ජයන්ති කුරු උතුම්පාල
ජයන්ති කුරු උතුම්පාල යනු, ශ්‍රිලාංකික ත්‍රාසජනක,  වෘත්තීය පාෂාණ කදු නගින්නෙකු වන අතර එල්ජීබීටී සහ කාන්තා අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරිනියකි.ජයන්ති කුරු උතුම්පාල යනු එවරස්ට් කන්ද තරණය කල පළමු ශ්‍රී ලාංකිකයා වේ. ඇය 2016 මැයි 21 වන දින පෙරවරු 5:03 ට පමණ එවරස්ට් කන්ද ශිඛරයට ලඟා විය. ඇය ගවේෂණ කිහිපයක් සදහා සෙසු කදු නගින්නෙකු වන ජොහාන් පීරිස් සමග සහයෝගිතාවයක් ඇති කර ගත්තාය.
                       ජයන්ති කුරු උතුම්පාල 1979 සැප්තැම්බර් 3 වන දින කොළඹදී උපත ලැබීය.ඇගේ පියා නිස්සංක යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුවරයෙකි. ඇගේ මව ජසින්තා ආගන්තුක සත්කාර කර්මාන්තයේ කළමනාකාරවරියකි. ඇගේ වැඩිමහල් සහෝදරයා රුක්ෂාන් මවුන්ට් ලැවීනියා වේ ශාන්ත තෝමස් විදුහලට ඇතුලත් විය. ඇගේ තරුණ වියේදී ඇය නිර්භීත පුද්ගලයෙකු ලෙස ඇගේ සහෝදරයා විසින් විස්තර කරන ලදී. ඇගේ ළමා කාලය තුළ ඇගේ මිතුරන් ඇයව ටොම්බෝයි ලෙස හැදින්වූයේ ඇය පිරිමි ළමයෙකුට සමාන වූ නිසා හා ගස් නැගීමෙන් සහ කඳුකරයෙන් බයිසෙප් සහ ට්‍රයිසෙප් නිපදවන බවට ඇගේ මිතුරියන්ට අනතුරු ඇඟවූ බැවිනි.
                  ජයන්ති 1984 දී සිය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සදහා බිෂොප් විද්‍යාලයට බැදුණු අතර 1998 දක්වා එම පාසලේම ද්විතීයික අධ්‍යාපනය හැදෑරුවාය. පාසැල් අධ්‍යාපනය අවසන් කිරීමෙන් පසු 1999 දී ශ්‍රි ලංකා පදනම් ආයතනයට බැදී පුවත්පත් කලාව හා සන්නිවේදනය පිළිබද ඩිප්ලෝමාවක් හැදෑරුවාය. 2000 දී දිල්ලි විශ්ව විද්‍යාලයේ මිරැන්ඩා මන්දිරයට සම්බන්ධ වූ ඇය 2003 දී ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක් සහ ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය පිළිබද උපාධියලබා ගත්තාය. 2002 දී හිමාලයානු කදු නැගීමේ ආයතනයේ දින 28ක හමුදා කදු නැගීමේ පාඨමාලාවටද ඇය සහභාගී වූවාය. 2007දී කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයෙන් කාන්තා අධ්‍යයනය සදහා උපාධි ඩිප්ලෝමාව ලබා ගත්තාය. 
             ජයන්ති එක්සත් රාජධානියේ සසෙක්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීම සදහා ශිෂ්‍යත්වයක් දිනාගත් අතර 2009 දී ස්ත්‍රි පුරුෂසමාජ භාවය පිළිබද ශාස්ත්‍රපති උපාධිය ලබා ගත්තාය. 2003 සිට ඇය ශ්‍රීලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන සාමාජිකාවක් මෙන්ම කාන්තා හා මධ්‍ය සාමූහිකයේ සාමාජිකාවක් ද වූවාය. ඇය 2015 අප්‍රේල් මාසයේදී කෙයාර් ඉන්ටර්නැෂනල් ශ්‍රිලාංකා සමාගමේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජ භාවය හා ලිංගිකත්වය පිළිබද විශේෂඥවරියක ලෙස සේවය කළාය. 2016 දී එවකට කාන්තා කටයුතු පිළිබද අමාත්‍ය චන්ද්‍රානි බණ්ඩාර ජයසිංහ විසින් ශ්‍රීලංකාවේ කාන්තා අයිතිවාසිකම් පිළිබද පළමු සුහද තානාපතිනිය ලෙස පත් කරන ලදී.
                 ජයන්ති 2011 දී ජොහාන් පීරිස් සමග අත්වැල් බැඳගත් අතර ඔහු සමග සාර්ථක ගවේෂණ කිහිපයකම වැඩ කර ඇත. 2012 දී ඇඩම්ස් පීක්, අයිලන්ඩ් පීක්, 2014 කිලිමන්ජාරෝ සහ 2016 එවරස්ට් කන්ද තරණය ද ඊට ඇතුළත්ය. ඇය ස්ටෙලන්බොෂ් හි පාර්ල් රොක්ස්, අජන්ටිනාවේ ආර්නෙල්ස් මෙන්ඩෝසා, ස්පාඤ්ඤයේ පිරෙනීස් හා ස්කොට්ලන්තයේ බෙන් නෙවිස් වැනි ගවේෂණ කටයුතුද සම්පූර්ණ කළාය. 2019 පෙබරවාරි මාසයේදී ජයන්ති සහ ජොහාන් පීරිස් හැටන් නැෂනල් බැංකුවේ සන්නාම තානාපතිවරුන් ලෙස නිල වශයෙන් අත්සන් කරන ලදී.
                       2014 සිට ජයන්ති සහ ජොහාන් එවරස්ට් කදු මුදුන තරණය කිරීමට පුහුණු වූ අතර පිහිනීම සහ කදු නැගීම වැනි විවිධ විනෝදාත්මක ක්‍රියාකාරකම් වලට සහභාගී වූහ. 2016 අප්‍රේල් මාසයේදී ඔවුන් දෙදෙනා එවරස්ට් කන්ද තරණය කිරීමේ මෙහෙයුමක යෙදී සිටින බව නිවේදනය කළහ. ඔවුන් 2016දී ශ්‍රි ලංකාවේ එවරස්ට් ගවේෂණ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කරන ලදී. 
            ජයන්ති 2016 මැයි 21 දින අලුයම 5:03ට එවරස්ට් කන්ද මුදුනට සාර්ථකව ළඟා වූ අතර, ජොහාන්ගේ ඔක්සිජන් ටැංකිය කන්ද තරණයට පෙර මීටර් 400ක් (අඩි 1,300 ) දී අසමත් වීම නිසා ඔහුට එය සම්පූර්ණ කිරීමට නොහැකි විය. ජොහාන් මීටර් 8,400 ක් (අඩි 27,600) ක උසකට ළඟා වූ අතර එය  4 වන කඳවුරෙන් ඔබ්බටය. ජයන්ති එවරස්ට් තරගය ජයගත් පළමු ශ්‍රිලාංකික මෙන්ම ප්‍රථම සහ එකම ශ්‍රිලාංකික කාන්තාව බවට පත්විය. ජයන්තිගේ මෙම තරගය නිසා පෝලන්තය, ක්‍රොඒෂියාව, සහ දකුණු අප්‍රිකාවට පසුව ලෝකයේ සිව්වන රට බවට ශ්‍රි ලංකාව පත් විය.
        ජයන්ති 2016 වසරේ අද දෙරණ රූපවාහිනි නාලිකාව වෙතින් විශේෂ සම්මානයක් ලබා ගත්තාය.
                අන්තර්ජාතික කාන්තා දිනයට සමගාමීව ශ්‍රි ලංකා පාර්ලිමේන්තුව විසින් 2019 මාර්තු මාසයේදී ඇය වඩාත් බලගතු කාන්තාවක් ලෙස නම් කරන ලද අතර කාන්තා වෙනස් වීම් සාදන්නන් අතරද ඇය ශ්‍රි ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් නම් කරන ලදී. 
                 2019 අගෝස්තු මාසයේදී ඇය ශ්‍රිලංකා ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල මහතාගෙන් 2019 සදහා ජාතික ගෞරව සම්මාන ලැබූ 66 දෙනාගෙන් කෙනෙකි.

මූලාශ්‍ර

1979 උපත්