උණවටුන
උණවටුන, ශ්‍රී ලංකාවේ ගාලු දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි වෙරලබඩ නගරයකි. උණවටුන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සංචාරක ආකර්ෂණයක් සහිත ප්‍රදේශයක් වන අතර වෙරළ සහ කොරල්පර සඳහා ප්‍රසිද්ධය. එය ගාල්ල නගරයේ සිට  ගිනිකොන දෙසින් කිලෝමීටර් 5ක් (සැතපුම් 3.1) සහ කොළඹට දකුණින් කිලෝමීටර් 108ක් (සැතපුම් 67) පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. උණවටුන මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 5 (අඩි 16) ක උන්නතාංශයක පිහිටා ඇත. පසුගිය දශකය තුළ සැලකිය යුතු වර්ධනයක් සිදු වී ඇත. සාමාන්‍යයෙන් ලැජ්ජාශීලී වඳුරු විශේෂයක් වන වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සහ ආවේණික දම් පැහැති මුහුණැති ශ්‍රී ලංකා කළු වදුරා නිවහන වන අතර ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තරවල පමණක් දක්නට ලැබේ.

ගමට නම ලැබුනු හැටි

රාමායණයෙන්
වාල්මිකීගේ රාමායණ වීර කාව්‍යයේ වෙරළ පාරාදීසයන් පිළිබඳ විස්තරය උණවටුන වැනිය.

"දහස් ගණන් ගස්, පොල්, තල් ගස් ආධිපත්‍යය දරන මුහුදු වෙරළක්, වෙරළ තීරයේ නිවාස හා ආරාම, මිනිසුන් සහ ගාන්ධර්වයන්, සිදුහත්, තාපසයන් වැනි උත්තරීතර ජීවීන්, ඒවායේ වාසය කරන සහ වෙරළ තීරයේ ගැවසෙන අසංඛ්‍යාත ආකාශ නිම්ෆස්, වෙරළ තීරයට ස්වර්ගික ජීවීන්, දෙවිවරුන් සහ භූතයන් විසින් වරින් වර සංචාරය කරන ලදී.
උණවටුන එහි මූලයන් මහා කාව්‍ය රාමායණය වෙත යොමු කරයි. වීර කාව්‍යයේ, පැහැරගෙන ගිය සීතා කුමරිය බේරා ගැනීමට උත්සාහ කර තුවාල ලැබූ ලක්ෂ්මණ සුව කිරීම සඳහා හිමාලයෙන් මෘතසංජීවනී, විශාලාකරණී, ස්වර්ණකරණී සහ සන්ධානී යන ඖෂධීය පැළෑටි සතර ජම්බවන් විසින් රැගෙන ඒම සඳහා වඳුරු-රණශූර හනුමාන් ආපසු ඉන්දියාවට යවන ලදී. රාවණා යක්‍ෂ රජුගෙන්. හනුමාන්ට මෙම ඖෂධ පැළෑටි හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වූ නිසා ඔහු මුළු කන්දම උස්සා යුද පිටියට ගෙන ගොස් ලක්ෂ්මන් බේරා ගැනීමට උත්සාහ කළ නමුත් එම ක්‍රියාවලියේදී එයින් කොටසක් "පහළට වැටුණේ" වර්තමාන උණවටුන පිහිටි ස්ථානයටය. ගම්මානය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ "උන-වටුන" යන්නෙන් "වැටී" යන්නයි.

දැනට, රූමස්සල කන්දේ වරාය කෙළවරේ, මහායාන බුද්ධාගමේ ජපන් භික්ෂූන් විසින් ඔවුන් විසින් ඉදිකරන ලද සාම චෛත්‍යය අසල හනුමාන්ට ගෞරවයක් වශයෙන් ප්‍රාසාදයක් ඉදිවෙමින් පවතී.

තවත් මතයක්
පිටුවහල් කරන ලද ඉන්දියානු කුමාරයෙකු නැව මුහුදුබත් වූ අතර පෘථිවි දේවිය වන මණිමේකලායි අනුකම්පා කර ඔහුගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම සඳහා පාෂාණ රාක්කයක් නිර්මාණය කළ අතර පසුව ඔහු උණවටුන වෙත ගියේය. ඔහු ගොඩට පැමිණීම වැළැක්වීමට පත්තිනි දේවතාවිය ගිනි පවුරක් නිර්මාණය කළ නමුත් යම් උත්තරීතර බලයක් ඇති අයෙකු වූ බැවින් ගින්න නිවා දැමීමට තම පාදයෙන් සුනාමියක් ඇති කර උණවටුන වෙරළට පා තැබුවේය.

උන් වහන්සේ උණවටුනේ විසූ බවත් මිනිසුන්ට නොයෙක් අයුරින් උපකාර කළ බවත් සඳහන් වේ. වසර ගනනාවක් තිස්සේ ඔහු වන්දනීය හා වන්දනාමාන කර ඇති අතර, වසර දහසකට වැඩි ඉතිහාසයක් ඇති බොක්කේ බටහිර කෙළවරේ පිහිටි කෝවිල (හෝ දේවාලය) මෙම දෙවොල් දෙවියන්ගේ වාසස්ථානය යැයි විශ්වාස කෙරේ.

යටත් විජිත සමය 
මීගමුව කොටුවේදී පෘතුගීසීන් පරාජය කිරීමෙන් පසු ලන්දේසීන් දකුණට යාත්‍රා කර 1640 දී උණවටුනට ගොඩ බැස ගාල්ලට ගමන් කළහ.  පෘතුගීසීන්ට ලන්දේසි සොල්දාදුවන් මාගල්ලේදී (දැන් ක්ලෝසන්බර්ග් හෝටලය පිහිටා ඇත) හමු වී ඇති අතර දරුණු සටන් එහි සිදු විය.  ලන්දේසි සොල්දාදුවන් 400කට අධික සංඛ්‍යාවක් මිය ගිය අතර, යටත් වීමට පෙර දින හතරක් වටලනු ලැබූ ගාල්ලේ පිහිටි ඔවුන්ගේ බලකොටුව වෙත ආපසු යාමට හැකි වූයේ පෘතුගීසීන් 49 දෙනෙකුට පමණි.

ලන්දේසීන් උණවටුන ප්‍රදේශයේ ඔවුන්ගේ නිලධාරීන් සඳහා නිවාස ඉදිකරන ලදී.  මෙම ඉදිකිරීම් අතර Nooit Gedacht හෝටලය, උණවටුන රෝහල සහ මහරඹේ මන්දිරය ඇතුළත් වේ.  UBR හෝටලය පිහිටා ඇත්තේ "පෘතුගීසීන්ගේ දේශය" යන අරුත ඇති පරංගියාවත්ත නම් ඉඩමක වන අතර, ඒ අසල පිහිටි ප්‍රදේශය ජා-කොටුව ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එය ඕලන්ද ජාතිකයන් ලෙස හඳුන්වන ජා හෝ ජාවානි ජනයාගේ ජනාවාස වූ බවට යෝජනා කරන අතර එය පැවතිය හැකිය.  සමහර බලකොටු.
ගාලු කුළුණ හෝ රූමස්සල කඳුකරයේ ඇති එඩ්වඩ්ගේ ස්ථම්භය පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී ඉදිකරන ලද ව්‍යාජ ප්‍රදීපාගාරයක් බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, එම ප්‍රදේශය බ්‍රිතාන්‍ය අද්මිරාල්ටි ගේ දේපළක් ලෙස පැරණි සමීක්ෂණ සිතියම්වල දැක්වේ.

සංචාරක ආකර්ෂණ
උණවටුන හා ඒ ආශ්‍රිත සංචාරක ස්ථාන,
 උණවටුන වෙරළ තීරය හා කොරල් පරය
 උණවටුන සාම චෛත්‍යය
 යටගල රාජමහා විහාරය
 කැස්බෑ සංරක්ෂණය (හබරාදුව)

උණවටුන එහි ජෛව විවිධත්වයෙන් පොහොසත් ය.  ජර්මානු හෝටල් ජාලයක් සඳහා හෝටලයක් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා අර්ධ වශයෙන් හාරා පුරවන ලද වගුරු බිම් හෝ කඩොලාන, කඩොලාන, පාරිසරික සංචාරක ව්‍යාපාරය සඳහා එහි විශාලතම විභව ආකර්ෂණය විය.  සංවර්ධනය කිසි විටෙකත් සිදු නොවීය.  බොහෝ ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ එය වැල්ල දේවාලයේ දොරකඩ ඉදි කිරීම නිසා ශාපයට ලක්ව ඇති බවයි.

ටෙරල්ස්, එගිස්, හෙරොන්, සැන්ඩ්පිපස් සහ පිලිහුඩුවන් වැනි ආවේණික පක්ෂීන් හැටක්, මෙන්ම අඩු විස්ලිං තාරාවෙකු, සුදු පැහැති පියයුරු සහිත වෝටර්  Clive Byers නම් පක්ෂි විද්‍යාඥයා විසින් ප්‍රදේශයේ දී දැක ඇත.  මෙම පක්ෂීන් වැඩිපුරම දක්නට ලැබෙන්නේ ඉතිරි වගුරු බිම් ප්‍රදේශයේ සහ රූමස්සල කඳුකරයේ ය.

උණවටුන වෙරළට ඔබ්බෙන්, ඉන්දියන් සාගරයට යටින් කොරල්පර, නැව් සුන්බුන්, සහ මාළු සහ ඉබ්බන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත.  කැස්බෑවන් තවමත් ඔවුන්ගේ කූඩු සහ බිත්තර දැමීම සඳහා වෙරළට ඇවිදිමින් සිටින අතර, සමහර අවස්ථාවලදී, සංචාරකයින් විසින් ආක්‍රමණය කර ආපනශාලාවලින් පිරී ඇති වැලි වෙරළට පළමු හිමිකම් පෑමට මෙන්, වෙරළ ඉදිරිපස ආපනශාලා  තුළට පවා යනවා.

රූමස්සල කන්ද 
ගාලු වරායේ නැඟෙනහිර කෙළවරේ ඇති රූමස්සල කොරල්පර කිමිදුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කරයි, නමුත් හැකි වරාය සංවර්ධනය හේතුවෙන් දැන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත. රූමස්සල පඳුරු වනාන්තරයේ පරිසර චාරිකා ද තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය දුර්ලභ ක​ඩොලාන විශේෂයක් වන කෝන්තාලං ශාක කීපයක් ද වැල්ලේ දේවාල භූමියේ දැක ගත හැක.

සාම චෛත්‍යයය 
 
උණවටුන සාම චෙෙත්‍යය - උණවටුන, රූමස්සල,පිහිටා ඇති සාම චෙෙත්‍යය, ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිකොට තිබෙන  සාම චෙෙත්‍යය වලින් එකකි.
වැල්ලේ දේවාලය හෙවත් දෙවොල් දේව මන්දිරයට නුදුරින් පිහිටි කඳු ගැටය මත  බුදු ගෙයක් සහ ස්වේතමලී චෛතිය හෙවත් දාගැබ ඉදිකරන ලදී.  සෑම මසකම ඇසළ මෙම පූජනීය ස්ථානයට පූජාවන් පිරිනැමීමට වන්දනාකරුවන් දහස් ගණනක් පැමිණේ.  මෙම උත්සවය නව සහල් පිරිනැමීමක් වන බැවින් බොහෝ වගාකරුවන් තම අස්වැන්නෙන් කොටසක් ගෙන එන අතර නියමිත වේලාවට වර්ෂාව සහ බහුල අස්වැන්නක් ඉල්ලා යාච්ඤා කරති.  තවත් සමහරෙක් තම දෛනික ආහාර වේලෙන් බත් මිටක් ඉතිරි කර එම බත් පිරිනමනු ඇත, තවත් සමහරු පොල් සමඟ මිළ කිහිපයක් හෝ සහල් පිරවුම් ද මිලදී ගනී.

මෙම බත් තලා, පොල් කිරි සහ හකුරු සමඟ මිශ්‍ර කර කැඳක් සාදා එය දේවාලයේ දෙවියන්ට පූජා කර මෙම දානය හෝ මහා දේව දානය හෝ කිරි සඳහා දේවාලයට යන දහස් ගණන් බැතිමතුන්ට දානයක් ලෙස දෙනු ලැබේ.   ධීවර ජනතාව මුහුදට යන ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව පතා "ගොඩ කොටස" නමින් ඔවුන්ගේ ඉපැයීම්වලින් කොටසක් ඉතිරි කර පිරිනමති.

පිහිටා ඇති ආයතන
උණවටුන තැපැල් කාර්යාලය
උණවටුන රෝහල
උණවටුන මහා විද්‍යාලය
බොනවිස්ටා විද්‍යාලය
උණවටුන දුම්රිය ස්ථානය
උණවටුන ගුරු විද්‍යාලය

ගාල්ල
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන