بار‌ها از خود پرسیده ام که واقعا چه چیزی موجب جذب دیگران و بوجود آمدن دوستی‌های پایدار می‌شود. پاسخ به این سوال همیشه ذهنم را به خود مشغول کرده و هرچند وقت یک بار چیزی به ذهنم می‌رسد. مدتی فکر می کردم اشتراکات اخلاقی و زمانی گمان می‌کردم اشتراکات فکری باعث بوجود آمدن وعمیق ترشدن رابطه‌ها و دوستی‌ها می‌شود. خیلی وقت‌ها فکر می‌کردم زبان بازی‌ها و تعارفات و ابراز علاقه است که آدم‌ها را به هم نزدیک می‌کند، و زمانی فکر می‌کردم مقدار هزینه‌ای که هرکس برای دیگری انجام می‌دهد، مهمترین دلیل برای ادامه‌ی دوستی هاست. یک زمانی پدرم خدابیامرز می‌گفت: برای کسی بمیر که لااقل برایت تب کند. منظورش این بود که ببین چه کسی، چقدر دوستت دارد تو هم همانقدر برایش مایه بگذار. گاهی هم فکر می‌کردم، میزان دوستی دیگران را از نوع برخوردشان در حضور و یاغیاب یکدیگر می‌توان تشخیص داد. به عبارتی دیوار اعتماد بین دو نفر به شرطی هر روز بلند‌تر می‌شود که بدانند در غیاب یکدیگر همان رفتاری را دارند که در حضور اما اخیرا به پاسخ دقیق‌تر و قانع کننده تری در این مورد رسیده ام و آن این که هر یک از این موضوعات و موارد می‌تواند در به وجود آمدن و عمیق‌تر شدن دوستی‌ها اثر داشته باشد، ولی حرف اول را این‌ها نمی‌زند. مدتهاست به این نتیجه رسیده ام که آدم‌ها وقتی به هم می‌رسند چیزی از جنس انرژی با هم رد و بدل می‌کنند که مثبت بودن یا منفی بودن آن، تکلیف دوستی و دشمنی ومیزان آن را بینشان مشخص می‌کند. این حس نه از جنس گفتار است نه رفتار و نه از جنس ادا و اطوار و تعارفات، بلکه بیشتراز جنس حس و نگاه است. نوع نگاه و عمق چشمان هرکس به تو می‌گویند که طرف چقدر تو را دوست دارد و بالاتر از آن، حتی به تو می‌نمایانند که آیا رفتار و گفتار فرد با آنچه از چشمانش می‌تراود یکسان است یا نه. به قول مولانا نوحه گر گوید حدیث سوزناک لیک کو سوز دل و دامان چاکتا دل سوخته‌ای نباشد و سخنی از دل برنیامده باشد، قدرت تاثیرگذاری و باورپذیری نخواهد داشت. و اگر کسی آدم را دوست نداشته باشد، این احساسش را به هیچ طریقی نمی‌تواند پنهان کند. این روز‌ها به خیلی از آدم‌ها برمی خوریم که به اندازه‌ی کافی تعارف تکه پاره کرده و نمایش‌های دوستانه برایمان بازی می‌کنند اما چشم‌ها دروغ نمی‌گویند. گاهی چشم هایشان از میزان و مقدار دوستی و دشمنی شان خبر می‌دهند، با این حال سعی می‌کنند با ادا و اطوار و نمایش‌های فریبنده، نیات و احساسات قلبی شان را پنهان کنند. و به عکس، به خیلی‌ها هم برمی خوریم که چیزی از نمایش و زبان بازی و چاپلوسی بلد نیستند، حتی نمی‌توانند بدیهی‌ترین و ابتدایی‌ترین الفاظ دوستانه را بکار ببرند اما از درون چشمشان موجی از دوستی و صداقت به سمت شما جریان دارد که به خوبی آن را حس می‌کنید. بدیهی است، یک ارتباط پایدار و دوستانه باید تمام ویژه گی‌های بالا را داشته باشد، در غیر این صورت، ارتباط افراد در حد رفع تکلیف و رفع اتهام قهر و دشمنی باقی خواهد ماند. زنده یاد حسن کبیری