مدتی پیش پسرم کتابی از دوستی عزیز هدیه گرفت که بر حسب عادت و با اطمینان از تطابق سن فرزندم با گروه سنی"ب" آن را با کمال میل در اختیارش گذاشتم، که البته به‌دلیل رنگ‌های شاد و تصویر مادربزرگ مهربان روی جلد و همچنین برش خاص کتاب، در نگاه اول بسیار مورد توجه پسرم قرار گرفت. اما تنها چند صفحه از کتاب را برایش خوانده بودم که مجبور شدم داستان را با در نظر گرفتن تصاویر تغییر داده و تا انتها داستانی متفاوت بسازم و البته کتاب را برای همیشه از دستش پنهان کنم. باید علاوه بر مسولیت سنگین والدین در انتخاب کتاب مناسب و شناخت ویژگی‌های هرگروه سنی، به نقش ناشران در چاپ کتاب هم اشاره کرد. اهمیت دادن به کودک و رشد تحول و نیازهای او در هر رده‌ی سنی، وظیفه‌ی‌همه‌ی ما به‌عنوان بزرگ‌تر است. وظیفه‌ای که برای پرورش فرزندانی بادرایت، هوشمند و آینده‌ساز بر دوش‌مان سنگینی می‌کند. گروه سنی"ب" دوره‌ی ابتدای دبستان است زمانی که کودک توانایی درک روابط علی و معلولی و مسایل منطقی ساده را دارد. کودک زبان را فراگرفته و می‌تواند داستان‌هایی ساده از روابط بین انسان‌ها و مفاهیم تربیتی درک کند. از ویژگی‌های دیگر گروه سنی"ب" توانایی یادگیری و قدرت حافظه‌ی اوست که باید در نگارش و انتخاب کتاب مورد توجه قرار گیرد. انتقال مفاهیم از طریق تصاویر، برای کودکان دلچسب و راحت‌تر است. بنابراین بیان داستان یا افسانه‌ای ترسناک همراه با تصاویر اولیه‌ی زیبا و شاد، به‌نوعی فریب کودک محسوب می‌شود. این‌که دنبال مقصر در بین ناشر، مولف، مترجم و یا روایت‌گر باشیم، از احساس نامطلوبی که با خواندن این کتاب به کودک و والدین او وارد می‌شود، نمی کاهد. هرچند هرکدام به نوبه‌ی خود مقصرند، اما در این بین، توجه والدین به خرید و خواندن داستان‌های مناسب برای هرسن، بسیار مهم است. اشاره به ژانر داستان در مقدمه‌ی ابتدایی کتاب و یا پشت جلد می‌تواند به خواننده یا شنونده‌ی داستان‌ها کمک کند و یاری‌گر والدین در انتخابی مناسب باشد. کتاب"نبات خانومی" به روایت ناصر یوسفی و تصویرگری رویا بیژنی از جمله کتاب‌های ژانر وحشت است که برای گروه سنی"ب" ( تا سال) تهیه شده روایتی از افسانه‌های مازندرانی که ممکن است برای گروه سنی نوجوان جذاب و خواندنی به نظر برسد. ناشر این کتاب (نشر پیدایش) ، سال‌ها ناشر برگزیده‌ی کودک بوده است! نبات خانومی دختر باهوشی است که به اصرار از مادرش اجازه می‌گیرد تا برای جمع‌آوری هیزم با کودکان روستا، راهی جنگل‌شود. آن‌ها در حین بازی، در جنگل گم می‌شوند و به کلبه‌ی پیرزنی با صورت گرد و چشمانی درشت می‌رسند. پیرزن لباس‌هایی به رنگ شاد پوشیده و با خوشحالی بچه‌ها را به خانه‌اش می‌برد و سعی می‌کند به قصد خوردن بچه‌ها، آن‌ها را بخواباند. با توجه به این‌که چشم برای بچه‌ها در برقراری ارتباط بسیار مهم بوده و اعتماد کودکان در اولین برخوردهای اجتماعی از راه دیدن صورت می‌گیرد، پس از خواندن و دیدن این صفحات، ترس از خوابیدن، در ذهن بچه‌ها شکل می‌گیرد. نبات متوجه دم و شاخ پیرزن شده و می‌فهمد که این پیرزن مهربان، دیو است. در صفحه‌ی بعد کتاب، پیرزنی با شاخ ودم، صورتی بیضی، چشمانی کشیده و ابروانی درهم به تصویر کشیده شده است و کودک از خودش می‌پرسد که آیا همه‌ی آدم‌های اطرافش ممکن است با تغییری ناگهانی تبدیل به دیو بشوند و یا این‌که چه مواقعی باید شاخ و دم و چشم‌های اطرافیان را امتحان کرد؟ ! هرچه داستان پیش‌تر می‌رود، پیرزن به شکل زشت‌تری نمود پیدا کرده و دندان‌های تیز وحشتناک و صورت نافرم تری پیدا می‌کند. اما ضربه‌ی نهایی در انتهای داستان به کودک وارد می‌شود. جایی که می‌شنود: " دیو با شاخ و دم هنوز داره با آبکش از چشمه آب برمی‌داره تا بتونه نبات خانوم و بقیه‌ی بچه‌ها رو بخوره!"این داستان کاملا به ژانر وحشت وفادار است و کودکان را از بازگشت دیو و خورده شدن توسط موجودات عجیب می‌ترساند. توجه به همذات‌پنداری کودک با موضوع و شخصیت داستان و این‌که درنهایت قرار است به‌وسیله‌ی دیو خورده شود، از جمله نکات پررنگ، تاثیرگذار و فراموش نشدنی این کتاب است. گویا ازجمله ضوابط و معیارهایی که برای انتشار این کتاب نزد ناشر محترم درنظر گرفته شده، تنها توجه به ظاهر کتاب، از نظر قطع، حجم و کیفیت کاغذ بوده است و بس. ادبیات کودکان نه ساخته‌ی کودک است و نه پرداخته‌ی او، که این وظیفه به‌عهده‌ی بزرگ‌سالان است و در این میان کودکان، فقط نقش خواننده را برعهده دارند. پس هرضعفی که در این‌جا دیده شود، محصول سستی و بی‌لطفی شاعران، نویسندگان و منتقدان بزرگ‌سال است. قدر مسلم این‌که چاپ و فروش کتاب در این وادی، آسان و پرسود است و متاسفانه گویا هیچ ارگان و سازمانی هم، بر کیفیت نشر آثار کودکان نظارت نمی‌کند، نه"شورای کتاب کودک"، نه"کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان" و نه"وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی". ارگان هایی که هرسطری، با شمه‌ای خلاف معنوی برای مخاطب بزرگ‌سال را از زیر تیغ می‌گذرانند، اما اهمیتی بر محتوای کتاب های کودکان قایل نیستند و این شایبه در ذهن ایجاد می‌شود که شاید با خلق چنین شخصیت‌هایی و ترساندن کودکان، امید داشتن کودکانی حرف‌شنوتر وجود دارد. گاهی برخی از کسانی که در کار تولید کتاب برای هستند، ضوابط این کار حرفه‌ای و انسان‌ساز را نمی‌دانند. نویسنده یا شاعری که درک درستی از دنیا، رویاها و ویژگی‌های روانشناسی رشد کودکان ندارد و بدون آگاهی از ادبیات کودک، کلماتی ناهمگون را در قالب نظمی سست به‌عنوان شعر تحویل ناشر می‌دهد باید مواخذه شود. یا او که داستانی را با کم کردن تعداد کلمات و ساده‌نویسی و بی‌توجه به مفاهیم، به داستان کودک تبدیل می‌کند، باید از طریق ادارات مربوط مورد بازخواست قرار گیرد. همین‌طور ناشری که خواسته یا ناخواسته، غیرمسولانه وارد عرصه‌ی کتاب‌سازی برای کودک شده و چون چاپ کتاب در این حوزه را بی‌خطر و کم دردسر می‌بیند، باجرات و بی‌باکی خود را ناشر آثار کودک و نوجوان معرفی می‌کند و هراثری از هرمقوله را با برچسب کتاب کودک روانه‌ی بازار می‌کند، باید مورد ممیزی قرار گیرد. شاعر و نویسنده‌ی کودک باید در فن نوشتن یا سرودن ماهر باشد ضوابط و معیارهای ادبیات کودکان را بشناسد و آن‌ها را در نوشته‌های خود رعایت کند. نوشتن برای کودکان، همچون پزشکی اطفال، امری تخصصی‌ست و به آگاهی و تجربه نیاز دارد. در چاپ کتاب برای کودکان و نوجوانان باید نیازها و ظرفیت‌های مخاطبان، در تمام مراحل تهیه و تولید کتاب در نظر گرفته شود. نباید انتظار داشته باشیم قصه‌های قدیمی دوران کودکی خودمان، حتما برای کودک امروز جذاب باشد هر چند برخی از این آثار بازنویسی شده‌اند. سفیدخوانی در بسیاری از کتاب‌ها دیده می‌شود و سفیدخوانی کتاب نبات خانومی برای کودکان، به شکل وهم‌انگیزی خواهد ماند به‌خصوص با توجه به تصاویر کتاب که مشخص نیست به چه دلیل در برخی صفحات از انسجام بصری خارج شده و تصاویر دچار کشیدگی شده است! در نگارش برای گروه‌های سنی الف و ب، حجم مطالب هرصفحه باید کم باشد تا کودک خسته نشود. البته حجم دقیق و استانداردی برای هرصفحه وجود ندارد و این میزان برای گروه سنی الف، درمقایسه با گروه سنی ب متفاوت است که تشخیص آن باتوجه به نوع مطالب، برعهده‌ی عوامل تولید کتاب است. کوتاه و بلند نوشتن سطرها و تغییر فرم پاراگراف‌بندی نیز در ایجاد تنوع و جلوگیری از خستگی کودک موثر است، که در این کتاب، مورد بی‌توجهی قرار گرفته است. دانستنی‌های پایه، تناسب موضوع با سن مخاطب و استفاده از رنگ‌های گرم و شاد در تصاویر کتاب، از دیگر الزامات ادبیات کودکان است. کودک و نوجوان در هرمرحله از رشد، به لحاظ جسمی و روانی، قابلیت‌های متفاوتی دارد، که نگارنده باید نسبت به تحولات هردوره، شناخت شایسته‌ای داشته باشد تا ضمن برآورده ساختن نیازهای کودک، از برخورد او با مسایل و موضوعاتی که برایش مناسب نیست، جلوگیری کند.