buíoch as na cearta atá againn anois mar gheall ar na híobairtí a rinne siad, mar gheall ar na Gaelscoileanna atá ar fud na tíre, mar gheall ar an chumhacht atá againn sa tír agus mar gheall ar an tsochaí níos fearr atá ann.
Is iadsan a bhrúigh an streachailt chun tosaigh.
Ná déanaimis dearmad ar Roibeard Ó Seachnasaigh, Proinnsias Ó hAodha, Réamann Mac Craois, Patsaí Ó hEára, Seosamh Mac Dónaill, Máirtín Hurson, Caoimhín Ó Loingsigh, Ciarán Ó Dochartaigh, Tómas Mac Giolla Bhuí agus Micí Ó Daimhín. Saoirse do Thír na mBascach | An Phoblacht
Faoi láthair i dTír na mBascach tá iarrachtaí úr á dhéanamh cos ar bholg a imirt ar an gluaiseacht saoirse ann agus éileamh na ndaoine a bheith i mbun ar a thír féin. Ag an noiméad seo tá teangmháil idir ceann stát na Spáinne agus na Fraince méadaithe go mór agus é mar rún acu deireadh iomlán a cur leis an 'sceimhleitheoireacht' atá ag dul ar aghaidh faoina cúram. Is scéal uafásach nuair a caithfidh rialtas 'Sóisialach' dul ag obair le rialtas coimeádach chun a aidhmeanna a cur i gcrích, rud beag cosúil leis an rialtas anseo dar liom féin. Lena chois sin caithfidh go bhfuil Príomh Aire Zapatero lán sásta le iompar Bush, a tugann lámh saor dó pé bac gur mian leis a cur i bhfeidhm i gcoinne na Bascaigh. Tá úsáid a bhaint as stad idirnáisiúnta ag rialtas na Spáinne chun an tír mar a fheictear dóibhsiúd a coimeád le chéile.
Is ar an dul seo agus na rudaí seo go léir ag titim amach gur eagraigh Ógra Shinn Féin agóid, i dteannta leis an gcumann dlúthphairtíocht Bascach, ar Sráid Uí Chonaill, BÁC, an deireadh seachtain seo chaite. Tar éis cruinniú de Chomhairle Náisiúnta Ógra Shinn Féin ar an Satharn, bhailigh slua mór daoine lasmuigh de Oifig an Phoist Ginearálta, chun tús a cur leis an agóid. Bhí thart ar fiche cúig daoine ag an agóid ag éiliú athosú ar an próiséis polaitiúla leis na Bascaigh. D'ardaigh an agóid go leor suim i measc an phobail, le duine nó dhó ag iarrraidh páirt a glacadh ann fiú. Ar an iomlán mhair an rud ar fad níos mó ná uair iomlán. Bhí iomlán an grúpa a bhailigh ann ar an Satharn lán-sásta leis an agóid. Is feachtas leanúnach é an feachtas seo tá 20 nó 30 des na agóidí seo tarlaithe timpeall na tíre go dtí seo.
Níos luath sa bhliain thug Ógra cuairt ar thír na mBascach chun féachaint conas a bhí cúrsaí ann agus chun tuairimí agus smaointí a roinnt leis an grúpa ógra ann, Segi. Bhain an uile duine ón dá thaobh sult agus tairbhe as an turas agus muintir Ógra ar ais go hÉireann le go leor smaointí úra mar gheall ar gníomhacht agus eagrúcháin. Cúpla mí roimhe sin d'fhreastal dhá ionadaí de chuid Segi ar an deireadh seachtain i gCill Choinnigh. Tá stair láidir comhoibriú idir an dhá streachailt againne agus acusan. Go fóillín beag tá Ógra Shinn Féin ag déanamh ár ndícheall an nasc sin a coimeád beo agus sláintiúil. Go dtí seo ta éirithe go maith linn ar é mar rúin againn sa todhchaí leanúint le seo.
Ag an nóiméad seo tá cinnsireach dochreidthe á cleachtadh ag rialtas na Spáinne ar streachailt na Bascaigh. Faoi láthair tá ceannaireacht Batasuna sa phriosún as a bheith ina bhaill de grúpa sceimhleitheoireachta, is pairtí polaitiúla ar an dul céanna le Sinn Féin iad Batasuna, cuimhnigh ar na fadhbanna a cruthóidh sé anseo dá mbeadh bac curtha ar eagrúcháin Sinn Féin, agus rudaí ag dul ar aghaidh mar atá faoi láthair. Lena chois sin de réir tuicint a Spáinne is grúpa mí-dleathach iad Segi, grúpa óige cosúil linn féin in Ógra Shinn Féin. Chomh maith le sin ar fad, tá deireadh curtha ar an bproiséis polaitiúl a bhí ag dul ar aghaidh idir an dá thaobh. Dá dtarlódh sin anseo in Éirinn bheadh rírá iomlán ann ní go deimhin ar an ábhar go bhfuil dúil ag daoine sa pholaitíocht againne, ach ar an ábhar go mbeadh féasrach curtha ar ideolaíocht ar bith. In ainneoin iarrachtaí iontacha an iar-Aire Dlí agus Cirt, ta an meoin seo fós ann. Mar sin gríosaím gach aoinne tabhairt ar na sráide agus muintir na hÉireann a cur ar an eolas faoin stad i dTír na mBascach. Saoirse dosna Bascaigh, Jo ta ke! Fear Cochaill - Paddy Joe McClean (Ón Airchív) - An tUltach
Baile Agallaimh Fear Cochaill – Paddy Joe McClean (Ón Airchív)
Rialaigh an Chúirt Eorpach um Chearta Daonna inniu (20 Márta, 2018) nach "céasadh" a rinne Arm na Breataine ar 'na fir chochaill' a imtheorannaíodh i 1971. Labhair Paddy Joe McClean, duine de na fir sin, le hAntón Mac Cába agus bhí an t-agallamh i gcló ar An tUltach i mí Iúil 2011.
Ionsaí ar an tSibhialtacht
Tá dhá scór bliain ann ó tugadh isteach an t-imtheorannú den uair dheireanach sa tuaisceart. Bhí Paddy Joe McClean ó Bhearach i dTír Eoghain orthu siúd a gabhadh ar 9 Lúnasa 1971. Bhí cáil ar chás Paddy Joe, nó bhí sé ar dhuine de na fir chochaill, the hooded men. Seo príosúnaigh a scaradh amach ón chuid eile, ar cuireadh cochaill orthu agus a céasadh. Thug rialtas na hÉireann a gcás chun na Cúirte Eorpaí um Chearta Daonna.
Ba é an dara huair é ag Paddy Joe a bheith curtha faoi ghlas gan triail. Chaith sé ceithre bliana ina imtheorannaí sna 1950idí.
Bhuail mé le Paddy Joe san árasán ina bhfuil cónaí air lena bhean ar chúl sheanbheairic an RIC i mBearach – an seanteach aige féin. In ainneoin na n-uafás a bhain dó, bíonn sé breá ciúin agus é ag cur síos air. Dar leis, is "comhrá seachtaine" atá sa rud ar fad a tharla dó. "Tháinig an t-arm – agus ba é an t-arm a bhí ann – agus ghabh siad mé ar a sé ar maidin," ar sé.
Tugadh i dtús é go hAird Mhic Giollagáin i gContae Dhoire. "Bhí mé i dteannta iardhaltaí de mo chuid, daltaí a theagasc mé ar an bhunscoil, agus bhí siad den bharúil go mbeadh a fhios ag an Mháistir cad é a bhí ar siúl, ach ní raibh a fhios sin ag an Mháistir," ar seisean. Dhá lá ina dhiaidh sin bhí sé ar dhuine de cheathrar a tógadh ar leataobh. Tugadh an mhuintir eile sa champa chun siúil.
Bhí Paddy Joe den bharúil go raibh seisean agus a thriúr comrádaithe ag dul abhaile. "Ansin cuireadh cochaill orainn. Cuireadh isteach i héileacaptar sinn. Níor dhúirt duine ar bith cá raibh ár dtriall," ar seisean.
"Ní raibh a fhios agam cá raibh ár dtriall, agus go dtí an lá atá inniu ann níl a fhios agam cár tógadh sinn. Ní dóigh liom go bhfuil a fhios ag duine ar bith, ach na daoine a rinne an turgnamh. Ó bheith ag blaiseadh bholadh an tsáile san aer, tá mé den bharúil gur tugadh go hAlbain mé. Níor thréig mé an smaoineamh sin ó shin, cé go ndeir daoine nárbh amhlaidh a bhí. Shíl mise gur muidne an t-aon cheathrar a tógadh ansin," ar seisean.
"Scaradh óna chéile sinn, agus ní fhaca mé duine ar bith go ceann ocht lá, ach amháin na daoine a bhí do mo chéasadh, agus idir eatarthu, daoine deasa dea-labhartha a bhí ag comhrá."
Cuireadh isteach i héileacaptar arís é, gur tugadh é go páirceanna ag Coláiste Naomh Maolmhaodhóg i mBéal Feirste. Tugadh é trí pholl i sconsa go Príosún Bhóthar Chromghlinne. "Agus ansin chonaic mé maor a raibh aithne agam air, ón taithí a bhí agam roimhe ar an áit," ar seisean.
"Bhí a fhios aige cé mé, ach ní raibh a fhios aige an rud a tharla, nó chaill mé thart ar cheithre cloiche meáchain. Ní raibh mé ábalta mo shúile a oscailt, nó bhí siad dubh. Cibé ar bith, rug sé greim láimhe orm, agus dúirt: 'An bhfuil rud ar bith a dtig liom a dhéanamh duit'. Dúirt mise: 'Tá. Faigh peann agus píosa páipéir dom, le do thoil. Ba mhaith liom an rud a tharla a scríobh síos, agus tusa é a thabhairt amach.' 'Déanfaidh mé sin,' ar seisean. 'Ach tá a fhios agam nach mbeidh tú ábalta rud ar bith a scríobh, nó níl tú ábalta rud ar bith a fheiceáil.'
"Thug sé an peann agus an páipéar dom, agus scríobh mise amach 21 líne den rud a tharla. Agus dúirt mé: 'Anois, tóg tusa sin chuig an Chairdinéal Conway.' Eisean an t-aon duine a bhí ar aithne agam a bheadh i dteideal dul chuig Ted Heath (Príomh-Aire na Breataine). Ní raibh mé den bharúil go ndéanfadh sé é, ach rinne."
D'iarr Paddy Joe an rud céanna ar an séiplíneach Caitliceach. A mhalairt de scéal a bhí ansin. "Is oifigeach de chuid an phríosúin seo mé," arsa an séiplíneach. "Ní thig liom a leithéid a dhéanamh." Tharla gur Protastúnach a bhí sa bhardach. "Caithfidh tú amharc faoin dromchla lena fheiceáil cé atá ina Chríostaí ceart," arsa Paddy Joe.
Chuaigh an Cairdinéal chuig Heath. Chomh maith leis sin, tháinig an scéal faoin chéasadh amach sna meáin. Thóg sé tamall de bhlianta sula ndeachaigh an cás go dtí an Chúirt Eorpach um Chearta Daonna, go bhfuair Paddy Joe cúiteamh. "Ní raibh siad ábalta a rá cad chuige ar gabhadh mé, cad é a rinne mé, cad chuige a raibh siad in amhras fúm," arsa Paddy Joe.
Agus é á chéasadh, rinne sé botún. "Ag an tús, ní raibh mé ábalta a thuiscint cad chuige a raibh siad a dhéanamh seo," ar seisean.
"Agus ansin mhothaigh mé fuaimeanna arís agus arís eile, agus an trealamh a bhí curtha suas acu, agus rinne mise botún a rá: 'Tá a fhios agam an rud atá sibh a dhéanamh. Is céasadh é seo.'"
Dar leis, shocraigh an tArm "go raibh an fear seo ag iarraidh an córas a bhriseadh; caithfimid eisean a bhriseadh. Ag an phointe sin, shíl mise go raibh an bás i ndán dom, agus nach dtabharfainn comhoibriú ar bith dóibh. Nuair a dúirt siad 'suigh síos', sheas mise suas; nuair a dúirt siad 'seas suas', shuigh mise síos." Bhuailtí dá dheasca é. Leis, chuirtí glais láimhe air, agus chrochtaí de thairne ar an bhalla é.
Tá díomá air go bhfuiltear ag leanúint leis an chéasadh. "Is é Bá Guantanamo an sampla is fearr de sin," ar seisean.
Dar leis, níor éirigh leis an imtheorannú. Níor ciontaíodh duine ar bith agus ní bhfuarthas airm. "An rud ar éirigh leo a dhéanamh ná pobal iomlán a ghríosadh in éadan fhórsaí na sibhialtachta. Chuir sé leis an 30 bliain den rud a ndeachaigh muid tríd," ar seisean.
Chaith Paddy Joe bliain eile ina imtheorannaí, idir príosún Bhóthar Chromghlinne agus an Cheis Fhada. Ní raibh athrú ar Bhóthar Chromghlinne ó scaoileadh saor 10 mbliana roimhe sin é. "Bhí mé ag caint le seanfhear amháin, Willie Mulholland, agus bhí seisean ina imtheorannaí i 1920, agus dúirt sé liom nach raibh puinn athraithe ar an áit ó shin," ar seisean.
"Ansin, tugadh suas go dtí an Cheis Fhada sinn. Le linn an chogaidh, bhíodh an Cheis Fhada ina champa d'imtheorannaithe. Bhí Iodálaigh ann, bhí cuid de mhuintir an IRA ann."
Sa Cheis, bhíodh scór imtheorannaí sna botháin bheaga, dhá scór sna botháin mhóra. Bhí caighean thart ar na compúin, na coinníollacha "bunúsach", na cimí i leapacha buinc. "Ó bheith imtheorannaithe roimhe, bhí a fhios againn gurb é an rud ba thábhachtaí a dhéanamh ná eagar a chur orainn féin," ar seisean.
"B'shin le go mbeadh fir gnóthach gach nóiméad den lá, nó ag foghlaim, nó ag coinneáil na háite glan, nó ag coinneáil na leithreas ina gceart, nó ag cócaireacht."
Chothaigh na cimí sinsearacha an tsláinte agus glaineacht phearsanta, agus spreag siad an mhuintir óga "an intinn a choinneáil ag obair – agus rinne muid sin. "Chuir muid amach múinteoirí, chuir muid amach dlíodóirí. Ba é an Cheis Fhada a rinne duine de na habhcóidí atá anois ann."
Bhíodh Paddy Joe ina cheardchumannaí leis an National Association of Schoolmasters. Mar sin, ní raibh na maoir mar naimhde. "D'amharc muid ar na maoir mar dhaoine den lucht oibre, cosúil linn féin, ach ag déanamh jab difriúil," ar seisean. "D'oibrigh muid in éineacht leo." Ar ndóigh, a mhalairt de scéal a bhí ann leis an ghobharnóir. Bhíodh frithbheartaíocht shíochánta, cur ina choinne, ann ó am go chéile.
Chaith Paddy Joe an geimhreadh sa champa. "Phiocadh an t-arm an lá ba mheasa sneachta le tú a chur amach costarnocht le cuardach a dhéanamh sna botháin," ar seisean. Bhíodh na cimí ina seasamh ag an sconsa, madraí alsáiseacha ag dul suas síos. Nuair a théadh siad isteach arís, d'fhaigheadh siad amach go raibh na saighdiúirí i ndiaidh a bheith ag satailt ar a gcuid éadaí agus eile. Ó thaobh bia príosúin de, bhí buntáiste ag Paddy Joe. Bhí taithí aige ar a leithéid nó d'fhreastail sé ar scoil chónaithe sna 1950idí.
Agus iad faoi ghlas, bhí feachtasaíocht ar siúl ag na cimí. Bhíodh cead ag gach aon chime dhá litir sa tseachtain a scríobh. Shocraigh siad go scríobhfadh siad litir amháin chuig a muintir agus an ceann eile chuig feisire nó chuig duine den chléir, nó chuig daoine a raibh tionchar acu ar chúrsaí. Bhí cuid de chomhchimí Paddy Joe óg agus fiáin. Rinne cimí sinsearacha a ndícheall oiliúint pholaitiúil a chur orthu. Bhí neart den dream óg, faraor, beag beann air sin.
Ligeadh Paddy Joe saor i 1972. In ainneoin ar bhain dó, ní dheachaigh sé leis an fhoréigean. Chuaigh sé le Páirtí na nOibrithe, ansin leis an Daonlathas Clé sular thit sé sin as a chéile. "Bhí an t-ádh liom," arsa Paddy Joe. "Ba Phreispitéireach é mo sheanathair, agus rinne mé staidéar ar stair an Phreispitéireachais, ar ról na bPreispitéireach siar go dtí na 1790idí agus mar sin. An dara rud ná go ndearna mé staidéar ar na 1920idí agus mar sin, agus gur shocraigh mé gur tháinig an náisiúnachas chomh fada agus arbh fhéidir leis. An tríú rud, bhí mé gafa le Gluaiseacht na gCeart Sibhialta, ag tabhairt seanmóirí ar an neamhfhoréigean agus ar an pholaitíocht mar dhóigh le teacht ar réiteach. Mar sin, ní fhaca mé mórán céille lena bheith ag tabhairt ar dhuine teacht ar athrú intinne trína scaoileadh sa chloigeann." Focail agus pictiúir | An Phoblacht
Focail agus pictiúir
Cad é an rud a deirtear faoi busanna: go mbíonn duine ag fanacht tamall fada ar bhus amháin agus go tobann tagann dhá bhus le chéile. Bhuel 'seo chugainn anois an dara bhus. Níl ach coicís ó tháinig an chéad bhus nuair a nochtadh an guthán nua Samsung le tuartéacs Gaeilge, an Tocco agus tá go leor daoine ag súil go leanfaidh na comhlachtaí eile eiseamláir Samsung agus go mbeidh an tuartéacs Gaeilge ar fáil go foirleathan. Agus ansin an tseachtain seo caite tháinig an scéal go bhfuil comhlacht teicneolaíochta faisnéise i ndiaidh foclóir a chur in óiriúnt do sheirbhís gutháin.
Get the Focal is ainm don fheidhmchlár nua agus seachtain ó shin sheol Maithú, comhlacht TF ó Contae Maigh Eo, 'Get the Focal' an seirbhís nua-chruthaithe le cabhair ó agus Foras na Gaeilge, ag maíomh go bhfuil an feidhmchlár le haghaidh gutháin shoghluaiste in ann breis agus 12,000 aistriúchán Béarla-Gaeilge le húsáid as líne a sholáthar.
Tá costas beag leis an pacáiste mar a bheifeá ag dual; ach tá leath den fhoclóir ar fáil ar bhonn trialach laithreach ar 30c/25p. Má sheoltar 'Focal' chuig 53503 ó ghutháin sna 26 Chontae nó chuig 82222 sna 6 Chonate nó sa Bhreatain, cuirfear nasc ar ais chuig an ghuthán a ligfeadh d'úsáideoir an 'foclóir' a íoslódáil agus na litreacha ó 'a' go 'k' a úsáid saor in aisce. Beidh an foclóir ina iomlán agat ach cuid de 'faoi ghlas'. Ar chostas €5 ligtear duit an foclóir iomlán, le 12,000 aistriúchán a oscailt le húsáid ar do ghuthán. Gearrfar na táillí uair amháin ar do bhille ghuthán nó creidmheas má's guthán íoc de réir úsáid atá agat. Agus ar ndóigh is beag foclóir a cheannófá na laethanta seo ar chúig euro.
Get the Focal – ar do ghuthán
Ar ndoigh tá roinnt foclóirí agus liostaí focail Gaeilge (agus Béarla go Gaeilge) ar fáil cheana féin ar líne ach ceann des na buntáistí is mó leis an seirbhís úr seo ná go bhfuil teacht ar 'Get the Focal' go gasta agus saor ar do ghuthán phóca ag am ar bith gan ceangail leis an idirlín. Beidh sé an-éasca úsáid a bhaint as, ní bheidh aon táillí oibreora i gceist, agus deir na forbróirí go n-oibríonn sé ar gach guthán soghluaiste.
Is comhlacht Teicneolaíocht Faisnéise é Maithú Teoranta a bhunaigh na deartháireacha Mícheál agus Cearbhall Ó Droighneáin agus a bhfuil oifigí acu i mBéal an Átha, Co. Mhaigh Eo agus sa Mhol Digiteach, Baile Átha Cliath. Díríonn siad go háirithe ar réimse na mbogearraí saincheaptha le haghaidh ríomhairí agus gléasanna soghluaiste, chomh maith le hóstáil agus forbairt feidhmiúcháin Ghréasáin. Is cúis áthais dóibh anois dar leo féin a bheith ag obair le tionscadail a bhfuil baint acu le cur chun cinn na Gaeilge agus chultúr na tíre. Forbraíodh an t-aistritheoir 'Get the Focal' le cúnamh ó Fhoras na Gaeilge agus Enterprise Ireland tríd an gclár CÉIM.
Cuidiú d'fhoghlamóirí, tuistí agus... státseirbhísigh!
Ag labhairt dó ag an seoladh, dúirt Cearbhall Ó Droighneáin, Príomhfheidhmeannach, Maithiú, go ndearna siad an tseirbhís a fhorbairt mar fhreagra ar an ngá le cúnamh maidir le foghlaim na Gaeilge i ndálaí laethúla. "Oireann 'Get the Focal' go mór do mhic léinn Ghaeilge, do thuismitheoirí, do mhúinteoirí, do státseirbhísigh agus d'éinne a bhfuil spéis acu sa teanga.
"Le blianta beaga anuas tá borradh le feiceáil ar an spéis atá á léiriú sa Ghaeilge, agus creidimid go gcabhróidh 'Get the Focal' le daoine, bíodh go bhfuil an teanga á foghlaim acu nó go bhfuil siad díreach ag iarraidh an cheist choiteann 'cén Ghaeilge atá ar...?' a fhreagairt.
Tá an ceart aige, is iomaí duine a bhíonn an cuardach focail ó am go ham a bhainfidh úsáid as an córas seo agus cé go bhfuil an teanga féin i bhfad níos leithne ná 12,000 focal is tús iontach maith é seo. Deirtear go bhfuil sé éascaí l'oideachas a iompar, bhuel seo foclóir go dtiocfadh le haon duine iompar leo gan stró - agus gan aon meacan breis leis!
Agus anois ag tagairt do ghutháin, 'seo ceann eile a mbeadh speis agaibh ann b'fhéidir, comórtas a bhainean le ceamaraí. Bíonn ceamara d'ard chaighdeán mar chuid de threallamh go leor guthán póca na laethanta seo, agus tá comórtas ar súil faoi láthair do ghriangranna digiteacha 5 mega pixel nó níos mó a bhaineann díreach le saol na nGael.
Saol na nGael – i bpictiúirí
D'fhógair Colmcille - an áisíneacht chultúrtha a chothaíonn an ceangal idir lucht labhartha Gàidhlige agus Gaeilge as Éireann, (ó Thuaidh agus ó Dheas) agus Albain an comórtas Saol na nGael/The Life of Gaels. Grianghrafadóireacht amaitéarach atá ann le príomhdhuais £2000 do dhaoine fásta, nó an príomhdhuais £500 do shóisearaigh agus tá an lucht eagair ag iarraidh ar na hiontrálaithe gan cloí leis na seanmhúnlaí ach íomhánna a chur ar fáil de shaol cainteoirí Gàidhlige agus Gaeilge in Albain agus in Éirinn a bheidh ina n-ábhar machnaimh agus inspioráide.
'Sé an spriocdháta ná an 1ú Meán Fómhair agus fuarthas breis is céad iarracht go dtí seo ach tá deis fós áfach ag grianghrafadóir amaitéarach ar bith íomhánna digiteacha a chur isteach agus greim a bhreith ar cheann de na duaiseanna sa chomórtas atá á eagrú ag.
Deir Bainisteoir Tionscadal Albannach Cholmcille, Mairi S MacLeod: gur chuir caighdeán agus éagsúlacht na n-iarratas ó chéad-eagraíodh an comórtas sa bhliain 2006 'iontas orainn, agus chuaigh sé dian ar na moltóirí na buaiteoirí a roghnú sa deireadh. Baineann an tsamhlaíocht agus an cumas céanna le cuid mhaith de na hiarrachtaí atá curtha isteach go dtí seo an babhta seo freisin.'
Bígí samhlaíoch
Moltar do dhuine ar bith a bheadh ag smaoineamh ar Shaol na nGael a léiriú le ceamara áfach, dianmhachnamh a dhéanamh ar an chiall atá leis an teideal. Mar a mhínigh Bean MacLeod, 'B'fhéidir gurb ionann tírdhreach taibhseach sna Garbhchríocha nó ar chósta iarthar na hÉireann agus an rud is saol Gaelach ann in intinn roinnt daoine, ach ní mór cuimhneamh nach n-oireann na steiréitíopaí traidisiúnta do Ghaeil an lae inniu, agus go bhfuil sé chomh dealraitheach céanna gur i gcallán na cathrach nó faoin tuath a bhfaighfear iad, agus go n-oibríonn siad agus go gcónaíonn siad ar fud an domhain. '
'Is é is mó atá uainn dá bhrí sin íomhánna machnamhacha, dúshlánacha, a thaispeánann na Gaeil féin ar shlí éigin, is cuma cé méid suíomhanna a bheidh i gceist. Gan amhras tá íomhánna eile ar nós tírdhreacha inghlactha, ach ní mór dóibh baint a bheith acu go soiléir leis na Gaeil agus é sin a bheith le tuiscint go follasach ag an duine a bhreathnódh ar an bpictiúr sin.'
Beidh fó-theideal i nGaeilge nó i nGàidhlig (comh maith le haistriúchán i mBéarla) de dhíth ag gach íomha a chuirtear isteach don chomórtas agus dar le lucht an eagraithe tá na fó-theideal féin thar a bheith tábhachtach nó 'Cé gurb iad na híomhánna an chuid is tábhachtaí den chomórtas, tugann na fortheidil deis do na hiontrálaithe cás maith a dhéanamh ar a son féin cén fáth go dtugann a bpictiúir léargas ar shaol cainteoirí Gàidhlige nó Gaeilge.'
Na sonraí teicniúla
Níl ach sé sheachtaine nó mar sin fágtha daoibh íomha/grianghraf a thógáil. Ní foláir taifeach íosta 2400 x 3000 picteilín a bheith ag na grianghraif, agus iad a bheith glactha le ceamara 5MP nó níos mó d'fhonn a chinntiú go mbeidh an taifeach sách ard leis na pictiúir a chur ar taispeáint.
Agus ní pinginí atá mar dhuaiseanna. Tá £4000 ar fad atá sa duaischiste, £2000 don chéad duais i rannóg na ndaoine fásta agus £500 don chéad duais i rannóg na sóisearach do dhaoine faoi bhun 16. Airgead maith in aon comórtas, airgead iontach maith i gcomórtas amaitéarach.
Tá breis eolais faoin gcomórtas seo le fáil ar www.colmcille.net agus a thuilleadh eolas ar fáil faoi Get the Focal ar www.getthefocal.com. An chuid sin de Bhaile Fearainn Eadain Mhóir, i dTogha - Roinn Cheanntair Bhinn Eadair (Tuath) agus Tuathcheanntar Bhaile Atha Cliath Thuaidh, atá teoranta mar leanas, sé sin le rá:— Iontach suimiúil ar fad, a Mhichal. Go raibh maith agat as cur síos a dhéanamh ar an chomhdháil agus na páipéirí ar fad a cuireadh i láthair. Tá ceist agam maidir le cuid de na struchtúir seo a pléadh (agus a n-úsáid). Ar dúradh cá bhfuarthas na samplaí nó cé hiad na cainteoirí a sholáthraigh na nathanna seo? An cheist mhór atá agamsa ná an mbaineann cuid de struchtúir seo le glúin/glúnta áirithe? An samplaí comhaimseartha iad nó seanstrúchtúir? Sílim go mbeadh an cineál sin eolais úsáideach mar d’fhéadfadh sé léargas a thabhairt ar cé acu forbairt nó tanú na teanga atá i gceist (os rud é go bhfuil cuid acu neamhchoitianta). Is maith ann na struchtúir seo. Is minic a chuala mé rudaí (ar téip) ag ‘seanchainteoirí maithe’ mar a deirtear a chuir iontas orm, rudaí nach ndéarfadh mórán cainteoirí anois ar eagla go dtabharfaí ‘Béarlachas’ ar an chineál sin Gaeilge.
Tá meas mór agam ar an chomhdháil seo, Teangeolaíocht na Gaeilge, agus bhí brón orm nár éirigh bheith ann i mbliana, nó le beagán de bhlianta anuas. Go raibh maith agat as an tuairisc seo a thabhairt duinn. Foghlaim focail na Fraince le haghaidh seo, sin, iad siúd, agus iad siúd.
Na hiondiabhtaí taispeántais na Fraince - nó na hábhair adjectifs démonstratifs - na focail a úsáidtear in áit earraí chun ainmfhocal ar leith a chur in iúl. I bhfraincis, chomh maith le Béarla, is eiseantóir taispeántach cinntitheoir a thugann pointí d' ainmfhocal áirithe nó don ainmfhocal a thagann sé in ionad. Tá ceithre léirithe i bhFraincis agus i mBéarla: na taispeántais "in aice", seo agus iad seo , agus na léirithe "fada", sin agus iad siúd .
Tá seo agus go bhfuil uathúil , cé go bhfuil siad seo agus iad siúd iolra .
Sa Fhraincis, bíonn rudaí níos deacra. Mar atá i mBéarla, i bhFraincis, ní mór aontúis léiritheacha a aontú i gcomhréir leis an ainmfhocal a mhodhnóidh siad, ach ní mór dóibh aontú inscne freisin. Nuair atá tú ag cinneadh ar líon agus inscne ainmfhocail sa Fhraincis, is féidir leat an fhoirm aidiachta léiritheach ceart a roghnú le húsáid.
Aonach Masculine
Is é Ce an aidiacht léiritheach firinscneach uathúil sa Fhraincis. Taispeánann an tábla thíos dhá shampla den úsáid cheart a rinneadh i bprionsabal , agus an t-aistriúchán Béarla ina dhiaidh sin.
Ce: Masculine Singular
Ce profe parle trop.
Gabhann an múinteoir seo (i) an iomarca.
Is maith liom an leabhar (sin) seo.
Téann Ce ar an gcéad os comhair ainmfhocal firinscneach a thosaíonn le guthán nó ag mothú .
Cet: Masculine Singular
Tá an fear seo deas.
Tá a fhios agam an áit seo.
Aonach Baininscneach
Tá Cette ina aonar baininscneach. Léiríonn na samplaí seo conas cette a úsáid i bprionsabal , agus an t-aistriúchán Béarla ina dhiaidh sin.
Cette: Aonach Baininscneach
Cette idée est intressressante.
Tá an smaoineamh seo (suimiúil) suimiúil.
Ba mhaith liom labhairt leis an gcailín seo.
Plural Masculine or Feminine
Go hiontach, is é ces an aidiacht léiritheach iolrach do ainmní baininscneach agus firinscneacha araon.
Chun é a chur ar bhealach eile, is é an t-aon aidiacht léiritheach iolrach: "Níl Cettes" ann.
Ces: Plural Masculine or Feminine
Ces livres sont dúr.
Tá na leabhair (na daoine) sin dúr.
Táim ag lorg na mná seo (iad siúd).
Bain úsáid as na hIarmhóidí
Is féidir leis na hiondiachtaí taispeántais uathúla ce , cet , agus cette go léir "seo" nó "sin." Is féidir le d'éisteoir a rá de ghnáth tríd an gcomhthéacs a chiallaíonn tú, ach más mian leat strus a chur ar cheann nó ar an taobh eile, is féidir leat na hiarmhírí a úsáid (anseo) agus -là (ann), mar a léiríonn na samplaí seo a leanas:
Pléann an múinteoir an iomarca seo.
Tá an múinteoir sin deas.
Tuigeann an mac léinn seo.
Tá an cailín sin caillte.
Mar an gcéanna, is féidir ces a chiallaíonn "iad seo" nó "iad siúd," agus arís is féidir leat na hiarmhéideanna a úsáid a bheith níos sainráite:
Ba mhaith liom féachaint ar na leabhair sin.
Is fearr liom na úlla seo.
Tá na bláthanna seo níos gile ná na bláthanna sin.
Uimh Contractions
Ní chonarthaíonn an aidiacht taispeántais: Os comhair gutháin, athraíonn sé ar an gcéad .
Mar sin, ní ciall a léiríonn c'est an aidiacht taispeántais: Is foinse léiritheach éiginnte é . Is féidir le fógraí taispeántais fíorfhíoraithe tagairt a dhéanamh ar rud éigin teibí, cosúil le smaoineamh nó cás, nó rud éigin a léirítear ach gan ainm. Seo a leanas roinnt samplaí:
C'est: Pronoun Léiritheach Éiginnte
Smaoineamh maith é sin!
Tá sé brónach cara a chailleadh.
Leideanna agus Leideanna
In ainneoin na rialacha mórleibhéil, níl an deacracht is fearr leis an aidiacht taispeántais cheart a úsáid sa Fhraincis. Níl ach ceithre fhéidearthacht ann: ce don fhir ócach roimh ainmfhocal; cet don fhirinscneach uathúil roimh guta; cette don uathúil baininscneach, agus ces do gach foirmeacha iolra, mar a léiríonn an tábla seo a leanas:
Béarla Masculine Masculine Roimh Vowel Baininscneach
seo, sin ce cet cette
iad sin, iad siúd ces ces ces
Ós rud é go bhfuil na féidearthachtaí le haghaidh aidiathacha léirithe na Fraince chomh teoranta, is é an príomh-eochair chun tuiscint a fháil ar na focail thábhachtacha seo a úsáid ná inscne agus líon na n- ainmfhocail na Fraince a fhoghlaim. Go deimhin, tá sé an-tábhachtach inscne agus uimhir ainmneacha a fhoghlaim mar gheall ar airteagail , cuid de fhocalóga , cuid de na briathra , agus, ar ndóigh, aidiachtacha léiritheacha, ní mór dóibh aontú le hainmneacha. Agus tá an fhíor-obair ann má tá tú ag iarraidh máistreacht a dhéanamh ar theanga na Fraince. Uathachas in Éirinn: coc r.i.p.
Ó mo mhairg! Aréir do thugas fé ndeara go raibh cosc iomlán curtha ag Politics.ie le mo chúntas. Cad a dhéanas mé anois agus uair nó dhó (nó trí) sa bhreis agam tráthnónaí? Tá sé ráite le fada an lá anois ag mo bhean gur andúileach mé le P.ie ach i ndáiríre, cé gur dócha gur chaith mé an iomarca ama air, níor chaith mé a leath an méid ama is a chaith ná fíor-andúiligh. Níl a fhios agam cá bhfaighfidh an fear seo an am feachtas polaitiúil a chur ar bun chun ard oifig na tíre a bhaint amach?
D'fhulaing mé na cúig chéim mar a dhéan Homer an tráth dá raibh agus tá sé glactha anois agam, ach fós, fós ...
An éigeartas! Glactar le chuile saghas ciníochas, frith-aerachas, amaideacht, puipéadaíocht stocaí agus trollachas i gcoitinne. B'fhéidir nach bhfuil na cúig chéim críochnaithe fós agam?
An ghnáth freagra ar a leithéad de dhíbirt ná cuntas nua a chruthú (coc2) agus feachtas fuathach nimhnúil a thosnú i gcoinne na modhnóirí, go dtí go ndéantar an cúntas sin a dhúnadh chomh maith. Tá sé seo níos eascaí fós nuair atá airm bheag puipéadach agat chun an beart a dhéanamh, ach cad chuige?
Bhíos chun aistín bheag a chumadh ar na cúig chéim ach bhí sé i bhfad níos eascaí an nasc thuas a thabhairt. An féidir liom glacadh leis go bhfuil Sacs-Béarla agaibh uile?
Cén coir a ndearna mé chun a leithéad de dhíbirt a thuilleamh?
Tá drochchuma air as comhthéacs! Ní raibh mé ach ag magadh!
An bhfuil bhur gcomhbhrón cailte agam?
Agus ag macnamh dom an drochscéal seo chonaic mé ar Wikipedia gur ionann fréamh na bhfocal 'Grief' agus 'Grave'. Ní aontaíonn Chambers 20th Century Dictionary leo. Tagann Grave ón Sacs-Bhéarla græf. Tagann 'Grief' ón Laidin gravis. Tagann an focal 'Grave' (tromchúiseach) ón Laidin gravis freisin ach ní sin a bhí i gceist ag an Wikipedia. Crochfar an Bhratach Náisiúnta ar leathchrann ag Teach Laighean chun urraim a thabhairt do John Hume, 'fíor-thírghráthóir' – 4 Lún 2020, 17.01 – Tithe an Oireachtais
Crochfar an Bhratach Náisiúnta ar leathchrann ag Teach Laighean chun urraim a thabhairt do John Hume, 'fíor-thírghráthóir'
4 Lún 2020, 17.01
Tá Ceann Comhairle na Dála agus Cathaoirleach an tSeanaid tar éis a chomhaontú go gcrochfar an Bhratach Náisiúnta ar leathchrann ag Teach Laighean le linn do shochraid John Hume, nach maireann, a bheith ar siúl i nDoire amárach chun urraim a thabhairt do chuimhne "fíor-thírghráthóir" agus "cur chun cinn síoraí na síochána" dá chuid ar oileán na hÉireann.
Le linn dó aitheantas a thabhairt d'iarcheannaire Pháirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre (SDLP) agus do bhuaiteoir an Duais Síochána Nobel, dúirt an Ceann Comhairle, Seán Ó Fearghaíl TD: "Ba mhian liom tacú leis an líon mór daoine a rinne comhbhrón ó chroí ar bhás John Hume. Ba fhíorionadaí poiblí é, a bhí báite i saol, ábhair imní agus mianta mhuintir a Dhoire dil. Ba fhíor‑thírghráthóir é freisin, a raibh imní air faoi leas na ndaoine uile a roinneann an tír seo againn a mbíonn corraíl inti go minic.
"Le linn dó blianta fada a chaitheamh sa tóir ar réiteach síochánta ar choimhlint, ní hé gur leagadh na freagrachtaí agus na cinntí a raibh sé ag déileáil leo air, is é gur thug sé fúthu go fonnmhar mar fhear a thuig go luath agus a thuig ón nádúr gurbh ann do bhealach níos fearr do mhuintir uile an oileáin seo.
"Cé gur thuig sé freagracht an ionadaí phoiblí a bheith i mbun comhráití, comhráití leo siúd ar mhinic a raibh malairt tuairimí láidre acu, níor thug John Hume cúl dá phrionsabail doimhne riamh. Mar thoradh ar mhisneach, cuibhiúlacht agus tiomantas John Hume ligtear dúinn todhchaí níos fearr a roinnt le chéile. Don mhéid sin, táimid an-bhuíoch don sárÉireannach seo. Go ndéana Dia grásta air."
Dúirt an Cathaoirleach, an Seanadóir Mark Daly: "Is léiriú siombalach ar a shíorchuardach dochloíte don tsíocháin idir an dá thraidisiún ar an oileán seo an bhratach thrídhathach atá ar crochadh ar leathchrann ag Teach Laighean i gcuimhne ar shaol John Hume. Bainfidh na glúine atá le teacht leas as a bhfuil fágtha le hoidhreacht acu, is é sin, cuimsiú agus meas ar an éagsúlacht, a chruthaigh John Hume trína chreideamh diongbháilte agus cur chun cinn síoraí na síochána dá chuid." Is iad féilte Beilge cuid mhór de chultúr agus éagsúil ó bhaile go baile;, Traidisiúnta ildaite, uathúil. Tá siad anois ag ranníocóir tábhachtach le tionscal na turasóireachta mar go bhfuil níos mó agus níos mó turasóirí ag taisteal go dtí an Bheilg chun taithí phearsanta na cheiliúradh. Beo! - An bhfuil páistí ag úsáid guthán póca agus iad ró-óg?
Ní bhainim féin an oiread sin taitnimh as bheith ag labhairt ar an ghuthán. Cuireann an dearcadh seo gur *gá *duit labhairt, go gcaithfidh sé go bhfuil rud *éigin *le rá agat strus orm. Ní hionann é agus bheith ag caint le duine atá san áit chéanna leat – tá sé ceart go leor ciúnas bheith ann idir cairde. Ach níl ar an ghuthán. Tá sé ar nós cluiche leadóige – is gá go mbeadh dreasanna maithe agat chun gur fiú bheith ag imirt ar chor ar bith.
Ach mura dtaitníonn sé liom bheith ag labhairt ar an ghuthán anois, bhí mé ní ba mheasa fós nuair a bhí mé óg. Is cuimhin liom cairde bheith ag glaoch orm agus mé seacht nó ocht de bhlianta. Seo an cineál comhrá a bhíodh againn:
"Hi. Seo Courtney."
"Cad é atá tú a dhéanamh?"
"Ó, dadaí."
"Ó."
"Cad é atá tusa a dhéanamh?"
"Dadaí."
(ciúnas fada)
"Cad é a bheas agat don dinnéar?"
"Um, níl a fhios agam. Cuirfidh mé ceist ar mo mháthair."
(ciúnas fada eile)
"Tá muidne chun brocairí teo bheith againn."
"Cad é a bheas agaibhse?"
"Spaigití."
Agus mar sin de. Nuair a thiteadh an tóin as an chomhrá ar fad d'fhéadfá i gcónaí triail a bhaint as seanchleas éigin, mar shampla tusa fuaimeanna aisteacha a dhéanamh isteach sa ghuthán agus do chara tomhas cad a bhí á dhéanamh agat. D'fhéadfadh a leithéidí sin leanúint ar aghaidh ar feadh tamaill ach faoiseamh mór a bheadh ann sa deireadh nuair a ghlaoití chuig an dinnéar ort nó nuair a d'aimsíteá leithscéal sásúil eile le deireadh a chur leis an chomhrá.
B'fhéidir go raibh forbairt mhoillithe i gceist i mo chás féin agus i gcás mo chairde – sin nó tá níos mó le plé ag dream óg an lae inniu, mar léiríonn suirbhé a foilsíodh le gairid i Sasana go bhfuil guthán póca ag 24% de pháistí seacht agus ocht mbliana, agus ag 13% den dream atá cúig agus sé bliana.
Tá úsáid guthán póca i measc na bpáistí is óige tar éis an imní is mó a chur ar dhaoine, go háirithe ó d'fhoilsigh an Bord Náisiúnta um Chosaint Raideolaíoch (NRPB) foláireamh ag rá nár cheart do pháistí faoi ocht mbliana guthán póca a úsáid. De bhrí go bhfuil an blaosc i gcloigne páistí óga níos tanaí agus nach bhfuil a n-inchinn forbartha i gceart go fóill, d'fhéadfadh an radaíocht leictreamaighnéadach a thagann as gutháin phóca dochar a dhéanamh dóibh, a dúirt an tOllamh Sir William Stewart, cathaoirleach an NRPB.
Tá eolaithe in Institiúid um Thaighde Néardhiagnóiseach na Spáinne tar éis teacht ar an tátal chéanna – tá an taighde atá déanta acu tar éis a léiriú gur féidir le glaoch teileafóin nach maireann ach dhá nóiméad an ghníomhaíocht leictreach in inchinn an pháiste a athrú go ceann uair an chloig tar éis an ghlao. Tá na tátail seo tar éis eagla a spreagadh i measc dochtúirí go bhféadfadh an cur isteach seo ar ghníomhú na hinchinne fadhbanna síciatracha agus iompair a chothú agus dochar a dhéanamh do chumas foghlamtha.
Easpa fianaise
Bhí na comhlachtaí guthán póca le ceangal. Mháigh siad gur chuir tuarascáil an NRPB scaoll ar an phobal ach nach raibh fianaise nua ar bith le fáil inti.
Ach dar le ChildWise, gníomhaireacht taighde margaidh a dhíríonn ar dhaoine óga, ní gá do na comhlachtaí guthán póca bheith róbhuartha – in ainneoin na fianaise go léir go bhfuil na gutháin díobhálach, tá líon mór tuismitheoirí ag tabhairt neamhairde ar na foláirimh. Léirigh suirbhé a rinne ChildWise i measc 1,200 dalta go raibh guthán póca ag 58% de pháistí naoi agus deich mbliana, ag 89% de pháistí atá aon bhliain déag agus dhá bhliain déag, ag 93% den dream atá 13 agus 14, agus ag 95% de dhéagóirí atá 15 nó 16.
Cé go bhfuil guthán póca ag líon níos lú Meiriceánach – léiríonn Suirbhé Domhanda Teicneolaíochta an NOP in 2005 go bhfuil ceann ag 40% de pháistí idir dhá bhliain déag agus ceithre bliana déag agus ag 75% den dream atá idir 15 agus 17 – tá méadú mór ag teacht ar an mhéid daoine a bhfuil guthán acu, go háirithe i measc an aosa óig. Tá comhlacht amháin Meiriceánach, Firefly Mobile, ag díriú ar mhargadh na bpáistí nach bhfuil sna déaga go fóill, agus tá sé beartaithe acu guthán póca a chur ar an mhargadh a dearadh go speisialta do pháistí níos óige.
Tá guthán Firefly, a rinne athair in Illinois a dhearadh, níos lú na gutháin phóca eile, agus dá bhrí sin tá sé níos fusa ag páiste é a láimhseáil. Tá na cnaipí atá air níos simplí (tá dhá cheann i gceist chun "Mom" nó "Dad a mheardhiailiú), agus tugann sé níos mó smachta do na tuismitheoirí de bhrí go bhfuil rochtain cosanta ag pasfhocal i gceist chun na huimhreacha a chlárú ar féidir glaoch orthu nó glaonna a fháil uathu.
Faoiseamh mór
Luann an chuid is mó de na tuismitheoirí cúrsaí sábháilteachta nuair a iarrtar orthu a mhíniú cén fáth a bhfuil siad ag ceannach guthán dá páistí; deir siad gur faoiseamh mór é bheith ábalta teagmháil a dhéanamh lena bpáistí ag am ar bith, go háirithe i gcás éigeandála.
"Tá tionscal na nguthán póca go maith ag mealladh daoine," a deir Friedman. "Thosaigh sé le tuismitheoirí ag imeacht chun scaoill mar gheall ar shábháilteacht a bpáistí, agus chuaigh seo i bhfeidhm ar na páistí ansin. Braitheann siad gur gá dóibh bheith in ann glaoch am ar bith, áit ar bith."
Cinnte, tá sé furasta a thuiscint cén fáth a mbeadh tuismitheoirí ag iarraidh fios a bheith acu cá bhfuil a bpáistí. Ach cén costas atá i gceist? Nach cineál d'ocsamórón é sláinte do pháiste a chur i mbaol ar mhaithe le sábháilteacht? Agus, nuair a smaoiníonn tú air, bhí tuismitheoirí breá ábalta súil a choinneáil ar a bpáistí i bhfad sular tháinig gutháin phóca ar an saol.
Tá an domhan amuigh ansin lán contúirtí, gan amhras. Ach ná déan dearmad go bhfuil na comhlachtaí gutháin neamhscrupallacha mar chuid den fhadhb – tá siad ag cothú eagla i measc tuismitheoirí agus ag tabhairt neamhairde ar an dainséar a bhaineann leis na gutháin. Ní mór ceist a chur cén taobh a bhfuil siad air i ndáiríre. Ba i Meicsiceo a rugadh Lander Gallastegi, mar go raibh ar a athair, Elías, teitheadh lena chlann ó réimeas an deachtóra Primo de Rivera. Bhí Elías Gallastegi an-ghníomhach sa ghluaiseacht náisiúnta Bascach i dtús an chéid sa caite, agus an t-ainm cleite 'Gudari' (gaiscíoch) in úsáid aige ina chuid scríbhinní. Rugadh é sa bhliain 1892 agus chaith sé tamall ina mhúinteoir Bascaise agus é go mór faoi thionchar chogadh na saoirse in Éirinn (mar a bhí Briotánaigh agus a lán dreamanna mionlaigh eile san Eoraip agus ar fud an domhain). B'éigean dó teitheadh lena chlann ón deachtóireacht, chun na Fraince ar dtús agus as sin go Meicsiceo mar ar chuir sé faoi go dtí gur fógraíodh poblacht sa Spáinn in 1931. Chuaigh Elías ag obair mar riarthóir in oibreacha cruaiche i mBilbao agus d'fhill sé ar an pholaitíocht. Cháin sé eachtraí cóilíneacha na Spáinne san Afraic agus d'fhógair sé go raibh an neamhspleáchas céanna tuillte ag muintir Mharacó agus a bhí ag a mhuintir féin.
Sa bhliain 1933 nuair a bhí an Saorstát ag iarraidh neamhspleáchas eacnamaíoch a bhaint amach i rith an chogadh trádála leis an Bhreatain, bhunaigh Ambrose Martin, a rugadh san Argaintín agus a raibh aithne mhaith aige ar Bhascaigh sa tír sin ina óige, an Irish Iberian Trading Company i bpáirt le comhlacht Euskerin, a raibh Elías Gallastegi ina stiúrthóir air. Easpórtáladh eallach, muiceoil, prátaí, uibheacha agus earraí eile as Éirinn go Bilbao agus go calafoirt i ndeisceart na Spáinne. Ar ndóigh mar a bhfeifí ag súil leis, cháin páirtí nua Fhine Gael, go háirithe an teachta Patrick Belton an ceangal seo le poblacht aindiach
na Spáinne agus thug sé "one of the most pronounced and prominent Communists in this country" ar Martin. Casadh Martin agus Gallastegi ar a chéile i mBilbao tamall de bhlianta roimhe sin nuair a thug an tÉireannach léacht faoi Chumann na mBan sa chathair.
Mar gheall ar an cheangal cairdis agus gnó thug Gallastegi aghaidh ar Éirinn nuair b'éigean dó éalú arís as a cheantar dúchais tar éis ionsaithe Franco ar Gernika. Thug Ambrose Martin dídean dóibh i dTeach Bhaile Ghib. Nuair a dhiúltaigh an Roinn Trádála agus Tionscail a iarratas chun monarcha rothar a bhunú ar suíomh chuaigh sé i mbun na feirme agus bhunaigh sé muileann adhmaid. Cuireadh na leanaí chuig an scoil áitiúil mar ar fhoghlaim siad Gaeilge agus peil Ghaelach. Bhíodh glasraí á ndíol acu i mbaile na hUaimhe i rith an tsamhraidh. Ligeadh Bascaigh eile isteach go hÉirinn nuair a theith siad ó réimeas Franco nó ó réimeas Vichy na Fraince agus tugadh dídean dóibh siúd chomh maith sa teach i mBaile Gib. Bhí beirt agus fiche san iomlán ina gcónaí sa teach ar feadh tamaill. Ní raibh aon easpa airgid ar na Bascaigh, tuairiscíodh go raibh £60,000 i dtaisce i Sasana ag duine acu, Jose Camina, ach ní raibh fáil ar an airgead i rith an chogaidh. Bhíodh orthu dul ag seilg colúr agus coiníní le greim bia a fháil.
Tar éis tamaill chuaigh go leor den ghrúpa go Baile Átha Cliath nó d'fhág siad an tír. D'fhan teaghlach Gallastegi i mBaile Ghib go dtí an bhliain 1945 nuair a chuaigh siad a chónaí in árasán i bhFaiche Stiabhna. Cuireadh na buachaillí ar scoil i gColáiste na Carraige Duibhe mar a raibh Lander ina imreoir cumasach rugbaí (Tá grianghraf de ag fáil an Junior Schoos Cup óna mháthair i 1945 in eagrán den Irish Independent de chuid na linne. Rinneadh saoránaigh de chuid na hÉireann de bhaill uile an teaghlaigh i rith an ama sin.
Rinne Lander agus a dheartháir Iker staidéar ar an ailtireacht agus ar an innealtóireact i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, agus lena chara Gerry Trimble, rinne Lander an dearadh do Chuimhneachán na nÓglach in Ail Finn. D'éirigh Iker as a chúrsa ollscoile agus d'fhill sé ar a thír dhúchais in 1952. Bhí sé i dtrioblóid le póilíní Franco agus chuaigh sé a chónaí i mBiarritz. Cúpla bliain tar éis do Franco bás a fháil chuir sé faoi i mbaile Algorta agus chaith sé tamall ag obair i longchlósanna i mBilbao, ag scríobh go rialta do nuachtáin Bhascacha. Bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí ETA. Bhí an chlann gníomhach sa ghluaiseacht neamhspleáchais agus cuireadh a iníon i bpríosún.
Chuir Lander go leor de scríbhinní a athar in eagar agus é ag obair mar ailtire i mBilbao.
Tá súil agam roinnt eolais eile a bhailiú faoi agus faoin teaghlach spéisiúil seo.
https://medium.com/@stewreddin/irish-citizens-of-basque-origin-the-story-of-ireland-s-basque-refugees-during-the-spanish-civil-b8e4ad0ac3a2
https://borrokagaraia.wordpress.com/2014/07/13/la-muerte-de-un-patriota/
https://www.resumenlatinoamericano.org/2018/02/14/euskal-herria-iker-gallastegi-una-vida-dedicada-a-enaltecer-la-lucha/
Lela 9 de julio de 2021, 16:48
Is airgead mé ó Garman, bhí mé pósta 8 mbliana ó shin gan leanbh, bhí mé ag lorg réiteach go géar mar dúirt an dochtúir nach féidir liom a bheith torrach, ach threoraigh cara liom mé chuig caster litrithe darb ainm Dr white, agus mise mhínigh sé mo chuid fadhbanna dó agus gheall sé go mbeidh gach rud ceart go leor liom i gceann 12 lá, thug sé roinnt treoracha dom a rinne mé go foirfe, chuaigh mé chuig an ospidéal le haghaidh tástála agus dheimhnigh siad go raibh mé 1 sheachtain ag iompar clainne, agus anois tá mé Tá toircheas eile ag mo mhac álainn agus anois, go raibh maith agat, a Dr bán, déan teagmháil leis le réiteach de gach cineál,
1) más mian leat do Ex.
2) más mian leat geasa a bheith torrach. Fiú má atá eolas maith agat ar shaol agus ar shaothar John Hume bainfidh an scannán nua faoi geit asat i ngeall ar fhairsinge, dúthracht agus éirim a shaothair
Dé Céadaoin, Samhain 29 2017 ag 7:10 am
Bhailigh os cionn 300 isteach i halla i nDoire ar an Domhnach chun breathnú ar an scannán nua faoi John Hume. Cuireadh daoine ó dhoras mar bhí an halla mór san Guildhall pacáilte. Roimh an scannán d'fháiltigh Méara Dhoire agus an tSratha Bháin, Maolíosa McHugh, agus a bhean roimh stiúrthóir an scannáin, Maurice Fitzpatrick, muintir Hume agus aíonna eile.
Féile Scannán an Fheabhail a d'eagraigh an ócáid. Luigh sé le réasún go mbeadh In the Name of Peace, John Hume in America ar chlár na féile i gcathair dhúchais an iarpholaiteora ach ba dheis a bhí ann chomh maith chun aitheantas a thabhairt do Hume. Ba léir nuair a sheas an slua ag bualadh bos ar feadh cúig nóiméad gur in ómós do Hume a bhíodar á dhéanamh.
Seans maith go bhfaca cuid de léitheoirí Tuairisc.ie an scannán nuair a taispeánadh é i nGaillimh sa samhradh nó i bpictiúrlanna le seachtain nó mar sin. Ba é ceann an Domhnaigh an chéad léiriú i nDoire.
Fiú nuair atá eolas maith agat ar shaol agus ar shaothar Hume baineann an scannán geit asat i ngeall ar fhairsinge, dúthracht agus éirim a shaothair. Tá a fhios ag gach éinne faoi ról Bill Clinton i bpróiseas na síochána sna nóchaidí ach níorbh é sin an tús. Chuir an lucht féachana agus an painéal a rinne plé faoin scannán ina dhiaidh (an scríbhneoir seo ina measc) suntas ann gur imir Hume tionchar ar Uachtarán Mheiriceá chomh luath le 1977.
Sna blianta tar éis titim an Fheidhmeannais iarSunningdale i 1974 rinne Hume dúshaothar i Washington. Ó theip ar rialtas na Breataine an socrú polaitíochta a chosaint ón 'stailc' aontachtach/dhílseach agus ó bhí rialtas na hÉireann éagumasach, chinn Hume gur ghá tacaíocht chumhachtach eile a aimsiú, an ciorcal a leathnú. Chuige sin dhírigh sé ar an rialtas ba chumhachtaí ar domhan, An Teach Bán. Le cabhair ó chomhghleacaithe Gael-Mheiriceánacha agus taidhleoirí na hÉireann d'áitigh sé ar an Uachtarán Jimmy Carter a ladar a chur sa scéal.
Bhí an ráiteas a d'eisigh Carter séimh. Bhí cosaint chearta an duine ina hairteagal creidimh ag Carter mar uachtarán; bunaithe air sin agus ar a dhiúltú don fhoréigean, dúirt an tUachtarán nár mhór réiteach síochánta i dTuaisceart Éireann agus gheall sé infheistíocht dá mbeadh deireadh leis an lámh láidir. Ar an chéad fhéachaint, ní raibh sé sin réabhlóideach. Ach chuir sé olc ar an mBreatain. Chuir sé olc freisin ar chairde na Breataine sa Roinn Stáit in Washington. Go bunúsach bhris sé an ceangal a bhí ag an mBreatain ar Washington, tríd an Roinn Stáit.
Thóg Hume agus a chairde, an Ceathrar Marcach, Tip O'Neill, Ted Kennedy, Daniel Moynihan agus Hugh Carey ar an dul chun cinn sin. Faoi 1985 nuair a síníodh Comhaontú Hillsborough bhí tacaíocht airgid ó Mheiriceá ina cuid lárnach den mhargadh idir Margaret Thatcher agus Garret Fitzgerald. Mar a deirtear sa scannán d'admhaigh Thatcher níos deireanaí gurb iad na Meiriceánaigh agus a cara, an tUachtarán Ronald Reagan a chuir iachall uirthi an conradh sin a dhéanamh. A bhuíochas sin de Hume agus de thaidhleoirí ón Roinn Gnóthaí Eachtracha a dúirt sa scannán go raibh polasaithe na hÉireann bunaithe ar mholtaí Hume. Admhaíonn Gerry Adams nach mbeadh síocháin bainte amach d'uireasa Hume.
Is iontach go deo an cliar agallaithe a ghlac páirt i scannán Maurice Fitzpatrick. Aitheantas do ról stairiúil Hume é sin. Ba dheacair polaiteoir eile a shamhlú a mbeadh oiread maithe agus móruaisle, sa pholaitíocht, sa státchóras agus sna meáin toilteanach labhairt faoi – agus é sin a dhéanamh go fabhrach. Ta leabhar foilsithe ag an stiúrthóir freisin 'John Hume in America- from Derry to DC'.
Thagair nach mór gach duine a labhair i nDoire Dé Domhnaigh do na hathruithe a rinne Hume ar chroí agus aigne an phobail (náisiúnaigh) thuaidh agus theas. Rinneadh gáire faoi chomh minic is a bhíodh an teagasc á athrá aige (scil an mhúinteora) ach ní shéanfadh éinne a thionchar. Tá an chaint faoi aontú na dtailte caite i dtraipisí agus glactha leis ag gach dream, cé is moite de dhornán beag easaontóirí poblachtacha, gur go deonach a tharlódh aontas agus nach le fórsa.
Ar an drochuair ní raibh John Hume féin i láthair de bharr drochshláinte, íomhá bhrónach ag deireadh an scannáin, é ag siúl cois trá agus a chuid fuinnimh ídithe. Tá an páirtí a raibh sé ina cheannaire air in ísle brí freisin – toisc gur thug Hume tosaíocht don tsíocháin seachas do leas a pháirtí féin, dar le go leor. Cé go bhfuil Stormont agus an ghné sin den saol iarChomhaontú Aoine an Chéasta ina bpraiseach, tá lorg dearfach Hume le brath. Ní hamháin go bhfuil an tsíocháin i réim, fiú má tá sí lochtach, ach tá claochlú iomlán ar an náisiúnachas. Tá glactha ag an eite fhuilteach, na Sealadaigh, le soiscéal Hume. Amanna shílfeá gurbh iadsan a scríobh.
Thairis sin tá an pobal náisiúnach buacach ar bhealaí nach bhféadfaí a shamhlú nuair a d'fhoilsigh Hume a anailís i dtosach i 1964 in dhá alt san Irish Times. Bhí náisiúnaithe an tuaiscirt an t-am sin ag diúltú páirt a ghlacadh sa chóras lofa a bhí in Stormont agus neamhaird orthu ag gach éinne. Cuimhnigh nár insíodh don pháirtí náisiúnach go raibh Seán Lemass ag teacht go Stormont chun bualadh le O'Neill i 1965. Bhí siad gan cara, gan taca, in ísle brí. Ní minic a chloistear anois é ach tá pobal an oileáin seo uilig faoi chomaoin ag John Hume. Is maith ann scannán agus leabhar chun é sin a mheabhrú dúinn. Leis an scéal a chur i bhfoclaibh go gearr gonta, is foinse lobhadais, siléige agus mí-ionraicis don tsochaí iomlán é an dóigh a ndéantar neamhshuim den Ghaeilge, ós rud é, go simplí, gur baol don dlí ar fad glacadh coitianta a bheith le haon chineál mídhlíthiúlacht. Má theastaíonn uainn a chinntiú nach mbeidh ceist na Gaeilge ina cúis drochmhoráltachta sibhialta agus drochshaoránachta ag sochaí na hÉireann feasta, caithfidh muid ceann den dá rogha a dhéanamh: an Ghaeilge a chaitheamh i dtraipisí ar fad, nó an Ghaeilge a choinneáil ag imeacht agus a athbheochan mar a éilíonn an dlí agus an bunreacht. [40] Nuair a thug mé an léacht dúirt mé nár ciontaíodh aon bhall de na Cúntóirí nó den R.I.C. mar gheall ar ionsaithe ar an bpobal. Níl sé sin cruinn. Ón taighde atá déanta agam ó shin tá mé tar éis teacht ar chás inar ciontaíodh baill den R.I.C. faoi dhílseoir a chaitheamh. Bhí siad ar meisce ag an am. Labhair Cruise amach dóibh agus rinne sé iarracht a gcuid saoirse a fháil dóibh. Ag Cuimhniú ar an Éirí Amach | An Phoblacht
Is cosúil go bhfuil gach éinne ina bpoblachtánach anois go bhfuil tóir mhór ar an bpoblachtánachas. Ach ní amhlaidh a bhí i gcónaí. Anois tá naocha bliain caite ó Éirí Amach na Cásca i 1916 agus tá Stát na Sé Chontae is Fiche ag déanamh comóradh mar ba cheart dóibh ar an eachtra seo, rud a rinne poblachtánaigh i gcónaí. B'fhiú a chuimhniú tráth úd gur chuir údaráis na Sé Chontae is Fiche cosc iomlán ar phoblachtánaigh comóradh a dhéanamh ar 1916 agus a scaoileadh na Gardaí chun batráil a thabhairt dóibh siúd ar thug ómós cuí do lucht an Éirí Amach. Ní amháin sin, áfach, ach rinne an stát úd gach iarracht a dhéanamh an poblachtánachas a ghlanadh ón stair, rud nár lig do phoblachtánaigh a tharlú. Cuireadh deireadh leis an máirseáil míleata i 1970. Ní amháin gur chuir na hathbhreithneoirí oifigiúla i gcoinne aon ní poblachtánach, ach gur cuireadh i gcoinne nithe gaelacha, nithe náisiúnacha agus aon ní a d'fhéadfadh muintir na Éireann a bheith bródúil as. Ó na seachtóidí ar aghaidh go dtí sos comhraic Óglaigh na hÉireann i 1994, bhí an focal deireadh ag na hathbhreithneoirí go hoifigiúil.
Fadhb mór a bhain leis na hathbhreithneoirí ná go ndearna siad gach iarracht tuairimí eile a choimeád faoi smacht agus tuigeadh go coitianta i deireadh thiar thall nárbh iontu ach biogóidithe frith-phoblachtácha, frith-náisiúnacha, frith-ghaelacha agus níorbh fada go ndeachaigh a dtuairimí i léig.
Nuair a d'fhógair Bertie Ahern go gcuirfidh tús arís le paráid mhíleata fhórsaí cosanta na Sé Chontae is Fiche chun ómós a dhéanamh ar 1916, ba léir go raibh sé ag aithint go bhfuil formhór mhuintir na tíre seo bádhúil do lucht an Éirí Amach. Ba mhaith an rud é go bhfuil an stát ag comóradh na hócáide seo cé go dtuigeann poblachtánaigh nach rud an méid sin foirfeachta ag gabháil leis. Ciallaíonn sé go bhfuil an argóint buaite ag na poblachtánaigh agus in ainneoin an cumhacht a bhí ag leithéidí Conor Cruise O'Brien, Ruth Dudley Edwards, Roy Foster, RTÉ agus formhór iriseoirí oifigiúla, níor glacadh leis an dearcadh acu siúd.
Chun a chur in iúl cé chomh mór agus atá cúrsaí athraithe, rinne an Pairtí Lucht Oibre comóradh ar an Éirí Amach ar Luan Cásca seo caite. Caithfear a rá gur comóradh neamhéifeachtach, neamhfhuinniúil agus neamheagraithe a bhí ann, ach ar a laghad, rinneadh é. Ní amháin sin, ach chonacthas Liz McManus gléasta i gcolaith óglaigh agus ag iompar brat an chamchéachta! Dearadh leagan níos simplí den Chamchéachta le haghaidh an cheardchumainn is mó in Éirinn - Ceardchumann Oibrithe Iompair agus Ilsaothair na hÉireann (SIPTU an lae inniu) - sa bhliain 1934 agus níorbh fhada gur aithníodh é mar bhratach na gceardchumann agus an Lucht Oibre i gcoitinne. Pota Focal | díluacháil
luacháil | díphacáil | cruadháil | diachúil | iacháil
díluacháil devaluation
Ach mar chuid den CIE nua, tá sé ar intinn ag an Choimisiún díluacháil a dhéanamh ar aon tonnáiste nach raibh cláraithe ar an chéad lá d'Eanáir 2003.
díluacháil iomlán total devaluing
díluacháil an pháirtí the devaluing of the party
D'fhanfadh Frank Aiken níb fhaide fós, go dtí nach bhféadfadh sé "díluacháil an pháirtí" a sheasamh a thuilleadh – faicsean CJ Haughey a chuir an dubh air.
Ní gá a rá, ar ndóigh, gur rialtas sóisialach é an rialtas Zapatero! Criogair na hÉireann agus na Gréige ================ Tuigtear freisin go raibh oibrithe ón earnáil phoiblí in Éirinn agus sa Ghréig ar stailc le deireanas chun a gcuid míshástachta a léiriú in aghaidh ciorruithe rialtais agus díluacháil a gcuid pinsean. Bhreathnaíos air ó m’ionad fara i mBloc B, Sraith L, Suíochan 57 den Marquee sna Showgrounds i mBaile an Teampaill, i bparóiste na Carraige Duibhe, cois Laoi na Scuab. Laoch ciúin ar lár < Meon Eile
Laoch ciúin ar lár
Níl aon dabht ach gur dhuine comhbhách í Pat Hume. Léirigh sí sin lena teaghlach agus, ar ndóigh, lena fear céile, John. Thug sí cúram mór dó nuair a bhí cúram de dhíth i laethanta deiridh a shaoil. Léirigh sé a comhbhá chomh maith ina caidreamh le daoine eile sa phobal, ón duine a d'iarr cuidiú san oifig toghlaigh go dtí an polaiteoir a casadh uirthi.
Labhair mé le roinnt daoine i nDoire faoina gcuimhní cinn ar Pat - ní dlúthchairde ach daoine a bhí ann lena linn - le tuiscint a fháil ar a tábhacht don phobal sin. Cé go raibh tuairimí láidre dearfacha acu faoin chineál duine a bhí inti agus an obair mhór a rinne sí ar son an phobail, ní raibh duine ar bith acu ábalta mórán eile a rá fúithi. Go deimhin, dúirt duine amháin gur 'shíl' a lán daoine go raibh aithne acu uirthi.
Agus tá brí leis na focail sin. Gníomhaí gan mórán aitheantais a bhí inti ar feadh na mblianta. Ach d'aithin sí ról láidir di féin a d'fhreastail ní hamháin ar riachtanais an teaghlaigh ach ar riachtanais an phobail chomh maith. Foireann pholaitiúil a bhí in oifig toghlaigh John Hume – bhí aghaidh phoiblí ann mar aon leis an aghaidh phríobháideach.
Úsáideann staraithe teicníc nuair a bhíonn siad ag iarraidh tábhacht duine a mheas – cad é mar a bheadh rudaí gan an duine sin a bheith ann? I gcás Pat Hume, measaim go bhfuil freagra thar a bheith suntasach ann. Tá argóint ann nach mbeadh an próiseas síochána mar atá sé anois ag an phointe ag a bhfuil sé anois, nó fiú, nach mbeadh sé ann ar chor ar bith, gan í.
Ba iad John Hume agus Gerry Adams a spreag agus a stiúir an próiseas síochána ag an tús ach is cinnte nach raibh gach duine óna gcuid páirtithe ar bord leis an chur chuige sin. Cuid mhaith den am, bhí ar John Hume a iomaire uaigneach féin a threabhadh agus b'éigean dó a bheith daingean agus an fód a sheasamh go minic. Nuair a tháinig an scéal amach go raibh cainteanna ar siúl idir é féin agus Gerry Adams, d'ionsaigh cuid mhaith de na meáin chumarsáide é. Fiú leascheannaire an SDLP, Séamas Mallon, chuir sé in iúl nár aontaigh sé leis an treo a raibh cúrsaí ag dul.
Bímis ionraic anseo, ní fios an mbeadh sé de chroí ag John Hume bogadh ar aghaidh ar bhonn leanúnach gan tacaíocht láidir óna bhean chéile Pat. Níl mé ag caint faoin tacaíocht sa teaghlach, rud a bheadh thar a bheith tábhachtach, ach an tacaíocht pholaitiúil. Gan í, ní bheadh an oifig toghlaigh sa chruth ina raibh sí. Is fíric pholaitiúil é nach féidir le polaiteoir ar bith gan aird a thabhairt ar na mionchúrsaí polaitiúla a thiteann amach ó lá go lá sa toghlach, na daoine a iarrann cuidiú le déileáil le brainse éigin den stát nó a dteastaíonn uathu cuidiú le foirm a líonadh. Is é an obair ar an talamh seo a thugann an caipiteal polaitiúil dóibh cinntí ar an ardán polaitiúil a ghlacadh. Agus rinne Pat an ról go seoigh, is cosúil.
Ach bhí ról eile ag Pat ar chóir dúinn uilig bheith buíoch as. Mar chomhairleoir polaitiúil do John Hume, bhí duine aige a raibh muinín aige aisti agus a neartaigh a dhiongbháilteacht ag am a raibh sé de dhíth go géar. Ní fios dúinn cá mhéad uair a bhí John beaguchtach faoi chúrsaí nó ar smaoinigh sé riamh ar iarraidh as ar fad? An t-aon rud is féidir linn a rá nár éirigh John Hume as an troid ar son na síochána agus tá a fhios againn go raibh tionchar ag Pat air sin.
Ba dhuine í a d'oibrigh ar chúl an spotsolais ach ba dhuine í a rinne cinnte de go mbeadh toradh ar an chomhfhís a bhí aici lena fear céile go mbeadh síocháin in Éirinn. Ar dheis Dé go raibh a hanam. Ní hé leas riar na córa ná caidreamh trasphobail an mhoilleadóireacht faoi oidhreacht na dtrioblóidí – cás Loch an Oileáin – Tuairisc.ie
Ní hé leas riar na córa ná caidreamh trasphobail an mhoilleadóireacht faoi oidhreacht na dtrioblóidí – cás Loch an Oileáin
Bhí Éire chun tosaigh, cúl faighte ag Ray Houghton agus éacht á dhéanamh ag Paul McGrath in aghaidh an nIodálach nuair a réab na fir ghunna an doras isteach sa Heights Bar ar an 18ú Meitheamh 1994 agus dhúnmharaigh seisear fear
Dé Domhnaigh, Meitheamh 12 2016 ag 7:30 am
"Níl deireadh ráite againn; cloisfear a thuilleadh uainne, cumann cearta Loch an Oileáin," arsa daoine a gortaíodh agus gaolta an tseisir a maraíodh in ionsaí an UVF dhá bhliain is fiche agus an t-am seo.
Faoiseamh dóibh ab ea dearbhú Ombudsman na bPóilíní, an Dochtúir Michael Maguire go raibh baill den RUC claonpháirteach leis na dúnmharfóirí dílseacha. B'in é a bhí á mhaíomh ag na teaghlaigh le scór bliain ach ní bhfuair siad éisteacht oifigiúil go dtí anois. Déardaoin, tar éis fhoilsiú na tuarascála ón Ombudsman d'éiligh siad gníomh ó na húdaráis. Chomh maith leis an gceart agus an chóir, teastaíonn uathu go nglacfadh na húdaráis freagracht as an gclaonpháirteachas.
Ní chuirtear i leith na bpóilíní go raibh a fhios acu roimh ré faoin ionsaí seicteach ar an Heights Bar ar an 18ú Meitheamh 1994 nuair a bhí scata fear bailithe le breathnú ar fhoireann sacair na hÉireann in aghaidh na hIodáile ag Corn an Domhain. Oíche bhreá a bhí ann, daoine in ardghiúmar. Bhí Éire chun tosaigh, cúl faighte ag Ray Houghton agus éacht á dhéanamh ag Paul McGrath in aghaidh an nIodálach nuair a réab na fir ghunna an doras isteach. Maraíodh Adrian Rogan 34, Patrick O'Hare 35, Eamonn Byrne 39, Malcolm Jenkinson 53, Daniel McCreanor 59 agus Barney Greene 87 agus goineadh cúigear. Léirigh fiosrú an Dr Maguire gur tharla claonpháirteachas roimh agus i ndiaidh na heachtra, le faillí agus lochtanna tubaisteacha.
Rinneadh neamhaird roimh ré de dhíorma beag neamhthrócaireach ón UVF a bhí gníomhach i ndeisceart an Dúin; ní bheidís saor leis an ionsaí a dhéanamh i Loch an Oileáin dá mbeidís gafa, ceistithe agus cúisithe. Thairis sin bhí gníomhairí de chuid Bhrainse Speisialta an RUC páirteach san ionsaí agus bhí an fiosrú easnamhach. Chuir cur chuige an bhrainse speisialta maidir le gníomhairí laincis ar fhiosruithe.
I measc na lochtanna bhí:
bhí ainmneacha na n-amhrastach ag an RUC taobh istigh de 24 uair an chloig ach cuireadh moill ar a ngabháil
níor caomhnaíodh fianaise in am
níor fiosraíodh líomhaintí gur thug póilín foláireamh d'amhrastaigh go rabhthas chun iad a ghabháil
bhí gníomhaire de chuid an RUC i measc na n-amhrastach
níor roinneadh faisnéis an bhrainse speisialta le bleachtairí
ní dhearnadh fiosrú ar fhianaise faoin gcarr inar éalaigh na fir ghunna, carr a cheannaigh dílseoir aitheanta an oíche roimh an uafás
Bhí an Dochtúir Maguire meáite de gur chlaonpháirteachas ab ea na lochtanna sin- le gníomh agus le faillí. Sa mullach air sin d'ardaigh an tuarascáil ceisteanna faoi ghunna a úsáideadh san ionsaí. Tugadh an raidhfil isteach i dTuaisceart Éireann i ndeireadh na n-ochtóidí mar chuid de lastas ón Afraic Theas don UDA, UVF agus Ulster Resistance. Baineadh úsáid as airm ón lastas sin chun 70 duine a dhúnmharú. B'údar iontais don Ombudsman conas a tharla sé nár ghabh na fórsaí slándála na hairm ar fad ó bhí baint ag gníomhairí as gach ceann de na heagraíochtaí dílseacha leo.
Ba í seo an dara tuarascáil ó oifig Ombudsman na bPóilíní faoi shléacht Loch an Oileáin. Thug na teaghlaigh an t-eiteachas don chéad cheann cúig bliana ó shin agus chuaigh siad chun cúirte chun é a chur ar ceal. Shéan an ceann sin claonpháirteachas; nuair a baineadh an bonn de, cuireadh deireadh le téarma an iar-ombudsman, Al Hutchinson.
An ndéanfaidh tuarascáil an Dr Maguire aon difríocht? Éilíonn na teaghlaigh gníomh ach fearacht mhuintir Kingsmills (inar mharaigh an tIRA deichniúr in ionsaí seicteach) nó na scórtha a mharaigh an tIRA de bharr iompar Stakeknife, is baolach go mbeidh feitheamh fada acu. Fanacht contúirteach is ea é. Ní hé leas riar na córa ná caidreamh trasphobail an mhoilleadóireacht faoi oidhreacht na dtrioblóidí. Gheall Príomh-Chonstábla an PSNI go ndéanfar na seacht ndícheall chun na daoine a bhí freagrach a thabhairt chun trialach: tá an claonpháirteachas doghlactha amach is amach, a dúirt sé. Is deas iad na briathra ach go dtí go ndéanfar beart comhordaithe chun a dhul i ngleic le 'coireanna stairiúla' agus pian na n-íobartach, ní bheidh fuascailt le fáil ar na fadhbanna seo. Tá sé thar am ag na polaiteoirí beart a dhéanamh- caithfear éisteacht leis na héilimh agus gníomhú. Dúirt an coimeádaí, John McLaughlin, "léiríonn ailtirí heneghan peng na bealaí líonraithe domhanda chun ailtireacht a dhéanamh atá indéanta anois, agus mar chleachtas idirnáisiúnta atá ag teacht chun cinn, léiríonn siad an treo inar féidir le hailtireacht na hÉireann forbairt amach anseo" Gasúir Ros Muc i ndlúthpháirtíocht le gasúir na hAfganastáine agus 'eitleoga seachas dróin' uathu – Tuairisc.ie
Is é bun agus barr an scéil go bhfuil Éire ina cúlpháirtí sa marú agus sa martrú atá ar bun ag lucht na ndrón
Scoláírí Scoil Bhriocáin, Ros Muc. Pictiúr: Seán Ó Mainnín/Tuairisc.ie
Dé hAoine, Márta 23 2018 ag 5:30 am
Inné cuireadh eitleoga san aer ar son na síochána ag Scoil Náisiúnta Bhriocáin ar an nGort Mór, Ros Muc. Cuid d'fheachtas idirnáisiúnta é le haird a tharraingt ar an léirscrios atá lucht míleata a dhéanamh le dróin ar fud an domhain.
'Eitleoga Seachas Dróin' an teideal atá ar an bhfeachtas.
Chuir cailíní as Scoil Cholmcille i Sord, Co. Átha Cliath, eitleoga ar foluain ar an gcúis chéanna.
Tá comóradh á dhéanamh an tseachtain seo ar Bhliain Nua na nAfganastánach. Míníodh do na daltaí sa dá scoil gur maraíodh cuid mhór daoine le dróin sa tír sin go dtí seo agus go raibh neart gasúr ina measc.
Ní hiontas ar bith go mbeifí ag plé cúrsaí náisiúnta agus idirnáisiúnta i Scoil Bhriocáin. Fear é an príomhoide, Mícheál Ó Máille, a bhfuil an-spéis aige i gcúrsaí staire agus i gcúrsaí an tsaoil tríd agus tríd.
Thairis sin ar fad tá traidisiún sa scoil. Seo í an scoil a thug Pádraig Mac Piarais go Ros Muc an chéad lá ariamh.
Rang oíche a bhí sa scoil le teagasc a thabhairt do ghrúpa daoine a bheadh feilteach le bheith ina múinteoirí Gaeilge. An fear a bhí ina phríomhoide ag an am, Pádraig Ó Conghaile, chuir sé scéala chuig Conradh na Gaeilge i mBleá Cliath ag iarraidh orthu duine a chur anuas le scrúdú a chur ar an rang.
Ba é Pádraig Mac Piarais a tháinig.
Maidir leis na dróin mharfacha, tá cruthú ann go bhfuil eitleáin mhíleata Mheiriceá ag tabhairt na n-uirlisí cogaidh seo trí aerspás na hÉireann agus trí Aerfort na Sionainne. Is minic a bhíonn na heitleáin mhíleata Hercules ag tuirlingt san aerfort.
I gcoimeádáin a bhíonn na dróin acu. 'Cónraí' a thugann na Meiriceánaigh ar na coimeádáin.
Is é bun agus barr an scéil go bhfuil Éire ina cúlpháirtí sa marú agus sa martrú atá ar bun.
Maraíonn Feachtas Drón na Meiriceánach daoine gan trua gan taise. Ní féidir an milleán ar fad a chur ar Donald Trump; bhí Barack Obama agus Hillary Clinton níos ciontaí fós.
San Afganastáin, sa bPacastáin, in Éimin, sa tSomáil, san Iaráic agus sa tSiria is mó atá eirleach déanta.
Is cosúil go mbaineann cuid de na píolótaí an-sásamh as an obair. Ní bhíonn siad féin ar na dróin, ar ndóigh, ach iad á stiúradh píosa maith as láthair.
Is beag trua a bhíonn acu do na gasúir a mharaítear. "Fun-size terrorists" a thugann siad orthu go minic.
Tá leagan eile acu freisin "cutting the grass before it grows too long".
Tugtar le tuiscint sa ngaisce a dhéanann lucht míleata faoi na dróin go mbíonn an t-aimsiú le drón thar a bheith cruinn —nach mbuailtear ach treallchogaithe a mbíonn eolas barainneach ar fáil faoin áit a mbeidh siad.
Ní mar sin a tharlaíonn go minic.
Bhí cás ann a raibh sé i gceist duine amháin a mharú ach maraíodh 76 duine fásta agus 29 gasúr sa ruathar.
Ní bhíonn an réamheolas cruinn i gcónaí ach an oiread. Ionsaíodh teacht le chéile clainne san Afganastáin agus aríst sa bPacastáin.
Níor aithníodh an 'dream ceart', a dúradh.
Is minic chomh maith nuair a bhíonn marú déanta le drón nach mbíonn aon sásamh ag lucht úsáidte ann go ndéanann siad ionsaí eile leis an dream tarrthála a mharú.
Cén bhrí dá mbeadh toradh fónta fadtréimhseach ar an obair seo ar fad. Ní bhíonn mar gur tuilleadh sceimhlitheoireachta a thagann as.
Is gearr ó dúirt fear óg a rinne beart sceimhlitheoireachta i Sasana gur maraíodh a bheirt tuismitheoirí agus gurb shin é a spreag eisean le díoltas a lorg.
Lena gceart a thabhairt do chuid de na píolótaí, d'imigh an ceo dá súile agus thuig siad nach raibh toradh na n-ionsaithe chomh maith agus a bhí geallta.
I litir a chuir siad chuig Barack Obama dúirt siad an méid seo "the innocent civilians we were killing only fuelled the feelings of hatred that ignited terrorism and groups like ISIS".
Beidh deis ag daoine eitleoga a ligean le gaoth aríst Dé Sathairn seo chugainn in aice leis an gcarrchlós ar an bPromanáid i mBóthar na Trá ag 2 p.m. Thug poblachtaigh Éireannacha a ndúshlán do smacht reachtach, feidhmiúcháin agus breithiúnach na Breataine ar a dtír.
Thug siad a ndúshlán do smacht reachtach na Breataine nuair a bhí a gcéad chruinniú de Dháil Éireann acu ar an 21 Eanáir 1919. Nuair a toghadh céad Aireacht na Dála lá arna mhárach, thosaigh siad ag tabhairt a ndúshlán do smacht feidhmiúcháin na Breataine ar Éirinn. Is mór an t-ionadh é b'fhéidir go raibh sé tamall sula ndearnadh iarrachtaí córasacha dul in áit an tríú harm de stát na Breataine ar an oileán – na breithiúna. Ach nuair a glacadh céimeanna chun dul i ngleic leis an easnamh sin, rinneadh dul chun cinn mór in achar an-ghearr. Chuir éachtaí sa réimse sin borradh faoin ngluaiseacht scarúnaíoch trí chéile díreach nuair a bhí dlús á chur faoi fhreagra na Breataine ar an mbagairt mhíleata a bhí á threisiú ag Óglaigh na hÉireann.
Art Ó Gríobhtha / Le caoinchead Leabharlann Náisiúnta na hÉireann
Córas ceartais dúchais
Bhí náisiúnaigh de gach cineál ag lorg córas ceartais "dúchais" le fada fíorach an lá. Chuaigh an coincheap siar go dtí aimsir fheachtas Dhónaill Uí Chonaill le haghaidh Aisghairm an Aontais agus an uair a bhí Conradh na Talún i mbarr a réime go luath sna 1880idí. Mhol Art Ó Gríobhtha go gcruthófaí "cúirteanna eadrána" mar chuid de chlár oibre beartais ghluaiseacht bhunaidh Shinn Féin.
Bhí coincheap sin na headrána mar bhunchloch de chóras cúirteanna na Dála, agus bhí cúpla cúis mhaith ann chun é a ghlacadh agus chun go n-éireodh leis. Ba phrionsabal "poblachtach" ó dhúchas a bhí ann ar a mbunófaí réiteach díospóidí, sa mhéid is gur fhorbair sé as taithí bheo na ndaoine féin. Ba léiriú nithiúil é freisin ar phrionsabal na féintuilleamaí a sholáthair ní hamháin an chroí-theachtaireacht ach raison d'être Shinn Féin i ndáiríre – as ar tháinig troid Uí Ghríofa ar son an togra.
Bhí sé go hiomlán dleathach. Ní raibh aon cheo an uair sin, agus go deimhin níl aon cheo anois, chun beirt díospóirí a stopadh óna n-easaontas a chur ar aghaidh chuig tríú páirtí i gcomhair eadrána agus breithiúnais. Fiú tar éis Dáil Éireann féin a chur faoi chois, dá bhrí sin, d'fhéadfadh na cúirteanna bualadh le chéile go poiblí fós – ar feadh tréimhse ar a laghad ar bith – agus "an bhratach a chur ar foluain" don dream a chuir ar an bhfód iad. Ag tráth ar caitheadh gach aon phingin a bhí ag na poblachtaigh a chomhaireamh go mion, d'fhéadfaí cúirteanna mar sin a reáchtáil freisin ar chostas beag.
Agus b'fhéidir níos tábhachtaí ná aon rud eile, is mór a bhí idir an bealach a ndearna siad gnó agus córas "na Breataine". Ní raibh galántacht ná éirí in airde ar bith, ná na foilt bhréige ná na gúnaí fada ag baint leis na cúirteanna poblachtacha, ná an béarlachas gan chiall ná na siombailí ríoga mar a bhí i gcúirteanna na Corónach. Thug siad íomhá dhaonna don chóras breithiúnach, a bhí fuar, coimhthíoch, scoite amach roimhe sin don iliomad dlíthí agus cosantóir a chuaigh tríothu. Rinne siad dul chun cinn mór ag iarraidh cáilíochtaí na Poblachta a chur i gcion ar roinnt den lucht cáinte is mó a bhí acu.
Míshuaimhneas i gcúrsaí talmhaíochta
Bhí an t-éacht sin níos mó arís mar gheall ar an gcaoi ar tháinig na cúirteanna ar an bhfód, is é sin go mór mhór an méid míshuaimhnis a bhí i gcúrsaí talmhaíochta in iarthar na hÉireann a léiríodh ag deireadh an Chéad Chogaidh Dhomhanda. Arís, bhí roinnt cúiseanna leis sin. Ar an gcúis ba thábhachtaí bhí an scéim ceannaithe talún curtha ar fionraí ag údaráis na Breataine d'fhonn cistí a shaoradh don chogadh.
Faoin scéim ceannaithe talún, thug stát na Breataine cistí d'fheirmeoirí tionónta in Éirinn chun a sealúchais a cheannach óna dtiarnaí talún. Bhí na feirmeoirí chun na hiasachtaí a íoc ar ais leis an stát thar imeacht na mblianta ina dhiaidh sin. Bhí an-tóir ag feirmeoirí mar sin ar an scéim. Nuair a chuaigh praghas an bhia in airde mar gheall ar an gcogadh, bhain siad féin buntáiste as. Agus mar sin nuair a cuireadh an scéim ar fionraí le linn an chogaidh bhí cúrsaí fíordheacair d'fheirmeoirí a raibh talamh fós le fáil acu agus a bhí ar a bhfaraor géar, ag iarraidh sin a dhéanamh.
Chomh luath is a chríochnaigh an cogadh, ghlac go leor tionóntaí an dlí orthu féin, agus thosaigh siad ag cur brú ar na tiarnaí talún díol go beo agus "dá ndeoin féin". Rinne siad é sin trí stailceanna cíosa nó ar bhealaí níos dírí; ina measc rinne siad ionsaithe ar mhaoin agus bhagair siad ar dhaoine. I gcás inar aontaigh tiarnaí talún leis sin, bunaíodh binsí áitiúla anseo is ansiúd chun téarmaí "córa" a shocrú. Ní haon ionadh é, go raibh an praghas díolacháin i bhfad níos ísle go minic ná an praghas a bhí á iarraidh ag tiarna talún ar leith.
Cuireadh tús leis an bpróiseas in 1919 ach leathnaigh sé an-tapa in 1920 tar éis go leor de bheairicí leochaileacha Chonstáblacht Ríoga na hÉireann i gceantair faoin tuath a fholmhú amach, beairicí a bhí i gcontúirt ionsaithe Óglaigh na hÉireann nó an IRA. Toisc go raibh deireadh leis an bpríomhionstraim lenar forfheidhmíodh dlí agus ord na Breataine go stairiúil, cruthaíodh bearna bhreithiúnach. Sheas cúirteanna na Dála isteach sa bhearna sin, agus d'éirigh go geal leo.
Cúirteanna eadrána
Tosaíodh ag leagan síos creat bunúsach na gcúirteanna i samhradh na bliana 1919, sula ndearnadh an Dáil a thoirmeasc. Bhunaigh an Chomh-Aireacht coiste a raibh sé de chúram air scéim oiriúnach a cheapadh. I rith shuí an 17 Meitheamh, dúirt Art Ó Gríobhtha, mar chuid den ráiteas ginearálta beartais a rinne sé an uair sin:
I leagan nuashonraithe an 19 Lúnasa dúradh go raibh an obair sin tugtha chun críche, agus go raibh an chéad chás, a bhain le díospóid inmheánach laistigh de pháirtí an Lucht Oibre, réitithe. Ba é fírinne an scéil, áfach, lasmuigh de Chontae an Chláir, gur beag dul chun cinn a rinne an scéim, a bhí ag brath beagnach ar fad ar stuaim agus ar dhea-thoil mhuintir na háite. Ina theannta sin, bhíothas ag tagairt do "chúirteanna neamhfhoirmiúla na ndaoine" níos mó agus níos mó mar "Chúirteanna na Dála". Ba phoblachtaigh a bhunaigh agus a bhí ag obair iontu go minic, ag feidhmiú faoi scáth Shinn Féin nó na nÓglach, nó an dá dhream. Agus is iad na poblachtaigh féin a d'fhorfheidhmigh breithiúnais na gcúirteanna sin freisin. D'fhág an cás mar a bhí sé, agus fadáil áirithe ag cur gnó i gcrích a bhí coitianta san Aireacht Gnóthaí Baile ag an am, go raibh an t-idirdhealú sin dar le pobal na hÉireann a bhí idir dhá chóras cúirteanna na ndaoine sách doiléir ag an am.
D'éirigh cúrsaí níos soiléire i mí na Bealtaine 1920 nuair a d'eisigh Aibhistín de Staic, an tAire Gnóthaí Baile, ciorclán ina raibh foráil le haghaidh córas a cheadódh an Dáil, bunaithe i bparóistí a bheadh ag brath ar thriúr eadránaithe tofa. Luadh go raibh cinntí i gcásanna den sórt sin ceangailteach ar gach aon pháirtí. Aisteach go leor bhí foráil sa chiorclán céanna le haghaidh ceart achomhairc chuig Cúirteanna Dúiche, le dlínse neamhtheoranta, agus thogh baill an pharóiste na baill sin. Bhí luach na gcásanna a éisteadh ag an leibhéal iontrála sin sách íseal, £10 nó níos lú.
Rogha binse
Tharla sé beagnach láithreach gur roghnaigh formhór na ndlíthithe na cúirteanna sin a úsáid in áit a gcoibhéiseach Sasanach. Bhí sceidil lán acu nuair a bhuail siad le chéile, tráth a mbíodh cúirteanna na Breataine beagnach folamh nuair a thionóil siad. Ag an am céanna, bhí Rialtas na Breataine ag cur Éire i láthair an domhain mar thír a bhí tugtha don ainrialachas. Rud uafásach ann féin do Chaisleán Bhaile Átha Cliath ná go leor acu siúd a chuaigh i muinín chúirteanna na Dála i mbarr a réime i samhradh agus i bhfómhar na bliana 1920, ba ó chúlra aontachtach, uaisle na talún a tháinig siad, dream a raibh ceangal go traidisiúnta acu le naimhdeas seasta i gcoinne phoblachtachas na hÉireann.
Bhí an-imní go deo ar thiarnaí talún as Cúige Chonnacht go háirithe mar gheall ar an méadú ar choireacht talmhaíochta i rith earrach na bliana sin, agus an naimhdeas nó an t-olc dírithe ar a gcuid sealúchais go minic. Cuireadh a gcuid eallach amach as na rainsí móra a bhí coitianta sa réigiún agus seoladh i bhfad ó bhaile iad, agus ba mhinic leis na hainmhithe bás a fháil ar an mbealach. Bhíodh a gcuid talún á gabháil freisin, tráth ar bhog teaghlaigh nach raibh aon talamh acu féin isteach agus ghlac seilbh ar an talamh fholamh. Bhí sé sin fíorchoitianta sa cheantar, agus bhí an aicme seo i gcontúirt a scriosta mar gheall air. Le teann éadóchais, d'impigh siad ar chúirteanna na Dála iad a chosaint. Nach orthu a bhí an t-iontas, mar ba mhinic gur cosnaíodh iad, nuair a rinneadh go leor cinntí ar a son agus i gcoinne na ndaoine gan talamh.
Tugadh cúpla míniú ar an toradh míréasúnta sin, mar a chonacthas é. Dúradh gur tharla sé mar gheall ar chaighdeán ard na hoiliúna dlí a fuair na headránaithe i gcúirteanna na Dála i gcomparáid leo siúd a bhí ag obair sna cúirteanna de facto an bhliain roimhe sin. Dúradh freisin gur tharla sé mar gheall gur tháinig go leor poblachtach a raibh tionchar mór acu i gceantair thuaithe ón aicme úinéirí-áitithe, agus mar gheall air sin go raibh tuiscint acu ar chearta maoine. Rinneadh an argóint freisin go raibh na ceannairí áitiúla seo, agus a gceannairí polaitiúla siúd sa Dáil, ag iarraidh go bhfeicfí iad mar dhaoine a bhí neamhchlaonta. B'fhéidir gur mheascán díobh sin ba chúis leis agus mínithe eile.
Is deacair in aon chás ar leith a bheith cinnte dearfach faoin gcúis a ndeachaigh breithiúnas bealach amháin nó bealach eile. Níl aon amhras faoi ach gurb bhua bolscaireachta a bhí ann do phoblachtaigh ag pointe an-tráthúil ar fad. Mar is i rith na míonna sin a chonaic an domhan mór fórsaí na Corónach ag déanamh go leor de na rudaí neamhdhleathacha in Éirinn, agus ní á gcosc. Ba iad na Dúchrónaigh agus na Póilíní Cúnta ba chúis leis sin. Níorbh fhéidir aon chomparáid a dhéanamh idir a n-iompar siúd agus an bealach deas, flaithiúil ar cuireadh imeachtaí fhormhór chúirteanna na Dála i gcrích.
Príosúnach poblachtach á thabhairt isteach ag Póilíní Cúnta Chonstáblacht Ríoga na hÉireann, 1920 / Le caoinchead Leabharlann Náisiúnta na hÉireann
Faoi fhómhar na bliana 1920 rinne an Bhreatain iarracht na cúirteanna a chur faoi chois, nó d'fhéach siad chun cosc a chur orthu bualadh le chéile go poiblí. Rinne siad é sin ar an mbunús go raibh na cúirteanna beartaithe chun teacht in ionad údarás na Corónach, agus ar ndóigh, sin é go díreach a rinne siad. Faoi thús na bliana 1921 níor tuairiscíodh an oiread suíonna. Ní de bharr nach raibh an oiread suíonna cúirte ag tarlú a tharla sé sin. Tháinig meath ar shuíonna tuairiscithe freisin toisc go raibh níos mó agus níos mó faitís ar nuachtáin roimh dhíoltas na Corónach de bharr aon chuntais a fhoilsiú. Ach, ach an oiread leis an Dáil é féin sa chéim ba nimhní den choimhlint, lean na cúirteanna ag suí faoi rún suas go dtí an Sos Cogaidh. Agus fágadh dá bharr sin lasair na ceannairceachta beo beithíoch in intinn na ndaoine lenar bhain an scéal.
De bharr chomh díograiseach agus chomh cothrom is a chuir siad an dlí i bhfeidhm, d'éirigh le cúirteanna na Dála ceann de na seifteanna ba mhinice a d'úsáid Rialtas na Breataine chun an bonn a bhaint de thacaíocht an phobail don chúis scarúnaíoch phoblachtach a bhréagnú. Bhí an argóint ag Rialtas na Breataine gur chúis Bhoilséiveach a bhí inti: foréigneach, aindlíthiúil, comhéigneach, coscrach. Chuaigh an t-atmaisféar socair, tomhaiste, cothrom inar chuir cúirteanna den sórt sin a ngnóthaí i gcrích i gcion go mór ar strainséirí a chonaic iad. Chuidigh siad chun áitiú ar go leor daoine a raibh amhras orthu, in ainneoin na gcéadta bliain bolscaireachta, go raibh ar chumas mhuintir na hÉireann ómós a thabhairt don dlí agus an t-ord a choimeád.
Ciorclán ón Roinn Gnóthaí Baile
Ar cheann de na chéad taisc a bhí roimh an Aireacht tar éis a bunaithe, bhí dílseacht na gcomhairlí áitiúla éagsúla a fháil do chúis na Poblachta. An Spás Idirnáisiúnta Músaem, NASA ar COLAB, agus an NOAA in Second Life freisin áiteanna súgartha iontach do thuismitheoirí chun ligean a gcuid páistí a dhéanamh ar an iniúchadh, agus marcaíocht ar feadh níos mó ná a ghualainn chun cabhrú leo a fháil ar an chuid is mó as an taithí. Tomaí Ó Conghaile CUIREADH mearbhall ar thacadóirí as Béal Feirste ag Comórtas Peile na Gaeltachta ag an deireadh seachtaine nuair a choigistigh (confiscated) baill den Gharda Síochána brat na hÉireann a bhí in úsáid acu le linn an chomórtais. Bhí leagan mór den bhrat náisiúnta, ar a raibh na focail Laochra Loch Lao scríofa, crochta ar chúl an tseastáin ag Páirc Peile Chloch Cheann Fhaola ar an Fhál Carrach Dé Domhnaigh le linn chluiche ceannais na mban idir An Tearmán, Dún na nGall, agus mná Laochra Loch Lao, Béal Feirste, ach bhain Gardaí an brat anuas sular thosaigh an chéad chluiche eile idir fir na Laochra agus Móin Dearg as Londain. Dúirt Piarais Mac Alastair, duine de lucht tacaíochta na Laochra, nár mhínigh na Gardaí dóibh cén fáth ar ghlac siad an brat. Chuir muid an brat in airde ag deireadh chluiche na gcailíní agus ansin dimigh muid uilig chuig an mhórphuball, ar seisean. Tháinig muid ar ais tar éis 15 nóiméad nó mar sin agus bhí an brat imithe. Dúirt na Gardaí a bhí i láthair gur ghlac siadsan é ach ní raibh siad sásta a rá linn cén fáth a ndearna siad amhlaidh agus dhiúltaigh siad é a thabhairt ar ais. Tharla eachtra den chineál céanna ag Comórtas Peile na Gaeltachta i mBéal an Mhuirthead, Maigh Eo, anuraidh. Ní raibh Gardaí ar an Fhál Carrach ar fáil le linn na seachtaine le míniú a thabhairt ar cad a tharla ag comórtas na bliana seo ach nuair a luadh an cás le Preasoifigeach na nGardaí ag an Cheannáras i mBaile Átha Cliath, thagair sé dAlt 21 den Acht um Cheartas Coiriúil (Ord Poiblí) 1994, alt a phléann le bainistíocht sluaite ag ócáidí poiblí ach nach ndéanann aon tagairt do bhratacha. Dar le Piarais gur eachtra é a shamhlófá le húdaráis thuaisceart na hÉireann seachas le húdaráis na Poblachta. Bhí muidne ansin le ceiliúradh a dhéanamh ar an pheil agus ar an fhoireann Ghaeilge as Béal Feirste, ní raibh aon rud as bealach leis an bhrat, ar seisean. Ní raibh aon rud cearr le brat na Breataine nuair a tháinig Elizabeth Windsor chuig an stát an mhí seo caite, cad chuige a mbeadh fadhb le brat na hÉireann féin? Súil chun cinn ar chomóradh an lae amárach ar na himeachtaí stairiúla a tharla i mBleá Cliath le linn an Lockout i 1913. Ceist freisin faoin aighneacht buiséid ó ICTU. Posts related to prós
Tháinig bean óg go dtí an stáisiún traenach sa charr lena máthair. Bhí ar an seanbhean dul go dtí an leithreas, ach dúradh léi fanacht go dtí go dtiocfadh a hiníon eile. Nuair a tháinig sí, d'imigh an bhean óg isteach sa stáisiún. Agus í ag léamh ar an traein, chonaic sí fear dall ag teacht. Shuigh sé síos os a comhair agus mála donn ina láimh aige. Bhí sé ag cur isteach ar an bhean mar bhí sé ag scuabáil na gcos faoin tábla. D'úsáid an fear ionanálaitheoir mar bhí asma air. Thóg sé cáca milis amach as an mhála.
#Cáca Milis, #Gaeilge, #Irish, #Leaving Cert, #Prós, Éileamh gan leithscéal a bhí ann a chuir eiticí roimh inniúlacht sa rud a thug sé féin an ‘fhíor-Phoblacht’ air. Thug sé dúshlán mhuintir na hÉireann glacadh leis an athrú sin trí bheith sách dána chun dea-thréithe a bhí ligthe i ndearmad a thabhairt chun beochta arís. Ghlac os cionn milliún den lucht vótála leis an dúshlán sin. Sliocht an lae ó Talkback ar BBC Raidió Uladh an lá faoi dheireadh agus iad ag plé ceist na Gaeilge agus go háirithe cad chuige nach mbeadh comharthaí Gaeilge leis an fhocal Fáilte ar imeall bailte sa tuaisceart English was good enough for Jesus so its good enough for me. Cé a bhfuil eagla orthu labhairt faoi 1916?
23ú Meitheamh 2015
Polaitíocht#seachtain na cásca
Pléann Ciarán Dunbar Éirí Amach na Cásca 1916, an troid mar gheall ar an stair agus an chosúlacht le hinsint staire na hIodáile.
In Éirinn síleann muid i gcónaí nach mbíonn deacrachtaí áirithe dár gcuid le fáil ach amháin sa tír bheag seo féin.
As na tréithe cultúrtha ar fad atá againn seans gurb í ár n-ábaltacht chun muid féin a fhéin-sciúrsáil (self-flagellate) an t-aon cheann atá fíor-uathúil áfach.
Creideann muid nach mbíonn argóintí faoi theangacha, faoi chúrsaí staire ná faoi theorainneacha le cloisteáil in áit ar bith eile ach anseo in Inis Fáil.
Má tá, téim chuig an Iodáil go mion minic – anois sin tír ar féidir lán a léine a thabhairt d'Éirinn, cé go bhfuil sí níos éifeachtaí ar go leor bealaí d'ainneoin a laigí soiléire maidir le polaitíocht agus coirpeacht eagraithe.
Tá dúspéis agam i gcúrsaí polaitíochta agus i gcúrsaí cogaíochta, uime sin chuir mé spéis i stair mhíleata na tíre ón chéad lá ar leag mé cos inti – ag tabhairt cuairte ar iarsmalanna agus ar iarsmaí coincréite ón Dara Cogadh Domhanda.
Ach tá trí riail iontach tábhachtach san Iodáil:
1) Ná labhair faoi chúrsaí polaitíochta go poiblí.
2) Ná luaigh an Mafia.
3) Agus, ar son Dé, ná luaigh an cogadh.
Cha dtuigeann siad faoin spéir cén fáth a bhfuil dúil ag 'Angla-Shacsanaigh' sa chogadh go dtí an lá atá inniu ann.
(Dar le Francaigh, Iodálaigh srl. gur Angla-Shacsanaigh iad muintir na hÉireann. Tá siad mícheart ar fad… nach bhfuil?)
Ach, cosúil le beagnach gach sráidbhaile beag agus mór sna Sé Chontae, tá leacht nó gallán cuimhneacháin ina n-onóir siúd a thit sa Chéad Chogadh Domhanda le fáil go forleathan.
Bíonn siad mór, ollmhór go minic, agus iad suite de ghnáth i lár an bhaile, fiú sna bailte is lú faightear leacht éigin ann.
Fuair idir 1,052,400 agus 1,243,400 Iodálach bás sa chogadh úd.
Rud atá suimiúil áfach nach luaitear ar na leachtanna seo de ghnáth na daoine sin a fuair bás sa Dara Cogadh Domhanda.
Admhaím nár fhiosraigh mé gach leacht san Iodáil ach d'amharc mé ar go leor acu.
Tuairim ar 450,000 Iodálach a fuair bás sa Dara Cogadh.
Ar ndóigh tá sé casta – chuaigh an Iodáil i leith an taoibh eile in 1943.
Fuair Iodálaigh bás ag troid ar an dá thaoibh.
Fuair siad bás i gcampaí géibhinn an dá thaobh.
Agus sa deireadh, throid siad eatarthu féin fiú.
Cha bheinn ag súil le leacht cuimhneacháin a fheiceáil á gceiliúradh siúd a fuair bás ag troid taobh le taobh leis na Gearmánaigh ar son an stáit fhaisistigh phuipéid "Poblacht Shóisialta na hIodáile".
Ach bhí 204,346 saighdiúir Iodálach marbh sular shocraigh rí na hIodáile, Victor Emmanuel III, dul i bpáirt leis na Comhghuaillithe.
Níorbh fhiú bás ar bith acu, ach ní chuimhnítear orthu go fabhrach agus déantar iad a shéanadh mar 'fascisti' – cé gur saighdiúirí coinscríofacha a bhí sa tromlach acu.
Ach i ngach aon áit i dTuaisceart na hIodáile tá leachtanna ann in onóir na Partigiani, na treallchogaithe a throid i gcoinne na nGearmánach agus na bhfaisistithe Iodálacha tar éis an tsosa chogaidh – minic go leor san áit ar thit siad.
Cuireann sé sin Iarthar Bhéal Feirste i gcuimhne dom agus leachtanna in onóir bhaill den IRA a maraíodh.
Ach bhí tuairim ar 82,000 duine sna grúpaí treallchogaíochta seo agus fuair tuairim ar 17,488 bás.
Is méid beag bídeach é sin i gcomparáid le líon na saighdiúirí a fuair bás sa chogadh go dtí 1943 – ar son aislingí Mussolini.
Ach déantar a mhór as Partigiani agus ceoltar fúthu go seadh – tá a n-amhrán 'Bella Ciao' (thíos) ar eolas ag cách.
Cuirtear an argóint chun tosaigh go raibh an Iodáil faoi smacht ag an Ghearmáin, sa chaoi chéanna a raibh an Pholainn agus an Fhrainc cuir i gcás ach gur éirigh na Partigiani amach agus gur scaoil siad féin an tír saor.
Scéal deas atá ann gan amhras.
Ach níl ach rian na fírinne ann agus le bheith ionraic tá mé go mór in amhras faoi cén éifeacht mhíleata a bhí acu.
Cuireann an scéal sin a insíonn an Iodáil di féin eispéireas na hÉireann i gcuimhne dom i gcónaí.
I gcomparáid leis na hÉireannaigh a chuaigh isteach in arm na Breataine aimsir an Chéad Chogaidh – ba bheag bídeach iad líon na bpoblachtach riamh.
Mar sin féin, d'éirigh leis an Phoblachtachas saoirse éigin a bhaint amach d'Éirinn.
Ach mar thoradh air sin, rinneadh 'dearmad' thar oíche ar na hÉireannaigh a throid le harm na Breataine sa Chéad Chogadh Domhanda agus roimhe sin, agus ar na mílte Éireannach a throid i gcoinne an IRA, beag beann ar thuairimí s'acu ar neamhspleáchas na tíre.
Deirimse 'dearmadta' ach ag magadh atá mé, scríobhtar alt orthu in aghaidh na seachtaine ag cur i gcuimhne dúinn go ndearnadh dearmad orthu.
Blár cogaíochta é an stair féin.
Agus cé go raibh ár léamh ar an stair beagán aontaobhach agus neamhiomlán go dtí seo in Éirinn, agus go ndearnadh neamhaird ar Éireannaigh a throid leis an Bhreatain, níl aon amhras ann faoi cá háit a bhfuil bá thromlach bhunaíocht na meán in Éirinn inniu.
Ar an bhliain seo chugainn beidh muid – ag bráth ar do dhearcadh – ag ceiliúradh, ag comóradh, ag cáineadh nó ag moladh Reibiliúnaithe Sheachtain na Cásca 1916.
Beidh sé ina chogadh dearg idir poblachtaigh chomh maith le dreamanna éagsúla ag iarraidh seilbh a ghlacadh ar an Éirí Amach.
Ar an lámh eile, tá clú ar dhaoine ar nós David Norris, John Bruton, Eoghan Harris agus Kevin Myers as an seasamh a ghlacann siad i gcoinne náisiúnachas na hÉireann i dtólamh.
Ach tá bunaíocht na hÉireann i gcoitinne i gcoinne fhir agus mhná 1916 agus i gcoinne na haislinge taobh thiar dóibh.
Ach ag an am céanna níor mhaith leo go mbeadh poblachtaigh ag baint aon leas as – mar sin beidh siad i mbun gnímh ag argóint gur bán dubh agus gur dubh bán agus go mbaineann 1916 leo ar bhealach éigin.
Beidh athscríobh na staire faoi lán seoil.
Ach sílim féin gur soiléir cén fáth ar throid Pádraig Mac Piarais agus a lucht leanúna in 1916: chun an tír ar fad a shaoradh go hiomlán, chun an Ghaeilge a athbheochan agus ar son an lucht oibre.
Mura féidir le duine nó dream a mhaíomh go bhfuil siad ar son na gcúiseanna céanna, cén gnó atá acu a bheith ag eagrú ceiliúrtha nó comórtha ar Éirí Amach 1916 ar chor ar bith?
Fiú 100 bliain ó cuireadh chun báis é, tá an Piarsach ina bhagairt.
Ní luann poblachtaigh an lae inniu é fiú.
Measaim féin gur i measc na nGaeilgeoirí amháin a fhaightear dílseacht do smaointeoireacht an Phiarsaigh agus 1916. D’inis sé go raibh aithne mhaith aige ar Bobby Sands agus thug sé cuairt air sa Cheis Fhada anuas trí 1980. Dúirt an Duinníneach [q.v.] in The Leader 29 Samhain 1913 go raibh an chlódóireacht caite suas aige bliain nó dhó roimhe sin agus an cló gaelach díolta aige le muintir Bhranagáin i Sráid na Parlaiminte Liege suite in aice le teorainn thoir Bheilg ar leis an Ísiltír agus an Ghearmáin, i gcás ina gcomhlíonann an abhainn Meuse an abhainn Ourthe. Tá sé an chathair is mó sa bhFraincis-labhairt Wallonia, agus an ceantar cathrach is mó sa Bheilg tríú, tar éis an Bhruiséil agus Antuairp. 5 Saincheaptha de Theanga na Gearmáine
B'fhéidir gur chuala tú gur teanga deacair agus casta é an Gearmáinis a fhoghlaim. Tá sé seo fíor go pointe áirithe; áfach, braitheann sé go mór ar an mbealach a múintear an teanga, acmhainn nádúrtha na foghlaimeora do theangacha, agus an méid cleachtais atá tiomnaithe dó.
Níor cheart go gcuirfeadh na saintréithe seo a leanas ar an nGearmáinis bac ar do chuid staidéar a dhéanamh ar na Gearmáine, ach go simplí a ullmhú duit faoin méid a dtiocfaidh tú.
Cuimhnigh gur teanga struchtúrtha an-loighciúil é Gearmáinis, agus go leor eisceachtaí níos lú ná an Béarla. Beidh an eochair do rath ar fhoghlaim na Gearmáine fíor mar a deir an sean-adage Gearmánach seo: Übung macht den Meister! -> Cleachtas foirfe. (Féach freisin cúig peculiarities of the German Alphabet. )
An Difríocht idir Sausage Gearmánach agus Focal
Cén fáth a bhfuil mé ag comparáid le ispíní le briathar? Níl ort ach toisc go bhféadfar briathra na Gearmáine a chopped agus a ghearradh suas díreach mar ispíní Gearmáinise I nGearmáinis is féidir leat briathar a ghlacadh, cuir an chéad chuid den chuid is mó, cuir é ag deireadh na habairte. Go deimhin is féidir leat níos mó a dhéanamh le briathar na Gearmáine ná an méid is féidir leat a dhéanamh le ispíní: is féidir leat "cuid" eile a chur isteach i lár briathar, cuir briathra eile in éineacht leis agus fiú é a dhéanamh níos faide. Cén chaoi a bhfuil sé sin le haghaidh solúbthachta nó ar cheart dom a rá gur féidir é a chosc? Ar ndóigh, tá roinnt rialacha ann don ghnó chopping seo, a bheidh éasca a chur i bhfeidhm nuair a thuigeann tú iad.
Seo roinnt earraí chun cabhrú leat a chop mar pro:
Briathra Inaistrithe
Treoir Fhirb
Ainmniúcháin Gearmáinis
Is breá le gach mac léinn Gearmánach an sainmhíniú seo sa Ghearmáinis - tá gach ainmfhocal caipitlithe! Feidhmíonn sé seo mar chúnamh amhairc le haghaidh léamhthuisceana agus mar riail leanúnach i litriú. Ina theannta sin, leanann fuaimniú na Gearmáine go leor i ndiaidh an tslí ina bhfuil sé scríofa (cé go gcaithfidh tú aitheantas a thabhairt do shaineolaithe na haibítre Gearmáine den chéad uair, féach thuas), rud a fhágann nach bhfuil litriú na Gearmáine an-deacair.
Anois chun an dea-scéal seo a chur chun cinn: Ní bhíonn ainmní bunúsacha ag gach ainmfhocal Gearmánach agus dá bhrí sin, féadfaidh sé scríbhneoir na Gearmáine a chaitheamh ar dtús maidir le focal a bhaint amach nó nach ea. Mar shampla:
Is féidir le infinití focail athrú ar ainmfhocal
Is féidir le aidiaghtaí na Gearmáine athrú ar ainmneacha
Tarlaíonn an ról seo ag athrú focail sa Bhéarla chomh maith, mar shampla nuair a athraíonn na briathra i gerunds.
Inscne Gearmáinis
D'aontaigh an chuid is mó, gurb é seo an barr is mó de ghramadach na Gearmáine. Aithnítear inscne gramadaí gach ainm sa Ghearmáinis. Cuirtear an t-alt ar fáil roimh ainmní firinscneacha , bás roimh ainmní baininscneach agus dasaí roimh ainmní nótaí. Bheadh ​​sé deas dá mbeadh sé sin go léir ann, ach d'athraigh earraí na Gearmáine, chomh maith le críochnaíodh aidiathach na Gearmáine, adverb agus ainmní ag brath ar an gcás gramadaí atá siad. Mar shampla, féach dúinn an abairt seo a leanas:
Der Junge gibt der wütenden Mutter den Ball des Mädchens. (Tugann an buachaill liathróid an chailín don mháthair feargach).
San abairt seo, gníomhaíonn der wütenden Mutter mar an rud indíreach, mar sin tá sé dative; Feidhmíonn an liathróid mar an rud díreach, mar sin tá sé cúisitheach agus tá des Mädchens sa chás géiniteach sheilbhiúil . Ba iad foirmeacha ainmniúcháin na bhfocal seo ná: die wütende Mutter; der Ball; das Mädchen.
Athraíodh beagnach gach focal san abairt seo.
Féach níos mó ar Chásanna Gramadaí na Gearmáine.
Rud amháin an-tábhachtach maidir le inscne gramadaí na Gearmáine ná nach gá go n-éireodh le hainmneacha dlí nádúrtha inscne mar is eol dúinn é. Mar shampla, cé go bhfuil bás Frau (bean) agus der Mann (fear) ainmnithe baininscneach agus firinscneach faoi seach, tá das Mädchen (cailín) in aice leis. Dúirt Mark Twain ina chuntas greannmhar ar "The Awful German Language" an gearmáinis gramadaí seo ar an mbealach seo:
" Tá inscne ag gach ainmfhocal, agus níl aon chiall ná córas sa dáileadh; mar sin ní mór inscne gach duine a fhoghlaim ar leithligh agus i gcroílár. Níl aon bhealach eile ann. Chun seo a dhéanamh caithfidh cuimhne a bheith aige mar mheabhrán- Leabhar I nGearmáinis, níl aon ghnéas ag bean óg, agus tá torcán ann. Smaoinigh ar an urram a bhfuil an t-uafásach ann a thaispeánann an múnla, agus an drochthionchar a bhíonn ann don chailín. Féach ar conas a fhéachann sé i gcló - aistrím é seo ó chomhrá i ceann de na cinn is fearr de na leabhair na Scoile Dé Domhnaigh:
Gretchen: Wilhelm, cén áit a bhfuil an torráin?
Wilhelm: Tá sí ag dul go dtí an chistin.
Gretchen: Cén áit a bhfuil an banphrionsa Bheurla iontach agus álainn?
Wilhelm: Tá sé ag dul go dtí an ceoldráma.
Mar sin féin, bhí Mark Twain mícheart nuair a dúirt sé go gcaithfí "cuimhne cosúil le leabhar meabhráin" a bheith ag mac léinn. "Tá roinnt straitéisí ann a d'fhéadfadh cabhrú le figiúr mac léinn na Gearmáine amach a bhfuil ainmneacha inscne acu .
Cásanna Gearmáinis
I nGearmáinis tá ceithre chás ann:
Der Nominativ (ainmnitheach)
Der Genitiv / Wesfall (genitive)
Der Akkusativ / Wenfall (accusative)
Der Dativ / Wemfall (dative)
Cé go bhfuil gach cás tábhachtach, is iad na cásanna cúisimh agus dathanna is mó a úsáidtear agus ba chóir iad a fhoghlaim ar dtús. Tá treocht gramadaí ann go háirithe ó bhéal an cás géiniteach a úsáid níos lú agus níos lú agus cuirfidh sé in iúl dó i gcomhthéacsanna áirithe. Díorthaítear airteagail agus focail eile ar bhealaí éagsúla, ag brath ar chás inscne agus gramadaí.
An Aibítir Gearmánach I ndiaidh Chogadh Cathartha Mheiriceá, rinne neart de na saighdiúirí a rugadh in Éirinn iarracht a scileanna míleata nua a úsáid chun saoirse a bhaint amach d’Éire. Ag David Noto, Nuacht Fox Bogotá Latino - An Cholóim Cé u200bu200bgur bhain tú sult as ar Tréimhse athbheochan na slándála níos láidre agus níos fearr a rath i gCogadh ETN Aghaidh eite chlé-reibiliúnaithe a dtugtar an FARC, le tonnta na coireachta agus Fhoréigean déanaí An bhfuil bhuail an náisiúin. ... John Hume

Duine de mhórcheannairí an Phróisis Síochána i dTuaisceart Éireann, comhbhunaitheoir an SDLP, agus comhbhuaiteoir Dhuais Nobel (1998) ab ea John Hume (a rugadh i nDoire ar an 18 Eanáir 1937 agus a fuair bás ar 3 Lúnasa 2020).
Ar an 22 Deireadh Fómhair 2010, i bpobalbhreith a reáchtáil RTÉ, ainmníodh Hume mar "an tÉireannach is fearr riamh" i stair na hÉireann. Ní éacht beag ná suarach é sin nuair a chuimhnímid ar chuid de laochra eile na hÉireann – Michael Collins agus James Connolly mar shampla – a bhí san iomaíocht leis. Bronnadh an gradam ar an Uasal Hume as a fheachtas gan staonadh ar son na síochána i dTuaisceart Éireann.
Saol.
Rugadh Hume i dteaghlach neamhpholaitiúil sa bhliain 1937.
D'fhreastail sé ar Choláiste ar Choláiste Naomh Colm Cille i nDoire. Bhí sé i measc an chéad dreama de Chaitlicigh chun oideachas meánscoile saor in aisce a fháil.
Chláraigh Hume ag OÉ Má Nuad in 1954. Ábhar sagairt ab ea é ar dtús. Rinne sé staidéar ar Fhraincis agus Stair. Rinneadh cur síos air mar scoláire den scoth, agus mhothaigh sé go raibh dualgas air cabhrú leo siúd nach raibh chomh maith as leis féin mar gheall ar chomh buíoch agus a bhí sé as a oideachas ollscoile a fháil.
Cearta sibhialta.
Is mar mhúinteoir a thosaigh Hume amach nuair a d’fhill sé ar a chathair dhúchais i ndiaidh dó céim a bhaint amach. Ba léir riamh anall, áfach, gur sa pholaitíocht a bhí a chroí.
Chuir Hume cearta sibhialta chun cinn ar feadh a shaoil, Mar sin bhí lámh mhór aige i nGluaiseacht na gCeart Sibhialta sna 1960idí.
Ag tús na bliana 1970, ní raibh Na Trioblóidí ach ina dtús ach ba léir do Hume go raibh géarghá le páirtí polaitíochta a bhunú chun ionadaíocht a dhéanamh ar an phobal Náisiúnach ó thuaidh. Bhí seisear feisirí náisiúnacha i Stormont ag an am. Toghadh Hume mar fheisire neamhspleách agus bhí aithne mhaith aige ar bheirt fheisirí neamhspleácha eile – Ivan Cooper agus Paddy O’Hanlon – ón am a chaith siad i ngluaiseacht Chearta Sibhialta an Tuaiscirt.
Ar an 21 Lúnasa 1970, seoladh Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (SDLP) in Óstán an Grand Central i mBéal Feirste. Roghnaíodh Gerry Fitt mar cheannaire an pháirtí agus John Hume mar Thánaiste.
I gcomhar le daoine eile bhunaigh sé páirtí polaitiúil ar a dtugtar Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (PSDLO nó an SDLP). Bhí sé mar cheannaire ar an pháirtí seo ó 1979 go 2001. Lena chois sin, bhí sé ina Chomhalta de Pharlaimint na hEorpa, ina Fheisire ar thoghcheantar an Fheabhail agus ina Chomhalta den Tionól Reachtach (MLA) in Stormont, do thoghcheantar an Fheabhail.
Próiseas síochána.
Chas an Hume agus Gerry Adama lena chéile den chéad uair i 1986. Fad is a bhí Hume ar saoire i nGaoth Dobhair i 1987 casadh an t-aturnae cáiliúil Paddy McGrory air. Bhí McGrory an-mhór le Gerry Adams agus d’éirigh leis a chur ina luí ar Hume go raibh Sinn Féin lán-dáiríre faoi pháirt a ghlacadh i bpróiseas síochána. Cé gur chas an dá cheannaire lena chéile den chéad uair i 1986, cuireadh tús foirmeálta le cainteanna Hume-Adams ag tús na bliana 1988.
In ainneoin ionsaithe air féin agus ar a theach ag dílseoirí agus ag an IRA araon, d’oibrigh Hume go dícheallach leis an tsíocháin a chur i réim arís agus le deireadh a chur leis an ghunna i stair na hÉireann. Ainneoin gur theip ar chuid de na hiarrachtaí a rinne sé níor chaill sé a mhisneach.
Tháinig toradh ar a chuid iarrachtaí faoi dheireadh, áfach, ar an 10ú Aibreán 1998 nuair a síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta. Rinne Hume a dhícheall chun deireadh a chur le feachtas foréigin an IRA len iad a "thabhairt isteach ón bhfuacht" agus iad a chur ag caint leis na páirtithe aontachtacha. "An chuid is mó den phobal, d’fhan siad dílis don seasamh a bhí glactha ag John Hume – fuair Hume i gcónaí tacaíocht mhór.” Agus fíoraíodh an fhís pholaitiúil a bhí ag Hume faoi dheireadh.
D'éirigh Hume as an gceannasaíocht ar an SDLP i 2001 agus ghlac Mark Durkan a áit.
Duais Nobel.
Bronnadh Duais Nobel air i 1998 mar aon le David Trimble "De bharr a gcomhiarrachtaí teacht ar réiteach síochánta don choimhlint i dTuaisceart Éireann."
Níor choinnigh Hume an t-airgead a fuair sé as an duais ach bhronn é ar charthanachta. Bhronn sé leathchuid den airgead a bhain sé leis an duais ar Chumann Naomh Uinseann de Pól agus an leathchuid eile ar Arm an tSlánaithe. Lena chois sin, bronnadh Gradam Martin Luther King (1999) agus Duais Síochána Gandhi (2005) air – an t-aon duine riamh ar bronnadh na trí ghradam seo air.
Gaeilge.
Bhí tuiscint mhaith ag Hume ar an nGaeilge. Cé nach raibh sé ar a chompord á labhairt, b’amhrán Gaeilge, ’Tráthnóna Beag Aréir’, a dúirt sé nuair a iarradh air ceann a rá ar 'The Late Late Show’ ar RTÉ sa bhliain 1985.
Chuaigh Hume go Gaeltacht Thír Chonaill go rialta le héalú ón strus polaitiúil agus chun dianmhachnamh a dhéanamh ar mholtaí úra. Thosaigh Hume agus a bhean chéile Pat ag tabhairt cuairt ar Ghaoth Dobhair go gairid tar éis dóibh pósadh sa bhliain 1960. Chas Hume le teagmhálacha polaitiúla ann agus ba mhinic go ndeachaigh Seán Donlon, iar-Ambasadóir na hÉireann chun na Stát Aontaithe, ar saoire leo.
Thug a thréimhsí i nGaoth Dobhair deis do Hume a chuid Gaeilge a chleachtadh, cé gur bhraith sé go raibh a chumas labhartha briotach go maith mar nár úsáid sé í ón uair go raibh sé ina mhac léinn i gColáiste Naomh Colm Cille. Ag tráth amháin iarradh air agallamh a dhéanamh le Raidió na Gaeltachta. D’iarr sé ar a chomhghleacaí, Bríd Rodgers dianchúrsa gasta a thabhairt dó agus nathanna cainte éagsúla a chleachtadh leis, agus d'éirigh sé thar barr as.
Bás agus tionchar.
Tháinig néaltrú ar Hume nuair a bhí sé sách óg, i dtús na 2000idí (agus gan lár na seascaidí sroichte aige fiú). Bhí sé fós in ann dul ar an Late Late Show sa bhliain 2009.
Bhásaigh John Hume ar an 3 Lúnasa 2020. Dúirt an tUachtarán Mícheál D. Ó hUiginn, "Dathraigh John Hume an pholaitíocht ó bhun ar oileán na hÉireann, fear a chreid sa bhfíor dhaonlathas". Anuas ar sin, ceannaire a "léirigh ceannaireacht agus crógacht" a bhí ann, dar eisean. Rinne an Taoiseach Mícheál Ó Máirtín tagairt don "mhisneach, láidreacht, cruthaitheacht agus díocas' a bhí le fáil ina chuid oibre.
Foirgneamh Hume.
Ainmníodh foirgneamh mór ar champas a "alma mater" i Má Nuad as John Hume. Osclaíodh Foirgneamh Hume go hoifigiúil ar 23 Aibreán 2005. Proinsias Ó Drisceoil san aitheasc a thug sé agus é ag oscailt Daonscoil na Mumhan go hoifigiúil i Rinn Ó gCuanach. D'fhoilsigh Catherine Martin TD, an tAire Turasóireachta, Cultúir, Ealaíon, Gaeltachta, Spóirt agus Meán clár imeachtaí inniu (Dé Máirt 7 Meán Fómhair 2021) chun cothrom céad bliain ghnéithe éagsúla den Chonradh Angla-Éireannach a síníodh ar an 6 Nollaig 1921 a cheiliúradh.
Cuireann an Clár béim ar chuid de na príomhimeachtaí náisiúnta a bheidh ar siúl chun cothrom céad bliain ócáidí éagsúla a bhaineann leis an gConradh a cheiliúradh. Léireofar doiciméad an Chonartha go poiblí den chéad uair ó síníodh é 100 bliain ó shin i dtaispeántas de chuid an Chartlann Náisiúnta i dTeach an Chóiste i gCaisleán Bhaile Átha Cliath níos déanaí i mbliana.
Léirítear roinnt imeachtaí agus tionscnamh tábhachtach eile sa chlár chomh maith a scrúdaíonn gnéithe éagsúla den doiciméad bunaidh seo agus a dhéanann ceiliúradh ar chothrom céad bliain ócáidí éagsúla a bhaineann le síniú an Chonartha. Spreagann sé an pobal chun iniúchadh a dhéanamh ar na scéalta a bhaineann leis an gConradh agus teacht ar an ábhar saibhir atá á thacú, á fhorbairt agus á sheachadadh mar chuid de Chlár Dheich mBliana na gCuimhneachán 2012-2023. I measc na dtionscnamh seo beidh taispeántais, léachtaí, eispéiris nua amharclainne, ceol nua, tionscadail dhigitithe ar mhórscála agus ábhar iontach ar líne.
Thapaigh an tAire Martin an deis a thug fógairt an chláir di cuairt a thabhairt ar an gCartlann Náisiúnta chun réamhspléachadh a fháil ar an gConradh.
Dúirt an tAire Martin:
"Ócáid shuntasach is ea é an comóradh céad bliain seo inár stair chomhroinnte agus is air seo go príomha a dhíreoidh Clár Dheich mbliana na gCuimneachán i mbliana. Is aistear pearsanta i gcuimhne an teaghlaigh é chomh maith do ghaolta na bhfear agus na mban a ghlac páirt i dtoscaireachtaí idirbheartaíochta an Chonartha ar son na hÉireann agus na Breataine. Ba mhian liom a chinntiú go mbeadh rud éigin sa Chlár a mbeadh spéis ag gach duine ann. Ní gá duit a bheith i do staraí nó i do shaineolaí ar an tréimhse staire seo chun meas a bheith agat ar na scéalta éagsúla a ghabhann leis an doiciméad tábhachtach seo agus an tionchar a bhí aige ar imeachtaí ó shin i leith."
Dúirt an tAire Martin chomh maith:
"Tá súil agam go n-aimseoidh daoine rud éigin nua sa mhéid a chuirfear i láthair inniu agus go n-aimseoidh siad rud a chuirfidh siad spéis ann ar go leor leibhéil éagsúla. Ó cuireadh tús le Clár Dheich mBliana na gCuimhneachán in 2012, tá iarracht á déanamh ag an Stát chun a chinntiú gurb iad cruinneas stairiúil, ardchaighdeán acadúil agus fionnachtain cartlainne mar bhunphrionsabail an chláir chuimhneacháin. Léiríonn an clár imeachtaí seo chun an Conradh a chomóradh an t-éiteas seo agus taispeánann sé an t-ábhar saibhir a bhaineann leis an doiciméad lárnach seo atá le feiceáil anois inár gcuid Forais Náisiúnta Cultúir. Óstálfaidh an Chartlann Náisiúnta agus Ard-Mhúsaem na hÉireann araon taispeántais spreagúla agus cheannródaíocha faoi ghnéithe éagsúla den Chonradh le hábhar nach bhfacthas roimhe seo. Molaim do gach duine a bhfuil spéis acu i stair, i gcúrsaí reatha agus i dtodhchaí na tíre seo na taispeántais agus na peirspictíochtaí nua seo a iniúchadh".
Dúirt Orlaith McBride, Stiúrthóir na Cartlainne Náisiúnta:
"Caomhnaíonn an Chartlann Náisiúnta cuimhne an Stáit don náisiún i bhfoirm a thaifid scríofa. Is iomchuí go ndéanfaimis cothrom céad bliain shíniú an Chonartha a cheiliúradh trí thaispeántas mór taifead atá inár seilbh a chur i láthair maidir le caibidlíocht agus síniú an Chonartha. Cuirfear an Conradh ag croílár an chur i láthair agus taispeánfar cáipéisí suntasacha ó bhailiúcháin an Chartlann Náisiúnta go poiblí den chéad uair. Tá mé féin agus mo chomhghleacaithe ag súil go mbainfidh an pobal taitneamh as féachaint ar na bailiúcháin shaibhre seo".
Mhol an tAire Martin cruthaitheacht na n-ealaíontóirí agus na gceoltóirí a bhfuil baint acu leis an gClár seo chomh maith.
"Is ábhar misnigh dom a fheiceáil go spreagann Clár Dheich mBliana na gCuimhneachán chun saothar nua iontacha a chruthú. Cuirfidh an cur chuige nuálach atá ag Léiriúcháin ANU agus iad ag obair leis an bhfile Theo Dorgan chun díospóireachtaí an chonartha a chur ar stáitse sa Cheoláras Náisiúnta beocht sa nóiméad tábhachtach seo inár gcuid staire ar bhealach speisialta. Tabharfaidh an Ceoláras Náisiúnta cuireadh do mhórcheoltóirí agus scríbhneoirí amhrán de chuid na hÉireann machnamh a dhéanamh ar na daoine a ghlac páirt sna díospóireachtaí agus portráidí de ghlúin a chruthú in am nuair a bhí athruithe móra ag tarlú, ag críochnú le ceolchoirm i mí na Nollag chun an saothar seo a thaispeáint. Táim ag tnúth le léiriúchán Chompántas Drámaíochta Fishamble de "The Treaty" le Colin Murphy a fheiceáil a thugann léargas ar shaol na ndaoine a ghlac páirt i gcaibidlíocht an Chonartha."
Dúirt Theo Dorgan,
"Trí léiriú ANU, cuirtear ar ár gcumas aghaidh a thabhairt ar ár gcuid staire mar a bhí sí i ndáiríre, na hargóintí a chloisteáil agus an stair a fheiceáil mar a bheadh sí ag tarlú anois. Ach le himeacht ama, leis an méid atá foghlamtha againn le céad bliain anuas, tá an deis againn freagraí nua a fháil ar sheancheisteanna, tá an deis againn machnamh a dhéanamh, cneasú agus bogadh ar aghaidh."
Tá roinnt imeachtaí sa chlár a seoladh inniu a óstálfaidh Ambasáid na hÉireann i Londain lena n-áirítear taispeántas de Phortráidí Chonradh Angla-Éireannach John Lavery i gcomhar le Gailearaí Hugh Lane, Gailearaí Náisiúnta na hÉireann agus Áras an Uachtaráin agus taispeántas dar teideal An Conradh, 1921: Taifid don Chartlann i gcomhpháirtíocht leis an gCartlann Náisiúnta, Acadamh na Breataine agus Cartlann Náisiúnta na RA.
Cuimsíonn an Clár treoir d'acmhainní éagsúla ar líne dóibh siúd ar mian leo tuilleadh eolais a fháil faoin nóiméad ríthábhachtach seo inár gcuid staire.
Nóta d'Eagarthóirí
I measc na dtionscnamh seo beidh taispeántais, léachtaí, eispéiris nua amharclainne, ceol nua, tionscadail dhigitithe ar mhórscála agus ábhar iontach ar líne.
Tá grianghraif sa cheangaltán den chuairt a thug an tAire Martin inniu ar an gCartlann Náisiúnta chun réamhspléachadh a fháil ar an gConradh. Tá na sonraí go léir atá ar fáil sa Chlár ar líne. Sa chás nach bhfuil nasc chun rudaí a fheiceáil ar líne nó sonraí eile ar fáil fós, uaslódáilfear iad de réir mar a bheidh sonraí ar fáil sna seachtainí atá romhainn. Ba chóir dóibh siúd ar spéis leo freastal ar na himeachtaí seo an Clár a sheiceáil sna seachtainí atá romhainn. gov.ie/treaty
Chun féachaint ar Chlár Dheich mBliana na gCuimhneachán 2021 a foilsíodh níos luaithe i mbliana, brúigh ar an nasc thíos: Seachtain san Aifric Theas | An Phoblacht
I gcillín Nelson Mandela, bhí beagnach 140 cime i seomra amhain
Chaith mé féin, Bairbre de Brún agus Réamonn Mac Cartnaigh seachtain san Aifric Theas ar tionóil fá "conflict resolution"ag tús na míosa. D'fhan muid taobh amuigh de Cape Town, cathair galánta i dtír galánta B'fhéidir go labaharfaidh mé fán cheist sin "conflict resolution" am éigin eile ach anseo ba mhaith liom labhairt fán tír agus an oidhreacht a d'fhág cinedeighilt ina dhiaidh.
Tá an iomarca sin fadhbanna sa tír, cuid acú de thoradh cóilíneachais agus cinedeighilt, cuid acú a chruthaigh said féin agus cuid eile mar gheall ar tíreolaíocht na tíre agus na tíortha atá thart air.
Ach sin uilig raite, tuigeann an ANC go bhfuil sliabh le dreapadh acú agus beidh said ag tosnú ar ollchlár athnuaíocht na heagraíochta ag Ard Fheis s'acu i Mí na Nollag.
Tuigeann an cheannaireacht go bhfuil neamhshocracht ag forbairt i measc roinnt gníomhaithe ar an talamh agus lucht tacaíochta chomh maith. Tá plean agus stráitéis dreachtaithe acú chun seo uilig chur i gceart agus freabhacha na heagraíochta a neartú is a áthógáil. Beidh le feiceáil ach tá iomlán dóchas acú astú féin mar sin tá mé féin dóchasach dóibh.
On a lighter note, agus muidne ansin bhí orainn cuairt a thabhairt ar oileán Robben, ar an phríosún féin agus an máguaird. Cé go raibh níos mó na daichead bliain caite i bpríosún idir Réamonn agus mé féin, fiú ansin bhí sé iontach corraitheach. D'imigh muid ón chuan i gCape Town ar bhád beag farantóireachta. Bhí radharc galánta na cathrach ar ár gcúl le Sliabh Tábla ina seasamh go maorga os ár gcionn – ansin tháinig imlíne na hoileáin míchlúiteach úd ar amharc agus thosaigh amhrán náisiúnta na tíre aga bualadh amach ar an tannoy – shil mé go raibh mo chroí chun pleascadh. Bhí sé i bhfad ní ba mhó, nuair a bhain muid an oileán amach, ná a shíl mé. Chónaigh daoine ann lá den saol agus tá daoine ag cur futhu arís ann. Thug duine de seanfhundéirí an ANC, Mac Maharaj, turas speiséalta dúinn. Chuaigh muid thart ar an chairéal inar thiochal sé féin, Madela agus na comrádaithe eile ón 'Trial Rivonia'. Bhí muid sna cillíní inar chaith said na blianta, blianta fada. D'inis Mac scéal dúinn fán choras a chum said chun nótaí a chur ó chillín amháin go cill os a chomhair inar úsáid siad cnaipí agus tead – ceacht a d'fhoghlaim muid féin sna Blocanna H tamall de bhliain ina ndiaidh.
Leigh muid "biachlár an phríosúin" a cuireadh le chéile ag dochtúirí is airde na stáite cinedheighilte. Bhí liosta bidh do na 'Colours' agus liosta eile de na 'Bantus'. Ní bhfuair na daoine gorma – na 'Bantus' feoil ná subh milís. Ní bhfuair said arán. Fuair said 'mealie meal', cinéal de brachán déanta as 'maize' agus geir.
Tharla an rud annblaidh leis na héidí phríosúin, bríste gairid agus cuaráin don lucht Bantu, bríste fada brogan is stocaí don lucht 'Coloured'.
Is suíomh oidhearachta domhanda anois í Robben Island agus is séadchomhartha é don mhídhaonnacht, don fhuath agus don chiníochas. Caithfidh an Aifric Theas a clú a chinntú mar lócharann na saoirse agus chomhionnanais do chosmhuintir an domhain. Tá sár iarracht os ár gccomhar amach anseo le chinntiú go dtig linn an rud céanna a dhéanamh anseo in Éirinn. Beidh dian-obair de dhíth chomh maith leis an togra atá idir lámha againn ar todhchaí Long Kesh agus Blocanna H a chinntiú agus an aisling a fhíorú. Tá Guides i bPolainéis na Fraince oiliúint dian agus go ginearálta dea-fheistithe, eolasach agus gairmiúla. Tá liosta de na treoracha ar fáil ó Taihítí Turasóireachta agus óstáin ag obair go minic le saineolaithe áitiúla. Beo! - Ceist chliste faoin mafia Éireannach
An t-údar Éireannach Frank McCourt
A Dhia. Bhí mé ag súil le go leor ceisteanna corra nuair a chuaigh mé leis an mhúinteoireacht ardscoile, ach seo ceann nach raibh mé ag súil léi.
Ach, mar a cuireadh i gcuimhne dom agus leabhar nua Frank McCourt, Teacher Man, á léamh agam le gairid, is é ceann de phríomhrialacha an iarmhúinteora seo, ar buaiteoir Dhuais Pulitzer é, faoin mhúinteoireacht ná gur gá duit bheith ag dréim le rudaí nár cheart bheith ag dréim leo.
Ar ndóigh, bhí McCourt ag múineadh i ngairmscoil gharbh breis is tríocha bliain ó shin, nuair a bhí daltaí Gael-Mheiriceánacha le fáil chomh forleathan céanna is atá páistí dubha, Spáinneacha agus Áiseacha sa lá atá inniu ann.
Chuir cuid daltaí McCourt ceist air an ndearna sé "obair cheart, ní ag múineadh, ach, tá a fhios agat, obair cheart"? Bhuel, fiafraíodh díom féin mar gheall ar an *mafia *Éireannach.
Bhí tús á chur agam le lá eile de chíor thuathail faoi smacht. Tháinig na daltaí isteach agus thosaigh siad a thógáil amach a gcuid leabhar nótaí agus a gcuid peann go mall – go han-mhall. Bhí i bhfad níos mó suime acu bheith ag labhairt lena gcairde, de bhrí gur seo an t-aon tréimhse den lá a thagadh an grúpa áirithe seo le chéile.
Nach orm a bhí an t-ádh.
Agus muid réidh le tús a chur leis an cheacht, tháinig dalta amháin ag luibhdíneacht chugam agus chuir ceist orm mar gheall ar an mafia Éireannach.
Bhí sé fiosrach. Bhí an páistí ceithre bliana déag seo tar éis fás aníos i gcathair agus i gcultúr nach raibh páirt fheiceálach a thuilleadh ag na hÉireannaigh. Is daoine dubha iad 60% de dhaltaí mo scoilse agus is Spáinnigh iad an 40% eile. Níl dadaí eile ar eolas ag na páistí seo. Cé gur mná Gael-Mheiriceánacha ab ea céatadán ard de na múinteoirí i scoileanna Nua-Eabhrac roimhe seo, in aigne dhaltaí an lae inniu is Giúdaigh iad na múinteoirí geala ar fad, ach amháin má deir siad a mhalairt.
Mar sin, nuair a d'inis mé dóibh nach Giúdach a bhí ionam, dúirt siad: "Mr D, cad é atá ionat?" Deirim de ghnáth, agus cuma dháiríre ar m'aghaidh, gur duine dubh mé, agus fanaim leo scairteadh amach ag gáire sula ndeirim: "Is Caitliceach Éireannach mé."
Ní thugann formhór na ndaltaí mórán airde ar an fhreagra sin. Mar a tharla i gcás McCourt, cuireann cuid acu ceist orm an mbeidh mé ar an drabhlás Lá Fhéile Pádraig. Rinne ógánach dána amháin jig spasmach agus d'fhiafraigh díom an ndearna mé "that Riverdance s**t" ag mo bhainis.
Ach anois, seo ceist chliste, ghrinn á cur faoin *mafia *Éireannach.
Sin rud eile a bhfuil McCourt an múinteoir tar éis scríobh mar gheall air. Cuirfidh páistí ceist faoi do shaol. Labharfaidh siad faoi rud ar bith chun moill a chur ar an teagasc. I Teacher Man, deir McCourt gur tháinig seisean i dtír ar an chleas seo. D'inis sé réimse leathan scéalta do na páistí faoina shaol in Éirinn, i dtosach le siamsaíocht a chur ar fáil dóibh, ach ina dhiaidh sin chun ceachtanna a mhúineadh dóibh go slítheánta faoi reacaireacht agus struchtúr scéalta.
Agus is uirlis luachmhar a leithéid de chur chuige go fóill. Agus tú ag obair mar mhúinteoir, ní bhíonn an dara rogha agat ach smaoineamh as do sheasamh. Gan choinne, b'fhéidir go mbeadh ort do phlean ceachta a athrú ar fad.
Mar a deir McCourt: "In the high school class room you are a drill sergeant, a rabbi, a shoulder to cry on, a disciplinarian, a singer, a low-level scholar, a clerk, a referee, a clown, a counselor, a dress-code enforcer, a conductor, an apologist, a philosopher, a collaborator, a dress-code enforcer, a conductor, an apologist, a philosopher, a collaborator, a tap dancer, a politician, a therapist, a fool, a traffic cop, a priest, a mother-father-sister-uncle-aunt, a bookkeeper, a critic, a psychologist, the last straw."
Bhuel, ar an lá áirithe seo b'éigean domsa bheith i mo bhleachtaire. Ba chuma liom má bhí an páiste seo ag iarraidh m'aird a tharraingt ón teagasc.
Níor theastaigh uaim ach fáil amach cén dóigh ar chuala sé faoin mafia Éireannach. An raibh sé tar éis suí trí cheacht staire le déanaí faoi Chíréibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac? An bhfuair sé Gangs of New York ar cíos ón siopa físeán ag súil le Ja Rule agus Jay Z agus 50 Cent a fheiceáil, agus ina áit sin go bhfaca sé na boic gheala seo agus blas aisteach ar a gcuid cainte, ag caitheamh daigéar ar a chéile?
Sea, tá sé dian bheith ag iarraidh 30 páiste a choinneáil ag obair agus a choinneáil ciúin, agus teagmháil a dhéanamh leo ar bhealach ar bith. Bíonn tú spíonta ina dhiaidh, mar a thugann McCourt le fios. Ach bíonn amanna faoi leith ann, nuair a fhaigheann na páistí an ceann is fearr ort, agus is fiú cur suas leis na deacrachtaí go léir ar mhaithe leis na hamanna sin.
Mar sin, staraí Nua-Eabhrac an ama atá romhainn, cén áit a raibh tú ag léamh faoin *mafia *Éireannach?
Ar seisean: "Nah, I seen a movie bein' made around the block with Jack Nicholson and they said it was about the Irish mafia and s**t."
Tchím. Ach, bhuel.. Ceacht eile foghlamtha. Tharla sé seo ar chúrsa Gaeilge i gConamara. Chuala an Ard-Mháistir duine dos na mic-léinn amuigh sa chlós ag rá: Tá mé sorry. Ghlaoigh sé isteach ina oifig é agus thug sé scríob dá theanga dhó. Ard-Mháistir: Ná h-abair Tá mé sorry ariamh. Abair: Tá sorry orm. Go diail! Foghlaim conas a rá fógóirí cosúil le "mé", "tú", agus "sí"
Chuaigh HE go dtí an siopa, agus d'iarr SHE a chur i gcuimhne dó fíon a fháil, ansin shiúil siad chuig teach a gcara le chéile.
Cad a dhéanann na focail i gcaplitreacha i gcoiteann? Tá siad gach pronouns ábhar i mBéarla, agus tá siad ann le hainmní a chur in ionad na n- ainmneacha laistigh de na clásail . I Iodáilis, fónamh orthu an fheidhm chéanna.
Seo na rudaí a bheadh ​​cosúil le fógraí ábhair san Iodáilis.
Prónaigh Ábhar san Iodáilis
tú (eolach)
lei (es / essa)
tú (foirmiúil)
siad (m.)
siad (f.)
In Iodáilis nua-aimseartha , sé, sí, agus de ghnáth iad a luadh le lui, lei, agus loro, faoi ​​seach.
TIP : D'fhéadfá na focail " egli, ella, essi, esse" a fheiceáil , ach tugtar faoi deara go n-úsáidtear níos mó iad san Iodáilis scríofa ná sa teanga labhartha. Is annamh a úsáidtear " Esso" agus " essa" .
Cuimhnigh go n-úsáidtear tú chun dul i ngleic le baill den teaghlach, le comhghleacaithe, le leanaí, le cairde dlúth agus le hainmhithe.
I ngach cás eile, úsáidtear Lei agus a Loro iolrach.
Mura bhfuil tú i dteagmháil leis na difríochtaí idir an Iodáilis fhoirmiúil agus neamhfhoirmiúil, cliceáil anseo.
Mar fhocal scoir, tabhair faoi deara go bhfuil na hainmneacha ábhair Lei agus Loro ag gabháil, faoi seach, an tríú duine an duine aonair agus an tríú duine iolra den bhriathar.
An bhfuil sé Fan nó Téigh?
Mar sin féin, nuair a bhíonn tú ag éisteacht leis an Iodáilis, is minic a thugann tú faoi deara go dtiocfaidh cainteoirí dúchais ar fhocail an ábhair mar go n-inseoidh na comhghuaillithe briathar cé atá ag comhlánú an ghnímh , agus mar sin úsáideann fuaimeanna an ábhair fuaimeanna ró-athchleachtach.
Sna samplaí thíos, is féidir an fhréinm ábhair i bpróifíle a fhágáil as an abairt.
(Io) Vado al cinema. - Táim ag dul go dtí na scannáin.
(Tu) hai fratelli maggiori? - An bhfuil siblíní níos sine agat?
(Lei) vuole mangiare con noi? - An bhfuil sí ag iarraidh a ithe linn?
(Lui) vuole giocare a calcio con noi? - An bhfuil sé ag iarraidh sacar a dhéanamh linn?
Nuair a thagann sé leis an tríú duine uathúil, b'fhéidir go gcaithfidh tú an fhocra ábhar a úsáid chun a shonrú an bhfuil sé "sí" nó "dó".
(Noi) agusiamo i spiaggia oggi? - An bhfuilimid ag dul go dtí an trá inniu?
(Voi) Cuireadh faoi deara? - An chuala tú an nuacht?
(Loro) Vanno sa Ghearmáinis. - Tá siad ag dul go dtí an Ghearmáin.
Má chuimhin leat an pronoun ábhar a scaoileadh, beidh beagán níos mó fós ag d'Iodáilis cheana féin. Agus é á rá, is féidir leat an pronoun ábhar a úsáid nuair is mian leat béim a chur ar abairt. Mar shampla:
Oireachtas IO la cena./La cena la offro IO . - Íocfaidh mé as an dinnéar.
Scegli TU il fim. - TÚ tú an scannán a roghnú.
Tá réimse eile ina bhfuil tú ag iarraidh an fhuaimneacha ábhar a úsáid nuair atá sé á mhodhnú ag an bhfocal "anche", rud a chiallaíonn "freisin" san Iodáilis. Dáta: Déa 2nd Meá, 2021 | 20:41
"Beidh go leor daoine ann a mbeidh an-bhrón orthu ach a gcloisfidh siad faoi bhás Pat Hume. Beidh an-trua acu dá clann agus dá gartheagmhálaithe.
Gheobhaidh siad faoiseamh éigin, dar liom, nuair a chuimhneoidh siad ar a ndearna Pat don saol ar an oileán seo agus níos faide i gcéin.
Bhain tiomantas iomlán don phobal le saol Pat Hume, d'fhéidearthachtaí na síochána agus do na beartais neamhfhoréigneacha a bhí riachtanach chun torthaí chearta an duine a dheimhniú agus a bhaint amach.
Cé gur beart dlúthpháirtíochta, comhpháirtíochta misniúla, diongbháilteachta agus misnigh a bhí ina tacaíocht dá fear céile, John Hume, buaiteoir Dhuais Nobel nach maireann, bhí an-ionchur pearsanta uathúil ollmhór agus fíorthábhachtach aici aisti féin.
Bhí ionchur thar na bearta ar gach bealach ag Pat mar mhúinteoir, mar mháthair i gcúinsí coinbhleachta, mar chomhairleoir polaitiúil, mar rúnaí toghcheantair agus mar shólásaí d'íospartaigh an leatroim ón iliomad foinsí éagsúla.
B'eiseamláireach an cúram, an chomhbhá agus an tacaíocht gan staonadh a thug sí, gan rian ar bith den eisiamh ann.
Ba mhór an onóir dom labhairt le fondúireacht John agus Pat Hume mí Meithimh seo caite agus an deis a bheith agam aitheantas a thabhairt d'ionchur John agus Pat sa Phróiseas Síochána.
Beidh áit dhodhearmata ag saothar Pat, ach an oiread le saothar John, i smaointe mhuintir na hÉireann go léir, go háirithe na daoine misniúla sin de gach meon, a lorg síocháin phrionsabálta mar mhalairt ar an bhforéigean de chineál ar bith agus a shaothraigh lá agus oíche chun todhchaí a chuimseodh scoth na luachanna a bhaint amach.
Beidh mise agus Saidhbhín agus ár gclann i measc na sluaite a bheidh ag iarraidh a gcomhbhrón a chur in iúl dá clann, dá muintir, dá cairde agus do mhuintir Dhoire agus níos faide i gcéin ina mbeidh áit ar leith aici ina gcroíthe go deo. Is obair í seo de chuid an ghrúpa Dublin Canvas a bhfuil sé de sprioc acu Baile Átha Cliath a dhéanamh níos áille do chónaitheoirí agus do chuairteoirí araon. Comhdháil Phálás Buckingham

D’eagraigh Rí na Breataine, Seoirse V, comhdháil ag Pálás Buckingham ar 21-24 Iúil 1914 le teacht ar réiteach ar “fhadhb na hÉireann.” Thug sé cuireadh do cheannairí Pháirtí Parlaimint na hÉireann agus Aontachtóirí na hÉireann chun teacht le chéile.
Cé gur ghlac ceannairí móra ón dá thaobh páirt inti, ní raibh aon rath ar an gcomhdháil. Ach bhuail na ceannairí Náisiúnacha agus Aontachtacha don chéad uair lena chéile.
Cúlra.
Bhí an caidreamh idir Náisiúnaithe Éireannacha agus Aontachtaithe ag dul in olcas. Bhí baol ann go mbeadh sé ina chogadh cathartha eatarthu.
Sa bhliain 1912, tharla smuigléireacht gunnaí neamhdhleathach, i Latharna sa tuaisceart i mBinn Éadair) sa deisceart. D'eagraigh an dá thaobh ollghluaiseachtaí mhílíste (Óglaigh Uladh agus Óglaigh na hÉireann). Ag tabhairt aghaidh ar bhaol an chogaidh chathartha, chinn an rí Seoirse V - Éirefhileach láidir ó a laethanta mar oifigeach cabhlaigh, bunaithe i gCorcaigh - ar idirghabháil a dhéanamh.
An Chomhdháil.
Reáchtáladh an chomhdháil i bPálás Buckingham idir an 21 agus 24 Iúil 1914. Cé go raibh ceist an rialtais dúchais ar an chlár oibre pholaitiúil ó na 1870idí, ba é í seo an chéad uair a bhuail na Náisiúnaithe agus Aontachtaithe le chéile. I measc iad siúd a bhí i láthair, bhí an Príomh-Aire H H Asquith, Lloyd George, ceannaire Pháirtí Parlaimint na hÉireann Seán Mac Réamainn, agus a ionadaí, Seán Diolún, Ar thaobh eile den tábla bhí ceannaire Chomhaontas Aontachtaithe na hÉireann, Edward Carson mar aon le Bonar Law, James Craig agus an Tiarna Lansdowne. Bhí Spéicéir Theach na dTeachtaí i gceannas.
Faoi cheann an dara lá, thuig Asquith nach mbeadh aon réiteach le teacht gan mhoill ar an cheist cé hiad na contaetha a bheas curtha as an áireamh. Scríobh sé chuig leathbhádóir:
"I have rarely felt more helpless in any particular affair, an impasse with unspeakable consequences, upon a matter which to English eyes seems inconceivably small and to Irish eyes immeasurably big. Isn't it a real tragedy?"
Cuireadh an chomhdháil ar sheal i ndiaidh trí lá gan comhaontú. Thug gach taobh le fios, áfach, gur gníomh dearfa a bhí inti, le hAontachtaithe agus Náisiúnaithe, don chéad uair riamh, chun teacht le chéile. Tháinig tuiscint chun cinn is cosúil, idir Carson agus na Náisiúnaithe: má go mbeadh Ulaidh le bheith fágtha amach, gur chóir don Chúige fanacht amuigh ina n-iomláine.
Bhain eachtraí san Eoraip na cosa ó na cainteanna, Cúpla seachtain níos déanaí, bhí tús curtha leis an An Chéad Chogadh Domhanda. Cuireadh an tAcht um Rialtais Dúchais ar fionraí i gcaitheamh an chogaidh. Bheadh iarracht eile le teacht ar réiteach sa bhliain 1917 agus Comhdháil na hÉireann.
Idirghabhálacha an Rí Seoirse V ar Éirinn, ina dhiaidh sin.
Chuir an Rí Seoirse V a ladar féin isteach ar roinnt ócáidí ina dhiaidh sin ar Éirinn. Sa bhliain 1920 thug sé le fios go raibh sé in aghaidh iompar na nDúchrónach, fórsa paramhíleata, a bhí in úsáid ag Rialtas na Breataine le linn Chogadh na Saoirse, agus é i mbun idirghabháil neamhthorthúil chun Thomáis Mhic Churtáin a shábháil nuair a bhí sé ar stailc ocrais. Tar éis an tAcht Rialtais na hÉireann 1920 a bheithe rite, rinne sé achainí phaiseanta i gcomhair athmhuintearais in Éirinn agus é i mbun Parlaimint Thuaisceart Éireann a oscailt sa bhliain 1921, a chuir leis an ghlaoch ar son sos comhraic idir Phoblacht na hÉireann agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Éireann, agus an bealach a réiteach don Chonradh Angla-Éireannach.
Sa bhliain 1932 mhaoiligh sé an t-achrann idir Uachtarán ar Ard-Chomhairle Shaorstát Éireann Éamon de Valera agus Seanascal Shaorstát Éirinn James McNeill. Chuaigh McNeill ar luathscor. D'admhaigh de Valera ina dhiaidh sin go raibh cáineadh rialtas na hÉireann gan údar. Ag taifeadadh an stair pholaitiúil, eacnamúil agus shóisialta in Éirinn ó na 1660idí ar aghaidh lena n-áirítear priontaí comórtha a eisítear ar chomóradh ócáidí stairiúla in Éirinn. Gent

Cathair sa Bheilg is ea Gent (ainm Ísiltírise; Fraincis: "Gand"). Tá an chathair suite cois Sceilte agus cois Leie i gCúige Flóndras Thoir.
Tá breis is 243,000 duine ina gcónaí ann (2010). Cultúr Tá roinnt Grianghrafadóireacht Scéal Cumann Domhanda
Áitritheoirí fearg Béising ag múchadh saighdiúra tar éis feithicil mhíleata a reáchtáil thar lucht agóide i 4 i Meitheamh 1989. Bhí na haghaidheanna doiléir chun féiniúlacht na n-ábhar a chosaint. (Anonymous Chinese Photographer)
Míníonn bean do na saighdiúirí Síneacha ag 22 Bealtaine 1989 cén fáth ar lean an agóid. (Anonymous Chinese Photographer)
Cabhraíonn an fhoireann leighis le mac léinn a thit anuas tar éis stailc ocrais. (Anonymous Chinese Photographer)
Bhailigh na mílte agóide in aice le Cearnóg Tiananmen ar Aibreán 27 1989, tar éis d'fhoilsigh an People's Daily eagarthóireacht ag cáineadh ghluaiseacht mac léinn an daonlathais. (Anonymous Chinese Photographer)
Tá na grianghraif atá i bhfolach ag blianta 30 ag teacht suas ar deireadh ag taispeáint na brutality agus na fearg a bhaineann le hagóidí Tiananmen i mBéising ar son an daonlathais.
Na grianghraif dubh-agus-bán a thóg grianghrafadóir le nuachtán Síneach agus nár nochtadh riamh roimhe seo.
Ar dtús, chuir údaráis na Síne cosc ​​ar fhoilsiú grianghraf a bhain leis an agóid a rinne meáin na Síne. Bhí eagla ar an bhfear ceamara freisin go bhféadfadh na grianghraif a bheith mar thoradh ar nochtadh na ngrianghraf.
Bhraith an grianghrafadóir uair amháin go dtiocfadh an lá nuair a phléifidh an tSín na hagóidí go hoscailte. Ach gar do 30 bliain tar éis na heachtra, is é an seasamh oifigiúil go raibh an agóid ina "éirí amach frith-réabhlóideach."
Maidir le cén fáth a bhfuil na grianghraif á lámhach anois, dúirt an grianghrafadóir, "Is mian liom go bhfoghlaimeodh a lán daoine ó na grianghraif fíricí na rudaí a tharla agus smaoineamh ar an eachtra."
D'fhoilsigh go leor eagraíochtaí sna meáin eachtracha íomhánna den chniogbheartaíocht i gcoinne lucht agóide i gCearnóg Tiananmen, ach is annamh a nochtann na daoine atá ag obair sna meáin Síneacha atá rialaithe go docht a gcuid grianghraf.
Thosaigh lucht agóide na mac léinn ag bailiú i gcearnóg mhí Aibreáin 1989 chun a gcomhbhrón a léiriú maidir le bás Hu Yaobang, mheas iar-Ard-Rúnaí Pháirtí Cumannach na Síne ceann de cheannairí na gluaiseachta athchóirithe. Freastalaíodh ar éilimh ar dhaonlathas níos mó trí chois a d'ordaigh Deng Xiaoping, an ceannaire uachtarach ag an am.
Cuireadh na daoine míleata chuig an chearnóg ó oíche 3 i mí an Mheithimh. Cé go n-áitíonn an rialtas nach bhfuair ach 319 duine bás san eachtra, ní mór an pictiúr iomlán a nochtadh fós.
Taispeánann ceann de na grianghraif go bhfuil mórán saighdiúirí ar an dá thaobh de agóide aonair a bhí á gcoinneáil.
D'aistrigh na húdaráis scannán go leor tuairisceoirí agus grianghrafadóirí díreach i ndiaidh na cniogbheartaíochta, ach d'éirigh leis an ngrianghrafadóir priontaí 100 a shealbhú.
Taispeánann cuid de na grianghraif roimhe seo go raibh cónaitheoirí ag soláthar bia agus deochanna do phearsanra míleata a sheoltar chuig an gcearnóg chomh maith le míniúcháin ó thaispeántóirí nach raibh aon rún acu dochar a dhéanamh do shaighdiúirí.
Ach nuair a thosaigh cniogbheartaíocht mhíleata, léirigh na grianghraif corpáin a tugadh chuig ospidéil tar éis gur bhuail feithiclí míleata nó gur lámhaigh saighdiúirí na híospartaigh.
"Níor shíl mé riamh go mbeadh an t-arm oscailte," a dúirt an grianghrafadóir. "Bhí faitíos orm freisin go bhféadfaí mé a lámhach."
Taispeánann grianghraif ina dhiaidh sin muintir an bhaile ag lascainiú a gcuid fearg ag saighdiúirí de réir mar a mhéadaíonn an foréigean.
Lean an grianghrafadóir orduithe chun stop a chur le pictiúir de agóidí eile ar son an daonlathais.
"Mar thuairisceoir, bhí aiféala orm go raibh folús á chruthú agam sa stair," a dúirt an grianghrafadóir. "Ag 1989, lean mé ar aghaidh ag glacadh na ngrianghraf toisc gur theastaigh uaim an méid a tharla a thaifeadadh go cruinn, cé nach raibh a fhios agam an mbeinn in ann iad a phriontáil láithreach."
Tags: Asia, tSín, daonlathas, Grianghrafadóireacht, scéal, Maisithe, Nuacht, Beijing, Agóidí, Cumann, Tiananmen Ghnóthaigh Bobby Sands suíochán i Máthair na bParlaimintí agus in olltoghchán 1983, bhuaigh Sinn Féin 13.4% de na vótaí ó thuaidh. Dreim le luath reifreann i dTír na mBascach Tá dreim le brú leanúnach anois ar son reifrinn a bheith i dTír na mBascach i ndiaidh don PNV agus Euskal Herria Bildu tromlach a bhaint sa tionól ann. Thiomsaigh an Captaen Urr. Denis J Wilson, Séiplíneach in arm an tSaorstáit i rith na 1920í, an 167 grianghraf atá le feiceáil sa taispeántas. I measc na ngrianghraf sa taispeántas, tá seatanna gnímh de ghníomhaíochtaí míleata; grianghraif de na Dúchrónaigh; íomhánna dArt Ó Gríofa agus Mícheál Ó Coileáin ag labhairt ag cruinnithe a raibh sluaite ollmhóra ag freastal orthu; agus léirscrios na gCeithre Cúirteanna agus Theach an Chustaim. Cé gur íomhánna de ghníomhaíochtaí míleata na nDúchrónach i gcathair Chorcaí agus sa cheantar mórthimpeall is mó atá ann, ar ndóigh tá íomhánna den bheirt ba mhó a bhí sa choimhlint ar son an Chonartha - Ó Coileáin agus Ó Gríofa - le feiceáil go tréan. I measc na nithe eile atá le feiceáil, tá cóipeanna de na litreacha bunaidh idir an grianghrafadóir agus oifig an Chinsire i mBaile Átha Cliath; rogha lámhbhillí agus póstaeir a bhaineann leis an gConradh Angla-Éireannach; grianghraf daistriú Bheairic Átha Luain ó arm na Breataine chuig an nGinearál McKeon i bhFeabhra 1922; dó Bhaile Brigín a rinne na Dúchrónaigh i mí Mheán Fómhair 1920; dó Theach an Chustaim i mBaile Átha Cliath i mí na Bealtaine 1921; dó na gCeithre Cúirteanna i mBaile Átha Cliath i mí Iúil 1922; trúpaí arm an tSaorstáit ag teacht i dtír i longa sa Phasáiste, Co Chorcaí; trúpaí Óglaigh na hÉireann ag dul isteach i gCorcaigh i mí Lúnasa 1922 i ndiaidh fórsaí na bPoblachtach/Frith-Chonartha a chloí. Ag deireadh na seascaidí, bhris foréigean amach i dTuaisceart na hÉireann. Bhí Ó hEochaidh ina Aire Dlí i gcaibinéad Sheáin Uí Loingsigh ag an am. Ní fhacthas Ó hEochaidh mar taobhaitheoir leis an bhfeachtas foréigin ó thuaidh agus mar sin, bhí ionadh ann nuair a sacáladh Ó hEochaidh agus Niall Blaney ón gcaibinéad mar gheall ar líomhaintí gur úsáideadh airgead Stáit le airm a iompórtáil don IRA. Tógadh an bheirt chun triail in éineacht leis an gCaptaein James Kelly, agus fear gnó ón mBeilg darbh ainm Albert Luykx. Éigiontaíodh an ceathrar agus ceapadh go raibh saol polaitíochta Uí Eochaidh thart. Chaith sé roinnt blianta ar na cúlbhinsí ag iarraidh tacaíocht a ghineadh dó féin ón mbonn aníos.