බටහිරාරාම
බටහිරාරාම (හෝ පශ්චිමාරම, පධානඝර) යනුවෙන් ප්‍රකට ආරාම සංකීර්ණ ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර ලෝලුගස්වැවට ආසන්නව පිහිටා තිබේ. මෙම ප්‍රදේශය පණ්ඩුකාභය රජු විසින් මහා සූසානය සඳහා වෙන්කල පෙදෙස සේ සැළකේ.

බටහිරාරාම පධානඝරය

ක්‍රි. පූ. යුගයේ සිටම ඉදිවූ බවට සාධක සහිත පතනගල, පියංගල ආදී නම් වලින් හැඳින්වෙන පධානඝරය, භාවනායෝගී භික්ෂූන් වහන්සේලා උදෙසා ඉදිකරනු ලැබූ ආරාම විශේෂයක් වේ. ආවේණික සුවිශේෂී වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලසුමකට අනූව සකස් කොට ඇති පධානඝර, ප්‍රධාන සංඝාරාම හා ජනාවාසවලට දුරින් පිහිටුවා තිබේ.

උඩට නෙරා ගිය පිහිටි ගලක් පාදක කොට ගෙන දිය අගලකින් වටවූ ද්විත්ව ගොඩනැගිල්ලක් ලෙස, බටහිරාරාම පධානඝරය නිර්මාණය කර ඇත. කැටයම් හා මූර්ති කිසිවක් ආරාම නිර්මාණයේදී භාවිතාකර නොමැති අතර, කැසිකිලි හා වැසිකිලි පමණක් අලංකාර කැටයමින් යුක්ත වේ. බටහිරාරාම පධානඝරයේ කැසිකිළි ගල් පුවරු වල පමණක්‌ මෙලෙස කැටයම් මෝස්‌තර යොදා ඇත්තේ, භික්‌ෂූන් වහන්සේලා විසින් ඒවා ප්‍රතික්‍ෂේප කරන බව දැක්‌වීම පිණිස උන්වහන්සෙලාගේ අදහස්‌ අනුව යමින් දායකයින් විසින් ඒවා ඉදි කරන්නට ඇති නිසාය.

මූලාශ්‍ර
හැඳින්වීම් පුවරුව - ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව

අනුරාධපුරය
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎