ගොනාගොල්ල විහාරය
ගොනාගොල්ල විහාරය (පුංචි සීගිරිය) ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ වැවගම්පත්තුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් කොත්මලේ ඔය ජනපදය ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ විහාරස්ථානයක් වේ.  විහාරය අම්පාර ගොනාගොල්ල පාරේ කොහොඹාන හංදියෙන් නැගෙනහිරට හැරී සැතපුම් තුනක් පමණ ගිය විට හමුවේ.

පැරණි සිතුවම්

විහාර පරිශ්‍රයෙහි වූ ගල්පර අතර කුඩා ගල් ලෙන් දෙකක් පවතී. එක් ගල් ලෙනක බටහිරින් යොදන ලද බදාම තට්ටුවක් මත පැරණි චිත්‍ර ඇඳ ඇත. ඇඳ ඇති සිතුවමෙහි නළඟනකගේ හා පුරුෂයකුගේ රූප සටහන් වේ. එම සිතුවම් රතු, කහ, කොළ, සුදු වර්ණයන් උපයෝගී කරගනිමින් ඇඳ තිබේ.

නටඹුන්
විහාරයේ සිතුවම් ලෙනට ආසන්නව පොකුණු දෙකක හා දාගැබක අවශේෂ දැකගත හැකිවේ. මීට අමතරව ගිරි ලිපි කිහිපයක්ද විහාරය තුල ස්ථාපිතය.

ගොනාගොල්ල ගිරි ලිපි
විහාරයේ ස්ථාන දෙකක ගල් පර්වතයන්හී කොටා ඇති ගිරි ලිපි දැක ගත හැකිවේ. මීට අමතරව ලෙන්හීද කටාරම් සහිත කොටස්හී පැරණි අක්ෂර වේ.

ගිරි ලිපි 1
මෙම ගිරි ලිපි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3-4 සියවස් වලට අයත් වන අතර, අපර බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් හා පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් නිර්මිත වේ.
පළමු ලිපිය - ප්‍රාදේශීය පාලක (රට නායක) මහින්දගේ බිරිඳ හා බකදයගේ බිරිඳ විසින් විහාරයට සිදුකල කිසියම් ප්‍රදානයක් පිළිබඳ සඳහන් වේ.
දෙවන ලිපිය - මහ රටෙහි කිසියම් ගමක වාසය කරන ලද අභය නම් තැනැත්තා විසින් අළිතක මහා විහාරයට වැසි සළු පූජා කිරීම පිළිබඳව සඳහන් වේ.
.තෙවන ලිපිය - කිසියම් පුද්ගලයෙකු විසින් අළිතක මහා විහාරයේ පැවැති අරියවංස පූජාව සදහා කහවණු පූජා කල බව මෙම ලිපියේ සඳහන්ය.

ගිරි ලිපි 2
මෙම ගිරි ලිපි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3-4 සියවස් වලට අයත් වන අතර, පරිවර්ථිත බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් හා පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් නිර්මිත වේ.
පළමු ලිපිය - භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත පූජා කරන ලද කිසියම් ප්‍රධානයක් පිළිබඳව තොරතුරු සඳහන්ය.
දෙවන ලිපිය - ගොවිගමෙහි වාසය කරන නදසබ විසින් මේ පියගැටපෙළ කරවන ලද බව සෙල්ලිපියේ සඳහන්ය. එහි පින සියළු සත්වයෝ වෙත අනුමෝදන් කර තිබේ.

මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎