චන්ද්‍රසේඛර මහාදේව දේවාලය
චන්ද්‍රසේඛර මහාදේව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පාටියා ගම්මානයේ පිහිටි ශිව දෙවියන් උදෙසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි. මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ලිංගයයි. මෙම දේවාලයට පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් පවතින නමුත්, එය බොහෝ දෙනකු විසින් හිමිකාරීත්වය දරන්නකි.

දේවාලය
මෙම දේවාලයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 19වන සියවස තෙක් දිවෙයි. මෙය නිගමනය කොට ඇත්තේ ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂන සහ ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍ය අනුව ය. මෙම දේවාලය හා සම්බන්ධ විශාල සංස්කෘතික වැදගත්කමක් ද ඇත. බදාඕසා සහ සංක්‍රාන්ති වැනි චාරිත්‍ර ගණනාවක් මෙහි ඉටු කෙරේ. පාටියා ග්‍රාම මංගලි පදනම් මණ්ලය ද මෙම දේවාලය හා සම්බන්ධ ය.

වටපිටාව
උතුරින් සහ දකුණින් මෙම දේවාලය වටකොට නිවාස ගොඩනැගිලි පිහිටා ඇත. බටහිරින් තණ බිමක් සහ නැගෙනහිරින් කොන්ක්‍රීට් ශාලාවක් ද දක්නට ලැබේ.

ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය සතුව විමානයක් පවතින අතර, විමානය ඉදිරිපස සිමෙන්ති කොන්ක්‍රීට් ශාලාවක් ද දැකගත හැක. මෙය ජගමෝහනය ලෙස භාවිතා වේ. උච්චත්වය අතින් පහළ සිට ඉහළට මෙට මීටර 4.80ක උසකින් යුක්ත වේ. දේවාලයේ බාදාව මීටර 1.75ක උසින් යුක්ත ය. ගාන්දි අංගය උසින් මීටර 1.55ක් සහ මස්තකය මීටර 1.50ක් ද වේ. උළුවහු කුළුණු මෙම දේවාලයේ මෝස්තර අංග අතර වේ. ඒවා මීටර 1.20 x මීටර 0.51 මිනුම්වලින් යුතු වේ. ඉදිකිරීම් මාධ්‍යය ලැටරයිට් ය. මෙහි ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය වනුයේ සිමෙන්ති බදාම සමග ආශේලේෂ පෙදරේරුවමයි. මෙය ද කාලිංග ශෛලියෙන් යුතු ය.

මේවාත් බලන්න 
 ඉන්දියාවේ හින්දු දේවාල ලැයිස්තුව
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 
 http://ignca.nic.in/asi_reports/orkhurda245.pdf

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
19වන සියවසේ හින්දු දේවාල