ගුරුකුල විද්‍යාලය
ගුරුකුල විද්‍යාලය වර්ෂය  1948 දී පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පිරිවෙනෙන් ආරම්භ විය. ඒ ගිහි පැවිදි ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් දහතර දෙනෙකුගෙන් ආරම්භ  කළ සුප්‍රකට අධ්‍යාපන පීඨයක් වශයෙනි. 

මුලින්ම ඉංග්‍රීසි පාසලක් ලෙස ගුරුකුලය ආරම්භ වූවත් පසුව ජාතික සංස්කෘතිය අනුව හා සිංහල භාෂාව පෝෂණය කිරීමයි විදුහලේ ඉලක්කය වූයේ. එදා මෙදා තුළ ගුරුකුලයෙන් ශිල්ප ලබා ජාතික හා ජාත්‍යන්තර  තලයට නැගී බුද්ධිමතුන්, උගතුන් ,දේශපාලනඥයන්, කලාකරුවන් සිටින බව ආඩම්බරයෙන් පැවසිය හැක.

වර්තමානය වනවිට ජාතික පාසලක් වන ගුරුකුලය ප්‍රාථමික හා ද්වීතීක යන අංශ දෙකෙන්ම අධ්‍යාපන කටයුතු පැවැත්වේ.

 විද්‍යාලීය ආදර්ශ පාඨය :

පඤ්ඤා උදපාදී

 දර්ශනය :

ගුණ , නැණ , හුරු

විරුකම්වලින් සුපෝෂිත,

අති විෂිටත්වයට පත්

දරුවකු දැයට තිළිණ කිරීම.

 මෙහෙවර :

අති විශිෂ්ටත්වයට පත්,

ගුණ,නැණ,හුරු විරුකම්වලින්

සුපෝෂිත,පරිසර හා ඒකාත්මික

විය හැකි,

දැයේ චිර පැවැත්ම සුරකින

දරුවෙකු බිහි කිරීම උදෙසා

සියලු ම භෞතික හා මානව සම්පත්

සංවර්ධනාත්මක ව යෙදීම

ගුරුකුල විද්‍යාලයේ

මෙහෙවර වේ.

ඉතිහාසය 

පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පිරිවෙනින් වර්ෂ 1948 ගුරුකුල විද්‍යාලය ආරම්භ විය ඒ මහාචාර්ය යක්කඩුවේ ශ්‍රී පඤ්ඤාරාම හිමියන් ඊට පුරෝගාමි විය.

ඉංග්‍රීසී පාසලක් ලෙස ආරම්භ වූ ගුරුකුලය මූල අවධියේ සිටම දේශීය සංස්කෘතියට හා සිංහල සාහිත්‍යයට මූලිකත්වය ගෙන කරයුතු කලේය.

විද්‍යාලය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ " අධිරාජ්‍යවාදී ආකල්පවලට වහල් නොවී බෞද්ධ  සාරධර්ම හා ආචාර ධර්ම ප්‍රවර්ධනය කරන විද්වත් පරපුරක් බිහි කිරීමයි " 

ගුරුකුලය වර්ෂ 1961 දී රජයේ පාසලක් බවට පත් වූ අතර 1954 අගෝස්තු 27 වන දින විද්‍යාලංකාර සභාවේ කළමණාකාරීත්වයෙන් පාසල නිදහස් කර රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ඇතිව ජේෂ්ඨ දිවීතීයික පාසලක් ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී.

පසුව 1960 නොවැම්බර් 15 දින පාසල රජයේ පාසලක් ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. ඉන් පසු 1964 මැයි මස 04 වන දින පාසල කෑළණිය් ස්ටේෂන් පාරේ පිහිටි පත්තායම් වත්තේ ( වර්තමාන ස්ථානය ) වෙත ගෙන යන ලදී.

පසුව විද්‍යාලය වර්ෂ 1996 ජූලි 26 වැනිදා ජාතික පාසලක් ලෙස නම් කරනු ලැබීය. එදා සිට මේ දක්වා විද්‍යාලීය අභිමානවත් ගමන්මගෙහි කීර්තිමත් විද්වතුන් , කලාකරුවන් , ලේඛකයින් , වෛද්‍යවරුන්, විධායක නිළධාරීන් , ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් , දේශපාලඥයන් වැනි විශිෂ්ට පුද්ගලයන් රැසක් ගුරුකුල මෑණියන් තුලින් බිහි විය.

ක්‍රීඩා හා සමිති 
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන පාසලක් වන  ගුරුකුලය තුල සිසු දරුවන්ට තම දක්ෂතා ඔප් නංවාගැනීමට පාසල තුල 

•  ක්‍රිකට්

•  පිහිනුම්

•  වොලිබෝල්

•  කරාතේ

•  බැඩ්මින්ටන්

•  වූෂූ

•  චෙස්

•  නෙට්බෝල්

•  පරිසරභට

•  කැඩෙක්ට් 

වැනි ක්‍රීඩා සහ තවත් බොහෝ ක්‍රීඩා වර්තමාන තුල පාසල තුල පැවැත්වේ.

පාසල් ශිෂ්‍යන්ට තම පෞරුෂය ගොඩනගා ගැනීමට විද්‍යාලය විසින් විවිධ සමිතීන් ක්‍රියාත්මක වේ.

• බෞද්ධ සමිතිය 

• සිංහල සාහිත්‍ය සමිතිය

• ඉංග්‍රීසී සාහිත්‍ය සමිතිය

• ශිෂ්‍යභට බලකාය

• බාලදක්ෂ සංගමය

• නර්තන කවය

• සංගීත කවය

• කථික සංගමය

• ළමා මිතුරු සංගමය

• ජීව විද්‍යා සංගමය

• සාන්ත ජෝන් ගිලන් ඒකකය

• මාධ්‍ය ඒකකය

• නව නිපැයුම් සංගමය

විද්‍යාලීය නිවාස 
• මයුරපාද ( රතු වර්ණය )

• විජයබා ( කොළ වර්ණය )

• සුනේත්‍රා දේවී ( කහ වර්ණය )

• ප්‍රතිරාජ ( නිල් වර්ණය )

නිවාසාන්තර මලල ක්‍රීඩා උත්සවය සදහා සිසුන් මෙම නිවාස නියෝජන කරමින් ක්‍රීඩා සදහා ඉදිරිපත් වේ සෑම වසරකම මුල් වාරයේදි පැවැත්වේ.

පාසල් ගීතය 
ගුරුකුල විදුහල් මාතා සැරදේ

බැති නී ගයමු ඔබේ ගුණ නිබදේ //

විකසිත පියුමාකරයක බිඟු කෑළ

වැනි පිබිදී එන ඔබේ සිසු දරු කැළ

ඇකයට ගෙන විදු රැස් දහරාවෙන්

සරසා රට දැය නගන වඩනු මැන

ගුරුකුල විදුහල්............

කීර්ති යශෝ ගුණ රාශිනිකේතන

විදුහල් මාතා වන අභිනන්දන

අප හදවත රජ දහන පුබුදුවා

යහ මග පෙර මග පෙන්වා දෙනු මැන

ගුරුකුල විදුහල්............

ධීර වීර හෙළ ගුණ මිණි බරණින්

අප ජීවනයේ මංපෙත පහදා

ගුරුකුල රන්දද කොඩි නංවන්නට

අපට සවිය බල වර දෙනු මැනවි

ගුරුකුල විදුහල්............

පද රචනය : වැලමිටියාවේ ධම්මරක්ඛිත නාහිමි

තනු නිර්මාණය : ආචාර්ය ප්‍රේමසිරි කේමදාස