- آیا به راستی موجودات زنده الگوریتم‌اند و آیا زندگی فقط پردازش اطلاعات است؟ - کدام یک ارزشمندتر است؟ هوش یا شعور/آگاهی؟ - زمانی‌که الگوریتم‌های فاقد شعور/آگاهی اما بسیار هوشمند ما را بهتر از خودمان بشناسند، چه بر سر جامعه و سیاست و زندگی روزمره می‌آید؟ در مقاله امروز قصد دارم کتابی را با دغدغه های ذکر شده به شما معرفی کنم که نویسنده در آن سعی دارد به این سوالات پاسخ دهد. تاریخ مختصر آینده کتابی نوشته یووال نوح هراری است که برای اولین به زبان عبری در اسراییل در سال و به زبان انگلیسی در سال منتشر شد. دکتر یووال نوح هراری از دانشگاه آکسفورد دکترای تاریخ دارد و در دانشگاه بیت‌المقدس تاریخ جهان تدریس می‌کند. بیش از نفر در دوره اینترنتی تدریس تاریخ مختصر بشر او ثبت نام کرده‌اند. کتاب انسان خردمند او که در سال انتشار یافت به یک پدیده بین‌المللی تبدیل شد و آن را به زبان ترجمه کرده‌اند. این کتاب را نشر نو با ترجمه زهرا عالی در سال منتشر کرده‌است. این کتاب در واقع دنباله کتاب بسیار مهم و جنجالی انسان خردمند است که توسط همین انتشارات با ترجمه نیک گرگین منتشر شده‌است. در کتاب جنجالی و پرفروش "انسان خردمند" یوال نوح هراری خواندید که وقتی انسان در گذر زمان از موجودی ابتدایی به تدریج تبدیل به موجودی هوشمند و در نهایت خردمند شد، زمان آن می‌رسد که ادعای برتری کند. با این تفسیر جهان پر می‌شود از خداگونه‌هایی که باهم دچار تناقض و تضارب آرا هستند. در کتاب "انسان خداگونه" که ادامه کتاب "انسان خردمند" است، هراری درباره آینده انسان سخن می‌گوید. انسانی که حالا خود را هم‌ردیف خالقش می‌داند. هراری در این اثر هم همان سبک و سیاق کتاب قبل را پی می‌گیرد. به تاریخ از منظری کلان نگاه کرده و این بار رد پای انسان خداگونه را دنبال می‌کند. او می‌گوید انسان خداگونه برای رسیدن به وضعتی که امروز دارد، سه انقلاب کلی را پشت سر گذاشته است: دوره‌ای که انسان خود را در احاطه یک وجود برتر می‌دید. این ذات برتر برای خود نمایندگانی داشت که آنها بر بشر حکمرانی می‌کردند و درست و غلط را به او می‌نمایاندند. در دوره دوم انسان بر آن چیزی که خودش به او سلطنت و قداست داده بود، شورش کرد و انسانگرایی زاده شد. به این ترتیب انسان فرمانروای عالم و خود شد، البته مشروعیت و قداست ذات برتر کاملا از بین نرفت. اما تبدیل به امری شخصی شد. هراری عقیده دارد در این دوره جدید سه ایدیولوژی سربرآورده‌اند: کاپیتالیسم، سوسیالیسم و فاشیسم. اما جریان غالب تا کنون همیشه کاپیتالیسم لیبرالیستی بوده است. دوره سوم یا انقلاب سوم شامل دوره‌ای است که بشر حاکمیت خود را از دست می‌دهد و آن را به موجودی می‌سپارد که خود ساخته اما آن را نمی‌شناسد، یعنی امکان شناختنش را ندارد. این موجود همان دیتا است، که در ابرموتورهای جست‌وجوی مجازی رشد می‌کند و کم‌کم انسان را برده خودش می‌کند. او را از عرصه به‌در می‌کند و ربات‌های دست‌ساخته‌ی بشر جای خود بشر را می‌گیرند. درواقع آنچه بر انسان تسلط پیدا می‌کند یک ابرذهن است. ابرذهن یا شاید مجموعه‌ای از ذهن‌هایی که انسان خودش ساخته است. ساختاری که تبدیل به نیروی قدرتمند و حاکم خواهد شد و انسان را کنار خواهد زد. هراری می‌گوید در آینده انسان دو راه دارد: یا با آن نیروی برتر شریک شود، یعنی در هستی خود دست ببرد، با استفاده از کشت ژن و تزریق ریزتراشه و. به جسم خود، به انسان نامیرا تبدیل شود، مرگ را بخرد و برای خودش راهی به عالم بی‌نهایت بگشاید. یا کارها را یک‌سره به خدمت‌کاران برنامه‌ریزی‌شده‌اش تحویل دهد و حکم انقضای خود را امضا کند. این تصویر کلی کتاب "انسان خداگونه" نوح هراری است که در پشت آن افکار درخشانی هم مطرح می‌شود، از جمله این که مبنای زندگی سیاسی در آینده، امر ماورای طبیعی نخواهد بود مبنای فلسفه وسیاست آینده زیست‌شناسی و اقتصاد خواهد بود مرزهای سیاسی معنای خود را از دست خواهند داد و. هراری در این کتاب کوشیده است به پرسش‌های زیادی پاسخ دهد، پاسخ‌هایی که ممکن است از آنها خوشمان نیاید و قانع نشویم اما به سختی درگیرش خواهیم شد. برای خواندن کتاب هراری شما لازم نیست متخصص علوم سیاسی یا جامعه‌شناسی و. باشید، فقط باید به آینده بشر علاقه‌مند باشید. شاید بعضی خوانندگان از این‌همه توجه به حیوانات در کتابی راجع به آینده تعجب کنند. به نظر من، نمی‌توان درباره طبیعت و آینده انسان بحثی جدی پیش کشید و آن بحث را با حیوانات همتای انسان آغاز نکرد. انسان خردمند همه تلاش خود را می‌کند تا این واقعیت را به فراموشی بسپارد، اما وقتی می‌خواهیم خود را به خداگونگی برسانیم اهمیتی مضاعف دارد که خاستگاهمان را به خاطر داشته باشیم. هیچ تحقیقی درباره آینده خداگونه ما نمی‌تواند گذشته‌مان را نادیده انگارد، یعنی زمانی را که ما با دیگر حیوانات پیوند داشتیم، زیرا رابطه انسان و حیوان بهترین الگویی است که از رابطه آینده ا ب رانسان و انسان در دست داریم. در طول تاریخ، اولین بار است که انسان‌ها بیشتر بر اثر پرخوری می‌میرند تا فقر غذایی بیشتر بر اثر کهولت می‌میرند تا بیماری‌های واگیردار و بیشتر از آنکه به دست سربازان و تروریست‌ها و جنایتکاران کشته شوند، خودکشی می‌کنند. در ابتدای قرن بیست‌ویکم، احتمال مرگ انسان‌های عادی از زیاده‌روی در خوردن همبرگرهای مک‌دونالد به‌مراتب بیشتر از خشکسالی یا ویرویس ا بولا یا حمله القاعده است. کتاب انسان خداگونه، روایت آینده‌ای هولناک است که در صورت غفلت و بی‌خبری انسان، گریبان‌گیر او خواهد شد. یووال نوح هراری، نویسنده کتاب انسان خداگونه، گذری کوتاه به تاریخچه ظهور انسان دارد و او را نسبت به وابستگی شدیدش به تکنولوژی می‌ترساند. در کتاب انسان خداگونه شما با دیدگاه‌های مختلفی در مورد انسان آشنا خواهید شد. برای مثال بر اساس دیدگاه آزادی‌خواهان، تمام افراد آزاد هستند و هرکدام از آن‌ها ارزش واحدی دارند. درحالیکه بر اساس دیدگاه ملی‌گرایان این منافع جمعی است که اهمیت دارد و جایی که جمع انسان‌ها هستند، فردیت چندان اعتباری ندارد. مطالعه این کتاب را به افرادی پیشنهاد می کنم که می خواهند، شیوه نگرش خود را به زندگی و استفاده از تکنولوژی تغییر دهند. شاید با درک و بینش نوین شما، خود را از آینده‌ای که گریبانگیر نسل بشریت خواه شد، نجات دهید. ممنونم که تا انتهای این مقاله با من همراه بودید.