ජපමාලය
ශුද්ධවූ ජපමාලය , (; , "රෝස මල් ඔටුන්න" හෝ "රෝස මල් මාලය" යන අර්ථයෙන්), ඩොමිනිකානු ජපමාලය  හෝ සරලව කොන්තය ලෙසද හැඳින්වේ. ජපමාලය යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කතෝලික සභාවේ භාවිතා කරන යාච්ඥා මාලාවක් සහ සංඝටක යාච්ඤා ගණන් කිරීමට භාවිතා කරන ගැට හෝ පබළු වැලයි.

ජපමාලය උච්චාරණයකරන යාඥාවන් "කොන්ත පංති" යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන නමෝ මරිය දහයකින් යුත් කට්ටල පහකට සකස් කර ඇත. සෑම පංතියකටම පෙර එක් පරමණ්ඩල යාච්ඤාවක් ("ස්වාමිවාක් ආරාධනාව") සහ සම්ප්‍රදායිකව මහිමය වේවා යාච්ඤාව අනුගමනය කරයි. සමහර කතෝලිකයන් ද මහිමයෙන් පසු "අහෝ මාගේ ජේසුනී" යාච්ඤාව කියවයි; එය 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේ ඇති වූ පාතිමා යාච්ඤා හතෙන් වඩාත් ප්‍රසිද්ධය. ජපමාලය යාච්ඤා පබළු මෙම යාඥාවන් නිසි අනුපිළිවෙලින් පැවසීම සඳහා උපකාරයකි.

සාමාන්‍යයෙන්, එක් වරකදී පංති පහක් කියවනු ලැබේ. සෑම පංතියක්ම ජපමාලයේ අභිරහස් ගැන මෙනෙහි කිරීමට අවස්ථාවක් සපයයි, එය ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ සහ ඔහුගේ මවගේ ජීවිතවල සිදුවීම් සිහිපත් කරයි. 

16 වන ශතවර්ෂයේදී පස්වන පියුස් පාප්තුමා දිගුකාලීන චාරිත්‍ර මත පදනම්ව, ජපමාලයේ අභිරහස් 15ක් සම්මත කරන ලදී. මෙය අභිරහස් කට්ටල තුනකට කාණ්ඩගත කරයි: සොම්නස් අභිරහස්, දොම්නස් අභිරහස් සහ මෝක්ෂ අභිරහස්. 2002 දී, දෙවන ජුවාම් පාවුළු පාප්තුමා නව පංති පහක කට්ටලයක් එකතු කිරීම සුදුසු බව ප්‍රකාශ කළේය, එය ආලෝක අභිරහස් ලෙස හැඳින්වේ, 
මෙය නිසා මුළු අභිරහස් සංඛ්‍යාව 20ක් වුනි. අභිරහස් යාච්ඤා කරනු ලබන්නේ සතියේ නිශ්චිත දිනවලදී ය; බ්‍රහස්පතින්දා ආලෝක අභිරහස, ඉරිදා සහ බදාදා මෝක්ෂ අභිරහස, සඳුදා සහ සෙනසුරාදා සොම්නස් අභිරහස සහ අඟහරුවාදා සහ සිකුරාදා දොම්නස් අභිරහස.

ශතවර්ෂ හතරකට වැඩි කාලයක් පුරා, පාප්වරුන් කිහිප දෙනෙකුම කතෝලික පල්ලියේ මරියාට නමස්කාර කිරීමේ කොටසක් ලෙස ජපමාලය ප්‍රවර්ධනය කර ඇති අතර, මූලික වශයෙන් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ ජීවිතය මෙනෙහි කිරීමකින් සමන්විත වේ. ජපමාලය නියෝජනය කරන්නේ "ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ අවධානය යොමු කළ මරියාගේ ජීවිතයට සහභාගී වීම" සහ "මරියා තුළින් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ වෙත" යන මාරිය විද්‍යාත්මක තේමාව පිළිබඳ කතෝලික අවධාරනයයි.

ජපමාලයේ අභිරහස්

ජපමාලයේ අභිරහස් යනු ජේසුස් වහන්සේගේ ජීවිතය හා මරණය පිළිබඳ නිවේදනයේ සිට උත්ථානය දක්වා සහ ඉන් ඔබ්බෙහි කථාංග පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීමකි. මේවා සම්ප්‍රදායිකව "සොම්නස්(ප්‍රීතිමත්) අභිරහස්", "දොම්නස් අභිරහස්" සහ "මෝක්ෂ අභිරහස්" ලෙස හඳුන්වන තේමා කට්ටලවලට පහගානෙ කාණ්ඩගත කර ඇත. දෙවන ජුවාම් පාවුළු පාප්තුමා ඔහුගේ අපෝස්තලික ලිපිය වන Rosarium Virginis Mariae හි Luminous Mysteries (හෝ "ආලෝකයේ අභිරහස්") නමින් අතිරේක කට්ටලයක් නිර්දේශ කළේය. ඔක්තෝබර් 2002).

සාමාන්‍යයෙන්, එක් එක් අභිරහස සඳහා "ඵලයන්" ලෙසින් හැඳින්වෙන අධ්‍යාත්මික ඉලක්කයක් ද පවරනු ලැබේ. පහත දැක්වෙන්නේ මුල් අභිරහස් 15 සඳහා ලුවී මාරි ඩි මොන්ට්ෆෝර්ට්ගේ ජපමාලයේ රහස යන පොතේ උපග්‍රන්ථයෙන් කොටසක් වන අතර, වෙනත් පත්‍රිකා වල ලැයිස්තුගත කර ඇති වෙනත් පලතුරු සමඟ වේ:

සොම්නස් අභිරහස්
 කුමරි මරියාවන්ට මංගලම් කීම. අභිරහසෙහි ඵලය: නිහතමානිකම
 කුමරි මරියාවෝ එළිසබෙත් තුමිය බැහැදැකීමට යාම. අභිරහසෙහි ඵලය: අසල්වැසියාට ආදරය
 දෙව් බිළිඳාණන්ගේ උත්පත්තිය. අභිරහසෙහි ඵලය: දරිද්‍රතාවය, ලෝකයේ දේවල් වලින් වෙන්වීම, ධනයට අවඥාව, දුප්පතුන්ට ආදරය
 දෙව් බිළිඳාණන් දේව මාලිගයේ පුදකිරීම. අභිරහසෙහි ඵලය: ප්‍රඥාවේ ත්‍යාගය සහ මනසේ සහ ශරීරයේ පාරිශුද්ධත්වය (කීකරුකම)
 දෙව් කුමරා දේව මාළිගයේ නැතිව සිට සම්භ වීම. අභිරහසෙහි ඵලය: සැබෑ පරිවර්තනය (භක්තිය, ජේසුස් වහන්සේ සොයාගැනීමේ ප්‍රීතිය)

ආලෝක අභිරහස්
 ජේසුස් වහන්සේ බෞතිස්ම ස්නාපනය ලැබීම. අභිරහසෙහි ඵලය: ශුද්ධාත්මයාණන්ට විවෘතභාවය, සුව කරන්නා.
 කානා නුවර විවාහ මංගලෝත්සවය. අභිරහසෙහි ඵලය: මරියා තුළින් යේසුස් වහන්සේට, ඇදහිල්ල තුළින් ප්‍රකාශ කිරීමේ හැකියාව පිළිබඳ අවබෝධය.
 ජේසුස් වහන්සේ කඳු මුදුනේදී දේව රජ්‍යය ප්‍රකාශ කිරීම. අභිරහසෙහි ඵලය: දෙවියන් වහන්සේ කෙරෙහි විශ්වාසය (මෙසියස් වෙත හැරවීමේ කැඳවීම)
 ජේසුස් වහන්සේ අන්‍ය රූප විලාශ වීම. අභිරහසෙහි ඵලය: ශුද්ධකම සඳහා ආශාව.
 දිව්‍ය සත්ප්‍රසාද වහන්සේ ස්ථාපිත කිරීම. අභිරහස ඵල: නමස්කාරය.

දොම්නස් අභිරහස්
 මල් උයනේ වේදනාව. අභිරහසෙහි ඵලය: පාපයට ශෝකය, දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්ත සමග ඒකාකාරිත්වය
 කණුවේ කස පහර. අභිරහසෙහි ඵලය: මරණාසන්න (පිරිසිදුකම)
 කටු සහිත ඔටුන්න. අභිරහසෙහි ඵලය: ලෝකයට අපහාස කිරීම (සදාචාර ධෛර්යය)
 කුරුසය රැගෙන යාම. අභිරහසෙහි ඵලය: ඉවසීම
 අපගේ ස්වාමීන් වහන්සේගේ කුරුසියේ ඇණ ගැසීම සහ මරණය. අභිරහසෙහි ඵලය: ඇදහිල්ලේ නොපසුබට උත්සාහය, ශුද්ධ මරණයක් සඳහා කරුණාව, සමාව දීම.

මෝක්ෂඅභිරහස්
 නැවත නැඟිටීම. අභිරහසෙහි ඵලය: ඇදහිල්ල
 අහස් නැගීම. අභිරහසෙහි ඵලය: බලාපොරොත්තුව, ස්වර්ගයට නැගීමට ආශාව
 ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ පහළ වීම. අභිරහසෙහි ඵලය: දෙවියන්වහන්සේගේ ප්‍රේමය, සත්‍යය දැනගැනීමට සහ එය සැමදෙනා සමඟ බෙදාගැනීමට ශුද්ධවූ ප්‍රඥාව, දිව්‍යමය පුණ්‍ය කටයුතු, ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ නමස්කාරය
 මරියාගේ ස්වර්ගාරෝපනය. අභිරහසෙහි ඵලය: මරියා සමඟ එක්වීම සහ මරියා කෙරෙහි සැබෑ භක්තිය
 කන්‍යාවගේ රාජාභිෂේකය. අභිරහසෙහි ඵලය: නොපසුබට උත්සාහය සහ ගුණධර්මයේ වැඩි වීමක් (මරියාගේ මැදිහත් වීම කෙරෙහි විශ්වාසය)

මුල් "ආලෝකයේ අභිරහස්" ලියා ඇත්තේ එකම මෝල්ටාවේ නිල කතෝලික සාන්තුවරයා වන ජෝර්ජ් ප්‍රෙකා විසින් වන අතර පසුව පාප් වහන්සේ විසින් එය ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී.

අභිරහස් යාච්ඤා කාලසටහන
සම්ප්‍රදායිකව සම්පූර්ණ ජපමාලය සමන්විත වූයේ සාම්ප්‍රදායික අභිරහස් 15ම (සොම්නස්, දොම්නස් සහ මෝක්ෂ) එකට යාඥා කිරීමෙනි. විකල්පයක් වශයෙන්, පහත දැක්වෙන සම්මුතියට අනුව, සෑම දිනකම අභිරහස් පහකින් යුත් තනි කට්ටලයක් යාච්ඤා කළ හැකිය:

ඉතිහාසය

මුල් ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ ගැට සහිත යාඥා ලණු භාවිතා කරන ලදී; 'කාන්තාර පියවරුන්' මුල් ජපමාලය නිර්මාණය කළ බව කියනු ලැබේ, ඔවුන් ජේසුස් යාච්ඤාව කී වාර ගණන නිරීක්ෂණය කිරීමට හෝ ගීතාවලිය කී වාර ගණන නිරික්ෂණය කිරීමට එය උපකාර කරගත්හ.

According to pious tradition, the concept of the Rosary was given to Dominic of Osma in an apparition of the Blessed Virgin Mary during the year 1214 in the church of Prouille, though in fact it was known from the ninth century in various forms. This Marian apparition received the title of Our Lady of the Rosary.

According to Herbert Thurston, it is certain that in the course of the twelfth century and before the birth of Dominic, the practice of reciting the Ave Maria 50 or 150 times had become generally familiar.  According to 20th century editions of the Catholic Encyclopedia, the story of Dominic's devotion to the Rosary and supposed apparition of Our Lady of the Rosary does not appear in any documents of the Catholic Church or the Order of Preachers (Dominicans) prior to the writings of the Dominican Alanus de Rupe (also Alan de la Roche), some 250 years after Dominic. However, recent scholarship by Donald H. Calloway, seeks to refute this claim.

Leonard Foley said that although Mary's giving the Rosary to Dominic is recognized as a legend, the development of this prayer form owes much to the Order of Preachers.

The practice of meditation during the praying of the Hail Mary is attributed to Dominic of Prussia (1382–1460), a Carthusian monk who termed it "Life of Jesus Rosary". The German monk from Trier added a sentence to each of the 50 Hail Marys, using quotes from scripture (which at that time followed the name "Jesus," before the intercessory ending was added during the Counter-Reformation). In 1569, the papal bull Consueverunt Romani Pontifices by the Dominican Pope Pius V officially established the devotion to the Rosary in the Catholic Church.

From the 16th to the early 20th century, the structure of the Rosary remained essentially unchanged. There were 15 mysteries, one for each of the 15 decades. According to John Henry Newman, Mariology is always Christocentric. During the 20th century, the addition of the Fatima Prayer to the end of each decade became common. There were no other changes until 2002, when John Paul II suggested the five optional Luminous Mysteries; variations of these had previously been proposed by George Preca, and were implemented during the mid-20th Century by figures such as Patrick Peyton.

Devotional growth

Through the preaching of de Rupe, Rosary confraternities began to be erected shortly before 1475.

When Penal Laws in Ireland restricted or banned the Mass, the Rosary became a substitute prayer ritual within private homes. During the 18th century, de Montfort elaborated on the importance of the rosary and emphasized that it should be prayed with attention, devotion, and modesty (reverence).

In Brazil, two million men engage in a movement called Terço dos Homens ("Men's Rosary"). It consists of weekly meetings to pray a set of mysteries. In neighboring Hispanic countries, the movement is called Rosario de Hombres Valientes.

The theologian Romano Guardini described the Catholic emphasis on the Rosary as "participation in the life of Mary, whose focus was Christ." This opinion was expressed earlier by Leo XIII who considered the rosary as way to accompany Mary in her contemplation of Christ.

මූලාශ්‍ර