افراد مبتلا به بیماری های مزمن از جمله آسم، بیماری قلبی، و بیماری مزمن انسدادی ریه ممکن است به نظارت بر سطح اکسیژن خون خود نیاز داشته باشند. سطح اکسیژن خون شما معیاری از میزان اکسیژنی است که گلبول های قرمز خون حمل می کنند. بدن شما به دقت سطح اکسیژن خون را تنظیم می کند. حفظ تعادل درست خون اشباع شده با اکسیژن برای سلامت انسان بسیار حیاتی است. بیشتر کودکان و بزرگسالان نیازی به نظارت بر سطح اکسیژن خون خود ندارند. در حقیقت، بسیاری از پزشکان آن را تا زمانی که فرد نشانه هایی از بروز یک مشکل مانند تنگی نفس یا سینه درد را نشان ندهد، آن را اندازه گیری نمی کنند. با این وجود، افراد مبتلا به بیماری های مزمن از جمله آسم، بیماری قلبی، و بیماری مزمن انسدادی ریه ممکن است به نظارت بر سطح اکسیژن خون خود نیاز داشته باشند. در این موارد، نظارت بر سطح اکسیژن خون می تواند به بررسی موثر بودن درمان یا نیاز به اصلاح و تنظیم مجدد آن کمک می کند. سطح اکسیژن خون چگونه اندازه گیری می شود؟ سطح اکسیژن خون شما می تواند از طریق دو آزمایش مختلف اندازه گیری شود گاز خون سرخرگی یک آزمایش خون است که در آن سطح اکسیژن خون فرد اندازه گیری می شود. همچنین، این آزمایش می تواند سطح گازهای دیگر و همچنین pH خون وی را تعیین کند. آزمایش گاز خون سرخرگی بسیار دقیق اما روشی تهاجمی است. برای انجام آزمایش گاز خون سرخرگی، پزشک نمونه خون را به جای یک سیاهرگ از یک سرخرگ دریافت می کند. برخلاف سیاهرگ ها، سرخرگ ها دارای نبضی قابل احساس هستند. همچنین، خون گرفته شده از سرخرگ ها حاوی اکسیژن است، در شرایطی که خون سیاهرگی این گونه نیست. سرخرگ مچ دست برای گرفتن نمونه خون استفاده می شود زیرا در مقایسه با دیگر قسمت های بدن به راحتی قابل احساس است. اما مچ دست منطقه ای حساس است و دریافت نمونه خون از این قسمت در مقایسه با یک سیاهرگ نزدیک به آرنج موجب احساس درد و ناراحتی بیشتر برای فرد می شود. پالس ا کسی‌متر دستگاهی است که برای اندازه گیری مقدار اشباع اکسیژن خون استفاده می شود. این کار از طریق ارسال نور فروسرخ به مویرگ ها در انگشت دست، انگشت پا یا لاله گوش و اندازه گیری نور منعکس شده از گازها انجام می شود. یک خوانش با استفاده از پالس ا کسی‌متر درصد اشباع اکسیژن مویرگی محیطی یا SpO را نشان می دهد. این آزمایش از پنجره خطای دو درصدی برخوردار است به این معنی که خوانش ممکن است دو درصد بیشتر یا کمتر از سطح واقعی اکسیژن خون باشد. این آزمایش ممکن است از دقت کمتری در مقایسه با آزمایش گاز خون سرخرگی برخوردار باشد، اما انجام آن برای پزشکان بسیار آسان است. از این رو، آنها برای خوانش های سریع از آن استفاده می کنند. مواردی مانند لاک ناخن تیره یا دمای پایین اندام ها می توانند موجب ارایه خوانشی پایین‌تر از حد عادی توسط پالس ا کسی‌متر شوند. از این رو، پزشک شما ممکن است پیش از استفاده از این روش یا در صورت پایین بودن غیر عادی نتایج، هرگونه لاک ناخن را پاک کند. روش پالس ا کسی‌متر غیرتهاجمی است، از این رو، خود فرد نیز می تواند آن را انجام دهد. شما می توانید دستگاه پالس ا کسی‌متر را به راحتی خریداری کنید. پیش از استفاده از این دستگاه در خانه با پزشک خود درباره چگونگی تفسیر نتایج صحبت کنید. اندازه گیری اکسیژن خون به نام سطح اشباع اکسیژن شناخته می‌شود. در مختصرنویسی پزشکی و هنگام استفاده از یک آزمایش گاز خون سرخرگی ممکن است به آن PaO و در زمان استفاده از پالس ا کسی‌متر O Sat یا ( SpO ) گفته شود. راهنما‌های زیر به شما در درک معنی نتایج آزمایش کمک خواهد کرد: عادی: سطح عادی اکسیژن در آزمایش گاز خون سرخرگی برای ریه‌های سالم بین تا میلیمتر جیوه ( mm Hg ) است. در موارد استفاده از دستگاه پالس ا کسی‌متر، خوانش عادی سطح اکسیژن خون ( SpO ) معمولا بین تا درصد است. با این وجود، در موارد ابتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه یا بیماری‌های ریوی دیگر، این محدوده‌ها ممکن است در نظر گرفته نشوند. پزشک محدوده طبیعی برای شرایط هر بیمار را به وی اطلاع می‌دهد. به عنوان مثال، افراد مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه می‌توانند دارای سطوح پالس اکسی‌متر ( SpO ) بین تا درصد باشند. پایین‌تر از حد عادی: سطح پایین‌تر از حد عادی اکسیژن خون به نام هیپوکسمی شناخته می‌شود. هیپوکسمی اغلب مساله‌ای نگران کننده است. هرچه سطح اکسیژن پایین‌تر باشد، هیپوکسمی شدیدتر است. این می‌تواند به بروز عوارضی در بافت‌ها و اندام‌های بدن منجر شود. به طور معمول، یک خوانش PaO زیر میلی متر جیوه یا SpO زیر درصد پایین در نظر گرفته می‌شود. آگاهی از سطح عادی اکسیژن خون، به ویژه اگر به یک بیماری مزمن ریه مبتلا هستید برای شما اهمیت دارد. پزشک می‌تواند توصیه‌هایی را درباره محدوده قابل قبول سطوح اکسیژن خون شما ارایه کند. بالاتر از حد عادی: اگر بدون کمک تنفس می‌کنید، افزایش بیش از حد سطوح اکسیژن خون به سختی رخ می‌دهد. در بیشتر موارد، سطوح بالای اکسیژن خون در افرادی دیده می‌شود که از منابع مکمل اکسیژن استفاده می‌کنند. این شرایط از طریق آزمایش گاز خون سرخرگی قابل تشخیص است. زمانی که سطح اکسیژن خون شما از محدوده عادی خارج می شود، ممکن است علایم زیر را تجربه کنید: - تنگی نفس - سینه درد - سردرگمی - سردرد - ضربان سریع قلب - بی قراری - سرگیجه - فشار خون بالا - عدم هماهنگی - اختلالات بیناییدر صورت تداوم سطوح پایین اکسیژن خون، فرد ممکن است علایم سیانوز را نشان دهد. نشانه مشخص این شرایط تغییر رنگ بستر ناخن ها، پوست و غشاهای مخاطی به آبی است. سیانوز به عنوان یک وضعیت اضطراری در نظر گرفته می شود. در صورت مواجهه با این شرایط باید کمک پزشکی فوری دریافت کنید. سیانوز می تواند به نارسایی تنفسی منجر شود که می تواند زندگی فرد را در معرض خطر قرار دهد. اگر سطح اکسیژن خون شما بیش از حد پایین است، ممکن است به تقویت اشباع اکسیژن نیاز باشد. این کار اغلب از طریق مکمل اکسیژن انجام می شود. استفاده از مکمل اکسیژن باید توسط پزشک تجویز شود. پیروی از توصیه های پزشک درباره چگونگی استفاده از آن برای پرهیز از بروز علایم اهمیت دارد. از شرایطی که می توانند اثر منفی بر سطوح اکسیژن خون داشته باشند می توان به موارد زیر اشاره کرد: - بیماری مزمن انسدادی ریه، از جمله برونشیت مزمن و آمفیزم - آسم - از کار افتادن ریه - کم خونی یا آنمی - نقایص مادرزادی قلب - بیماری قلبی - آمبولی ریویاین شرایط ممکن است ریه ها را از دریافت هوای حاوی اکسیژن به میزان کافی و دفع دی اکسید کربن باز دارند. به همین ترتیب، اختلالات و مشکلات خونی در دستگاه گردش خون ممکن است خون را از جذب اکسیژن کافی و انتقال آن در سراسر بدن باز دارند. هر یک از این مشکلات یا اختلالات می توانند به افت سطوح اشباع اکسیژن منجر شوند. با کاهش سطوح اکسیژن خون، شما ممکن است با بروز علایم هیپوکسمی مواجه شوید. افراد سیگاری ممکن است خوانش پالس ا کسی‌متر بالا و نادرست را شاهد باشند. سیگار کشیدن موجب انباشت مونوکسید کربن در خون می شود. پالس ا کسی‌متر نمی تواند تفاوت بین این گاز و اکسیژن را بیان کند. اگر فردی سیگاری و نیازمند آگاهی از سطح اکسیژن خون خود هستید، یک آزمایش گاز خون سرخرگی ممکن است تنها روش برای دریافت خوانش های دقیق باشد. افرادی که موارد زیر را تجربه می کنند باید برای بررسی دقیق شرایط به پزشک مراجعه کنند: - تجربه تنگی نفس شدید و ناگهانی - تجربه تنگی نفس هنگام استراحت - تنگی نفس شدید که طی ورزش یا فعالیت بدنی بدتر می شود - بیدار شدن ناگهانی از خواب همراه با تنگی نفس یا احساس خفگیحضور در ارتفاع بالا (بیش از , متر یا , فوت) و تجربه تنگی نفس شدید همراه با سرفه، ضربان سریع قلب و احتباس مایع