ن و ا ل ق ل م و م ا ی س ط ر ون رفراندوم! ترجیح می‌دهم از واژه‌ی رسا‌تری چون همه‌پرسی استفاده کنم! باید واژگانی که انتخاب می‌کنم با چارچوب‌های ذهنی‌ام مطابقت داشته باشند. هرچند این واژه با گوش‌هایمان ناآشنا نیست، اما صحبت کردن از آن برای نسل من بدیع است! نسلی که هیچ یک از سه همه‌پرسی بعد از پیروزی انقلاب را ندیده‌است. در خط سیر زمان در مکانی قرار گرفته که در معرض آماج شایعات و شبهات است. به اصل قانون اساسی نظام جمهوری‌اسلامی ایران نگاه می اندازم "در مسایل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همه‌پرسی و مراجعه مستقیم به آرا مردم صورت گیرد. در خواست مراجعه به آراء عمومی باید به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان مجلس برسد". این اصل خود بخشی از قانون اساسی‌ای است که برای تصویب به رای ملت گذاشته شده‌است. خودش، خودش را پیش از وجود تایید کرده‌است. شاید قرار است این اصل صحه‌بر کلمات مقدس "ان الله لا ی غی ر ما بقوم حت ی یغی رو ما بانفسهم" گذارد. این اصل کوتاه و به ایجاز نوشته شده‌است نه توضیحی می‌دهد که مهم چیست؟ نه توضیح می‌دهد که چه زمانی این مهم رخ می‌دهد! کدام مهم‌ها را می‌توان به رای گذاشت؟ کدام مهم شامل این اصل می‌شود که در این سال پس از آخرین همه‌پرسی‌، مصداق آن پیدا نشده است؟ فارغ از دعواها، بحث‌ها و جدال‌هایی که پیش از همه‌پرسی فروردین وجود داشت جمهوری‌اسلامی به رای گذاشته شد و با آری مردم امروز امین سالروز استقرار نظام جمهوری اسلامی نیز جشن گرفته شد. شاید واژه‌ی مردم‌سالاری‌دینی باز تعریفی دقیق‌از جمهوری‌اسلامی باشد. مردم‌سالاری‌دینی‌ای که مشروعیتش را هم از شرع می‌گیرد، هم از مقبولیت مردم! کلام را کوتاه کنم همه‌ی حرف‌م آن‌چیزی است که به صراحت در این قانون آمده‌است! حرفم شبیه حرف آن سیاستمدارانی نیست که هر از چندگاهی برای آنکه به محافل‌بحث جنب و جوشی گذرا دهند حق به جانب حرف از همه‌پرسی می‌زنند! قصد آن دارند که همه‌ی کار‌های نکرده‌شان را با همه‌پرسی رتق و فتق کنند و دست آخر هم هر چه شد بگویند این انتخاب خود مردم بود! دست‌کم باید به آنان یادآوری کرد همه‌پرسی را نگذاشتند تا مسیولین قسر در بروند، گذاشته‌اند تا مردم‌سالاری دینی محقق شود. حرف من شبیه محافظه‌کارانی هم نیست که هر بار در پس مطرح کردن پیشنهاد همه‌پرسی آن را یک تابو می‌بینند و فکر می‌کنند اگر صندوق رای بخواهد قضاوت کند به مشروعیتشان آسیب می‌رساند و هیج نمی‌اندیشند که این همه‌پرسی خود مشروعیت‌زا است! برای این محافظه‌کاران حرف از همه‌پرسی صرفا مسیله استقرار جمهوری اسلامی است و با همین استدلال انتخابات و راهپیمایی‌هارا گواه می‌گیرند و می‌گویند ببینید جمعیت را! همه‌ی اینها همه‌پرسی است پس دیگر همه‌پرسی برای چه می‌خواهید؟ نمی‌گویم که اینها بی‌نشان از همه‌پرسی است. نه! اما می‌گویم این‌ها هیچکدام استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی را تحقق نمی‌بخشد. حرف من همه این است که بیایید برگردیم! برگردیم و نگاهی به قانون اساسی بیندازیم و روی بندهای فراموش شده‌اش مکث کنیم و ببینیم چه راه حلی پس از این مکث های طولانی، وجود دارد تا به این اصول برگردیم؟ قانون را تمام و کمال اجرا کنیم تا همین قانون، حافظ استقلال، آ زادی، جمهوری اسلامی شود. با مردم که خود صاحبان اصلی این مردم‌سالاری‌دینی اند صادقانه حرف بزنیم، اشکالات را بگوییم و بعد از آن مطمین باشیم که تابو‌ی همه‌پرسی می‌شکند وآن‌چیزی از صندوق‌های آرا بیرون می‌آید که حجت پیش از آن بر آن تمام شده است و هیچ سیاست‌کاری به بهانه همه‌پرسی زیر بار مسیولیتش شانه خالی نمی‌کند! مطمین باشیم که مردم صاحبان اصلی این شجره‌ی طیبه اند! آنان درست انتخاب می‌کنند به شرط آنکه خدمت گزارانشان را صادق و متعهد به اصولشان ببینند. باور داشته‌باشیم در پس این انتخاب‌ها سنت خداوند پا برجاست و کلمات مقدس تعبیر خواهند شد. " ان الله لا ی غی ر ما بقوم حت ی یغی رو ما بانفسهم"