රෝම ලන්දේසි නිතිය
රෝම ලන්දේසි නිතිය යනු ලන්දේසින් විසින් අප වෙත ලබා දෙනු ලැබු ( 1656 සිට 1796  අතර කාලය දක්වා ) ඔවුන්ගේ නිතියයි.  මෙම නමින් පැහැදිලි වන පරිදිම මෙය රෝම සහ ලන්දේසි නිතින්ගෙන් සමන්විතයි.  එහෙත් ගැඹුරින් විමර්ෂණය කරන කල එය රෝම, ලන්දේසි නිතියේ සහ ජර්මන් , ඕලන්ද සරිත්වල එකතුවක් විය. ආරම්භයේ සිටම මෙය ඕලන්ද ජාතික පදිංචිකරුවන්ට අදාල වු අතර එකි ප්‍රදේශවල වාසය කරනු ලැබු සිංහල ජනයාටද මෙම නිතිය බලපැවැත්විය. මේ කාලයේදි ඔවුන්ගේ පාලන ප්‍රෙද්ශ වල උසාවි පිහිටවිමද සිදු කරනු ලැබිය. 
මෙම නිතිය ලන්දේසින් විසින් ඇති කරනු ලැබුවද එය පැතිරවිම සිදු කරනු ලැබුවේ ඉංග්‍රිස්න් විසිනි. මෙය බොහෝ ක්ෂේත්‍රවලට අදාල වන අතර අද වන විට මෙම නිතිය පොදු නිතිය හෙවත් ශේෂ නිතිය ලෙසින් නම් කර ඇත. මෙයින් අදහස් වන්නේ වෙනත් නෛතික මුලධර්ම නොමැති අවස්ථාවලදි ශ්‍රි ලංකාවේ ශේෂ නිතිය වශයෙන් රෝම ලන්දේසි නිතිය අදාල වන බවයි. මෙය මුලු දිවයිනේම පොදු නිතියද වේ. 
ඉංග්‍රිසි නිතියේ මුලධර්ම අතරින් පතර යොදා ගැනිමෙන්ද ලංකාවේ සාමාන්‍ය නිතිය සකස් කිරිමට රෝම ලන්දේසි නිතිය ඉවහල් වේ.  අද දවස වන විට මෙය අදාල වන්නේ පවුල් නිතිය, දිලික්ත නිතිය, ගිවිසුම් නිතිය, දේපල නිතියට අදින්ට වේ. 
ලංකාවේ චිරාත් කාලයක් පවතින ලෙස ලන්දේසින්ගේන් ලද දායදය නම් රෝම ලන්දේසි නිතියයි. සිංහලයන් අතර ඇති වු දේපල සම්බන්ධතා සම්බන්දව විශාල වෙනස්කම් මේ නිසා ඇතිවිය.  එමෙන්ම තේසවලාමේ නොහොත් ශ්‍රිලංකවේ දෙමල ජනයාගේ සිරිත් හා නිති සංග්‍රහයක් ඇති කල අතර මුස්ලිම් ප්‍රධානින්ගේ අනුමැතිය සහිතව මුස්ලිම් නිතියද ඇති විය.