නවදුර්ගා
නවදුර්ගා (සංස්කෘත: नवदुर्गा, සාහිත්‍ය. දුර්ගාගේ ස්වරූප නවය) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ හින්දු ආගමෙහි එන දුර්ගා දෙවඟනගේ ස්වරූප නවයකි. විශේෂයෙන්ම නවරාත්‍රී උත්සවයේ දී මෙම ස්වරූප නවයේ සෑම ස්වරූපයක්ම රාත්‍රී නවයක් පුරා පිළිවෙලින් වන්දනාමාන කිරීම සිදුවේ. දුර්ගාගේ (පාර්වතී) ස්වරූප නවය මෙසේ ය: ශෛලපුත්‍රී, බ්‍රහ්මචාරිනී, චන්ද්‍රඝණ්ටා, කුෂ්මාණ්ඩා, ස්කන්දමාතා, කාත්‍යායිනී, කාල්රාත්‍රී, මහාගෞරී සහ සිද්ධිධාත්‍රී ය.

නව දුර්ගා දෙවඟනන් පිළිබඳව කතාව පාර්වතියගේ දිවියේ නොයෙකුත් අවධීන් වටා ගෙටී ඇති බව පෙනී යන්නකි. එමෙන්ම කාන්තාවකගේ දිවි මඟ හා එතුළින් සමාජයට සිදුවන යහපත පිළිබඳව නව දුර්ගාවන්ගේ කතාව තුළ අන්තරගතය.

තොරතුරු

01.ශෛලපුත්‍රි දේවිය  

ආදි ශක්තිය සතී දේවිය ලෙස උපත ලැබීම...

ආදිශක්ති මාතාව ප්‍රථම වරට සතී දේවිය ලෙස දක්ෂ ප්‍රජාපතීට දාව ප්‍රසූති දේවියගේ කුසින් බිහිවිණ. ඇය කුඩා කාලයේ පටන් ශිව භක්තිකයකු විය. නමුත් ප්‍රජාපතී දක්ෂ ශිව දෙවියන් කෙරෙහි කැමැත්තක් දැක්වූයේ නැත. නමුදු සති දේවිය ඇයගේ දැඩි භක්තිය නිසාම කෙසේ හෝ ශිව දෙවියන් සමඟ විවහා වෙන්නේ ප්‍රජාපති දක්ෂගේ තීරණයට විරුදධව යමිනි.

ශිව දෙවියන් සමඟ සතී විවහා වෙයි...

පසුව කෛලාශයේ ශිව දෙවියන් සමඟ ඉතාමත් යහපත් යුග දිවියක් ගෙවන සති දේවිය එක් දිනක් සියලූම දෙවි දේවතාවුන් යම් කාර්‍යයක් සඳහා නික්මෙණු දුටු ඇයට අසන්නට ලැබෙන්නේ තම පියාගේ මැඳුරේ යාගයක් පවතින බවයි. ඒ සඳහා ශිව සතී යුවළට ආරාධනාවක් ලැබී නොතිබිණ.

සතී දේවියගේ මරණය...

ඇය අනාරාධිතවම යාගයට යයි. එහිදී ප්‍රජාපති දක්ෂ ශිව දෙවියන්ට අවමන් කරයි. එහිදී සතී දේවිය එම අවමන් සමඟ තවත් දිවි ගෙවීමට නොහැකිව යාග ගින්නට ආරාධනා කොට තම සිරුර දවා ගනී. මෙය ඇසූ ශිව දෙවියන් කෝපාවිශ්ටව වීරභද්‍රව මවයි.භද්‍රකාලියව ද කැඳවයි. ඔවුහූ මහා සංහාරයක් කරති. ප්‍රජාපතී දක්ෂගේ හිස වීරභද්‍රයන් විසින් දෙකට කොට යාග ගින්නේ පුළුස්සා දමයි.  

දෙවිවරුන්ගෙන් ශිව දෙවියන්ට ආයාචනයක්...  

පසුව ශිව දෙවියන්ගේ  විසින් ශිව දෙවියන්ට ආයාචනා කරයි. දක්ෂට එළු හිසක් සමඟ පුනර්ජීවය ලැබේ. 

දක්ෂට එළු හිසක් ලැබීමට හේතුව ලෙස සමහර මූළාශ්‍ර වල සඳහන් වනුයේ නන්දි ගවයාට කළ අපහසයකදී නන්දි ගවයා විසින් පෙරළා දක්ෂට ශාප කරනුයේ ඔහුටද සත්ව හිසක් ලැබෙන ලෙසයි. 

ශක්ති පීඨ පිහිටුවීම....  
    

වීරභද්‍රගේ කෝපය භද්‍රකාලිය සන්සිඳවයි. නමුදු සතියගේ සිරුර ඔසවා මහා තාණ්ඩය සිදු කරන ශිව  දෙවියන්ගේ කෝප ගින්නෙන් විශ්වය විනාශ වීමට සැරසේ. ඒ බව දක්නා මාහා විෂ්ණු දෙවියන් තම චක්‍රයෙන් සතී දේවියගේ සිරුර කොටස් වලට වෙන් කරයි. ඒවා පෘථිවියේ විවිධ ස්ථාන මත ස්ථාපිත වේ. ඒවා ශක්ති පීඨ ලෙස හඳුන්වයි. 

   
නැවත උපතකට පසුබිමක්...

සතී දේවියගේ නික්මීමෙන් පසු මහා දෙවියන් හුදකලා භාවනායෝගී දිවියක් ගත කළා. විශ්වයට මෙම කාලයේදී අඳුරු කාලඡේදයක් උදා විය. විශ්වයේ සන්තුලනයට ආදිශක්තිය නැවත ජන්මය ලබා ගැනීම අවැසි විය.

පසුව දෙවිවරු බ්‍රහ්ම දෙවියන්ගෙන් මේ ගැන විමසුවා. මෙතෙක් කල් අදෘශ්‍යමානව සිටි ආදිශක්තිය ඔවුන් ඉදිරියේ ප්‍රකටව තමා හිමාවන් රජුගේ හා මේනාවතියගේ දියණියකව හිම වනයේ උපත ලබන බව සනාථ කළා.

සමහරක් මූලාශ්‍ර පවසන පරදි ප්‍රජාපතී දක්ෂගේ මිණිබිරියන් තෙදෙනෙකු සනත් කුමාරවරුන්ගෙන් ශාපයක් ලබනවා මනුලොව උපත ලබන්නට. පසුව සමාව ඇයැදීමෙන් පසු ඔවුන් ආශිර්වාද ලබනවා රාධා රාණියගේ, සීතා හෙවත් ජානකියගේ හා ආදිශක්ති දේවියගේ උප්පත්තීන් වලදී  මව් තනතුරු ලබන්නට. ඒ අනුවයි මේනාවන් උපත ලබන්නේ.

අසිරිමත් ආදිශක්තියගේ පහළ වීම...
හිමාලාධිපති යුවල ආදිශක්තිය වෙනුවෙන් වෘත රැක මහා තපසක් සිදු කරයි. ආදි ශක්තිය ඔවුන් ඉදිරියේ පෙනී සිට ඔවුනගේ දරුවකු ලෙස උපත ලබන බවට වරම් දෙනු ලැබීය. මේනාවන් ගැබ් ගෙන දස මසක් ඇවෑමයෙන් දියණික බිහි කරන අතර එදින සමස්ත විශ්වය පුරාම සුභ නිමිති පහළ වෙනවා. සියලුම දෙවිදේවතාවියන් මේ සුභ අවස්ථාවට සාක්ෂි ලබා දෙන්න හිමාල මාළිගයට රැස් වූ අතර ලක්ෂ්මිය හා සරස්වතිය මෙතුමිය මේ විශ්වය තුළට පිළිගනු ලබනවා එතුළින් ත්‍රිදේවියන් සම්පූර්ණ විය.

thumb|ත්‍රිදේවියන්

පර්වත රජුගේ දියණිය යන අර්ථයෙන් ඇයට පාර්වතී යන නාමය ද එමෙන්ම සෛලපුත්‍රි යන නාමයද ලැබෙනවා.

උපතින් පසු දෙමාපියන්ගේ ආදරය හා රැකවරණය පිට පාර්වතිය හැඳී වැඩිණ.  ඇයට තම පෙර ජන්මය හෝ තමා සැබෑ අනන්‍යතාව ගැන මතකයක් නොමැතිව සාමාන්‍ය යෞවනියක බවට පත්වේ.

ශෛලපුත්‍රි නාමයේ අරුත...

ශෛල (ශිලා) නම් පාෂාණයි. එය හිමාලයයි. පුත්‍රි නම් දියණියයි. එවිය මෙහි සමස්ත අර්ථය ශෛලපුත්‍රි ලෙස ගත හැකිය.

ශෛලපුත්‍රි දේවියගේ නිරූපණය
ශෛලපුත්‍රි දේවිය ස්වරූපයක් ලෙස වන්දනා කිරීමෙදී ඇය ගවයකු පිට ත්‍රිශූලයක් හා පද්මයක් සහිතව නිරූපණය කරයි.

එතුමිය කාන්තාවක් දියණියක ලෙස ගෙවන අවධිය නිරූපණය කරයි. කන්තාවක් තම උපතින් පසු ප්‍රථමයෙන්ම උරුම කරගන්නේ දියණියකගේ භූමිකාවයි. එම භූමිකාව ශෛලපුත්‍රි දේවියගේ චරිතය තුළින් කදිමට  ගම්‍යමාන වේ.

ආශ්‍රේයයන්

Dictionary of Hindu Lore and Legend () by Anna Dhallapiccola

බාහිර සබැඳි 
 නව්දුර්ගා

හින්දු දෙවඟනෝ
 
|}