نگهبان بانک، بله نگهبان بانک، هشت سال هست که با خودم تکرار می کنم نگهبان بانک، و هنوز باورم نمی شود که من هر روز می آیم و در این بانک به عنوان نگهبان بانک کار می کنم. هر روز با ترس از خواب رفتن در بانک و اسلحه ای که تحویل میگیرم، می آیم و روی این صندلی می نشینم. کار سختی نیست، مهمترین کار من این هست که بنشینم روی این صندلی و چشمم به در بانک باشد همین. اما کار من به همین جا ختم نمی شود. یکی از مهمترین قسمت های کار من که به خاطر آن پول نمی دهند، نگاه کردن به ساعت بزرگ عقربه ای می باشد که چطور حرکت می کند. این کار برای من خیلی سخت است، زمان در این جا به کندی می گذرد آنقدر کند که به نظرم نسبت به بیرون از بانک چند صد برابر طولانی تر هست. و همیشه باید مواظب خواب باشم که طرف من نیاید. خواب در بانک مثل هیولایی است به اندازه همین بانک، که اگر حواسم نباشد به راحتی من را می بلعد. هشت سالی هست که این کار را انجام می دهم. ولی دیگر منی از من نمانده است که بخواهم آن را ادامه دهم. زنم دیروز رفته بود دادگاه. رفته بود یک طرفه درخواست طلاق بدهد. با التماس نگاهش کردم از آن نگاه هایی که می گوید تو همه چیز من هستی. می گفت: تو دیوانه ای. وقتی این حرف را می زد معلوم بود که با تمام وجودش قبول دارد، اما مثل همه سال هایی که با هم بودیم دوست داشتن را میتوانستم در چشم هایش ببینم. موقع گفتن حرف هایش، بغض راه گلویش را می گرفت و گاهی می دیدم چشم هایش خیس میشود اما اشکی را نمی دیدم. دستانش را گرفتم در دستانم و به چشم هایش نگاه کردم. کف دست هایش عرق کرده بود و می شد نبض تندش را حس کرد. صورت کوچک با آن لب های کوچک و ابرو های پرپشت و پیشانی چروک خورده اش را گرفت بالا. با چشم هایش زل زد به چشم هایم. چشمهایش همه آنچه را که میخواست بگوید به من می رساند: چاره ای ندارم. مثل روز اول که در خانه پدری اش او را دیدم نگاهش را پایین انداخت و لب هایش شروع کرد به تکان خوردن: هیچ وقت عصبی نمیشی و خیلی هم دست و دلبازی. خوبی، همه چیزت خوبه حتی تو کار زن و شوهری اما ببین محسن، من - دیگه - نمیتونم. به خودت نگاه کن. به خاطر این وضعیت، موهایت ریخت و هر روز لاغر تر شدی، تو آیینه خودت را نگاه کردی؟ ! اگر ادامه پیدا کند هم خودت و هم من و بچه ها دیوونه میشیم. کشاندمش زیر سایه درخت. گفتم: سمیرا میدونی که من چقدر میخوامت. این کار ها را نکن. درست میشم. خیالت راحت. از چیزی میترسید. بیشتر مواقع سرش پایین بود. دوست داشتم بیشتر به من نگاه کند. دستانش آرام و قرار نداشتند و همدیگر را در بر گرفته بودند. بدون اینکه سرش را بالا بیاورد، گفت: دیگه نه. نه. تو درست نمیشی و کاری هم نمیکنی. من باید زود تر از این ها خودم را راحت میکردم. میدونی دیگه شب ها می ترسم کنارت بخوابم. تا حالا چند بار خواستی تو این هشت سال من را خفه کنی؟ از خواب بلند میشی و میگی اسلحه ام کو. خسته شدم محسن، خسته. بیچاره این بچه ها هم عذاب میکشن و خواب ندارند. بعد از گفتن این حرف ها، دیگر زبانم نچرخید حرفی بزنم. یعنی حرفی نبود که زده شود. اگر سمیرا نبود من الان این خانه و زندگی را نداشتم. دختر همسایه عمه ام. اولین بار که او را دیدم در همان خواستگاری بود. چهره اش کمی مردانه میخورد با آن ابرو های پرپشتش اما وقتی آرایش میکرد کسی در زیبایی به گرد پایش نمی رسید. و این را همان روز اول می دانستم که پشت آن چهره روستایی آرایش نکرده چه جواهری پنهان است. سرش تمام مدت پایین بود که به قول مادرم یعنی تمام، من زنت میشوم. همان روز اول، جواب بله را بهم داد. نمی توانم یا اصلا نمی شود به خودت دروغ بگویی، همه حرف هایی که دیروز بهم زد، درست بود حرف حساب بود. امروز باید تکلیف خودم را مشخص می کردم وگرنه دیگر هیچ میشوم هیچ. ساعت بانک که هشت سال جلویم نشسته است حالا با قدرت بیشتری حرکت می کند و در میان این همه شلوغی بانک باز هم صدایش مستقیم به مغزم فرو می رود، مانند روز های اولی که نگهبان بانک شده بودم، یازده و سی و پنج دقیقه و حالا یازده و سی و شش دقیقه و من هنوز کاری نکردم. یا امروز یا هیچ وقت. مثل همان هشت سال قبل برای اینکه خوابم نبرد آبی به صورتم می زنم و در بانک چند قدمی به این طرف ان طرف خودم را می کشانم تا خون بیشتری در بدنم جریان پیدا کند و خواب دست از سرم بردارد و می آیم روی صندلی مخصوص خودم می نشینم که در گوشه بانک هست. همانطور که در زاهدان که سال خدمت می کردم و برای اولین بار روی این صندلی نشستم. شهر خشکی که روح انسان را جدا می کند و در کالبدت خس و خاشاک را جا می گذارد. بعد از یک دوره آموزشی دو ماهه سربازی، گروهان ما را به زاهدان فرستادند. آن موقع اوایل تابستان بود آنقدر گرم که بیشتر از چند دقیقه نمیتوانستی زیر آفتاب بمانی. گرمایی که آب پوست را به سرعت میگرفت و خشک میکرد و بعد از مدتی آفتاب سوخته میشدی. در یکی از روزهای اولین ماه تابستان، همه سرباز ها را در نمازخانه ستاد فرماندهی جمع کردند. آن جمع نفره ناامید از زندگی و آماده سلاخی شدن تقریبا همه از یک استان بودند هر کدام یا هر چند نفر را به یک نقطه از استان یا خود زاهدان می فرستادند و من و چند تن از هم دوره ای هایم را به یگان امداد زاهدان فرستادند (یگان امداد، نیرویی انتظامی در شهر ها که بالاتر از کلانتری ها و پایین تر از یگان ویژه محسوب می شود)نمیدانستم چه پیش می آید. البته مهم هم نبود، از همان روز اول که دفترچه اعزام به خدمت را پر می کردم نمی دانستم. از بس کار کرده بود پوستش لایه ای سخت داشت و رنگش زیر آفتاب به سیاهی نزدیک شده بود. اگر به او دست میدادی، دستانت در دستانش گم می شد. پدرم همیشه با لطافت ترحم آمیز به من نگاه میکرد چون من مثل او، سخت و آفتاب سوخته و محکم نبودم. وقتی خبر سربازی ام را شنید گفت: باید رفت. پسر تا سربازی نره مرد نمیشه. و بعد شروع کرد به تعریف کردن از خدمتش در دوره محمدرضا شاه و این که آرایشگری و نانوایی را آنجا یاد گرفت و اینکه چطور یک سال خانه نیامده بود و در شرایط سخت دوام آورده بود. وقتی این ها را تعریف می کرد لبخندی از سر غرور پیدا می شد. و من هم الان در یگان امداد آن شهر خشک و مرده گیر افتاده ام. دو کار اصلی برای بیشتر سربازها نبود یکی گشت زنی و دیگری نگهبانی بانک. البته کارهای دیگری مثل رانندگی برای فرمانده یگان امداد (که نوعی پادویی یا خدمتکاری محسوب میشود) و یا دژبانی هم بود. نگهبانی نزدیک ده تا بانک با یگان امداد شهر بود و از قبل آن پولی را به جیب می زدند. نگهبانی آنها هم بین ده نفر از سرباز ها چرخشی می گشت و دو روز پشت سر هم نمی توانستی نگهبان یک بانک باشی. بهترین کار در یگان امداد، همین کار نگهبانی بانک بود که سرباز ها برای آن با همدیگر رقابت میکردند. اما چه فایده وقتی آدم خسته باشد و از کمی خواب هر لحظه امکان داشته باشد خوابت ببرد. متوسط خواب ما در شبانه روز ساعت می شد. با این همه و تمام خطرات و دردسر هایش این کار ارزش داشت. چای هر چند تا بخواهی برایت می آورند. از دست مافوق ها راحت می شوی و مهمتر از همه کمتر حوصله ات سر می رود چون که بین مردمی اما باز هم باید مواظب بعضی چیز ها مانند بازرس یا رفت و آمد مردم بود و مهمتر از همه اینها اگر اتفاقی برای اسلحه ات می افتاد دادگاهی می شدی و به قول معروف حالا خر بیار و باقالی بار کن. شکنجه ای خواستنی و همینطور دردناک. هر روز که به یکی از این بانک ها می آمدم یکی از کابوس هایم این بود که خواب، ناگهان مرا با خود نبرد و تلاش می کردم تا سنگینی پلک هایم بر من چیره نشود. شکنجه ای خودساخته که از ساعت هفت و نیم صبح شروع میشد و تا بعد از ظهر ادامه داشت. وقتی این شکنجه به نهایت خود می رسید بند اسلحه ام را دور پا هایم می پیچیدم که اگر خدای نکرده ثانیه ای چشم هایم بسته شد و کسی خواست به اسلحه دست بزند و آن را بردارد متوجه شوم. و در دام کسانی مانند آن کارمند نیفتم. همان کارمند بازنشسته یکی از همین بانک ها که روزی اتفاقی را برایم تعریف کرد که چگونه اسلحه سربازی را در حین خواب از روی زانوهایش برداشته و آن را در یکی از کمدهای بانک گذاشته بود. من هم که با حرف های پیرمرد به فکر رفته بودم نگاهی به پیرمرد کردم که بگویم کار درستی نکردی اما برای اینکه اعتماد به نفس خودم را نشان دهم با خونسردی گفتم: خب سربازه چی شد؟ ! پیرمرد که با آن کت و شلوار اتوکرده و صورت کرم خورده و لطیفش، هنوز شکل و شمایل بانکی ها را حفظ کرده بود با افتخار و خنده تعریف می کرد انگار نه انگار که کسی را تا سر حد مرگ اذیت کرده باشد اما من بیشتر ترسان و خسته می شدم. ادامه داد که: خب کمی بعد اسلحه را آوردم دادم به سرباز، بیچاره از ترس رنگش سفید شده بود و سرجایش خشکش زده بود و حتی میخواست گریه کند. بعد از آن حرف ها بیشتر با خواب می جنگیدم اگر دزدی نیاید و یا بازرس سر نزند خود همین مردم هم ممکن است تو را اذیت کنند. هر روز از یک طرف نمیخواستی نگهبانی بانک تمام شود و به محل یگان امداد برگردی و از طرف دیگر میخواستی زودتر تمام شود تا از عذاب بی خوابی رها شوی. چون بعد از بانک اگر می شد دو ساعتی استراحت داشتی و بعد باید می پرید پشت فنس ها (اسم مستعاری برای ماشین های هایلوکس ضد اغتشاش بود که پشت آنها را به شکل قفس ساخته بودند) و می رفتی داخل شهر گشت می زدی تا ساعت دوازده یا یک شب. مثل همیشه نگاهی به ساعت بانک انداختم. و مثل همیشه کند حرکت می کرد. عقربه های ثانیه شمار را می شد دید چطور با سنگینی می رود. و هر چه ساعت بانک به پایان کار خود نزدیک می شد، خواب بیشتر صدایم می کرد. در آن روز، روزی که من را به نزدیکی مرگ کشاند روزی که مثل همه روز های گرم و سوزان تابستان بود احساس می کردم خواب را می بینم. دستی داشت سنگین که هر از گاهی می کشید بر روی صورتم و پلک هایم، تاریکی گرم و نرمی که اطرافت را می گیرد و می خواهد خودش را با تو ارضا کند و تو می توانی آن را احساس کنی، احساس کنی که هیچ نمیخواهی در این دنیا به جز لحظه ای رفتن در آغوش آن. اما بلند شدم به سختی و به آبدارخانه بانک رفتم آن روز بانک "ملت" قرعه من بود مثل همه بانک ها تمیز و خنک بود و مهمتر از آن بوی پول می داد ولی همان بانکی بود که پیرمرد داستان سرباز بدشانس را برایم تعریف کرد و آن بانک را بدترین سیاهچاله برایم ساخت. خوابم یا بیدار؟ این سوالی بود که در ساعات پایانی بانک سراغت می آید. همه آنچه که در اطرافت هستند نشان می دهند که بیداری اما صداها مبهم هستند و خودت را در فضایی می بینی که تو را اصلا نمی بینند انگار تو بیرون از آنجایی و همه آنچه که در اطراف هستند بیرون از حس تو و تنها از یک راه می توانی برگردی به دنیای واقعی و آن زدن آب به صورتت هست. و من هم مخصوصا در ساعات پایانی نگهبانی چندین بار آب به صورتم می زدم تا سر پا بمانم. به آخر نگهبانی، نیم ساعتی بیشتر نمانده بود. صورتم را تازه آب زده بودم، آمدم و سر جای همیشگی ام در گوشه سمت چپ بانک نشستم که می توانستم همه جای آن را خوب ببینم. بانک بزرگی نبود. اما ساخت قدیمی داشت و به خاطر همین درونش احساس راحتی می کردی. چشمها ثانیه به ثانیه سنگین تر می شد و ثانیه های ساعت را میدیدم که به کندی حرکت میکردند. اگر می شد حاضر بودم به کسی التماس کنم تا لحظه ای بگذارد بخوابم، یک لحظه. اما افسوس، افسوس که این شکنجه ای بود بدون شکنجه گر بر بالای سر. و خواب بود و اسلحه، بانک و من. "طاقت بیار"جمله ای که همیشه در آن مواقع بر زبانم می آمد. در برابر ترس در برابر انسان ها و در برابر خودم باید طاقت می آوردم. چشمهایم به ساعت بود که صدایی از کنار دستم به گوش رسید: اوضاع چطوره، آفرین پسر، حواستا جمع کن. جا خوردم سریع سرم را به طرف صدا چرخاندم. دستش روی قنداق اسلحه ام بود. دستش را از روی آن برداشت و انگار که شیری شکار کرده باشد با لبخندی که از این کار بر روی صورتش افتاده بود دستی به پشت من زد و باز هم تکرار کرد: حواستا جمع کن پسر! خوب که دقت کردم دیدم می شناسمش، حبیبی بود بازرس یگان امداد که مسیول بانک ها هم بود. هر از گاهی سری به بانک ها میزد تا سرباز ها حواسشان را جمع کنند. البته حقیقت این سرزدن ها، گرفتن پول از بانک ها بود. بعد از اینکه من را حسابی ترساند و مچم را گرفت و نشان داد من چقدر حواس پرت و خودش چقدر زیرک و خطرناک است، رفت طرف رییس بانک، و بعد از چند دقیقه لبخند زدن به همدیگر و خوش و بش دستمزد یک ماهه نگهبان ها را گرفت و سریع از بانک خارج شد. می گفتند قبلا پول را به عنوان دستمزد می دادند به خود سرباز ها و برای سرباز ها بود ولی چند سالی هست که این کار را نمی کنند. ده دقیقه ای به پایان وقت بانک مانده بود و چشم های من به در اتوماتیک آنجا میخ شده بود و مردمی که وارد و خارج می شدند اما بیشترین توجه را دختر ها جلب می کردند مخصوصا دختر های زیبا و پولدار. با آن راه رفتن و عشوه هایی که داشتن. چی می شد یکی از این ها میشد زن من یا یک شب کنارشان میخوابیدم. قبل از اینکه بروم سربازی در روستای ما "تشآباد" بعضی مواقع می رفتم پیش آمنه می خوابیدم بیوه ای که در راه روستا به شهر دیده بودم و گاهی هم اگر موقعیت جور می شد می رفتم پیش زیدم حدیثه می خوابیدم. دختر خاله ام. اما من باید یکی از این دختر های پولدار را بگیرم. این صدا که به گوشم رسید آن دختر پول دار ناپدید شد، کسی شانه هایم را تکان می داد: سرباز بلند شو بانک را داریم می بندیم. توجهی نکردم. پیش خودم گفتم شاید یک توهم هست و باز خیره شدم به در بانک و گهگاهی هم به ساعت نگاه می کردم. زمان جلو نمی رفت. دوباره همان صدا بگوشم رسید اما بلند تر و همان دست این بار محکم شانه هایم را تکان داد. تا اینکه رفتم آبی به صورتم زدم. چشمهایم را که باز کردم روی صندلی نشسته بودم در همان گوشه بانک. و مشخص بود کسی آب به صورتم پاشیده است، بانکی ها داشتند در ها را می بستند. خواستم از جایم بلند شوم اما مثل قبل نبودم. دست و پایم لرزید و احساس کردم رفته ام زیر دوش آب سرد. اسلحه در دستانم نبود. در کنار صندلی هم نبود و پشت آن و زیر صندلی هم نبود. دستشویی یا در آبدارخانه هم نگاهی انداختم اما نبود که نبود. به رییس بانک نگاهی کردم از روی التماس که اگر می دانید اسلحه ام کجاست بگویید و او هم با همان نگاه نمیدانم شانه هایش را بالا انداخت. رفتم روی صندلی نشستم داشت گریه ام می گرفت اگر پیدایش نمی کردم یا واقعا کسی دزدیده باشد چکار می کردم. رییس بانک که چهل سال بیشتر نداشت آمد بالای سرم، چهره اش به معتاد ها می خورد معلوم بود از وقت تریاکش گذشته. معتاد های تریاک را خوب میشناختم مخصوصا وقتی خمار میشوند بیشتر به چشم می زنند. بالاخره فشار به چشم ها رسید. قطره اشکی از گوشه چشمم بیرون زد. سرم را در دستانم گرفته بودم که صدایی به گوشم رسید: بلند شونزدیک به ده بار تکرار شد که: بلند شو پسر، بلند شو محسن. کار من تموم شد باید بریمسرم پایین بود و از ترس به خودم می پیچیدم. لبنانم خشک شده بود و نفسم تند تند می زد مثل گنجشکی که در دستانت گرفته باشی. رییس بانک اصرار می کرد که می خواهد برود و من هم بدون اختیار تکرار می کردم اسلحه ام اسلحه ام و به رییس نزدیک تر شدم. اگر او نداند چه کسی می داند اسلحه ام چه شده است یا کار خودش بوده است یا می داند چه کسی این کار را کرده است. یقه اش را گرفتم گفتم: به به مولا علی اگه بفهمم کار تو یا یکی از این بانکی ها بوده. به اینجا که رسیدم ذهنم پاک شد و زبانم بند آمد. کم جرات تر از آنی بودم که بخواهم تهدید کنم. مرد بیچاره مردنی را رهایش کردم به طرف صندلی اش. اما فهمید که جراتم بیشتر از این نیست مرتب تکرار می کرد: ها پسرک، میخوای چکار کنی، وقتی نمیتونی چرا گنده گوزی می کنی. میخواستی بیشتر مواظب باشی. مواظب اسلحه خودت نتونی باشی میخواهی مواظب بانک باشی. خاک بر سرت. اومدی یقه من را میگیری. ول نمیکرد. صدایش مبهم به گوشم میخورد. نشستم روی صندلی. سرم را برگرداندم طرف رییس بانک که حرفی بزنم. با لحن خسته و تند حرف هایی میزد. دیگر چیزی نمی شنیدم. رییس هم فهمید کر هم شده ام. آب لیوانش را پرت کرد طرفم. خنک شدم، دستی کشیدم روی صورتم. چشمهایم را باز کردم، حمیدرضا هم خدمتی ام روبرویم ایستاده بود. لباس نظامی به تن نداشت: کار من تموم شد. آزمایش را نشون دکتر دادم. هر کار می کردم از خواب بلند نمیشدی. نگاهی به دست هایم کردم: اسلحه ام حمید، اسلحه ام نیست. چهره گرد و خسته حمید از حرف من به تعجب افتاد. نگاهی به اطرافم کردم، همه چیز یادم آمد: دست هایم را از روی سرم بر می دارم و سرم را بالا می آورم. به آخر وقت بانک رسیده ام. چشمهایم را از نگاه کردن به ساعت دور می کنم. دیگر نمی توانم با آن مبارزه کنم. زندگی ام دارد از دستم می رود. یا امروز یا هیچ وقت. دستی روی چرم اسلحه ام می کشم. آهن سرد اسلحه را لمس می کنم. بله سر جایش هست. و مثل همیشه ترسناک به من نگاه میکند. انگار میداند که من از آن میترسم. همه آن را می دیدند و من هیچ بوده ام. چه کسی می دانست که من اینجا هستم. چه کسی می دانست که چه چیزی در مغز من میگردد. چرا آمدم در این کار، کار مگر قحطی بود. هر کار میکردم بهتر از این بود که در کنار یک اسلحه توی یک بانک بنشینم. ساعت بانک داشت به آخر می رسید. آن ساعت هیولایی بد ترکیب که من را زندانی کرده بود. می روم و کمی آب به صورتم می زنم. و از آبدارخانه مستقیم و بدون نگاه کردن به جایی، به طرف میز رییس می روم. برگه استعفا را که از صبح آماده کردم روی میز او می گذارم. فکر میکردم مخالفت میکند و اذیت میکند اما نه. هیچ نگفت. نگاهی به من می کند. سرش را تکان می دهد و پایین برگه را امضا می کند. اسلحه را را روی میزش می گذارم و برگه تحویل اسلحه را هم به او می دهم که امضا کند. مثل این است که خودش بیشتر میخواهد من از اینجا بروم. وقتی برگه تحویل اسلحه را امضا می کند یک ماده چسبناک سیاه رنگی از من جدا می شود. سبک می شوم. صدای کارمندها روشن تر می شود. چرا هیچ وقت اینطور صحبت نمیکردند. همیشه صدایشان در گوشم مثل وزوز مگس بود. به خاطر همین از آنها خوشم نمی آمد. با هر قدم که به در بانک نزدیک می شوم راه رفتن برایم راحت تر می شود. تا اینکه بانک را در پشت خودم می گذارم. من دیگر در بانک کار نمیکنم. در این موقع روز خوشید درست وسط آسمان من را نشانه گرفته است. کمی خیابان خلوت شده است. درخت های نارون بزرگی اطراف این بانک زندگی می کنند. گنجشک های روی این درخت ها را تا حالا ندیده ام. نمیدانم چطور من تا حالا صدایشان را نشنیده بودم.