تاکنون واکسن تولیدی عمده در کشورهای ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، روسیه و چین ساخته شده و به مراحل پایانی و عرضه انبوه به بازار جهانی نزدیک شده اند. بحران جهانی کرونا موجب شده دهها پروژه تولید واکسن در سرتاسر دنیا در دست اقدام باشد که از این میان چند پروژه به مراحل پایانی خود رسیده و منتظر تایید نهایی و تولید انبوه است. کشورهای دنیا در تدارک و تکاپوی خرید واکسن کرونا از معدود شرکت‌های صاحب‌نامی هستند که آزمایش‌های بالینی فاز خود را هم با موفقیت به پایان رسانده و در صدد تولید انبوه واکسن هستند. چند شرکت داروسازی از میان دهها شرکت داروسازی که در مراحل مختلف تولید واکسن کرونا هستند، به دلیل تولید نهایی واکسن بیش از دیگران مورد توجه‌اند. واکسن عمده تولیدی شرکت‌های داروسازی دنیا و قیمت آنها: شرکت دارویی"فایزر" آمریکا واکسن تولیدی خود برای کرونا را با نام" BNTb " روانه بازار جهانی خواهد کرد. این واکسن ساخت مشترک دو شرکت داروسازی فایزر آمریکا و شرکت بیوتکنولوژی"بایو تک" آلمان است. بر اساس اعلام شرکت‌های فایزر و بایوتک، آنها فاز سوم آزمایش‌های بالینی خود را در نوامبر با موفقیت به پایان رساندند و واکسن تولیدی آنها درصد ایمنی ایجاد می‌کند. شرکت فایزر پس از پایان موفق آزمایش بالینی خود به روی انسان‌ها در تاریخ نوامبر ( روز پیش) به سازمان غذاو داروی آمریکا درخواست رسمی داد تا اجازه استفاده اضطراری از این واکسن برای واکسیناسیون را بدهد. این درخواست هم‌اینک در سازمان غذا و داروی آمریکا در دست بررسی است و گمانه زنی‌ها حاکی است احتمالا واکسن فایزر - بایوتک از اواخر سال جاری میلادی در ایالات متحده آمریکا برای واکسیناسیون شهروندان مورد استفاده قرار گیرد. قیمت واکسن فایزر - بایوتک ممکن است با توجه به مناطق مختلف دنیا متفاوت باشد. اتحادیه اروپا با قراردادی به ارزش . میلیارد یورو برای خرید میلیون دوز از این واکسن اقدام کرده است. با احتساب این قرارداد قیمت هر دوز واکسن فایزر - کرونا حدود . یورو می‌شود. قیمت این واکسن در دوز در ایالات متحده نیز تقریبا دلار است. این واکسن نیز توسط شرکت داروسازی"مودرنا" با همکاری انستیتوی ملی آلرژی و بیماری‌های عفونی آمریکا توسعه یافته و تولید شده است. نام علمی واکسن تولیدی مودرنا" mRNA - " است. این شرکت در تاریخ نوامبر اعلام کرد که اولین اطلاعات به دست آمده از مطالعات بالینی این واکسن نشان داد که این واکسن در . درصد موارد برای افرادی که واکسینه می‌شوند، موثر بوده و ایمنی ایجاد خواهد کرد. مودرنا گران‌ترین واکسن کرونا را ساخته است. "استفان باکسل" مدیر عامل مودرنا اعلام کرده که قیمت هر دوز واکسن کرونا تولیدی این شرکت رقمی بین تا دلار خواهد بود. با همکاری موسسه"جنر" دانشگاه آکسفورد و گروه واکسن آکسفورد توسعه یافته است. حق تولید و پخش این واکسن از سوی شرکت دارویی انگلیسی - سویدی"آسترا زنکا" خریداری شده است. دانشگاه آکسفورد در بیانیه‌ای اعلام کرده که در حال انجام فاز سوم آزمایش‌های بالینی این واکسن است. طبق داده‌های به دست آمده تزریق دوز نخست این واکسن در انسان‌ها ایمنی درصدی و در صورت تزریق دوز دوم به آنها ایمنی درصدی در برابر ایتلا به بیماری"کووید " می‌دهد. این واکسن یکی از ارزان‌ترین واکسن‌های تولیدی کرونا در جهان محسوب می‌شود چون شرکت انگلیسی سویدی"آسترا زنکا" متعهد شده سودی بابت تولید و توزیع این واکسن نگیرد و قیمت هر دوز واکسن را . دلار برای فروش تعیین کرده است. این واکسن رازآلود روسیه با وجودی که اطلاعات زیادی از روند تحقیقات و میزان کارآیی و موثری در آزمایش‌های بالینی نداده اما یکی از واکسن‌های بالقوه‌ای است که می‌تواند بخشی از بازار جهانی را در اختیار بگیرد. واکسن"اسپوتنیک وی" روسیه نخستین واکسن تولیدی برای کرونا در سطح جهان است و روسیه نخستین کشوری بود که اعلام کرد واکسن را تولید کرده و آن را بر اساس اولویت به شهروندانش تزریق می‌کند. حتی دختر"ولادیمیر پوتین" رییس فدراسیون روسیه نیز این واکسن را ترزیق کرده اما تاکنون پوتین این واکسن را تزریق نکرده است. روس‌ها می گویند میزان موثری این واکسن فراتر از درصد است. طبق گفته مقامات بهداشتی روسیه سطح ایمنی درصدی بر اساس نتایج اولیه آزمایش‌ها از داوطلبان روز پس از تزریق نخستین دوز این واکسن است. مقامات روسی با کشورهای آرژانتین، برزیل، مکزیک و هند برای فروش واکسن اسپوتنیک وی به توافقاتی دست یافته‌اند. قیمت هر دوز واکسن کرونا اسپوتنیک وی برای فروش در بازارهای جهانی از فوریه سال به بعد (از اول اسفند ) کمتر از دلار اعلام شده است. مقامات روسیه گفته‌اند این واکسن برای شهروندان روسی رایگان تزریق خواهد شد. فاز سوم آزمایش‌های بالینی واکسن شرکت آمریکایی جانسن که زیر مجموعه از شرکت مادر چند ملیتی"جانسون اند جانسون" است، در سپتامبر سال جاری میلادی (اوایل مهر ) آغاز شده است. در فاز سوم آزمایش‌های بالینی این واکسن، هزار داوطلب در ایالات متحده آمریکا، آفریقای جنوبی، آرژانتین، برزیل، شیلی، کلمبیا، مکزیک، پرو، فیلیپین و اوکراین این واکسن را دریافت خواهند کرد. این شرکت همچنین از نوامبر امسال آزمایش واکسن را در دو نوبت در انگلستان آغاز کرد. انتظار می‌رود در سال قیمت هر دوز واکسن تولیدی جانسن با حدود دلار به بازار جهانی عرضه شود. فاز سوم آزمایش‌های بالینی واکسن تولیدی شرکت دارویی"نواواکس" آمریکا در سپتامبر امسال (اوایل مهر ) در بریتانیا آغاز شده است. در فاز سوم آزمایش بالینی قرار است هزار داوطلب بین تا سال دوزی از واکسن تولیدی این شرکت را دریافت کنند. این مرحله از آزمایش بالینی شرکت نواواکس با همکاری کارگروه ویژه واکسن دولت بریتانیا انجام شده است. قرار است فاز سوم آزمایش‌های بالینی این واکسن پس از اتمام در بریتانیا در داخل ایالات متحده آمریکا ادامه یابد و انتظار می‌رود اولین نتایج این آزمایش‌ها در سال اعلام شود. دولت ایالات متحده آمریکا متعهد شده است در صورت تولید میلیون دوز واکسن کرونا شرکت نواواکس در ابتدای سال آینده، . میلیارد دلار به این شرکت فعال در ایالت مریلند پرداخت کند. واکسن چینی" کرونا واک" که توسط شرکت دارویی چینی" سینوواک" ساخته شده از جمله واکسن‌های کروناست که آزمایش‌های فاز سوم بالینی خود را آغاز کرده است. فاز سوم آزمایش‌بالینی این واکسن از آگوست امسال (مرداد ) در اندونزی و از جولای امسال در برزیل آغاز شد. از تاریخ سپتامبر ترکیه نیز به فاز سوم آزمایش بالینی این واکسن پیوست. تاکنون قیمت مشخصی برای این واکسن چینی اعلام نشده است اما دولت چین پیشتر وعده داده واکسن تولیدی خود را با قیمتی مناسب و ارزان در اختیار کشورهای دنیا قرار خواهد داد. منبع: