ابطال ازدواج یا فسخ ازدواج از نظر قانونی با طلاق تفاوت دارد. ابطال عقد ازدواج به این معنی است که انگار از اول ازدواجی صورت نگرفته است. فسخ نکاح یکی از روش‌های پایان دادن به ازدواج رسمی است و بعد از آن زوجین دیگر هیچ رابطه زوجیتی با هم نخواهند داشت و انگار اصلا با هم ازدواج نکرده بودند. موارد ابطال ازدواج (به انگلیسی: Annulment یا cancels a marriage ) در قانون به صورت جزیی بیان شده است در صورتی که موارد ابطال ازدواج به تایید دادگاه برسد، ازدواج باطل اعلام می‌شود، درست مثل این که اصلا چنین ازدواجی ثبت نشده است و اسم طرفین از شناسنامه هم حذف خواهد شد و کلیه حقوقی که در ازدواج به زن تعلق می‌گرفته است از جمله مهریه و نفقه، دیگر متعلق به زن نخواهد بود. براساس قانون برخی شرایط می‌تواند منجر به ابطال عقد ازدواج از جمله: هر کدام از زوجین در صورتی که متوجه عیوبی در طرف مقابل بشود که قبل از عقد رسمی اعلام نشده است می‌تواند تقاضای ابطال عقد ازدواج را داشته باشد. شرایط ابطال ازدواج که در قانون ثبت شده است عبارتند از: - ازدواج همجنس‌ها - ازدواج صوری - ازدواج با زن شوهر دار - ازدواج با زنی که در عده طلاق یا وفات است. - ازدواج پنجم مردی که چهار زن دایمی دارد. - ازدواج زنی که از همان مرد طلاقه یا طلاقه شده باشد. - ازدواج زن مسلمان با مرد غیر مسلمان - جنون مستمر یا ادواری به طوری که منجر به تصمیمات بی هدف و خطرناک شود. - تدلیس یا فریبکاری برای ترغیب فرد مقابل برای ازدواج و معرفی شرایطی برای خود که وجود ندارد مثلا تحصیلات دکتری. - تخلف از شرط صفت، یعنی فرد توانایی رسیدن به شرطی که برایش در نظر گرفته شده است را نداشته باشد. مثلا خانواده عروس برای مرد شرط گذاشته باشند که در زمان عقد تا یک تاریخ خاص قبل از ازدواج سربازی اش تمام شود، ولی مرد موفق به انجام شرط نشده باشند. - نسبت زنا به زن از سوی شوهر یا نفی فرزندی که به دنیا آورده است. - ازدواج در زمان حرام - ازدواج با محارم سببی، نسبی و رضاعی - شروط ضمن عقد از جمله خودداری از ازدواج مجدد شوهر یا خوددارری از روابط جنسیاختلال نعوظ و عدم توانایی برقراری کامل رابطه جنسی در صورتی که بعد از یک سال از مراجعه زن به دادگاه درمان نشود. اخته شدن مرد و مقطوع بودن آلت تناسلیوجود استخوان در آلت تناسلی که مانع از دخول شود، جذام، برص، یکی شدن مجرای ادرار و واژن، زمین گیر شدن، نابینایی از دو چشم. البته در صورتی که هر کدام از این عیوب با درمان یا جراحی قابل حل باشد، امکان فسخ نکاح وجود نخواهد داشت. در صورتی که هر کدام از شرایط ابطال ازدواج محرز شده باشد می‌توان برای ابطال سند رسمی ازدواج، دادخواستی را به دادگاه ارایه نمود. با اثبات شرایط ابطال ازدواج، دادگاه به ابطال سند رسمی ازدواج رای می‌دهد در نتیجه با ابطال سند ازدواج تمام حق و حقوق ثبت شده برای ازدواج از جمله مهریه، باطل می‌شود و تحت هیچ شرایطی حتی از دست دادن بکارت، مهریه به زن تعلق نخواهد گرفت و در صورت پرداخت مهریه می‌توان آن را استرداد نمود. البته در صورتی که زن نسبت به ابطاق عقد نکاح جاهل باشد و رابطه جنسی هم برقرار شده و منجر به از بین رفتن بکارت شده باشد، زن می‌تواند به اندازه مهرالمثل و ارزش البکاره (در صورت باکره بودن) ، مهریه دریافت کند. در صورتی که ازدواج منجر به بارداری خانم شود بعد از ابطال عقد نکاح، فرزند متعلق به پدر است و باید برایش شناسنامه بگیرد. - تصویر سند رسمی ازدواج (اجباری) - همراه داشتن کارت ملی برای احراز هویت - کارت بانکی برای پرداخت هزینه دادرسیدر صورتی که کارت ملی برای احراز هویت نداشته باشید میتوانید ادله زیر را به دادگاه ارایه نمایید: - شهادت شهود و مطلعین - نظر کارشناس حقوقی - درخواست استعلام - شماره پرونده استنادی - سایر دلایل و ضمایم مورد نیاز - استعلام از پزشکی قانونی - تحقیقات محلیهر کدام از زوجین که تقاضای ابطال ازدواج دارد باید به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و دادخواست خود را ثبت کند. بعد از ثبت دادخواست، پرونده به دادگاه ارجاع خواهد شد. در جلسه داداگاه، خواهان باید دلایل و عیوب مورد نظر را به دادگاه ارایه کند. قاضی با بررسی مدارک و تایید صحت ادعا می‌تواند حکم فسخ سند ا زدواج را اعلام کند. بعد از ابطال سند ازدواج باید دادنامه به دفتر طلاق برده شده و ثبت گردد. تنها شباهت فسخ نکاح و طلاق در مدت عده است و این که اراده یکی از زوجین برای ابطال ازدواج کافیست. طلاق نیازمند جاری شدن صیغه طلاق با حضور دو شاهد مرد است، ولی فسخ ازدواج شرایط خاصی نیاز ندارد و با حکم دادگاه انجام می‌شود. مرد در طلاق رجعی می‌تواند با رجوع به همسرش طلاق را باطل کند، ولی در فسخ ازدواج امکان رجوع وجود ندارد و برای باطل کردنش باید دوباره صیغه ازدواج جاری شود. در صورتی که زن و شوهر بار از هم طلاق بگیرند نسبت به هم حرام ابدی می‌شوند، ولی در فسخ ازدواج چنین شرایطی نداریم. طلاق صرفا برای ازدواج دایم است، ولی ابطال ازدواج هم برای ازدواج دایم و هم ازدواج منقطع است. - اختیار فسخ فوری است یعنی به محض این که متوجه عیبی در طرف مقابل شدید باید دادخواست بدهید در غیر این صورت با گذر زمان دادخواست شما تایید نخواهد شد. - اگر مرد بعد از ازدواج دچار جنون شود، زن حق فسخ دارد، ولی اگر زن بعد ازدواج دچار جنون شود، مرد حق فسخ ندارد. - فرد درخواست دهنده برای فسخ عقد ازدواج باید عاقل و بالغ باشد. - اگر ابطال ازدواج قبل از رابطه جنسی دخولی باشد، مهریه‌ای به زن تعلق نمی‌گیرد مگر این که مرد ناتوانی جنسی داشته باشد. - اگر ابطال ازدواج بعد از رابطه جنسی دخولی باشد زن مستحق گرفتن مهرالمثل است نه مهریه‌ای که در عقدنامه ثبت شده است. منبع: