این روزها همه‌جا صحبت از جنگ است. چند روزی است که کشور روسیه نیروهای نظامی خود را به کشور اوکراین فرستاده و هر چند ساعت یک‌بار خبری درباره‌ی کشتار و اشغال به گوش می‌رسد. البته برای ما که در خاورمیانه زندگی می‌کنیم و در سال اخیر مدام کشورهای همسایه را در حال جنگ دیده‌ایم، دیگر این تصویرها به بخشی از روزمره زندگی تبدیل شده. اما واقعیت این بلای انسانی، بسیار دردناک است. واقعیتی که اگر سیاست‌مداران جهان به جای منافع خود، کمی به عواقب آن توجه می‌کردند، شاید این همه جنگ و خونریزی وجود نداشت. در اینجا فیلم را مرور خواهیم کرد فیلم‌هایی که تنها چهره‌ی واقعی و زشت جنگ را به بهترین شکل نشان داده‌اند، بلکه می‌توانند وسیله‌ی خوبی برای یادآوری آنچه باشد که در جریان این جنگ‌ها بر آدم‌ها و سرزمین‌ها می‌گذرد که این یادآوری خودش راهی است برای عدم تکرار اشتباه. لیست براساس معیار خاصی مرتب نشده. معمولا در زمان تجریه یک کشور و جنگ‌هایی که میان اقوام مختلف درمی‌گیرد، یک بحران هویت به وجود می‌اید. این بحران از جایی شروع می‌شود که هم‌وطنانی که تا دیروز در کنار هم در غم و شادی زندگی می‌کردند حالا باید در مقابل هم بجنگند. فیلم "سرزمین هیچکس" هم که راوی جنگ بین کشور‌های بوسنی‌هرزگوین، صربستان و کرواسی در اواسط دهه میلادی است، دقیقا نشان‌دهنده‌ی همین بحران هویت است. دو جوان جنگجو از دو طرف درگیر جنگ در شرایطی مجبور می‌شوند چند روزی را در کنار هم بگذرانند و این بیننده را با واقعیت‌هایی عجیب از جنگ روبرو می‌کند. این فیلم که ساخته مشترک کشورهای فرانسه، ایتالیا، بوسنی و آمریکا است، در فستیوال‌های جهانی بسیار مورد تحسین قرارگرفت و برنده‌ی برترین نمایش تصویری ویژه‌ی جشنواره‌ی کن ، بهترین فیلم خارجی گلدن گلوب و نامزد بهترین فیلم خارجی اسکار بود. یکی از انیمیشن‌های پیشرو در دهه میلادی که با داستانی حماسی و آخرالزمانی، تاثیرات مخرب بمب‌های شیمیایی که در جنگ جهانی دوم به ژاپن شلیک شد را روایت می‌کند. در این فیلم یک شاهزاده قصد دارد به وسیله سلاح‌های کشتار جمعی یک کشور را به زور، زیر سلطه خود درآورد. ژانر غیرمتعارفی که برای این فیلم انتخاب شده، به اضافه داستانی که در دهه‌ی هشتاد تخیلی به نظر می‌رسیده، در زندگی امروز به واقعیت نزدیک است. همچنین این فیلم را گزینه‌ی خوبی برای تغییر دیدگاه درباره‌ی جنگ قرار می‌دهد. "نایوشیکا از دره‌ی باد" ساخته، هایایو میازاکی، یکی از مشهورترین انیماتورهای قرن بیستم است که آن را براساس یک مانگا ساخته. مانگار در واقع اصطلاحی است که در ژاپن به کتاب‌های مصور داده می‌شود. این فیلم در سال صداگذاری انگلیسی شد و با مضمون متفاوتش، نظر بسیاری را در جهان جلب کرد. یک داستان واقعی، برگرفته از رمانی با همین نام که براساس سرگذشت گروهی مشهور به ، ساخته شده. این فیلم روایت‌کننده جنگ میان دو کره در دهه میلادی است. در آن سال‌ها کره‌ی شمالی در تلاش بود که رییس جمهور کره‌ی جنوبی را ترور کند. کره‌ی جنوبی هم برای انتقام، گروهی از تبهکاران و اعدامیان زندانی را به جزیره‌ای به نام سیلمیدو فرستاد و در آنجا به آنها آموزش نظامی داد تا خود را برای کشتن کیم ایل سونگ، رهبر کره شمالی آماده کنند. هر اعدامی که در این راه موفق می‌شد، لایق زندگی جدیدی بود و حکمش لغو می‌شد. این فیلم تصویر جالب و دیده‌نشده‌ای از جنگ میان دو کره نشان می‌دهد. "سیلمیدو" در کشور کره بسیار مورد تحسین قرارگرفته و تنها فیلمی است که در تاریخ سینمایی این کشور توانسته بیش از میلیون بیننده داشته باشد. یک روایت متفاوت از جنگی که چندین دهه میان فلسطین و اسراییل در جریان است. "اینک بهشت" داستان دو دوست دوران کودکی را روایت می‌کند که از اهالی کشور فلسطین هستند و قرار است در سرزمین‌های اشغالی برعیله اسراییل انفجار انتحاری انجام دهند. این فیلم علاوه بر اینکه با جزییات به اتفاقات این جنگ طولانی می‌پردازد، با نگاهی عاطفی سراغ یکی از مسایل عجیب مبارزاتی، یعنی انفجار انتحاری می‌رود. با اعلام نام "اینک بهشت" به عنوان برنده بهترین فیلم غیرانگلسی زبان در مراسم گلدن گلوب سال ، این فیلم به عنوان اولین اثر سینمایی که از فلسطین در یک فستیوال جهانی جایزه گرفته، مطرح شد. همچنین "اینک بهشت" نامزد جایزه اسکار هم بود. یکی از بهترین نمونه‌های سینمایی که می‌تواند بیننده را با یک جنگ آن هم از نوع داخلی و قومی و قبیله‌ای آشنا کند فیلم "ضربه" است. ترجمه این فیلم به پاکستانی می‌شود "وار" و در نگاه اول مخاطب خارجی را به یاد جنگ می‌اندازد. جنگی داخلی و همیشگی که در این کشور آسیایی و اسلامی بر سر قدرت وجود دارد. این فیلم درباره مقابله گروه‌های ملی با تروریست‌های دولتی است که مدام مشغول خرابکاری هستند. "ضربه" جزو پنج فیلم برتر و پرفروش کشور پاکستان است و پس از استقبال از آن، سازندگانش در سال قسمت دوم این فیلم را ساختند که البته به موفقیت نسخه‌ی اولیه آن نبود. اواخر جنگ جهانی دوم، نبرد سختی میان نیروهای آمریکایی و ژاپنی در منطقه‌ای به نام ایوجیما در ژاپن درگرفت. در نهایت آمریکایی‌ها به دلیل داشتن نیروهای بیشتر و قدرت نظامی، این منطقه را به تصرف خود درآوردند. کلینت ایستوود در سال تصمیم گرفت فیلمی براساس این واقعه و برگرفته از کتابی با نام "پرچم‌های پدران ما" بسازد. این فیلم این واقعه را از دید سربازان آمریکایی به این نبرد، روایت می‌کند. در همان سال با تهیه‌کنندگی استیون اسپلیبرگ، ایستوود، دنباله‌ی برای این فیلم آمریکایی را اینبار از دید سربازان ژاپنی که در این واقعه حضور داشتند، ساخت. "نامه‌هایی از ایوجیما" به دلیل واقع‌گرایی و تصویر درست و بی‌طرفانه‌ای که از چهره‌ی زشت جنگ نشان می‌دهد، خیلی بیشتر از نسخه آمریکایی آن مورد توجه جهانی قرارگرفت. تاجایی که نامزد چهار اسکار، برنده گلدن گلوب، برنده جشنواره برلین و چندین فستیوال جهانی دیگر شد. یکی از بزرگترین مصایب جنگ، آسیب‌دیدگی کودکانی است که ناخواسته درگیر این اتفاق می‌شوند. فیلم "جانوران بدون کشور" که براساس رمانی نیجریه‌ای ساخته شده، روایت‌کننده جنگ داخلی در غرب آفریقا است. جنگی که بیشتر از هرچیز کودک سربازان، نیروهای آن را تشکیل می‌دهند. این فیلم با ظرافت بسیار، مسیر خشنی که زندگی یک کودک درگیر جنگ را تغییر می‌دهد به تصویر می‌کشد. کودک سربازی که تحت امر یک جنگ سالار است و هیچ راهی ندارد جز اطاعت. بازی آبراهام اتا، بازیگر اصلی فیلم "جانواران بدون کشور" که خود اصالتی غنایی دارد، در این فیلم آنقدر مورد توجه قرارگرفت که جایزه بهترین بازیگر جشنواره ونیز را در سال بدست‌آورد و در بیشتر جشنواره‌های جهانی نامزد دریافت جایزه شد. جنگ تنها میان دولت‌های کشورهای مختلف اتفاق نمی‌افتد، جنگ‌گاهی میان یک دولت مرکزی و دانش‌آموزان و دانشجویان یک کشور هم روی می‌دهد. فیلم "شب مدادها" هم روایت کننده‌ی همین نوع جنگ است. جنگی میان دانش‌آموزان و معترضین به حکومت دیکتاتوری آرژانتین در دهه هفتاد میلادی. در این فیلم داستان هفت دانش‌آموزی را می‌بینیم که در اعتراض به نرخ اتوبوس تظاهرات می‌کنند و همه‌ی آنها بازداشت و به محلی نامعلوم فرستاده می‌شوند. تلاش آنها برای آزادی، مادران نگرانشان که در تلاش برای نجات آنها هستند و فشارهایی که دولت به آنها می‌آورد، بدنه اصلی قصه این فیلم را تشکیل می‌دهد. زمانی که آمریکایی‌ها این فیلم را درباره جنگ افغانستان با روسیه می‌ساختند، نمی‌دانستند که کم‌تر از سال بعد، یکی از پر هزینه‌ترین جنگ‌های دنیا را خود علیه شورشیان افغانستان آغاز خواهند کرد. فیلم "هیولا" درباره جنگ شوروی و افغانستان در اواخر دهه هفتاد میلادی است. جنگی که افغانستان را دچار بحران‌ها و مشکلات زیادی کرد. اما داستان این فیلم براساس یک روایت واقعی از این جنگ یعنی گیر افتادن یکی از تانک‌های روس در روستایی پشتو نشین است. فرماندهی این تانک با نظامی ظالمی است که رحم ندارد و همه را از سر راه بر می‌دارد. اما وقتی خود در شرایطی متفاوت و در میان مجاهدین افغان گیر می‌افتد، شرایط متفاوتی را باید تجربه کند. این فیلم تفاوت‌های فرهنگی و علم نادرست سربازان درباره نیروهای مقابل را به خوبی به تصویر کشیده است. همچنین با وجود اینکه زبان فیلم بیشتر پشتو است، اما به فروش بسیار بالایی در باکس آفیس رسید و مورد توجه قرارگرفت. دیپا مهتا، کارگردان مشهور هندی یک سه‌گانه به نام عناصر حیات ساخته که "زمین" دومین قسمت از آن و دیگر قسمت‌هایش "آتش" در سال و "آب" در سال است. این فیلم اگرچه تمام المان‌های فیلم‌های هندی یعنی، رقص و آواز، عشق‌تراژیک و کتک‌کاری را در خود جا داده، اما قصه‌اش در برهه‌ای از تاریخ هند روایت می‌شود که زمان جنگ میان هند و پاکستان است. در سال که هنوز لاهور بخشی از هند بوده، دختری معلول از اهالی همان شهر عاشق پسری می‌شود. شکل گیری عشق و بحران‌هایی که این دو پشت سر می‌گذراند به موازات جنگ و درگیری‌های موجود در این منطقه است. "زمین" شکل دیگری از عشق در دل جنگ را به شما نشان خواهد داد. همچنین این فیلم جزو چند فیلم برتر از سینمای هند است که به مراسم اسکار راه پیدا کرده. نسل‌کشی، یکی دیگر از پررنگ‌ترین مضامینی است که در جنگ‌های مختلف اتفاق می‌افتد. در کشمکش‌ها و جنگ‌ها داخلی قاره آفریقا هم مانند بیشتر سرزمین‌های درگیر، عقاید مذهبی افراطی، این بحران را به وجود می‌آورد. داستان فیلم "شب حقیقت" البته مبتنی بر یک قصه واقعی نیست، اما نویسنده و کارگردان تلاش کرده‌اند مصایب این درگیری‌های قبلیه‌ای را در قالب فیلم به تصویر بکشند. داستان از جایی شروع می‌شود که دو قبیله قدیمی که قرن‌ها با هم در تضاد و جنگ بوده‌اند تصمیمی می‌گیرند پای میز مذاکره بیایند و کدروت‌ها را کنار بگذارند. اما این تنها ظاهر ماجرا است و همه‌چیز خوب پیش‌نمی‌رود. این فیلم عمق فجایع حاصل از سال‌ها حکومت دیکتاتوری بر مردم و نزاع قبیله‌ها با هم را نمایش می‌دهد. جنگ جهانی اول، خسارت‌های جبران ناپذیری برای کشورهای مقابل هم داشت و هنوز چندان جهان نفس راحتی نکشیده بود که جنگ جهانی دوم شروع شد. در صد سال اخیر فیلم‌های زیادی درباره این دو جنگ ساخته شده که معمولا هم اکثر آنها تحسین شده هستند. اما " " را می‌توان بهترین نمونه ژانر جنگ در چند سال اخیر دانست. فیلمی که براساس خاطرات پدربزرگ کارگردان از جنگ جهانی اول ساخته شده و داستان دو سرباز است که قرار است پیامی را برای یک گردان که در خطر هستند برسانند. اما زمان کمی در اختیار دارند و هر لحظه ممکن است آن گردان نابود شود. یکی از ویژگی‌های این فیلم این است که با وجود روایت از جنگ جهانی، اما قصه‌ی متفاوتش را تعریف می‌کند و مدام با نشان دادن خون‌ریزی و قتل عام بیننده را وحشت‌زده نمی‌کند. این فیلم اولین اثر مستند لیست ما است. "اتاق استخوان‌ها" با تصاویر تاثیرگذار و عجیبی که از اتفاقات پس از کشتار دسته جمعی در کشور السالوادور نشان می‌دهد، پرده‌ای دیگر از واقعیت وحشتناک جنگ را برای مخاطب روایت می‌کند. در این فیلم یک گروه تحقیقاتی پس از سال‌ها که از قتل عام در این کشور می‌گذرد با تعداد زیادی استخوان روبرو می‌شوند که هویت آنها مشخص نیست. به همین دلیل سراغ خانواده‌های قربانیان می‌روند تا با تست دی ان ای بتوانند به نام این افراد برسند. یکی از شاهکارهای کارگردان مشهور سینما، استنلی کوبریک که با نگاهی طنز به مسله جنگ سرد و تهدید هسته‌ای می پردازد. یک فرمانده روان‌پریش بدون هماهنگی با مقامات بالا دستی خود، حملات هسته‌ای را برعلیه روسیه به راه می‌اندازد. یک رییس جمهوری بی لیاقت هم بر آمریکا حکومت می‌کند که چندان اختیاری برای به دست گرفتن امور ندارد. داستان این فیلم در دهه شصت میلادی شاید خنده‌دار و دور از واقعیت به نظر می‌رسید، اما در سال‌های اخیر بارها از سوی افرادی مانند ترامپ و پوتین شاهد به واقعیت رسیدن این داستان طنز بودیم. این فیلم نامزد اسکار بود که به هیچ‌کدام دست پیدا نکرد. نکته جالب درباره این فیلم بازی بسیار تحسن برانگیز پیتر سلرز در سه نقش است. یکی از فجیع‌ترین نسل‌کشی‌های تاریخ، در دهه‌ی میلادی در کشور کامبوج اتفاق افتاد. در جنگ‌های داخلی این کشور، بیش از میلیون نفر بر اثر سیاست‌های حکومت مرکزی که اصرار بر ایجاد حکومت سوسیالیستی داشتند، قتل عام شدند. یک کارگردان آمریکایی با بررسی پیشینه این قتل‌ها و جریان موسیقی راکی که در دوران کشتار جمعی بسیار مورد توجه قرار گرفته بوده، فیلم مستند "فکر نکن فراموش کرده‌ام" را ساخته. این جنگ‌های داخلی با حمله ویتنام به کامبوج به پایان می‌رسد، اما جریان موسیقی از بین نمی‌رود و به شکلی فریاد امیدوارانه آن دوران کامبوج است. فیلم به صورت واضح به جنگ نمی‌پردازد. اما تمام زیرساخت‌های فرهنگی جامعه و خانواده که در جریان انقلاب فرهنگی در چین دچار دگرگونی می‌شود را به تصویر می‌کشد. از اواسط دهه تا اواخر دهه میلادی به دستور مایو، برای حکمرانی تفکر مایویسم، بسیاری از دانشگاه‌ها تعطیل و تمام بنیاد‌های فرهنگی و اقتصادی این کشور دچار تحول شد. اما موضوع مهم‌تر، جنگ میان نیروهای دولتی و دانشجویان و جوانان چینی بود که در جریان آن بیش از میلیون چینی کشته شدند. این تحولات و کشتار جمعی، تاثیرات جبران ناپذیری در زندگی مردم چین و مخصوصا کودکان درگیر جنگ گذاشت. فیلم "بادبادک آبی" به طور مشخص به سرگذشت کودکان چینی می‌پردازد. نکته جالب توقیف فیلم و ممنوع‌الکاری کارگردانش به مدت ده سال، پس از ساخت این فیلم است. یک کمدی سیاه درباره شرایط کشور آلمان در جریان و پس از جنگ دوم جهانی. در این فیلم یک پسر بچه که عاشق هیتلر است، تلاش می‌کند به نازی‌ها بپیوندد اما موفق نیست. مادرش اما از هیتلر بیزار است و حتی در خانه‌اش به یک یهودی جا می‌دهد. داستان فیلم از جایی عجیب‌تر می‌شود که جنگ تمام می‌شود و هیتلر شکست می‌خورد اما پسر کوچک نمی‌خواهد این واقعیت ار قبول کند. "جوجه خرگوشه" براساس رمانی به نام "آسمان زندانی شده" ساخته شده. این فیلم، طنز تلخی بسیار خوش‌آب و رنگ، با داستانی متفاوتی است که شکل دیگری از جنگ را به مخاطب نشان می‌دهد. شاید به دلیل همین تصویر متفاوتش با انتقادهای بسیار زیادی مواجهه شد، اما با وجود این در اسکار درخشید و علاوه بر نامزدی اسکارلت جوهانسون، برنده جایزه بهترین فیلمنامه اقتباسی شد. فیلم درباره تلاش‌های یک دکتر روانشناس در پشت جبهه جنگ‌های داخلی استرالیا است. "بین جنگ‌ها" به صورت اپیزودیک از کودکی تا میان‌سالی این دکتر روان‌شناس و اتفاقات که از سر می‌گذراند در کنار خدماتی که به جامعه ارایه می‌دهد را نمایش می‌دهد. فیلمی بومی که در دهه هفتاد توانست نظر بیشتر منتقدان را به خود جلب کرد. البته سال فیلمی با همین نام درباره جنگ آمریکا و افغانستان، مراحل ساخت خود را شروع کرده که هنوز به مرحله اکران نرسیده. لیست فیلم‌های جنگی در جهان بدون "اینک آخرالزمان" کامل نمی‌شود. این فیلم جنگی و روانشناختی، یکی از فیلم برتر سال گشذشته است که کاپولا به طرز دردناکی آن را واقعی ساخته است. این فیلم با برداشتی از رمان "از دل تاریکی" ساخته شده و ماجرایی عجیب از جنگ آمریکا و ویتنام را روایت می‌کند. ماجرایی که مربوط به یک فرمانده ارتش آمریکا است که در جنگل‌های کامبوج ادعای خدایی کرده و پیروانی دارد. ارتش آمریکا برای از بین بردن او گروهی را به کار می‌گیرد تا در دل روزهایی که جنگ سخت در جریان است، این فرمانده از میان برداشته شود. این فیلم با وجود نامزدی در رشته اسکار فقط دو اسکار در بخش فنی را دریافت کرد و یکی از نقاط تاریک تاریخ مراسم اسکار را رقم زد. داستان این فیلم در زمان جنگ‌های داخلی روسیه که در نهایت به انقلاب منجر شد، می‌گذرد. البته تمرکز داستان بر گروهی مجارستانی است که با بلشویک‌ها پس از به قدرت رسیدن درگیر هستند. این فیلم یکی از معدود آثاری است که لایه‌های زیرین انقلاب روسیه و از میان رفتن تزارها را نشان می‌دهد. شرایطی که در آن قرار بود تزارها از میان بروند و زندگی مردم بهتر شود، اما روز به روز حکومت کمونیستی بلشویک‌ها شرایط سخت‌تری برای مردم به وجود آورد. "سرخ و سفید" در فستیوال کن سال بسیار مورد تحسین قرار گرفت. منبع: