عید فطر یکی از بزرگ‌ترین شادی‌های جمعی جامعه اسلامی است که هر سال در کشورهای مختلف با اندکی اختلاف در رسوم و سنت‌ها برگزار می‌شود. مسلمانان سرتاسر جهان پس از یک ماه روزه داری و عبادت، عید فطر را جشن می گیرند. در این گزارش با آداب و رسوم جشن گرفتن عید بزرگ مسلمانان در اقصی نقاط جهان آشنا می شوید. دولت مصر به مناسبت عید فطر، سه روز را تعطیل رسمی اعلام می کند و نه تنها دانشگاه ها، مدرسه ها و اداره ها، بلکه بسیاری از مغازه ها و رستوران ها هم در این سه روز تعطیل هستند. مصری ها روز عید فطر را با خوردن صبحانه ای سبک آغاز می کنند و زن و مرد و پیر و جوان برای خواندن نماز عید آماده می شوند. پس از اقامه نماز، از دوستان، آشنایان و خویشاوندان دیدن می کنند و به هم، عید مبارکی می گویند. دید و بازدید ها به روز اول محدود می شود تا خانواده ها در دو روز دیگر به سینما، پارک، تیاتر یا ساحل بروند و از تعطیلات خود استفاده کنند. سواحل رود نیل و حرم الشیخ از جمله مناطق محبوب خانواده های مصری در روزهای عید است. کودکان که حتما لباس نو و عیدی نقدی هدیه می گیرند، اما در این روز مادران، همسران، خواهران و دختران مصری هم از سوی افراد مورد علاقه شان تحفه ای به رسم تبریک عید دریافت می کنند. مردم این کشور در جمع های خانوادگی شان همه نوع خوراکی محلی ازجمله کاک، فتا و کلوچه هایی مغزدار میل می کنند. برخی این شیرینی جات را در خانه تهیه می کنند و بعضی دیگر در صف های طولانی روزهای آخر ماه رمضان شیرینی فروشی ها می ایستند و آن ها را می خرند. عید فطر برای کودکان مصری حال و هوای دیگری دارد، آن ها با پول عیدی خود به پارک و شهربازی می روند و از دیدن کارناوال های خیمه شب بازی و قصه گویی های خیابانی لذت می برند. تلویزیون مصر هم برنامه های متعددی در این روزها تدارک می بینند و خانواده ها را دور هم جمع می کند. گرچه عید فطر جزو تعطیلات رسمی انگلستان نیست، اما مسلمانان این کشور صبح زود برای اقامه نماز عید راهی مساجد می شوند. مسیولین ادارات و مدارس در این روز با جامعه مسلمانان همراهی می کنند و یک روز را به آن ها مرخصی می دهند. مردان آسیای جنوبی که در این کشور مقیم هستند معمولا در روز عید فطر جبه، دشداشه و شروانی به تن و زنان آن ها شال قرمز به سر می کنند. همه راهی مسجد می شوند و پس از ادای نماز، راهی قبرستان می شوند تا برای رفتگان طلب آمرزش و رحمت کنند. دیدار از دوستان و آشنایان در سطح شهر و پختن شیرینی ها و غذاهای محلی از دیگر سنت هایی است که مسلمانان هر کشوری به رسم خود در انگلستان اجرا می کنند. در تونس، پایان گرفتن ماه مبارک رمضان برابر است با چهار روز جشن که دو روز آن موسوم به عید اول و دوم، تعطیل رسمی است. آماده کردن مقدمات برای این جشن از روزها پیش صورت می گیرد. بیسکویت ها و شیرینی جات خاصی همچون باقلوا و کاک پخته و در روز عید بین دوستان و اعضای فامیل پخش می شود. مردان تونسی صبح زود برای اقامه نماز عید، راهی مسجد می شوند اما زن ها در خانه می مانند و مقدمات جشن را فراهم می کنند. آن ها برای کودکان اسباب بازی یا لباس نو می خرند و ناهار را در خانه یکی از والدین خود صرف می کنند. پخش موسیقی، انواع خوراکی و هدیه در میان جمع های فامیلی از جمله رسوم تونسی ها برای عید فطر است. ایتلافی در سیدنی از سال با برگزاری جشن و برنامه های مختلف در روزهای پس از عید فطر به مسلمانان و پیروان دیگر ادیان جهان، خدمات عرضه می کند. طی سال های اخیر ده ها هزار نفر در این فستیوال که دیگر از مرزهای سیدنی گذشته، شرکت می کنند. در کانبرا، پایتخت استرالیا، پلیس فدرال اسپانسر برپایی جشنواره عید فطر است. بزرگترین جشن مسلمانان استرالیا هم با ترتیب دادن برنامه های متعدد تفریحی و فرهنگی در شهر ملبورن برگزار می شود. هر ساله صدها مسلمان در عصر آخرین روز ماه رمضان در منقطه "گرین پوینت" کیب تاون گرد هم جمع می شوند تا هلال ماه شوال را تماشا کنند. همه اقشار در این تجمع با هم دیدار می کنند و خوراکی های مختلف خود را با دیگران سهیم می شوند. پس از غروب آفتاب، نماز مغرب به جماعت برگزار می شود و سپس رویت هلال ماه به طور رسمی اعلام می شود. به غیر از خواندن نماز عید در مسجد، دیدار از همسایه ها و خویشاوندان از سنت های هر ساله مردم آفریقای جنوبی است. اکثر مردم لباس های نو و رنگارنگ می پوشند. کیک، بیسکویت، پای، سمبوسه و تارت از جمله خوراکی های لذیذی هستند که در این روز سرو می شوند. ناهار در جمع های خانوادگی خورده می شود. هدیه دادن هم از دیگر رسوم مردم این کشور در عید فطر است. پاکستانی ها جامه های نو به تن می کنند و منتظر ادای نماز عید فطر می شوند. کمک به فقرا به تعداد اعضای خانواده، از رسوم مسلمانان این کشور است که با هدف سهیم کردن همگان در شادی این روز انجام می شود. پاکستانی ها پس از خاتمه یافتن ماه مبارک رمضان، سه روز تعطیلات دارند اما جشن ها و رسم و رسومات پس از آن، تا یک ماه طول می کشد. مردم پس از خواندن نماز عید که در پارک و یا محوطه ای بزرگ و باز برپا می شود، یکدیگر را در آغوش می کشند، عید را به هم تبریک می گویند و در راه بازگشت به خانه برای فرزندانشان بادکنک و شیرینی می خرند. پس از آن خانواده ها صبحانه ای دسته جمعی میل می کنند و از شیرینی جات و دسرهای بخصوصی مثل شیره خرما که از شیر، کره، خرما، میوه خشک و رشته فرنگی درست شده، لذت می برند. شب قبل از عید فطر در شبه قاره هند، "چاند رات" نام دارد که به معنای "شب ماه" است. مسلمانان این کشورها که شامل هند، پاکستان، بنگلادش، نپال و بوتان می شود، معمولا در این روز به مراکز خرید می روند و خرید عید خود را به صورت خانوادگی انجام می دهند. رسم است که زنان بویژه دختران جوان، به دست ها و پاهای خود حنا می زنند و با به دست کردن النگوهای رنگارنگ، شادی روز عید را جشن می گیرند. عیدی دادن به کودکان، خرید لباس نو، رفتن به عیددیدنی، هدیه دادن و ادای احترام به بزرگ ترهای فامیل و دریافت خوراکی های محلی و شیرینی جات به عنوان تبرک، از جمله رسوم مردم شبه قاره هند در روزهای عید فطر است. برخی از خانواده ها هم به قبرستان می روند و برای آمرزش روح رفتگان خود دعا می کنند. مسلمانان این منطقه پیش از پایان نماز عید، فطریه خود را پرداخت می کنند و ذکات خود را که معمولا به شکل لباس نو و غذاست، بین فقرا تقسیم می کنند. عید فطر با تشریفات خاصی در عربستان جشن گرفته می شود آن ها خانه های خود را تزیین می کنند، غذاهای رنگارنگ می پزند و همراه با دوستان و خویشان خود میل می کنند. جمع شدن در خانه بزرگان خانواده پدری از رسوم مردم عربستان است. کودکان دم در خانه بزرگتر ها صف می کشند و بعد از عیدی گرفتن به صرف ناهار می پردازند. ساک های تزیین شده که دربردارنده اسباب بازی و شمع می شوند هم به عنوان عیدی به کوچکترها داده می شود. بسیاری از مغازه دارها در روز عید سخاوت خود را با دادن هدیه ای در کنار خرید هر مشتری نشان می دهند. در این روز حتا غریبه ها هم به هم تبریک می گویند. یکی دیگر از رسوم سعودی ها، خرید برنج و ارزاق و توزیع آن ها بر در خانه فقرا به صورت ناشناس است. در برخی محله های این کشور از جمله "القسیم" رسم است پس از ادای نماز عید فطر، فرشی بزرگ در یکی از خیابان ها پهن می شود و همسایه ها مشغول پخت انواع و اقسام غذاها می شوند و در پایان، آن ها را بین همه خانه های اهل محل پخش می کنند. ترک ها سه روز را برای عید فطر تعطیل رسمی اعلام می کنند و جشن می گیرند. مردم در روز عید بهترین لباس خود را که به "بایرام لیک" معروف است و مخصوص روزهای عید است، تن می کنند و به دیدن همسایه ها، دوستان، آشنایان و اعظای فامیل می روند. رفتن به قبرستان با دسته های بزرگ گل و ظروف آب از دیگر سنت های مسلمانان ترکیه است. ترک ها در این روز به دیدن بزرگترها می روند، دست راست ایشان را می بوسند و روی پیشانی خود قرار می دهند. کودکان هم در همه خانه ها را می زنند و عید مبارکی می گویند و آبنبات و شیرینی های سنتی مثل باقلوا، شکلات یا پول هدیه می گیرند. در سرتاسر این کشور برنامه هایی به منظور جمع آوری کمک برای نیازمندان تدارک دیده می شود. مثلا کنسرت ها و مراسم تفریحی و سرگرمی برگزار می شود و پول حاصل از آن به فقرا داده می شود. جمعیت پشتوی افغانستان به عید فطر، "کوچنی اختر" می گویند و سه روز را به این مناسبت جشن می گیرند. محیا شدن برای مراسم عید فطر از روز پیش از پایان ماه رمضان آغاز می شود. "خانه تکانی" یکی از سنت های افغانی ها پیش از فرا رسیدن عید است. رفتن به بازار برای خرید لباس نو و شیرینی جات از دیگر رسوم هر ساله مسلمانان افغان است. آن ها در روز عید با شورنخود، کیک و کلوچه از میهمانان خود پذیرایی می کنند. افغان ها بعد از اقامه نماز عید فطر، به خانه های یکدیگر می روند، عید را به هم تبریک می گویند و برای هم آرزوی قبولی طاعات و قسمت شدن زیارت حج می کنند. از گروه مذهبی که در چین وجود دارند، گروه که جمعیت شان به حداقل میلیون نفر می رسد، مسلمان هستند و عید فطر را جشن می گیرند. در برخی استان های این کشور همچون شینگ ژیان و نینگ ژیا یک تا سه روز برای همه مسلمانان و غیرمسلمانان تعطیل رسمی است، اما در نواحی دیگر فقط به مسلمانان یک روز مرخصی داده می شود. مردم مسلمان چین در این روز بر سر قبر "سید اجل عمر شمس الدین" سیاستمدار پارسی در سلسله یوان چین می روند، آن جا را غبارروبی می کنند و به قرایت قرآن می پردازند. برخی دیگر هم به آرامگاه رفتگان سری می زنند و خیراتی برایشان پخش می کنند. عید فطر از تعطیلات ملی اندونزی به حساب می آید. بسیاری از بانک ها، ادارات دولتی و خصوصی در طول روزهای جشن عید فطر تعطیل هستند. در روزهای پایانی ماه رمضان مراکز خرید مملو از افرادی است که برای خرید کفش، صندل و لباس نو از خانه خارج شده اند. جوانان برمه ای گروه های سرودی به نام "جاگو" در ماه رمضان تشکیل می دهند. "جاگو" در زبان هندی به معنای "بیدار شو" است و اعضای این گروه ها تنها با استفاده از سازدهنی به اجرا می پردازند. این جوانان سحرهای ماه مبارک رمضان در محله خود به آوازه خوانی می پردازند تا همسایگان خود را برای خوردن سحری و انجام عبادات در ماه رمضان بیدار کنند. آهنگ های آن ها از موسیقی فیلم های معروف هندی برگرفته شده اما ترانه هایشان به روزه داری، فواید اطاعت خداوند و واجبات و محرمات دینی می پردازد. به این ترانه ها در پاکستان و هند "قوالی" می گویند. گروه های "جاگو" در روز عید فطر هم به خانه های مردم سر می زنند و غذا و هدیه دریافت می کنند. مسمانان مقیم آمریکا نماز عید فطر را در مرکز اسلامی، پارک ها و تالارهای گردهمایی اقامه می کنند. در این روز مسلمانان با ملیت ها و فرهنگ های مختلف گرد هم جمع می شوند. در برخی شهرها آن قدر تعداد مسلمانان زیاد است که نماز عید را در چند نوبت برگزار می کنند. دید و بازدید روز عید و شرکت در میهمانی های کوچک و بزرگ که از سوی مراکز اسلامی یا ثروتمندان خیر برپا شده، از رسوم مسلمانان آمریکا در سه روز تعطیلات عید فطر است. کودکان از بزرگتر هایشان هدیه می گیرند و میهمانان از غذاهای شیرین و تندمزه لذت می برند. جمع آوری کمک برای مستمندان هم از دیگر رسوم این منطقه است. اداره پست آمریکا از سال تاکنون هر ساله تمبرهای پستی را به مناسبت عید فطر روانه بازار می کند. درست مثل مسلمانان آمریکا، کانادایی ها هم روز عید فطر را مرخصی می گیرند تا در مکان های تعیین شده به اقامه نماز عید بپردازند. به دلیل اهمیت این عید برای مسلمانان دانشجویان دانشگاه های کانادا حتی دو یا سه روز را مرخصی می گیرند تا تعطیلات خود را در کنار خانواده باشند. جمعیت زیادی از مسلمانان در شهرهای مونترال، تورنتو، کالگری، ونکوور و اوتاوا نماز عید را شانه به شانه هم به جای می آورند. مکان هایی به نام "خانه باز" هم برای دیدار از دیگر مسلمانان در نظر گرفته شده تا با هم ملاقات کنند و عید را تبریک بگویند. مسجدها و مراکز مذهبی هم جشن هایی را برای حضور دسته جمعی مسلمانان مهیا می کنند. ایسنا