سرگیجه یک اصطلاح عمومی است که برای توصیف طیف وسیعی از احساسات، مانند احساس خستگی، عدم تعادل، ضعف یا ناپایداری استفاده می‌شود. سرگیجه یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه بزرگسالان به پزشک است. سرگیجه به ندرت بیماری تهدیدکننده زندگی محسوب می‌شود. درمان سرگیجه بستگی به علت سرگیجه دارد. سرگیجه ( Dizziness ) واژه‌ای است که احساس گیجی و دور خوردن سر در حالت نامتعادل را توصیف می‌کند. برای اینکه به پزشک خود شرح دهید که چه حسی دارید، می‌توانید از این واژه‌ها هم استفاده کنید: احساس عدم تعادل ( disequilibrium ) : زمانی که شما احساس ثبات نمی‌کنید. احساس سبکی سر ( lightheaded ) : زمانی که شما کسل و گیج و منگ هستید یا اینکه احساس می‌کنید که الان غش خواهید کرد. احساس دوران سر ( vertigo ) : احساس سرگیجه زمانی که حرکت نمی‌کنید. عوامل زیادی هستند که باعث احساس سرگیجه و خستگی در شما خواهند شد. گاهی عوامل موقت باعث ایجاد سرگیجه می‌شوند و به همان سرعتی که می‌آیند برطرف خواهند شد. اگر شما غالبا احساس سرگیجه، خستگی و بی‌حالی دارید برای تشخیص بهتر موضوع باید به پزشک مراجعه کنید. بدن برای تامین انرژی خود به قند و یا گلوکز نیاز دارد. زمانی که سطح قند خون بدن پایین بیاید، شما احساس سرگیجه و خستگی خواهید داشت و در بدنتان احساس لرزش دارید. قند خون پایین غالبا از عوارض انسولین و دیگر داروهاییست که برای درمان دیابت از آن‌ها استفاده می‌شود. این دارو‌ها در اصل سطح قند خون بدن را پایین می‌آورند، ولی اگر دوز مصرفی آن‌ها به درستی رعایت نشود، سطح قند خون می‌تواند به سرعت پایین رود. اگر فرد به دیابت مبتلا نباشد، امکان ابتلا به هیپوگلیسمی ( hypoglycemia ) وجود دارد. این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که فرد برای مدت زمانی غذا نخورد و یا بدون اینکه چیزی بخورد مقدار زیادی الکل مصرف کرده باشد. ضربان قلب بالاعرق کردن زیادلرز شدیدگرسنگیبی‌قراریگیجیمواد غذایی سرشار از کربوهیدرات به سرعت می‌توانند سطح قند خون را به مقدار نرمال برگردانند. در موقع افت قند خون توصیه می‌شود که فرد یک لیوان آب میوه بنوشد یا اینکه یک آبنبات را درون دهان خود مزه مزه کند. بعد از اینکه مقداری حال عمومی فرد مساعد شد، باید از مواد غذایی مغذی تغذیه کند. اگر به صورت مداوم حالت هیپوگلیسمی به فرد دست بدهد، لازم است که دارو‌های دیابتی فرد یک بار دیگر تنظیم شوند. برای اینکه سطح قند خون در طول روز ثابت بماند بهتر است که در طول روز از وعده‌های غذایی متعدد با حجم کم استفاده کرد. زمانی که خون در سطح کل بدن جریان دارد، فشاری را به دیواره‌ی رگ‌ها وارد می‌کند که به آن فشار خون گفته می‌شود. زمانی که فشار خون افت می‌کند فرد ممکن است احساس سرگیجه، سبکی سر یا بی‌حالی را تجربه کند. حالت تهوعتشنگیتاری دیدنفس‌های سریع و سطحیرنگ پریدگیاختلال در تمرکزعواملی همچون مشکلات قلبی، مصرف برخی داروها، جراحت‌های جدی، از دست رفتن آب بدن و کمبود ویتامین‌ها می‌توانند سبب افت فشار خون شوند. اگر این اختلالات و مشکلات حل شوند، فشار خون شما به حالت طبیعی خود بازخواهد گشت. اضافه کردن نمک بیش‌تر به رژیم غذایینوشیدن آب بیش‌تر برای افزایش میزان حجم خون بدنپوشیدن جوراب‌های واریس ( support stockings ) اگر برای مدت طولانی درگیر مشکل سرگیجه هستید، لازم است هر چه سریع‌تر با متخصص مغز و اعصاب ارتباط برقرار کنید. برای این کار می‌توانید به سیستم مشاوره متنی (پرسش پاسخ) دکتردکتر مراجعه کنیدگلبول‌های قرمز خون، اکسیژن را به اندام‌ها و بافت‌های بدن منتقل می‌کنند. زمانی که به کم‌خونی ( anemia ) مبتلا هستید، بدن مقدار کافی گلبول قرمز نخواهد داشت، یا اینکه این سلول‌ها کار خود را به درستی انجام نخواهند داد. کمبود اکسیژن هم باعث احساس گیجی و بی‌حالی خواهد شد. نفس کم آوردنضعفضربان قلب شدیدسردرددست و پای سردپوست رنگ پریدهدرد سینهخونریزی، کمبود مواد مغذی و ویتامین‌ها و نقص در مغز استخوان از جمله عوامل احتمالی به وجود آورنده‌ی کم‌خونی هستند. میگرن از دیگر علایم سرگیجه است. سردرد‌های میگرنی ( Migraines ) از نوع سردرد‌های شدید نبض‌دار هستند که معمولا چند ساعت تا چند روز طول می‌کشد. تغییرات در دید، مانند دیدن فلش‌های نوری و رنگ در میدان دیدحالت تهوع و استفراغحساسیت به نور و صدااحساس سبکی سربی‌حالیافراد مبتلا به میگرن، حتی در صورتی که سردرد هم نداشته باشند، می‌توانند احساس سرگیجه و دوران سر را تجربه کنند. حس دوران سر از چند دقیقه تا چند ساعت ادامه خواهد داشت. برای جلوگیری از بروز سردرد‌های میگرنی، فرد باید از عوامل تحریک‌کننده‌ی بروز میگرن مانند الکل، کافیین و لبنیات دوری کند. دارو‌های پیشگیرانه. مانند دارو‌های ضد افسردگی و دارو‌های ضد تشنج این دارو‌ها از بروز میگرن پیش از وقوع جلوگیری خواهند کرد. دارو‌های کاهش‌دهنده‌ی درد. مانند دارو‌های مسکن غیر استروییدی ( NSAID pain relievers ) و دارو‌های گروه تریپتان ( triptan ) مصرف این دارو‌ها به محض شروع درد‌های میگرنی بسیار کمک‌کننده خواهند بود. برخی از دارو‌ها موجب سرگیجه و بی‌حالی می‌شوند و این مسیله جز عوارض جانبی آن‌ها به شمار می‌رود، این دارو‌ها عبارتند از دارو‌های ضد افسردگی مانند فلوکستین ( fluoxetine ) و ترازودون ( trazodone ) دارو‌های ضد تشنج مانند والپروات ( divalproex ) ، گاباپنتین ( gabapentin ) و پر گابالین ( pregabalin ) دارو‌های پایین آورنده‌ی فشار خون مانند مهارکننده‌های آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین ( ACE inhibitors ) ، مسدود‌کننده‌های بتا ( beta - blockers ) و دارو‌های ادرار‌آور ( diuretics ) ریلکس‌کننده‌های عضلات مانند سیکلوبنزاپرین ( cyclobenzaprine ) و متازولون ( metaxalone ) قرص‌های خواب همچون دیفن‌هیدرامین ( diphenhydramine ) ، تمازپام ( temazepam ) ، زولپیدم ( zolpidem ) و سزوپیکلون ( eszopiclone ) اگر هر یک از این دارو‌ها را مصرف می‌کنید و باعث احساس سرگیجه و بی‌حالی شما می‌شود از پزشک خود بخواهید که دوز دارو را تغییر داده و یا آن را با داروی دیگری جایگزین کند. ریتم طبیعی قلب آوای لاب‌- داب را ایجاد می‌کند. زمانی که ضربان قلب غیر طبیعی باشد یا به اصطلاح فرد به آریتمی قلبی ( arrhythmia ) مبتلا باشد، قلب بسیار آهسته و یا سریع‌تر از حالت عادی خواهد زد. حتی گاهی امکان دارد که ضربان قلب به صورت کامل متوقف شود. غش کردن و از حال رفتننفس کم آوردندرد سینهپزشک با تجویز دارو‌های رقیق‌کننده‌ی خون یا دارو‌های کنترل‌کننده‌ی فشار خون می‌تواند ریتم نامنظم قلب شما را درمان کند. از مصرف خودسرانه‌ی کافیین، الکل و دارو‌های سرماخوردگی خودداری کنید. این مواد باعث اختلال در ریتم قلبی شما خواهند شد. سندروم خستگی مزمن ( Chronic fatigue syndrome ( CFS ) ) عارضه‌ای است که در آن حتی بعد از یک خواب خوب هم فرد احساس خستگی بیش از حد دارد. علایم این سندروم شامل احساس سرگیجه و دشوار بودن حفظ تعادل است. سندروم خستگی مزمن احتمالا با این علایم همراه است مشکلات خوابمشکلات حافظه و عدم تمرکزدرد ماهیچه‌ها و مفاصلسردردآلرژی و حساسیت به مواد غذایی، دارو‌ها و یا دیگر ترکیباتدرمان سندروم خستگی مزمن شاید سخت باشد، چرا که انواع مختلفی دارد و در هر کسی به شکلی خاص بروز می‌کند. پزشک شما علایم منحصر به فرد شما را با دارو و جلسات مشاوره‌ای برطرف خواهد کردعفونت‌های ساده‌ای که در طول سرماخوردگی یا آنفولانزا رخ می‌دهند می‌توانند باعث التهاب نورون‌های بخش دهلیزی گوش داخلی ( vestibular ) شوند. این نورون‌ها پیام‌ها را از گوش به مغز می‌برند و باعث می‌شوند که شخص سرپا ایستاده و تعادل خود را حفظ کند. تورم سیستم دهلیزی گوش داخلی باعث سرگیجه و احساس دوران سر خواهد شد. گاهی هم شخص احساس بی‌حالی و خستگی خواهد داشت. حالت تهوع و استفراغعدم تمرکزتاری دیدیک ویروس می‌تواند باعث بیماری التهاب گوش داخلی شود بنابراین آنتی‌بیوتیک نمی‌تواند اثربخش باشد، اما سرگیجه و باقی علایم بعد از چند روز برطرف خواهد شد. از دست رفتن آب بدن یا دهیدراته شدن ( Dehydration ) زمانی اتفاق می‌افتد که بدن آب و مایعات کافی را دریافت نکند. اگر فرد مقدار کافی آب ننوشد دهیدراته خواهد شد. معمولا در فصل‌های گرم سال افرادی که مجبور هستند ساعت‌های طولانی در فضای باز کار یا ورزش کنند به این عارضه دچار می‌شوند. سرگیجهبی‌حالیعدم دفع ادرار یا حجم کم ادرارگیجیبرای حل این مشکل باید به مقدار کافی آب نوشید یا محلول‌های الکترولیت مانند گیترید ( Gatorade ) مصرف کرد. اگر فرد مقدار زیاد‌ی آب از دست داده باشد، باید به بیمارستان مراجعه کند و مایعات درون وریدی ( intravenous ( IV ) fluids ) دریافت کند. پس از مشاهده هر کدام از دلایل گفته شده بهتره با یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید. برای گرفتن مشاوره در کمترین زمان از بهترین متخصص مغز و اعصاب به سیستم مشاوره متنی (پرسش پاسخ) دکتردکتر مراجعه کنید. اگر به صورت مرتب دچار سرگیجه و بی‌حالی می‌شوید، برای یافتن علت موضوع هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. اگر نشانه‌ها و علایم وخیم‌تری دارید با پزشک خود تماس بگیرید یا به اورژانس بیمارستان‌ها مراجعه کنید. از جمله این علایم عبارتند از غش کردن، از حال رفتن و یا کم شدن درجه‌ی هشیاریتشنجتاری و از دست دادن دیداستفراغ شدیدتپش قلبدرد سینهگیجیتب بالامشکلات در صحبت کردنبه طور کلی اگر دچار سرگیجه شدید، ناگهانی یا طولانی‌مدت و ناشناخته هستید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. اگر در معرض سرگیجه شدید همراه با هر کدام از علایم بالا هستید، مراقبت‌های اورژانسی را دریافت کنید. در حالت کلی، کار‌های کمی وجود دارد که می‌تواند از سرگیجه و بی‌حالی شما جلوگیری کند. ولی می‌توان اقدامات زیر را انجام داد در طول روز مقدار مناسبی آب بنوشید، این‌کار مانع از این می‌شود که بدن آب خود را از دست بدهد. مصرف الکل را متوقف کنید یا مقدار مصرف را محدود کنید. به آهستگی وضعیت خود را از حالت خوابیده به حالت نشسته تغییر دهید. برای جلوگیری از بروز تصادفات رانندگی اگر احساس سرگیجه دارید رانندگی نکنید و یا کار‌های سنگین انجام ندهید. به حالت نشسته در جای خود بدون حرکت بمانید تا احساس سرگیجه برطرف شود. دکتردکتر