این روز‌ها واکسیناسیون کودکان در اکثر نقاط جهان آغاز گردیده و به دلیل شیوع بیشتر سویه اومیکرون علامت دار در کودکان در قیاس با سویه‌های قبلی، واکسیناسیون کودکان بیشتر مورد اقبال جامعه جهانی قرار گرفت. اما آیا عوارض جدی و تهدید کننده ایی برای آن‌ها گزارش شده؟ نهاد سلامت سنگاپور ( HSA ) اخیرا گزارشی از تنها مورد عارضه جدی برای فایزر که واکسن رایج آن کشور برای کودکان تا سال بوده و تا به حال به کودک تزریق شده، ارایه داده است که شامل تشنج، آپاندیسیت، کاهش فشار خون، عکسل العمل آلرژیک، اختلال کارکرد کلیه‌ها و التهاب عروق کوچک می‌باشد. خوشبختانه این عوارض فقط / درصد از دریافت کنندگان واکسن را شامل شده و مورد مرگ نیز گزارش نشده است. سایر عوارض غیر جدی همانند تورم صورت، تب، بثورات پوستی، احساس ناراحتی در قفسه سینه، طپش قلب و تنگی نفس نیز حدودا در / درصد از کودکان واکسینه شده گزارش گردید که شبیه شیوع آن در جوانان و بالغین می‌باشد. البته عوارضی همچون پریکاردیت (التهاب پرده و مایع دور قلب) و مایوکاردیت (التهاب عضله قلب) که در بالغین جوان بعنوان عارضه جدی قبلا گزارش شده بود، در کودکان دیده نشد. البته HSA امکان بروز لخته با احتمال یک در میلیون را در واکسن‌های mRNA برای کل جمعیت دریافت کننده واکسن میدهد. صاحب نظران می‌گویند عوارض جدی و خطرناک در کودکان (و حتی بزرگسالان) الزاما بطور مستقیم توسط واکسن ایجاد نشده و احتمالا بیماری‌های زمینه ایی و یا خاص کودکان در بروز آن دخیل بوده است و گاهی یک عارضه مربوط به خود بیماری زمینه ایی بوده که تصادفا در زمان دریافت واکسن بروز نموده است. از بین بیش از میلیون دوز بوستر تزریقی در سنگاپور، تا بحال مورد عارضه ناشی از دوز بوستر فایزر و مورد مربوط به مادرنا گزارش گردیده و از بین هر دو آن‌ها مورد عارضه جدی شامل مورد پریکاردیت و مایوکاردیت بزرگسالان بوده است. در مورد افراد بالاتر از سال در سنگاپور که واکسینه شدند، از میلیون و هزار میلیون واکسن فایزر تزریقی گزارش عارضه غیر جدی ( / درصد) و مورد جدی ( / درصد) بوده و از بین حدود میلیون و هزار دریافت کننده مادرنا نفر عارضه غیر جدی ( / درصد) و مورد جدی ( / درصد) داشتند و از بین مورد تزریق سینووک چینی گزارش عارضه غیر جدی ( / درصد) و مورد جدی ( / درصد) وجود داشته و نهایتا از بین دریافت کننده سینوفارم مورد عارضه غیر جدی ( / درصد) و تنها عارضه جدی ( / درصد) بروز نموده است. از جانبی کوبا خبر از کنترل موثر اومیکرون همراه با تثبیت میزان مرگ و میر و کاهش عوارض جدی و بستری توسط واکسن سوبرانا (که پاستوکووک مشابه ایرانی آن است) میدهد. ضمنا کوبا اولین کشوری بود که واکسیناسیون عمومی کودکان را از سن دو سالگی آغاز نمود و تا به حال هیچ مورد از عوارض جدی برای آن گزارش ننموده است. به گزارش کمیسیون ملی سلامت چین ( NHC ) در حدود / میلیون کودک بین تا سال واکسن کرونا دریافت نموده اند و / میلیون از آن‌ها نیز دوز بوستر گرفتند. اما هیچ گزارش روشن و واضحی از عوارض در هیچ منبع پزشکی معتبری از آن دیده نمی‌شود و حتی در پایگاه اینترنتی NHC نیز اخبار مربوط به عوارض وجود ندارد. البته کشور‌های استفاده کننده از واکسن کرونای سینوفارم همانند امارات و ایران نیز تا به حال گزارشی از عوارض جدی سینوفارم برای کودکان نداشته اند. در این بین یک‌مطالعه اماراتی مدعی شد که درصد از کودکان بین تا سال اماراتی که سینوفارم گرفتند تولید آنتی بادی داشتند و علیرغم بروز عوارض غیر جدی مثل درد ناحیه تزریق ( درصد) ، سردرد ( درصد) و تب ( درصد) که معمولا یک تا سه روز طول کشیده، هیچ عارضه جدی دیده نشده است. البته در این کشور به کودکان تا سال سینوفارم یا فایزر پیشنهاد می‌شود. نتیجه می‌گیریم که هرچند بیشترین مطالعات معتبر بر روی واکسیناسیون کودکان در مورد فایزر و مادرنا است و این دو واکسن در کشور‌هایی که به آن‌ها دسترسی دارند، اولویت اول برای کودکان محسوب می‌شود، اما واکسن‌هایی همچون سوبرانا (مشابه پاستوکووک ایران) و سینوفارم نیز در کشور‌هایی که رایج هستند، انتخاب‌های کم خطر و موثری به نظر می‌رسند. لازم به ذکر است تا این لحظه تمامی ادعا‌های مطرح در فضای مجازی در مورد خطر بیشتر واکسن کرونا به نسبت خود بیماری کووید ، اثباتا غلط از آب درآمده و هیچ کدامشان هیچ اساس علمی و مستندی نداشته اند. دکتر حسن رودگری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی