مقاله‌ای که در نشریه آینده‌نگر (اتاق بازرگانی ایران) در آبان از اینجانب منتشر شده است. پیش‌بینی‌ناپذیری در رفتار شخصی گاه می‌تواند منجر به بردهای بزرگ شود اما پیش‌بینی‌ناپذیری در سطح کلان می‌تواند منجر به کاهش اعتمادپذیری و به دنبال آن افزایش ریسک و در نهایت کاهش سرمایه‌گذاری شود. حتی در سطح فردی هم پیش‌بینی‌ناپذیری بیش از حد نمی‌تواند راهبرد خوبی باشد و در سطح ملی می‌تواند یک فاجعه تمام عیار باشد. بانک جهانی ( World Bank ) صندوق بین‌المللی پول ( IMF ) اکونومی واچ ( Economy Watch ) در جدول زیر میزان پیش‌بینی‌های مربوط به وضعیت ایران در سال مورد مطالعه آمده است. در هر یک از سال‌ها میزان خطای مربوط به پیش‌بینی این نهادها با آن‌چه به صورت رسمی توسط مرکز آمار محاسبه شده است، آمده است. واقعیات قابل مشاهده - فاصله ایران با پیش‌بینی‌ها اولین واقعیت قابل مشاهده آن است که در تمامی سال گذشته تقریبا تمامی این گزارش‌ها پیش‌بینی‌شان با واقعیت روی داده، زیاد است. به عبارت دیگر تمامی این گزارش‌ها نشان می‌دهند که ایران به ندرت کشور پیش‌بینی‌پذیری بوده است. این در حالی است که کشورهای توسعه یافته و نوظهور به شدت پیش‌بینی‌پذیر هستند. محاسبه میانگین خطا ( MSE ) برای رشد اقتصادی بین . تا . است! همچنین محاسبه میانگین خطا برای نرخ تورم برابر با . تا . میان موسسات مختلف، متفاوت است! پیش‌بینی‌ناپذیری در معنای اقتصادی یعنی ریسک بالا، یعنی افزایش هزینه‌های ناشی از ریسک و به دنبال آن افزایش سود تسهیلات یا نرخ‌های مربوط صدورضمانت‌نامه‌ها و. - تفاوت در خطاها در دولت‌های مختلف به صورت مشخصی مقایسه میان دولت‌های اصلاحات ( و ) و دولت مهرورزی ( و ) نشان‌دهنده تفاوت در پیش‌بینی‌ناپذیری است. (در جدول این تفاوت‌ها آمده است) به طور مشخصی دولت اصلاحات دولت پیش‌بینی‌پذیرتری برای جهان بوده است. نکته قابل توجه آن است که خطای این دوره اغلب مربوط به پیش‌بینی‌های پایین‌تر از میران واقعی بوده است و نه پیش‌بینی‌های بالاتر! به عبارت دیگر آنچه در این دوره (خصوصا دوره دوم آن) روی داده است بسیار بهتر و موفق‌تر از پیش‌بینی‌ها بوده است. دوره دوم دولت مهرورزی (دولت دهم) بدترین دوره پیش‌بینی‌ناپذیری اقتصاد ایران بوده است. - سرریز اقتصاد بر سیاست واقعیت دوم آن است که در دو سال (منتهی به انتخابات سال ) و سال (منتهی به انتخابات ) یک نقطه مشترک دارند. در هر دو دوره آنچه اتفاق افتاده است، بدتر از پیش‌بینی مردم بوده است. به عبارت دیگر واقعیت ناامیدکننده‌تر از پیش‌بینی‌های اولیه بوده است. اگرچه در دوره سال نیز خطا وجود دارد، اما واقعیت بهتر از پیش‌بینی‌ها بوده است. پس پیش‌بینی‌ناپذیری در هنگامی که منجر به تجربه بدتر از انتظار می‌شود سرریزش را در حوزه سیاست نشان می‌دهد. واقعیت رخ داده در این سال‌ها به شدت بدتر از پیش‌بینی‌ها بوده است. به عبارت دیگر آستانه پیش‌بینی‌ناپذیری در این دو سال بیش از حد متداول ایران بوده است و وضعیت بد پیش‌بینی‌ناپذیر‌در اقتصاد می‌تواند منجر به امید بستن‌ها در حوزه سیاست شود! ضرورت پیش‌بینی‌پذیری به نظر می‌رسد برای توسعه یافتن باید پیش‌بینی‌پذیر شویم. تنها کشورهایی که برای جهان پیش‌بینی‌پذیر هستند می‌توانند سرمایه‌گذاری خارجی را جذب نمایند. تنها پیش‌بینی‌پذیر بودن است که می‌تواند در بلندمدت تداوم یابد. در بهترین حالت، پیش‌بینی‌ناپذیری یک تکنیک کوتاه‌مدت است که اعتماد بلندمدت را از بین می‌برد! اما باید بپذیریم که کشورها را منافع بلندمدت‌شان می‌سازد. پیش‌بینی‌پذیری اما تنها مفهومی مرتبط با وضعیت کلان نیست. پیش‌بینی‌پذیری دارای مفهومی جدی در زندگی فردی و شخصی نیز هست. پیش‌بینی‌پذیر بودن زندگی فردی شهروندان یک کشور نشانه‌ای جدی از پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد کلان است. زمانی که یک شهروند می‌تواند با اندک خطایی آینده شغلی و فردی خود را پیش‌بینی کند، یعنی اقتصاد آن کشور نیز پیش‌بینی‌پذیر است. اگر انتظار داریم که یک دانشجو صددرصد دانشجو باشد، یعنی در دوران دانشجویی‌اش به صورت کامل به دنبال کسب دانش باشد اگر انتظار داریم کارگر کارخانه صددرصد کارگر باشد، یعنی در تمامی ساعات در خدمت اهداف کارخانه، ارتقاء بهره‌وری و یافتن راه‌های نوآورانه باشد و اگر مدیران، مدیران صددرصدی باشند و تمام وقت در اندیشه یافتن بهترین راهبردها پس باید بپذیریم که تنها این آرزوها زمانی امکان‌پذیر هستند که تمامی این شهروندان نسبت به آینده فردی‌شان اطمینان داشته باشند. اگر میزان عدم‌قطعیت‌ها و نااطمینانی‌ها از زندگی بیش از اندازه باشد، دیگر نمی‌شود انتظار داشت که هیچ انسانی در هیچ جایگاهی صددرصدی باشد. تمامی انسان‌ها در این وضعیت سراسیمه از پیش‌بینی‌ناپذیری فردایشان، توان تخصیص تمامی توان خود را به نقش‌های زندگی واقعی ندارند. پیش‌بینی‌ناپذیری یعنی فلج کردن ذهنی که نمی‌داند فردایش چگونه خواهد بود. پیش‌بینی‌ناپذیری فراتر از وضعیت کلان اقتصادی و اجتماعی است. هیچ یک از ما نمی‌توانیم حتی دوستی را تحمل کنیم که هر لحظه بیم آن می‌رود که به مانند یک گاو خشمگین به ما حمله کند همه ما نیازمند حد بالایی از پیش‌بینی‌پذیری هستیم، چه در زندگی شخصی و چه در محیط کلانی که در آن زندگی می‌کنیم.