පුර්ව මෙසපොටේමියානු මෙවලම්
පුර්ව මෙසපොටේමියානු මෙවලම්

ජීරොෆ්ට් පුරවිද්‍යාත්මක කැනීම් කටයුතු වලදී ක්‍රි.පු 4 වන සියවසට අයත් බොහොමයක් මෙවලම් මතුකරගන්නා ලදී. මෙහිදී සොයා ගත් තඹ වලින් සාදන ලද එලු හිස ප්‍රතිමාව ක්‍රි.පු 3 වන සියවසට අයත් බව  පුරාවිද්‍යාඥයන් සපත කරයි.ජීරොෆ්ට් කන්ඩායම පවසන්නේ පුරාවිද්‍යාත්මක කටයුතු වලට මෙය සැඟවුනු පාරදීසයක් බවයි. කලින් කී ප්‍රතිමාව කැණීම් කටයුතු වලදී පොලොව මතුපිටට ආසන්නයේ පස් තට්ටු අතරින් සොයා ගත් බැවින් මෙය ක්‍රි.පු 4 වන සියවසේ හලීල් නදියේ ශිෂ්ඨාචරයට අයත් එකක් බවටද මතයක් පවතී. එනම් මෙසපොටෙමියානු ශිෂ්ඨාචරයටද එපිට ඉතිහාසයකි.

සමහර සාක්ෂි හා න්‍යෂ්ට මෙවලම් අනූව මෙසපොටෙමියනු ප්‍රදේශය ක්‍රි.පු 3 වන සියවස තරම් ඈත අතීතයකට නෑකම් කියයි. මැටට් ඇබඩ් සුසාන භූමියෙන් හමුවූ මෙවලම් හා අනිකුත් සාක්ෂි අනූව මෙසපොටෙමියනු  භූමිය   ක්‍රි.පු 6 වන සියවස තරම් ඈත අතීතයක් බවද පැහැදිලි විය.

ජීරොෆ්ට් කැණීම් භූමියෙන් මැටි වර්ග  ප්‍රභේද 2 ක් සොයා ගැනුනි. මෙම මැටි ප්‍රභේද 1 ක් වර්ගයක් ක්‍රි.පු 3 න් වන සියවසටත් අනෙක  ක්‍රි.පු 4 න් වන සියවසටත් අයත් වේ.  එම නිස ජීරොෆ්ට් මෙම කාල වකවානු 2 ටම අයත් සුසාන භූමියක් බව සලකනු ලබේ.  කෙසේ වෙතත්  මෙම සුසාන භූමිය පිහිටුවා ඇත්තේ ඊට පෙරද ජනාවාස පිහිටි භූමියක බැවින්  (ක්‍රි.පු 6 වන සියවස ) කැනීම් කටයුතු වලදී මෙසපොටෙමියානු ශිෂ්ඨාචරයට පෙර මෙවලම්ද හමු වී ඇත.  මෙහිදී පුරවිද්‍යාඥ කණ්ඩයාම තව දුරටත් අබ්‍යන්තරයට කැනීම් කටයුතු සිදුකරමින් නවතම කරුනු සොයාගනිමින් පවතී.