اعداد و ارقام، زندگی را برای انسان "قابل اندازه گیری" و "قابل مدیریت" می کنند. ضرب المثلی در تفکر نقاد وجود دارد که "آنچه قابل اندازه گیری نباشد، قابل مدیریت نیست! " بنابراین آمار مبنای مدیریت است. آمار، تصویری عینی و روشن از اوضاع و احوال به دست ما می دهد. مثلا وقتی می گوییم احمد با سانتی متر قد، کیلوگرم وزن دارد، هر فرد مطلعی با تقسیم / به مجذور خواهد فهمید که احمد فردی"تن - درست" نیست و در معرض بیماریهای قلبی - عروقی قرار دارد. همین طور هم وقتی می گوییم کل فروش نفت ایران از هنگام ملی شدن صنعت نفت به این طرف (شصت سال) برابر با یک هزار میلیارد دلار بوده، در حالی که ژاپنی ها سالیانه پنج هزار میلیارد دلار ثروت تولید می کنند (کتاب اقتدارگرایی ایرانی در عصر قاجار - مقدمه - دکتر محمود سریع القلم) هر فرد دانایی خواهد فهمید که ژاپنی ها بدون داشتن نفت و گاز، نسبت به ایرانی ها که بزرگترین مخازن نفت و گاز دنیا را در اختیار دارند، در رفاه بیشتری زندگی می کنند. همچنین وقتی می گوییم جمعیت ایران در سی سال گذشته دو برابر شده است، اما جمعیت زندانیان ایران در سی سال گذشته ده برابر شده است (کتاب ناگفته ها - حسن نراقی - نشر اختران) ، هر فرد بی طرفی خواهد دانست که در سی سال گذشته، رشد فرهنگی ایران منفی بوده است و طبع اگر"اهل درد" باشد نمی تواند روزگار به خوشی گذراند. اما این که آمار و اعداد دروغ نمی گویند به این معنا نیست که کسی هم نمی تواند با آمار دروغ بگوید اتفاق دروغگوهای بزرگ این روزها معمولا با استفاده از آمار دروغ می گویند! مثل من با گفتن این که بهمن بلند قامت ترین فرد قبیله ی ماست، می توانم این نتیجه را در ذهن مخاطب ایجاد کنم که بهمن شایسته ترین فرد برای رهبری این قبیله است حتی گفتن این که قد بهمن سانتی متر است سندی برای صحه گذاشتن بر بلندبالا بودن بهمن است. من می توانم با نگفتن این که بهمن سال دارد و از پنج سال پیش علایم اختلال مشاعر (دمانس) در او ایجاد شده و به دلیل از کار افتادگی کبد، دیسک کمر، آرتروز زانوها، و وابستگی به تریاک نیازمند به پرستاری دایمی است، تصویری غیر واقعی از بهمن در ذهن شما ایجاد کنم! در سطح کلان نیز ما می توانیم با آمار دروغ بگوییم. مثل در اتحاد جماهیر شوروی گفته می شد ما زندانی سیاسی نداریم، بنابراین در کشور ما آزادی بیان وجود دارد در حالی که در آن حکومت به دگراندیشان و معترضان اجتماعی برچسب"بیماری روانی" زده می شد و آن ها را به "ندامتگاه هایی اعزام می کردند" که بر سر در آن ها تابلوی"آسایشگاه روانی" نصب شده بود! وقتی به دانشجویانم می گویم نیجریه در سال بالاترین نرخ رشد اقتصادی را داشته است تعجب می کنند، آن گاه برایشان راجع به"نرخ رشد اقتصادی" سخن می گویم و تازه در می یابند که نرخ رشد اقتصادی سالیانه ی بزرگترین قدرت های اقتصادی دنیا هیچ گاه در رده های بالای جدول نخواهد بود. این روزها که مردم "اهل حساب و کتاب" شده اند، دنبال "دو کلمه حرف حساب" می گردند و اعتقاد دارند که "حساب، حساب است و کاکا برادر! "، دروغگوها هم حواسشان جمع است که به جای شعر، با اعداد دروغ بگویند. پس باید بیشتر حواس مان را جمع کنیم که به "حساب ما" به بهشت نروند. دکتر محمدرضا سرگلزایی روانپزشک