پیمان عارف ما را با چه چیز تهدید می‌کند؟ پس از گذشت سال از آذر و انتشار اسناد محرمانه تقریبا شکی نیست که هدف میرجعفر پیشه‌وری در ماه‌های آخر حکومت ملی آذربایجان نه فدرالیسم بلکه جدایی از ایران بوده است. با این حال بررسی و مطالعه سیر تغییر عقاید پیشه‌وری به عنوان کسی که در زمان تشکیل در روزنامه‌ی قلم می‌زد، مجال بیشتری می‌طلبد. از سوی دیگر چنانچه محمدرضاشاه پهلوی و قانون اساسی (میثاق ملی) را در سال نماد تمامیت ارضی ایران در نظر بگیریم، باید توجه کرد که سیر حوادث و مذاکرات بین حکومت مرکزی و حکومت خودمختار آذربایجان به سادگی آنچه که توسط گروه‌های سلطنت طلب و پان ایرانیست تحت عنوان "نجات آذربایجان" تبلیغ می‌شود، نبوده است. زیرا در بین سران فرقه و حکومت مرکزی توافق حاصل شد و حکومت ملی آذربایجان منحل شد و جهت مجلس ملی آذربایجان به انجمن ولایتی آذربایجان تبدیل شد. من دقیقا نمی‌دانم وقتی کنترل تشکیلات اداری در خرداد ماه به حکومت مرکزی بازگشته بود و مقام مسیول توسط حکومت مرکزی منصوب شده بود، چطور امکان جدایی در آذرماه و در ایران وجود داشته که سلطنت‌طلبان از این روز با عنوان پرطمطراق "روز نجات آذربایجان" یاد می‌کنند و واقعا چه کسی شاه را مجبور کرده بود که سند جدایی آذربایجان را امضا کند؟ به هر روی یکی از ایرادات ما ایرانیها هم (به زعم من) مطالعه سرسری و سطحی تاریخ معاصر است که زمینه‌ساز افتادن در دام تبلیغ گروه‌های مختلف می‌باشد. باید توجه کرد که حتی پس از حمله ارتش به آذربایجان، تنها به سال حبس محکوم شد که بلافاصله توسط شاه مورد عفو قرار گرفت (کدام جدایی در آذرماه ممکن بوده که نجاتی در پی آن باشد؟ ) در این راستا من تنها تصاویری از کتاب " " نوشته اسد بهرنگی که در آن تاریخ ساله بوده و کتاب " " نوشته را که در سال سفری به آذربایجان داشته ضمیمه می‌کنم. حتما افراد دیگری نیز خاطرات خود را از آن روزها نوشته‌اند. چه شاهدان بسیاری هنوز زنده‌اند و واقعیت به سادگی توسط شبکه‌هایی چون "من و تو" و "ایران اینترنشنال" و مستندنماهایی چون "تونل زمان" قابل تحریف نیست. کتاب برادرم صمد بهرنگی: روایت زندگی و مرگ او کتاب سرزمین شگفت انگیز و مردمی مهربان و دوست داشتنی به حال چنین مملکتی باید گریست. مملکتی که در آن امثال پیمان عارف نام "روزنامه‌نگار"، "تحلیلگر سیاسی" و "اپوزوسیون دموکراسی خواه" را یدک می‌کشند و حداکثر آرزوی آنان بازگشت به استبداد سابق است.