තක්‍ෂිලා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය, හොරණ
තක්ෂිලා මධ්‍ය විද්‍යාලයය ශ්‍රී ලංකාවේ හොරණ පිහිටා ඇති ද්විතීයික පාසලකි. වර්තමානයේදී සිසු/සිසුවියන් 3000 පමණ අධ්‍යාපනය හදාරන අතර 6 වසරේ සිට 13 වසර දක්වා පංති පැවැත්වේ.

ඉතිහාසය

ආරම්භය
ක්‍රි.ව. 1905දී හොරණ බෞද්ධ ඉංග්‍රීසි පාසල,බෞද්ධ පාසැල් අරම්භ කිරීමේ වැඩසටහන මගින් පිහිටුවන ලදී.මෙම වැඩසටහන දියත් කරනු ලැබුවේ හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට්තුමාගෙ යුත් ලංකා බෞද්ධ පරමවිඥ්නාර්ථ සංගමය මගිනි.මෙම පාසල ස්ථාපිත කරනු ලැබුවේ එවකට ඉඩම් හිමිකරුවෙකු වූ සතිස් විමලසේකර මහතා විසින් ලබා දුන් කුඩා ඉඩමක ය.1930දී පමණ එවකට මහජන හිතෛෂියෙකු වූ ආතර්.වී.ඩයස් මහතා විසින් ප්‍රදානය කරනු ලැබූ ඉඩම් කැබැල්ලකට ගෙන යනු ලැබුණි.එවකට විදුහල්පතිවරයා වූ ඩබ්ලිව්.එස්.සිරිසේන මහතාගේ අනුමතය ඇතිව,පාසලේ ගුරුවරයෙක්ව සිටි ඩබ්ලිව්.කේ.එස්.ෆොන්සේකා මහතාගේ අදහස අනුව හොරණ බෞද්ධ ඉංග්‍රීසි පාසල යන නම තක්ෂිලා බෞද්ධ ඉංග්‍රීසි පාසල යන නමින් එහි නාමයේ වෙනසක් කිරීමට තීරණය කෙරුණි. 1946 පිහිටුවන ලද අතර අද වන විට ශ්‍රී ලාංකීය අධ්‍යාපන පද්ධතිය තුල   දස දහස් ගණන් දරුවන්ගේ නැණ නුවණ පාදන ප්‍රමුඛතම පාසලක් බවට පත් වී ඇත.

මධ්‍ය විද්‍යාල තත්වය                                                                                                                   
1943දී සී.ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්.කන්නන්ගර කමිටුව විසින් ඉදිරිපත් කෙරුණු අධ්‍යාපනික සංශෝධනයේ ප්රිතිඵලයක් වශයෙන් මධ්‍ය පාසල් 54ක් ලංකාව පුරා ස්ථාපනය කිරීමට පියවර ගැනුණි.

විදුහල්පතිවරු

 එඩ්මන්ඩ් සිල්වා
 ඊ.ආර්.එරත්න
 ජයවීර බණ්ඩාර
 ඊ.සී.කේ.අබේසේකර
 ජේ.එම්.ආර්.පෙරේරා
 එස්.අතුකෝරළ
 ඩී.එස්.සේනානායක

 එෆ්.එම්.ඒ.ජේ.මායාදුන්නෙ
 එම්.එල්.ජිනදාස
 වෝල්ටර් සිල්වා
 එම්.ඒ.පෙරේරා 
 ආර්.මිත්‍රසේන 
 යූ.ආර්.රන්දෙනි මයා
 බී.ඩී.දයානන්ද මයා

 දයානන්ද බස්නායක මයා
 ඒ.ඒ.එච්.අබේසිංහ මයා
 සෝමා රත්නායක මිය
 පී.ගීගනගේ මයා
 එච්.කේ.ඒ.අබේපාල මයා
 කේ.කේ.පී.එම්.ජයතිලක මිය

පහසුකම් 
චෙස් සංගමය
තක්ෂිලා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේ චෙස් සංගමයේ rating players දෙදෙනෙක් සිටි.  ආදිත්‍ය කරුණාරත්න rating 1023 yovindu osena 1578 නිසල් අදීශ ratings 1981 Seniru Hansith 1034

ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානය

ඉතිහාසය
1979 වසරේ මුල් භාගයේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ විද්‍යා ගුරුවරුන්ට හා විද්‍යා අධ්‍යාපන නිලධාරී ඇතුළු පිරිස හට යාපනය නගරයේ තොන්ඩමනරු නම් ප්‍රදේශයේ ක්ෂෙත්‍ර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයේ තිබූ කඳවුරකට සහභාගී වන ලෙස ආරධනයක් ලබිණි.එය නේවාසික කඳවුරක් වූ අතර, එය දකුණේ ගුරුවරුන්ට උතුරේ ගුරුවරුන්ට එකට හමුවීමත්ට ලෑබුණු අගනා අවස්ථාවක් විය. අවසන දිනයේ ක්ෂෙත්‍ර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයක් කළුතර පිහිටුවීමට ගුරුවරු තීරණයක් ගත්තෝය. විද්‍යා අධ්‍යාපනික නිලධරී විසින් පවත්වන  ලද සාකච්ඡා වලින් අනතුරුව ක්ෂෙත්‍ර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයක් කළුතර අවට පිහිටුවීමට තීරණය කෙරිණි.එම පුද්ගලයින් පසුව ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයක් තක්ෂිලා මධ්‍ය විදුහලේ හි පිහිටුවීමට එකඟ විය.විදුහලේ විදුහල්පති සතුටු සිතින් වසා තබන ලද නේවාසිකාගාරය ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යයන් මධ්‍යස්ථානය ස්ථාපිත කිරීමත ලබා දෙන ලදී.පළමුවන ක්ෂෙත්‍ර අධ්‍යයන කඳවුර 1979 අගෝස්තු මස තුන් වෙනිදා පවත්වූයේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පරිසර වියපෘතියක් ලෙසටය.(1979-1983). අධ්‍යාපන දෙපර්තමේන්තුව මෙම මධ්‍යස්ථානයක් දියුණු කිරීමත කටයුතු කළේය.

ක්‍රියාකාරකම්
1981 වන විට ක්ෂේත්‍ර මධ්‍යස්ථානය සම්පූර්ණ විද්‍යාගාරයක් විය. අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව ඵළිමහනේ කරන ක්‍රියකාරකම් සඳහා උන්නදු කරවන බැවින්, අරමුදල් අධ්‍යාපනික කඳවුරු සඳහා වෙන් කරවන ලදී. දවස් තුනේ නේවාසික කඳවුරු සෑම වාර අවසානයකම පැවතුණි. මෙහිදී කරන ලද පාරිසරික අධ්‍යාපනය සදාහරිත,සතුන්ගෙන් ගහන කළු ගඟ හා  ඵ් අවට ප්‍රදේශය මත පදනම් වුණි.

පිහිනුම් තටාක අංගනය

ඉතිහාසය
2004 වසරේදී පොලිස් ජීවිතාරක්ෂක නායක තනතුර දරන W.S බන්දුල මහතාගේ යෝජනාවක් පරිදි තක්ෂිලා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය තුල පිහිනුම් ක්‍රීඩාවක් ලෙස ආරම්ඹ කිරිනි.මේ සාදහා රම්‍යලතා මායාදුන්නෙ මහත්මියගේ හා විදුහල්පති H.K.අහයපාල මහතා විසින් දායකත්වය ලබාදනලදී.හොරණ ප්‍රදේශය තුල පිහිනුම් ක්‍රීඩාවක් ලෙස ආරම්ඹ කරන ලද එකම පාසැල වූයේ තක්ෂිලා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයය්.පාසැල තුල පිහිනුම් තටාක අංගනයක් නොතැබීම මෙහි දියුණුවට බාධවක් විය ,එබැවින් සිසුන් පෞද්ගලික පිහිනුම් තටාක අංගනයන් තුල පුහුණුව ලබාගැනීමට පානදුර වැනි ප්‍රෙදේශයන් වලට යාමට සිදුවිය .බන්දුල මහතා හා R.K.T රාජකරුණා මහතා මේ පුහුණුවීම් කටයුතු සඳහා සහය ලබදෙනලදී. පිහිනුම් තටාක අංගනයක් නොමැති බැවින් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ අගමැති ධූරය දරූ රත්නසිරි වික්‍රමනායක මහතා හට ඉල්ලීමක් යවූ අතර ,එහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස තක්ෂිලා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය තුල පිහිනුම් තටාක අංගනයක් ගොඩනැන්වීමට අවස්ථාවක් ලැබුණි.මෙය ජපානයේ නෙත්බුට්ස්හු බෞද්ධ පදනමේ පුරෝගාමි - පුජ්‍ය ක්යුසේ එන්ශින්ජෝ විසින් පරිත්‍යාග කරනලද්දකි.අගමැති රත්නසිරි වික්‍රමනායක මහතා විසින් පිහිනුම් තටාක අංගනය 2009වසෙර් ජුනි මස 29 වන දින වීවෘත්ථ කරන ලදී.
පිහිනුම් තටාක අංගනයේ තොරතුරු

අධ්‍යයන කටයුතු
අප පාසලේ හය වසරේ සිට දහතුන වසර දක්වා  3500කට අධික සිසුන් ප්‍රමණයක් ඉගෙනුම ලබයි. උසස් පෙළ විද්‍යා[මිෂ්‍ර ගාණිතය,ජීව විද්‍යාව], කලා වණිජ හා තාක්ෂණ ලෙස කොටස් හතරකට බෙදා වෙන් කර ඇත.

සාමාන්‍ය පෙළ

6,7,8 අංශය

තක්ෂිලා මධ්‍ය විද්‍යාලයේ 6 , 7 හා 8 ශ්‍රේණිවල A , B , C , D , E , F හා G ලෙස පන්ති හතක් පවතී.

9,10,11 අංශය

උසස් පෙළ

වාණිජ අංශය

ඉතා වැදගත් සිද්ධි
1968 වර්ෂයේ තක්ෂිලා වාණිජ අංශය එක් 12 වසර පන්තියක් ආරම්භ කරමින් පිහිටුවන ලදී.
1995 වර්ෂයේ අ.පො.ස. උසස් පෙළ දිස්ත්‍රික් ප්‍රථමයා.
1998 වර්ෂයේ තක්ෂිලා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයෙන් අ.පො.ස. උසස් පෙළ විභාගය සදහා පෙනී සිටි නිමල් ද සිල්වා ශිෂ්‍යයා එම වර්ෂයේ ලංකාවේ ප්‍රථමයා වීම.

පාසල සමගාමී ක්‍රියා
වාර්ෂික වාණිජ දිනය පැවැත්වීම.
පාසල් පරිසරය අලංකාර කිරීමට විවිධ වැඩසටහන් පැවැත්වීම.
පාසලේ අලංකාරය වැඩිකිරීමට හා විවිධ උත්සව අවස්ථා සදහා යොදාගැනීමට ඕකිඩ් සහ ඇන්තූරියම් මල් වැවීම.

විද්‍යා අංශය

සන්ධිස්ථාන 
1963 දී ඉංජිනේරු පීඨයට තෝරාගත් ජී.ඩී. ධර්මසේන නම් සිසුවා ඉංජිනේරු පීඨයට තෝරාගත්  පළමු තක්ෂිලානුවා විය.සුනිල් සේනානායක වෛද්‍ය විද්‍යාලයට  1981 දී තොරා ගත්තේය .ඔහු වෛද්‍ය විද්‍යාලයට තෝරාගත් පළමු තක්ෂිලනුවා විය.(ඔහු තක්ෂිලා ආරම්භක  විද්‍යා කාණ්ඩයේ සිසුවෙක් විය)

විද්‍යාගාර සංකීර්ණය 
මෙය 1962 දී ඇරඹුණි.ආරම්භක අවදියේදී විද්‍යාගාර සංකීර්ණය රසායනික විද්‍යා,භෞතික විද්‍යා හා කෘෂි විද්‍යා ලෙස කොටස් තුනක් විය.1986 දී ලැබුණු තුන්මහල් ගොඩනැගිල්ල ලැබුණු නිසා විද්‍යාගාර පද්ධතිය රසායනික ,භෞතික ,උද්භිද හා සත්ව විද්‍යාගාරය ලෙස වෙනස් විය.උසස් පෙළ විෂය නිර්දේශය වෙනස් වීමෙන් පසුව සත්ව විද්‍යාගාරය වස දැමුණු අතර උද්භිද විද්‍යාගාරය ජීව විද්‍යාගාරය ලෙස වෙනස් කෙරිණි.

විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම්

සංගම්

 ජ්‍යෙෂ්ඨ විද්‍යා සංගමය.
 පරිගණක විද්‍යා සංගමය
 විවාද සංගමය
 ගුවන් විදුලි සංගමය
 විද්‍යා සංගමය
 බෞද්ධ සංගමය
 වාණිජ සංගමය
 කලා සංගමය
 ඉංග්‍රීසි ඒකකය

 ඡායාරූප සංගමය
 නව ගවේෂකයන්ගේ සංගමය
 තාරකා විද්‍යා සංගමය
 ඉංග්‍රීසි සංගමය
 දැනුම සොයන සිසු හවුල
 සිංහල සාහිත්‍ය සංගමය
 ජෙ‍යෂ්ට ශිෂ්‍ය නායක සංසදය
 කණිෂ්ට ශිෂ්ය නායක සංසදය
 ශිෂ්‍ය භට බාලක ඛණ්ඩය

 ශිෂ්‍ය භට බාලිකා ඛණ්ඩය
 ශිෂ්‍ය භට බටහිර තූර්ය වාදක කණ්ඩායම
 තූර්ය වාදක කණ්දායම(බාලිකා)
 නර්තන සංගමය
 බාලදක්ෂ සංගමය
 බාලදක්ෂිකා සංගමය
 සෞඛ්‍යදාන සංගමය
 පරිසරභට සංගමය 
 චෙස් සංගමය

ක්‍රීඩා

 කැරම්
 ක්‍රිකට්
 පාපන්දු 
 චෙස්

 බැඩ්මින්ටන්
 කරාතේ
 පිහිනුම්
 මළල ක්‍රීඩා

 අත්පන්දු
 දැල්පන්දු

නිවාස  
තක්ෂිලා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේ සිසුන් නිවාස සතරකට බෙදා ඇත ඒවා නම්
 තිස්ස
වර්ණය -  රතු
 ගැමුණු
වර්ණය -  කොළ
 විජය
වර්ණය -  කහ
 පරාක්‍රම
වර්ණය -  නිල්

මෙම නිවාස නම් කොට අත්තේ ලක්දිව සිටි වැදගත් රජවරුන්ගේ නම් වලිනි . වාර්ෂිකව ක්‍රීඩා උත්සවයක් පාසල් මුල් වාරයේ පැවත්වෙන අතර එම තරගයන් වලදී තම නිවාස හා පාසැල වෙනුවෙන් ඔවුන් ක්‍රීඩා කරයි.

රජයේ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා