කොමියුනිස්ට්වාදය
කොමියුනිස්ට්වාදය (ඉංග්‍රීසි: Communism; ලතින් කොමියුනිස් භාෂාවෙන් අර්ථය:'පොදු, විශ්වීය') යනු අන්ත වාමාංශික දාර්ශනික, සමාජීය, දේශපාලනික සහ ආර්ථික මතවාදයක් සහ ව්‍යාපාරයක් වන අතර කොමියුනිස්ට් සමාජයක් පිහිටුවීම එහි ඉලක්කය වේ. කොමියුනිස්ට් සමාජය, -සමාජයේ සෑම කෙනෙකුටම නිෂ්පාදන බෙදා දීම සහ හුවමාරු කිරීමේ මාධ්‍යවල පොදු හිමිකාරිත්වය පිළිබඳ අදහස මත පදනම් වූ සමාජ ආර්ථික අනුපිළිවෙලකි. සමාජ පන්ති, මුදල්, සහ රාජ්‍යය යන සංකල්ප එය තුළ නොමැති විය හැකිය. කොමියුනිස්ට්වාදය, සමහර විට සමාජවාදය සඳහා සමාන පදයක් ලෙස භාවිතා කරනු ලැබූවත් එය, ප්‍රධාන වශයෙන් සමාජවාදයේ විශේෂිත, නමුත් වෙනස් වූ ආකාරයකි. කොමියුනිස්ට්වාදීන් බොහෝ විට ස්වේච්ඡාවෙන් ස්වයං පාලනයක් අපේක්ෂා කරයි. නමුත් මේ සඳහා ඇති මාධ්‍යයන් පිළිබඳව එකඟ නොවේ. මෙය වඩාත් ලිබටේරියන් ප්‍රවේශයක්, විප්ලවවාදී ස්වයංසිද්ධිය සහ කම්කරුවන්ගේ ස්වයං කළමනාකරණය සහ ව්‍යවස්ථාපිත සමාජවාදී රාජ්‍යයක් වර්ධනය කිරීම හරහා ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස් විසින් රාජ්‍යයෙන් වියැකී යාම අනුව වඩාත් පෙරටුගාමී හෝ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විසින් මෙහෙයවන ප්‍රවේශයක් අතර වෙනස පිළිබිඹු කරයි.

අරාජික-කොමියුනිස්ට්වාදය සහ මාක්ස්වාදී චින්තන ගුරුකුළ ඇතුළුව ඉතිහාසය පුරා කොමියුනිස්ට්වාදයේ විවිධ ප්‍රභේද වර්ධනය වී ඇත. කොමියුනිස්ට්වාදයට පුළුල් ලෙස මාක්ස්වාදය, ලෙනින්වාදය සහ ලිබටේරියන් කොමියුනිස්ට්වාදය මෙන්ම, ඒ දෙකම වටා කාණ්ඩගත කර ඇති දේශපාලන මතවාද ඇතුළත් විවිධ චින්තන ගුරුකුළ ඇතුළත් වේ. මෙම විවිධ මතවාදයන් සියල්ල විග්‍රහ කරන්නේ සමාජයේ වත්මන් අනුපිළිවෙල ධනවාදයෙන්, එහි ආර්ථික ක්‍රමයෙන් සහ නිෂ්පාදන ක්‍රමයෙන් පැන නගින බවත්, එනම් මෙම ක්‍රමය තුළ ප්‍රධාන සමාජ පන්ති දෙකක් ඇති බවත්, මෙම පන්ති දෙක අතර සම්බන්ධතාවය සූරාකෑම බවත්, සහ මෙය තත්වය අවසානයේ විසඳිය හැක්කේ සමාජ විප්ලවයක් තුලින් පමණක් බවත්ය. එම පන්ති දෙක නම්, සමාජය තුළ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් වන සහ පැවැත්ම සඳහා වැඩ කළ යුතු, නිර්ධන පංතිය (කම්කරු පන්තිය), සහ නිෂ්පාදන මාධ්‍යවල පුද්ගලික අයිතිය හරහා කම්කරු පන්තිය සේවයේ යෙදවීමෙන් ලාභ ලබන සුළුතරය වන ධනේශ්වරය (ධනේශ්වර පන්තිය) වේ. මෙම විශ්ලේෂණයට අනුව විප්ලවය, කම්කරු පන්තිය බලයට පත් කරන අතර අනෙක් අතට, සමාජය කොමියුනිස්ට් නිෂ්පාදන ක්‍රමයකට පරිවර්තනය කිරීමේ මූලික අංගය වන දේපලවල පොදු අයිතිය ස්ථාපිත කරනු ඇත.

20 වැනි ශතවර්ෂයේදී, මාක්ස්වාදය-ලෙනින්වාදය සහ එහි ප්‍රභේදවලට අනුබල දෙන කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු ලෝකයේ සමහර ප්‍රදේශවල බලයට පත් විය. පළමුව 1917 රුසියානු විප්ලවයත් සමඟ සෝවියට් සංගමයේ සහ පසුව නැගෙනහිර යුරෝපයේ, ආසියාවේ සහ  දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසුව තවත් ප්‍රදේශ කිහිපයක ද කොමියුනිස්ට් රාජ්‍ය ලෙස හැඳින්වෙන රටවල් ඇති විය.  සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සමගින්, කොමියුනිස්ට්වාදය 1920 ගණන්වල මුල් භාගය වන විට ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී ව්‍යාපාරය තුල ප්‍රමුඛ දේශපාලන ප්‍රවණතාවය බවට පත් විය.[24] 20 වැනි සියවසේ වැඩි කාලයක් තුළ ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ ජීවත් වූයේ කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු යටතේය.. මෙම ආණ්ඩු තනි පක්ෂ පාලනයකින් සහ විරුද්ධත්වය සහ විසම්මුතිය යටපත් කිරීම මගින් සංලක්ෂිත විය. 1991 දී සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීමත් සමඟ කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු කිහිපයක් කොමියුනිස්ට්වාදය මුළුමනින්ම ප්‍රතික්ෂේප කර හෝ අහෝසි කරන ලදී. ඉන්පසුව, චීනය, කියුබාව, ලාඕසය සහ වියට්නාමය යන කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු කුඩා සංඛ්‍යාවක් පමණක් ඉතිරි විය. ලෝකයේ ප්‍රථම නාමික කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යය ලෙස සෝවියට් සංගමය බිහිවීම, සෝවියට් ආර්ථික ආකෘතිය සමඟ කොමියුනිස්ට්වාදයේ පුලුල්ව සම්බන්ධ වීමට හේතු වූ අතර, විද්වතුන් කිහිප දෙනෙකු ප්‍රකාශ කරන්නේ ප්‍රායෝගිකව, එම ආකෘතිය රාජ්‍ය ධනවාදයේ ආකාරයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ බවයි.

සටහන්

මූලාශ්‍ර සහ ආශ්‍රිත