ریچارد اچ. تیلر در قسمتی از کتاب کژرفتاری درباره سوالی که ذهنش را مشغول کرده است، می‌گوید: "وقتی در انتظار شام هستیم، با این که در حقیقت خوردن بادام هندی خواست اصیل ماست، از ترس آنکه با خوردن این آجیل سیر شویم و نتوانیم شام بخوریم، دست به انتخابی می‌زنیم که در تضاد با خواست و ترجیح حقیقی ما یعنی "خوردن بادام هندی" است و از خوردن بادام دست می‌کشیم. " به این تمایز بین آنچه واقعا می‌خواهیم و آنچه در موقعیت‌های مختلف انتخاب می‌کنیم، در علم اقتصاد مدرن، توجهی نشده است. چرا که در این علم، ترجیحات ما تنها با توجه به آنچه انتخاب می‌کنیم، تعریف می‌شوند. به عقیده تیلر در این شرایط خیلی راحت گفته می‌شود: " انتخاب‌ها، ترجیحات را آشکار می‌کنند. " عدم توجه به این تمایز، باعث می‌شود در بعضی پژوهش‌های آماری، ترجیحات واقعی جامعه شناخته نشود و در سیاست‌گذاری‌ها به راهبردهایی برسیم که به جای رساندن ما به جامعه مطلوب، ما را هر چه بیشتر از آن دور کند. بسیار پیش آمده پژوهش‌هایی را دیده‌ایم که بر اساس پاسخ‌های مخاطبین به یک پرسش‌نامه از پیش طراحی شده، نتیجه‌ای را بدست آورده‌اند. پرسش‌نامه‌ای که با هدف درک تجارب انسان‌ها از انتخاب‌هایشان طراحی شده‌اند نه ترجیحات و خواست حقیقی‌شان. انتخاب‌هایی که شاید از جنس نخوردن بادام هندی، برای از دست ندادن شام بوده‌اند. در این پژوهش‌ها، اطلاعات گمشده‌ای وجود دارد از ترجیحات و خواست واقعی انسان‌ها. و آماری که از این پرسش‌نامه‌ها به دست آمده، بر اساس انتخاب‌های انسان‌ها در موقعیت‌هایی خاص هستند! با این حال، همین پژوهش‌ها می‌شوند مبنایی برای تصمیم‌گیری‌ها و گاهی اوقات، قانون گذاری‌هایمان! و ناخودآگاه باعث می‌شود برای جامعه‌مان دایما شام تجویز کنیم. چه صبح باشد، چه شب! اینجا سوال واضحی مطرح است: چه می‌شود که از این اطلاعات گمشده، در برنامه‌ریزی‌هایمان، چشم می‌پوشیم و به راحتی آن را نادیده می‌گیریم؟ چه می‌شود که سیاست‌گذاران، اصالت خواست بادام هندی توسط جامعه را فراموش می‌کنند؟ جامعه آماری را مشخص می‌کند. پرسش‌ها را به گونه‌ای طراحی می‌کند که مخاطب خود را در موقعیتی خاص تصور کرده و دست به انتخاب می‌زند. پرسش‌نامه را طراحی می‌کند و می‌زند به دل میدان. میدانی برای پژوهش! سوال را که می‌پرسد، ترجیحات اصلی مخاطب، خواسته یا ناخواسته، پشت داده‌های به دست آمده پنهان می‌شود. فرقی نمی‌کند یک پژوهشگر علوم انسانی باشد، یا یک دانشجوی فنی در دانشگاه شریف! انداختن این گوی در این میدان، دانسته یا نادانسته، او را به مقصد نخواهد رساند. به همین اکتفا نمی‌کند و یک قدم جلوتر می‌گذارد و وارد صحنه سیاست‌گذاری بر اساس همین داده‌ها می‌شود. پاسخ مسیله را در همین داده‌ها پیدا کرده و راهبردی متناسب با همین پاسخ انتخاب می‌کند. و می‌رود پی آگاهی‌بخشی‌هایش! حال شاید ابزارش هم برایش آنقدر فرقی نکند چه کلیپ باشد، چه یادداشت در کانال و چه نشریه! بزرگترین پیامد گم شدن اطلاعات، رسیدن به پاسخ‌های سطحی برای سیاست‌گذاری است. حال آنکه آسیب سیاست‌گذاری‌های مبتنی بر آماری که اطلاعات اصیل را پیدا نکرده است، در درازمدت رخ نشان می‌دهد! و این وظیفه پژوهشگر و سیاست‌گذار است که به گونه‌ای از آمار استفاده کند که جامعه از پیامدهای خطرناک آن در امان بماند. اما گوی آمار را چه کسی در این میدان انداخته است؟ پژوهشگر و سیاست‌گذار! در سال جیل کاربی، نویسنده و پژوهشگر حوزه خانواده در روزنامه دیلی میل می‌گوید: "شاید فکر کنید موضوع خیلی واضح است. اما برای قرن‌ها دولت دقیقا برعکس این موضوع فکر می‌کرد و می‌گفت به نوجوان‌ها درباره خطرات رابطه جنسی محافظت نشده بگویید و شاهد کم شدن این نوع رابطه باشید. اما حالا تحقیقات دانشگاهی نشان می‌دهد که چقدر این تفکر گمراه کننده بوده است! " احتمالا مخاطراتی در محیط دیده شده و به دنبالش پژوهش‌هایی انجام شده است. پرسش‌نامه‌ای به میان آمده و داده‌هایی مبتنی بر آن گردآوری شده است. احتمالا پرسش این بوده است که آیا به دانستن درباره خطرات رابطه جنسی محافظت نشده پیش از ازدواج نیاز دارید یا بهتر بگویم، حالا که شب است، شام می‌خورید؟ و مخاطب هم لابد گفته بله چون محیط اطرافش ناامن بوده و در هنگامه شب شام لازم! سیاست‌گذار هم در همین راستا شروع کرده است به قانون‌گذاری در حیطه آموزش! در حالی‌که اطلاعات حقیقی از میل واقعی آنها در پس این آمار، که وجود محیط ناامن در آن پیش‌فرض است، مخفی مانده! حال آنکه اگر در پرسش‌نامه از میزان ترجیح آنها به داشتن محیطی امن‌تر سوال می‌شد، پاسخ‌ها، سیاست‌گذاری‌های جامعه را به گونه‌ای دیگر رقم می‌زد! هنوز هم دیر نشده. بیایید قبل از آنکه بدون درنظر گرفتن اطلاعات گمشده، دست به سیاست‌گذاری برای آموزش بزنیم، بادام‌های هندی را پیدا کنیم. هر چند بار که در هنگامه گرسنگی شب، از جامعه درباره میل‌شان به شام سوال کنیم، نمی‌توانیم علاقه حقیقی جامعه به بادام هندی در هر زمان را در تصمیم‌گیری‌هایمان نادیده بگیریم! وقتی در پرسش‌های پرسش‌نامه، هنگامی که مخاطب منتظر شام است، از او درباره میل به شام بپرسید، لاجرم جوابی مثبت دریافت خواهید کرد! و این پاسخ هیچ کمکی به دانستن تمایل واقعی مخاطب به بادام هندی نمی‌کند. این جاست که حقیقت ترجیح و تمایل جامعه آماری به شام یا بادام هندی را گم می‌کنید! باید در انتخاب نوع پرسش‌ها و روش پژوهش‌ها برای سیاست‌گذاری در حیطه‌هایی که با عوامل پیچیده و درهم‌تنیده روبه رو هستیم و به راحتی نمی‌توانیم ترجیحات اصلی جامعه و علت‌های حقیقی مسایل را تشخیص دهیم، مثل نحوه آموزش مخاطرات برآمده از گوناگونی جنسیت در جامعه، با دقت و حساسیت بیشتری عمل کنیم. در جامعه جهانی سیاست‌گذاری‌هایی که جواب معکوس داده‌اند یا آثار منفی بیشتری به دنبال داشته‌اند، به کرات تجربه شده‌اند و عاقل از تجربه‌ها درس می‌گیرد! باید اساسا کار را به دست کاردانش سپرد تا با ظرافت هر چه بیشتر، اطلاعات گمشده در پس آمار را بیرون بکشد، آنگونه که مو را از ماست. قرار نیست چون شریفی هستیم، از همه چیز سر درآوریم و همه پیچیدگی‌های عالم را موشکافی کنیم.