ඔල්ඩොවාන්
ඔල්ඩොවාන් යනු, ඔල්ඩුවාන් ලෙසින්ද ශබ්ද නැගෙන, ප්‍රාග් ඉතිහාසයේ ආදිතම  ශිලා මෙවලම් තැනීමේ පුරාවිද්‍යාත්මක ප්‍රයත්නය සඳහා යෙදෙන පුරා විද්‍යාත්මක පදයකි. වසර මිලියන 2.6 ගණනකට පෙර සිට වසර මිලියන 1.7 ගණනකට පෙර දක්වා කාලසීමාවෙහිදී, පහළ පුරාශිලා යුගයෙහිදී, අප්‍රිකාවේ, දකුණු ආසියාවේ, මැද පෙරදිග සහ යුරෝපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පුරාතන හොමිනිනිවරුන් විසින් ඔල්ඩොවාන් මෙවලම් භාවිතා කරන ලදි. මෙම තාක්ෂණික ප්‍රයත්නයට පසුකාලීනව පැවතියේ වඩාත් විදග්ධ  ඇකිලියානු ප්‍රයත්නයයි.

1930 ගණන් වලදී පළමු ඔල්ඩොවාන් ශිලාවන් පුරාවිද්‍යාඥ ලුවිස් ලිකී විසින් සොයාගත් ප්‍රදේශය වන  ටැන්සානියාවේ ඔල්ඩුවයි දුර්ගමාර්ගය අනුසාරයෙන් "ඔල්ඩොවාන්" යන පදය භාවිතයට රැගෙන ඇත. කෙසේවෙතත්, කැටගල් මෙවලම් ප්‍රයත්නයන් (ඔල්ඩොවාන් ඇතුළුව) නම්කිරීමට "ආදර්ශය 1" මෙවලම් යන පදයද, දෙපත් ලෙසින් සැකසුනු මෙවලම් (ඇකිලියානු අත්පොරව ඇතුළුව) නම්කිරීමට "ආදර්ශය 2" මෙවලම් යන පදයද,  සැකසුනු-ධරය මෙවලම් නම්කිරීමට "ආදර්ශය 3" මෙවලම් යන පදයද ආදි වශයෙන් භාවිතා කිරීමට  සමහරක් සමකාලීන පුරාවිද්‍යාඥයින් සහ පුරා මානව විද්‍යාඥයින් රුචියක් දක්වති. 

ඔල්ඩොවාන් මෙවලම් වර්ගීකරණය තවමත් අවුල්සහගත තත්ත්වයක පවතියි.  ඔල්ඩොවාන් එකලස්කිරීම් වර්ගීකරණ ක්‍රමවේදයක් නිර්මාණය කල  මුල් තැනැත්තා වූ මේරි ලිකී විසින් ඇයගේ ක්‍රමවේදය නිර්මාණය කර ගත්තේ  නිර්දිෂ්ට භාවිතය පදනම් කර ගෙනය. පොරෝ, සූරන සහ, කොටනයන් (මෝල්) යන දේ මෙම ක්‍රමවේදයට අයත් වූහ.

සටහන්