රෝහිණී දේවිය
අනුරුද්ධ මහරහතන් වහන්සේ දිනක් කපිලවස්තුවේ ඔහුගේ පවුල බැලීමට ගිය විට, ඔහුගේ සොහොයුරිය වන රෝහිණී යම් චර්ම රෝගයකින් පෙළෙන බැවින් ඔහුව බැලීම ප්‍රතික්ෂේප කළාය. අනුරුද්ධ තෙරුන්  අතර ඇයගේ පැමිණීම ඉල්ලා සිටියේය. ඇගේ තත්ත්වය නිසා ලැජ්ජාවෙන් රෙදි කඩකින් මුහුණ වසාගෙන ඇය පැමිණියාය. ඇගේ සොහොයුරා ඇයට උපදෙස් දුන්නේ ඇයගේ ඇඳුම් පැළඳුම් හා ආභරණවලින් කොටසක් විකුණා බුදුන් වහන්සේට හා භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා ආපනශාලාවක් ඉදිකරන ලෙසයි, මෙය විශාල පිනක් ගෙන දෙන බැවිනි.  ඇයට උපදෙස් දුන් පරිදි කළ අතර ඇගේ ඥාතීන්ගේ උපකාරය ලැබුණි.  ඇය එසේ කළ අතර ඇගේ රෝගයෙන් ටිකෙන් ටික සුව වීමට පටන් ගත්තාය.

ඔහු ඇයගෙන් ඇසුවේ ඇය දුක් විඳීමට හේතුව ඇය දන්නවාද යන්නයි. ඇය එසේ නොකළ බව පිළිතුරු දුන් නිසා බුදුන් වහන්සේ ඇයට ඇගේ අතීත කතාවක් වදාළා.

රෝහිණී  පසුගිය ජීවිතයේ දී,බරණැස  රජුගේ අගමෙහෙසිය බිසව වී . රජුට ප්‍රියතම නර්තන දැරියක් සිටි අතර, රැජින ඇය කෙරෙහි ඇදහිය නොහැකි තරම් ඊර්ෂ්‍යාවට පත් වූ අතර ඇයට එරෙහිව උපායක් යෙදුවාය. දිනක් ඇය තම උපස්ථායකයා ලවා එළකිරි කරල් වලින් සාදන ලද කැසීම කුඩු කිහිපයක් නර්තන ශිල්පියාගේ ඇඳට තැබුවාය. ඔවුන් නර්තන ශිල්පිනියට කතා කර, ඇය පැමිණි විට, ඔවුන් ඇය මත කුඩු විසි කළා. වේදනාවෙන් සහ බලාපොරොත්තු සුන්වීමෙන්, ගැහැණු ළමයා තම ඇඳේ රැකවරණය පතා, එය තවත් දුක් විඳීමට හේතු විය.රෝහිණිය දේශනාව අවසානයේ අනාගාමී බවට පත්විය 

මරණයෙන් පසු, රෝහිණී  ලස්සන දේවතාවිය ලෙස, තුසිත දෙව් ලොව උපන්නා . ඔවුන් ඇගේ සුන්දරත්වයට වශී වූ අතර සෑම දෙවි කෙනෙක්ම ඇයට හිමිකම් කීහ. ඔවුන්ගේ ආරවුල විසඳා ගැනීමට නොහැකි වූ ඔවුන් ට්‍රායස්ත්‍රීෂ අධිපති ශක්‍රගේ උපදෙස් පැතුහ.ශක්‍ර දෙවිදු ඇය දැක ඇය සරණපාවා ගත්තේය .

.

. 

ඉන්දියානු බෞද්ධයෝ