روش نرم استعمار فرانسه، هدیه کابینه چرچیل، درگذشت یک سفیر ترک و درخواست متدینین همگی از دلایل اولیه‌ای بودند که منجر به ساخت مساجد و مراکز اسلامی در شهر‌های بزرگ غربی شدند. امروزه این مراکز محل رجوع و گردهمایی مسلمانانند و از پژوهشگران و افرادی که درباره اسلام مطالعه می‌کنند استقبال می‌کنند. نام مرکز اسلامی هامبورگ به واسطه موسس آن آیت‌الله العظمی بروجردی و حضور افرادی مانند شهید بهشتی به عنوان امام جماعت زیاد به گوش خورده، اما شهر‌های بزرگ دیگر غرب نیز مساجدی جامع دارند که مرکز تجمع و رجوع مسلمانان است. مسجد جامع پاریس که در منطقه این شهر واقع شده، یکی از بزرگترین مساجد فرانسه است. نمازخانه، یک باغ و فضای باز، کتابخانه‌ای کوچک، یک فروشگاه هدیه و یک کافه رستوران از بخش‌های مهم این مرکز اسلامی است و قدیمی‌ترین مسجد در بخش کلانشهری این کشور است. اگرچه تاریخ این مسجد به طور جدایی‌ناپذیری با استعمار بخش بزرگی از جهان اسلام توسط این کشور در طول قرن نوزدهم و بیستم مرتبط است، اما تاثیر خوبی در دیده شدن اسلام دارد. سال‌ها قبل کشور‌های مستعمراتی تصمیم به ساخت یک قبرستان، مسجد و یک مدرسه اسلامی گرفتند که به گفته مورخ میشل رنار، این موضوع "به دلایل سیاسی و به جهت آرام کردن مردم این کشور‌ها و همچنین دلایل مذهبی" مورد موافقت قرار گرفت. با این حال، برخی حواشی این پروژه را برای سال‌ها به تعویق انداخت، اما در نهایت مسجدی زیبا در این شهر ساخته شد. نقل شده که زمین مسجد لندن را کابینه چرچیل به عنوان هدیه‌ای به مسلمانان به رسمیت شناخت، اما در قبال این زمین که در ریجنت پارک لندن واقع شده، زمین‌هایی در قاهره مصر و سودان به انگلستان اهدا شد تا کلیسا بسازد! ساخت این مسجد هم مانند مسجد پاریس با تاخیری چندین ساله مواجه شد و در نهایت یک معمار انگلیسی ساختمان این مرکز اسلامی را در سال (میلادی) طراحی کرد و بر بالای آن مانند حرم‌های اسلامی، یک گنبد طلایی قرار داد. ساختمان اصلی مسجد دو سالن برای اقامه نماز و یک بخش سه طبقه شامل سالن اجتماعات، کتابخانه، اتاق مطالعه، دفتر اجرایی و مناره‌ها دارد. سالن اصلی این مسجد حدود هزار نفر ظرفیت دارد و مانند برخی مساجد ایران بانوان در بالکن مشرف به سالن نماز می‌خوانند. این مسجد هم یک کتابخانه و یک کافه حلال دارد. این یک مسجد بزرگ، قدیمی و پرماجراست که بیشتر نمازگزاران آن از قوم تاتار هستند. بنای قدیمی این مسجد که توسط یک معمار روس ساخته شده بود - حدود سال قبل - در طول زمان از قبله انحراف پیدا کرد و البته نیاز به بازسازی هم داشت شاید به همین دلیل از فهرست آثار ملی روسیه خارج شد و با بهانه اولیه بازسازی، تخریب و دوباره ساخته شد. مسجد فعلی بسیار بزرگ است و ظرفیتی هزار نفری دارد. پوتین، اردوغان و محمود عباس در مراسم افتتاح آن حاضر بودند. این بنای جدید نسبت به مسجد قدیمی بیشتر شبیه مساجد مسلمانان است و تزیینات داخلی چشمگیری دارد. این مرکز یکی از مساجد مهم آمریکا را میزبانی می‌کند و در شهر واشنگتن دی سی، پایتخت آمریکا، قرار دارد. قدمت این مرکز به سال (میلادی) برمی‌گردد و آیزنهاور، رییس جمهور وقت آمریکا، در مراسم افتتاح رسمی آن سخنرانی کرده است. معمار ایتالیایی این مرکز، مسجدی را با الهام از مساجد سنتی مصر و عثمانی طراحی کرد و جامعه دیپلماتیک مسلمانان آمریکا نقشی محوری در ساخت آن ایفا کردند. گفته می‌شود این مسجد که زمانی بزرگترین مسجد نیمکره غربی بود، بعد از درگذشت سفیر ترکیه و نبود مسجدی برای مراسم مذهبی دفن وی ساخته شد. مصر یک لوستر برنزی اهدا کرد و متخصصانی را فرستاد که آیات قرآنی را برای تزیین دیوار‌ها و سقف مسجد می‌نوشتند. کاشی‌ها از ترکیه و با همراهی کارشناسانی برای نصب آن آمدند. ایران نیز تامین فرش‌های دستبافت و زیبای آن را به عهده گرفت. این مرکز امروزه میزبان یک کتابخانه، مدرسه اسلامی و پرچم کشور‌های مسلمان جهان است. نام پرآوازه شهید بهشتی این مرکز را در میان مسلمانان ایران مشهور کرده است تاریخ بنای مسجد امام علی علیه السلام حدود سال میلادی است و این مسجد قدیمی‌ترین و در واقع اولین مسجد شیعیان در اروپا است. مرجع بزرگ شیعیان، مرحوم حضرت آیت الله العظمی بروجردی (ره) پس از درخواست جمعی از متدینین هامبورگ، به صورت بسیار جدی پیگیر ساخت این مسجد شد و سفارش کرد بهترین موقعیت مکانی را برای آن در نظر گیرند که همین اتفاق افتاد و در منطقه Sohonen Aussicht به معنای منظره زیبا، کنار دریاچه آلستر زمینی خریداری شد. در حال حاضر در آلمان حدود مرکز شیعی مشغول فعالیت‌اند و مراکزی نیز در اتریش و دیگر کشور‌های اروپایی وجود دارد که محل رجوع مسلمانان شیعه و افراد پژوهشگر است. مسجد امام علی که به مسجد آبی نیز مشهور است، شخصیت‌های علمی و متفکر متعددی را به عنوان امام جماعت خود دیده که به جز شهید بهشتی، مجتهد شبستری، حسینی نسب و محمد خاتمی از آن جمله‌اند. منبع: