උතුරු දුම්රිය මාර්ගය, ශ්‍රී ලංකාව
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු දුම්රිය මාර්ගය, ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයෙහි මංසන්ධියක් වන පොල්ගහවෙල දුම්රිය ස්ථානයෙන් ආරම්භ වී වයඹ පළාත සහ උතුරු මැද පළාත අතුරින් විහිදී උතුරු පළා‍තේ කන්කසන්තුරේ දුම්රිය ස්ථානයෙන් අවසන් වන දිවයිනේ දීර්ඝතම දුම්රිය මාර්ගයයි. මෙම දුම්රිය මාර්ගය කිලෝමීටර 339 දිගු වන අතර පොල්ගහවෙල සහ වවුනියාව දුම්රිය ස්ථාන අතර දුම්රිය නැවතුම් 55 පිහිටා ඇත. වර්ෂ 1894 දී විවෘත වූ මෙම දුම්රිය මාර්ගය මඟින් කුරුණෑගල, අනුරාධපුර, වවුනියාව සහ යාපනය යන දිවයිනේ ප්‍රධාන නගර සම්බන්ධ කරමින් දිවෙයි. වසර ගණනාවක උතුරේ ත්‍රස්තවාදය හේතුවෙන් වර්ෂ 1990 සහ 2009 අතර කාලය තුලදී මෙම දුම්රිය මාර්ගයෙහි ගමනාගමනය පොල්ගහවෙල සිට වවුනියාව දක්වා සීමා විය. ත්‍රස්තවාදී සමය අතරතුරදී වවුනියාව සිට කන්කසන්තුරය දක්වා වූ දුම්රිය මාර්ගය විනාශයට පත්වූ අතර වර්ෂ 2009 දී  උතුරේ ත්‍රස්තවාදය අවසන් වීමත් සමඟම කඩිනමින් මෙම දුම්රිය මාර්ග‍යේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු ආරම්භකෙරිණි. වර්තමානය වන විට යාපනය දක්වා වූ මාර්ගය ප්‍රතිසංස්කරණය අවසන් වී ඇති බැවින් යාපනය දක්වා දුම්රිය ගමනාගමනය සිදුකෙරේ.

මාර්ග විස්තරය

මෙම දුම්රිය මාර්ගය ශ්‍රී ලංකාවේ තවත් දුම්රිය මාර්ග තුනකට මඟ විවරකරදේ. 
 අනුරාධපුර සිට මිහින්තලය දක්වා වූ තවත් කෙටි දුම්රිය මාර්ගය - අනුරාධපුර දුම්රිය ස්ථානයෙන් ආරම්භ වේ
 දිවයිනේ නැගෙනහිර දෙසට විහිදෙන මඩකලපුව දුම්රිය මාර්ගය -  මහව දුම්රිය ස්ථානයෙන් ආරම්භ වේ
 බටහිර දෙසට විහිදෙන මන්නාරම් දුම්රිය මාර්ගය -   මැදවච්චිය දුම්රිය ස්ථානයෙන් ආරම්භ වේ
මඩකලපුව දුම්රිය මාර්ගය මඟින් ත්‍රිකුණාමලය, පොලොන්නරුව සහ මඩකලපුව යන ප්‍රධාන නගර සම්බන්ධ වන අතර මන්නාරම් මාර්ගය මඟින් මන්නාරම සහ තලෙයිමන්නාරම යන නගර සම්බන්ධ කෙරේ. මෙම මාර්ගය ප්‍රධාන වශයෙන් රට මධ්‍යයෙන් රජරට හරහා ගමන් කරමින් අලිමංකඩ කලපුව තුලින් යාපන අර්ධද්වීපය හා සම්බන්ධවේ.

ඉතිහාසය

මෙහෙයුම් අග්‍රස්ථානය 

උතුරු දුම්රිය මාර්ගය වෙත 1956 අප්‍රේල් 23 වැනිදා යාල්දේවී නමින් සීඝ්‍රගාමී දුම්රිය හඳුන්වා දෙන ලදී. එමගින් කොළඹ සිට යාපනය දක්වා දුම්රිය ගමනක කාලය පැය 7ක් දක්වා අඩු විය.     මෙම සේවාව ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත්වූ අතර යාපනය දුම්රිය ස්ථානය ලංකාවේ දෙවන විශාලතම දුම්රිය ස්ථානය බවට පත් වූ අතර යාල්දේවී සේවය ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය සේවයේ වැඩිම ආදායම් උපයන සේවාවද විය.    මගී දුම්රිය 8ක් සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන දුම්රිය 6ක් දෛනිකව යාපනය හා කොළඹ අතර ධාවනය විය. 1980 දශකය මුල් භාගය වන විට 6000 ක පමණ ජනකායක් උතුරු දුම්රිය මාර්ගයේ දිනපතා ගමන් කළහ.

මෙහෙයවීම 

ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය සේවය විසින් උතුරු මාර්ගයේ මගී සේවා ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි. යාල් දේවී දුම්රිය මෙම මාර්ගයේ විශිෂ්ටතම සේවාව ලෙස සලකනු ලැබෙන අතර. ExpoRail විසින් උතුරු දුම්රිය මාර්ගයේ ඇතැම් දුම්රිය වල අධිමිල සේවාවක් පවත්වාගෙන යයි.

ආශ්‍රිත 
 දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකා

මූලාශ්‍ර 

ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය මාර්ග
දුම්රිය ප්‍රවාහන සේවය