یادداشت درباره تیاتر" کریملوژی" به کارگردانی: رضا بهرامی چاپ شده در روزنامه سازندگی در تاریخ . . نویسنده یادداشت: مریم تاواتاو نمایش "کریملوژی" به نویسندگی مهران رنج بر و کارگردانی رضا بهرامی به صورت تک بازیگر و مونولوگ، به کریم شیره ای، دلقک معروف دربار ناصرالدین شاه قاجار می پردازد. اولین شبی که کریم از اصفهان به تهران می آید، پس از مدتی سرگردانی وارد منزلی می شود که جشن عروسی در آن برپا است. او وارد مجلس می شود و چون محلی برای نشستن نمی یابد، بین مطرب‌ها جایی برای خود باز می کند و می نشیند و در پاسخ به پرسش صاحب خانه از نام و نشانش، می گوید دلقک است و جهت اثبات حرفش، با آوازخوانی و لطیفه گویی، مجلس را گرم می کند. پس از آن شب، سرپرست همان دسته مطرب‌هایی که کریم در برخورد اول با آنها مواجه شد، او را به مجالس جشن دیگری می ب رد و این گونه کریم با شیرین‌کاری‌هایش موجب شادی و سرگرمی مردم می شود. چندی بعد که ناصرالدین شاه وصفش را می شنود، او را نزد خود می خواند و بدین سان کریم شیره‌ای، دلقک مخصوص شاه می شود. حضور کریم، در دربار در کنار علاقه خاص ناصرالدین شاه به وی منجر می شود او بتواند حرف هایی را که مردم عادی، جرات بازگویی آن را ندارند، در قالب زبان کنایه و تمثیل به شخص پادشاه بگوید و با زبان تند و تیزش از درباریان، ایراد بگیرد و نگران جانش نباشد. او همواره از رعایت ادب مقابل شاه و درباریان معاف بوده و با زبان پرکنایه خود، آن هم در دوران خفقان ناصرالدین شاه، نسبت به شاه انتقاداتی بیان می کرده و حتی درباریان را با لقب های زشت، خطاب قرار می داد. اعلام سه روز عزای عمومی پس از مرگ او، توسط ناصرالدین شاه، خود نشانه بزرگی از علاقه شخص پادشاه به کریم شیره ای بود. بررسی زندگی او، گویای تاریخ ایران در دوره ای است که کریم شیره ای و امثال او در مسند نزدیک ترین فرد به شاه و حرمسرایش بودند و درباریان و حتی زنان حرمسرا درباب بسیاری مسایل برای چاره جویی نزد او می آمدند. درواقع، این بررسی، نوعی تاریخ خوانی شفاهی از نگاه کریم شیره ای در سایه ادبیات عامیانه تر دورانی است که مردم در قحطی و بیماری و درد به سر می بردند. هرچند ماهیت این موضوع، خود دردناک است که وجود خفقان در جامعه منسوب، آن قدر زیاد بوده که عاقلان سرکوب می شدند و تنها به زبان کنایه و در راستای شاد کردن لحظه ای قدرت حاکمه، از طریق لطیفه گویی و به اندک میزانی، می شد مسایل و رنج های مردم را به گوش دربار رساند مردمی که جدیت رنجشان، لطیفه می شد تا به واسطه خنده های اقلیت غاصبی، مهرتایید به وجود مشکلات اکثریت دردکش زده شود. به راستی که تاریخ، در چنین گذرگاه هایی می ایستد و برای لحظاتی به بشر می نگرد و با حیرت از خود می پرسد که انسان با تمام داعیه پیشرفت و تمدنش چگونه از پس قدرت و ثروت، چنین محکم به انسانیت درون خویش پشت پا زده تا پلشتی انباشت ثروت خود را بنگرد و متوهمانه خیال کند که برنده بازی زندگی شده در حالی که در همان لحظه، انسانیت را باخته است. یکی از سوالاتی که پس از تماشای نمایش کریملوژی مطرح می شود این است که یک بازیگر به پشتوانه چه میزان تمرین و تکرار و آموزش، به چنین حدی از تسلط به بازی می رسد که بتواند اجرایی هم چون"مجید رحمتی" از خود به جای بگذارد؟ ! اجرای نمایش در قالب تک بازیگر که تمام مسیولیت بازی و تجمیع تمرکز تماشاگر تنها به عهده یک نفر است، خود به تنهایی می تواند درجه دشواری را بالا ببرد. اما مجید رحمتی از این مرتبه گذشته و چنان باصلابت، ردپای محکمی از حضور خود در صحنه نمایش برجای گذاشت که نمی توان منکر این میزان استعداد و نبوغ شد. علاوه بر این او با استفاده از شیوه های دیگرنمایش از جمله تعزیه خوانی، سیاه بازی، نقالی و حتی خیمه شب بازی، گونه های سنتی تر ادبیات نمایشی ایران را به نحوی که از محدوده حوصله تماشاگر خارج نشود، وارد اجرا کرد و توانست تبحر خود در این زمینه را به نمایش بگذارد. در این میان عناصر طراحی صحنه نیز به کمک بازیگر آمده. برای مثال مجید رحمتی از یک فرغون، چنان بازی ای می گیرد و با استفاده چندگانه از یک کلنگ، بازسازی صحنه ها را ممکن می سازد که کاملا حضور خلاقانه نقش در صحنه احساس می شود که یقینا این نکته، تلفیقی از مشارکت کارگردان و عوامل پشت صحنه در تعامل با بازیگر می باشد. تلخک، لباس شخصیت های مختلف را به تن می کند و به جای آنها حرف می زند و بعد لباس را برشاخه درخت تاریخ آویزان می کند و سراغ کالبد بعدی می رود و حتی از عاشورای حسینی و حرمله هم سخن به میان می آورد. گاه از زبان شخصناصرالدین شاه و گاه در نقش میرزا رضای کرمانی که در حرم عبدالعظیم حسنی با تفنگش به شاه قاجار شلیک می کند، حرف می زند. انتخاب نوع لباس نیز در راستای فرایند اجرا صورت گرفته است. تغییر صدا و افزودن لهجه در موقعیت های مختلف در کنار اجزای صحنه، نمایش یکدستی را در مقابل دیدگان تماشاگر قرار داده است. وقتی صحبت از طراحی صحنه و الزام توجه به آن می شود، مساله صرفا استفاده از چیدمان سنگین و گران و صرف هزینه های فراوان نیست بلکه ایده تناسب ابزارآلات با فضای نمایش در راستای انتقال مفهوم زیربنای متن، منظور اصلی از هدف طراحی صحنه است. در کریملوژی، صحنه به سادگی آراسته شده و از ساده ترین عناصر و ابزارها حداکثر کارایی صورت گرفته است. دکور کلی صحنه به گونه ای چیده شده که از نور بیشترین بهره را برده و در صحنه هایی از سایه نیز استفاده شود. توجه به جزییات و نوع حضور بازیگر و سنجیدگی در حرکت حتی در دقایق اول اجرا در کنار انبوه دیالوگ، ریتم تندی خلق کرده و با بیان کوبنده ادامه پیدا می کند اینها همگی تمهیداتی است که توانسته مفاهیم تاریخی را به نمایش وارد کند اما از حوصله مخاطب، خارج نشود. البته می شد با غنی کردن مفهوم کلی پیرنگ، به خلق قوی تر نقش پرداخت و به همان میزان توانایی در ایجاد دیالوگ، به موفقیت در ایجاد عمق نقش رسید و با چیدمان محکم تر دیوار علت و معلولی، نگاهی غیرسطحی به شخصیت کریم داشت. هرچند بخش زیادی از توجه متن به ساخت مسیری به فراخور عبارات موزون و در جهت خلق نوعی ضرباهنگ در جملات اختصاص پیدا کرده که در نوع خود منجر به وجود متنی خاص شده است. متنی که درآن کریم به دفعات از زجر و رنج رعیت زمانه اش می گوید و دم و دستگاه پادشاهی را به سخره می گیرد. کریملوژی از نمونه های برجسته در تلفیق عناصر طنز و جدی تاریخ با تکیه بر توانایی تک بازیگرش محسوب می شود که برپایه یک حرکت گروهی در استفاده از عناصر صحنه هم چون نور، موسیقی، دکور و لباس توانسته در طراحی و انتقال درون مایه نمایش تا حدزیادی موفق پیش برود و تحسین عملکرد بازیگر برجسته اش را منجر شود.