میلیون‌ها نفر در سراسر دنیا در حال حاضر علیه بیماری کرونا واکسینه شده‌اند، و با این کار همه ما کم‌کم به زندگی عادی و انجام فعالیت‌هایی که از انجام آنها با افرادی که دوست‌شان داریم لذت می‌بریم، نزدیک‌تر می‌شویم. بسیاری از افراد هنوز منتظر واکسن هستند و واکسیناسیون برایشان دیرتر اتفاق خواهد افتاد، ولی همچنان سوالات زیادی درباره روند و نحوه واکسیناسیون و آنچه که در انتظارشان است، دارند. ما برای آگاهی از روند واکسیناسیون و نکاتی درباره کارهایی که می‌توانید قبل، حین و بعد از واکسن زدن انجام دهید، با متخصصین بهداشت یونیسف صحبت کرده‌ایم. اطلاعات نادرست زیادی درباره واکسن‌ها در فضای مجازی وجود دارد، بنابراین مهم است که همیشه اطلاعات خود را از منابع قابل اطمینانی چون یونیسف و سازمان بهداشت جهانی دریافت کنید. اگر سوالی درباره اینکه آیا باید واکسن بزنید یا خیر دارید، با دکتر خود صحبت کنید. در حال حاضر، افرادی که مشکلات سلامتی زیر را دارند، نباید واکسن کرونا بزنند تا از بروز هرگونه عوارض جانبی احتمالی جلوگیری شود: اگر سابقه عکس‌العمل‌های آلرژیک شدید به هر یک از محتویات واکسن کرونا دارید. اگر درحال حاضر بیمار هستید یا علایم کرونا دارید (البته پس از بهبودی و تایید پزشک می‌توانید واکسینه شوید) اگر تا به حال تجربه واکنش آلرژیک شدید به هر واکسنی را داشته‌اید، یا هرسوالی درباره داروهایی که در حال حاضر مصرف می‌کنید دارید، قبل از گرفتن وقت واکسیناسیون با پزشک خود صحبت کنید. شب قبل از واکسیناسیون، خوب بخوابید و به میزان کافی آب و مایعات بنوشید تا در روز واکسیناسیون حال خوبی داشته باشید. در مراکز واکسیناسیون نکات ایمنی مانند رعایت فاصله فیزیکی هنگام انتظار و پوشیدن ماسک را حتما رعایت کنید. اگر شرایط پزشکی خاصی دارید، مثلا باردار هستید یا مشکل/نقص سیستم ایمنی دارید، به مسیولین بهداشت اطلاع دهید. شما بایستی کارت واکسیناسیون دریافت کنید که در آن نوع واکسن کرونایی که به شما تزریق شده، تاریخ و محل واکسیناسیون در آن درج شود. این کارت را حتما برای استفاده احتمالی در آینده نگهدارید. ارایه دهنده مراقبت‌های بهداشتی باید حدود دقیقه پس از تزریق واکسن، شما را کنترل کند تا مطمین شود که هیچ واکنش فوری نداشته باشید. قابل ذکر است که واکنش شدید بسیار نادر است. واکسن‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند تا بدون خطر ابتلا به بیماری، برای شما مصونیت ایجاد کنند. درعین حال که ایجاد مصونیت بدون عوارض جانبی طبیعی است، ولی داشتن علایم خفیف تا ملایم که خودبه‌خود در عرض چند روز برطرف می‌شوند، نیز امری عادی است. برخی علایم خفیف تا ملایم که شما ممکن است بعد از واکسینه شدن تجربه کنید عبارتند از: درد بازو در محل تزریق واکسنتب خفیفخستگیسردرددردهای عضلانی یا مفصلیلرزبیرون روی و اسهالاگر علایم بیشتر از چند روز ادامه پیدا کرد یا واکنش شدیدتری تجربه کردید، با پزشک خود تماس بگیرید. ایجاد مصونیت طول می‌کشد. شما دو هفته پس از دریافت دوز دوم واکسن فایزر - بیونتک یا واکسن مدرنا، روز بعد از دریافت دوز دوم واکسن آسترازنکا یا دو هفته پس از دوز اول واکسن جانسون به عنوان شخصی کاملا واکسینه شده درنظر گرفته خواهید شد. درحالی که همه این واکسن‌ها کارآیی بالایی در حفاظت افراد دربرابر انواع جدی بیماری کرونا دارند، هنوز هم در حال آموختن هستیم که آیا فرد واکسینه شده، بدون هیچ علایمی، می‌تواند همچنان ناقل ویروس باشد یا خیر. بنابراین ادامه دادن به رعایت نکات ایمنی و بهداشتی جهت حفاظت از خودتان و دیگران حایز اهمیت است، از جمله عدم حضور در مکان‌های شلوغ، فاصله‌گذاری اجتماعی، شستشوی دست‌ها و زدن ماسک. رییس مرکز تحقیقات ویروس شناسی بیمارستان مسیح دانشوری می گوید: پرسشی که بسیاری از مردم جامعه این روزها مطرح می کنند این است که زمانی که واکسن کرونا تزریق می کنیم، آیا ویروسی دفع می کنیم و احتمال انتقال ویروس ضعیف شده ای که از طریق واکسن وارد بدن می شود، به دیگران وجود دارد یا خیر؟ و آیا بعد از تزریق واکسن تست PCR مثبت می شود و باید خودمان را قرنطینه کنیم؟ او ت کید می کند که پاسخ تمام این سوالات "نه" است. تاکنون همه واکسن های کرونایی که در دنیا مجوز گرفته اند، همگی ویروس های غیرفعال در آنها استفاده شده است. این واکسن ها به چند دسته تقسیم می شوند. یک دسته از آنها واکسن های ژنومی یا mRNA هستند که شامل واکسن های "مادرنا" و "فایزر" است. دسته دیگر، واکسن های وکتوری هستند که شامل "آسترازنکا" و "جانسون اند جانسون" و نیز واکسن "اسپوتنیک" است که در ایران تزریق می شود. وی تصریح می کند: گروه دیگر، واکسن های غیرفعال شده هستند مانند "سینوفارم" و "سینووکس" و در آینده هم واکسن "برکت" هم جزء همین ها قرار می گیرند. گروه دیگر هم واکسن های پروتیینی هستند که تنها شامل واکسن "نوواوکس" می شود که مجوز گرفته و مردم اطمینان داشته باشند که هیچ کدام از این واکسن ها تولید ویروس نمی کنند و ویروسی وارد بدن ان ها نمی کند. به گفته او، تاکنون واکسنی مجوز نگرفته که ویروس زنده ضعیف شده داشته باشد برخی محققان در دنیا در حال کار هستند اما هیچ گونه مجوزی دریافت نکرده اند. بنابراین، هیچ کدام از واکسن های تزریق شده، در بدن ویروسی تولید نمی کنند. بنابراین، دیگران را هم آلوده نمی کنند و افراد بعد از تزریق واکسن احتیاجی به قرنطینه کردن خودشان ندارند و در برابر مواجهه با دیگران نیاز به مراقبت ندارند اما در حالت کلی باید از خودشان مراقبت کنند. رییس مرکز تحقیقات ویروس شناسی مسیح اشاره می کند که افراد بعد از تزریق واکسن ممکن است دچار علایمی نظیر تب و بدن درد شوند که کاملا طبیعی است و مربوط به عوارض بعد از تزریق واکسن می شود و جای نگرانی نست. بهتر است برای کاهش این علایم، استراحت کنند. او اظهار می کند که افراد واکسینه شده ای که پس از تزریق دچار تب یا بدن درد می شوند ممنوعیت خاصی برای مصرف مسکن ندارند اما توصیه می کنیم از مسکن هایی استفاده کنند که در کار سیستم ایمنی تداخلی ایجاد نکند. بنابراین بهترین مسکن هایی که می توانند برای کاهش این علایم استفاده کنند، استامینوفن هستند و بهتر است مسکن های دیگر مصرف نکنند. این دکترای ویروس شناسی پزشکی ت کید می کند که عملکرد واکسن در جلوگیری از ایجاد بیماری های متوسط، خطرناک، شدید و بستری شدن و مرگ است. به همین دلیل است کسانی که واکسن تزریق می کنند، ممکن است با ویروس برخورد داشته باشند و عفونت در بدن آنها به وجود بیاید اما بیماری علامت داری را نشان ندهند. بنابراین، تعداد محدودی از آنها ممکن است علایم بسیار کمی را نشان دهند. او خاطرنشان میکند: افرادی هم که واکسن تزریق می کنند ممکن است مبتلا به عفونت ویروس کرونا شوند و ویروس را دفع کنند. بنابراین، توصیه می کنیم تا زمانی که تا زمانی که مقدار مناسب پوشش واکسیناسیون در جوامع صورت نگیرد، آزادسازی جامعه نباید به سرعت انجام شود چرا که ممکن است افراد بعد از انتشار ویروس، آن را به افراد حساس و در معرض خطر منتقل کنند. بنابراین، آزادسازی جامعه شامل ماسک زدن و رعایت فاصله گذاری اجتماعی را بعد از ایجاد پوشش بالای واکسیناسیون در جامعه اجرایی خواهیم کرد. افرادی هم که واکسن تزریق کرده اند باید مراقب باشند که بیماری را به دیگران منتقل نکنند. ایمنی جمعی طبق محاسبات زمانی شکل می گیرد که بین تا درصد جامعه واکسینه شده باشند. وی می گوید: وظیفه افرادی که واکسن کرونا را دریافت کرده اند در قرار گرفتن در کنار اعضای خانواده هیچ فرقی با زمان قبل از تزریق واکسن نمی کند و به همان اندازه ای که افراد بدون تزریق واکسن رعایت می کنند، افرادی هم که تزریق داشته اند، باید رعایت کنند. معمولا اعضای خانواده در کنار یکدیگر و در محیط خانه نیازی به استفاده از ماسک ندارند اما وقتی از خانه خارج می شوند، باید تمام اصول مراقبتی را رعایت کنند و با مشاهده علایم، خودشان را قرنطینه کنند و با مراجعه به پزشک، درمان های لازم را دریافت کنند. او می گوید: اگر افرادی که همگی واکسینه شده اند با هم رفت و آمد می کنند، لزومی به رعایت اصول و استفاده از ماسک ندارند چرا که همه آنها واکسینه شده اند و خطری از نظر انتقال ویرسو به هم ندارند. اما این امر برای دیگران که واکسن تزریق نکرده اند، می تواند خطرناک باشد. او می گوید: پیش بینی این امر بسیار دشوار است اما با توجه به تحولات اخیر که وزیر بهداشت اعلام کرده اند در تولید واکسن های داخلی ایجاد شده و تولید آنها با سرعت در حال پیشروی است و از طرفی مقدار پیش خرید واکسن "اسپوتنیک" که انجام شده و قرار است با فاصله زمانی ، ماهه به مقدار میلیون دوز خریداری کنند، به نظر می رسد که تا انتهای سال واکسیناسیون را انجام دهیم اما صحبت ها این است که تا آذر ماه واکسیناسیون کامل انجام شود اما یک زمان احتمالی را باید برای آن در نظر گرفت. رییس بخش ویروس شناسی بیمارستان مسیح در ادامه گفت و گو با سیناپرس این گونه تشریح می کند که واکسن ها شکل های مختلفی دارند و دستورالعمل های متفاوتی هم دارند. برخی از واکسن های کرونا یک دوزی هستند مانند واکسن "جانسون اند جانسون" و برخی دو دوزی و برخی هم حتی سه دوزی یا حتی تزریقی اشتنشاقی هستند. این ها براساس کارآزمایی بالینی ای که انجام می دهند، فاصله و غلظت مناسب واکسن را مشخص کرده و در قالب دستورالعمل عنوان می کنند. او همچنین ادامه می دهد: به همین دلیل، واکسن های دو دوزی هم ممکن است عددهای متفاوتی از زمان تزریق دوز دوم آنها بشنویم. به عنوان مثال، برخی واکسن های کشته شده به فاصله دو هفته از دوز اول تزریق می شوند. بعضی واکسن وکتوری تا روز بعد دوز دوم آن تزریق می شود. وی در توضیح دوز دوم واکسن ت کید می کند که نقش دوز دوم واکسن کرونا، نقش تقویتی دارد و با تزریق واکسن در دوز اول، سیستم ایمنی بدن تحریک می شود اما به مقدار مناسبی نیست که ایمنی کامل ایجاد کند. بنابراین، برای این که ایمنی مناسبی ایجاد شود، با فاصله زمانی مشخص، دوز دوم هم تزریق می شود تا تحریک سیستم ایمنی بدن به حداکثر خودش برسد. او در ادامه می گوید: فاصله ای که بین دوز اول و دوم واکسن مطرح می شود، بیشتر از آن که به ایجاد کارایی واسکن مربوط باشد، به کمبود منابع واکسن مرتبط می شود تا بتوانند در یک مقطع زمانی پوشش بیشتری از دوز واکسن را در جامعه داشته باشند به همین دلیل، فاصله واکسن را زیاد کرده اند تا بتوانند از این موقعیت استفاده کنند. در نتیجه، کارآیی واکسن با فاصله زیاد بین دو دوز واکسن تحت ت ثیر قرار نمی گیرد. او در پاسخ به این سوال می گوید: خیر. افراد مبتلا به کرونا در زمانی که مبتلا هستند نباید اقدام به تزریق واکسن کنند و باید منتظر بمانند تا بعد از بهبودی کامل و اتمام دوره بیماری، واکسن را تزریق کنند و در هیچ منبعی فاصله ای بین بهبودی تا تزریق کرونا اشاره نشده است. او ت کید می کند: ممکن است گاهی فاصله زمانی بین یک تا سه ماه برای افراد بهبود یافته برای تزریق واکسن اعلام شود که این فاصله بیشتر به این دلیل ذکر شده که دنیا با کمبود واکسن مواجه است و اولویت با افرادی است که تاکنون مبتلا به کرونا نشده و حساس هستند. گردآوری: تابناک با تومنبع: یونیسف و خبرگزاری صدا و سیما