دانشمندان شرکت DeepMind به دنبال یافتن روشی برای ارزیابی مقدار IQ ، هوش مصنوعی‌های ساخته شده به دست بشر هستند و به نتایج جالبی دست پیدا کرده‌اند. در حال حاضر که این مقاله را می‌خوانید هوش مصنوعی به سطحی از پیشرفتگی رسیده است که توانایی انجام مسیولیت‌های تعیین شده برای آن را دارد اما در مورد مسیولیت‌های تعیین نشده چطور؟ آیا هوش مصنوعی قابلیت تفکر به طور عادی همانند یک انسان و دیگر موجودات هوشمند را داراست؟ نوعی هوشمندی که نیاز به تزریق داده نداشته باشد و بتواند نسبت به محیط پیرامون واکنش نشان داده و نسبت به مسیولیت‌ها و وظایف تعیین نشده آمادگی داشته باشد. یکی از نکات کلیدی که در "هوش عمومی" نهفته شده است، توانایی "استدلال چکیده" ( abstract reasoning ) است نوعی توانایی که انسان به وسیله‌ی آن می‌تواند به فراتر از زمان و مکان حاضرش فکر کند تا به این وسیله بسیاری از الگو‌های منحصر به فرد و تعاملات متفاوت را تشخیص و آن‌ها را در یک ارزیابی پیچیده به هم مربوط کند. در روز چهارشنبه‌ی هفته‌ی گذشته، محققان شرکت DeepMind که یکی از زیر مجموعه‌های غول اطلاعاتی، گوگل، هستند، به نتایج جالبی دست پیدا کردند. این شرکت در حوزه‌ی هوش مصنوعی فعالیت می‌کند و محققینش در طی مقاله‌ای به تلاششان در اندازه‌گیری قابلیت استدلال چکیده هوش مصنوعی‌های متفاوت اشاره می‌کنند و به این منظور آن‌ها از تست‌هایی مشابه با تست‌هایی که ما برای اندازه‌گیری استدلال چکیده‌ی خود استفاده می‌کنیم، بهره برده‌اند. در مورد انسان‌ها، ما برای اندازه گیری سطح استدلال چکیده‌ی خود، به سادگی از تست‌های تصویری IQ استفاده می‌کنیم. این تست‌ها را به احتمال زیاد شما هم امتحان کرده و یا حداقل به چشمتان خورده است، یکی از مشهورترین تست‌ها در این زمینه، تست ماتریس‌های تصاعدی ریون ( Raven ) نام دارد، در طی این تست، شما با تعدادی ردیف از تصاویر و یک ردیف انتهایی که تصویری در آن موجود نیست مواجه می‌شوید و تست دهنده موظف است تا با بهره گیری از الگویی که در تصاویر اریه شده‌است، تصویر مناسب را برای ردیف آخر انتخاب کند. این نوع از تست‌ها به طور دقیق به فرد تست دهنده‌توضیح نمی دهند که چگونه باید تست را حل کند، ممکن است که روند تکاملی تصاویر به دلیل تعداد مواردی باشد که در هر گام به تصویر اضافه یا کم می‌شوند و یا ممکن است این روند ربطی به رنگ یا محل قرار گیری هر شکل موجود در تصاویر داشته باشد. و حل این مسیله‌ها تنها با استفاده از استدلال چکیده‌ی هر شخص است که توانایی وی را در تشخیص الگوی به نمایش در آمده نشان می‌دهد. به منظور اجرای این آزمایش بر روی هوش مصنوعی‌های شرکت داده شده در این پژوهش، محققین شرکت DeepMind سعی به تولید یک برنامه کردند که توانایی ساخت تصادفی، مسیله‌های ماتریسی منحصر به فرد را داشت باشد. و آن‌گاه، آن‌ها شروع به ارایه دادن این تمرین‌ها به هوش مصنوعی‌های مختلف کردند و از آن‌ها جواب مسیله‌ها را خواستند. نهایتا، آن‌ها هوش مصنوعی‌ها را مورد آزمایش قرار دادند. در برخی از موارد، محققین از استدلال چکیده‌ای در مسایل استفاده کردند که نحوه‌ی حل کردنشان را دقیقا به هوش مصنوعی یاد داده بودند، که از میان آن‌ها می‌توان به تمرین دادن هوش مصنوعی در تشخیص و حل مسایلی که در آن تعداد شکل‌ها در هر تصویر نشان دهنده‌ی الگو بود، اشاره کرد. در موارد دیگر، آن‌ها از مسایلی بهره گرفتند که هوش مصنوعی به منظور حلشان، باید از استدلال چکیده‌ی کاملا متفاوتی نسبت به موارد که در آموزش‌ها قرار داشت استفاده می‌کردند. برای مثال، آن‌ها ممکن بود که یک هوش مصنوعی را با تعداد شکل‌های موجود در تصاویر یک الگو تمرین داده باشند، ولی در تست‌ها الگو را به نحوه‌ای ارایه داده باشند که به منظور حل آن باید به مکان قرار گیری اشکال در تصاویر توجه کرد. نتایج به دست آمده از این آزمایش‌ها آنطور که مورد نظر بود، دلچسب از آب در نیامد. هنگامی که تمرینات داده شده و آزمون‌های گرفته شده از یک نوع استدلال چکیده‌بهره می‌بردند، توانایی هوش مصوعی در تشخیص پاسخ درست در حدود درصد مواقع بود که این حدود به نظر "خوب" می‌آید، ولی در مواردی که استلال چکیده‌ی سوال‌ها با آزمون‌های تمرینی متفاوت بود، با وجود اینکه در مواقعی پاسخ داده شده به پاسخ نهایی بسیار نزدیک بود، اما هوش مصنوعی در ارایه‌ی پاسخ درست به طور کامل مایوس کننده ظاهر شد. (از بین این موارد می‌توان به آزمون‌های آموزشی که از اشکال تیره رنگ استفاده می‌کردند در مقابل آزمون نهایی که از اشکال با رنگ روشن بهره‌می‌بردند، اشاره کرد. نهایتا، نتیجه‌ی مقاله‌ی این محققین این حقیقت را آشکار کرد که در حال حاضر حتی پیچیده‌ترین هوش مصنوعی‌های ساخته شده به دست بشر توانایی حل مسایلی را ندارد که هنوز نحوه‌ی حل آن را آموزش ندیده است. و این به آن معنا است که ما همچنان راه بسیار دور و درازی را برای دستیابی به یک هوش مصنوعی که توانایی تفکر به شکل عمومی (انسان‌وار) را داشته باشد باید طی کنیم. ولی نیمه‌ی پر لیوان این حقیقت را نشان می‌دهد که حداقل در حال حاضر ما قادر به اندازه‌گیری و بررسی میزان پیشرفت خود در این زمینه هستیم. نظر شما چیست؟ آیا هوش مصنوعی که توانایی حل مسایل را با استفاده از استدلال چکیده‌ی مستقل داشته باشد ایده جالبی برای یک آینده‌ی آتوپیا گونه است یا اینکه این موارد ما را بیشتر به یک آخرالزمان رباتیک پیش می‌برد؟