පපුවා නවගිනිය
පැපුවා නිව් ගිනියා නිදහස් රාජ්‍ය ඕශනියාහි පිහිටි රටක් වන අතර එය නැගෙනහිර නිව් ගිනියා හා දියඹේ පිහිටි විවිධ දුපත් ද අන්තර්ගතව පිහිටා ඇත. එය පිහිටා ඇත්තේ නිරිත දිග පැසිෆික් සාගරයේ, 19 ශතවර්ෂ‍‍යේ සිට රාජ්‍යයන් ලෙස සැලකූ මෙලනීසියාවය. අගනුවර වන්නේ ජෝර්ට් මොරෙස්බිය. මෙම රට ලෝකයේ විවිධත්වය අතින් ඉහළින් ඇති රටවල්වලින් එකකි. එහි ආවේණික භාෂාවන් 850 පමණ මුළු ජනගහනය වන මිලියන 7 අතරේ භාවිතා වේ. එහි වඩා වැඩි ගම්බදව ජීවත්වන පිරිසක් සිටින අතර නාගරිකව වෙසෙන්නේ 18% ක් පමණි. එරට ලෝකයේ අඩුවෙන්ම ගවේෂණය කල රට වන අතර එය සංස්කෘතිකමය හා භුගෝලීය වශයෙන් වැදගත් ස්ථානයක් ගනී. බොහෝ සොයා නොගත් සතුන් හා ශාක මේ අතර විශේෂ වේ. ජනයා දේශීය සමාජයක් තුල ජිවත් වන අතර ‍කෘෂිකර්මය මුලික කොටගත් සමාජයක  ජීවත් වේ. ජනතාව තුල රජයේ ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ පැහැදිළි පිළිගැනීමක් ඇත. රටේ ව්‍යවස්ථාව ස්ථිරවම පිළිගත් චාරිත්‍රානුකූල ඉඩම් පනත් මඟින් විවිධ නීති ක්‍රියාත්මක කර ඇත. මෙයින් රටේ ආවේණික ජනතාවට නීතිමය අයිතියක් ලැබි ඇත. මෙම චාරිත්‍රානුකූල භූමි සඳහා රටේ බොහෝ වගා කළ හැකි බිම් අයත්ය. නිදහසේ බුක්ති විදිය හැකි දේපල අයිතිය ඇත්තේ පැපුවා නිව් ගිනියා ජනතාවට පමණි. විදේශිය බලවේග 3 ක් 1884 සිට මෙරට පාලනයෙන් පසු 1975 වර්ෂයේ දී ඔස්ට්‍රේලියාවෙන් නිදහස ලැබිය. එය 2 වන ‍එලි‍සබෙත් රැජිනගේ රාජධානියක් ලෙස පවතී. බොහෝ ජනයා ඉතා දිළිඳුව ජිවත් වන අතර ජනගහනයෙන් 1/3 ක්, දිනකට ඇ.ඩො. 1.25 ට වඩා අඩුවෙන් උපයයි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 පැපුආ දූපත