අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස් දෙනා
ක්‍රිස්තියානි දේවධර්මයෙහි සහ සාමයිකවේදයෙහි , අපෝස්තුළුවරුන්, විශේෂයෙන් අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනා (ගෝලයන් දොළොස්දෙනා හෝ සරල ලෙසින් දොළොස්දෙනා ලෙසින්ද හැඳින්වෙති) යනු, ජේසුස් වහන්සේගේ ප්‍රධාන ගෝලයන් වූහ. ක්‍රිව පළමුවන සියවසෙහිදී, ජේසුස් තුමන්ගේ ජීවිතය සහ ධර්ම ප්‍රචාරය තුලදී, අපෝස්තුළුවරුන් එතුමාගේ සමීපතම අනුගාමිකයන් වූ අතර ජේසුස් තුමන්ගේ සුබ අස්න පණිවුඩය පැහැදිලි කර දුන් ප්‍රධාන ගුරුවරුන් බවට පත්වූහ.

ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදාය තුල බොහෝවිට අපෝස්තුළුවරුන් සංඛ්‍යාව දෙළොසක් වශයෙන් දැක්වෙන අතර, විවිධ සුබ අස්න රචකයන් විසින් එකම පුද්ගලයාට විවිධ නම් භාවිතා කර ඇති අතර, එක් සුබ අස්නක සඳහන් කර ඇති අපෝස්තුළුවරුන් අනෙකක සඳහන් කර නොමැත. ශුද්ධර ලූක් විසින් සුබ අස්න වෙතින් ව්‍යුත්පන්න වූ පෙරදිග ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදායක් අනුව, ජේසුස් තුමාගේ ධර්ම ප්‍රචාර කාලය තුලදී  අපෝස්තුළුවරුන් 70 තරම් සංඛ්‍යාවක් සිටි බව දැක්වෙයි. පාවුළු තුමා බොහෝ විට අපෝස්තුළුවරයෙක් ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ, දමස්කස් වෙත එතුමාගේ ගමනෙහිදී ක්‍රිස්තුන් වහන්සේගේ දර්ශනයක් තුලින් එතුමාට සෘජු ලෙසින් අවබෝධය ලබා දී එතුමා වෙත අධිකාරිය පැවරූ නිසාවෙනි (). ජේසුස් තුමන්ගේ ධර්මදූත සේවාව තුලදී අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස් දෙනාට අධිකාරී බලය පැවරීම සමදෘෂ්ඨික සුබ අස්න තුල සඳහන්ව ඇත. එතුමන්ගේ උද්දේශිත උත්ථානයට පසුව, සියළු ජාතීන්ට එතුමන්ගේ උගැන්වීම් ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා,  ජේසුස් තුමන් විසින් ඔවුන් අතරින් එකොළොස්දෙ‌නෙකු (ඒ වන විට මියගොස් සිටි ජූදස් ඉස්කාරියොත් හැර) වෙත මහත් අධිකාරී බලය පැවරීම සිදු කල සේක. මෙම සිද්ධිය, අපෝස්තුළුවරුන්ගේ විසරණය ලෙසින් හඳුන්වා ඇත.

ශුද්ධවූ බයිබලය විසින් හඳුන්වන පරිදී අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනාගේ නම් 

නව ගිවිසුමෙහි දැක්වෙන අපෝස්තුළුවරුන් ලැයිස්තු සතර විසින් (, , , සහ ) හැඳින්වෙන අපෝස්තුළුවරුන් සියල්ල පුරුෂයෝ වෙති. සමදෘෂ්ඨික සුබ අස්න තුල සහ ක්‍රියා පොතෙහි, අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනට වෙනස් නම් දක්වා ඇත. මෙම කරුණ අරභයා,  ශුද්ධවර මතෙව් සහ ශුද්ධවර මාක් විසින් සුබ අස්න වෙතින් ශුද්ධවර ලූක් විසින් සුබ අස්න ස්ථාන දෙකකදී වෙනස් වෙයි. "තද්දේවුස්"වෙනුවට එය විසින් දක්වන්නේ "ජාකාබ්ගේ පුත් ජූදස්" යනුවෙනි. (වැඩි විස්තර සඳහා, අපෝස්තුළුවර ශුද්ධවර ජූඩ් බලන්න.)

මෙම කරුණ අරභයා සමදෘෂ්ඨික සුබ අස්න වෙතින් වෙනස් වන, ශුද්ධවර ජොහන් විසින් සුබ අස්න තුල අපෝස්තුළුවරුන්ගේ විධිමත් ලැයිස්තුවක් නොදැක්වෙයි. එය තුල "දොළොස්දෙන" () ලෙසින් හැඳින්වෙතත්, සුබ අස්න විසින් මෙම දොළොස්දෙන සැබවින්ම කවුරුන්දැයි විදහා නොදැක්වෙන අතර, ශුද්ධවර ජොහන් විසින් සුබ අස්න විසින් මොවුන් නම් ආශ්‍රයෙන් නොහඳුන්වයි. තවද ශුද්ධවර ජොහන් විසින් සුබ අස්නෙහි "අපෝස්තුළුවරුන්" සහ "ගෝලයන්" යන පද පැහැදිලි ලෙසින් වෙන් කර සඳහන් නොවෙයි.

නව ගිවිසුමෙහි දැක්වෙන අනෙකුත් අපෝස්තුළුවරු

සටහන් 

අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස් දෙනා