مساله "حجاب" برای بانوان به خصوص "حجاب س ر" تنها مربوط به آیین حیات بخش اسلام و آموزه‌های الهی و نجات بخش آن نیست بلکه در ادیان دیگر نیز مانند "مسیحیت" و "یهودیت" نیز بدان پرداخته شده، ولی به مرور زمان و به دلایل مختلف فرهنگی یا سیاسی، این ح کم در میان پیروان هر سه "دین ابراهیمی" کم رنگ شده است. نقل است، روزی یکی از زنان هم روزگار پیامبر اسلام (ص) برای رفع مشکل خانوادگی خود به سوی خانه آن حضرت (ص) رهسپار شد. ناقلان اخبار در بخشی از این موضوع به مطلبی اشاره نموده اند که بیانگر نوع پوشش این زن و متعاقب آن پوشش مورد تایید زنان در آن عصر از سوی رسول اکرم (ص) بوده است. ". ت ب ر ق ع ت و خ ذ ت ع ل ی ر سه ا ر د اء و خ ر ج ت س ای ر ه ا ل ی د ار ر س ول الل ه. " [ ] (آن زن "ب رق ع" (روب نده) خود را پوشید و "ر داء" را بر روی سر گرفت و به جانب منزل رسول خدا (ص) رهسپار شد. "ابن عباس" (م. ق. از اصحاب پیامبر (ص) و همچنین از مصاحبان و شاگردان امیر مومنان حضرت علی (ع) در بیانی، در مورد پوشش "ر داء" گفته است: "الرداء الذی یستر من فوق الی سفل" [ ] ("ر داء" [ پوششی است که] از بالا تا پایین [بدن] را می‌پوشاند. در اصطلاح باستان شناسان، به بازه زمانی سه قرن قبل از میلاد حضرت مسیح (ع) تا قبل از ولادت ایشان، دوران "ه ل نی" یا "ه ل نیستی" گفته می‌شود. این عصر، با دوران فرمانروایی "اسکندر" و فتوحات وی از "مصر" تا "هند"، شروع شد و بدین صورت فرهنگ و اندیشه‌های "یونان باستان" در اثر این کشورگشایی‌ها در پهنه و گستره‌ای عظیم، شیوع پیدا کرد و این تاثیرات همچنان تا قبل از میلاد مسیح (ع) توسط جانشینان وی و دیگر حکمرانان و زمامداران در این ممالک، تداوم و جریان داشت. [ ] نکته‌ای که مورد غفلت واقع شده، کشف آثاری کهن و نفیس از دنیای باستان است که در آن نمونه ها، زنان دارای "حجاب کامل" و به خصوص "حجاب سر" بوده اند، چیزی شبیه به همان پوشش "ر داء" که در صدر اسلام رایج بوده یا به عبارتی شبیه برخی همین زنان چادری ایرانی و عرب امروزی و دیگر زنان مسلمانی که چنین پوششی دارند که در فرهنگ عربی به آن "ع باء" نیز می‌گویند. این آثار باستانی که بدان‌ها خواهیم پرداخت، گواهی آشکار بر دیرینگی و قدمت این پوشش در جوامع مختلف بشری و توجه خاص به پوشیدگی زن در آن اعصار و ازمان پیش از ظهور آیین‌های اسلام و مسیحیت بوده است. با نمونه‌هایی که در ادامه تقدیم می‌شود می‌توان گفت، "حجاب سر" حتی در "فرهنگ هلنیستی" یا به عبارتی همان فرهنگ با شکوه و تاثیرگذار یونانی قدیم نیز وجود داشته است. هرچند این فرهنگ بیشتر با پرستش‌های شرک آلود "چند خدایی" شناخته شده و ربطی به آیین‌های "توحیدی" یا "ابراهیمی" نداشته است. فرهنگی که سه یا چهار قرن قبل از ولادت حضرت مسیح (ع) نیز ظهور یافته و بدون شک، پیش از طلوع دو آیین ابراهیمی مسیحیت و اسلام بوده است. این مجسمه‌های چادری به سه دسته تندیس‌های "سفالین"، "سنگی" و "برنزی" تقسیم می‌شود و در این مقاله تنها به زنان چادری و محجبه در بازه زمانی "دوران هلنی" خواهیم پرداخت و لازم به ذکر است که تصاویر و مشخصات این مجسمه‌ها نیز تنها از موزه ارزشمند "مترو پولیتن" شهر "نیویورک" در کشور "آمریکا" انتخاب شده است و اگر در همه موزه‌های جهان این موضوع تحقیق و بررسی شود قطعا نمونه‌های فراوانی چه از این فرهنگ و چه از دیگر فرهنگ‌ها در این خصوص به دست می‌آید. ارتفاع: / سانتی مترشماره: . . قدمت: قرن سوم قبل از میلاد ( سال پیش) محل کشف: ق برسجنس: سفالقدمت: اواخر قرن یا اوایل قرن قبل از میلاد (بیش از سال پیش) ارتفاع: / سانتی مترشماره: . جنس: سفالمحل کشف: به محل دقیق کشف یا محل تخمینی آن اشاره‌ای نشده است، ولی این تندیس را متعلق به دوره هلنی و فرهنگ یونانی معرفی نموده اند. قدمت: قرن قبل از میلاد ( سال پیش) جنس: سنگ آهکابعاد به طور کلی: در در سانتی مترشماره: . . محل کشف: از ویرانه‌های موضعی به نام "گ لگ ویی" در کشور "قبرس" به دست آمده است. قدمت: حدود قبل از میلاد (حدود سال پیش) ارتفاع: / سانتی مترجنس: سفالشماره: . . محل کشف: گفته می‌شود متعلق به شهر "کیتیون" یا "دریاچه نمک" نزدیک "لارناکا" در کشور "قبرس" است. نکته: چون ممکن است مجسمه‌ها از طریق مجموعه دار‌ها یا افرادی به دست آمده است که از حفاران غیر مجاز تهیه کرده اند و بدین علت در محل دقیق کشف، ابهام و احتمال وجود دارد. قدمت: قرن قبل از میلاد ( سال پیش) ارتفاع: / سانتی مترشماره: . . جنس: سفالمحل کشف: گفته می‌شود متعلق به معبد "آرت میس پارالیا" در شهر "کیتیون" در کشور "قبرس" است. قدمت: قرن قبل از میلاد ( سال پیش) ارتفاع: / سانتی مترشماره: . . جنس: سفالمحل کشف: گفته می‌شود متعلق به معبد "آرت میس پارالیا" در "کیتیون" در کشور "قبرس" است. باستان شناسان این مجسمه را "رقصنده" نامیده اند. البته اگر واقعا مجسمه یک رقصنده باشد منافاتی با وجود و بیان نوع پوشش کامل از سر تا پای زنان در دوران هلنی توسط هنرمند و صنعتگر آن ندارد. چه بسا هنرمندی که این اثر را خلق نموده، خواسته قدرت هنری خود و از سویی ظرافت‌های بدن زن را حتی در پوششی چادر مانند برای مخاطب به نمایش بگذارد. قدمت: قرن پیش از میلاد ( سال پیش) ابعاد: / در / در / شماره: . . جنس: برنزمحل کشف: گفته می‌شود متعلق به شهر "اسکندریه" [در مصر کنونی] است. قدمت: قرن قبل از میلاد ( سال پیش) جنس: برنزارتفاع: / سانتی مترطول: / سانتی مترشماره: . . محل کشف: به محل آن به طور دقیق یا تخمینی اشاره نشده است الا آن که مجسمه را متعلق به دوران هلنی اولیه و فرهنگ یونانی بر شمرده اند. قدمت: قرن قبل از میلاد ( سال پیش) فرهنگ: یونانی، پونتی (سواحل آسیای صغیر، دریای سیاه) ارتفاع: سانتی مترجنس: سفالشماره: . . محل کشف: گفته شده که متعلق به "ت رابوزان" در جنوب "دریای سیاه" واقع در ترکیه امروزی است. نکته: این مجسمه تقریبا هم اندازه مجسمه رقصنده برنزی است الا آن که جزییات و کیفیت آن را ندارد. قدمت: قرن قبل از میلاد ( سال پیش) ارتفاع: / سانتی مترجنس: سفالشماره: . . محل کشف: گفته می‌شود متعلق به "دریاچه نمک" نزدیک "لارناکا" در "قبرس" است. [ ] این تندیس‌ها که به همراه تصاویر و مشخصات ظاهری از نظر گذشت متعلق به دوران‌های پیش از ظهور "اسلام" و همچنین قبل از شکل گیری آیین الهی "مسیحیت" است و در پراکنش کشف آن مکان‌هایی همچون: "قبرس"، "ترابوزان" در جنوب دریای سیاه و "ترکیه امروزی" و "اسکندریه" در مصر کنونی است. فرهنگ یونانی کهن، اثر پذیر از عقاید و پرستش‌های "چند خدایی" بوده و این پوشش‌ها در ظاهر ربطی به احکام الهی آیین‌های توحیدی نداشته است و از سویی نمی‌توان آن‌ها را صرفا مجسمه‌ها و تندیس‌هایی "ایده آلیزه" قلمداد نمود بلکه به خوبی مشخص است که بخشی از فرهنگ اصیل هلنی شایع و رایج در آن دیار و اماکن یاد شده بوده است. طبقه اجتماعی این زنان چادری در دوران هلنی مشخص نیست. آیا آنان از طبقه اشراف بوده اند؟ آیا افراد معمولی جامعه بوده اند؟ یا اگر دقیقا این امر ثابت شود که برخی از آن‌ها از درون معابد باستانی کشف شده اند، آیا ممکن است تنها مجسمه‌های زنان قدیس و پاک سیرت به زعم آن‌ها در آن قرون و اعصار بوده است؟ یا فراتر از آن ها، این مجسمه ها، الهه‌ها و ایزد بانو‌های مورد پرستش مردمان آن روزگاران بوده که در قالب تندیس‌هایی این چنینی با "پوشش کامل" از سر تا پا نمایش داده شده است؟ به هر روی هر شخصیت و منزلتی که این زنان چادری داشته اند پوشش آن‌ها برگرفته از فرهنگ عفاف و حجاب مورد پذیرش جامعه آن ادوار بوده است و اگر قدیسه یا الهه مورد پرستش نیز بوده اند، بهترین و کامل‌ترین پوشش از نظر مردمان آن روزگاران برای آن‌ها در نظر گرفته شده یا متصور شده است که باز همین امر نیز برگرفته از همان فرهنگ رایج عفاف و توجه به حرمت و جایگاه زن در خصوص "پوشش کامل" بوده است. . مستدرک الوسایل، ج ، ص . . تفسیر الکشاف، ج ، ص . . این وبسایت : www . metmuseum . org / toah / hd / haht / hd _ haht . htm . جهت اطلاعات بیشتر به تارنمای موزه مراجعه نمایید: www . metmuseum . org نویسنده و محقق: سید مرتضی میرسراجی