نوشته و اثری که قدمت زمانی ابیانه را دقیقا معلوم کند در دست نیست ولی قدمت هزار و پانصد ساله را برای آن تخمین می‌زنند و آن را از کهن‌ترین زیست‌گاه‌های انسانی در حاشیه دشت کویر ایران می‌دانند. آثار و بناهای تاریخی که در ابیانه وجود دارد مربوط به دوره‌های ساسانی، سلجوقی، صفوی و قاجار است. اتاق‌های ابیانه به پنجره‌های چوبی ارسی مانند مجهز اند و اغلب دارای ایوان‌ها و طارمی‌های چوبی پیش آمده مشرف بر کوچه‌های تنگ و تاریک‌اند که خود به صورت مناظر جالبی درآمده‌اند. نمای خارجی دیوارهای خانه های ابیانه با خاک سرخی که معدن آن در مجاورت روستاست پوشیده شده. پیشنهاد برای سفر یکروزه در آخرین روزهای تابستان? ابیانه کهن‌ترین زیست‌گاه‌های انسانی در حاشیه دشت کویر ایران - پال همونه یا تخت‌هامان که در جنوب غربی ابیانه قرار دارد و متعلق به محله بالا و یوسمون است. این قلعه حدود سال پیش ساخته شده‌است. و سند ساخت آن نیز وجود دارد. در این سند سهم افراد در ساخت قلعه مشخص شده‌است. - هرده که در شمال شرقی روستا قرار دارد و به محله هرده تعلق دارد. - پاله که در شمال غربی روستا قرار دارد و به محله پل تعلق دارد. این قلعه‌ها مربوط به دوره‌های یاغیگری بوده که مردم برای حفظ امنیت خود در مقابل یاغی‌های محلی ساخته‌اند و در آن به نوبت کشیک می‌داده‌اند? بناهای تاریخی که در ابیانه وجود دارد مربوط به دوره‌های ساسانی، سلجوقی، صفوی و قاجار است آبشار بلند و زمینی کوهره در کیلومتری روستای نمار از توابع آمل جاری است. این آبشار و منطقه ییلاقی اطراف آن گزینه‌ی خوبی برای آنهایی است که دوست دارند به دور از شهر و شلوغی در طبیعت پرسه بزنند. آبشار نسبتا پرآب کوهره بلندترین آبشار زمینی ایران به حساب می‌آید. شکل چند طبقه و پلکانی این آبشار همراه با شیب کم آن از ویژگی‌های ظاهری آن است.