ඉන්දියාවේ ළමා ශ්‍රමිකත්වය
ළමා ශ්‍රමිකත්වය යනු, අර්ධ-කාලීන හෝ පූර්ණ-කාලීන පදනම් මත ළමුන් ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වයන් සඳහා යොදා ගැනීමේ භාවිතයයි. මෙම භාවිතය වෙතින් ළමුන්ගේ ළමාවිය ඔවුනට අහිමි කරවන අතර, එය ඔවුන්ගේ භෞතික සහ මානසික වර්ධනයට අනර්ථකාරි වෙයි. දරිද්‍රතාවය, හොඳ පාසැල් නොමැති වීම සහ අවිධිමත් ආර්ථිකයෙහි වර්ධනය යන දේවල්,  ඉන්දියාවේ ළමා ශ්‍රමිකත්වයට වැදගත් හේතූන් ලෙසින් සැලකෙයි.
ඉන්දියාවේ 1998 ජාතික ජනසංගණනය විසින් ඇස්තමේන්තු කළේ,  5–14 වයස් කාණ්ඩයෙහි මුළු ළමා ජනගහණය වූ මිලියන 253 අතුරින්,  4–15 වයස් කාණ්ඩයෙහි මුළු ළමා ශ්‍රමිකයන් සංඛ්‍යාව, මිලියන 12.6 ක් බවයි.

2009–10 දී පැවතුනු දේශව්‍යාප්ත සමීක්ෂණයක් වෙතින් නිශ්චය කෙරුණේ ළමා ශ්‍රමිකත්ව පැවැත්ම ළමුන් මිලියන 4.98 (හෝ 5–14 වයස් කාණ්ඩයෙහි ළමුන් වෙතින්  2% ක් එයට අඩු ප්‍රතිශතයක් දක්වා) දක්වා පහත බැස ඇති බවයි. 2011 වසරෙහි ඉන්දියාවේ ජාතික ජනසංගණනය වෙතින් නිශ්චය කරගනු ලැබුවේ  5–14 වයසැති ළමා ශ්‍රමිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව මිලියන 4.35 බවත්, එම වයස් කාණ්ඩයෙහි මුළු ළමා ජනගහණය මිලියන 259.64 බවත්ය. ළමා ශ්‍රමික ගැටළුව ඉන්දියාවට අනන්‍ය වූවක් නොවෙයි; ලෝකව්‍යාප්තව, මිලියන 217 පමණ ළමුන් ශ්‍රමිකයන් වන අතර, මෙයින් බොහෝමයක් පූර්ණ-කාලීනව එහි නියැලෙති.

ඉන්දියානු නීතිය විසින් කර්මාන්ත  64 ක් විශේෂිත වශයෙන් උපද්‍රව සහිත ලෙස වර නගා ඇති අතර, එවන් උපද්‍රව සහිත කර්මාන්තයන්හී ළමුන් ශ්‍රමිකයන් ලෙසින් භාවිතා කිරීම සාපරාධී වරදක් වෙයි. 2001 වසරෙහිදී, සියළු ළමා ශ්‍රමිකයන් අතුරින් ඇස්තමේන්තුගත 1% හෝ, ඉන්දියාවේ ළමුන් 120,000 පමණ උපද්‍රව සහිත රැකියාවක යෙදුනහ. සැලකිල්ලට ගත යුතු කරුණක් වන්නේ, ඉන්දියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙතින්, 24 වන වගන්තිය යටතේ මූලික අයිතිවාසිකමක් ලෙසින්, උපද්‍රව සහිත කර්මාන්තයන්හී ළමා ශ්‍රමිකයන් යෙදීම (උපද්‍රව-රහිත කර්මාන්තයන්හී එය තහනම් කර නොමැත) තහනම් කර ඇති බවයි. යුනිසෙෆ් ඇස්තමේන්තු කරන්නේ, වයස 14ට අඩු ශ්‍රමිකයන් විශාලතම සංඛ්‍යාව, එහි විශාල ජනගහණය සහිතව ඉන්දියාව සතු වන අතර,  උප-සහරානු අප්‍රිකානු රටවල් වෙත ළමා ශ්‍රමිකයන් ලෙසින් භාවිතා වන ළමුන් විශාලතම ප්‍රතිශතය හමු වන බවත්ය. ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානය විසින් ඇස්තමේන්තු කරනුයේ, ලොව විශාලතම ළමා ශ්‍රමික සේවා යෝජකයා වන්නේ සියයට 60 ක ප්‍රමාණයකට දායක වන්නාවූ කෘෂිකර්මාන්තය බව වන අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර සහ කෘෂිකර්ම සංවිධානය ඇස්තමේන්තු කරන්නේ කෘෂිකර්මය සහ ආශ්‍රිත ක්‍රියාකාරකම් සඳහා 70% ක ප්‍රමාණයක් ළමා ශ්‍රමිකත්වය භාවිතා වන බවය. කෘෂිකර්මය හැරුණු විට, ඉන්දියානු ආර්ථිකයෙහි අනෙකුත් සමස්ත අවිධිමත් පාර්ශව සියල්ලෙහිම පාහේ ළමා ශ්‍රමිකත්වය නිරික්ෂණය කර ඇත.

ගැප්, ප්‍රයිමාක්, මොන්සැන්ටෝ ඇතුළු සමාගම් ගණනාවක් විවේචනය කෙරුණේ ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදිතයන් සඳහා ළමා ශ්‍රමිකත්වය භාවිතා කිරීම වෙනුවෙනි. අඩුවයසැති ළමුන් විසින් නිෂ්පාදනය කෙරුණු නිෂ්පාදිතයන් විකිණීම වැලැක්වීම සඳහා දැඩි ප්‍රතිපත්තීන් අනුගමනය කරන බවට මෙම සමාගම් විසින් කියා සිටියද, සැපයුම් දාමයක බොහෝ බැඳියන් පැවතීම නිසා ඒවා සියල්ල අභිප්‍රේක්ෂණය කිරීම දුෂ්කර කටයුත්තක් වෙයි. ප්‍රයිමාක් හී තෙවසරක ප්‍රයත්නය මල් ඵල ගන්වමින්, 2011  වසරෙහිදී බීබීසී පිළිගත්තේ, ප්‍රයිමාර්ක් විසින් ඉන්දියානු ළමා ශ්‍රමිකත්වය භාවිතා කරන බවට වූ එහි ත්‍යාග-ලාභී විමර්ශනාත්මක මාධ්‍යවේදී වාර්තාව ව්‍යාජ බවයි. බීබීසී විසින් ප්‍රයිමාර්ක් වෙතින්ද, ඉන්දියානු සපයන්නන් වෙතින්ද සහ එහි සමස්ත නරඹන්නන් වෙතින්ද සමාව අයැදීය.

2014 දෙසැම්බරයෙහිදී, එ.ජ. කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද  ළමා ශ්‍රමිකත්වය විසින් හෝ බලාත් ශ්‍රමිකත්වය විසින් හෝ නිපැයුනු භාණ්ඩ ලැයිස්තුවක, රටවල් 74 ක් අතර ඉන්දියාව සටහන් වුනේ විවේචනාත්මක කාර්ය තත්ත්වයන් නිරික්ෂණය වූ ලෙසිනි. වෙනත් කිසිම රටකට වෙනස් ලෙසින්, ඉන්දියාව විසින් භාණ්ඩ වර්ග 23 ක් සම්බන්ධයෙන් නිරූපණය වූ අතර එයින් බහුතරයක් නිෂ්පාදනය කර තිබුණේ ළමා ශ්‍රමිකත්වය භාවිතා කරමිනි.

ඉන්දියාවෙහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි, 24 වන වගන්තිය වෙතින්, උපද්‍රව සහිත ළමා ශ්‍රමිකත්වය තහනම් කෙරෙයි. මීට අමතර වශයෙන්, ළමුන්ගේ බාලක යුක්තිය (උවටැන සහ ආරක්ෂාව) පණත-2000 සහ, ළමා ශ්‍රමිකත්ව (තහනම් සහ අහෝසි කිරීම) පණත-1986 ආදී, විවිධ නීති සහ ඉන්දියානු දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය විසින්, ඉන්දියාවේ ළමා ශ්‍රමිකත්වය හඳුනාගැනුම, අභිචෝදනා කිරීම සහ නැවතීම සඳහා නෛතික පදනම සපයා ඇත.

ආශ්‍රිත

ඉන්දියාව
 
ඉන්දියාවේ ශ්‍රමය
දකුණු ආසියාවෙහි ණය වෙනුවෙන් දාසභාවය
ඉන්දියාවෙහි මිනිස් ජාවාරම