පුරාතන කාර්තේජ්
පුරාතන කාර්තේජ් යනු, කාර්තේජ් නම්  ෆනේෂියානු පුර-රාජ්‍යය විය. ක්‍රිපූ 7වන සහ 3වන සියවස අතරතුර කාලයේදී, එහි බල ඉම් ගෝලය, එනම් ඊනියා කාර්තජේනියානු අධිරාජ්‍යය වෙත, උතුරු අප්‍රිකාවේ  වෙරළබඩ තීරයෙන් මහත් කොටසක් මෙන්ම  වෙරළබඩ  අයිබීරියාවේ සහ බටහිර මධ්‍යධරණියේ දිවයින් වල සැලකිය යුතු කොටස්ද අයත් විය. 

කාර්තේජය ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරුණේ ක්‍රිපූ 814 වසරෙහිදීය.  එකල,  ටයියර් නම් ෆනේෂියානු රාජ්‍යයේ පරායත්තයක් වූ කාර්තේජය, 650 පමණ වත්ම නිදහස ලබා ගත් අතර,  බටහිර මධ්‍යධරණිය පුරා අනෙකුත් ෆනේෂියානු ජනාවාස මත පවත්වා ගත් එහි දේශපාලනමය ආධිපත්‍යය ක්‍රිපූ 3වන සියවස කෙළවර වන තුරුම පැවතිණි. නගරයෙහි ප්‍රමුඛත්වයෙහි උච්චතම අවස්ථාවෙහිදී, ප්‍රදේශය පුරා පැතිරුණු වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන සමගින් ප්‍රධාන වෙළෙඳ කේන්ද්‍රයක් ලෙසින් පැවතිණි.

එහි ඉතිහාසයෙන් බොහෝ කාලයක්, සිසිලියේ සිටි ග්‍රීකයන් සහ රෝමානු ජනරජය හා සමගින්, එදිරිවාදී තත්ත්වයක කාර්තේජය සිටි අතර, මේ නිසාම  පිළිවෙලින්  ග්‍රීක-පියුනික් යුද්ධ (ක්‍රිපූ 600-265 පමණදී) සහ පියුනික් යුද්ධ (ක්‍රිපූ 264-146) ලෙසින් හැඳින්වෙන සන්නද්ධ ගැටුම් මාලාවකට මුහුණ දුන්නේය. කාර්තේජය තැනුනු ප්‍රදේශයේ සිටි ආදිවාසිකයන් වූ විභව්‍ය  එදිරිවාදී  බර්බර්වරුන්, හා සමගද පලහිලව් විසඳා ගැනුමට නගරයට සිදු විය. 

ක්‍රිපූ 146 දී, තුන්වන සහ අවසාන පියුනික් යුද්ධයෙන් පසුව, රෝමානු සේනාවෝ කාර්තේජය විනාශ කොට ඉන්පසුව එය අධිවාසනය කලහ.
අනෙකුත් ෆනේෂියානු පුර රාජ්‍යයන් සහ පූර්ව කාර්තජේනියානු පරායත්තයන් සියල්ලම පාහේ ඉන්පසුව රෝමානුවන් වෙතට පත් වූහ.

ඉතිහාසය

ෆනේෂියානු ජනාවාසයන්ගේ පැතිරීම 

ඔවුන්ගේ වෙළෙඳ නෞකා සමූහ සඳහා ආරක්ෂිත වරායන් සැපයීම සඳහාද , ප්‍රදේශයේ ස්වභාවික සම්පත් සඳහා ඒකාධිකාරියක් පවත්වාගෙන යෑම සඳහා සහ පිටස්තර මැදිහත්වීම් වලින් තොරව නිදහස් වෙළෙඳාමක් පවත්වා ගෙන යෑම සඳහාත්, ෆනේෂියානුවන් විසින් මධ්‍යධරණී වෙරළ දිගට බොහෝ ජනපද නගර පිහිටවූහ .  වෙළෙඳ භාණ්ඩ සඳහා ඉල්ලුමක් සපුරාලීම සඳහාද, ටයියර්, සයිඩ්න්, සහ බිබ්ලෝස් පාලනය කල අධිරාජ්‍යයන් අනුපිළිවෙල වෙත කප්පම් ගෙවීමේ අවශ්‍යතාවයෙන් මිදීමටද සහ, වාණිජ්‍ය්‍ය සඳහා සුදුසු මධ්‍යධරණියෙහි එම ප්‍රදේශය මුළුමනින් ග්‍රීක ජනපදකරණයට ලක්වේද යන බිය නිසාද, මෙම නගර පිහිටුවීමට පොළඹවන ලදහ. විශාල ස්වයං-පෝෂිත නගර,  එතෙර පිහිටුවීමට අවශ්‍ය ජනගහණය සහ ඇවැසිතාවයන් සැපයීමට ෆනේෂියානුවන් අපොහොසත් වීම නිසා, ඔවුන්ගේ බොහෝ  ජනපද නගරවල වැසියන් සිටියේ 1,000 කට අඩු ගණනක් වුවද, කාර්තේජය සහ අනෙකුත් නගර කිහිපයක් තුල විශාල ජනගහණයක් පවත්වාගෙන යෑමට ඔවුහූ සමත් වූහ.

කාර්තජේනියානු පාලනය 
ටයියරියානුවන් විසින් බටහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයෙහි ජනපද තුන්සියයක් පිහිටවූ බවට ස්ට්‍රාබෝගේ ප්‍රකාශය පැහැදිලි අතිශයෝක්තියක් වුවද, ටියුනීසියාව, මොරොක්කෝව, ඇල්ජීරියාව,  අයිබීරියාව, තුලද ශුෂ්ක ලිබියානු වෙරළ තීරයෙහි  අඩු ප්‍රමාණයකටද  ජනපද පිහිටවූ බව සත්‍යයකි.

ආශ්‍රිත

පුරාතන අප්‍රිකාවේ රාජ්‍යයන්
කාර්තේජය
ටියුනීසියාව තුල ක්‍රිපූ 146 වසර
අප්‍රිකාවෙහි ක්‍රිපූ 2වන-සියවසෙහි විසංස්ථාපන
ටියුනීසියාවෙහි ක්‍රිපූ 1වන-සහස්‍රෙයහි විසංස්ථාපන