نصر: ترافیک سنگین در جاده تبریز - آذرشهر که طرفین آن با توسعه نابسامان چهره نازیبایی گرفته و از باغ و مغازه و دست‌فروش و پارک پر شده‌نمایی است که از جاده آذرشهر - تبریز در اذهان مسافران عبوری از آن می‌ماند. جاده‌ای که سال‌ها بدون بدون رسیدگی، برنامه ریزی و مدیریت رها شده و ظاهرا اراده‌ای برای حل مشکلات آن وجود ندارد. اما دلیل اصلی ایجاد مشکلات این مسیر و عدم رسیدگی به آنان چیست؟ جاده تبریز - آذرشهر چه ایرادات فنی و مهندسی از نظر راه‌سازی دارد؟ "سیروس حیدر ریحانی"، کارشناس برنامه‌ریزی حمل و نقل ترافیک، در پاسخ این سوال گفت: مسیر مذبور در اصل یک جاده اصلی دو بانده با مسیرهای رفت‌وبرگشت مجزا از هم است و هر جاده اصلی با توجه به کاربری‌ها که در طرفین مسیر قرار دارد، بایستی مسیرهای دسترسی استاندار و ضابطه‌مند داشته باشند. اما بیشتر دسترسی‌های جاده تبریز - آذرشهر شامل دسترسی‌های منتهی به کارخانجات، روستا‌ها و باغات و حتی پمب‌های CNG‌استاندارد ساخته نشده‌اند و این عمده‌ترین معضل مسیر است. حیدری دومین مشکل این محور مواصلاتی را کم بودن ظرفیت ترافیکی جاده عنوان کرد ترافیکی که با نزدیکتر شدن به تبریز و ورود حجم جدیدی از هر دسترسی‌سنگین‌تر هم می‌شود. وی در این باره افزود: جدا از ظرفیت جاده، وجود دو نوع ترافیک، یعنی ترافیک جذبی که از باغات، کارخانجات و شهرهای اطراف مسیر، وارد جاده می‌شود و ترافیک ترانزیتی کردستان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی به تهران که از این مسیر می‌گذرد با هم ناسازگار و مشکل‌سازند، چرا که مسافری که به قصد استفاده از باغ، تفریح و خرید وارد این جاده می‌شود و مسافری که تنها می‌خواهد با سرعت بالا از جاده عبور کرده و به مقصد خود برسد رفتار و تجربه ترافیکی متفاوتی از هم دارند و تنها راه‌حل این مشکل ساخت یک بزرگراه یا آزادراه جدید به موازات اتوبان کسایی برای ترافیک ترانزیتی است. حیدری در ادامه افزود: اما جدا از دو مشکل عمده بالا، باید یک شانه‌ی خاکی چپ جاده، برای ایمنی خودرو و یک شانه خاکی راست برای توقف‌های ضروری، تعبیه می‌شدند که در این مسیر، این دو شانه آسفالت گشته تا مسیر عبوری عریض‌تر شود. همینطور در بعضی نقاط، ارتفاع آسفالت که به صورت استاندارد تنها یک الی سانتی‌متر و نهایتا سانتی‌متر از شانه خاکی بلندتر باشد، تا سانتی‌متر بالا رفته که این نقیصه حتما باعث واژگونی اتومبیل‌ها می‌شود. به علاوه زه‌کشی قدیمی هم در زمان بارندگی‌باعث سر خوردن ماشین‌ها و ایجاد سیلاب است. چرا تا به حال اراده‌ای برای حل مشکلات مسیر تبریز - آذرشهر وجود نداشته است؟ مشکلاتی که تمام مسیولان ذی‌ربط آنان را می‌پذیرند و حتی به نوبه خود به مشکلات جدیدتر و جزیی‌تری هم اشاره می‌کنند. به گزارش نصر، کارشناسان راه و مسیولان امر، ریشه مشکلات فعلی محور تبریز - آذرشهر را پس از مسیله کمبود بودجه، تعریض جاده و ساخت‌وسازهای غیرقانونی طرفین جاده می دانند که سبب شده حریم راه و حریم شهر هم‌پوشانی پیدا کرده و در کنار خلاهای قانونی، حل این موضوع را پیچیده تر کرده است. طبق گفته‌های اروجعلی علیزاده، مدیر کل راهداری و حمل و نقل آذربایجان شرقی، جاده‌ای که تبریز را به آذرشهر می‌رساند تا اواخر دهه هفتاد یک راه اصلی دو بانده با حریم . متر بوده که به دلیل افزایش حجم ترافیک مجبور به تعریض جاده به طول متر از طرفین تا پلیس‌راه شده‌اند. با توجه به مشاهدات خبرنگار نصر، حال پس از تعریض جاده، جدا از این که شانه‌خاکی راست از بین رفته، از طرفی دیگر جاده هم به کاربری‌ها نزدیک‌تر شده است و با افزایش کاربری‌های تجاری و مسکونی ترافیکی جذبی به سمت جاده نیز بیشتر شده است. مدیرکل راهداری و حمل و نقل جاده ای آذربایجان شرقی، ساخت‌وسازهای غیرمجاز را دلیل اصلی پیچیده تر شدن مشکلات محور تبریز - آذرشهر دانست و اضافه کرد: زمین‌های زراعی سابق بدون تغییر کاربری با ساخت‌وسازهای غیرقانونی شبانه تبدیل به مغازه و ویلا شده و شهرداری منطقه تبریز هم با دریافت جریمه ماده آنان را ابقا کرده است. علیزاده افزود: این ساخت‌وسازها با دسترسی‌های غیراستاندارد نه تنها بار ترافیکی جاده را بالا برده‌اند بلکه در دو زیرگذر مابین سردرود و خسروشاه باعث مسدود شدن منفذ‌های خروجی سیلاب شده‌اند و در بارندگی‌های شدید بهار راهداری نهایتا مجبور به تخریب دیواری به طول متر شد تا سیلاب از سطح جاده و داخل مغازات خالی شود. وی افزود: درست است که از دیزل‌آباد تا کوجووار از نظر قانونی یک راه برون شهری است، اما چون با افزایش تراکم ساخت و سازها، از نظر عملکرد تبدیل به خیابان شده، صلاح در این است که اداره آن به دو شهرداری سردرود و منطقه تبریز انتقال پیدا کند. محمدعلی سلیمی، شهردار منطقه تبریز هم در پاسخ به خبرنگار نصر، اظهارات مدیرکل راهداری استان را تایید کرد و گفت: حوزه استحفاظی ما تا پل نیمه‌کاره سردرود و سمت راست جاده است. اگر ساختمان در محدوده‌ی شهرداری منطقه باشد پروانه دریافت می‌کند، اما کنار جاده در محدوده نیست بلکه در حریم شهرداری است و لذا معمولا برای آن دسته ساختمان‌هایی که در طی الی سال بصورت غیرقانونی بنا شده‌اند، پروانه‌ی ساختمانی صادر نشده ولی با تصویب کمیسیون ماده ابقا شده‌اند. در ادامه سلیمی در پاسخ به این سوال که آیا موافق تغییر کاربری مسیر تبریز - آذرشهر تا پلیس‌راه کاربری شهری هستید، گفت: مادامی که در یک جاده‌، تردد مابین شهری است و اتومبیل‌های سنگین و ترانزیتی رفت‌وآمد می‌کنند، راهداری موظف به ارایه خدمات است و اگر نه از نظر ما، جاده دیزل‌آباد که کاملا در محدوده شهری است، باید از زیرنظر راهداری خارج شده و تردد ماشین‌های سنگین به آن ممنوع شود، اما تا اتوبان موازی کسایی تکمیل نشود چاره‌ای جز قبول شرایط نداریم. تا امروز هم هر دو ارگان با همکاری یکدیگر به مسایل جاده رسیدگی کرده‌اند و شهرداری منطقه هفت سالاته برای لکه‌گیری آسفالت‌جاده هزینه صرف می‌کند. به گزارش نصر، جاده قدیمی تبریز - آذرشهر یک راه اصلی دو بانده با حریم و نیم متر بوده است که تملک و آزادسازی حریم آن به درستی انجام گرفته بود. پس از تعریض جاده و تبدیل آن به بزرگراه چهار بانده، حریم آن بالتبع افزایش یافته و به متر رسیده است. اما این حریم جدید با حریم‌های شهری که کاربری‌ها در آن واقعند در تداخل است و این موضوع سبب اصلی مناقشه اداره راهداری و حمل و نقل با شهرداری‌های طول مسیر است. شهردار سردرود در این زمینه به خبرنگار نصر گفت: طبق قانون، مدیریت این محور بر عهده اداره کل راهداری است که باید راه‌های اصلی را حفظ و نگهداری کند و از همه مهم‌تر حریم جاده خود را مشخص کرده، آن را تملک و آزادسازی کند و از بروز تخلفات ساختمانی در حریم جاده جلوگیری کند. مدیرکل راهداری و حمل و نقل جاده ای استان هم در این زمینه اظهار کرد: جاده که همین دیروز ساخته نشده، چند ده سال پیش ساخته شده و در آن سال‌ها که یک جاده دو طرفه بوده حریم استانداردش تملک و آزادسازی شده است. درست است که پس از تعریض راه، حریم آن به داخل حریم شهری گسترش یافته است، اما به دلیل کمبود اعتبار نتواستیم حریم بزرگراه را تملک و آزادسازی کنیم. این گزارش می‌افزاید، عدم تملک حریم محور تبریز - آذرشهر سبب شده تا ساخت‌و‌سازهایی که در حریم شهری انجام شده با استناد به رای کمیسیون ماده از شهرداری‌ها حکم ابقا بگیرند. محمدعلی سلیمی، شهردار منطقه تبریز ماده را سازوکار شهرداری‌ها در مقابل ساخت‌و‌سازهای غیر قانونی دانست و گفت: همین طور که تملک و تخریب سازوکار راهداری است. جزییات مهمی از قبیل تاریخ دقیق تعریض جاده و شروع ساخت و سازهای غیرقانونی مبهم ماندند که می‌توانستند دید درست‌تری درباره اینکه کدام ارگان در انجام وظیفه خود اهمال کاری کرده است بدهد. اما سوالی که در پایان بخش اول گزارش به ذهن متبادر می‌شود این است که حال که وضعیت این محور به اینجا رسیده است، آیا انصاف است که شهرداری ها جریمه‌های بالا از هر کاربری بابت رای کمیسیون ماده بگیرد و از طرفی دیگر راهداری را مسیول مدیریت وضع موجود بدانند و از طرف دیگر اگر راهداری قصد و توانایی مالی مسیرگشایی حریم را ندارد، چرا تکلیف پروانه‌های ساختمانی و شیوه اداره جاده را تعیین نمی‌شود؟ پاسخ در سخنان محمدعلی سلیمی است که می گوید تا هنگامی که در راه ترافیک عبوری و ماشین‌های سنگین است امکان تغییر کاربری به خیابان شهری نیست و باید منتظر اتمام اتوبان موازی شهید کسایی باشیم. طرحی که اولا مسیولیت ساخت آن با وزارت راه و شهرسازی است و دوما با توجه به بزرگی پروژه زمان اتمام آن به درازا خواهد کشید و سوما امکان دارد در حریم همین راه هم به دلیل نبود قوانین سفت و سخت، ساخت و سازهای غیرقانونی بیشتری شکل بگیرد و همین مشکلات دوباره تکرار شود. در سمت دیگر جاده که زیر‌نظر شهرداری سردرود، است مناقشه بین راهداری و شهرداری بر سر اداره مسیر کندرو ورودی شهرک صنعتی رجایی مشکل ساز شده است. مسیری با عرض کم پر از چاله، آبگرفتگی، خرابی آسفالت و نبود تابلو‌های راهنمایی است. صاحبان یکی از کارگاه‌های صنعتی واقع در این مسیر به خبرنگار نصر گفت که بارها پیش آمده رانندگان تریلرها و کامیون‌هایی که برای ما محموله‌های سنگین ورق فولادی از اصفهان می‌آوردند، ساعت‌ها در همین چند کیلومتر پایانی سرگردان شده‌اند. چاله‌های مسیر باعث خراب شدن جلوبندی‌ماشین‌ها می‌شود و خسارت‌های میلیونی به مالکین وارد می‌شود. با این حال ترس اصلی از خسارات‌جانی احتمالی است که ممکن است در اثر ایجاد سوانح رانندگی رخ دهد. شهردار سردرود در گفت‌وگو با نصر همه معایب این جاده را تایید کرد و از راهداری بابت عدم رسیدگی به این مسیر کندرو گلایه کرد. ناصر اسماعیل زاده به این ماده قانونی استناد کرد که ساخت مسیرهای کندرو در حاشیه راه‌های اصلی برای هدایت شدآمدها به راه اصلی برعهده راهداری است. در سنوات پیشین و در زمان مدیریت آقای خسروی در اداره کل راهداری توافقی مابین ما انجام شد که اداره کل راهداری تن آسفالت تهیه کند و لکه‌گیری هم بر عهده شهرداری سردرود باشد. سه برابر بیشتر از معادل ریالی آسفالتی که راهداری به ما داد، خرج پیمانکار کردیم و مسیر کندرو تعمیر و لکه‌گیری شد. وی ادامه داد: تا سال پیش جاده هیچ مشکلی نداشت، اما پس از زمستان سخت پارسال و نمک‌پاشی، آسفالت دوباره ساییده شده و نیاز به تعمیر دارد اما امسال با وجود چندین بار نامه‌نگاری که با راهداری انجام دادیم تا به مشکلات این مسیر برسد و حتی حاضر شدیم مثل دفعه قبل پیمانکاری هم با ما باشد و با وجود اینکه راهداری سهمیه قیر رایگان دارد، تا به حال حتی یک کیلوگرم آسفالت تامین نکرده و مشخص نیست این سهمیه را در کجا هدر داده اند. علی نشاطی، مسیول محور تبریز - آذرشهر در اداره کل راهداری، در پاسخ به سوالات خبرنگار نصر تایید نمود که مسیولیت گاردریل کندرو از نظر قانونی با راهداری است، اما انتظار می‌رود با توجه به اینکه مسیر کندرو در نزدیکی حریم سردرود است دو ارگان در مدیریت آن همکاری داشته باشند. همانطور که راهداری با دیگر شهرداری‌های طول مسیر مثل خسروشاه و. بارها همکاری داشته است. در این مسیر هم با شهردار سردرود توافق شفاهی کردیم که برای حل مشکلات آبگیری مسیر راهداری کانال آب در طول راه حفر کند و شهرداری هم آن را بلوک گذاری نماید که به دلیل کمبود اعتبار کاری انجام ندادند و همکاری ما هم متوقف شد. در پایان بخش دوم گزارش هم علیزاده و اسماعیل زاده اشاره کردند که به دلیل نبود بودجه در هر دو ارگان راهداری و شهرداری سردرود، توافقی که بین اداره راهداری و معاون عمرانی و هماهنگی استانداری شده است که پس از بررسی مشکلات مسیر کندرو فوق در کمیسیون ایمنی استانداری، برای حل مشکلات آن، از طرف استانداری بودجه تخصیص یابد.