بیماری کولوبوم ( یک ناهنجاری چشمی است که پیش از تولد نوزاد به وجود می آید. در حقیقت کولوبوم نبود بخشی از بافت ساختاری است که چشم را تشکیل می دهد. این عارضه ممکن است بخش های مختلفی از چشم مثل بخش رنگی چشم یا همان عنبیه، شبکیه یا همان بافت حساس به نور در بخش پشتی چشم، لایه رگ های خونی در زیر شبکیه کورویید یا حتی عصب های بینایی که وظیفه ارسال پیام ها به مغز را دارند، در بر بگیرد. این عارضه چشمی ممکن است در یک یا هر دو چشم اتفاق افتاده و با توجه به اندازه و محل به وجود آمدن، قدرت بینایی فرد را تحت ت ثیر قرار دهد. کولوبوم توصیف کننده شرایطی است که بافت طبیعی چشم یا قسمت های اطراف چشم در بدو تولد دچار نقص باشد. کلمه کولوبوم از کلمه یونانی به معنی "محدود شده" گرفته شده است. چشم جنین در سه ماهه اول به سرعت رشد کرده و شکافی که به شکاف کورویید معروف است در قسمت انتهایی ساقه مغز به وجود آمده و سرانجام چشم جنین را تشکیل می دهد. در شرایط عادی این شکاف در ماه هفتم بارداری بسته خواهد شد اما در صورتی که به هر علتی شکاف باز بماند، کودک دچار کولوبوم بیماری چشمی خواهد شد. بیماری کولوبوم می تواند یک یا هر دو چشم را به صورت همزمان درگیر کند. بیماری کولوبوم چشمی با توجه به بخش درگیر شده چشم، انواع متفاوتی دارد: قسمتی از پلک بالایی یا پایینی وجود نداشته باشد. هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید یک قسمت از لنز چشم وجود نداشته باشد. این نوع کولوبوم باعث می شود تا ماکولا چشم به درستی رشد نکرده و دچار مشکل شود. در این نوع کولوبوم عصب بینایی مشکل داشته و در نتیجه بینایی فرد با اختلالاتی روبرو خواهد بود. یویه آ لایه میانی چشم است که در نتیجه بروز این مشکل عنبیه چشم دچار مشکل شده و داخل عنبیه نقطه ای شبیه یک حفره به وجود می آید. حفره عنبیه باعث می شود تا چشم فرد شبیه چشم یک گربه بنظر برسد. در این کولوبوم یک بخش از شبکیه وجود نخواهد داشت. بیماری کولوبوم به طور حدودی از هر هزار نفر تنها نفر را درگیر می کند. از آن جایی که همیشه بیماری کولوبوم دچار نقص در ظاهر چشم نشده یا قدرت بینایی فرد را تحت ت ثیر قرار ندهد، در برخی موارد ممکن است هیچ گاه تشخیص داده نشود. کولوبوم در نتیجه رشد غیر طبیعی چشم به وجود می آید. این عارضه در ماه دوم رشد قبل از تولد، زمانی که شکاف بینایی کاملا بسته نشود، اتفاق خواهد افتاد. به این شکاف به وجود آمده در حین رشد کولوبوم گفته می شود. از آن جایی که شکاف بینایی در قسمت پایینی حدقه چشم به وجود می آید، به همین خاطر کولوبوم بیشتر نیمه پایینی چشم کودک را درگیر خواهد کرد. ساختار به خصوص چشم که تحت ت ثیر کلومبوم قرار گرفته بستگی به شکاف بینایی ای دارد که در طول رشد کودک تشکیل نشده است. بیماری کولوبوم ممکن است در نتیجه تغییر در ژن های مسیول شکل گیری چشم ها به وجود بیاید. این بیماری ممکن است در نتیجه نا هنجاری کروموزی باشد که یک یا چند ژن را تحت ت ثیر قرار داده باشد. بیشتر تغییرات ژنتیکی مربوط به کولوبوم فقط در تعداد کمی از افراد مبتلا تشخیص داده شده است و به نظر می رسد که علایم دیگری نیز می تواند در بروز کولوبوم اثر گذار باشد. به عنوان مثال ممکن است بیماری کولوبوم در نتیجه عوامل محیطی مثل قرار گرفتن در معرض الکل در دوران بارداری اتفاق بیفتد. در چنین مواردی فرد مبتلا به کولوبوم معمولا دچار بیماری های دیگری نیز خواهد بود. این بیماری نام های متعددی دارد، که عبارتند از: کلوبوم چشمی کلوبوما یورویورتینال کولوبوم مادرزادی چشم میکروفتالات، جدا شده، با کلوبوما محققان بر این باورند که بیماری کولوبوم یک بیماری ژنتیکی بوده و ممکن است بین اعضای خانواده مشترک باشد. گاهی اوقات کولوبوم به عنوان بخشی از سندرم ژنتیکی شناخته می شود. به عنوان مثال سندرم چشم گربه ای یک اختلال نادر است که به خاطر شکل خاص و متمایز کولوبوم در عنبیه به این صورت نامگذاری شده است. سندرم چشم گربه ای در نتیجه جهش ژنتیکی به خصوصی به وجود می آید. با این حال همه کودکان دارای سابقه خانوادگی و ژنتیکی با عارضه کولوبوم یا سندرم های به خصوص به دنیا نخواهند آمد و تنها احتمال بروز این عارضه در بعضی از کودکان وجود خواهد داشت. علایم و نشانه های بروز کولوبوم بستگی به ناحیه ابتلا خواهد داشت. کولوبوم عنبیه به علت تغییر ظاهر چشمی کاملا مشخص بوده و با نگاه کردن به چشم کودک می توان متوجه بروز این بیماری شد. کولوبوم پلکی نیز با معاینه ساده پلک کودک قابل تشخیص است زیرا یک قسمت از پلک کودک وجود ندارد. در افرادی که کولوبوم قسمت جلویی چشم شان را درگیر کرده باشد بدون شک دچار مشکلات بینایی شده و میزان اختلال بینایی باید در دوران شیرخوارگی مورد بررسی قرار گیرد. اختلال بینایی انواع دیگر کولوبوم نیز می تواند با توجه به اندازه و محل بروز، باعث از دست دادن قدرت بینایی در فرد شود. به عنوان مثال کودکی که کولوبوم ماکولا یا عصب بینایی اش را درگیر کرده باشد، احتمال اینکه دچار مشکلات بینایی باشد بسیار زیاد است. همچنین کودکانی که دچار نقص در قسمتی از شبکیه خود هستند بدون شک در همان نقطه خاص قدرت بینایی نداشته و بخشی از محدوده بینایی شان از دست خواهد رفت. مت سفانه نقص بینایی و کاهش قدرت بینایی کودک در زمان تولد قابل تشخیص نیست. البته در بعضی از موارد کودک مبتلا به کولوبوم حساسیت شدیدی نسبت به نور خواهد داشت. کولوبوم در صورتی که عنبیه چشم را درگیر کند باعث می شود تا ظاهر مردمک چشم متفاوت شود ولی مشکلی برای بینایی فرد به وجود نخواهد آمد. در صورتی که کولومبا شبکیه چشم را درگیر کند ممکن است با توجه به قسمت های درگیر شده، فرد قسمت هایی از بینایی خود را از دست بدهد. در صورتی که ناحیه شبکیه وسیعی درگیر بیماری کولوبوم شده باشده باشد یا عصب بینایی فرد تحت ت ثیر قرار گرفته باشد. بینایی فرد تا حدی کاهش یافته و نمی توان مشکل به وجود آمده را با استفاده از عینک یا لنزهای چشمی برطرف نمود. بیماری کلوبوما می تواند منجر به بروز بیماری های دیگری شود. به طور کلی وجود کلوبوما در داخل چشم نشان دهنده یک نقطه ضعیف در داخل چشم کودک است که همین نقطه ضعف می تواند باعث تغییر در فشار یا عملکرد طبیعی چشم فرد شود. گاهی اوقات کلوبوم می تواند منجر به بروز بیماری های زیر شود: اگر کولوبوم بر روی شبکیه یا دیسک بینایی به وجود بیاید، چشم یکپارچگی خود را از دست خواهد داد. با گذشت زمان، بافت های ظریف در قسمت پشتی چشم ممکن است شل شده یا از قسمت های دیگر چشم فاصله بگیرند. پزشکان می توانند با جراحی از آسیب بیشتر به چشم جلوگیری کنند اما ممکن است در همین زمان بخشی از قدرت بینایی فرد برای همیشه از دست برود. کولومبوما ممکن است بر روی سیستم تخلیه مایعات از داخل چشم نیز ت ثیر گذاشته و باعث افزایش فشار چشم شود. از طرف دیگر عصب بینایی نسبت به فشار بسیار حساس بوده و در صورتی که فشار بیش از حد افزایش یابد، فرد قدرت بینایی اش را از دست خواهد داد. کدر شدن لنز چشمی یکی از مشکلاتی است که در افراد مسن به وجود می آید اما ابتلای فرد به کولوبوم باعث می شود تا فرد قبل از رسیدن به سنین بالا به این عارضه چشمی دچار شود. در صورتی که کولوبوم در پشت چشم به وجود آمده باشد، ممکن است رگ های خونی جدیدی در این قسمت ایجاد شود. رگ های خونی جدید به شدت ضعیف بوده و هر لحظه ممکن است دچار خون ریزی شوند. در این صورت خون در قسمت پشت چشم پخش شده و باعث از دست دادن قدرت بینایی خواهد شد. بیماری کولوبوم معمولا توسط اپتومتریست یا چشم پزشک تشخیص داده شده و برای این کار نیاز به معاینه چشم کودک خواهد بود. اپتومتریست از ophthalmoscope برای بررسی وضعیت داخل چشم کودک استفاده خواهد کرد. زمانی که کودک کمی بزرگتر شد می توان به سراغ دیگر آزمایشات مثل آزمایش سنجش بینایی رفت تا میزان آسیب بینایی کودک مورد ارزیابی قرار گیرد. هیچ درمانی برای بیماری کولوبوم وجود نداشته و اقدامات مراقبتی با توجه به نوع کولوبوم کودک انجام خواهد گرفت. مبتلا به کولوبوم عنبیه می تواند برای تغییر ظاهر چشم خود و طبیعی به نظر رسیدن آن از لنز های چشمی استفاده کند. جراحی برای اصلاح ظاهر چشم فرد کاربرد دارد. در صورتی که فرد در اثر ابتلا به کولوبوم دچار نقص پلک شده باشد نیز می تواند با استفاده از عمل های جراحی پلاستیک این مشکل را برطرف کرد. دیگر انواع کولوبوم که باعث بروز مشکلات بینایی برای فرد شده اند نیز تا حدی قابل بهبود بوده و می توان از تجهیزات چشم پزشکی برای کاهش آسیب های بینایی استفاده کرد. چشم پزشک می تواند به کنترل و مدیریت مشکلات دیگر چشمی که با بالا رفتن سن بیمار مبتلا به کولوبوم به وجود می آید کمک کند. به عنوان مثال فرد مبتلایان به کولوبوم ممکن است با افزایش سن دچار بیماری آب مروارید یا رشد رگ های خونی جدید در پشت چشم شود. چشم پزشک ممکن است در کودکان مبتلا به کولوبوم در یک چشم از درمان های به خصوصی استفاده کند. پزشک می تواند برای جلوگیری از بروز تنبلی چشم در کودک مبتلا، استفاده از قطره های چشمی، چشم بند یا عینک را تجویز کند تا چشم سالم دچار آسیب های این چنینی نشود. گاهی اوقات این شیوه های درمانی به بهبود بینایی فرد با وجود ابتلا به کولوبوم شدید کمک می کند. منابع: