این بیت را پدربزرگم زیاد می‌خواند. انگار یک‌جورهایی بیت محبوبش باشد. گاهی وسط نقل قصه‌ای که به نیت ساکت کردن بچه‌های فامیل داشت تعریف می‌کرد، گاهی هم وسط حرفهای معمولی و روزمره. می‌خواست بگوید فلانی کار خوبی نکرد، این را می‌خواند. یا وسط قصه امیرارسلان یا شمس وزیر یا کس دیگری خبط و خطایی انجام داده بود، باز رستم باید جورشان را می‌کشید. الان که فکر می‌کنم، یادم نمی‌آید نقل رستم و سهراب را این‌قدر برایمان تعریف کرده باشد که این بیت مربوط به مقدمه داستان را بارها از او شنیدم. رستم، قهرمان ملی ماست و یکی از محبوبترین شخصیت‌ها در تمام داستان‌های ایرانی. خود استاد توسی هم از بین همه شخصیتهای کتابش به این یکی پهلوان خیلی علاقه داشت و برایش سنگ تمام گذاشت. معتقد بود رستم داشته. یک جای دیگر در وصفش گفته صاحب بوده. یعنی درست است که زورش خیلی زیاد و خفن بود، دست‌تنها می‌توانست جلوی هر دشمن و اهریمنی دربیاید و عین خیال هم نباشد، درست است که زره‌ش پوست یک هیولایی به اسم ببربیان بود و اسبش خودش یک‌پا نفربر زرهی به حساب می‌آمد، از گرزی مثل خلال دندان استفاده می‌کرد که دیگران نمی‌توانستند حتی بلندش کنند، اما تنها دلیل اهمیتش زور بازو و سر نترسش نبود. بلکه رستم از هوش و فکرش هم برای حل مس له استفاده می‌کرد. وقتی راه افتاد برود با لشگر دیوهای مازندران بجنگد و سپاه ایران را نجات دهد، در هفت خوان دشوارش، سه مرحله را با هوش و تدبیرش رد کرد. برای همین بود که پادشاهان وقت، شاهزاده‌هایشان را برای مشق پهلوانی و مملکت‌داری پیش او می‌فرستادند. رستم، معلم سیاوش بود. حتی اسفندیار هم وقتی به دست او ناکار شد، باز پسرش بهمن را پیش رستم گذاشت و سفارشش را به جهان‌پهلوان کرد. آن وقت چنین آدمی، یک کار هم کرده که "دل نازک از رستم آید به خشم". رستم، پسرش را کشته است. خب البته در طول تاریخ، برای این ماجرا دلایلی هم جور کرده‌اند. گفته‌اند رستم بین آرمان و عاطفه گیر کرده بوده. گفته‌اند او پدر بوده، اما پدری که نمی‌توانست پیش حلال و همسرش بماند، نمی‌توانست به دنیا آمدن دلبندش را ببیند، نمی‌توانست بزرگ شدن پسر و تک‌زبانی حرف زدن او را تجربه کند، نمی‌توانست به پسرش دیکته بگوید، اسم پسرش را در مدرسه بنویسد، دستش را بگیرد و با هم بروند بقالی یا نانوایی یا هر جای دیگر، نمی‌توانست حتی گوشش را بپیچاند و تنبیهش کند، چون که این پدر یک مشکل کوچک داشت. او پهلوان و اسطوره بود. او حق نداشت مردمش را از زور و هنرش محروم کند. همین یک مشکل کوچک را اگر می‌شد حل کرد، اگر پدر تصمیم می‌گرفت دیگر قهرمان یک ملت نباشد، دیگر سرنوشت کشوری که پادشاهش حتی یک قلپ نوشدارو را هم از او دریغ می‌کند برایش مهم نباشد، شاید آن وقت این پدر و پسر هم مثل بقیه پدرها و پسرها، زندگی معمولشان را داشتند و هرچقدر هم که شکاف نسل‌ها عمیق بود، باز کار به اینجا نمی‌رسید. اما خب، بالاخره شد چیزی که نباید. رستم، قهرمان محبوب است اما معروفترین ماجرای این کتاب، داستان رستم و سهراب است. در این تناقض، نکته‌ای پنهان است. بعدها برای رستم و سهراب چندتایی دنباله هم نوشته/سروده شده که همه آنها تم مشابهی دارد. سهراب خودش سر راه حمله به ایران، ماجرایی مثل رستم و تهمینه پیدا می‌کند و پسری از او به دنیا می‌آید به اسم برزو، که او هم ندانسته با پدربزرگش روبرو می‌شود ولی این بار رستم مهره سرخ روی بازو را می‌شناسد و داستان تمام می‌شود. بعد خود این برزو صاحب پسری می‌شود به اسم شهریار که باز او هم ندیده و نشناخته به جنگ جدش می‌آید و باز هم پایان خوش. معلوم می‌شود شاعران بعدی خواسته‌اند برای قهرمان ملی مملکت یک کاری کنند. اما درست همینجاست که فرق بزرگ فردوسی و بقیه معلوم می‌شود. فردوسی می‌دانست که آدم‌ها جایی بین دو سر طیف هستند و این تلاششان برای نزدیک شدن به خیر و سفیدی یا فرار از شر و سیاهی است که ارزش دارد. او ابایی نداشت که در کارنامه رستم نقطه ضعف هم بگذارد. فردوسی هم آن‌قدر رستم را دوست داشت که برایش چنین دیالوگی بسازد: هم آن‌قدر واقع‌بین بود که او را گاهی عصبانی و زودرنج نشان بدهد، گاهی توی دردسر بیاندازدش، یک بار هم او را روبه‌روی جگرگوشه‌اش قرار دهد و بگوید فردوسی می‌دانست که این‌طوری قهرمانش و در نتیجه می‌شود.