دستگاه های نظری متعددی در جهت تحلیل مسایل اجتماعی در جوامع مختلف، خصوصا جوامع درحال توسعه مطرح است. از آنجا که مسایل اجتماعی در هر جامعه، بنابر موقعیت های زمانی مکانی، استراتژی های، سیاست های ژیوپولیتیک و از طرفی نظام های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، معرفتی آن جامعه با دیگر جوامع متفاوت است می توان در چارچوب تیوری مارکسیستی و دیدگاه انتقادی بر اساس مکتب فرانکفورت، ساختار های جامعه ایران را به چالش کشانده و مورد نقد و بررسی قرار داد. یکی از مفاهیم مهم دیدگاه مارکسیستی شکاف طبقاتی است. با توجه به حاکمیت نظام سرمایه‌داری در اکثر جوامع امروزی و همچنین زیر بنا بودن مقوله اقتصاد که به تبع آن اجتماع، سیاست، فرهنگ و نظام عقیدتی را به عنوان مفاهیم روبنایی، تحت الشعاع قرار می دهد، بنابراین منافع و منابع در گروه اقلیتی چون بورژوازی متمرکز گردیده و گروه کثیری چون پرولتاریا (کارگران، فقیران و نیازمندان) از این منابع و منافع یا محروم می شوند یا دسترسی به آن محدود می شود. این پدیده، زمینه ساز فاصله طبقاتی در جامعه خواهد شد. از منظر مکتب فرانکفورت می توان دیدگاه یورگن هابرماس از وارثان این مکتب در سنت انتقادی و جامعه شناس شهیر آلمانی در مفهوم و اثر معروف اش چون نظام و جهان زیست را مد نظر قرار داد. در اکثر جوامع خصوصا ایران چون جهان نظام بر جهان زیست غالب است و جهان زیست را تحت سلطه و سیطره خود قرار داده است، زمینه بروز آسیب های و مسایل اجتماعی در جامعه را فراهم می آورد. هابرماس یکی از منتقدان سرسخت نظام کاپیتالیستی است. صرف نظر از بیان نظری در خصوص مفاهیم جهان زیست و جهان نظام به بیان ساده می توان چنین اذعان داشت که جهان زیست در واقع اشاره به حوزه عمومی از دید هابرماس و زندگی عمومی مردم در قالب کنش های ارتباطی بدون هدف در میان کنشگران است و مورد استعمار جهان نظام که معطوف به هدف و در سیستم حاکمیتی و ساختار کلان جامعه نیز می باشد، این درحالی است که اگر در حالت تعادل قرار نگیرد، آن جامعه دچار. ناهنجاری های و نابسامانی، خصوصا در نظام های اجتماعی خواهد شد، لذا با تفسیر چارچوب نظری فوق می توان به طور کلی به دلیل بی ثباتی در اجرای سیاستگذاری ها، استراتژی ها و برنامه های کلان در جهت تامین مولفه های مهم زندگی روزمره مردم، چون آسایش، آرامش، رفاه و امنیت و عدم ت مین این مولفه های اساسی و حیاتی، آسیب ها و مسایل اجتماعی به وقوع می پیوندد. همچنین مسیر انحرافات را هموار می کند.