تیرویید غده‌ای است به شکل پروانه در جلوی گردن در پایین حنجره و بالای استخوان‌های ترقوه، تیرویید دو نوع هورمون ترشح می‌کند به نام‌های T و T کار این هورمون‌ها تنظیم چگونگی مصرف و ذخیره انرژی در بدن است. در حقیقت تیرویید مسیول تنظیم سوخت و ساز بدن می‌باشد. عملکرد تیرویید توسط غده دیگری در بدن به نام هیپوفیز تنظیم می‌شود. هیپوفیز در مغز قرار دارد و با ترشح هورمون محرک تیرویید، باعث افزایش ترشح هورمون‌های تیرویید می‌شود. تیرویید ممکن است دچار کم کاری یا پرکاری شود. در این حالت غده تیرویید بی‌کفایت می‌شود، یعنی دیگر قادر نیست به اندازه کافی هورمون‌های تیروییدی تولید نماید. از هر نفر حدود نفر مبتلا به کم‌کاری تیرویید هستند. البته درجات خفیف‌تر کم‌کاری تیرویید شیوع بیشتری دارد. اگر کم‌کاری تیرویید درمان نشود معمولا شدیدتر شده و شکایات ناشی از آن بیشتر می‌شود. در اندکی از موارد عوارض تهدید کننده حیات مانند نارسایی قلبی و اغما دیده می‌شود. کم‌کاری تیرویید با انجام آزمایش خون شناسایی و به راحتی قابل درمان است. شایع‌ترین علت بی‌کفایتی (نارسایی) غده تیرویید، التهاب آن به علت اشکال در سیستم ایمنی خود فرد است که بیماری هاشیموتو نامیده می‌شود. معمولا سیستم ایمنی بدن ما فقط در مقابل تهاجمات خارجی مانند باکتری‌ها و ویروس‌ها وارد عمل می‌شود و به خود بدن حمله نمی‌کند. در التهاب تیرویید به علت خودایمنی، سیستم ایمنی خود فرد، غده تیرویید را به اشتباه (به جای بیگانه) مورد تهاجم قرار می‌دهد و به آن آسیب می‌رساند. به طوری که ظرفیت تولید هورمون کاهش می‌یابد. بیماری‌های خود ایمن سرایت کننده نیستند ولی ممکن است در یک خانواده بیش از یک نفر مبتلا شود. خانم‌ها استعداد بیشتری برای ابتلا به این بیماری‌ها دارند. نوع دیگر، التهاب تیرویید پس از زایمان است که - درصد خانم‌ها را در فاصله کوتاهی پس از زایمان مبتلا می‌کند و معمولا یک وضعیت موقتی است. یک علت شایع دیگر بی‌کفایتی (نارسایی) غده تیرویید، درمان‌های انجام شده روی پرکاری تیرویید است. یعنی وقتی برای کنترل غده تیرویید پرکار از ید رادیواکتیو یا جراحی استفاده می‌شود، چند ماه تا چند سال بعد تیرویید ممکن است کم‌کار شود. حدود میلیون نفر در سراسر جهان ید کافی دریافت نمی‌کنند. ید یک ماده شیمیایی است که تیرویید از آن برای تولید هورمون استفاده می‌کند و کمبود شدید آن با کم‌کاری تیرویید همراه است. این مشکل با استفاده از نمک‌های یددار در ایران برطرف شده است. شکایات و نشانه‌های کم‌کاری تیرویید، درست عکس پرکاری تیرویید هستند. یعنی، چون کمبود ترشح هورمون تیرویید وجود دارد همه واکنش‌های مربوط به سوخت و ساز بدن آهسته می‌شوند. اشتهای بیمار کم می‌شود، عدم تحمل به سرما، آهسته شدن حرکات، خشکی و خشونت پوست، مو‌های شکننده، ضعف و خستگی، صدای خشن، یبوست و گرفتگی عضلاتی دیده می‌شود. همچنین بیمار ممکن است از موارد زیر شکایت کند: کم شدن حافظه، خواب آلودگی در طی روز، مشکل تمرکز، بی‌حسی دست‌ها و پاها، افزایش وزن خفیف، صورت پف‌آلوده به ویژه چشم‌ها، خونریزی ماهیانه شدید و نامنظم، ترشح شیر از پستان‌ها، نازایی، گواتر (تورم غیرطبیعی در ناحیه جلوی گردن به علت بزرگ شدن غده تیرویید)ممکن است در هر بیمار یکی از علایم فوق برجسته باشد در حالی که در بیمار دیگر چنین علامتی شدت کمتر داشته یا اصلا دیده نشد. در واقع تعدادی از افراد مبتلا به کم‌کاری تیرویید هیچ شکایتی را عنوان نمی‌کنند. اگر علایم فوق را داشتید و پزشک پس از انجام آزمایش به شما گفت که مشکلی در تیروییدتان وجود ندارد تعجب نکنید، چون بسیاری از شکایات فوق غیراختصاصی بوده و علل متعددی دارند. در بدن انسان غد ه‌ای وجود دارد که با تولید هورمون‌هایی حیاتی مانند تیروکسین، متابولیسم یا سوخت و ساز بدن را کنترل می‌کند بیشتر اندام‌های شما تحت تاثیر عملکرد این قسمت هستند و اگر به هر دلیلی دچار اختلال در ترشح هورمون شود، دچار بیماری تیرویید کم‌کار خواهید شد که در صورت درمان نشدن عوارضی در پی خواهد داشت. در ادامه با علامت‌های این بیماری در بدن آشنا می‌شویم. همان گونه که پرکاری این غد ه می‌تواند باعث برآمدگی و التهاب گردن شود، کم‌کاری تیرویید هم می‌تواند عاملی برای ایجاد بیماری گواتر باشد وقتی این غد ه درون‌ریز به اندازه کافی هورمون ترشح نکند، ملتهب می‌شود که بسته به نوع و شدت آن، اندازه ورم گردن تغییر می‌کند. هورمون‌های تیروییدی روی گردش خون و قلب هم اثرگذار هستند اگر این قسمت دچار کم‌کاری باشد، ضربان قلب انسان از میزان طبیعی پایین‌تر می‌آید و ممکن است مشکلاتی از قبیل نارسایی در قلب را به دنبال داشته باشد. گاهی اوقات افرادی که چاق می‌شوند آن را ناشی از پ رخوری یا بی‌تحرکی می‌دانند و با اینکه رژیم‌های سخت غذایی را آغاز می‌کنند، وزنشان به حالت عادی برنمی‌گردد. جالب است بدانید که در بعضی موارد تیرویید کم‌کار با کاهش فرآیند سوخت و ساز بدن باعث انباشته شدن چربی و افزایش وزن می‌شود. در این حالت نیازی به غذا نخوردن و فعالیت بدنی نیست و با درمان تیرویید، فرد به وزن طبیعی می‌رسد. هورمون‌های تیرویید بر رشد مو‌های بدن نیز موثر است و اگر به هر دلیلی کمتر از حالت عادی هورمون تولید کند، فرد دچار ریزش موی سر خواهد شد البته این حالت در مواقع پرکاری این غد ه هم پیش می‌آید که تشخیص آن به عهده دکتر متخصص غدد است. اینکه چه میزان کالری مصرف کنید و چگونه آن را بسوزانید هم به تیرویید بستگی دارد و وقتی این غد ه فعالیتی کمتر از میزان عادی داشته باشد، فرد احساس خستگی مفرط، تنبلی، بی‌حوصلگی و افسردگی خواهد کرد. در این حالت معمولا انسان برای انجام هیچ کاری انرژی ندارد، هم‌چنین ممکن است دچار اختلالات خواب و مشکل در میزان میل جنسی بشود. تنظیم دمای بدن هم با هورمون‌های تیرویید انجام می‌گیرد و در صورت ابتلا به تیرویید کم‌کار فرد همیشه شدیدا احساس سرما خواهد کرد. همچنین وقتی با کاهش این هورمون‌ها سوخت و ساز کاهش می‌یابد، بیشتر اوقات بدن سرد و یخ‌زده به نظر می‌آید. وقتی که غد ه تیرویید کمتر از حد معمول کار می‌کند علاوه بر افسردگی، بیمار معمولا با روابط اجتماعی بیگانه شده و منزوی خواهد شد حتی ممکن است اختلالات شناختی پیدا کند و دچار فراموشی بشود. کاهش این هورمون‌ها در بدن گاهی باعث می‌شود که فرد مسایل را دیر فرابگیرد. در حالت کم‌کاری تیرویید، روند ترمیم پوست انسان کند شده و درنتیجه این قسمت سخت و ضخیم خواهد شد و از آنجا که هورمون‌های این غد ه میزان پوست‌اندازی بدن را کنترل می‌کنند، این مشکل پیش می‌آید. این عارضه معمولا باعث سردی و رنگ‌پریدگی پوست می‌شود و زخم‌ها دیرتر التیام می‌یابند. در نوعی از این بیماری که تیرویید نمی‌تواند ویتامین‌آ تولید کند، پوست بیمار نارنجی‌رنگ یا زرد می‌شود. در خانم‌ها دوره‌های قاعدگی به شدت متاثر از هورمون‌های بدن هستند و از آنجا که مهم‌ترین آن‌ها توسط تیرویید تولید می‌شوند، وقتی این قسمت کم‌کار یا پرکار می‌شود نظم این دوره در زنان به هم ریخته و ممکن است خیلی سخت و یا آسان شود. معمولا تغییرات در این عارضه به صورت ناگهانی رخ می‌دهد. خانم‌های مشکوک به مشکلات تیرویید وقتی به پزشک مراجعه می‌کنند اولین سوال از آن‌ها طبیعی بودن یا نبودن دوران قاعدگی است. وقتی متابولیسم بدن در اثر کم‌کاری تیرویید کاهش پیدا کند، طبیعتا فرآیند‌های بدن سرعت خود را از دست می‌دهند و کار کردن شکم در طول روز از همین دسته است در این حالت معمولا بیمار دچار یبوست خواهد شد. مانند هر بیماری دیگر، مهم است که شما مراقب علایم اولیه هشدار دهنده کم‌کاری تیرویید باشید. به هر حال پزشک شما تنها پس از انجام آزمایش خون می‌تواند با اطمینان بگوید که شما بیمار هستید یا نه؟ البته قبل از انجام آزمایش پزشک شرح حال شما را اخذ کرده و سپس شما را معاینه می‌کند و در نهایت در صورت شک به کم‌کاری تیرویید درخواست آزمایش خون: شامل TSH (و اگر لازم باشد T و . می‌کند. با توجه به این که در این بیماری غده تیرویید قادر به تولید هورمون به اندازه لازم نمی‌باشد، درمان استاندارد، قرص‌های حاوی هورمون تیرویید هستند. این قرص‌ها هورمون مورد نیاز بدن را تامین می‌کنند. در اکثر موارد از لووتیروکسین استفاده می‌شود. بیمار ممکن است ظرف - هفته پس از شروع درمان پاسخ اندکی را حس کند, اما پاسخ کامل به درمان با هورمون تیرویید اغلب تاخیر دارد و ممکن است چندین هفته طول بکشد. معمولا - ماه پس از شروع درمان آزمایش خون برای اندازه‌گیری هورمون‌ها تکرار می‌شود تا مقدار لووتیروکسین براساس آن تعدیل شود. این روند ممکن است چندین بار تا رسیدن به سطح طبیعی هورمون در خون تکرار شود. پس از این که مقدار مناسب دارو برای هر فرد مشخص شد پزشک شما ممکن است آزمایش‌های هورمونی را سالی یک بار درخواست نماید. لووتیروکسین روزانه یک بار مصرف می‌شود که ترجیحا به هنگام صبح است. خیلی مهم است که بیمار مقدار صحیح دارو را دریافت کند. گاهی بیماران جهت تسریع در بهبودی و یا سعی در کاهش وزن مقدار بیش از حد نیاز از این قرص‌ها مصرف می‌کنند، این کار می‌تواند منجر به بروز علایم پرکاری تیرویید شود که در آن بیش از نیاز بدن هورمون در خون وجود دارد و در طولانی مدت ممکن است مشکلاتی از قبیل پوکی استخوان یا بیماری قلبی ایجاد شود. اکثر بیماران مبتلا به کم‌کاری تیرویید لازم است مصرف دارو را برای باقی عمر ادامه دهند، اما مقدار دارو در سال‌های بعدی ممکن است نیاز به تعدیل داشته باشد. اگر وزن بیمار بیشتر شود، در صورتی که خانم مبتلا به کم‌کاری تیرویید باردار شود، بعضی بیماری‌های گوارشی که منجر به اختلال جذب لووتیروکسین می‌شوند، رژیم غذایی پرفیبر و کلستیرامین (داروی پایین آورنده کلسترول خون) آنتی اسید‌های حاوی کلسیم یا آلومینیوم یا قرص‌های آهن می‌توانند در جذب لووتیروکسین مشکل ایجاد نمایند لذا مقدار مصرف لووتیروکسین بایستی در موارد فوق افزایش یابد و یا در مورد دارو‌ها لووتیروکسین در زمان‌های دیگری از شبانه‌روز مصرف شود. همچنین دارو‌های ضدتشنج و ریفامپین با تسریع دفع لووتیروکسین ممکن است نیاز به آن را افزایش دهند. با بالا رفتن سن، پس از نوزادی، و در صورتی که وزن بیمار کم شود نیاز به دارو ممکن است کاهش یابد. - فقط همان مقدار از دارو که توسط پزشک تجویز شده است را مصرف نمایید و هرگز خودسرانه مصرف دارو را کم یا زیاد نکنید. - در صورتی که علامی دال بر کم‌کاری یا پرکاری تیرویید احساس می‌کنید با پزشک خود تماس بگیرید. - جهت حصول اطمینان از این که کم‌کاری تیرویید شما به خوبی تحت کنترل باقی مانده است در فواصل تعیین شده به پزشک خود مراجعه کنید. - خوشحال باشید که بیماری شما مهم ولی به راحتی قابل درمان است. با مصرف مرتب دارو و مراجعه به هنگام با یک فرد سالم تفاوتی نخواهید داشت.