ناامیدی در سالمندان ارتباط مستقیمی با میزان سلامت جسمی، ارتباط اجتماعی آن، ارتباط با خانواده و دوستان دارد. از این رو خود فرد و اطرافیانش باید تلاش کنند تا شرایط جسمی و روحی فرد و ارتباط‌های بین فردی او را قبل از رسیدن به سالمندی ارتقا دهند. یکی از شایع‌ترین اختلال‌های دوران سالمندی، افسردگی و ناامیدی در سالمندان است که متاسفانه به دلیل جدی نگرفتن خود فرد و اطرافیان، تشدید می‌شود. افسردگی به سبب عمومی بودن به عنوان سرماخوردگی روانی معروف است که احتمال بروز آن در سالمندان بسیار بیشتر از دیگر گروه‌های سنتی است. ناامیدی در سالمندان به خوبی در تغییر رفتارشان مشهود است مثلا هر گاه به سراغش می‌روید بیکار نشسته و به گوشه‌ای خیره شده، حوصله بیرون رفتن از خانه را ندارد، کم حرف شده و دیگر مثل قبل شوخی نمی‌کند، لذتی از غذا خوردن نمی‌برد، با شما درد دل نمی‌کند. سالمندی که دچار ناامیدی در زندگی شده باشد معمولا دچار اضطراب و بی قراری می‌شود مثلا ممکن است نتواند آرام بنشیدن و دایما دستانش را بفشارد یا بپیچاند. طرز حرف زدنش آهسته و کند شود یا قبل از پاسخ دادن یا حرکت کردن تاخیر داشته باشد و در پاسخ به سوالات مشخص کاملا ساکت شده و حرف نزند. علایم ناامیدی و افسردگی در افراد مختلف می‌تواند متفاوت باشد، ولی به طول کلی یک سالمند ناامید میتواند علایم زیر را نشان دهد: ناامیدی در سالمندان میتواند همراه با گریه، حساسیت هیجانی، ناآرامی، احساس پوچی، بی قراری، خشم و تحریک پذیری، غم، اضطراب، احساس نداشتن محبوبیت یا بی احساسی و بدخلقی همراه باشد. احساس بی ارزش بودن در سالمند باعث می‌شود که بیشتر خودش را سرزنش کند و دچار احساس گناه شود. یکی از مهم‌ترین علایم ناامیدی در سالمندان لذت نبردن و بی علاقگی نسبت به انجام فعالیت‌هایی است که قبلا دوست داشته، مثل کار کردن، ارتباط با دوستان و مهمانی رفتن و تفریحات و مسافرت یا لذت نبردن از غذا خوردن. سالمندی که دچار ناامیدی شده است از آنجایی که دیگر لذتی از غذا خوردن نمی‌برد، میل به خوردن را از دست می‌دهد و این کاهش اشتها با کاهش شدید وزن همراه است. کاهش خواب یا افزایش ساعت‌های خواب اگر در اثر مصرف دارو‌ها نباشد میتواند نشان دهنده ناامیدی در سالمندان باشد. معمولا کم خوابی در سالمندان شایع‌تر است. احساس خستگی یکی از علایم شایع همراه با ناامیدی و افسردگی در سالمندان است که باعث می‌شود فرد همیشه احساس خستگی کند و خیلی سریع انرژی اش را از دست بدهد. احتمال این که افکار تکرار شوند درباره مرگ یا آرزوی مرگ در فرد افزایش پیدا کند یا حتی به خودکشی فکر کند یا در شرایط بدتر دست به خودکشی بزند. مهم‌ترین عامل پیشگیری یا درمان ناامیدی در سالمندان ارتباط آن‌ها با اعضای خانواده و احساس حمایت و محبوبیت از سمت آن‌ها است. اطرافیان نقش بسیار موثری در تشخیص زودهنگام ناامیدی و افسردگی در سالمندان دارند، هر چه این مشکل سریعتر تشخیص داده شود درمانش راحت‌تر و سریع‌تر خواهد بود. در مواردی که امکان یا توانایی درمان ناامیدی در سالمند را ندارید بهترین کار مراجعه به روان شناس و بهره گیری از توصیه‌های تخصصی است. اطرافیان میتوانند با انجام این توصیه‌ها به درمان ناامیدی یا تسریع بهبود ناامیدی در سالمندان کمک کنند: سعی کنید روزانه زمانی را برای صحبت کردن با او اختصاص دهید، این صحبت کردن در صورتی که حضوری باشد خیلی بهتر است، ولی در صورتی که مشغله کاری دارید سعی کنید حداقل هفته‌ای بار با او تماس تلفنی یا تصویری بگیرید و حتما ماهی بار به دیدنش بروید یا او را به خانه خود دعوت کنید و با او گفتگو نمایید. زمانی که سالمند در مراحل اولیه ناامیدی قرار گرفته است به سادگی میتوانید با وقت گذراندن با او و ایجاد فضایی لذت بخش این مشکل را حل کنید مثلا برای قدم زدن یا پیک نیک رفتن از او دعوع کنید، با هم فیلم ببینید یا هر کاری که با توجه به شناختتان به آن علاقه دارد را با هم انجام دهید. فعالیت جسمی سالمند او را از نظر روحی شارژ می‌کند. رفتن به فضای سبز و دل طبیعت برای تغییر روحیه بسیار مفید است حتی برای تغییر روحیه سالمندانی که روی ویلچر نشسته اند هم تاثیر زیادی دارد. توجه ویژه اطرافیان به خوراک و پوشاک سالمندان به آن‌ها حس محبوبیت را القا می‌کند و باعث آرامش خیال و خوشحالی آن‌ها خواهد شد. اگر خانه هایتان نزدیک به هم است برای بهبود روحیه و سلامت جسمی هر دو نفرتان برنامه‌ای برای ورزش صبحگاهی بگذارید. سالمندان برای بهبود روحیه نیاز دارند که در برنامه هفتگی خود ساعت‌هایی را به ارتباط با دوستان یا اقوام داشته باشند. او را تشویق کنید که مهمانی برود و مهمان دعوت کند یا با دوستانش به پارک و پیاده روی، مسافرت و طبیعت گردی برود و زمانی را با آن‌ها صرف کند. یادگیری مهارت‌های جدید یا مطالعه مطالب به روز باعث می‌شود که سالمند احساس مفید بودن داشته باشد و بتواند با شما درباره مطالعات خود گفتگو کند. منبع: