شپش انگل اجباری خارجی و خونخوار جوامع انسانی است که قدمت آن به دوران قبل از تاریخ بر می گردد، اگر چه در مناطق متعددی بهبود وضعیت بهداشتی، اقتصادی و اجتماعی تاثیر بسزایی در کاهش آلودگی به شپش داشته است اما همچنان شپش گستردگی جهانی دارد. شپش در محل های پر جمعیت و در زمان جنگ به علت عدم توجه به بهداشت فردی، بیشتر مشاهده می شود. شپش در کودکان، بسیار شایع تر از بزرگسالان بوده و در جنس مونث شایع تر از جنس مذکر است. شپش به دنبال تماس های نزدیک بین فردی یا هنگامی که افراد خانواده در فصول سرد برای تامین گرما لباس های بیشتری می پوشند و به صورت دسته جمعی زندگی می کنند، از شخصی به شخص دیگر انتقال می یابد. شپش به جامعه و یا طبقه اجتماعی خاصی تعلق ندارد و تمام افراد جامعه را به خصوص در همه گیری ها مبتلا می سازد، بالا بردن سطح آگاهی های جامعه، بهبود رفتارهای بهداشتی، تشخیص و درمان مبتلایان به ویژه در مراکز تجمع جمعیتی، از راه های مهم مبارزه با شپش است و هماهنگی و همکاری گسترده بخش بهداشت با سایر بخش های توسعه را می طلبد. شپش ها حشراتی مضر از دسته ی انگل ها هستند. این بدان معنی است که شپش بدون یک میزبان انسان نمی توانند زنده بمانند. این گونه فقط می تواند روی بدن میزبان انسان زندگی کند، بنابراین شما نمی توانید آن را از سگ و گربه یا هر نوع حیوان خانگی دیگر که ممکن است داشته باشید، دریافت کنید. شپش ها بال ندارند، بنابراین شپش نمی توانند پرواز کنند. شپش ها، شش پا و پنجه در انتهای خود دارند که به وسیله ی آن ها خود را به مو وصل می کنند. شپش سر می تواند در هر نقطه بر روی پوست سر قرار بگیرد، اما معمولا در موهای پشت گردن و اطراف گوش ها، که گرم تر است، یافت می شود. رفع این حشرات سمج از موی سر می تواند دشوار باشد همچنین این بیماری بسیار واگیر دار است. علایم شپش سر شامل تشخیص شپش در مو، خارش سر، احساس تکان خوردن چیزی روی موی سر و یا احساس غلغلک روی پوست سر است. شپش سر از خون پوست سر به عنوان منبع تغذیه خود استفاده می کند. شپش سر گاهی نزدیک پوست و گاه در مژه ها و ابرو دیده می شود. انتقال از یک فرد به فرد دیگر می تواند از طریق تماس مستقیم (تماس سر افراد با هم) یا استفاده از وسایل شخصی دیگران مثل شانه، کلاه، شال، حوله و روسری صورت گیرد. انتقال در افراد خانواده به سرعت و سهولت رخ می دهد. شپش در آب زنده نمی ماند. بنابراین از طریق شنا و استخر منتقل نمی شود. اولین علامت ابتلا به شپش، خارش است و زمانی اتفاق می افتد که شپش شروع به حرکت می کند که معمولا از حاشیه دو طرف سر شروع می شود و به طرف مرکز سر گسترش می یابد. در این هنگام بیمار احساس خارش در سر می کند. به تدریج خارش افزایش می یابد و خراشیدگی با ناخن در اثر خارش در سر پیش می آید. گاهی در موارد پیشرفته، غدد لنفاوی در ناحیه گردن برجسته می شوند. در حقیقت نوع شپش وجود دارد که هر سه آنها علایم تقریبا مشابهی را ایجاد می‌کنند اما هر یک در قسمت متفاوتی از بدن لانه گزینی می‌کنند. شپش سر که روی سر، گردن و گوش‌ها زندگی می‌کند، شپش بدن که از روی لباس یا تختخواب روی بدن منتقل می‌شود و شپش ناحیه تناسلی که روی موهای زاید و پوست ناحیه تناسلی زندگی می‌کند. سایز شپش به اندازه یک دانه کنجد است که با کمی دقت می‌توانید آنها را ببینید. رنگ شپش می‌تواند سفید، قهوه‌ای یا خاکستری تیره باشد. تخم شپش معمولا گرد یا بیضی شکل است و شپش‌ها آنها را روی ساقه مو در نزدیکی پوست سر می‌چسبانند. برای مشخص‌شدن تخم شپش می‌توانید بعد از حمام موی‌تان را شانه بزنید و موهای روی شانه را بررسی کنید. شپش در میان کودکان در مدارس و مهدکودک‌ها رایج‌تر است زیرا بچه‌ها با یکدیگر ارتباط نزدیک‌تری دارند و ممکن است از شانه‌ها و گل سرهای یکدیگر استفاده کنند. بزرگسالانی که در خانه با کودکان زندگی می‌کنند هم در خطر بیشتری قرار دارند. وقتی موهای سرتان با موهای سر فرد مبتلا تماس پیدا می‌کند شپش می‌تواند از روی موی او به موی شما بخزد. البته شپش‌ها می‌توانند برای مدت کوتاهی روی لباس یا وسایل شخصی هم زنده بمانند اما به‌یاد داشته باشید شپش‌ها نه می‌توانند پرواز کنند و نه بپرند! ابتلا به شپش مسری است، بنابراین برای جلوگیری از ابتلا به شپش باید یکسری نکات را رعایت کنید. هیچ‌وقت وسایل شخصی خود ازجمله شانه سر، سنجاق، کش، تل، کلاه، مقنعه و روسری خود را با افراد دیگر تقسیم نکنید. لباس‌ها و ملحفه‌های‌تان را هم مرتب عوض کنید و شست‌وشو دهید. اگر یک نفر در خانه‌تان مبتلا به شپش شده حتما همه مبل‌ها، صندلی‌ها و زمین را جاروبرقی بکشید و برای دو هفته روی آنها را با کاور پلاستیکی بپوشانید. اگر می‌خواهید نگرانی‌تان رفع شود به پزشک مراجعه کنید پزشک، پوست سر شما را با استفاده از نور مخصوصی بررسی می‌کند. با این لامپ می‌توان به آسانی شپش‌ها را شناسایی کرد. علاوه‌بر این باید تمامی لباس‌هایی که در ساعت گذشته از آن استفاده کرده‌اید و ملحفه‌ها و حوله‌ها را با استفاده از شوینده‌های مخصوص شپش و آب داغ شست‌وشو دهید. اگر هم کودک‌تان عادت دارد با عروسک‌هایش بخوابد آنها را هم برای دقیقه در خشک کن با دمای بالا بیندازید. برای درمان شپش‌تان خجالت نکشید! ارزش این همه خارش و سختی را ندارد! پدیکوساید را می توانید بدون نسخه پزشک هم تهیه کنید. یک بطری برای درمان فردی با موی کوتاه یا متوسط و دو بطری برای کسی که موی بلندی دارد لازم است. بعضی شامپو های شپش علاوه بر رفع شپش سر تخم شپش یا رشک را نیز می کشد اما بعضی دیگر فقط شپش های خزنده را می کشند. در صورتی که شپش های زنده را از بین بردید باید به دنبال راه حلی برای از بین بردن رشک ها یا همان تخم شپش نیز باشید. به یاد داشته باشید که داروهای شیمیایی شپش حاوی مواد تشکیل دهنده ای هستند که ممکن است اثرات پنهانی مضری برای بدن داشته باشد. به همین دلیل اگر نگران درمان شپش سر با داروی شیمیایی هستید در ادامه روش های درمان خانگی شپش سر با استفاده از مواد طبیعی را نیز آورده ایم. با فنجان سرکه سیب و فنجان آب گرم موها را بشویید. آن را روی مو بریزید. موهای فرد را با شانه ی مخصوص شپش یا همان شانه نیت شانه کنید. این کار باعث می شود شپش های سمج راحت تر از بین بروند. گفته شده است که انواع مختلفی از روغن ها، در درمان شپش سر موثر است. می توانید روغن های زیر را امتحان کنید: از روغن نارگیل استفاده کنید. فنجان روغن نارگیل را روی پوست سر ماساژ دهید. برای رفع شپش ها و تخم های شپش از شانه شپش نیت استفاده کنید. از روغن نیم یا چریش استفاده کنید. این روغن حشره کش طبیعی است که برای انسان ضرری ندارد. روغن را روی موها و پوست سر بمالید و چند دقیقه بگذارید بماند. سپس موها را با شانه شپش نیت شانه کنید تا شپش ها و تخم شپش یا رشک از موها خارج شود. از روغن درخت چای استفاده کنید. مانند روغن نیم، این روغن هم یک حشره کش طبیعی است. یک اسپری اسانس درست کنید. اسپری کردن اسانس این گیاهان روی مو و سر موجب می شود تخم شپش و شپش ها سست شوند و سریع تر بمیرند. در یک بطری اسپری قطره روغن در یک اونس آب پر کنید. می توانید اسانس گیاهان دارویی زیر را امتحان کنید. اسطوخدوس پونه کوهی نعناع تند آویشن اکالیپتوسلباس، ملافه، حوله، بالش ها و هر چیز دیگری که قابل شستشو است باید در آب گرم شسته شود. وقتی که شپش ها در معرض دمای درجه سانتیگراد یا بالا تر به مدت دقیقه یا بیشتر قرار بگیرند، می میرند. پس از درمان های اولیه شما باید هر ساعت یک بار موهای خود را از وجود شپش بررسی کنید زیرا شپش به صورت دوره ای تخم گذاری می کند و محال است که بادرمان های ابتدایی از همه آن ها بتوانیم خلاص شویم. در روز اول درمان موها را هر ساعت یک بار شانه کنید و پس از آن هر ساعت یک بار پوست سر را بررسی کنید در صورت لزوم این کار را به مدت دو هفته ادامه دهید. بیشتر شپش ها با درمان های اولیه به مدت روز از بین می روند. گفته می شود اگر مایونز روی مو مالیده شود و یک شب تا صبح روی آن با کلاه کیسه ای مخصوص سر پوشیده شود شپش ها را خفه می کند. برای این منظور روش صحیح درمان شپش با سس مایونز را خواهیم گفت. ابتدا موهایتان را کاملا به س س مایونز آغشته کنید. آنها را محکم با پلاستیک یا کلاه حمام بپوشانید. همچنین می توانید روی پلاستیک را با حوله بپوشانید حالا اجازه بدهید حداقل پنج تا شش ساعت روی موهایتان بماند. بعد از مدت تعیین شده موها را به خوبی با شامپو بشویید و سرتان را کاملا با سشوار خشک کنید. برای نتیجه ی هرچه بهتر این کار را هفته ای یک بار به مدت حدود دو ماه تکرار کنید. پیاز نیز یکی از موادی است که در از سالهای دور تا کنون برای درمان شپش موی سر استفاده می شود. چهار یا پنج عدد پیاز را در مخلوط کن بریزید تا به شکل خمیر درآید، خمیر حاصله را در صافی بریزید و با پشت قاشق فشار بدهید تا آب آن خارج شود حالا پوست سرتان را با آب پیاز ماساژ بدهید و آن را با کلاه حمام بپوشانید و اجازه بدهید حداقل دو ساعت روی سرتان بماند بعد از مدت زمان مناسب موها را با شامپو و آب ولرم بشویید و سپس حتما موها را خشک کنید و برای جدا کردن شپش ها از یک شانه ی ضدشپش استفاده کنید. فراموش نکنید که این درمان را سه روز متوالی تکرار کنید و سپس برای ریشه کن کردن کامل شپش سر، آن را هفته ای یک بار به مدت دو ماه تکرار کنید. برای استفاده از این روش درمان یک قاشق اسپند خشک را آسیاب کرده و با یک لیوان آب جوش مخلوط کنید و اجازه دهید به مدت دقیقه دم بکشد. اگر موهای فرزندتان بلند است مقدار آن را تا یا برابر افزایش دهید. برای اثربخشی بهتر می‌توانید موها را با یک کیسه پلاستیکی پوشش دهید. کل موها را به این ترکیب آغشته کرده و اجازه دهید تا دقیقه روی موها باقی بماند سپس موها را باآب گرم آبکشی نمایید. برای اینکه اثربخشی این روش بهتر بوده و شپش مو به طور کامل از بین رود بهتر است به مدت یک هفته این روش را تکرار نمایید. برای درمان شپش سر از حنا استفاده کنید. حنا را با آب گرم مخلوط کرده و بعد همه موهای سرتان را با حنا بپوشانید. حالا یک نایلون روی موها بگذارید و صبر کنید. بعد از ساعت موهایتان را بشویید. حالا با شانه دانه ریز موهایتان را شانه کنید تا تارهای آن کاملا از هم جدا شوند. اگر دوست داشتید کمی مورد هم با حنا ترکیب کنید تا با اینکار موهایتان هم تقویت شود. این باور اشتباه است. شپش حشره ریزی است که به تمیزی و کثیفی موی سر اهمیت نمی دهد حتی پرپشتی، کم پشتی و کوتاه و بلند بودن مو نیز برایش مهم نیست. اما بهتر است همیشه موی خود را تمیز و کوتاه نگه دارید تا در صورت ابتلا به شپش با خبر شوید. داشتن موی بلند روند درمان شپش را سخت می کند. این باور اشتباه است. شپش موی سر موجب خارش شدید موی سر در کودکان می شود و در برخی از موارد نیش آن ها موجب التهاب پوست سر آن هامی گردد اما برخلاف باور عموم بیماری را منتقل نمی کند. وقتی همکلاسی فرزندم مبتلا به شپش است، لزومی ندارد ما برای کودکمان درمان ضد شپش آغاز کنیماین باور غلط است. بیشتر کودکان مدرسه ای که همکلاسی آن ها دچار شپش است، مبتلا به شپش می شوند پس بهتر است آن ها نیز از محصولات ضد شپش زیر نظر متخصص استفاده کنند. این یک باور غلط است. شپش ممکن است در موی همه افراد در سنین مختلف دیده شود اما در کودکان به علت رابطه تنگاتنگی که با یکدیگر دارند شایع تر است و اگر کسی مبتلا به شپش باشد این امکان وجود دارد که شما نیز از او شپش بگیرید. این باور غلط است و می تواند برعکس باشد. کودکان خانواده های مرفه به دلیل اینکه فرزندشان در رفاه و بهداشت است کمتر موی فرزند خود را از نظر آلوده بودن به شپش بررسی می کنند و به همین دلیل دیرتر به تشخیص می رسند و شپش روی سر فرزندشان بیشتر ماندگار می شود. شپش ها نمی توانند در آب شنا کنند و از طریق آب از موی سر فردی به فرد دیگر منتقل شوند اما می توانند از طریق استفاده مشترک لوازم شخصی مانند حوله و برس منتقل شوند. این باور اشتباه است. شپش ها از روی سر یک فرد نمی توانند بر روی سر فرد دیگر بپرند اما می توانند به سرعت حرکت کنند و از طریق تماس مستقیم با موی فرد آلوده به شپش به دیگری منتقل گردند. این یک باور اشتباه است. شپش سر مختص حیوانات نیست و فقط انسان ها را مبتلا می کند.