این نوشتار، تحلیل محتوایی گفتمان بازار آزاد در ایران با رویکرد تبار‌شناسی فوکویی و مراجعه به نوشتار بالا از آقای آرش شاکری است. دانستن این موضوع ضروری است که واژه‌ی زخرف در عربی به معنای پوشاندن و اندود کردن محتوا و کلام بی‌معنا و بی‌ارزش با رویه‌های زرق و برق دار است. بنا‌براین مزخرف یعنی چیزی که اصل بی‌ارزش آن توسط ظاهری فریبنده پوشانده شده است. مثل بدلیجات آب طلا. خوشگل و بی‌ارزش! توهم آزادی فوکو بین افکار عمومی اسم دهن پر کن و الحق در بین متفکرا هم ایده‌پرداز مهمیه. یکی از تمثیل‌های اصلی‌ای که فوکو ( ) بکار برده، زندان و تغییر ماهیت زندان و زندان‌بانه. قضیه بطور ساده اینه که حالت سفت و سخت و بسته‌ی زندان، کم کم باز‌تر و غیر‌قابل تشخیص‌تر می‌شه. فضای زندان از کوچیک به بزرگ تبدیل می‌شه و هدف تنبیه بیشتر بجای اینکه زجر باشه، کنترل و کنترل و کنترل می‌شه. روابطی (مثل کار و تجارت) توی زندان بر‌قرار می‌شه تا زندانیا دور هم بیشتر حال کنن و اونجا بمونن تا عذاب بکشن و بخوان عصیان کنن. زندان بان هم جای اینکه یه جای خاص و دور از دسترسی باشه، همون وسط همراه همه‌ست تا همه همیشه ببیننش و در عوض وجود متمایزشو کمتر احساس کنن. یه پارادوکس عجیب که همیشه یه عذاب وجدان مراقب رو همراه خودش میاره. این اون چیزیه که از آزادی، اطراف خودمون به شدت می‌بینیم. در رها‌ترین حالت‌های خودمون، در حالتی که بند اسارت مخدر و الکل هستیم، احساس رهایی می‌کنیم و بعدش عذاب و عذاب و عذاب. نظارتایی که از خونواده تا آژان احساس می‌کنیم. عکسی که نباید منتشر شه تا حرفی که نباید پخش شه. از این مثال‌های قابل لمس اطرافمون زیاده و با کمی رعایت جانبه انصاف و اخلاق و مراجعه به خودمون کلیشو می‌تونیم به یاد بیاریم. این توهم آزادی باید حتما و حتما و حتما قابل درک "بلافاصل" ( immediate ) (بوردیو، ) باشه. یعنی همونی که آدما تو نگاه اول می‌یننو درک کنن. نه نیاز به عمیق شدن داشته باشه، نه نیاز به شک. همون م ث ل عقل مردم به چششونه. چیزایی که سریعا توجه چشم رو جلب کنه. چیزایی که تمایز ایجاد کنه. چیزایی از جنس تفاوت با تمام محدودیت‌ها و محرومیت‌های فرا‌گیر. تطبیق جای جای این نوشته پر از ایماژ (تصویر خیالی‌ای که کم کم تبدیل به واقعیتی دروغی می‌شه) آزادیه. ت کیید به اینکه اینجا با همه جا‌ها فرق داره و آزاده: حالا در عین حال و از زبون همین آقای شاکری در این مدت یه سال می‌شنویم که: از این قبیل نمونه‌های متضاد توی این متن بسیار زیاده. تمام المان‌های سنتی از مدیریت و کنترل با تی‌شرت و مدل‌های موی متفاوت‌تر در جریانه. اما به نظر آزادیم! کالا شدن خیلی هم خوبه! بازار بی‌رحمه. بر‌خلاف تصاویر شاعرانه و رومانتیک و سانتیمانتال که از فیلم‌ها و سریال‌ها قرض گرفتیم. همه‌ی پیکسلایی که باهاشون می‌خوایم خودمون رو فریاد بزنیم، بازار شوخی با پول نداره. همه‌ی این آزادی‌ها برای همین یه جمله‌ست. ما یه مشت ابزاریم دست بازار: مهم نیست چقد کار نشدنی‌ای بخوان. مهم نیست "ما" چه وضعیتی داریم. پولمونو می‌دن، کارشونو می‌کنیم. دست آخر هم در کمال متانت و آزادی مثل یه دستمال ممکنه بندازنمون دور: تفرعن (خود خفن پنداری) یکی از اتفاقایی که در این فرآیند توهم آزادی ما زندانیا تو این قفس‌های طلایی می‌افته، چیزی به اسم "باز‌ت ییده" ( reaffirmation ) (بوردیو، ) یعنی خودمون خودمونو ت یید می‌کنیم و خیلی هم با خودمون حال می‌کنیم. جدا از تعریفای شخصی آقای شاکری از خودشون که خب اختیار خودشونه برای میزانی دلخواه از افتادگی که جای پرداخت و نقدش اینجا نیست (مثل تضاد ت کید‌هایی که بر زیست شهرستانی و کم‌امکاناتشون دارند با این فکت که بعد از مهاجرت به کلان‌شهر تهران و قبل از به دست اوردن این شغل موفق به خرید یا اجاره‌ی یه منزل در یکی از نقاط رو به رشد تهران شدن که البته باز هم می‌گم جایگاه این نقد به شخص ایشون نیست) ، به شدت ت کید روی این موضوعه که: هر کی توی این فضا هست "حتما خفففففنه" این یه چوب دو سر طلاء خیلی "خفنه"! این نه تنها تفرعن و باز‌ت ییده خودشون و تو سر بقیه زدن با ت کیید به ضعف دیگرانه بلکه داره خیلی واضح و روشن نقدی رو بهمون یاد‌آوری می‌کنه که اتفاقا همه‌ی اونایی که از بازار آزاد هم تلاش دارن تا در آکادمی‌های علمی رو ببندن روش ت کید دارن! جایی نباید آموخت و رشد کرد. بازار وقت برای این کار نداره. شما باید خفن باشی و کار راه بندازی: چیزی که داریم می‌بینیم، فک نکنید محدود به ایران یا فضای بازار معمولا انحصاری ایرانه. تقریبا مو به موی این اتفاقا کپی برداری شده از شرکت‌های بزرگ دنیاست. همونا که یه روزی پارتیشن کردناشون و جدا کردناش نشونه‌ی با کلاسی بود، امروز اشتراک و قاطی بودن و شاید فردا هم انزوا و تک سلولی بودنشون! همونا که همینطور چندین مرحله‌ی مختلف و عجیب‌غریب استخدامی دارن و تهش به شخصی‌ترین مظاهر اون توهم آزادی هم رحم نمی‌کنن: دست آخر اینو بدونید که این محتوا‌ها به طور اتفاقی منتشر نمی‌شن. به طور اتفاقی جواب به برخی سوال‌ها (هر چند در خام‌ترین شکل ممکن) داده نمی‌شه. ممکنه که این اتفاق بیافته. اما تصادفی نیست: منابع: Bourdieu , P , & Nice , R . ( ) London : Routledge & Kegan Paul . Bourdieu , P , & Passeron , J . - C . ( ) London : Sage . Foucault , M . ( ) New York : Vintage Books .