از سر به زیران ملاحظه گر تا شورشیان ارمانخواه! جامعه ایرانی در دهه های اخیر و به موازات ورود و ظهور مدرنیته متاخر و لوازم آن (ماهواره اینترنت و ارتباطات جهانی) دچار تغییرات وسیع و بنیادینی شده است. یکی از وجوه بارز این تغییرات در رفتار و کردار فرزندان نسل های مختلف جامعه نمایان است. فرزندان دهه های و که فرزندان رشد یافته در بحبوحه و کوران انقلاب و جنگ بودند به تبع شرایط زمانی و مکانی خود فرزندانی مطیع، کم توقع، سپاسگزار و مودب (با پارامترهای والدینی که خود جلو پدر مادرهایشان پایشان را دراز نمی کرده اند) بودند. فرزندانی کم توقع بودند چراکه کودکانی هر روز شاهد خشونت عریان و کشته شدن ادمیانی در میانه جنگ شهری دهه بر سر انقلاب و یا کشته شدن ادمیانی دیگر در جریان بمباران و موشک باران دهه بوده اند و ایام مدرسه شان با صدای اژیر خطر حمله هوایی و دویدن به سوی پناهگاه مدرسه برای نجات جان همراه بوده، نمی توانند توقعاتی بیش از زنده ماندن و ساده زندگی کردن را در مخیله خودشان بگنجانند! در کشوری که جنگ زده و درگیر انواع کمبودها و فشارهاست فرزندان نمی توانستند خواسته هایی بیشتر از خوراک و پوشاک - البته آن هم در حد ضرورت و رفع نیاز - از والدین خود داشته باشند. فرزندانی که عمده تفریحاتشان به ساعتها دویدن دنبال یک توپ پلاستیکی دولایه با دروازه های اجری یا بازی هفت سنگ با یک توپ تنیس و تعدادی سنگ و یا خاله بازی با عروسکهای بدون دست و پا و له و لورده خلاصه می شد! خلاصه انکه فرزندان دهه های و بدلیل رشد در شرایط زمانی و مکانی خاص فرزندانی مطیع، کم توقع و بقول والدین سر براه بار امدند. دهه هفتاد شمسی مقارن بود با پایان جنگ و اتمام شرایط جنگی و شروع دوره رونق و افزایش رفاه (هرچند نا متوازن) در کشور. دوره ای که تبلیغات تلویزیونی کالاها و محصولات متنوع و رنگارنگ رنگ و بوی جدیدی به خود گرفت و فرهنگ مصرف گرایی و لذت گرایی (که الزاما هم موضوعات بد و مذمومی نیستند) جای فرهنگ قناعت و تحمل شرایط که محصول شرایط دوره جنگ بودند را گرفتند. در این دوره دیگر فرزندان به حداقل ها راضی نبودند بلکه استانداردها برایشان معیار بود. فرزندان حالا دیگر کفش خوب و لباس خوب و غذای خوب می خواستند و به لباس دست دوم برادر یا خواهر بزرگترشان راضی نبودند. انها لباس نویی که برای خودشان باشد و بوی نو بودن بدهد می خواستند. چیزی که البته حقشان بود. خواسته محوری فرزندان دهه هفتاد نه تامین حداقل نیازها بلکه دستیابی به حقوق مسلم شان بود. حقوقی که آن را با صدای بلند بر سر والدین عموما دهه پنجاهی خود فریاد میزدند و این برای والدینی که خود در کودکی طعم رفاه و مطالبه گری را نچشیده بودند اندکی غریب و گران می امد. اما این والدین تحصیل کرده و اگاه به زمانه از سویی می دانستند که فرزندان آنها توقع بیجایی ندارند و صرفا حق خود را فریاد میزنند. والدینی که اگاهانه و با میل خود فرزندانشان را بدنیا اورده بودند فرزندانی که دیگر شبیه کودکی والدینشان نبودند. فرزندانی که از دید انها کمی خودخواه بنظر می رسیدند اما چاره ای جز تعامل و تن دادن به خواسته های آنها نداشتند. اما با ظهور فرزندان دهه هشتادی شرایط کاملا جدید و متفاوتی حکمفرما شد. فرزندانی که به لطف اینترنت و ماهواره و شبکه های اجتماعی جهانی شده اند و کف انتظاراتشان نه حداقل ها بلکه حداکثرهاست! فرزندانی که به دنبال ایده آل ها و بهترین هایند و حالا دیگر حتی به لباس خوب و کفش خوب هم رضایت نمی دهند. آنها پوشاک برند و اصل چند صد هزار تومانی می خواهند دیگر فقط شیک بودن لباس یا گوشی موبایلی که میخرند یا خوشمزه بودن غذای رستوران یا قهوه کافی شاپی که میروند کافی نیست بلکه باید برند و چشمگیر و به اندازه کافی معروف باشند تا جلوی همسالان و جنس مخالف اصطلاحا کم نیاورند! حالا والدین دهه ی و ی با فرزندانی مواجه شده اند که ندارم و نمی شود در کتشان نمی رود بلکه والدین را به مثابه عابر بانکی می بینند که باید تامین کننده نیازهای لاکچری انها باشند. اما براستی همه این تغییرات نشانه بدی است؟ از نظر نگارنده خیر! هرچند مصرف گرایی افسارگسیخته و بی هویتی نسل جدید را تایید و تمجید نمی کنم اما معتقدم مطالبه گری و احقاق حقوق ویژگی های مثبت نسل های جدیدند. والدین در دوره های اخیر باید بدانند که فرزندان آنها همانند کودکی خودشان نخواهند بود که نه به حقوق خود اگاه باشند و نه آنها را مطالبه کنند. فرزندان جدید از والدینی که آنها را خواسته و با تصمیم اگاهانه بدنیا اورده اند می خواهند که تبعات تصمیم مهم خویش را بپذیرند و نیازهای متعارف و متناسب با شرایط امروز را برایشان مهیا نمایند در غیر اینصورت محکومند که تبعات جدی و پر دردسر تصمیم غیر مسوولانه خود را بپردازند آن هم با بهایی گزاف و گران! مهدی دولتی @ charkhvand