نکته های ارزشمند و شگفت انگیزی در میان کتاب های گذشتگان وجود دارند که نباید بدون توج ه و دق ت از آن ها گ ذر کنیم زیرا بر خلاف تصو ر رایج، م ردمان ا دوار گذشته از هوشمندی و دق ت نظر فراوانی در ثبت وقایع یا وصف ات فاقات مختلف بر خوردار بودند که گاهی باعث حیرت و تعج ب ما می شود. البت ه این غیر از مواردی است که متن های ا سطوره ای یا غیر واقعی توس ط آنان نوشته می شد. گاهی میان کتابی که موضوعش تاریخ عمومی یا یک سفر نامه است، نکته ای عجیب به طور ضمنی ضبط شده که می تواند بهانه خوبی برای پژوهشگران و طالبان علم باشد تا آن را مورد کنکاش و کاوش قرار دهند. از دیگر سوی، دنیای ناشناخته ها برای آنان که هوش هیجانی سرشاری دارند سراسر لذ ت و زیبایی و صف ناپذیر است. با همه گسترش علم تجربی، هیچ ب عدی ندارد که در همه زمینه ها و به خصوص در دنیای حیوانات، هنوز نمونه هایی موجود یا م نقرض شده برای بشر ناشناخته و م جهول مانده باشند. حیوانات و جانوران شگفت انگیزی که به نوعی شکل یا اندازه های آن ها تحق ق کابوس های ما هستند. از این رهگذر به سه نمونه از این موارد که در لا به لای آثار مول فان قدیم به نظر رسید به جهت م زید اط لاع علاقه مندان، پژوهشگران و افراد ک نجکاو اشاره می شود. امید است که این سه جانور ناشناخته را شناسایی کنید! " بزرگ پسر ش هریار رامه رم زی" ناخ دای ایرانی در قرن سوم و چهارم هجری بود که کتابی با عنوان: "ع جایب اله ند ب ر ه و ب حره" به زبان عربی از او برای ما به یادگار مانده است. او در آن کتاب وقایع سفرها یا داستان هایی را که از دیگر دریانوردان و ناخداهای کشتی ها دیده یا شنیده به رشته ت حریر در آورده و ظاهرا اط لاعاتی که او در اختیار ما قرار می دهد مربوط به وقایع و حوادث بین سال های ق. تا ق. یعنی بیش از دوازده قرن پیش است. ناخدا "بزرگ پسر شهریار رامه رم زی" در این اثر ارزشمند، راجع به حیوانی عجیب چنین نوشته است: "اسماعیل و یه ناخ دا" برای من نقل کرد که: در نواحی ع لیای (بالایی) شهرهای "ز نگ" معادن "طلا" وجود دارد که اغلب در زمین های نرم [غیر سنگلاخی مثل شن زار] یافت می شوند. م ردمان آن مناطق برای استخراج طلا به کندن زمین های معدنی می پردازند. گاهی در حین جست و جوی زمین، به لانه هایی برمی خورند که مانند لانه مورچه ها است و از آن لانه ها، مورچه هایی به باندازه "گربه" بیرون می آیند و اهالی و مردم محل ی آن ها را تک ه تک ه کرده و می خورند. در سال قمری (حدود سال پیش) ، "احمد بن ه لال"، امیر منطقه "ع مان" از جمله هدایایی که برای "م قت در" [خلیفه عب اسی در "ب غداد" و م توف ای ق. ] فراهم ساخته بود، مورچه سیاهی بود به اندازه گربه که آن را در قفسی آهنی و پیچیده به زنجیر قرار داده بودند، این مورچه در راه ناحی ه"ذی ج ب ل ه" م رد و آن را در "ص بر" قرار داده شد (مومیایی کردند) و به شکل سالم و صحیح به جانب م دینه الس لام (یعنی شهر بغداد در عراق کنونی و پایتخت خلفای عب اسی) حمل نمودند و م قتدر خلیفه و مردم بغداد آن را مشاهده کردند. [به احتمال زیاد، آورندگان آن مورچه بزرگ] می گفتند: خوراک این مورچه هر روز، صبح و شام به اندازه دو "م ن"، تک ه های گوشت بوده که به آن می دادند. " [ ] الف) چنان که در ترجمه متن نیز تاکید کردیم احتمالا جسد این جانور را مومیایی یا چیزی شبیه به تاکسیدرمی ( Taxidermy ) امروزی کرده اند و این متن نمونه ای کهن از این روش در بین مسلمانان در خصوص جانوران است و از این حیث نیز این متن، قابل اهم ی ت و بررسی علمی و تاریخی است. ب) ناخدا بزرگ رامه رم زی در چندین جا در کتاب "ع جایب اله ند" از "اسماعیل و یه ناخدا" (راوی بحث مورچه بزرگ) مطالبی را نقل کرده که روشن است، ناخ دای ایرانی به او و حرف هایش، اعتماد کامل داشته است. پ) ناخدا رامه رم زی سالی را که امیر ع مان به م قت در عب اسی آن مورچه بزرگ را هدی ه داده سال قمری نوشته و ثبت کرده است در حالی که محم د بن ج ریر ط ب ری (م. ق. در کتاب خود معروف به: "تاریخ ط ب ری" [ ] و همین طور"ابن ج وزی" (م. ق. در"م نت ظم" [ ] سالی را که هدایا از سوی امیر ع مان به م قت در عب اسی اهدا شده، سال ق. ثبت و ض بط کرده اند. ت) علاوه بر این، دو کتاب اخیر در فهرست ه دایای امیر ع مان به این مورچه هیچ اشاره ای مستقیم یا غیر مستقیم ننموده اند. ث) شهرها و سرزمین "ز نگ" یا به عبارتی"زنگبار" امروزه جزء کشور "تانزانیا" در شرق قار ه آفریقا قرار دارد و در اصل زنگبار جزیره ای در شرق تانزانیا است که به انگلیسی به آن Zanzibar و به عربی"ز نج" یا ز نجبار" اطلاق می شود. که در نقشه زیر موقعی ت جغرافیایی آن در کنار کشور تانزانیا و اقیانوس هند مشخ ص است: ج)"ذی ج ب ل ه" (محل مرگ آن مورچه بزرگ) از مناطق "ی م ن" در جنوب شبه جزیره عربستان است [ ] و ظاهرا این جانور را از زنگبار در شرق تانزانیای امروزی بنا بر قرینه جمله قبلی که - در ز نگ مورچه بزرگ به اندازه گربه یافت می شده - به درخواست امیر ع مان به سوی ع مان و سپس جهت اهدا به خلیفه مسلمانان در بغداد آورده بودند و شوربختانه در ذی ج ب ل ه یمن که در مسیر ع مان بوده، آن جانور م رده است شاید هم قرار بر این بوده که از یمن مستقیما به بغداد برده شود به هر حال بعد از مرگ جانور، جسد تاکسیدرمی یا مومیایی شده آن را مستقیم به نزد خلیفه وقت در بغداد برده اند. لازم به ذکر است که در قدیم منطقه ز نگ تحت حکومت اعراب ع مانی بوده است. چ)شاید جزیره ز نگبار نیز مانند جزیره "ماداگاسکار" (در سواحل اقیانوس هند و جنوب شرقی آفریقا) موجودات و جانوران متفاوتی نسبت به جاهای دیگر ک ره زمین دارد که نمونه بارز آن، این مورچه بزرگ بوده است. ح) در ای ام قدیم و همین طور جدید برای بزرگان، خ ل فا و پادشاهان، هدایای نفیس و گرانقیمت می بردند که با مطالعه در صفحات تاریخ در می یابیم حیوانات عجیب و غریب و متفاوت از آن جمله بوده است که شاید بررسی این هدایا و بعضا جانوران می تواند برای علم و مشتاقان جانور شناسی بسیار سودمند باشد و گاهی پرده از کشف جانوران جدید و عجیب یا کشف محل سابق زندگی آن ها و پراکنش آن ها برمی دارد که خود این هدایا به ا شکال مختلف، بحث م فص ل و جداگانه ای است و ارزش یک مقاله جداگانه را دارد. خ) در مورد میزان غذای آن مورچه بزرگ در شبانه روز به کلمه "م ن و ین" یعنی "دو م ن" در متن عربی اشاره شده است که باید گفت میزان م ن در هر منطقه ای فرق می کند. از استعمال لفظ" ش رای ح" به معنای: "گوشت تک ه شده" در متن تازی نیز استفاده می شود که به این مورچه بزرگ، تک ه های گوشت می خورانده اند و آن جانورگوشت خوار بوده است. د) در متن اصلی آمده است: "فج ع ل ت فی الص بر" یعنی: م رده آن مورچه را در "ص بر" قرار دادند که همان گیاه "آلوی ه و را" ( Aloe vera ) است. این عبارت برای ترجمه و درک بسیار گنگ است و به کیفی ت مومیایی کردن و به عبارتی محافظت از جسد این مورچه بزرگ، در این متن هیچ اشاره ای نشده است ام ا به حسب ذکر گیاه ص بر یا همان آلوی ه و را در روایت، سرنخی در کتاب عربی "سفرنامه سیرافی" از آثار قرن سوم هجری به نظر رسید که مول ف آن در مورد مومیایی کردن م ردگان (انسانی) در چین، چنین نوشته است: "یجعلون علیه الن وره، فتمص ماءه و یبقی، و الملوک یجعلون فی الصبر و الکافور" [ ] (بر شخص فوت شده، "نور ه"( واج بی که ترکیب آهک و ز رنیخ به هم ساییده شده است) قرار می دهند تا آب جنازه کشیده شود و جسد [به شکل خشک شده] باقی می ماند و پادشاهان را در گیاه "ص بر" (آلوی ه و را) و "کافور" (ماد ه ای خوشبو و سفید رنگ) قرار می دهند. چه بسا این نوع مومیایی کردن یا به عبارتی خشک کردن جسد انسان ها در چین، روشی مشابه برای حیوانات در منطقه یمن و ع مان، یا به طور کل، دنیای قدیم بوده است و مقصود ناخدا بزرگ از عبارت "فج علت فی الص بر" در باب نگهداری جسد مورچه بزرگ نیز روشی مانند روش چینیان قدیم بوده است. ظاهرا کافور علاوه بر بوی خوش و همین طور آلوی ه ورا (ص بر) علاوه بر مواد دیگر که به جسد انسان یا حیوان می زدند، نقش آنتی بیوتیک موضعی برای جسد دارند یعنی به همراه نور ه از بین برنده باکتری های بی هوازی بوده و مانع از فساد و متلاشی شدن آن می شده است. ذ)آیا ممکن است آن موجود یا به عبارتی مورچه بزرگ به اندازه گربه همین جانور شناخته شده برای ما با نام آردوارک ( Aardvark ) باشد؟ آردوارک نوعی پستانداری شبیه مورچه خوار می باشد ولی موریانه خوار است هر چند با زبان دراز سی سانتی متری خود مورچه را نیز می خورد. از نظر قیافه و شکل همانند خوک است و به "خوک خاکی" نیز معروف است. این جانور زمین را حفر می کند و در آن زندگی می کند و ساکن در آفریقای مرکزی و جنوبی است. دقیقا پراکنش آن ها همان محدوده سرزمین ز نگ را شامل می شود. بر خلاف مورچه خوارها، این جانور دندان دارد. آیا مقصود ناخ دا اسماعیل و یه این جانور بوده است؟ آیا این جانور شبیه مورچه است؟ این جانور بیشتر به خوک شبیه است تا مورچه. آیا آردوارک همان جانوری است که امیر ع مان به م قتدر عب اسی - البته م رده آن را - اهدا نموده است؟ ر)آیا ص رف این که هم مورچه و هم آردوارک در زیر زمین لانه دارند و ن قب می زنند می تواند دلیلی بر این اشتباه گذشتگان باشد که آردوارک را مورچه بزرگ تصو ر می کرده اند یا ما اشتباه می کنیم که آردوارک را همان مورچه بزرگ تصو ر می کنیم؟ به هر حال موجودات دیگری نیز در زیر زمین سوراخ و ن قب دارند و از طرفی آردوارک ظواهری مثل شاخک یا شش دست و پا ندارد. ز)بر طبق کشفی ات جدید دانشمندان، بزرگترین ف سیلی که از مورچه پیدا شده، کمی بیشتر از پنج سانتیمتر و بال نیز دارد و آن متعل ق به حدود پنجاه میلیون سال پیش در آمریکا است. آن قدر این پنج سانتیمتر مورچه از نظر دانشمندان و کارشناسان، بزرگ به نظر رسیده است که از واژه " ant Giant " (مورچه غول پیکر) استفاده نموده اند. [ ] همین امر نیز شک را بیشتر بر می انگیزاند که شاید گذشتگان آردوارک یا جانور دیگری را به طور ناشیانه نوعی مورچه گربه آسا تصو ر و توه م کرده اند. س) در متن تاکید شده که"فیخرج علیهم نمل مثل الس نانیر" این مورچه های بزرگ شبیه و اندازه گربه بوده اند و همین طور مورچه ای را که برای"م قتدر" می بردند در متن اصلی با الفاظ "فی قدر السن ور" (در اندازه گربه) یاد نموده است در حالی که آردوارک از گربه بزرگتر است. ش) جالب است که مردم منطقه ز نگ بر طبق این متن، این جانوران (مورچه های بزرگ) را تک ه تک ه می کردند و به عنوان غذا می خوردند. ص) در متن کتاب تاکید شده است که: "ن مل ه سوداء" (مورچه سیاه) و این به خوبی نشان می دهد که احتمال زیاد این جانور، آردوارک نیست چون آردوارک سیاه رنگ نیست به معنای متعارفی که همه از مورچگان می شناسیم. با این همه آیا مورچه ای بزرگ به اندازه گربه که گوشتخوار باشد وجود داشته یا دارد؟ اگر چنین چیزی وجود داشته قطعا کابوس خیلی از ما به واقعی ت پیوسته است و علم تجربی نسبت به آن بی خبر است. "د ن گارسیا د سیلوا فیگویروآ" ( Don Carcia de Silva Figueroa (در سال میلادی مطابق یا ق. (قرن یازدهم هجری) ) از طرف پادشاه اسپانیا (فیلیپ سوم) در مقام س فیر آن کشور و در زمان "شاه عب اس ص ف وی" [پنجمین شاه صفوی ه و م توف ای ق. ] در ایران حضور داشته است. سفرنامه ای از وقایع و ات فاقاتی که او به چشم دیده و کارهایی که انجام داده به قلم یکی از همراهان وی (احتمال زیاد کاتب وی) وجود دارد که حاوی ن کات ارزشمند تاریخی فراوان و مطالب مفید و سودمند است. در جایی در این سفرنامه در زمانی که س فیر اسپانیا در "اصفهان" بوده، آمده است: "در این زمان حیوانی ع جیب الخ لقه به س فیر نشان دادند که تا آن روز نظیرش را ندیده بودیم. این حیوان به بزرگی یک "سگ شکاری" بود و پاهایی بسیار کوتاه داشت چنان که هنگام راه رفتن همچون "سوسمار" شکمش بر زمین می سایید. د می بسیار کوتاه داشت که در نزدیکی م قعد بسیار ک لفت و رفته رفته نازک می شد چنان که انتهایش کاملا شبیه د م سوسمار بود. سرش بسیار کوچک و متناسب با بقی ه ج ث ه اش بود و گردنی کوتاه داشت. بر روی هم چنان زشت بود که بیننده را می ترسانید. پشمش کوتاه و شبیه پشم "گرگ دریایی" بود با خال هایی شبیه آن چه در پوست مار دیده می شود. در حقیقت خود حیوان نیز با رنگ خاکستریش بی شباهت به مار نبود. این حیوان را با طنابی ک ل فت که به پاهای عقبش بسته بودند می کشیدند. با این که کشاورز طناب را محکم در دست گرفته بود حیوان، خود را در مخزن کوچک آبی که در اتاق س فیر بود انداخت و خود را به ت ه آن رسانید به طوری که به سختی بیرونش کشیدند. بعد از درآمدن از آب، خشمناک و متغی ر بود و همواره می خواست خود را به آب بیندازد. در این موقع پوزه اش را که دو ردیف دندان های قوی از آن نمایان بود باز کرده بود چنان که به استثنای صاحبانش کسی را یارای نزدیک شدن بدان نبود. س فیر پرسید که آن حیوان را در کجا یافته اند و پاسخ دادند که آن را در قنات یا آبراهی زیرزمینی که در همه نواحی ایران هست و از آن ها برای آبیاری مزارع و باغ ها استفاده می کنند، پیدا کرده اند و افزودند که نظیر آن را در هیچ جای دیگر ندیده اند در حقیقت ما هم در گفتار این اشخاص شک نکردیم زیرا طبیعت در نده و چهره دیوآسای حیوان که در فاضلاب ها و سوراخ س نبه های زیرزمین پرورش یافته بود م طلقا به جانداران روی زمین یا جانوران دریاها و رودخانه ها شباهت نداشت. "جان ویلانی" ( Jean Villani ) مور خ ایتالیایی ["جیوانی ویلانی" ( Giovanni Villani ) ، م توف ای میلادی ( سال پیش) ] هنگامی که در کتاب خویش از زمین لرزه ای سخن می گوید که در زمان وی در چند ایالت "ایتالیا" رخ داده است، بیان می کند که در شکاف هایی که بر اثر زلزله در نقاط مختلف پدید آمده بود آبی سیاه و ب دبو دیده می شد و در ناحی ه "موج للو" ( Mugello ) [در ه و منطقه ای قدیمی در شمال توسکانی ایتالیا] که جایی بسیار حاصلخیز در "ف لورانس" [از شهرهای معروف ایتالیا] ست. از یکی از این شکاف ها سه مار بیرون آمده بود هر یک به بزرگی سگی و دارای چهارپا که قطعا از نوع همین حیوان بوده اند که بیان کردیم. " [ ] الف) این جانور واقعا عجیب و ناشناخته است و بی شک تمساح یا سوسمار را آن س فیر دنیا دیده و همراهانش می شناخته اند و این جانور تمساح نبوده است به خصوص آن که د م تمساح و حت ی سوسمار کوتاه نیست بلکه خیلی هم بلند است و در ظاهر در قنات های ایران تمساح وجود ندارد این از آن جهت بیان شد که به هر دلیل تمساح بودن آن نفی شود. ب) اصل سفرنامه سفیر اسپانیا، اسپانیولی نوشته شده است که شخصی فرانسوی به نام "ویکفور" آن را به فرانسه ترجمه نموده و در ایران جناب آقای "غلامرضا س میعی" از فرانسه به فارسی ترجمه کرده است با توج ه به عدم دسترسی بنده به نسخه اسپانیولی لذا وقتی "گرگ دریایی" در متن فارسی را به اسپانیولی برگردان کنیم به زبان آن ها: " lobo de mar " همان "فوک" یا "ف ک" می شود و البت ه به معنای متن نیز این جانور نزدیک است. پ) از سوی دیگر به پ شم آن و ویژگی آن نیز اشاره شده و قطعا تمساح پ شم ندارد. "گرگ دریایی" یا همان فوک که این حیوان را تا حد ی شبیه به آن جانور دانسته ولی باز آن را فوک ندانسته است چون فوک پا ندارد ولی این جانور ناشناخته پاهای کوچکی داشته است. ت)آیا ممکن است آن چه که س فیر اسپانیا در ایران دیده یا جانوری که "ویلانی" ایتالیایی در کتاب خود در منطقه ف لورانس ایتالیا گزارش داده، "وارانوس" ( Varanus یا" ب زم ج ه بیابانی" باشد؟ ث) آوردیم که در سفرنامه سفر اسپانیا آمده بود که "موج للو" در ایتالیا در ه ای حاصلخیز است و ظاهرا آنجا حالت جنگلی و سرسبز دارد که در تصاویر زیر مشاهده می نمایید: آیا در چنین جایی" ب زم ج ه بیابانی" یا شبیه به آن یافت می شود؟ احتمال دارد حیوانی که از قول ویلانی ذکر شده با آن جانور عجیب که سفیر اسپانیا و همراهانش در ایران دیده اند تفاوت داشته باشد. گزارش ویلانی برای حدود هفتصد سال پیش از آن جانور در موج للو است. در زیر نقشه پراکنش (نقاط قرمز رنگ) ب زم ج ه ها (وارانوس) را ملاحظه می کنید که بیشتر در مناطق خشک و نیمه خشک هستند و در ایتالیا وجود ندارند. ج)کاتب س فیر، د م آن جانور را کوتاه گفته است. آیا ممکن است که د م آن حیوان با فرض این که وارانوس باشد قطع شده و از دید او کوتاه به نظر رسیده است؟ آیا سفیر و همراهان فرق د م قطع شده با کوتاه را نمی دانستند؟ البت ه چه بسا فرضی ه کوتاه بودن دم مردود باشد زیرا در متن آمده است: " د می بسیار کوتاه داشت که در نزدیکی م قعد بسیار ک لفت و رفته رفته نازک می شد. " لذا د م قطع شده این گونه وصف نمی شود. چ) این که نوشته است پ شم داشته مثل پشم گرگ دریایی یا همان فوک را چه طور می توان بر وارانوس بی پ شم و به عبارتی بی خ ز حمل نمود؟ آیا ممکن است اشتباه دیده و پشم و خ زی نداشته و آن ها این گونه خیال و تصو ر کرده اند؟ ح) عجیب است اگر بپذیریم که س فیر اسپانیا و همراهانش که انسان های دنیا دیده و پخته ای بوده اند و به مکان های مختلف دنیا سفرها نموده اند حیوانی مثل ب زم ج ه را نمی شناخته اند و از سوی دیگر مردمی که آن جانور عجیب را آورده بودند. چه بسا از همین امر بتوان نتیجه گرفت که آن جانور ب زم ج ه بیابانی نبوده است زیرا اسباب تعج ب مردم بومی و سفیر و هییت همراه او را فراهم ساخته بود. به راستی آن جانور چه بوده که برای مردم آن روزگار نیز عجیب و غریب بوده است؟ آیا اکنون نیز این جانور با این مشخ صات یاد شده، هنوز وجود دارد؟ "ع بدالحسین خان سپهر" م لق ب به: "م ل ک المور خین" م توف ای ش. در کتاب "م رآت الو قای ع م ظ ف ری" که به مسایل مختلف ای ام سلطنت "م ظف رالد ین شاه قاجار" [پنجمین شاه قاجاری ه و م توف ای ق. ] و همچنین به احوالات او یعنی فاصله سال های ق. تا ق. نیز پرداخته است. وی در جایی از این کتاب نوشته است: "در ج مادی الاخری [قمری] ، جانوری در "یزد" پیدا شده، ق د ش کشیده و پایش کوتاه، س رش مثل س ر [سگ] تازی، [ولی] پوزش پهن تر و بلندتر، دندان هایش مثل گ راز، گوشش مثل گوش اسب [است]. اطفال (کودکان) را شکار می کند. در این مد ت قریب یکصد و پنجاه نفر طفل ب رده و خورده و جمعی را ت ل ف کرده [است]. " [ ] الف) از ظاهر متن استفاده می شود که به طور قطع و یقین این جانور دیده شده است که خصوصی ات ظاهری آن را این چنین دقیق توضیح داده اند. ب) تاریخ دقیق واقعه سال قمری ذکر شده است و به تاریخ امروز این ات فاق وحشتناک برای سال پیش بوده است. پ) این ات فاق گزارش شده، یک فاجعه بزرگ انسانی بوده زیرا کودک در اثر حمله آن حیوان ک شته شده اند. ت) از به کار بردن نوع افعال (پیدا شده - شکار می کند) در متن پیدا است که در زمان نگارش عبدالحسین خان سپهر، این ک شتار وجود و ادامه داشته است. ث) با توج ه به ک شتار زیاد بر خلاف ظاهر متن آیا ممکن است این جانور، یک قلاده نبوده بلکه چند قلاده بوده است؟ ج)آیا ممکن است که آن حیوان"گرگی"، "سگ گرگ" یا "گرگاس" باشد، جانوری که از ترکیب سگ و گرگ پدید می آید و در مواجه با انسان بی باک بوده و به انسان حمله ور می شود؟ چ) این توصیفات که از حیوان وحشتناک شده است به خصوص این که دندان هایش مانند گراز بوده می تواند تداعی کننده گربه سانی به نام "اسمایلودون" ( Smilodon ) باشد که بنا بر نظر دانشمندان سال پیش منقرض شده است و این حیوان دندان نیش بسیار بلندی داشته که از دهانش خارج بوده است. [ ] با این تفاوت که دندان گراز به طرف پایین و شبیه عاج فیل در مقیاس خیلی کوچک است. در زیر طرح هایی از اسمایلودون ها بر اساس ف سیل های به دست آمده، مشاهده می کنید: به راستی این چه جانوری بوده که در ای ام قاجار ظهور و بروز داشته است. آیا در حدود سال پیش در یزد حیوانی مانند اسمایلودون منقرض شده بوده که دندان های آشکاری خارج از دهان داشته است؟ مردم در آن زمان قطعا گرگ، یوز، شیر، ببر، کفتار، پلنگ و حیوانات این چنینی را به خوبی می شناخته اند و این حیوان هیچ کدام از این ها نبوده و در ظاهر با این حیوان کودک ک ش تفاوت داشته اند؟ از این که کودکان را شکار می کرده چه بسا بتوان به هوشمندی و زرنگی او پی برد که برای خود خطر کمی را برای خود ایجاد می نموده است. آیا عاقبت این حیوان وحشتناک و ناشناخته به دست مردم ک شته شده است؟ آیا ممکن است که هنوز این جانور خونخوار و کودک خوار ادامه نسلی داشته باشد؟ به راستی این حیوان ناشناخته چه موجودی است؟ [ ] عجایب الهند، ص . [ ] تاریخ الطبری، ج ، ص . [ ] المنتظم، ج ، ص . [ ] معجم البلدان، ج ، ص . [ ] رحله السیرافی، ص . [ ] این وبسایت : phys . org / news / - - giant - fossil - ants - linked - global . html [ ] سفرنامه دن گارسیا د سیلوا فیگویروا، ص . [ ] مرآت الوقایع مظفری، ج ، ص . [ ] Kurt n , B ; Werdelin , L . ( )" Relationships between North and South American Smilodon ". Journal of Vertebrate Paleontology . ( ) : . doi : . . . JSTOR نویسنده: سی د مرتضی میرسراجی