اعوذ بالله من الشیطان الرجیم، بسم الله الرحمن الرحیم، و به نستعین. و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین من یک روایت بسیار مهم در این زمینه بخوانم. بعد راجع به آن یک مقداری صحبت کنم. از امام صادق علیه‌السلام می‌فرمایند: " لایمان لای کون الا بع م ل و ال ع م ل م ن ه ، ولا ی ث ب ت الایمان الا بع م ل " خیلی روایت طلایی است. خوب دقت بکنید. می‌گوید که ایمان بدون عمل اصلا وجود ندارد. ما یک تعبیری در قرآن داریم. خیلی تعبیر پرتکراری است و آن هم این است که "ال ذین آم نوا و ع م ل وا الص ال حات " ما معمولا این را دوتایی می‌فهمیم. اینطور که "ا ل ذین آم ن وا" و "ع م ل وا ا لص ال حات " ایمان می‌آورد، عمل صالح. مثل این‌که کسی ایمان‌بیاورد ممکن است عمل صالح انجام ندهد ولی ایمان که آورده است. ایمان و عمل صالح یک همچین حالتی است. ولی در این روایت می‌گوید که آقا اگر دیدی آثار ندارد، آثاری بر او مترتب نیست ایمان، معرفت، عقیده اثر در آن مترتب نمی‌شود، شما بدان اصلا آن ایمان نیست. این در درجه اول است. بدان آن ایمان وجود ندارد، آن درجه از معرفت اساسا وجود ندارد. این اتفاقا موضوع صحبت‌فاطمیه اولمان هم بود. در روایات ما هم اینطور دارد که "کذ ب م ن ز ع م ن ه یح ب ن ی و ا ذ ا ج ن ه الل یل ن ام ع ن ی" ببینید خیلی با صراحت تمام، دروغ می‌گوید کسی که می‌گوید مرا دوست دارد بعد شب تخت می‌گیرد می‌خوابد. خب یعنی چی؟ یعنی این چه ادعایی هست؟ که تو به عنوان ادعا می‌کنی؟ از آن‌طرف عملش این طوری می‌کنی؟ خوب به تو یک وقت خصوصی داده‌اند. مثلا اینطوری می‌ماند. مثلا به تو یک وقت خصوصی داده‌اند که خصوصی با ارتباط با خدا بیایی. برای من این وقت خیلی خصوصی مهم است. و برای من خدا و این وقت خصوصی مهم است. خودم را عرض می‌کنم "ف ا ذ ا ج ن ه الل یل ن ام ع ن ی" بعد می‌گیری تخت می‌خوابی. خوب دیگر این معلوم است دروغ می‌گوید. این دروغ است که انسان می‌گوید من ایمان دارم به این‌که خدا می بیند، ملایکه می‌بینند، انبیا می‌بینند، شاهدان اعمال می‌بینند و من فلان صحنه را نگاه می‌کنم. خوب این دیگر دروغ است! یعنی عمل مطابق با آن معرفت نیست، اگر کسی عملی انجام داد. چون که گاهی اوقات ایمان آدم متزلزل است. قرآن می‌گوید "ف م س ت ق ر و م س ت و د ع " برخی از ایمان‌ها "م س ت ق ر "اند و برخی از ایمان‌ها "م س ت و د ع " است. برخی واقعا دودوتاچهارتا اصلا در طرف حلاجی شده. و با نور ایمان این‌ها را حلاجی کرده و دیگر برایش دودوتاچهارتاست. بعضی وقت‌ها می‌بینید که "م س ت و د ع " است. کافی‌است یک حادثه اتفاق بیافتد. ایمان می‌پرد. مثلا فرض کنید یک حادثه‌ی مرگ در یکی از اقوام‌شان اتفاق بیافتد. حرف‌های کفرآمیزی که بیرون می‌آید بیرون نیاید در ذهن خلجان می‌کند! که آقا! این هم شد "حکمت" مثلا؟ ! خدایی بلدی؟ ! بلدی واقعا؟ اصلا این چه مصلحتی داشت؟ مثلا حالا من بدون بچه‌شدم حالا خیلی خب، خوبت شد؟ ! مثلا. خوشت آمد؟ ! مثلا. نمی‌شد من ضرر نکنم در این معامله؟ ! نمی‌شد مثلا فلانی کرونا نگیرد؟ ! نمی‌شد فلان؟ . از این "نمی‌شد"های اعتراض‌گونه‌ای که انگار خدا کار از دستش دررفته! اینطوری هم که می‌گویند خدا حکیم است و همه‌چیز روی قاعده است و فلان و این‌ها، شایعه‌ست! اینجا می‌گوید ". ولا ی ث ب ت الایمان الا بع م ل " {امام صادق (ع) ، وسایل الشیعه، ج ، ص } ایمان تثبیت نمی‌شود مگر با عمل. درست است که ایمان یک بحث قلبی است، اما کما اینکه علت روی معلول تاثیر می‌گذارد، اگر روی معلول هم کار کنید روی علت تاثیر دارد. یعنی شما بیایید به زور هم که شده، عملی مطابق یک سطحی از معرفت انجام بدهید. مثلا، فردی می‌گفت یک شب در هفته نماز شب بخوانم. نمازهایم را به زور با توجه می‌خوانم. چقدر از توجه و اقبال به قلب؟ صد در صد؟ خیر. برخی از عرفا در کتاب‌هایشان می‌نویسند صد در صد غیرممکن است. البته بعضی‌ها مثل حضرت امام می‌گویند ممکن است صد درصدش هم بشود ولی عمرا. یک همچنین بحثی دارند. چند درصد؟ یک درصد می شود؟ می گویم به زور هم که شده یک درصد دو درصد. سر نماز، اقبال به قلب کن. آقا دوست داری فیلم مستهجن ببینی؟ بالاخره شهوت آدم می‌کشد. زورکی یک کاری کن کمتر ببینی. اقبال به قلب نداری یا قلبت به این بحث اقبال ندارد ولی بیا عمل آن را انجام بده حداقل عملش را شکل کار انجام بده. این شیء فشیء خودش، خرد خرد تولید معرفت میکند. یعنی فرد می‌ایستد یک نماز دو درصدی می‌خواند. بعد خدا شوقی در دل او می اندازد که یک نماز با اقبال قلب چهار درصدی بخواند، بعد ده درصدی، شیء فشیء ، یکی با خودش قرار بگذارد، نماز اول وقت بخواند. ممکن است اعتقادی به نماز اول وقت نداشته باشد، ولی یک همچنین قراری بگذارد. کسی که دایم‌الوضو می‌شود، رفته رفته اثر دایم‌الوضویی را می‌فهمد. می‌گویند وضو روی وضو، نور علی نور است. واقعا نور است و شوخی ندارد. کما اینکه قرآن هم می‌گوید "ی س ع ی ن ور ه م ب ی ن ی دیه م و ب ی م ان ه م " {حدید، } "و ی ج ع ل ل ک م ن ور ا ت م ش ون به "{حدید، } اصلا بین مردم با نور راه می‌رود. دارد راه می‌رود ولی کورمال کورمال نه، با نور راه می‌رود. انگار از این هدلایت‌ها گذاشته است. لذا خوب می‌بیند. مدتی نماز اول وقت، مدتی این، مدتی آن، به زور هم که شده برای خودت برنامه بگذار، برنامه زنگ زدن به ارحام، یواش یواش می‌بینی تاثیر دارد. بعد مطمین میشوی و به این عمل، ایمان می‌آوری. و این خیلی حرف مهمی است. "لا ی ث ب ت الایمان الا بالع م ل " ایمان به جز با عمل تثبیت نمی‌شود.