روز جهانی زنان بزرگداشتی است که هر ساله در روز مارس برابر با اسفند برگزار می‌شود و نقطه کانونی در جنبش حقوق زنان است. بسته به مناطق مختلف، تمرکز جشن بر بزرگداشت و دفاع از حقوق زنان و برگزاری جشنی برای دستاورد‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی زنان است. این روز در ابتدا به‌عنوان یک رویداد سیاسی سوسیالیستی در میان احزاب سوسیالیست آمریکا، آلمان و اروپای شرقی آغاز شد، اما پسین‌تر‌ها در فرهنگ بسیاری از کشور‌ها آمیخته شد. روز بین‌المللی زنان در برخی از مناطق، رنگ و بوی سیاسی خود را از دست داده و تبدیل به مناسبتی برای مردان شده تا عشق خود را به زنان نشان دهند و آمیزه‌ای از روز مادر و روز ولنتاین شده‌است. با این حال در مناطقی دیگر، اصل سیاسی و زمینه حقوق بشری که توسط سازمان ملل متحد تعیین شده، با قدرت اجرا می‌شود و آگاهی سیاسی و اجتماعی امیدوارکننده‌ای از مبارزات زنان در سراسر جهان به ارمغان می‌آورد. سازمان ملل هم از سال این روز را به‌عنوان "روز حقوق زنان و صلح بین‌المللی" به‌رسمیت می‌شناسد. گیاه حساس (یا حساسه یا درخت گل ابریشم) ، نمادی از جشن روز زنان در کشور‌های ایتالیا و روسیه است. همچنین گل میموزا یکی از نماد‌های این روز است. اولین مراسم، در سال به عنوان یک رویداد سیاسی سوسیالیستی برگزار شد. این مراسم حاصل آمیختگی فرهنگ چندین کشور و در درجه اول کشور‌های اروپایی به ویژه بلوک شرق بود. این روز در سال در اتحاد جماهیر شوروی یک مناسبت ملی اعلام شد و به دیگر کشور‌های همسایه نیز سرایت یافت. در حال حاضر در بسیاری از کشور‌های شرقی این روز جشن گرفته می‌شود. نخستین مراسم روز زن در فوریه سال در نیویورک آمریکا برگزار شد. این مراسم توسط حزب سوسیالیست آمریکا، برای یادبود اعتصاب "اتحادیه جهانی زنان کارگر صنایع پوشاک" در سال سازمان یافت. با وجود ادعا‌های بعدی، اعتصاب خاصی در مارس اتفاق نیفتاده بود. در ماه اوت ، کنفرانس جهانی زنان قبل از جلسه عمومی سوسیالیست‌های بین‌الملل دوم در کپنهاگ دانمارک برگزار شد. با الهام از سوسیالیست‌های آمریکایی، لوییس زیتس سوسیالیست آلمانی پیشنهاد ت سیس سالانه روز بین‌المللی زن را داد و کلارا زتکین سوسیالیست پیشرو که بعد‌ها یک رهبر کمونیست شد از او حمایت کرد، البته در آن کنفرانس روز خاصی مشخص نشد. نمایندگان که مجموعه‌ای از زن از کشور بودند، با این ایده برای ترویج حقوق برابر، شامل حق رای برای زنان، موافقت کردند. سال بعد در مارس روز بین‌المللی زن برای میلیون‌ها نفر در اتریش، دانمارک، آلمان و سوییس برای اولین بار شناخته شده بود. فقط در امپراتوری اتریش - مجارستان، تظاهرات برگزار شد. در وین، زن‌ها در رینگ‌اشتراسه رژه می‌رفتند و بنر‌هایی به افتخار شهدای کمون پاریس حمل می‌کردند. زنان خواستار حق رای و مناصب عمومی بودند. آن‌ها همچنین نسبت به تبعیض جنسیتی در استخدام اعتراض داشتند. آمریکایی‌ها در آخرین یکشنبه فوریه روز ملی زن را به پا داشتند. در زنان روسی اولین روز جهانی زن را در آخرین شنبه فوریه (برپایه گاه‌شماری ژولینی) برپا داشتند. همچنین تا سال ، اعتصاباتی به رهبری زنان، راهپیمایی‌ها و تظاهرات دیگری وجود داشت که هیچ‌کدام از آن‌ها در مارس اتفاق نیفتاد. در روز جهانی زنان در مارس برگزار شد، احتمالا به این دلیل که آن روز یکشنبه بود و در حال حاضر این روز در همه کشور‌ها در مارس برگزار می‌شود. در سال برگزاری روز زن در آلمان به حق رای زنان اختصاص داده شد که البته زنان آلمانی تا سال این حق را به دست نیاوردند. در مارس در لندن راهپیمایی از میدان بو تا ترافالگار در حمایت از حق رای زنان برگزار شد. سیلویا پنکهرست در راه میدان ترافالگار برای سخنرانی، جلوی ایستگاه چارلز کراس دستگیر شد. در تظاهراتی تحت عنوان روز بین‌المللی زن در سنت پترزبورگ در آخرین پنجشنبه فوریه (مصادف با مارس در گاه‌شماری میلادی) برپا شد که سرآغاز انقلاب فوریه بود. در این روز، زنان در سنت پترزبورگ برای "نان و صلح" در اعتصابات شرکت کردند و خواستار پایان دادن به جنگ جهانی اول، کمبود مواد غذایی روسیه و حکومت استبدادی مطلقه شدند. لیون تروتسکی می‌نویسد: " فوریه ( مارس) روز بین‌المللی زن بود و جلسات و اقدامات پیش‌بینی شده بود، ولی ما تصور نمی‌کردیم که این روز زن، انقلاب به پا می‌کند. اقدامات انقلابی پیش‌بینی می‌شدند، اما زمان آن‌ها مشخص نبود. برخلاف دستورها، کارگران نساجی در چندین کارخانه کارشان را رها کرده و نمایندگانشان را برای حمایت از تظاهرات فرستادند. که منجر به اعتصاب توده‌ها شد. همه به خیابان‌ها ریختند. " پس از انقلاب اکتبر انقلابی بلشویک الکساندرا کولونتای و ولادمیر لنین، این روز را در اتحاد جماهیر شوروی مناسبتی رسمی اعلام کردند. اما تا یک روز غیر تعطیل بود. در می شورای عالی ریاست اتحاد جماهیر شوروی روز بین‌المللی زنان را یک روز تعطیل در اتحاد جماهیر شوروی اعلام کرد. "برای یادبود مقاومت و ایستادگی زنان شوروی در ساختار کمونیست، در دفاع از سرزمین مادری در جنگ بزرگ وطن، در قهرمانی و از خودگذشتگی در جلو و عقب (جبهه‌ها) و همچنین نشان دادن مشارکت عظیم زنان برای تقویت دوستی در بین مردم و تلاش برای صلح، روز زن باید مانند دیگر وقایع برپا شود. "پس از رسمی شدن این روز در روسیه، بعد از انقلاب شوروی در این مراسم عمدتا در کشور‌های کمونیستی و سوسیالیستی برگزار شده‌است. در چین از سال و در اسپانیا از سال توسط کمونیست‌ها برگزار شد. پس از ت سیس جمهوری خلق چین در اول اکتبر ، در تاریخ دسامبر، شورای دولتی اعلام کرد که روز مارس مناسبتی رسمی است و به زنان در چین نصف روز مرخصی داده خواهد شد. در غرب، روز بین‌المللی زنان اولین بار بعد از سال مشاهده شد که در این تاریخ مجمع عمومی سازمان ملل دول عضو را دعوت کرد تا روز مارس را به عنوان روز سازمان ملل متحد برای حقوق زنان و صلح جهانی بنامند ، ولی زنان اروپای شرقی که در آمریکای شمالی ساکن بودند، روز جهانی زن را دهه‌ها پیش از این برگزار می‌کردند. در طول جنگ جهانی دوم بعضی از کشور‌های غربی، بر این روز به عنوان مشارکت زنان در جنگ و شکست فاشیسم ت کید کردند. النور روزولت بزرگداشت وحدت جهانی زنان را در ستون "روز من" در سال ستایش کرد. سالانه ملیون‌ها تن زن و مرد در اقصی نقاط جهان در روز هشتم مارس با ترتیب اجتماعات و گردهمایی‌ها این روز را گرامی میدارند. انتخاب روز هشتم مارس به عنوان روز زن بخاطر مبارزه زنان کارگر فابریکه نساجی کتان در سال میلادی در شهر نیویورک آمریکا بر می‌گردد. شرایط کاری سخت و غیر انسانی با دستمزد کم کارگران زن در اوایل قرن بیستم که همراه با مردان در کشور‌های صنعتی وارد فابریکات و بازار کاری شده بودند آنان را وادار به مبارزه علیه این بی عدالتی به شکل سازمان یافته و منظم نمود. در این روز کارگران نساجی زن در یک کارخانه بزرگ پوشاک برای اعتراض علیه شرایط بسیار سخت کاری و وضعیت اقتصادی شان دست به اعتصاب زدند. خاطره این اعتصاب برای کارگران فابریکه نساجی باقی ماند. نارضایتی عمومی ازاین شرایط برای زنان کارگر ادامه داشت. قطعنامه سازمان ملل متحد که در سال امضا شد، نخستین توافقنامه‌ای بود که اصل برابری زن و مرد را تصریح کرد. از آن زمان تاکنون، این قطعنامه بین المللی که منجر به ارایه استراتژی ها، استانداردها، برنامه‌ها و اهداف مختلف از سوی سازمان ملل شده، در پیشرفت موقعیت و وضعیت زنان در سرتاسر جهان موثر بوده است. پس از سال ها، سازمان ملل متحد و آژانس‌های تخصصی اش مشارکت زنان را به عنوان شرکا برابر با مردان در دستیابی به پرورش، صلح، امنیت، و احترام کامل برای حقوق بشر مداوم، ترفیع داده اند. قدرت و اختیار زنان، نشان از چهره آشکار تلاش‌های سازمان ملل متحد با نظارت و تصحیح چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در سراسر جهان دارد. در چند ساله اخیر، مارس روز جهانی زن برای زنان، نه تنها در کشور‌های توسعه یافته که در جوامع در حال توسعه نیز به صورت گسترده تری مطرح و ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است. جنبش رو به رشد جهانی زنان، که با برگزاری چهار کنفرانس بین المللی زنان توسط سازمان ملل متحد جهان تعمیق یافته است، در تبدیل روز جهانی زن به صف آرایی و اعتراض در جهت دستیابی زنان به حقوق شان و مشارکت آنان در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی یاری بسیار رسانده است. علاوه بر این، زنان جهان در روز جهانی زن تلاش کرده اند تا این روز را به فرصتی برای انعکاس پیشرفت‌ها و دستاورد‌های به دست آمده، و کنش‌های شجاعانه و نیز عزم راسخ زنان عادی (که نقش شگفت آوری را در تاریخ کشور‌ها و جوامع شان ایفا کرده اند) تبدیل کرده و این دستاورد‌ها را گرامی بدارند. هر ساله در کنار روز ولادت حضرت فاطمه زهرا (س) که در کشور ما به عنوان روز زن و مادر نامگذاری شده است مارس نیز به عنوان روز جهانی زن از سوی فعالین زنان گرامی داشته می‌شود تا شاید تلاشی باشد برای احقاق حقوق زنان به عنوان نیمی از جمعیت جامعه. تاریخ جهان پراست از نمونه‌های مختلف تبعیض‌های جنسیتی و خشونت‌هایی که مصادیق آن کم نیستند. عدم برخورداری از حقوق اجتماعی و سیاسی و شاید بدیهی‌تر از آن حق حیات برای نیمی از جامعه در ادوار مختلف تاریخ و در جوامع مختلف. زنان به عنوان بخشی از جامعه که بار عاطفی جامعه و خانواده بر دوش آن‌ها است حق دارند که از سایر حقوق در جامعه به صورت برابر با مردان برخوردار باشند. پس رفع همه تبعیض‌های موجود دلایلی است که باید برای آن برنامه‌ریزی شود. برطرف شدن نگاه‌های جنسیتی در خانواده و محیط کار و آماده شدن بستر‌های اجتماعی برای حضور زنان در موقعیت‌های مختلف جامعه، نیازمند عزم جدی است، تلاشی که فعالین حقوق زنان بر آن تاکید دارند.