සිවිල් අයිතිවාසිකම් සංග්‍රාමික යුගය
සිවිල් අයිතිවාසිකම් සංග්‍රාමික යුගය

	පළමුවන ලෝක සංග්‍රාම සමය තුළ අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවන් විශාල වශයෙන් සංක්‍රමණය වීමට පටන් ගත් අතර දෙවන ලෝක යුද්ධ සමය තුළ එය උපරිම විය. මෙම මහා සංක්‍රමණ කාලය තුළ, කළු ජාතින් වර්ගවාදය හා දකුනු ඇමරික‍ාවේ තිබු අවස්ථා හිගකම් අතහැර එකගෝ වැනි උතුරැ ප්‍රදේශ නගර වල පදිංචි විය. එහිදි ඔවුන්ට කම්හල් වල හා වෙනත් අර්තික අංශවල රැකියා ලැබින.

රිචඩ් රයිට්ස්, කාල් වැනි වෙච්මන් විසින් 1939 දී ඡායරැපගත කරන ලදි.

	මෙම සංක්‍රමනය කළු ජාතික ප්‍රජාවට නිදහසක් ලබා දුන් අතර ටොලම් රෙනෙයිඩන්ස්. එම කාලය තුල බලවත් කළු ජාතික නාගරික සංස්කෘතිය නගා සිටිමට දායකි විය 1940 ගණනත් වල 50 ගණන් වල හා 60 ගණන් වල කළු ජාතික රචකයන්ගේ හැගීම් වලට තදින්ම බගපෑම් ඇති කල ඇමරිකානු සිවිල් අයිතිවාසිකම් සංවයිධානයේ නැගී‍ම, සංක්‍රමනයට උදව් විය. වර්ගවාදය හා ඔවුන් කොටු කර තැබී‍ම නැවැත්වීමට කළු ජාතිකයන් ගත් පියවර නිසා අලුත් කළු ජාතිවාදයන් හට ගත්හ. මේ අතර කළු ජාතික රචයන් ද මෙම සිද්ධිය ිපිළිබදව ඔවුන්ගේ පොත්පත් වල සටහන් කිරීමට උත්සහ කලහ.

	එසේ කිරිමට උත්සහ කළ ප්‍රථම රචකයා ජේම්ස් බොල්ඩ්මින් වු අතර ඔහුගේ පොත් වල ජාතිය හා ලිංගිකත්වය පිළිබදව සදහන් විය. ගෝ ටෙල් ඉන් ද මවුන්ටන් යන කෘතිය මිනිසුන් අතරට ගිය බෝල්ඩ්වින් ගැඹුරැ පෞද්ගලික කථා හා රචක ලියන අතරතුර කළු ජාතිකයෙකු හා සමලිංගික විම එම පිළිබිදව මෙම අනන්‍යතාවයන් දෙකම ඇමරිකානු සංස්කෘතිය විසින් පිළිගත් කාලයක් අධ්‍යනය කළහ. සම්පුර්ණ වශයෙන් ගත් කළ බෝල්ඩ්වින් විසින් ආසන්න වශයෙන් පොත් 20 ක් පමණ රචනා කළ අතර, 'අනඩර් කන්ට්‍රින් සහ 'ද වයර් නෙක්ස්ට් ටයිම් ඒවා අතරින් සම්භාව්‍ය කෘති කිපයකි.

	එකාගෝහි කළු ජාතිකයන් තමුන්ට පිළිගැනීමට වෙහෙස වු ආහාර ගැන බිගර් තොම්ස්ගේ කථාව පිළිබිඹු කරන 'නේට්ව් සන් (1940) සහ නවකථාවෙන් ජනතාව අතරට ගිය රයිට්, බෝල්ඩ්වින් ගේ මිත්‍රයෙකු හා ආදර්ශ‍කයෙකි. බෝල්ඩ්වින් විසින් රයිට් හදුන්වන්නේ තම ජිවිතයේ දුටු විශ්ෂ්ටතම කළු ජාතික රචකයා ලෙස තෝමස් ඔෆි අ නේට්ව් සන්"' නැමති රචනා එකතුවකින් තමා ලියු නවකථාව පිළිබද බෝල්ඩ්වින බොහෝ පැහැදි සිටි අතර ඒවා රයිස්ගේ නවකතා වලින් උපුටා ගන්නා ලදි. නමුත් නැට්වයිගේ පුතා නවකතාවේ ඇදිය හැකි චරිත වල ඌනතාවය හා මානසික සංකීර්ණභාවය විවේචනය කරමින් ලියු රචනා ‍අඩංගු එවර්බොඩි ප්‍රොටෙස්ට් නවකතාව" යන පොත නිසා ඔවුන‍්ගේ මිත්‍රත්වය බිද වැටිණ. රචක්යින් අතර ලියැවුණ වෙනත් පොත් වුයේ, තමන් විසින් ලියන ලද 'බිලැක් බෝයි' 91945) හා වයිට් මැනි ලිසන් (1957) යන ඒවාය.
	රැල්ෆ් එලිසන් 1993 දී ඉන්විසිබල් මැන් යන නවකතාවට නැෂනල් බුක්' සම්මානය දිනු ඒ පොත මගින් මිනිසුන් අතරට ආ විශ්ෂ්ඨ නවකතා 5රචකයෙකි. නමුත් ඔහුට තවත් නවකතාවක් ඔහුගේ ජීවිත කාලය තල ලියා සම්පුර්ණ ්කිරිමඑට නොහැකි විය. 'ඉන්විසිබල් මැන යන කෘතියෙන් ලැබුණු ජනප්‍රියකත්ව‍ය ඔහුගේ ලේඛන ඉතිහාසයේ තම ස්ථානය රැක ගත්තේය. 1999 දී එලින්සගේ මරණයෙන් පසුව අවුරැදු 40 ක් පුරාවට ලියු පිටු 2000 කට වැ ි කොටස් කර 'ජුන්ටින්ත්' (1999) යන දෙදවන නවකතාව එළි දක්වන ලද. අත්පිටපත් සියල්ල එකතු කර  'ද ඩේමස් ‍බිෆෝ ද ශුමින්" (2008) යන නමින් එලි දක්වන ලදි. (ජෝන්ස් එඩ්වින්ඩ්ගේ ද නෝත් වර්ල්ඩ්' 2003 ඩබ්ලිව්. ඩි රයිට් 'තුයිසිස් ඔ‍ේ ද බ්ලැක් ඉන්ටලෙක්චුවල්"'

රැෆල් එලිසන් කුසිතා 1961

	සිවිල් අයිතින් සදහා නැගි සිටි කාලයේ කළු ජාතික ලේඛිකාවන් බිහි විය. 1999 දී 'ඇනි ඇලන් නැමති කාව්‍ය 'පුලිට්සර් නැමති සම්මානය දිනු ප්‍රථම අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවා වුයේ ග්වෙන්ඩොලින් බ්‍රෘක්ස් ය. නිති ජියොවානි සහ සෝනියා සැන්චස් 1950-1960 වර්ෂ වල ජනප්‍රිය වු තවත් ලේඛකයින් ‍ෙදදෙනෙකි.

	එකාගොවෙහිදි ජිවත් වු දුප්පිත් කළු ජාතික පවුල් පිළිබද 'ලොරොන් හැන්ස්බර්'ි ලියු 'අ රෙයිසින් ඉන් ද සන'  නවකතාව වැනි නාටකරචන එම කාලය තුල රටවැසියන්ගේ අවධානයට ලක් විය. 1959 දී එම නාටකයට 'නිව් යෝක් ඩ්‍රමා ක්‍රිටික්ස් සර්කල්' සම්මානය හිමි විය. 'ඇමිරි ඔරාක' යනු අවධානය දිනාගත් තවත් නාටක රචකයෙකි. ඕන් බ්‍රෝඩ්වේ යන මත භේදචියට තුඩු දුන් නාටකය රචනා කළ රචකයාගේ මැත අවුරැදු වල 'බැරැකා' ගේ සංගිතය හා කවි විචාරයකන් මෑත කාලයේදී ප්‍රසිද්ධ විය.

	මහජන අයිතින් ව්‍යාපාර වල නායකයන් විසින් ලියන ලද මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබද පොත් හා රචනා වල වැදගත්කම කිසිවකට සමාන කළ නොහැක. මාර්ටින් ලුතර්ගේ කිංගේ කණිෂ්ටයාගේ ලෙටර් ෆ්‍රෙච් ඔර්වින්ග්හැම් ජේල් මේ සදහා ප්‍රමුඛ උදාහරණයකි.