مامان هر چه را توانسته بود بسته بندی کرده بود. حتی رختخواب‌ها را. مدام می‌گفت: "معلوم نیست چی سرمون میاد. " پول‌ها و طلاها را بین همه پخش کرد و داخل لباس‌هایمان دوخت. مقداری هم پول دم دست گذاشت. آخرین شب همه زود به رختخواب رفتیم ولی هیچ کس تا صبح نخوابید. من به سقف اتاقم خیره شده بودم و به این فکر می‌کردم که بعد از من، این سقف همچنان پابرجاست. آدم‌های دیگری زیر این سقف خواهند خوابید. دیگری زیر این سقف درس خواهد خواند (من کلاس نهم بودم. از پنجره به بیرون نگاه کردم. آن بیرون دنیای ناشناخته‌ای منتظر ما بود. دنیایی که من دوست نداشتم واردش شوم. کاش مرده بودم. کاش از آن بیماری مرده بودم. روز بعد ماشین صبح زود آمد. شروع کرد به بار زدن وسایل. تمام همسایه‌ها آمدند. کوچه حسابی شلوغ شده بود. اما از دیوار و سنگ صدا در می‌آمد از این آدم‌ها نه. سکوت محض بود. حتی پرندگان هم آواز نمی‌خواندند. یکی یکی بغلمان می‌کردند و بی‌صدا اشک می‌ریختیم. هوا ابری بود. با اینکه خیلی وقت بود خورشید طلوع کرده بود هنوز هوا تاریک بود. سوار ماشین شدیم و ماشین حرکت کرد. برای آخرین بار به محله کودکی‌ام نگاه کردم. خانه‌ها، مغازه‌ها، کوچه‌ها، همسایه‌ها. همه چیز را جا گذاشتیم و راه افتادیم. این انصاف بود؟ از شهر که خارج شدیم به صف طولانی ماشین‌ها پیوستیم. آنجا بود که فهمیدیم تنها نیستیم. ماشین‌ها در یک صف به سمت مرز حرکت می‌کردند. جز صدای لاستیک ماشین‌ها روی آسفالت جاده صدای دیگری به گوش نمی‌رسید. هوا هر لحظه گرفته‌تر می‌شد. زارا گفت: "کاش از م نز ریه بریم. گفتن اونجا قشنگه. " زینب گفت: "چه فرقی می‌کنه؟ " گفتم: "حداقل آخرین چیزی که می‌بینیم یه چیز قشنگه. می‌گن قشنگ‌ترین مرزمونه. " زینب گفت: "تا حالا اسمش رو نشنیدم. " زارا هم متفکر گفت: "منم. " در حالی که با چین‌های دامنم بازی می‌کردم، پرسیدم: "کی دوباره دور هم جمع می‌شیم؟ " دوباره همه ساکت شدیم. به مادرم گفتم: "به نظرت از منزریه می‌ریم؟ " "نمی‌دونم مامان. دوست داری از اونجا بریم؟ " "می‌گن اونجا قشنگه. " لبخند کم فروغی زد: "پس امیدوارم از اونجا بریم. " لبخند غمگین مادرم، فقط برای ترک خاک سرزمینش نبود. سه روز دیگر چهلم حمزه بود. مادر تقریبا هر روز سرخاکش می‌رفت و حالا همان شانس را هم از دست داده بود. به صندلی تکیه دادم و به آسمان گرفته نگاه کردم. داشتم چرت می‌زدم که از صدای خنده‌ی زینب بیدار شدم. شک کردم که درست شنیده‌ام یا نه. دقت که کردم دیدم جدی جدی دارد می‌خندد. چشمانم را مالیدم: "چی شده؟ " زینب به تابلوی بزرگ کنار جاده اشاره کرد و گفت: "م نظ ریه است. فکر کن. سرکار بودیم تمام مدت. " به تابلو نگاه کردیم و ناگهان همه زدیم زیر خنده. زارا در حالی که اشک‌هایش را پاک می کرد گفت: "باید به فکرمون می‌رسید. " زینب بین خنده‌هایش گفت: "چطوری آخه؟ انقد مطمین گفتن منزریه که ما هم فکر کردیم همونه. " منزریه را همسایه فارسمان گفته بود. گفته بود آنجا مرز ایران است و زیباترین مرز است و ما فراموش کرده بودیم که فارس زبان‌ها ز و ظ را یکی تلفظ می‌کنند. آنقدر خندیدیم که اشک از چشمان همه سرازیر شد. نزدیک مرز ماشین‌ها ایستادند. همه را پیاده کردند و وسایل را گذاشتند و رفتند. یکی دو ساعت منتظر ماندیم تا اینکه سر و کله ماشین ایرانی‌ها پیدا شد. ماشین‌ها آمدند وسایلمان را بار زدند. تند تند حرف می‌زدند. من نمی‌فهمیدم چه می‌گویند. فقط نگاهشان می‌کردم. دوباره سوار ماشین شدیم و به راه افتادیم. نمی‌دانستم از مرز گذشته‌ایم یا هنوز مانده. با توجه به اینکه ایرانی‌ها دنبالمان آمده بودند باید از مرز گذشته باشیم. نمی‌خواستم از کسی بپرسم. دوباره همه به فکر فرو رفته بودند و دوباره فضای ماشین سنگین و پر از غم شده بود. همیشه فکر می‌کردم پدرم مرد بی‌آزاری است و مادرم هم تا به حال به کسی بدی نکرده. ما با دنیا بد نکرده بودیم اما دنیا داشت به ما بد می‌کرد. چرا؟