مدتی پیش یک متنی در رابطه با جشن پنج سالگی شتابدهنده ها در ایران نوشت که دیدگاهی منصفانه به وضعیت اکنون اکثریت شتابدهنده‌های فعال کشور بود. بعد از خواندن آن نوشته به نظرم رسید ایده خوبی است که اکنون که دیگر آواتک (تقریبا) فعال نیست و به نحوی به کار خودش به عنوان یک شرکت مستقل پایان داده است، من هم به عنوان شتابگیرنده سابق آواتک دیدگاه خودم را نسبت به شتابدهنده‌ای که خودم فرصت حضور در آن را داشته‌ام را بیشتر با نگاه به دلایل درون سازمانی بنویسم (چون دلایل اقتصادی بیرونی را همه می‌دانیم و بیان دلایل دیگر که قابل اثبات نیستند، متن را تبدیل به یک نوشته احساسی مبتنی بر حدس و نظرات شخصی می‌کنند) آواتک کارش را تقریبا از ابتدای سال شروع کرد و به واقع باید گفت که در آن زمان آواتک اولین شتابدهنده خصوصی بود که راه اندازی شد. یادم هست در اولین بازدید از آواتک، معماری مدرن، فضای کاری باز اشتراکی، خدمات مشاوره و منتورینگ و راهنمایی نحوه راه اندازی کسب و کار از جمله مواردی بود که از دید من در آن سال بسیار جذاب بود. من در شرایطی که نیک پرینت تنها یک ایده بود، برای چرخه دوم آواتک ثبت نام کردم و عملا بعد از پذیرفته شدن در برنامه پیش شتابدهی از نقطه صفر استارتاپ نیک پرینت را شروع کردم. اگر صادقانه بخواهیم نگاه کنیم آواتک نیز مثل استارتاپ هایی که پذیرش می کرد خود یک استارتاپ در حال رشد بود که در خیلی از مقاطع با حدس و خطا و آزمودن، مسیر پیش رویش را می ساخت. نوپا بودن بحث شتابدهنده ها و نحوه کارشان در ایران باعث شد در این چند سال اخیر تعدادی از استارتاپ‌های مستقر در شتابدهنده‌ها، مسیر سختی را در همراهی با رشد شتابدهنده ها طی کنند. در واقع زمانی که استارتاپ ها نیاز به حمایت و راهنمایی و مشاوره داشتند، آواتک درگیر حل مسایل و مشکلات پیش بینی نشده ای بود که از قبل به آنها فکر نکرده بود و برایشان راه حلی نداشت. همین باعث شد که نتواند به عنوان پشتیبانی که استارتاپ ها نیاز داشتند در کنار آنها قرار بگیرد. در طی دو سال اول برای من خیلی عجیب بود که چرا آواتک اینطور نسبت به آینده استارتاپ‌های خودش بی اعتنا است. بارها از خودم می‌پرسیدم که روش درست ارتباط شتابدهنده به عنوان یکی از سهام داران با استارتاپ‌ها باید چگونه باشد. آیا رابطه فعلی یک رابطه استاندارد و درست است و انتظارات استارتاپ‌ها زیاده از حد است یا باید روابط به شکل دیگری باشد؟ زمان برد تا متوجه شدم این بی‌اعتنایی نسبت به هزینه و زمانی که صرف استارتاپ‌هایی شده که آواتک به طور رسمی سهام دار آنها است از چه نگرشی ریشه می گیرد. نگرشی که از دید نیکوی اکنون، نیمی درست و نیمی غلط بود. بخش : شتابدهنده، محصولی که باید خودش را به استارتاپ‌ها بفروشد در مسیری که می خواهیم فعالیت شتابدهنده ها به خصوص آواتک را بررسی کنیم نکته مهم و اساسی این است که به یاد داشته باشیم که هر شتابدهنده قبل از اینکه یک شتابدهنده باشد، یک محصولی است که مثل همه دیگر محصول/سرویس‌ها نیاز دارد خودش را به مشتری که همان استارتاپ‌ها باشند، بفروشد. این نیاز باعث می‌شود که گاهی در پروسه تبلیغات شعارهایی انتخاب شوند که در واقعیت برای شتابدهنده‌ها اجرایشان ساده نباشد و یکی از دلایل کم شدن علایق استارتاپ ها به شتابدهنده ها همین عدم هم‌خوانی انتظارات ایجاد شده با خدمات واقعی ارایه شده است. برای آواتک نیز داستان به همین شکل بود با این تفاوت که در سال آواتک به عنوان اولین شتابدهنده خصوصی کشور در نظر داشت الگویی درخشان برای شتاب‌دهنده های آینده کشور نیز باشد و این امر نیاز داشت که استارتاپ‌های زیادی خواهان قرارگرفتن در چرخه های اولیه آواتک باشند تا اثباتی باشد بر وجود یک مارکت بزرگ در حال رشد. این تاکید باعث شد که در پروسه تبلیغات و ارایه خدمات به استارتاپ ها بیشتر از حد نرمال اغراق شود طوری که خیلی از دوستان به اشتباه با این دیدگاه جذب آواتک شدند که آواتک در کنار ارایه مشاوره و هزینه ابتدایی میلیون تومانی چون به عنوان سهام دار نیز وارد شرکت می شود پس از ابتدای کار تا جاییکه که سهام دار شرکت باشد، در کنار استارتاپ‌ها (به خصوص برای حل مشکلات مالی و حقوقی و گرفتن سرمایه گذار) به عنوان یک حامی خواهد ایستاد، درحالیکه این تصور به این شکل واقعیت نداشت. در عمل آواتک بر اساس تفکر خودش پشتیبان استارتاپ ها بود اما آنچه که آواتک به عنوان همراهی برای خودش تعریف کرده بود در واقعیت با انتظار استارتاپ‌ها بسیار متفاوت بود. بخش : دیدگاه آواتک از حمایت استارتاپی چه بود؟ همه ما می دانیم که آوتک تا چه میزان به اکوسیستم استارتاپی کشور کمک کرده است. آواتک ده ها کارگاه و همایش آموزشی برای استارتاپ ها برگزار کرد. آن هم در سالهایی که برگزاری این نوع کارگاه ها به گستردگی امروز نبود. همراه با برگزاری کارگاه‌های آموزشی، ده ها مفهوم جدید و درست در حوزه های رشد، مارکتینگ، فروش و ارزیابی عملکرد به مخاطبین ارایه شد که خود قدم بزرگی برای هم سطح شدن دانش اکوسیستم با دانش فراگیر بین المللی بود. مفهوم شتابدهنده و شتابدهی استارتاپ ها با شروع فعالیت آواتک به شکل گسترده ای مطرح شد و این موج خبری با خودش مزایای مثبتی مثل ورود سرمایه گذاران، شکل گیری سریع و پرشتاب استارتاپ های کوچک و ایجاد مراکز coworking space را داشت. اما در کنار ده ها ویژگی مثبت و تاثیر گذار، عملکرد آواتک باید از نقطه نظر یک شتابدهنده نیز مورد قضاوت قرار بگیرد. اینجا جایی است که من قصد دارم فلسفه فکری آواتک در قبال استارتاپ‌ها را بررسی کنم. آواتک برای شروع الگوی خودش را طرز کار شتابدهنده های موفق امریکا و اروپایی قرار داد که در آن مقطع تصمیم درستی بود. چرا درست بود؟ چون آن شتابدهنده ها هر کدام چندین استارتاپ موفق را در پرتفولیوی خود داشتند و این خود تاییدی بود بر اینکه روش کار آنها درست است. اما روش کار آنها چه بود؟ نگرش آنها این بود که قرار نیست همه استارتاپ ها موفق شوند و اگر از هر استارتاپ فقط یکی موفق شود با فروش درصد سهامی که متعلق به شتابدهنده است، درآمد مورد نیاز مجموعه تامین خواهد شد. بنابراین آنها نیازی نمی‌دیدند که توجهی فراتر از ارایه راهنمایی های لازم در حوزه مدل کسب و کار، روش های مارکتینگ و. به استارتاپ‌ها داشته باشند. استارتاپ‌هایی که مارکت خوب و تیم خوبی داشتند خودشان رشد می کردند و با گرفتن سرمایه‌ی مناسب با موفقیت از دوره شتابدهی خارج می شدند و آنهایی که فاکتورهای لازم موفقیت را نداشتند نیز یا مدل کسب و کار خود را عوض می کردند و یا fail می شدند. عملا در این نقطه شتابدهنده نقش ناظری حمایت کننده را دارد که چتر حمایت گرانه خود را از بالا روی سر استارتاپ ها گشوده است و مستقیم با هر استارتاپ به شکل یک حامی تمام وقت درگیر نیست. آواتک هم با همین نگرش به عنوان شتابدهنده وارد کار با استارتاپ ها شد اما اینجا بود که به قول حافظ"افتاد مشکل ها". تقریبا هیچ چیزی مشابه آن چیزی که آواتک به عنوان مسیر پیش رو برای خودش و استارتاپ‌ها تصور می کرد، پیش نرفت. آواتک بعد از پایان چرخه اولش که سرآوا به عنوان سرمایه گذار اشتراکی در اکثریت ده استارتاپ‌نهایی، سرمایه گذاری کرد با چندین مشکل روبرو شد که هر کدام از این مشکلات را باید جداگانه توضیح داد. آواتک در ابتدای کارش نحوه ی فعالیت اش این بود که اگر استارتاپی دوره پیش شتابدهی را تمام کند و بعد در Selection Day برای ورود به دوره شتابدهی انتخاب شود، توسط تیم حقوقی ما ثبت شده و عملا تبدیل به یک شرکت رسمی می شود. این ایده روی کاغذ خیلی زیبا به نظر می آمد اما در عمل هم برای آواتک و هم استارتاپ‌ها چندین مشکل جدی ایجاد کرد. اولین مشکل ثبت شرکت، با تیم کارآفرین بود. تیم کارآفرینی که قبلا کارهای استارتاپ را به عنوان یک کار جانبی و پاره وقت انجام می داد و یا بدتر از آن، کل فرایند تولید محصول را از نقطه صفر در شتابدهنده طی کرده بود و هیچ ایده ای از سختی مسیر پیش رو از جمله شرایط سخت مالی نداشت، با گرفتن سهمی از استارتاپ عملا به صورت رسمی، عضوی از یک شرکت ثبت شده می‌شد. به هر میزان استارتاپ جلو می رفت و مسیر ناهموار و سخت برای اعضای تیم روشن تر می شد بعضی ها (به خصوص به خاطر عدم تامین مالی) در جدی بودن انگیزه و هدف خود تردید می‌کردند و همین باعث می‌شد که بخواهند تیم را ترک کنند. حالا تصور کنید که هم تیمی شما ایمیل ها پاسخ ندهد و یا در هیچ جلسه ای شرکت نکند، من در اینجا به روند کلی اشاره می‌کنم و قصدم قاطعانه صحبت کردن و متهم کردن آواتک نیست. همچنین که باید بگم که نیروی سرمایه گذاری آواتک در پروسه سرمایه گرفتن ما، با تمام وجود نیرو گذاشت. اما مشکل پاسخ گویی به ایمیل ها و مسیج ها همواره از سمت آواتک و سرآوا برقرار بود. من نمی دانم این عدم ارتباط صحیح با استارتاپ ها به علت مدیریت ضعیف بود و یا کمبود نیروی انسانی مناسب و یا عدم وجود ساز و کار درست پیگیری امور با استارتاپ‌ها و یا دلایل دیگری که ما نمی‌دانیم، اما علت هرچه بود این عدم پاسخ‌گویی آواتک به استارتاپ ها و مشکلات اقتصاد کلان کشور باعث شد احتمال تحقق درآمد از فروش سهام استارتاپ ها (که هر کدام به نحوی درگیر یک سری مشکلات بودند) بسیار کم ارزیابی شود و این هم مشکل جدی دیگری برای آواتک محسوب می‌شد. (من می دانم آواتک از فروش سهام ریحون (استارتاپ مورد علاقه سرآوا) ، کسب درآمد کرد، اما از فروش باقی سهام های استارتاپ ها اطمینان ندارم) بخش /بخش آخر: نتیجه گیری نمی کنم در آخر همه‌ی حرف هایی که زدم باید گفت که مسیر و تجربه فردی افراد با آواتک به شکل‌های متفاوتی بوده است و اینجا من تنها عقاید و بخشی از تجربیات خودم و دوستان و آشنایم را نوشته ام و حتما افرادی هستند که باورهای کاملا متفاوتی با نظر من دارند. یک روزی محسن ملایری به من گفت که هر کدام ما فارغ از مسیری که در این اکوسیستم طی می کنیم، وظیفه داریم که تجربیات خودمان را مستند کنیم چون یک جامعه بدون بررسی اشتباهات گذشته و خواندن داکیومنت هایی که تا به حال نوشته شده اند، رشد نخواهد کرد. بنابراین من اینجا از شما دعوت می‌کنم که شما هم تجربه خود با آواتک را توی کامنت ها بنویسید.