කොළඹ ලන්දේසි කෞතුකාගාරය
කොළඹ ලන්දේසි කෞතුකාගාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ලන්දේසි යටත් විජිත පාලනයේ ඉතිහාසය ආවරණය කරන කෞතුකාගාරයකි.

ගොඩනැගිල්ල 
මෙම දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල කුමාර වීදිය, පිටකොටුව, කොළඹ 11 හි පිහිටා ඇත. නිල නිවසක් ලෙස ලන්දේසි ලංකා ආණ්ඩුකාර තෝමස් වෑන් රී, (1634 - 1701) 1692 සිට 1697 දක්වා ඔහුගේ ධුර කාලය තුළ ඉදිකර ඇත .  මෙම ගොඩනැගිල්ල වසර ගණනාවක් තිස්සේ විවිධ අරමුණු සඳහා භාවිතා කර ඇත. 

එය ගුරු පුහුණු විද්‍යාලයක් සහ, 1696 සිට 1796 දක්වා කාලය තුළ පූජකවරුන්ගේ උපදෙස් සඳහා භාවිතා කර ඇත. වරෙක එය කර්නල් කවුන්ට් අගෝස්තු කාල් ෆ්‍රෙඩ්රික් වොන් රන්සෝව්ගේ (1759 - 1844) වාසස්ථානය විය.  එය ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගමේ අධීක්ෂණය යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ අතර අරමුදල්  දන සපයන ලද්දේ ඔවුන්  විසිනි. එය රෝහලක් ලෙස ද භාවිතා කරන ලදී. එය 1800 ගණන්වල දෙවන භාගයේදී බැරැක්කයක් බවට පත් වූ අතර 1900 දී එය බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් පිහිටුවන ලද පොලිස් පුහුණු පාසලක් ලෙස භාවිතා කරන ලදී.  1932 දී එය පිටකොටුව තැපැල් කාර්යාලය බවට පරිවර්තනය විය. වර්ෂ 1971 දී අධික මෝසම් වැසි හේතුවෙන් බාහිර බිත්ති කඩා වැටී ගොඩනැගිල්ල අතහැර දමා ඇත. ගොඩනැගිල්ල කඩා දැමීමට සැලසුම් කිරීමට එරෙහිව රාජකීය ආසියාතික සංගමය සහ ලන්දේසි බර්ගර් සංගමය විසින් කරන ලද විරෝධතාවලින් පසුව, 1973 දී ලංකාවේ සංචාරක මණ්ඩලය, පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව, ලංකා නෙදර්ලන්ත ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය සහ ජාතික ලේඛනාගාරයේ නියෝජිතයින් සමඟ කමිටුවක් පිහිටුවන ලදී. ගොඩනැගිල්ල ප්‍රතිසංස්කරණය කර ලන්දේසි යටත් විජිත සමය ආවරණය වන පරිදි කෞතුකාගාරයක් පිහිටුවන ලදි. 

මෙම ගොඩනැගිල්ල ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම 1977 දී නෙදර්ලන්ත රජයේ මූල්‍ය ආධාරයෙන් ආරම්භ වූ අතර එය 1981 දී නිම කරන ලදී. මෙම කෞතුකාගාරය 1982 දී මහජනතාව සඳහා විවෘත කරන ලදී. මෙම ගොඩනැගිල්ල යටත් විජිත ලන්දේසි නගර නිවසක අද්විතීය වාස්තු විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ මූර්තිමත් කරයි. 1999 දී කෞතුකාගාර ගොඩනැගිල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස රජය විසින් විධිමත් ලෙස පිළිගන්නා ලදී. 1085 රජයේ ගැසට් පත්‍රය යටතේ ජුනි 18 වන දින එය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.  

කෞතුකාගාරය ලන්දේසි උරුමය ගෘහ භාණ්ඩ, පිඟන් මැටි, කාසි සහ ආයුධ ඇතුළු පුරාවස්තු ප්‍රදර්ශනය කරමින් සමකාලීන ජීවිතයේ හා සංස්කෘතියේ විවිධ පැතිකඩයන් නිරූපණය කරයි.

මෙයද බලන්න 

 ජාතික සමුද්‍ර කෞතුකාගාරය, ගාල්ල 
 කොළඹ වරාය සමුද්‍ර කෞතුකාගාරය

යොමුව 

කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක