چند وقت پیش مطلب جالبی در یکی از سایت های زرد خواندم با عنوان! برای همین تصمیم گرفتم این رفتار رو در علم روانشناسی مورد تحقیق قرار بدهم. (نت برداری شده از روی منابع دانشگاهی) : می دونم طولانیه ولی باز هم می خوام کاملترش کنم و بعدا درج می کنم موانع ارتباطی یک مانع ارتباطی چیزی است که مانع بیان منظور و هدف در یک ملاقات می شود. موانع دایمی که بین همه مردم وجود دارد ارتباطات را از آنچه که به نظر می رسد دشوار تر می سازند. آثار منفی موانع ارتباطی بی شمار و فراوانند. آنها میزان اعتماد به نفس طرف مقابل را کاهش می دهند و موجب حالت تدافعی، مقاومت و ناخشنودی در فرد می شوند و می توانند به وابستگی، گوشه گیری، احساس شکست یا بی کفایتی در فرد بیانجامد. (بولتون، ص - ) ارزیابی منفی داشتن از شخص، اعمال و برداشتهایی مانند: خودت گناهکار بودی، هیچکس را برای آنچه خودت کرده ای گناهکار ندان. ( کوچک کردن) ) یا صفت نادرستی را به طرف مقابل نسبت دادن. همانند یک روانشناس تازه کار به واکاوی اینکه چرا فلان شخص فلان رفتار را می کند پرداختن. دستور دادن به طرف مقابل برای انجام دادن کاری که شما می خواهید انجام گیرد مثل: تکلیفها را هم اکنون انجام بده چون من می گویم. تلاش برای کنترل کارهای دیگری از راه هشدار دادن نسبت به پایان منفی و سفارش کردن به پرهیز از آن. این محدوده از نظر گستردگی و بسیاری از موارد دیگر از فردی به فرد دیگر تفاوت دارد. (بولتون، ص - ) مثل خشم، غضب، عشق و تنفر، حسد، ترس، دستپاچگی به شیوه هایی که ما پیامها را از دیگران درک می کنیم و نیز در شیوه هایی که در رابطه با پیام خود می توانیم دیگران را تحت تاثیر قرار دهیم اثر می گذارند. اعتماد یا عدم اعتماد گیرنده پیام تا حد زیادی تابعی است از اعتباری که گیرنده پیام برای دهنده پیام قایل است. در برخی از موارد این واقعیت که پیام از مدیر داده شده است خودبخود دارای اعتبار بالایی خواهد بود. (قاسمی، ص ) دراین مانع اساسی تفاوت در نگرش، دانش، تجربه است به عبارت دیگر افراد به یک موضوع شغلی، و. از زاویه یکسان نگاه می کنند. یکی از موانع جدی در برقراری ارتباطات انسانی عدم تطابق گفتار و عمل است. (رضازاده گلی، - ) سه اصل مورد نیاز برای ارتباط کارآمد پژوهشگران و نظریه پردازان در علوم رفتاری بیان می کنند که سه عامل بنیادی باعث پیشبرد ارتباط می شوند: صداقت، عشق محض، همدلی. صداقت: یعنی شخص براستی آن چیزی باشد که هست. بدون اینکه خودنمایی کند. شخص قابل اعتماد کسی است به احساس های خود آگاه است و در زمان مناسب آنها را بروز می دهد. صداقت شامل سه بخش است: خودآگاهی، خودپذیری و بیان خود. عشق محض: دومین مفهوم مهمی که باعث رشد ارتباطات می شود عشق محض است. واژه های زیادی برای این مفهوم به کار رفته است. (بولتون، ص ) برخی از متداولترین نامهای مورد استفاده ( احترام) ) ( پذیرش) ) و گمان خوب می باشد که تا اندازه ای در برگیرنده این مضمون هستند و به معنای خواهان ارتباط می باشند. همدلی: سومین ویژگی مهمی که باعث توسعه روابط انسانی می شود همدلی است. - - همدلی واژه همدلی به وسیله روانشناسان آلمانی و به معنای توانایی درک فرد مقابل به همان اندازه که خود او را درک می کند ترجمه شده است. همدلی به معنای توانایی درک طرف مقابل به همان ظرفیتی که خود را درک می کند می باشد. شخص دارای این احساس می تواند به درون فرد دیگری راه یابد و دنیای او را از دید او ببیند. او به فرد مقابل به گونه ای کامل بدون خشک اندیشی و پیشداوری گوش می دهد. (بولتون، ص ) برای اینکه بتوانیم سختیهای زندگی که بنا به ماهیت اجتماعی مجبور به روبرو شدن با آنها هستیم را پشت سر بگذاریم نیاز به حمایتهای اجتماعی داریم و یکی از مهمترین این حمایتها همدلی است. مهارت همدلی یعنی اینکه فرد، زندگی دیگران را حتی زمانی که در آن شرایط قرار ندارد، درک کرده تا بتواند انسانهای دیگر را وقتی با او بسیار متفاوت هستند، بپذیرد و به آنها احترام بگذارد. بسیاری از رفتارهای خشن در سطح جامعه ناشی از نداشتن مهارت همدلی میباشد. همدلی روابط اجتماعی را بهبود بخشیده و به ایجاد رفتارهای حمایت کننده و پذیرنده نسبت به انسانهای دیگر منجر می شود. دوستیها و ارتباطات را تقویت نموده و باعث می شود تا سطح آگاهی های اجتماعی در جامعه افزایش پیدا کند. (مرادی، ) همدلی توانایی ارزیابی و تشخیص احساسات و واقعیات در افراد است. همچنین توانایی یک فرد برای تحمل و حفظ ارتباط با افراد در زندگی اجتماعی و سطوح سلسله مراتبی است. (گنجه خسروی و همکاران، ) همدلی ظرفیت بنیادین افراد در تنظیم روابط، حمایت از فعالیتهای مشترک انسجام گروهی است و عنصری ضروری برای عملکردهای موفقیت آمیز بین شخصی محسوب می شود. (بشارت و همکاران، ) به منظور برقراری روابط همدلانه فرد باید بتواند خود را جای دیگران گذاشته و امور را از دیدگاه آنان ببیند. شرط لازم برای چنین کاری این است که فرد خود را بشناسد. (مرادی، ) همدلی، توانایی مهمی است که فرد را با احساسات و افکار دیگران هماهنگ میکند، او را به دنیای اجتماعی پیوند می زند، کمک به دیگران را برای وی ترسیم میکند و از آسیب به دیگران جلوگیری میکند. همدلی نیروی برانگیزاننده ی رفتارهای اجتماعی است که انسجام گروهی را در پی دارد. همدلی موضوع مهمی در فلسفه اخلاقی مدرن نیز محسوب میشود. نقش همدلی در رشد اخلاقی و اجتماعی بی چون و چراست. ابراز مناسب همدلی مستلزم داشتن مهارت های اجتماعی است. (خدابخش، منصوری، ) مردم علاقمندند با افرادی کار کنند که میان ایشان محبت متقابل حکمفرماست. هر کارگر و کارمند علاقمند است که همکارانش دوستان مهربان او باشند و نیز مورد محبت مدیرش قرار گیرد و همواره نظر او را درباره خودش بداند. همچنین، مدیر به پیشرفت کارمند یا کارگرش توجه کند و حتی این توجه خود را به او بگوید. و از طرفی فرد دوست دارد که مورد حمایت و پشتیبانی از جانب خانواده قرار گیرد، این باعث می شود که شخص احساس ارزشمند بودن و قابل احترام بودن کند و شخص از شغلش لذت بیشتری برده و کارش را به نحو بهتری انجام دهد و خشنودی شغلی اش افزایش می یابد. (عسگری، نکل زاده، ) با توجه به تحقیقات صورت گرفته ادراک از احساس همدلی و حمایت اجتماعی دیگران علایم ناراحتی های جسمی و پریشانی را کاهش می دهد. زیرا حسی را در افراد ایجاد می کند که به جلوگیری از اتفاقاتی که موجب مسایل و مشکلات جسمی می شود کمک می کند. ( Scott and et al , ) - - - بخشهای سه گانه همدلی تعاریفی که به تازگی برای همدلی شده آن را دربردارنده سه بخش می داند: نخست شخص همدل دارای درکی درست و حساس از احساسهای دیگری است در حالیکه یک فاصله معینی را از او نگه می دارد. دوم همدلی به معنای درک جایگاهی است که در ایجاد آن، احساسها دخالت دارند یا آنها را مورد هدف قرار می دهند. سوم شخص همدل چنان با دیگران ارتباط برقرار می کند که طرف مقابل احساس می کند که پذیرفته و درک شده است. درک نوع ارتباطات فردی که درخواست همدلی می کند بسیار زندگی بخش است. (بولتون، ص - ) اگر مفهوم حس همدلی را در طیفی قرار دهیم که با بی تفاوتی شروع و به همدردی پایان یابد، بهتر درک خواهد شد. بی تفاوتی همدلی همدردی به من ربطی ندارد امروز به نظر می آید بیچاره شما که به راستی افسرده هستید. این مشکل خود تو است به نظر می آید از این مسیله براستی من براستی احساس نگران آسیب دیده اید کننده درباره شما دارم بی تفاوتی در واژه نامه ها به عنوان ( نبود احساس، نبود دلبستگی، یا نبود توجه) ) معنی شده است. همدردی در نقطه مقابل این طیف قرار دارد و به معنای درگیری گسترده در احساسهای دیگری یا دیگران است. همدردی، بیشتر با یک نگرش دلسوزانه همراه است. چنانچه در روابطی که مهم هستند بی تفاوتی به شکل رایج و متداول درآید بسیار ویرانگر و زیان آور می شود. البته همدردی زیاد و همیشگی زیان آورتر از بی تفاوتی است. مدارا و ابراز فروتنی نسبت به زیر دست چنانچه با احساسی شدن همراه باشد هم به حال فردی که همدردی می کند و هم به حال کسی که مورد همدردی قرار می گیرد زیان بار است. زیرا زمانیکه طرف مقابل به راستی نیازمند توانایی است حالت ناتوانی را به او القا می کند. همدلی به معنای رفتن، همراه با کسی به گوشه گوشه درون است. همدلی دربرگیرنده درک احساسهای دیگران است بدون آنکه شخصیت و هویت خود را از دست بدهد. همدلی به معنای پاسخ مناسب و درست است به نیازهای دیگران بدون آنکه به آنها گرفتار شود. شخص همدل ناراحتی دیگران را احساس می کند بدون آنکه به وسیله آنها ناتوان شود. او سرگردانی، خشم، ترس یا عشق و دیگران را همانند احساسهای خود می داند ولی به هر حال نسبت به این احساسها آگاهانه واکنش نشان می دهد. همدلی در برگیرنده همانند سازی و نزدیکی به دیگران است. (ولی اگر این همانندسازی جنبه افراطی پیدا کند دیگر همدلی نامیده نمی شود. پژوهشهای نوین نشان می دهند که، همدلی نیرویی توانمند برای انجام کارهای نیک می باشد. اشخاص همدل نه تنها باعث دگرگونی های سازنده در دیگران می شوند بلکه به خود نیز کمک می کنند تا در راستای مثبت تکامل یابند. گروهی از روانشناسان بر این باورند که همدلی از بهترین نمودهای بلوغ روانی است. (بولتون، ص - ) - - - راههای رسیدن به همدلی: . درک چار چوب ذهنی دیگران: درک هر یک از ما از یک موقعیت خاص با دیگری کاملا متفاوت است، زیرا هر یک از ما برحسب تجربیات خود موضوعی را تفسیر میکنیم. افرادی مایلند درباره ی موضوعی به تفصیل بشنوند، عده ای تنها می خواهند از نتایج چیزی با خبر شوند، باید بتوانیم چارچوب ذهنی دیگران را شناخته و بدانیم چه چیزی برایشان اهمیت دارد آنگاه با برآوردن انتظاراتشان میتوانیم رابطه ای گرم و صمیمی ایجاد کنیم. باید در حد امکان چارچوب ذهنی خود را به دیگری نزدیک کرد تا زمینه ی سخن گفتن و ارتباط میسرشود گاهی به طور ناخودآگاه خود را با فردی صمیمی حس میکنیم که از نظر فرهنگی، تجارب زندگی و. با ما شباهت دارد پس باید بتوانیم به سخنان طرف مقابل خواه موافق، خواه مخالف احترام بگذاریم و بکوشیم تا قضایا را از دیدگاه او ببینیم و درک کنیم. . کنترل احساسات و هیجانات: افراد مختلف در برابر محرکهای مشابه احساسات مختلفی را تجربه میکنند. در برخورد با یک رویداد خاص فردی ممکن است عصبانی شود، دیگری غمگین و یکی به راحتی از آن بگذرد. واکنشها نیز متفاوت است. یکی عصبانیت خود را بروز میدهد، دیگری را متزلزل کرده و فکر میکند که چه باید بکند؟ میزان مهارت افراد در بیان احساسات به برقراری ارتباط هر چه بهتر با دیگران کمک میکند یکی از عوامل زیربنایی در دستیابی به همدلی تسلط بر هیجانات و احساسات است. برای برقراری روابط همدلانه باید احساسات خود را شناخته، کنترل آن را در دست گرفته و اجازه ندهیم که پریشانی خاطر تفکر ما را خدشه دار سازد. افرادی که به خویشتنداری دستیافته اند، احساسات دیگران را بهتر میشناسند. (مرادی، ) . هماهنگی: به معنی انعکاس رفتارهای طرف مقابل است، به نحوی که وی بتواند در اعمال و گفته های شما، اعمال و گفته های خود را بیابد. هماهنگی این است که وارد جهان طرف مقابل شده به ترتیبی که با ما احساس یگانگی کند و جنبه هایی از خود ما را که شبیه دیگران است، به آنها نشان دهیم. این درست است که ما با کسانی که احساسی مانند ما دارند و دارای همان باورهای ما هستند بهتر از همه ارتباط برقرار میکنیم اما از طریق هماهنگیهایی که ایجاد میکنیم میتوانیم با افرادی که صمیمیت کمتری داریم نیز بر صمیمیت خود بیفزاییم و از این طریق راه را برای ایجاد روابط همدلانه باز نماییم. از راههای مختلفی می توان هماهنگی با دیگران را افزایش داد: زبان اندام، وضعیت نشستن، حرکت دست، راه رفتن، لباس پوشیدن، نحوه ی سخن گفتن، واژه های انتخابی، اصطلاحات خاص، سرعت و لحن صدا احساسات و خلقیات، نگرش، باورها، اعتقادات، وسعت نظر و سعه صدر. هر قدر بیشتر بتوانیم شباهتهای خود را با دیگران پیدا کنیم و بیشتر بتوانیم تفاوتهایمان را بپذیریم و به آنها احترام بگذاریم، امکان دستیابی به هماهنگی بیشتر شده، درنتیجه برقراری روابط همدلانه موفقتر خواهد بود. (مرادی، ) . گوش کردن: گوش کردن با شنیدن صرف تفاوت دارد. گوش کردن عملی ارادی است که به صبر و توجه نیاز دارد. دقیق شنیدن یک مهارت اکتسابی است که مستلزم تلاش فراوان است. در این رابطه به غیر از گوش، از قلب وچشمان نیز باید یاری گرفت و به اصطلاح به سخنان گوینده باید گوش دل سپرد. واکنشهای ما هنگام گوش کردن، سوالاتی که مطرح میکنیم، حالات و حرکات ما همگی در دقیق شنیدن موثر است. پس استنباط خود را از بیانات واحساسات گوینده به او منتقل کنید خواه موافق، خواه مخالف. با بیان استنباط خود در واقع به گوینده نشان میدهید که به عمق مطلب او پی برده و از نقطه نظرهای او کاملا آگاهیم. در ذهن خود مطالب گوینده را جمعبندی کرده، سپس آن را به صورت خلاصه انتقال دهید. - - - هوش هیجانی و همدلی مفهوم هوش احساسی عبارتست از توانایی شناخت خود و دیگران به منظور داشتن روابط بهتر و کارامد تر بین خود و زیردستان. مدیران برای درک بیشتر احساسات و خواسته های خود و تفویض اختیارات و وظایف به زیر دستان نیاز به آگاهی و درک بیشتری از دیگران دارند. بنابراین مدیران نیاز به ارزیابی شخصیت زیر دستان خود و صلاحیتهای عاطفی و ارزشهای خوب و پیش بینی آینده و روشهای ایجاد انگیزه دارند. (گنجه خسروی و همکاران، ) هوش احساسی در توانایی شناختی مدیران موثر است. مدیران دارای هوش هیجانی شادترند و در دستیابی به موفقیت سازمان تعهد بیشتری دارند. و با انجام بهتر کارها در محل کار، دستیابی آنها به موفقیت بیشتر است. از احساسات مثبت در بهبود تصمیمات خود استفاده می کنند و یک حس شور و شوق و اعتماد و همکاری را از طریق روابط فردی به سایر کارکنان منتقل می نمایند. رهبران داری هوش هیجانی بالا قادرند احساسات پیروان خود را ارزیابی کنند و دریابند که چگونه احساسات آنها را تحت تاثیر قرار دهند و آنها را برای رسیدن به اهداف سازمان بکار گیرند. مدیران باید توانایی مدیریت احساسات مثبت و منفی خود و زیردستان را برای حفظ اثربخشی سازمانی داشته باشند. و با حفظ ظاهر مثبت خود در کارکنان احساس امنیت و اعتماد و رضایت را ایجاد نمایند. ( Gardner & Stough , ) محققان نشان داده اند که آندسته از کارکنان که مدیران خود را قابل اعتماد تر می بینند کارامدتر از افرادی هستند که به مدیران خود اعتماد ندارند. نتایج بدست آمده از تحقیقات نشان داده روابط مثبت بین مدیران و کارکنان باعث ایجاد تعهد و رضایت شغلی و اشتیاق برای انجام کارهای بیشتر می شود. (گنجه خسروی و همکاران، ) - - مثبت گرایی نهضت روانشناسی مثبت گرا که در اواخر قرن بیستم جهت توجه به انسانهای سالم و شکوفا کردن توانمندیها و استعدادهای آنها ظهور کرده بود، خیلی زود توانست جایگاهی برای خود در سایر قلمروهای علمی و از جمله رفتار سازمانی دست و پا کند و باعث ظهور دو نهضت رفتار سازمان و پژوهش سازمانی مثبت گرا شد. موضوع روان شناسی مثبت گرا در باره بهینه سازی مقام انسانی است و به دنبال توسعه سلامت روانی، بهروزی و شکوفایی فردی است. روان شناسی مثبت گرا علم تجارب مثبت روانی، خصلت های مثبت فردی و سازمان های مثبت گرا است. (فروهر، ) مطابق با تعریف بالا پیترسون بیان می کند: که روان شناسی مثبت گرا سه رکن اساسی دارد. اولین رکن شامل تجارب ذهنی مثبت مانند شادمانی، بهروزی، خوشی و امیدواری انعطاف پذیری و هیجانات مثبت می شود. رکن دوم شامل خصلت های مثبت مانند دلربایی، خردمندی، ارزشها، معنی داری، هدفمندی، رشد و شجاعت می شود. رکن سوم شامل موسسات یا نهاد های مثبت مانند خانواده، مدرسه، سازمان، جوامع و ارتباطات می شود. پیترسون همچنین بیان می کند که: رکن سوم بر روی دو رکن دیگر تاثیر گذارده و به رشد فردی کمک می کند. آنچه امروزه به عنوان روانشناسی مثبت گرا شناخته می شود به سرعت در قلمروهای علمی همچون: آموزش و پرورش، بهداشت، سلامت عمومی، خدمات اجتماعی و انسانی، اقتصاد، علوم سیاسی، عصب شناختی، رهبری، مدیریت، علوم سازمانی و غیره در حال رشد و گسترش است. (همان منبع) اهمیت ندادن به جنبه های مثبت کار صحیح نمی باشد. سهم اساسی و ارزش افزوده رفتار سازمانی مثبت گرا باید بیشتر از رفتار سازمانی منفی در نظر گرفته شود. رفتار سازمانی مثبت گرا می تواند یک سهم منحصر به فرد در نتایج سازمانی بیش از رفتار سازمانی منفی داشته باشد. تحقیقات به طور تجربی تایید کردند که ارتباطات و اصطلاحات حمایتی در میان اعضای تیم به طور کلی آنها را از تیمهای بی حال متمایز می سازد. ( Bakker & Schaufeli , ) روانشناسی مثبت گرا با تکیه بر نقاط قوت افراد به بهبود عملکرد فردی و سازمانی آنها کمک می کند، به عنوان مثال فردی که احساس می کند از قابلیت بالا برای تطبیق دادن خود با تغییرات تکنولوژیکی برخوردار است، از طریق برنامه های توسعه ی منابع انسانی تشویق می شود که این قابلیت را شکوفا کند، والش و همکارانش نشان داده اند در مطبوعات سازمانی در چند دهه اخیر، کلمات با رویکرد منفی (مانند برد و باخت، نارضایتی شغلی، غیبت از کار) و. رشد چهار برابری نسبت به کلمات مثبت گرایانه ای مانند (شفقت، پرهیزکاری و . داشته است. (سیمار اصل و همکاران، ) تحقیقات اخیر نشان داده است که القای حالات هیجانی مثبت در افراد، انعطاف پذیری، حل موثر مشکل، تصمیم گیری و ارزیابی وقایع را تسهیل می کند. برخی از احساسات مثبت، از جمله شادی، علاقه، قناعت، سهم زیادی در گسترش توانایی های فرد دارند. این احساسات مثبت به ساختار فیزیکی و روانی و فکری افراد کمک می کنند. احساسات مثبت به عنوان ابزاری برای خشنودی و آرامش روانی افراد می باشند و از فشارهای عصبی جلوگیری کرده و به کاهش استرس کمک می کنند. ( Wright , ) آگاهی کارمندان نسبت به احساسات و افکار خود، رابطه بسیار قوی با مثبت گرایی دارد، به طوری که وقتی سرمایه روان شناختی فرد قوی است، فرد به سوی مثبت گرایی سوق پیدا می کند. (فرزانه، ) رویکرد جدید روان‌شناسی مثبت گرا به تازگی در حوزه سازمان و مدیریت، توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده و بدین ترتیب، جنبش جدیدی با عنوان: رفتار سازمانی مثبت گرا ایجاد شده است. همانند روان‌شناسی مثبت گرا، رفتار سازمانی مثبت گرا، ادعا نمی کند که به دستاورد جدیدی در ارتباط با مثبت گرایی رسیده است، بلکه بر نیاز به تمرکز بیشتر بر نظریه پردازی، پژوهش و کاربرد موثر حالات، صفات و رفتارهای مثبت کارکنان در محیط کار اشاره دارد. علم روان‌شناسی که در آغاز به جای مطالعه سلامت روان به بررسی بیماری روانی می پرداخت تا مدتها استعداد بالقوه آدمی برای رشد و کمال را نادیده می گرفت. اما در سالهای اخیر، شمار روزافزونی از روان‌شناسان، به قابلیت کمال و دگرگونی در شخصیت آدمی ایمان آورده اند. تصویری که روان‌شناسان مثبت گرا از طبیعت انسان به دست می دهند خوش بینانه و امید بخش است، زیرا آنها به قابلیت گسترش، پرورش، شکوفایی و کمال انسان و تبدیل شدن به آنچه در توان آدمی است، باور دارند. (فیاضی و همکاران، )