مقاله مرتبط: رییس‌علی دلواری مبارز، مشروطه‌خواه و رهبر قیام جنوب در تنگستان و بوشهر علیه نیروهای بریتانیا در دوره جنگ جهانی اول بود. او در شمسی در روستای دلوار از توابع تنگستان متولد شد. مادر رییس‌علی شهین و پدرش "زاییرمحمد" کدخدای دلوار بود که بعدها به "معین‌الاسلام" ملقب شد. با شروع نهضت مشروطیت، رییس‌علی که سال بیشتر نداشت از جمله پیشگامان مشروطه‌خواه در جنوب ایران شد و همکاری نزدیکی با محافل انقلابی و عناصر مشروطه‌طلب در بوشهر، تنگستان و دشتی آغاز کرد. دوران جوانی او هم‌زمان با حضور گسترده استعمار در بود. وی نقشی کلیدی در قیام جنوب داشت. قیام مردم تنگستان به رهبری او روی هم هفت سال طول کشید و در این مدت دلیران تنگستانی دو هدف عمده را دنبال می‌کردند، پاسداری از بوشهر و دشتستان و تنگستان به‌عنوان منطقه سکونت خود و جلوگیری از حرکت قوای بیگانه به درون مرزهای ایران و دفاع از استقلال وطن. او با همراهی دیگر مشروطه‌خواهان، بوشهر را از حاکمیت استبداد "محمدعلی شاه قاجار" خارج کرد. در سال هجری شمسی به درخواست ملاعلی تنگستانی و "سیدمرتضی مجتهد اهرمی" که مخالف استبداد محمد علی‌شاه قاجار بود، بوشهر را تصرف کرد و حدود ماه شهر را در کنترل داشت. در آغاز جنگ جهانی اول در سال قوای از شمال و نیروهای انگلستان از جنوب، ایران را در معرض هجوم قرار دادند و کشتی‌های جنگی انگلستان در مقابل بوشهر لنگر انداختند و نیروهای اشغال‌گر در اوت سال میلادی به‌صورت تدریجی قصد اشغال بوشهر و نواحی ساحلی اطراف را داشتند. یک روز پس از اشغال بوشهر، چهارده نفر از ساکنین آن علیه اشغالگران اعتراض کردند، ولی چون اهل جدال و اسلحه نبودند دستگیر و به تبعید شدند. رییس‌علی همراه دوستش "خالوحسین دشتی" در اوایل ماه رمضان قمری در عمارت "حاج سید محمدرضا کازرونی" پس از مذاکراتی با وی آمادگی خود را برای دفاع از بوشهر و جلوگیری از پیش‌روی نیروهای انگلیسی اعلام داشت. نیروهای انگلیسی هم‌زمان با حمله به بوشهر قصد تصرف ناحیه دلوار را داشتند. دلوار محلی بود که پیش از آن چندبار سربازان انگلیسی به آن جا تجاوز کرده، اما هر بار شکست خورده بودند. رییس‌علی دلواری و "شیخ حسینخان چاه‌کوتاهی" و "زایرخضرخان اهرمی" از این وقایع آگاه شدند و قیام دلیران تنگستان علیه اشغالگران آغاز شد. نیروهای متجاوز انگلیسی که قریب به پنج هزار نفر بودند در دام دلیرمردان تنگستانی گرفتار شدند. عملیات چریکی پیروزمندانه رییس‌علی، سایر مبارزان تنگستان را تشویق به همراهی با او کرد. تا تابستان میلادی، عملیات موفقی را علیه نیروی دریایی انگلیس رهبری کرد. انگلیسی‌ها مجبور شدند نیروهای کمکی از عراق و به بوشهر اعزام کنند و دلوار را به‌شدت بمباران کردند. زمانی که مقامات انگلیسی تصمیم قطعی درباره اشغال بوشهر و پیشروی به سوی را داشتند به‌منظور تطمیع رییس‌علی، دونفر از متابعان "حیدرخان حیات داودی" را به دلوار فرستادند تا موافقت او را با پیاده شدن قوای انگلیس در کرانه خلیج فارس و حرکت به سوی شیراز جلب کنند. نمایندگان حیدرخان ضمن ملاقات با رییس‌علی متذکر شدند که چنانچه او از قیام علیه قوای اشغالگر صرف‌نظر کند، مقامات انگلیسی چهل هزارپوند به او خواهند پرداخت. رییس علی در پاسخ می‌گوید: چگونه می‌توانم بی‌طرفی اختیار کنم در حالی که استقلال ایران در معرض خطر جدی قرار گرفته‌است؟ او در جواب نامه تهدیدآمیز از طرف مقامات انگلیسی مبنی بر اینکه "چنانچه بر ضد دولت انگلستان قیام و اقدام کنید، مبادرت به جنگ می‌کنیم، در این صورت خانه‌هایتان ویران و نخل‌هایتان را قطع خواهیم کرد. " نوشت: خانه ما کوه است و انهدام و تخریب آن‌ها خارج از حیطه قدرت و امکان امپراتوری بریتانیای کبیر است. بدیهی است که در صورت اقدام آن دولت به جنگ با ما، تا آخرین حد امکان مقاومت خواهیم کرد. جنگ میان دلیران تنگستان به رهبری رییس‌علی از یک سو و نیروهای بریتانیا و خوانین متحد آنان از سوی دیگر به‌طور پیاپی و پراکنده تا شهریور خورشیدی ادامه یافت و انگلیسی‌ها نتوانستند بر رییس‌علی و یارانش برتری یابند. رییس‌علی در محلی به نام "تنگک صفر" هنگام شبیخون به قوای بریتانیا توسط فردی نفوذی و اجیرشده به نام "غلام‌حسین تنگکی"، از پشت سر هدف گلوله قرار گرفت و در سپتامبر سال میلادی و در سن سالگی کشته شد. آرامگاه رییس‌علی پیکر او ابتدا در نزدیکی حرم امامزاده‌ای در روستای "کله بند" به خاک سپرده شد. اما به موجب وصیت خود رییس‌علی، او را در جوار حرم حضرت علی (ع) در وادی‌السلام دفن کردند. کنگره هشتادمین سال کشته شدن وی در سال در بوشهر برگزار شد. همه‌ساله بزرگداشت او در استان بوشهر به‌خصوص محل تولد وی دلوار در سالروز کشته شدن او گرامی داشته می‌شود. چ دلوار کجاست؟ دلوار شهری بندری بر کرانه خلیج فارس در استان بوشهر ایران است. دلوار مرکز بخش دلوار شهرستان تنگستان است. شهر دلوار در جنوب خاوری شهر بوشهر و در فاصله کمی از دماغه هلیله قرار گرفته است. در بندر دلوار فروند موتورلنج باربری و تجارتی وجود دارد. پیشه بخشی از مردم این شهر ماهی‌گیری است. سدی نیز به نام سد رییس‌علی دلواری در این منطقه است که در کشاورزی منطقه ت ثیر بسزایی دارد. در ایران با مصوبه شورای عالی انقلاب روز شهریور به‌عنوان سالروز کشته شدن رییس‌علی دلوری از سال به نام "روز مبارزه با استعمار انگلیس" نام‌گذاری شده است. موزه موزه رییس‌علی دلواری در شهر دلوار از توابع شهرستان تنگستان واقع شده است. ساختمان این موزه خانه و محل زندگی رییس‌علی دلواری بوده است که در کیلومتری شهر بوشهر قرار دارد. در همین روز: بزرگداشت دولت انگلستان علیه آلمان وارد جنگ شد و ارتش فرانسه نیز به آلمان حمله کرد. ( شمسی) تصویب منشور ملل متفق توسط مجلس شورای ملی ( شمسی) مردم تهران نام "میدان ژاله" را به "میدان شهدا" تغییر دادند. ( شمسی) ازدواج امیرالمومنین امام علی (ع) و حضرت فاطمه (س) ( قمری) تولد "ابن ابی‌الحدید" دانشمند و مورخ بزرگ مسلمان ( قمری) روز ملی "سان مارینو" زادروز کوچک‌ترین جمهوری قدیمی جهان ( میلادی) نیروهای ضد سلطنت در انگلستان سربازان وفادار به چارلز دوم پادشاه این کشور را شکست دادند. ( میلادی) درگذشت "الیور کرمول" تنها رییس‌جمهور انگلستان در تاریخ این کشور که چارلز دوم را برکنار کرده بود. ( میلادی) امضای معاهده پاریس ( میلادی) انگلستان استقلال مهاجرنشینان خود در آمریکا را پذیرفت. ( میلادی) آغاز انتشار "نیویورک سان دیلی" نخستین نشریه روزانه آمریکا ( میلادی) اشغال شهر "دمشق" توسط نیروهای متفقین در اواخر جنگ جهانی اول ( میلادی) اعلان جنگ فرانسه و انگلیس به آلمان در جنگ جهانی دوم ( میلادی) آغاز نبرد زیردریایی‌ها توسط آلمان در آغاز جنگ جهانی دوم ( میلادی) ورود نیروهای متفقین به ایتالیا در جریان جنگ جهانی دوم ( میلادی) درگذشت "هوشی مینه" قهرمان استقلال ویتنام ( میلادی) روز ملی و استقلال "قطر" از استعمار انگلستان ( میلادی)