سرمایه‌گذار می‌شناسی؟ بله برای چه ایده یا طرح کسب‌وکاری؟ نمی‌توانم بگویم یک وقت دزدیده می‌شود. این مکالمه‌ای است که برای من بارها و بارها اتفاق افتاده است. حتما برای بسیاری از فعالان اکوسیستم استارتاپی نیز این مکالمه باید آشنا باشد. اما چرا این مقدار ترس از دزدیدن ایده وجود دارد؟ آیا ایده دزدیدنی است؟ چرا دزدیدن ایده بسیاری از کسانی که می‌خواهند کسب‌وکاری را راه‌اندازی کنند یکی از دغدغه‌های اصلی‌شان این است که تا جای ممکن تلاش کنم که کسی ایده من را نداند تا یک وقت خودش آن را ندزدد و اجرا نکند. گاها آنقدر بر این موضوع دقت دارند که حتی از افشای آن نزد مشاوران و سرمایه‌گذاران و مشتریان خود نیز خودداری می‌کنند. لذا خود را از جذب بسیاری از منابع و رشد محروم می‌کنند. حرکت به صورت چراغ خاموش برای یک استارتاپ تازه تاسیس امری نسبتا درست است اما تا چه حد؟ این که از افشای ایده خود نزد هر کسی خودداری کنیم افراط است. شما برای شروع مسیر خود نیاز دارید تا حتما ایده خود را با این افراد در میان بگذارید. کسانی که فکر می‌کنید پتانسیل و احتمال شدن را دارند. سرمایه‌گذارانی که برای ارایه نزدشان می‌روید حتی اگر احتمال موفقیت را کم می‌دانید. شرکای تجاری که می‌توانند به شما کمک کنند حتی اگر در همان صنعت شما مشغول فعالیت هستند. مشتریانی که می‌خواهید با آن‌ها مصاحبه کنید برای اعتبارسنجی ایده‌تان مشاوران و ها نکند ایده ما دزدیده شود؟ برخی می‌گویند در ایران که نمی‌توان ایده را ثبت کرد ممکن است اگر به کسی بگویم، من را پیچانده و خودش برود آن را اجرا کند. اما پاسخ به این دغدغه وراهکارهایش: - اولا باید بدانید این که ایده را نمی‌توان ثبت کرد فقط مختص به کشور ما نیست بلکه در تعداد زیادی از کشورها همین‌طوراست و قوانین مالکیت فکری به یک ایده که ماهیت فیزیکی پیدا نمی‌کند تعلق نمی‌گیرد. ثبت کردن و محافظت و حقوق مالک بیشتر هنگامی معنا پیدا می‌کند که اختراعی صورت گرفته باشد یا طرح صنعتی باشد که بتواند آن را ثبت و محافظت کرد. ایده به خودی خود چیز قابل ثبتی نیست. اگر ایده تان را به محصولی نوآورانه تبدیل کرده‌اید آنگاه قابلیت ثبت در ایران را هم دارید و قوانین تا حد خوبی در محافظت از آن به شما کمک خواهد کرد. - مگر ایده‌ای که دارید چقدر نوآورانه است. شاید بگویید که این ایده در ایران و جهان نمونه‌ای ندارد. هرگز این طور نیست! هیچ ایده‌ای نیست که چنین خاصیتی داشته باشد. اگر بر فرض هم داشته باشد، نشان دهنده ریسک بسیار بالای انجام آن کار است که کسی در دنیا آن را اجرا نکرده است. ایده این که بزنیم که فلان را به بهمان وصل کند و کمیسیون بگیریم واقعا ایده نوآورانه‌ای نیست که به ذهن کسی نرسیده باشد و مختص شما باشد که آن را از همگان مخفی کنید. حتما به ذهن دهها نفر رسیده است و شرایط اجرای آن را نداشته‌اند وگرنه زودتر از شما آن کار را کرده‌بودند. - ایده من مثلا است و برای جذب سرمایه اگر به سراغ فلان بانک یا شرکت‌های وابسته به آن بروم آن ایده را گرفته و خود بانک آن را اجرا می‌کند، بانک هم که خب هم نیروی بیشتری دارد و هم سرمایه زیادی. این اتفاق هم بسیار بعید است. چرا که بانک‌ها با آن ابعاد سازمان خود آنقدر دغدغه‌های بیشتر و بزرگتری دارند که اصلا نمی‌توانند به این سمت بروند. حتی اگر بخواهند بروند آنقدر سازمان بزرگ و لختی هستند که توسعه یک محصول ساده در آن‌ها بسیار بسیار زمانبرتر از یک استارتاپ کوچک چابک است. لذا با خیال راحت ایده خود را می‌توانید با شرکت‌های بزرگ مطرح کنید و اگر نگران دزدیدن ایده هستید سرعت خود را بالا ببرید و Time to market را کاهش دهید. - من چگونه می‌توانم به شمای اعتماد کنم و ایده‌ام را مطرح کنم؟ اگر چنین حرفی را به من نوعی بزنید قطعا خواهم گفت خب مطرح نکنید. اگر این میزان اعتماد را به یک منتور یا مشاور بزنید بی‌شک نباید اصلا همکاری را آغاز کنید. باید بدانید که یک مشاور واقعی آن‌قدر خودش دغدغه و کمبود زمان دارد که نیازمند دزدیدن ایده شما نیست. چرا که اولا وقت اجرای آن را ندارد ثانیا خودش تعداد زیادی ایده روی زمین مانده دارد. - در و و فراوان توضیح داده‌ایم که ایده به تنهایی هیچ ارزشی ندارد که بخواهد دزدیده شود. آن چه ارزشمند است تیم خوب در کنار اجرای خوب است وگرنه اگر همه دارایی شما یک ایده خام است اصلا همان بهتر که دزدیده شود و کس دیگری آن را اجرا کند تا وقت و منابع شما برای آن ایده تلف نشود. - در و و درباره چرخش استارتاپ نوشته‌ام و می‌دانید که ایده اولیه یک استارتاپ و بیزینس مدل مربوط به آن در طی اجرا بارها و بارها ممکن است چرخش کند و تغییر یابد. بنابراین حتی اگر ایده اولیه و خام شما دزدیده شود هیچ چیز را از دست نداده‌اید و نباید نگران چیزی باشید. بلکه نوآوری‌های در مدل کسب‌وکار و استراتژی‌های عملیاتی که دارید پراهمیت است. روی آن‌ها متمرکز باشید. - تیر آخر را بزنم. اصلا فرض کنید همه نکات بالا کشک! و ایده شما دزدیده شد. بازهم جای نگرانی زیادی نیست چرا که تازه با آن ایده‌دزد مساوی هستید و در یک نقطه ایستاده‌اید و حال مثل دو رقیب شروع می‌کنید به یک رقابت سالم. هرکدام تلاش می‌کنید تا با نوآوری و ایجاد تجربه کاربری بهتر مشتری را به خود وفادار کنید و سهم بازار بگیرید. باز هم چیز زیادی را از دست نداده‌اید. مگر نه این است که نت‌برگ و تخفیفان همزمان شروع کردند و با اختلاف دوهفته. آیا هر دو موفق نسبتا موفق نیستند؟ اگر تا اینجا بازهم قانع نشده‌اید و ترس‌تان از دزدیده شدن ایده نریخته اولا دغدغه خود را در بخش دیدگاه‌های این مطلب مطرح کنید تا شاید بتوانم آن را پاسخ بگویم ثانیا با سایر مشاوران مورد وثوق خود این مساله را بپرسید تا شاید با روش اجماع بتوانید آن را برای خود برطرف کنید. اما دوباره تاکید می‌کنم، در ابتدای راه چراغ خاموش حرکت کردن خوب است ولی مطرح نکردن ایده چیزی جز افراط در این امر نیست.