"اتانازی در بلوار" دومین اثر از زهرا دستاویز (آذر) است که برخلاف اولین کتابش که مجموعه داستان بود، فقط یک داستان را روایت می‌کند. این نویسنده خوش قلم همانند اثرش اولش به نام "همه چیز از دور چه زیباست" باز هم با انتخاب یک نام مناسب بر روی داستانش چشم مخاطب را تسخیر می‌کند. نامی اغواگرانه آن چنان که فکر خواننده را برمی‌انگیزد و او را به فکر می‌برد که با موضوع جالبی روبه رو خواهد شد. (اتانازی، هومرگ یا م رگ‌یاری، در زبان یونانی به معنی "مرگ خوب" است و با عنوان خودکشی کمکی، شناخته شده است در معنای عام‌تر به کشتن از سر ترحم معروف است. داستان با یک ابراز احساسات قوی و آرام شروع می‌شود نویسنده با انتخاب راوی اول شخص (عینی و ذهنی) که از افکار و احساساتش با خواننده صحبت می‌کند بیشتر بر شخصیت تمرکز کرده تا واقعه. این توجه، عنصر پیرنگ را در داستان کم رنگ جلوه داده و باعث می‌شود، داستان رنگ‌وبویی روان‌کاوانه پیدا کند. گوته می‌گوید: اگر ثروتمند نیستی مهم نیست، بسیاری از مردم ثروتمند نیستند اگر سالم نیستی، هستند افرادی که با معلولیت و بیماری زندگی می‌کنند اگر زیبا نیستی، برخورد درست با زشتی نیز وجود دارد اگر جوان نیستی همه با چهره پیری مواجه می‌شوند اگر تحصیلات عالی نداری، با کمی سواد نیز می‌توان زندگی کرد اگر قدرت سیاسی و مقام نداری، مشاغل مهم متعل ق به معدودی از انسان‌ها هستند اما اگر تصور درستی از خود نداری، برو بمیر که هیچ نداری! زیرا عدم توانایی فرد در شناخت خود و آگاهی از خود به عنوان موجودی متمایز و عدم پاسخ به سوال من کیستم؟ نگرش‌های فرد را از حقایق زندگی، اخلاق، آرزوها و خواسته‌های او، مخدوش و تصویر از خود را برفکی و خط‌خطی می‌کند اما این نگرش‌های فرد از کجا سرچشمه می‌گیرند. کلمات و حوادث همانند شمشیرهایی هستند که می‌توانند عمیقا به ما آسیب برساند، آسیب‌هایی برای تبلور اندیشه‌ها یا باورهایی له یا علیه خود یا دیگران، همین سبب خواهد شد هر انسانی نه تنها نسبت به پدیده‌های جهان و انسان‌های دیگر بلکه نسبت به خودش نیز طرز تفکر و برداشت‌هایی داشته باشد که می‌تواند مثبت یا منفی، درست یا نادرست باشند. این طرز تفکر و نگرش‌ها که ترکیبی از تمام ابعاد شناختی، ادراکی و عاطفی آدمی نسبت به خودش است "خود پنداره"‌را شکل می‌دهند. تصویری واقعی یا غیر واقعی که انسان از خودش دارد همانی که عزت نفسش را نشانه می‌گیرد. خودپنداره یک واژه کلی و اکتسابی است و به گفته روان‌شناسان تعیین کننده رفتار فرد است که سه مولفه دارد: تصویر خود: یعنی توصیف خودمان (به آنچه فکر می‌کنیم "هستیم". عزت نفس: چقدر خود را می‌پذیریم و چقدر "ارزش" داریم تا درباره خویشتن‌مان فکر کنیم. خود آرمانی: همانی که دوست داریم "باشیم". (قوی یا ضعیف بودن عزت نفس به فاصله بین تصویر خود و خودآرمانی وابسته است. خودپنداره هر کس از همان ابتدای تولد، بخصوص وقتی توانایی ارتباط برقرار کردن با دیگران را بدست می‌آورد، شروع به شکل‌گیری می‌کند و بر اساس آنچه که دیگران در موردشان نظر می‌دهند یا رفتار می‌کنند، به یک "خود آگاهی" عمومی می‌رسند که قادرشان خواهد کرد در مورد خودشان اظهار نظر کنند اگر این خودآگاهی "عمومی" قوی‌تر و بارزتر از خودآگاهی "خصوصی"اش باشد استقلال و هویت او را هدف قرار می‌دهد این یعنی هماهنگ شدن با معیارهای بیرونی برای مقبولیت (همرهنگ جماعت شدن زیرا نظر دیگران بر نظر فرد مقدم‌تر است) ، برعکس افرادی کهنگران همرنگ شدن با جماعت نیستند، زیرا با آگاهی از احساسات‌شان قادر هستند که خودشان را تجزیه و تحلیل کنند (خودآگاهی خصوصی) و بر اهداف و استانداردهای درونی‌شان متمرکز شوند. خود پنداره نه حاصل خودآگاهی"خصوصی" است نه حاصل خودآگاهی "عمومی" بلکه حاصل "" است که انسان از تصاویر دیگران، از خودش خواهد داشت، یعنی آنچه دیگران از ما می‌گویند به اندازه تفسیری که ما از دیدگاه آنها داریم، مهم است که بر سه اصل استوار است: - زیستی یا خود پنداری جسمی (تصویری که فرد نسبت به اندام ظاهری و بدن خود و دیدگاههای دیگران از ظاهرش دارند) ، - روانی یا تصوری، (برداشت شخص از ویژگی‌ها و خصوصیات، توانایی‌ها، اهداف و . خصوصویات مثبت یا منفی فرد مانند شجاع و مهربان بودن یا بالعکس، صداقت و متواضع بودن یا بالعکس و. ، - نگرش (اعتقادات، عقاید، ارزش‌ها و ایده‌ها، آرزوها و . که فلسفه زندگی فرد را می‌سازند. خیلی‌ها به تفاوت میان اندیشه منفی و یک باور علیه خود توجه ندارند، باورهای علیه خود همیشه وجود دارند، اما افکار منفی تنها وقتی آدمی گرفتار می‌شود جلوه می‌کنند تا آسیبی به خود پنداره برسانند. خوب یا بد بودن خودپنداره بسته به ارزشی است که ما برای تصویرمان قایل می‌شود. واکنش انسان در برابر حوادث و موضوعات قطعا برگرفته از تجربه‌های عینی و ذهنی در گذر از کودکی به بزرگ سالی و درگذر از کوچه پس‌کوچه‌های تیره و تار این بزرگ شدن است که در بایگانی کتابخانه ذهنش جا خوش کرده است. زهرا آذر در "اتانازی در بلوار" به داستان دو دختر با محوریت زندگی "شادابه" می‌پردازد که به طور اتفاقی همخانه و همکار یکدیگر می‌شوند. این همخانه شدن بیانگر استقرار خانواده و روابط و مناسبات اعضای آن است و نویسنده در خلال روایت داستان این همخانگی از زبان شادابه به شکل‌گیری "خودپنداره" راوی با فلش بک‌هایی به موقع اشاره می‌کند. داستانی از آدم‌های اطرافمان که هرکسی می‌تواند با آن ارتباط برقرار کند، چرا که در طول زندگی ممکن است که هر روز و در هر لحظه با "شادابه" یا "پریسا" مواجه شد. شادابه، راوی داستان، نه تنها با فلش بک‌هایی به گذشته شکل‌گیری خودپنداره‌اش را برای خواننده می‌گشاید بلکه به تفسیر آدم‌های اطرافش هم می‌پردازد. زهرا آذر در این اثر، از تضاد بین شخصیت‌ها بخصوص دو دختر حرف می‌زند، از تضادهای بین جامعه و شعور و استدلال آدمی و واکنش‌های احساسی بین آدم و جامعه که بر ضد همدیگر استفاده می‌کنند، صحبت می‌کند. از دو همخانه، دوست، همکار دو آدم تنها که با احساسات برگرفته از نگرش‌ها و افکار و. رفتارشان هدایت می‌شود، سخن می‌گوید. هر دو دختر بخصوص شادابه به خاطر محرومیت‌ها و محدودیت‌ها دلایل زیادی دارند تا احساس کنند، می‌توانند یا نمی‌تواند در مورد احساساتشان واکنشی داشته باشند. این رمان که نزدیک به صفحه است، نشان می‌دهد که چگونه تصویر "بیرون" آدمی از خلال "درون" می‌گذرد از باورهای مخرب فردی برای "ارزشمند دیده شدن"، می‌گوید، از کمال طلبی ادراکی، سرزنش، حقیقت، حق به جانب بودن، اعتیاد به عشق، مطیع و فرمانبرداری، خودشیفتگی، فوبیاو. از اندیشه‌های منفی و باورهایی که آدمی برعلیه خودش بکار می‌گیرد، حرف می‌زند. "پریسا" بزرگ شده در شهری غیر از تهران شخصیتی درتضاد با "شادابه" شهرستانی دارد، که فقط به فکر نردبانی برای بالا رفتن است، نردبانی که می‌تواند هرکسی باشد. دوست، همسر مدیرعامل، همخانه، همکار دون پایه و. "پریسا" نماد شخصیت "جماعت همرنگ" شده مدرن است که آنقدر ظاهرسازی و دغل‌بازی دیده که دیگر به هیچ‌کس و به هیچ‌چیز اعتمادی ندارد. او کسی است که برای رسیدن به اهدافش نقش‌های گوناگونی برای کسانی بازی می‌کند که سراسر زندگی‌شان نمایش داده‌اند و دروغ گفته‌اند. او به تحریف رویدادهای واقعی می‌پردازد به گونه‌ای که کاملا به نفع خودش باشد، درست برعکس شادابه. "اتانازی در بلوار" اگرچه نثری آهنگین و شعرگونه دارد و سرشار از آرایه‌های معنوی است، اما از تعلیق خالی است. اگرچه داستان‌هایی در دل داستان دارد، اما با کمترین کشمکش‌ها، زیرا هرکدام برای روایت شدن، فرصتی کوتاه در اختیار داشتند، همین کشش داستان را دستخوش تلاطم می‌کند. حتی درگیری‌های نفرت و عشق، حسادت و سخاوت، زشتی و زیبایی و. در داستان هم چندان تعلیق برانگیز نیستند. آغازین خطوط داستان، توصیف راوی از مکانی است که چراغهایش به کام مرگ فرو می‌روند این آغاز نشان از بازگویی وقایع نیست، بلکه جنبه ت مل‌آمیز دارد. با چنین توصیفی، نویسنده به "مکان" چیزی بیش از یک موجودیت فیزیکی می‌دهد در واقع غیر مستقیم خصلت‌ها، اعتقادات، باورهای شخصیت اصلی داستان را به خواننده نشان می‌دهد. قصه فروپاشی و متولد شدن. نثر شاعرگونه در پاراگراف‌های اولیه داستان و حتی چند صفحه اول سیروسیاحت در دنیای داستان را برای خواننده به کاری لذتبخش و حتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل می‌کند، آنگونه که مخاطب تصور می‌کند با داستان عشقی یک زن و مرد روبروست، اما با گذشت چند ده صفحه متوجه می‌شود که با یک رمان عاشقانه روبرو نیست بلکه با یک رمان "من راوی" روبروست که زندگیش گره به شخصتیهایی خورده که بیشتر خواننده را برای "چرایی" داستان کم حوصله می‌کند. شخصیت‌های متعددی که به‌رغم همه تمهیدات نویسنده، هیچ مولفه‌ای که نشان از گره، پرسش یا مساله اصلی باشند در خود ندارند اما در اواسط داستان، خواننده آرام آرام با کشمکش‌هایی مواجه می‌شود (بهتر است بگویم بخش اصلی) ، و همراه با فلش بک‌هایی نه به جهت بازگویی خاطره بلکه برای فهمیدن حال و احوال امروز شادابه، به کوچه، پس کوچه‌های تاریک و تنگ ذهن شادابه می‌رود به خانه‌ها و محله‌های عبور از کودکی، نوجوانی و جوانی او رفته. (هرچند کوتاه هستند اما خوب روایت می‌شوند اگرچه هرکدام می‌توانستند حداقل چند صفحه داستانی مجزا برای خودشان داشته باشند چون خالی از جذابیت نیستند. با انتخاب این شیوه درهر مرحله از گذشته به حال می‌رویم و با عبور از دوره‌ای به چند سال نزدیک‌تر حرکت می‌کنیم و بعد دوباره به چند سال نزدیک‌تر و این روش تا زمان حال ادامه می‌یابد. بخشی که نویسنده با انتخاب خوب آرایه‌های معنوی و نثر غزلواره و با نشان‌دادن تعارض دو پاره ناسازگار در روان یا ضمیر ناخودآگاه شادابه، برجسته کردن تضاد گفتمان‌های شخصیت‌ها خواننده را مشتاق برای فهیمدن فرجام داستان می‌کند، اگرچه در این بخش مخاطب در لحظاتی غافلگیر می‌شود اما دراین غافگلیری هیچ پیچش رازگونه یا کشف و شهودی وجود ندارد اگرچه نویسنده به خوبی تقابل یا تضاد میان دو دنیا، دنیای ذهنی انسان‌ها و دنیای عینی را تصویر کرده است اما این تصویر با کنشگری چندانی همراه نیست. بخش سوم یعنی صفحات پایانی داستان همان بخشی است که باید تمامی تعلیق و هیجان و پیچش‌های ظریف‌بینی را به دوش بکشد، بخشی که نقطه اوج وفرودش به فاصله نه چندانی از یکدیگر شروع می‌شود، نقطه اوجی که بسیار غافلگیر کننده است، اما خواننده با خواندن چند پاراگراف تمامی هیجان و دلهره‌اش به یک باره فروکش می‌کند، بخشی که می‌توانست قدرتمندترین و پرتعلیق‌ترین قسمت داستان باشد، اما نویسنده به سادگی از آن گذر می‌کند تا فرجامی برای راویش رقم بزند و داستان "اتانازی در بلوار" را بدون کشف و شهود انسانی خاصی که به دانایی و احساس خواننده از حیات یا زبانش چیزی بیفزاید به پایان برساند. پایانی برای شادابه که "خودپنداره"اش را تعمیر کند و مانند دیگران که توصیفاتی از حوادث برای خود دارند او نیز تفسیر خاص خود را از حوادث داشته باشد. پایانی برای آرزوی شادابه. پایانی ساده فقط به یک دلیل واضح، اشتراک در یک تصویر از خودپنداری جسمی. دومین اثر زهرا آذر طرح داستانی خوبی دارد (القاکننده پیش‌فرض‌های لازم روانی، اجتماعی و ادراکی برای زندگی در جامعه مدرن است) از تضاد عشق و نفرت می‌گوید که تجربیاتی متفاوند، نه تجربیاتی متضاد هم در توصیفات داستان و شخصیت‌ها قوی و مناسب درخشیده، نامی برای تسخیر چشم خواننده دارد، طرحی سیاه و سفیدی از پیاده‌رویی شبیه یک میدان (نه بلوار) بر جلد کتاب دارد که نشان از دوپاره ناسازگار روان یا ناخودآگاه آدمی است. (دایره‌ای که مرکزش سفید است) به خوبی همذات‌پنداری در مخاطبین را ایجاد کرده، اما جای تعلیق یا لحظه قاطعی که بتوان آن را به عنوان عالی‌ترین نقطه اوج یا گره داستان باز شناخت، خالی است و همین داستان را کم کشش می‌کند، بخصوص که پایان داستان از نظر من خواننده فقط یک "پایان" بود. (خواننده منتظر است تا بقیه داستان را دنبال کند. صرف نظر از نثر و سبک ادبی داستان، عناصر داستانی بکار گرفته شده (راوی زاویه دید - شخصیتهاو. شروع عالی، توصیفات دقیق، نام خوب، طرح خوب روی جلد، نبود تعلیق - تنش و نقطه اوج و. آنچه این داستان را در نظر قدرتمند و پرکشش نشان می‌دهد، سفر کوتاهی است که خواننده با شادابه به دنیای درون او دارد، سفری که در بعضی از کوچه‌های زندگیش با او همذات‌پنداری می‌کند و مابین‌شان (خواننده و راوی) یک همدلی ایجاد می‌شود و در بعضی از گذرها حس ترحم و دلسوزی و گاهی عصبانیت پیدا می‌کند. زهرا آذر با انتخاب موضوع بسیار خوب در دومین اثرش نشان داد که قلم توانمندی برای آشکار کردن درون آدمی دارد همان درونی که رفتارهای آدمی را هدایت می‌کند.