තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණා
තෙනාලි රාමකෘෂ්ණුඩු  (උපත ගාර්ලපති රාමක්‍රිෂ්ණය ; තෙනාලි රාම ලෙසද හැඳින්වේ. ඉන්දියානු කවියෙක්, විශාරදයෙක්, චින්තකයෙක් සහ ක්‍රි.ව. 1509 සිට 1529 දක්වා පාලනය කළ ශ්‍රී ක්‍රිෂ්ණදේවරායාගේ උසාවියේ විශේෂ උපදේශකයෙකි.  ඔහු තෙළිඟු කවියෙකු වූ අතර වර්තමානයේ ආන්ද්‍ර ප්‍රදේශ් ප්‍රදේශයෙන් පැවත එන ඔහු සාමාන්‍යයෙන් ඔහුගේ බුද්ධිය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ජන කතා සඳහා ප්‍රසිද්ධය.  ඔහු විජයනගර අධිරාජ්‍යයා වූ ක්‍රිෂ්ණදේවරායාගේ මළුවෙහි සිටි අෂ්ටඩිග්ගජාස් හෝ කවියන් අට දෙනාගෙන් කෙනෙකි .

ඔහු කුඩා කාලයේදී ඔහුගේ පියා මරණයට පත් කරනු ලැබීය.  රාම මුහුණ දුන් මානසික අවපීඩනයෙන් මිදීම සඳහා ඔහුගේ මව ලක්ෂ්මා ඔහුව විජයනගරයට ගෙන ගිය අතර එහිදී ඔහු උපදේශකයෙකු සහ 8 වන සායි. ඔහු තෙලුගු සහ කන්නඩ ඇතුළු භාෂා කිහිපයකම විශාරදයෙකි.

මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය 
ටෙනාලි රාමකෘෂ්ණුඩු උපත ලැබුවේ තෙළිඟු භාෂාව කතා කරන නියෝගි හින්දු බ්‍රාහ්මණ පවුලක  ගාර්ලපති රාමක්‍රිෂ්ණා ලෙස, පහළොස්වන සියවසේ අගභාගයේදී තුමුලුරු හෝ තෙනාලි (දැනට තෙනාලි මසලම්හි කොටසක්) නම් ගම්මානයක ය. ඔහු ඉපදුණේ තෙනාලි වලයි . ඔහුගේ පියා ගාර්ලපති රාමායියාය. ඔහු සන්තාරාවුරු හි රාමලිංගේෂ්වර ස්වාමි කෝවිලේ පූජකයෙකු ලෙස සේවය කළේය.

රාමක්‍රි මිය ගියේ රාමක්‍රිෂ්ණා තරුණ වියේදී ය. ඔහුගේ මව ලක්මාමා සිය සහෝදරයා සමඟ ජීවත් වීම සඳහා ටෙනාලිහි පිහිටි සිය උපන් ස්ථානයට පැමිණියාය. රාමක්‍රිෂ්ණා තම මාමාගේ නගරයේ හැදී වැඩුණු අතර තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණා ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය. 

ටෙනාලි රාමක්‍රූටූට ඔහුගේ ළමා කාලය තුළ කිසිදු විධිමත් අධ්‍යාපනයක් නොලැබුණු අතර ඔහු දැනුම පිළිබඳ පිපාසය නිසා විශිෂ්ට විශාරදයකු බවට පත්විය. සුප්‍රසිද්ධ කතාවකට අනුව, වෛෂ්ණාව ( විෂ්ණු දෙවියන්ගේ බැතිමතුන්) විද්වතුන් ඔහු ශිවයෙකු ලෙස පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ. රාමක්‍රියා තවමත් අධ්‍යාපනය ලැබීමට අදිශ්ටානන කරගෙන සිටි නිසා ඔහු බොහෝ පඩිපෙළවල් වෙත ගොස් ඔහුව තම ගෝලයා ලෙස පිළිගන්නා ලෙස නිහතමානීව අයැද සිටියද ඔවුහු ඔහුට නම් කියමින් ඔහුව එළියට විසි කළහ. එදිනට පසු ඔහු සිතුවේ ඔහු කිසි විටෙකත් තම අධ්‍යාපනය සඳහා කිසිවෙකුගෙන් අයැද නොසිටින බවයි. ඊළඟ දවසේ රාමක්‍රිෂ්ණා අධ්‍යාපනය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා පිටත්ව ගිය නමුත් ඔහු කිසිදු ගුරුවරයෙකු වෙත ළඟා වූයේ නැත. ගමේ පාසල් පවුර ඔහුගේ ගුරුවරයා විය! සෑම දිනකම ඔහු තාප්පයේ සිටගෙන පන්ති කාමරයේ උගන්වන පාඩම් වලට සාවධානව සවන් දී ආපසු ගෙදර ගොස් තම මවට ඉගෙන ගත් දේ කියවනු ඇත. මෙය ඔහුගේ දෛනික පුහුණුව බවට පත්විය. නමුත් එක් අවාසනාවන්ත දවසක රාමක්‍රිෂ්ණා හසු වී සොරෙකු යැයි චෝදනා එල්ල වූ අතර ඔහු තම කතාව පාසල් ගුරුවරයාට විස්තර කළේය. රාමක්‍රිෂ්ණා කතාව ඇසීමෙන් පසු ගුරුවරයාට ආඩම්බර විය. එහෙත් මෝඩ ආගමික අගතිය නිසා ඔහුට ඒ ගැන කිසිවක් කළ නොහැකි විය. පසුව ඉලක්ක රහිතව සැරිසරමින් සිටියදී ඔහුට අග්ගිස්වරයෙකු හමු වූ අතර ඔහු කාලි දේවතාවියට නමස්කාර කරන ලෙස උපදෙස් දුන්නේය. ඔහු තම භක්තියෙන් දේවතාවියට වන්දනාමාන කළේය. කෝලි ඔහු ඉදිරියේ පෙනී සිටිමින් ඔහුගේ හාස්‍යය අගය කළ අතර, යම් දිනෙක ඔහු විජයනගරයේ ක්‍රිෂ්ණදේවරාය රජුගේ මළුවෙහි ශ්‍රේෂ්ට  කවියෙකු ලෙස ප්‍රශංසා කරනු ඇතැයි ඔහුට ආශීර්වාද කළේය.  දේවතාවිය ඔහුට "විකාසකවි" යන පදවි නාමයද ලබා දුන්නේය. ඔහුගේ බිරිඳ ශාර්ඩා වන අතර පුතා භාස්කරයිශර්මා ය.

මාළිගාව 
රාමක්‍රිෂ්ණා ක්‍රිෂ්ණදේවරාය රජුගේ මළුවෙහි වැදගත් තනතුරක් දැරීය. ඔහු රජු විසින් පත් කරන ලද අෂ්ටඩිග්ගජාවරුන්ගෙන් කෙනෙකි.

පසුකාලීන වසර 
1530 දී ක්‍රිෂ්ණදේවරාය රජුගේ අභාවයෙන් පසු ඔහු තවදුරටත් උසාවියේ නොසිට නැවත සිය උපන් ස්ථානය වන තෙනාලි වෙත පැමිණියේය. ඉන් වසර කිහිපයකට පසු ඔහු විශාල සර්ප දෂ්ටයකින් මිය ගියේය.  ක්‍රිෂ්ණදේවරාය රජු ආරක්ෂා කිරීමට රාමක්‍රිෂ්ණා බොහෝ විට දායක වූ බවත්, තීරණාත්මක අවස්ථාවන්හිදී ඔහු බේරා ගැනීමට පැමිණි බවත්, ඔහු ඔහුගේ හොඳම මිතුරා බවත් වාර්තාවල සඳහන් වේ.

සාහිත්‍ය කෘති 
තෙනාලි රාම ඔහුගේ දක්ෂතාවය හා බුද්ධිය නිසා කැපී පෙනුණි.  තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණාගේ විශිෂ්ට කෘතිය වන පණ්ඩුරංග මහත්මාම් යනු උසස් කුසලතාවයකින් යුත් කාව්‍යයකි.  ශාන්ත පණ්ඩාරිකාගේ අමාත්‍යංශය විසින් විශුද්ධ කරන ලද පණ්ඩර්පූර් හි විෂ්ණු දේවාලය පණ්ඩුරංග ලෙස පුරාවෘත්තයේ සඳහන් වේ. නිගාමා ෂර්මා නම් බ්‍රාහ්මණයෙක් සිය ජීවිතය නාස්ති කිරීම හා අශිෂ්ට ලෙස නාස්ති කිරීම, පණ්ඩර්පූර්හිදී අවසන් හුස්ම හෙළීය. යමාගේ සේවකයින් සහ විෂ්ණුගේ සේවකයන් අතර මතභේදයක් ඇති වේ. ඔහු දුෂ්ට ජීවිතයක් ගත කළ නිසා ඔහුව නිරයට ගෙන යාමට කලින් සිටි අය උත්සුක වූ අතර දෙවැන්නා ඔහු එම පූජනීය ස්ථානයේ මිය යන විට ස්වර්ගය සඳහා හිමිකම් කීය. ඇත්ත වශයෙන්ම, මෙම තීන්දුව විෂ්ණුගේ සේවකයන්ට පක්ෂපාතී වේ  තෙනාලි විසින් පණ්ඩුරංග මහත්මාම් සඳහා තේමාව ස්කන්ධ පුරාවෘත්තයෙන් ගෙන එය පණ්ඩුරංග බැතිමතුන් පිළිබඳ බොහෝ කථා වලින් වැඩි දියුණු කළේය. 'නිගාමා සර්මා අක්කා' නම් මන කල්පිත චරිතයක් තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණා විසින් නිර්මාණය කරන ලද අතර ඔහු ඇයට නමක් නොදී ඇය වටා කතාවක් ගොඩනඟා ගත්තේය. ඔහු 'චැටූ' නමින් බොහෝ කවි රචනා කළේය. 

තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණා ක්‍රිෂ්ණදේවරායාගේ රාජකීය කවියෙකු ලෙස සිටියදී ජන වීරයකු බවට පත්විය. එහෙත් ඒ අතරම ඔහු ආගම පිළිබඳ බැරෑරුම් කෘති රචනා කළේය. ඔහුගේ ආඛ්‍යාන කවි තුනක් අද තිබේ. ඔහුගේ ප්රථම කාව්ය, ගැන උද්භතරධා චරතිමු ෂයිවා පලක්කුරික සෝමනාතා ගේ බාස පුරාණය මත පදනම් වූ ගුරු උද්භටා. උද්භතරධා චරතිමු ද ශුද්ධවන්තකම සමග කටයුතු බරණැස . තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණාට ෂයිවයිට් ආගම කෙරෙහි තිබූ ඇල්ම නිසා ඔහු තෙනාලි රාමලිංග කවි ලෙසද හැඳින්විණි.   කෙසේ වෙතත්, ඔහු සඳහා මහත් භක්තියෙන් සිදු වෛෂ්ණාව ඔහුගේ වැඩ කටයුතු පණ්ඩුරංග මහතියම්  පිළිබිඹු වන මෙන්ම.

තෙනාලි හැඳින්වූයේ විකාටා කවි  (තෙළිඟු අක්ෂර මාලාවේ පාලින්ඩ්‍රෝමය) යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ විහිළු-විහිළු-කවියෙකි. ඔහුගේ කෘති සඳහා "කුමාර භාරතී" ද ඔහුට හිමි විය.

ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ 

 තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණා 1956 දී බී.එස් . රංග අධ්‍යක්ෂණය කළ තෙළිඟු චිත්‍රපටයකි. මෙම චිත්‍රපටය දෙමළ භාෂාවෙන් ද නිපදවා ඇති අතර එය නම් කර ඇත්තේ තෙනාලි රාමන් යනුවෙනි . ටෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණා තෙළිඟු භාෂාවෙන් ඒ. නාගේෂ්වර රාඕ රඟපාන අතර තෙනාලි රාමන් ද්‍රවිඩ භාෂාවෙන් සිවාජි ගනේෂන් විසින් රඟපාන චිත්‍රපට දෙකෙහිම එන්.ටී. රාම රාඕ ශ්‍රී ක්‍රිෂ්ණදේවරායා ලෙස පෙනී සිටියේය.
 හස්යරත්න රාමක්‍රිෂ්ණා යනු බී.එස් . රංග විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 1982 කන්නඩ චිත්‍රපටයකි. මෙම චිත්‍රපටයේ අනන්ත් නාග් සහ ආරතී ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරති. චිත්‍රපටයේ අනන්ත නාග් රාමක්‍රිෂ්ණා නම් කවියෙකුගේ චරිතයට පණ පොවයි.
 Tenali රාම, ඉතා 1990 හින්දි විකාශනය රූපවාහිනී වැඩසටහන් මාලාව Doordarshan විසින් TS Nagabharana වන විජේ කාශ්යප පෙරමුණ භූමිකාවක් ඉටු කලේ ය.  එය කමලා ලක්ෂ්මන්ගේ කෙටිකතා මත පදනම් විය.
 ඇඩ්වෙන්චර්ස් ඔෆ් ටෙනාලි රාමන්, 2003 දී කාටූන් නෙට්වර්ක් (ඉන්දියාව) විසින් සජීවීකරණය කරන ලද මාලාවක්. 
 තෙනලිරාමන් යනු 2014 දෙමළ චිත්‍රපටය වන වඩිවෙලූ ටෙනාලි රාමන් මෙන්ම ක්‍රිෂ්ණා දේවරායා ද රඟපායි. මෙම චිත්‍රපටය තෙනාලි රාමන්ගේ විකට සහන මත පදනම් විය.
 රාජගුරු ur ර් තෙනලිරාම් යනු සජීවිකරණ මාලාවක් වන අතර එය ස්ටාර් උට්සව් හි විකාශය වූ අතර එය දැන් යූ ටියුබ් හි ෆන්ගමාට්ව් විසින් ලබා ගත හැකිය.  සජීවිකරණ මාලාව පදනම් වී ඇත්තේ රාජ්ගුරු සහ උසාවියේ ජෙස්ටර් තෙනාලි රාම අතර ඇති වූ විකට ගැටුම මත ය.
 තෙනාලි රාම යනු වර්තමානයේ  රූපවාහිනියේ විකාශය වන රූපවාහිනී කතා මාලාවක් වන අතර ක්‍රිෂ්ණා භාරද්වාජ් එහි ප්‍රධාන භූමිකාව රඟ දක්වයි.

පොත් ප්‍රභවයන් 

 රාඕ (1989), ඉන්දියානු උරුම හා සංස්කෘතිය, ස්ටර්ලිං පබ්ලිෂර්ස් පුද්ගලික සමාගම. ලිමිටඩ්, අයිඑස්බීඑන් රාඕ (1989), 
 ගෝයාල් (2015), හා මධ්යපරිමාන ගැටලු -ටෙනාලි රාමන් මාර්ගය (එකතු කරන්නාගේ කලාපය), එස් ප්රකාශකයෝ,අයිඑස්බීඑන් ගෝයාl (2015), 
 "तेनाली रामा की सम्पूर्ण जीवनी और उनसे जुडी कुछ रोचक कहानियाँ" [ " [ තෙනාලි රාමගේ සම්පූර්ණ චරිතාපදානය සහ ඔහු හා සම්බන්ධ රසවත් කථා කිහිපයක් ] . www.hindistoryof.com .

යොමුව 

ඉන්දියානු පිරිමි කවියන්
තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණා