یکی از اولین مواردی که متقاضیان ادامه تحصیل در خارج از کشور و خانواده هایشان هنگام اقدام برای مهاجرت تحصیلی، با آن رو به رو می شوند، اسم دو مکان برای تحصیل است. کالج و دانشگاه. بیشتر افراد در رابطه با، دارای ابهاماتی هستند. بر خلاف تصورات مرسوم و رایج، در یک جمله کوتاه باید اینطور گفت که کالج و دانشگاه با یکدیگر تفاوت های بنیادینی دارند. در این مقاله کوتاه می کوشیم تا در خلال معرفی دانشگاه و کالج، به تبیین تفاوت های بین آن دو نیز بپردازیم. پیش از ارایه تعریف دانشگاه، به معرفی کالج خواهم پرداخت. چرا که عموما ابهامات ذکر شده در رابطه با کالج رایج تر است تا در رابطه با دانشگاه. سر و کله عبارت کالج که در زبان لاتین از واژه ( Collegium ) اخذ شده است، تقریبا از سال های تا در ادبیات دانشگاهی جهان پیدا شد. کالج در لغت، به باشگاه، انجمن یا اجتماع اطلاق می شود. کالج یک موسسه آموزشی است که در قیاس با دانشگاه از ابعاد کوچکتری برخوردار است. کالج ها عموما به ارایه مدارک دوره پیش دانشگاهی، کاردانی یا حداکثر کارشناسی مشغول هستند. در کالج ها دانش آموزان یا برای ورود به دانشگاه ها آماده می شوند و یا با گذراندن دوره ای دو تا چهار ساله، در حرفه های خاصی کسب مهارت می کنند. برای مثال اگر دانشجویی داوطلب ورود به رشته پزشکی در دانشگاه های جمهوری چک باشد، لازم است تا پیش از ورود به دانشگاه مورد نظرش، یک دوره تقریبا یک ساله را در یکی از کالج های جمهوری چک بگذراند تا برای ورود به رشته پزشکی آمادگی لازم را کسب کند. دوره های فنی و حرفه ای هم که در ایران برگزار می شوند، به نوعی معادل کالج در کشورهای اروپایی هستند. نام دیگر این کالج ها که به کالج های کسب مهارت و حرفه نیز معروف هستند، مدارس فنی ( technical schools ) ، مدارس اصول تجارت ( trade schools ) و مدارس حرفه و فن ( vocational schools ) است. اصلی ترین ویژگی این کالج ها آماده کردن افراد برای ورود به بازار کسب و کار است. داوطلب ورود به این کالج ها باید بداند که ظرف مدت حداکثر دو سال، می تواند با اخذ مدرک کاردانی و کسب مهارت لازم، برای ورود به بازار کار کشوری که در آن تحصیل کرده اقدام کند. البته بعضی از این نوع کالج ها مدرک کارشناسی نیز ارایه می دهند که تعدادشان زیاد نیست. توجه به این نکته الزامی است که در این نوع کالج ها، فضای دانشگاهی کلاسیک وجود ندارد. زیرا محیط کوچکتر و دوره ها کوتاه تر است. از مهم ترین رشته هایی که در این کالج ها به داوطلبین تدریس می شود می تواند به رشته هایی مانند: تجارت، مراقبت‌های بهداشتی، طراحی، فناوری اطلاعات، هنرهای آشپزی، بهداشت دندان، تعمیر وسایل برقی، نگهداری هواپیما و هنرهای زیبا اشاره کرد. کالج های دولتی را با نام ( Junior ) می شناسند. این کالج ها به طور معمول مدارک ( associate degrees ) را به دانش آموزان خود ارایه می دهند که معادل دوره کاردانی است. دوره آموزشی در کالج های دولتی بیشتر از دو سال به طول نمی انجامد. یکی از محاسن اصلی کالج های دولتی این است که به علت کوچک بودن کالج های دولتی، امکان دسترسی دانشجو به امکانات آموزشی و همچنین دپارتمان های مربوط به رشته اش، فراهم تر و ساده تر از دانشگاه است. در اکثر کشورهای اروپایی، دانشجویان دوره کاردانی خود را در یک کالج دولتی می گذرانند و بعد برای تکمیل تحصیلات خود به دانشگاه می روند. هزینه تحصیل در این کالج ها نیز پایین است. در سال در یک کشور اروپایی تراز اول، هزینه یک سال تحصیل در یک کالج دولتی مبلغی معادل دلار بوده است که این رقم با مبلغ دلار هزینه تحصیل سالانه در یک کالج خصوصی، اختلاف زیادی دارد. این کالج ها عموما در رابطه با ارایه مدرک کارشناسی در مباحثی مربوط به علوم نظری فعال هستند. رشته هایی مانند ادبیات، زبان، تاریخ، جغرافیا، علوم فلسفی و. البته در برخی از این دسته کالج ها رشته های مربوط به علوم ریاضی نیز به دانشجویان تدریس می شود. زمان گذراندن دوره تحصیلی در کالج های هنرهای آزاد، سال است. باید توجه داشت که کالج های هنرهای آزاد نیز مانند اکثر کالج ها، از تنوع رشته های کمتری نسبت به دانشگاه برخوردار است. در کالج های هنرهای آزاد، رشته هایی مانند پزشکی و مهندسی به دانشجویان تدریس نمی شود. اکثر این کالج ها به صورت خصوصی اداره می شوند که این موضوع شهریه تحصیل در آنها را بالا برده است. در یک کالج هنرهای آزاد حداکثر دانشجو پذیرفته می شوند که این نیز یکی دیگر از تفاوت های کالج با دانشگاه است. واژه دانشگاه که ریشه در لغت لاتین ( universities ) دارد از اواسط قرن دوازدهم میلادی در ادبیات دانشگاهی جهان شناخته و به سرعت رایج شد. واژه دانشگاه در زبان لاتین به معنای شرکت، اتحادیه و جامعه است. دانشگاه یک موسسه بسیار بزرگ، متشکل از چندین دانشکده است که تعداد بسیار زیادی دانشجو را در خود جای می دهد تا در زمان مشخص و بعد از گذراندن واحد های م عی ن در سه سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری به دانشجویان مدارکی را ارایه کند. مهم ترین ویژگی و وجه تمایز دانشگاه با دیگر موسسات علمی در بالا بودن تعداد دانشجویان ثبت نامی و همچنین تنوع بسیار زیاد در رشته های ارایه شده است. دانشگاه ها به دو دسته دانشگاه های دولتی و خصوصی تقسیم می شوند که هر کدام در زمینه های آموزشی و تحقیقاتی فعالیت می کنند. دانشگاه های دولتی و خصوصی در کارکرد و معنا، تفاوت عمده ای با یکدیگر ندارد. تفاوت اصلی بین آن دو، در ارایه خدمات با کیفیت تر است. . کالج بسیار کوچک تر از دانشگاه است. . تنوع رشته های ارایه شده در دانشگاه ها بسیار بیشتر از کالج ها است. . حداکثر مدرکی که در کالج ها ارایه می شود، کارشناسی است. . گذراندن دوره تحصیلی در کالج، شرط ورود به اکثر دانشگاه های تراز اول است. . کالج ها اکثرا زیر مجموعه ای از دانشگاه های بزرگ به شمار می روند.