اولین یا دومین جمعه‌ی اسفند بود. دوستم اسم یک مستند معروف را آورد و گفت دیده‌ای؟ ! من هم گفتم: نه! بنا کردیم به دیدن. مستند از دردهای جامعه‌مان می‌گفت. روایت یک گروه جهادی از منطقه‌ای محروم که مردمان آن نه نان خوردن داشتند و نه رزق اندیشه! مردمانی مستعد و توانا که از انواع محرومیت‌های مادی و معنوی رنج می‌بردند! مستند، سیر دقیقی داشت و از دنیایی که در آن زیسته و واقعیاتش را ندیده‌بودم، با جزییات، پرده برمی‌داشت. اتفاقاتی را به تصویر می‌کشید که شاید با غرق شدن در کتاب و فرمول، به رسمیت نشناخته‌بودم شان! با دیدن وضعیت مردم آن منطقه - چه از نظر اقتصادی و چه از نظر فرهنگی - حالم بد شد. فقط تاب دیدن ده دقیقه اول را داشتم. نفسم تنگ شد و سنگینی کرد. آن شب از درد خوابم نبرد و تصور آینده‌ی کودکانی که در مستند، با چهره‌ی معصومانه‌شان لبخند می‌زدند و فکر کردن به اینکه آن چهره‌ها قرار است چه مزه‌ای از مزه‌های روزگار را بچشند و با کدام زندگی کنند، راحتم نگذاشت. حس غریب آن شب را با حیرت، محکم در حافظه‌ام حک کردم. این اتفاق و آن شب، برای من مبدا دردمندشدن شد. هر روز می‌نشستم و صفحات روزنامه‌ها را بالا و پایین می‌کردم. در تکاپو و جستجو که " این درد کدامتان دوا کند؟ ! " سرتان را درد نیاورم! منجی این جامعه و ملت تاریک و پر درد، من بودم. قطعا من بودم. و هر بار که از گوناگونی نظریه‌ها خسته و سرد می‌شدم، حال و هوای آن شب، حیات جدیدی در من می‌دمید و دوباره روز از نو و. گذشت و گذشت تا اینکه به این مضمون برخوردم: "مسایل جامعه و به طور کلی علوم انسانی را تک‌فاکتوره دیدن، اصل اشتباه ماست! " شوکه و متحیر شدم. جمله را برای یکی از اساتید به نام علوم انسانی فرستادم. باهم گپ زدیم. از پروژه‌های میدانی‌اش گفت. من هم از دنیای خودم و دردهایم برایش حرف زدم. گفت درد داشتن تازه اول راه است! و اگر فقط درد بکشی، فایده ندارد! اگر درد کشیدنت با شتابزدگی و عجله و مقطعی دیدن همراه شود، درمان ندارد! درد کشیدن باید با بررسی و شناخت همراه شود. باید دید آیا یک راهکار، در همه بسترهای فرهنگی، یک جور نتیجه می‌دهد یا فرامتن‌های جوامع‌اند که نتیجه را تغییر می دهند؟ ! گفت تاریخ تکرار می‌شود و ما مکلف به بررسی آن هستیم. از راه‌های طی شده غرب و شرق، عبرت آری، اما کپی نباید بگیریم! این حرف‌ها را با نگاهی نه چندان خوش‌بینانه گوشه ذهنم جای دادم و مدت‌هاست با وسواس، به دنبال مثال نقض برای تک‌تک این واژگان هستم! اما تاکنون هر مدل و کار فرهنگی - انسانی‌ای که دیده‌ام و فاقد این گزاره‌ها بوده است، نتیجه‌ای قابل دفاع ندارد! شاید وقت آن رسیده باشد که دردها و دغدغه‌هایمان را به وسعت‌بینی و همه‌بینی پیوند بزنیم و با راهکارهای عجولانه، امتحان‌پس‌داده، موضعی و کپی‌پیست شده از فرهنگ‌ها و دولت‌های مختلف، تا ابد خداحافظی کنیم و "خود" فکری به حال خویشتن کنیم و دردهای خود را خود دوا کنیم و یکتاگونه بایستیم برای ایران یکتای‌مان!