افکار متفاوت فرهنگ عمومی و جغرافیایی یکسان شرایط زیستی و مادی متفاوت مکان اجتماعی و زمانی یکسان نگاه های متفاوت چشم های یکسان انسان های متفاوت آدم های یکسان فرق فرهنگ رونق بخشی به قامت زندگی اجتماعی اگر واژه و فرهنگ "فرق"، اختراع و استفاده نمی‌شد، زندگی اجتماعی و حتی زندگی فردی انسان های زنده، در جغرافیای گسترده ی تمدن، دچار دستخوش و تغییر بنیادی می‌شد. وجود وجه افتراق در اجتماع و اذهان عمومی، مثل ماده ی شیمیایی ای است که از عناصر تلقین، پیروی کردن، اطاعت و تمدن ساخته شده است که هر روز، هر ساعت و هر دقیقه، به صورت خواسته یا ناخواسته، خودآگاه یا ناخود آگاه به قامت زندگی فردی و اجتماعی مان و جهان بینی و نگرش فردی و اجتماعی مان تزریق می‌کنیم. شاید همین "وجه افتراق" های دردناک باعث شده که ملل متمدن دوام بیاورند. شاید همین "وجه افتراق" در اذهان عمومی و شیوه ی زندگانی اکثریت جامعه رخنه کرده و مسبب تولد "پیروی کردن و اطاعت " بی چون و چرا و "عدم پرسش از اصول " بنیادی زندگانی شده است تا اکثریت "عادت" کنند و وضع زندگانی خود را به صورت پیشفرض بپذیرند و در بعضی از جوامع، حتی "پرسشگری" در برابر مسایل اعتقادی را بر خلاف مشیعت خداوندگار بدانند. این عقیده، یعنی قبول کردن وجود "وجه افتراق" در چارچوب مسایل مادی و معنوی در اکثریت، باعث متولد شدن اقلیتی مظلوم و پرسشگر می‌شود که با سلاح "انتقاد" و "شک" به جنگ با فهم عمومی و مشترک جامعه شان می‌روند و از جامعه ی خود طرد می‌شوند. همیشه، پرسش های اساسی که از نظر جهان بینی، اعتقادی و حتی سبک زندگی، برای نسل های بعد به صورت راهگشا و چراغ راه عمل می‌کنند، در زمان نامناسب و جغرافیای نامناسب اتفاق می‌افتد و بیان می‌شود. پارادوکس شیرین محیط زندگانی و فهم شخصی فرد پرسشگر! آیا می‌توان امید داشت که روزی برسد تا مکان و جغرافیای زندگانی فرد پرسشگر و نخبه، با فهم او مطابق باشد؟