(در رثای اعتراض) - دم شما گرم! یک روز بعد از شهادت سردار سلیمانی یک فیلم بیست ثانیه‌ای از حرم امام رضا علیه‌السلام در فضای مجازی پخش شد. مردم طبق برنامه‌های همیشگی حرم، پای منبر حاج آقا فرحزاد نشسته بودند. حاج آقا وقتی خبر شهادت سردار را میشنود، صحبت‌اش را قطع میکند و خبر را پشت بلندگو مطرح میکند. "متاسفانه چندی پیش شبکه خبر اعلام کرد که سردار بزرگ اسلام. " به این کلمات که میرسد، تپش قلب و اضطراب از چهره‌ی تک تک کسانی که پای منبر نشسته‌اند مشخص است. "سردار عزیز ما حاج قاسم سلیمانی در فرودگاه بغداد. " پیرمردی با محاسن سفید محکم به صورتش میزند. صدای گریه‌ی زنان از پشت بلندگو پخش می‌شود. یک نفر هراسان به کناری اش نگاه میکند و یحتمل میپرسد: خبر راست است؟ جوانی با دست های لرزان موبایلش را چک میکند. دیگری توان فریاد ندارد، فقط دستش را میگذارد روی قلب‌اش و بی‌صدا اشک میریزد. این فیلم بیست ثانیه‌ای میتواند خرد شدن یک ملت را به معنی واقعی کلمه نشان دهد! ملتی که همین چند دقیقه پیش با آرامش پای صحبت‌حاج آقا نشسته بودند و به فکرشان هم خطور نمیکرد در عرض چند دقیقه اینطور عزادار شوند. تا اینجای فیلم میتواند گواهی موفقیت آمیزی برای باعث و بانی واقعه باشد. میتواند خیال دشمن را از شکستن یک کشور راحت کند. با این وجود فیلم هنوز تمام نشده! پنج ثانیه‌ی آخر، مردی از گوشه مجلس فضا را میشکند و فریاد"مرگ بر آمریکا" سر میدهد. فریادی که جرقه‌ی خشم را بین جمعیت روشن میکند. تفاوت است بین تکبیری که به عادت گفته شود و تکبیری که از سر خشم و دلی داغ دیده به زبان آید. من تصور میکنم در بیست سال اخیر هیچ مشت گره کرده‌ای به اندازه مشت های این فیلم صادق نبوده‌و هیچ تکبیری به اندازه این فریاد‌ها دشمن را به لرزه نیانداخته است. نمیدانم آن خط شکن کیست، هر که هست دمش گرم که شطرنج را به کلی برگرداند. - عاشورا، مظلوم معترض دارد. رجز خوانی مردان و خطابه‌ی زنان در عاشورا و وقایع بعد‌ش، تکمیل کننده‌ی پازلی‌ست که تماما مختصات شیعی دارد. مظلومی که معترض نباشد ذلیل است و ذلت در اسلام به هیچ وجه قابل قبول نیست. "جایگاه من جایگاه کسی که از مرگ بهراسد، نیست. چقدر مرگ در راه رسیدن به عز ت و احیای حق سبک و راحت است. مرگ در راه عزت، جز زندگی جاوید نیست و زندگی با ذلت جز مرگی فاقد حیات نیست. "این جملات از کیست؟ از انسانی ضعیف که خود را زیر بار وضعیت موجود قرار میدهد؟ یا از انسانی که ظلم را درک میکند و علیه‌اش اقدام میکند؟ تاریخ گواهی میدهد که هیچ کدام از یاران امام حسین تن به ذلت ندادند و علیه ظلمی آشکار عزت خود را حفظ کردند. تاریخ گواهی میدهد، سکوت مقابل ظلم مساوی‌ست با ظلمی که حنجره ی کودک چند ماهه را میدرد و آدمی را تا انتهای شقاوت میکشاند. سکوت مقابل ظلم، از جنس یک کنش منفعلانه نیست بلکه حرکتی فعالانه‌ست که به خودی خود میتواند جریانی را حرکت دهد. مسببان واقعه‌ی عاشورا نه فقط جنگجویان لشگر یزید که سکوت کنندگان کوفه هم بودند. - سکوت، ذلت، اعتراض، عزت! اعتراض در معنای عام خود حرکتی‌ست که خط شکنی میکند و سکوت را میشکند. اگر یک هدف کلان وجود داشته باشد، آن هم اعتراض به ظالم است که در ماهیت امر فرقی نمیکند مقابل اسراییل بایستی یا کارفرمایی که حق هزار کارگر را خورده تو باید سکوت را بشکنی. تنها نقطه‌ی افتراق میان مظلوم و ذلیل در مولفه‌ی اعتراض است. صحنه‌ی نمایشی که میتواند با یک تکبیر به کلی برگردد یا میتواند سال ها آه مظلومانه‌ی یک ملت را نشان دهد. در این میان قطعا ابزار ها به فراخور جنس ظلم‌ها متفاوت است، اما در ماهیت خط شکنی خللی وارد نیست. آن چیز که در انتخاب ابزار مهم است، این است که مظلوم باید اعتراضی کند که خود مبدل به یک ظالم نشود. مظلومی که حقی از او ضایع شده، باید حق اش را از ظالم بگیرد نه با مظلوم کردن فرد دیگری حق او را هم تضییع کند. نتیجتا ماهیت ظلم خواهی ثابت است اما در انتخاب رویکرد تفاوت است بین فردی که با اسلحه حقش را میگیرد و فردی که در یک تجمع فریاد دادخواهی سرمیدهد. مفهوم ثابت اعتراض، مادامیکه مبدل به یک فرهنگ نشود و قدرت مدنی را شکل ندهد کاربردی نخواهد داشت. نتیجتا بزرگترین آفت یک جامعه، انفعالی ست که ناخواسته در بستری که ظلم جریان داشته باشد مبدل به یک کنش فعالانه میشود. آفتی که خود میتواند موجب از هم پاشیدگی جامعه شود ملتی که معترض است هوشیار به محیط است و میتواند از وقوع هر فاجعه‌ی غیر قابل حلی جلوگیری کند. بالعکس مردمی که خود را از جامعه جدا میداند و برایش فرقی نمیکند در هفت و تپه و غیزانیه چه اتفاقاتی می افتد قطعا در ظلمی بزرگتر که در شرف وقوع است فعالانه حضور دارد. فرزانه‌سادات باطنی