පොල්ගස්දූව දූපත් ආරාමය
ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ දොඩන්දූව, පොල්ගස්දූව දූපතේ පිහිටි දූපත් ආශ්‍රමය 1911 දී ඤාණතිලෝක මහතෙර හිමියන් විසින් ආරම්භ කරන ලද සුප්‍රසිද්ධ බෞද්ධ ආරණ්‍ය සේනාසනයකි. එය බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාට බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය ඉගෙනීමට හා භාවනා කිරීමට හුදකලා ස්ථානයකි. එහි ඉංග්‍රීසි සහ ජර්මන් පුස්තකාලයක් ද ඇත.

ථෙරවාදී බෞද්ධ අධ්‍යයනයේ සහ බටහිරයන් විසින් සහ ඔවුන් සඳහා පිහිටුවන ලද ප්‍රථම මධ්‍යස්ථානය දූපත් ආශ්‍රමයයි. එහි වැසියෝ, පැවිද්දෝ සහ ගිහියෝ ථෙරවාදී බුදුදහම සහ පාලි භාෂාව හදාරා, පාලි ග්‍රන්ථ පරිවර්තන කළහ, ථේරවාදී බුදුදහම පිළිබඳ පොත්පත් රචනා කළහ, භාවනාව ප්‍රගුණ කළහ. දූපත් ආරාමය වරෙක බටහිර ථෙරවාදී බුදුදහම සමඟ අත්‍යවශ්‍ය සම්බන්ධයක් ගොඩනඟා ගත්තේය.

1951 දී නයනතිලෝක මහනුවර ආරණ්‍ය සේනාසනයට ගිය අතර පසුව නයනපෝනිකා ද එක් විය. 2003 වසරේ සිට මෙම ආරාමය පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ තරුණ ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිසක් විසිනි. දැනට මෙහි වසර හතරක පමණ කාලයක සිට වැඩ වසන එක් බටහිර හිමිනමක් පමණි.

ස්ථානය 
ආරාමය පිහිටා ඇත්තේ දොඩන්දූව අසල වෙරළ තීරයේ සිට කිලෝමීටර් දෙකක් පමණ දුරින් පිහිටි රත්ගම වැවේ, කිවුල් වතුර කලපුවේ ය. එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නගරය වන කොළඹ සිට කිලෝමීටර් 105 ක් දකුණින් සහ පළාත් අගනුවර වන ගාල්ලට කිලෝමීටර් 12 ක් උතුරින් පිහිටා ඇත.

මෙම ආරාමය දූපත් දෙකකින් සමන්විත වේ: පොල්ගස්දූව සහ මැටිදූව (හෝ මැද්දේදූව හෝ  මැද්දෙදූව). එය පොහොසත් කැලෑ වෘක්ෂලතා සහ බහුල පක්ෂීන්, සතුන් සහ උරග ජීවීන් විසින් සංලක්ෂිත වේ. එය සැතපුම් දෙකහමාරක් පමණ දුරින් සහ මුහුද හා සම්බන්ධ වන බැවින් කිවුල් සහිත විශාල බොල්ගොඩ වැවේ දූපතක සාමකාමී ස්ථානයකි. දිවයිනේ භූමි ප්‍රදේශය බොහෝ දුරට පැතලි හෝ තරමක් රැලි සහිත වේ. උසම ස්ථානය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 5 ක් පමණ උසයි. මැටිදූවේ වෘක්ෂලතාදිය ලඳු කැලෑ සහ කුරුඳු, බෝබු වැනි කුඩා ගස් වලින් සමන්විත වන අතර ජල අද්දර වැඩෙන කඩොලාන සහ තල් ගස් වලින් සමන්විත වේ. පරපාඩුවේ උස් බිමේ මහගොනි, අඹ, කොස් වැනි විශාල ගස් ඇත. මීහරක් හා කුරුමිණියන්ගේ ඝෝෂාකාරී අභිජනන ජනපදයක් මෙන්ම පියාඹන නරියන්ගේ ජනපදයක් ද ඇත.

කලපුවක දූපතක පිහිටා ඇති බැවින් දේශගුණය තරමක් උණුසුම් හා තෙත් වේ, නමුත් සම්පූර්ණයෙන්ම වැඩුණු වනයේ වියන් තට්ටුව භාවනා කරන්නන්ට සුවපහසු පරිසරයක් සපයයි.

ඉතිහාසය 

මුල් බටහිර පදිංචිකරුවන් අතර වප්පෝ, මහානාම, අස්සජි සහ භද්දිය යන හිමිවරු වූහ. ආරම්භක දායකයා (ගිහි ආධාරකරු) විලියම් මෙන්ඩිස් විජේසේකර ය. උන්වහන්සේ ඇතුළු දොඩන්දූව අවට ප්‍රදේශවලින් පැමිණි ගිහි ආධාරකරුවෝ සෑම දිනකම උදේ බෝට්ටුවෙන් දානමය ආහාර සහ අනෙකුත් අවශ්‍යතා සංඝාවාසයට ගෙන ගියහ. 1913 දී දානශාලාවක් (ආහාර ශාලාවක්) ඉදිකරන ලදී.

1914 වන තෙක් පොල්ගස්දූව නීත්‍යානුකුලව සඟ සතු කර ගත්තේ 1914 වන තෙක් නොවේ. නයනතිලෝකගේ ස්විස් ආධාරකරු, මොන්සියර් බර්ජියර්. එතැන් පටන් ලෝක යුද්ධ දෙකකින් බාධා ඇති වුව ද බටහිර මෙන්ම සිංහල භික්ෂූන් වහන්සේ ද ගිහි පැවිද්දෝ ද දිවයිනේ ආරාමයේ සිට වැඩ වාසය කොට, අධ්‍යයනය කොට, ප්‍රගුණ කර, ධර්මය ප්‍රචාරය කළහ.

1914 දී පළමු ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වූ විට, ජර්මානු භික්ෂූන් වහන්සේලාට සෝදිසි කිරීම යටතේ දිවයිනේ ආරාමයේ රැඳී සිටීමට ප්රථම වරට අවසර දෙන ලදී. කෙසේ වෙතත්, මාස හතරකට පසු, ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් සිර කඳවුරකට ගෙන ගොස් පසුව ඕස්ට්‍රේලියාවට යවන ලදී. හාමුදුරුවො ඉන්නකොට. අවසානයේ 1926 දී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමට නයනතිලෝකට හැකි වූ අතර, ඔහු තම ආදරණීය දූපත් ආශ්‍රමය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී ඇති අතර එය නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට සිදු විය.

ප්‍රතිසංස්කරණය අවසන් වී ආරාමය නැවත ප්‍රගතියක් ලබමින් සිටි විගසම 1939 දී දෙවන ලෝක යුද්ධය ආරම්භ විය. හාමුදුරුවෝ. නයනතිලෝක සහ ඔහුගේ ජර්මානු ගෝලයන් නැවතත් කඳවුරුවල සිරකර තබන ලදී, පළමුව ශ්‍රී ලංකාවේ සහ පසුව ඉන්දියාවේ. 1946 දී ඔවුන්ට ආපසු යාමට අවසර ලැබුණි. මෙවර ආරාමය හොඳින් සංරක්ෂණය කර ඊටත් වඩා දියුණු තත්ත්වයක පැවතුනි. එයට දැන් යාබද කුඩා දූපතක් වන මැටිදූව ද ඇතුළත් වූ අතර එය දැනටමත් කලක් භාවිතා කර ඇති නමුත් දැන් නිල වශයෙන් පරිත්‍යාග කරනු ලැබුවේ පූජ්‍ය හිමියන්ගේ දිගුකාලීන ආධාරකරුවෙකු වූ එවඩ්නේ ද සිල්වා ආර්යාව විසිනි. නයනතිලෝක.

දිවයින ආරාමයේ ඉතිහාසය සහ එහි විසූ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිළිබඳ සවිස්තර වාර්තාවක් The Life of Nyanatiloka Thera: The Biography of a Western Buddhist Pioneer, භික්ෂු න්‍යානතුසිතා සහ හෙල්මූත් හෙකර්, මහනුවර 2008 කෘතියෙන් සොයාගත හැකිය.

සීමා මාලකය 
වැව මත ඉදිකර ඇති පරිච්ඡේද ගෘහය, විශේෂයෙන් සති දෙකකට වරක් පාතිමොක්ඛ සජ්ඣායනය ශ්‍රවණය කිරීමට මෙන්ම අවශ්‍ය පරිදි වෙනත් පැවිදි ක්‍රියා පටිපාටි කිරීමට ද එක්රැස් වන ස්ථානයයි.

ජීවන රටාව 
ශික්ෂාපද රකින්නට එන බැතිමතුන්ගෙන් පෝෂණය වන පුර පසළොස්වක පොහොය හැර දිනපතා දානය සඳහා සක්මන් කිරීම සඳහා දිවයින ආරාමයේ සිටින සියලුම භික්ෂූන් පුරුදුව සිටිති.

සංචාරය කිරීම 
සංචාරකයින්ට සහ කෙටි කාලීන අමුත්තන්ට ආරාමය නැරඹීමට අවසර නැත. දිගුකාලීන අමුත්තන්, එනම් අවම වශයෙන් සති දෙකක් හෝ තුනක් රැඳී සිටීමට කැමති අය, කල්තියා ලියන්න.

වනජීවී 
සතුන්ගෙන් දිවයිනේ කිසිදු අනතුරක් නොමැති තරම්ය. අලි, කොටි, මකරුන් නැත. කෙසේ වෙතත්, ආලෝකය නොමැතිව රාත්‍රියේ එළිමහනේ ඇවිදින්න එපා - කුටි ඉදිරිපිට පවා. සෙන්ටිපීඩ් දෂ්ට කිරීම් දරුණු වේදනාවක් ඇති කළ හැකිය. සමහර සර්පයන් ඇත (ඒවායින් බොහොමයක් දැනටමත් මැංගුස් විසින් ජීර්ණය කර ඇත). ඉගුවානා (විශාල කටුස්සන් / කුඩා ඩයිනෝසෝරයන්) නුවණින් යුතුව තමන්ටම තබා ගන්නා නමුත්, මාර්ගයේ වැතිර සිටින කෙනෙකුට උඩින් යාමට ඔබට අවස්ථාවක් ලැබුණහොත් ඔවුන්ගේ වලිගයෙන් ඔබට කස පහර දීමට හැකියාව ඇත.

පුස්තකාලය 
අයිලන්ඩ් හෙර්මිටේජ්හි පුස්තකාලය යනු ආරණ්‍ය ආශ්‍රිත පරිසරයක ජීවත්වන්නන්ට අධ්‍යයනය සඳහා සුදුසු පොත්පත්, බෞද්ධ හා අබෞද්ධ එකතු කිරීම් රාශියක් මත පදනම් වූ විශාල බෞද්ධ පුස්තකාලයකි. පුස්තකාලයේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන අංගයක් නම්, එය විවිධ අක්ෂර හයකින් පාලි කැනන් එකතුවක් රැස් කර තිබීමයි. සිංහල, තායි, බුරුම, දේවනාගරි, රෝම සහ ජර්මානු.

එහි මූලික එකතුව පිහිටා ඇත්තේ බුදුදහමේ විශ්වකෝෂ, නිර්මාණාත්මක කෘති, අත්පිටපත්, සඟරා ඇතුළු වාර ප්‍රකාශන, සඟරා සහ පොත්පත් සහ නේවාසික භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වෙනත් ඓතිහාසික වාර්තා වැනි විමර්ශන කෘතිවල ය. එබැවින් බුදුදහමට ආධුනිකයෙකුට මූලික කරුණු කියවිය හැකි සහ විද්වතෙක් තම පර්යේෂණ සිදු කළ හැකි ස්ථානයක් ලෙස Island Hermitage පුස්තකාලය දැකිය හැකිය. එහි ඉතිහාසය පුරාවටම, පුස්තකාලයේ එකතුව සියලු විෂයයන් පිළිබඳ පොත් රාශියක් ඇතුළත් කිරීමට වර්ධනය වී ඇත. මෙහි වැඩ සිටි අපවත් වී වදාළ බටහිර භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් පුස්තකාලයේ වර්ධනය සහතික කළ ඵලදායී වාර්තා තබා ගැනීමේ පුරුද්දක් පැවති බව පෙනේ. අවාසනාවකට, දුර්වල නඩත්තු හේතුවෙන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ බොහෝ වාර්තා එකතු කිරීම් විනාශ වී ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. පුස්තකාලයේ ඇති අයිතම සියල්ලම පාහේ ඩිජිටල්කරණය කර නොමැති අතර ඒවා භෞතික ස්වරූපයෙන් පමණක් ලබා ගත හැකිය.

අයිලන්ඩ් හර්මිටේජ් පුස්තකාලය දිගු කලක් ආරාමයේ ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලේ තබා ඇත, නමුත් 2016 දී හානියට පත් ගොඩනැගිල්ලේ අලුත්වැඩියා කටයුතු එහි විශාල එකතුව ආරක්ෂා කිරීම සහ ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා සාර්ථකව සිදු කරන ලදී. 2018 වන විට පුස්තකාලය වායුසමනය කළ කාමරයක ප්‍රතිසංස්කරණය කර දේශීය හා විදේශීය භික්ෂූන් වහන්සේලාට සහ ගිහියන්ට තම පර්යේෂණ සිදු කිරීම සඳහා විවෘත කර ඇත.

පිහිනීම 
පිහිනීම සුදුසු නොවේ. ඔබට ඇත්තටම අවශ්‍ය නම්, ජලය ගිල දමන්න එපා. ජලයේ හෝ ඉන් පිටතට යන විට පාද කපා දැමිය හැකි බෙල්ලන් කටු ගැන විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් වන්න. ඉගුවානා (සිංහල භාෂාවෙන් කබර ගොයා) අසල සිටී නම්, ජලය ඕනෑවට වඩා නොගෙන ඉතා සන්සුන්ව පිහිනන්න (ළය ආර හොඳම) වෙරළට ගොස් පිටතට යන්න. ඔවුන් පිහිනන්නන් දෂ්ට කරන බව දන්නා කරුණකි.

නා හිමිවරු 

 පූජ්‍ය නයනතිලෝක හිමි : 1911 – 1957
 පූජ්‍ය නයනාලෝක හිමි: 1957 – 1976
 පූජ්‍ය අනුරාගොඩ පියරතන මහතෙර: 1976 – 1994 (? )
 පූජ්‍ය රක්ඛිත හිමි
 පූජ්‍ය නයනසන්තා හිමි
 පූජ්‍ය ගංගොඩවිල මුදිතාමාණෝ හිමි
 පූජ්‍ය රජ්ගම විවේකවිහාරී හිමි

විනාශකාරී නොවන අයුරින් පොත් පරිලෝකන ව්‍යාපෘතිය 
මේ වන විට ගල්දූව සම්ප්‍රදායට අයත් භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිසක් වත්මන් අගරදගුරු හිමිපාණන්ගේ අනුග්‍රහය යටතේ පුස්තකාලයේ ඇති පෞරාණික පොත්පත් විනාශ නොවන අයුරින් ඩිජිටල් ලෙස ස්කෑන් කර සංරක්ෂණය කිරීමේ ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටිති. ස්වයංක්‍රීය ක්‍රියාවලියක් නොවන අතර එය තරමක් කාලය ගතවන සහ අඳුරු තාක්‍ෂණයකි. පොත්වල බන්ධන ඉවත් නොකරන අතර පසුව ඩිජිටල් විද්‍යුත් පොත් ගොනු බවට පරිවර්තනය කිරීමේ අරමුණ සඳහා පොත් එකවර පිටු දෙකක් ආක්‍රමණශීලී නොවන ලෙස ස්කෑන් කරනු ලැබේ. තවද, පර්යේෂණ කටයුතු සඳහා කාර්යක්ෂමව දත්ත ලබා ගැනීමට සහ එකතුව නොවෙනස්ව තබා ගැනීමට පුස්තකාලයේ අන්තර්ගත විද්‍යුත් නාමාවලි දත්ත ගබඩාවක් සංවර්ධනය කිරීම මෙම ව්‍යාපෘතියේ අරමුණයි.

සුප්‍රසිද්ධ පැවිදි නිවැසියන් 

 පූජ්‍ය මහින්ද (සික්කිම්) — සිංහල භාෂාවේ ප්‍රසිද්ධ කවියෙකි, ඔහුගේ කවි තවමත් සිංහල පාසල් පොත්වල ඇතුළත් වේ.
 පූජ්‍ය නයනධර (ජර්මන්).
 පූජ්‍ය නයනපෝනික (ජර්මන්) — හාමුදුරුවන්ගේ සමීපතම ගෝලයා. නයනතිලෝක, ඔහුගේ කෘතිවල සංස්කාරක සහ ඔහුගේ සාහිත්‍ය උරුමක්කාරයා. ඔහු බෞද්ධ භාවනා හදවත රචනා කර මහනුවර බෞද්ධ ප්‍රකාශන සංගමය පිහිටුවීය.
 පූජ්‍ය නයනසත්ත (චෙකොස්ලෝවැකියානු) — ඔහුගේ ගෞරවයට එස්පෙරන්ටෝ මෙන්ම ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ප්‍රකාශන කිහිපයක් තිබුණි.
 පූජ්‍ය සෝම (ශ්‍රී ලාංකික) — ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය කෘති සඳහා ප්‍රසිද්ධ වූ අතර, ඔහුගේ පසුකාලීනව ඔහුගේ සිතුවිලි කාව්‍යකරණයට යොමු විය.
 පූජ්‍ය නානමොලි (ඉංග්‍රීසි) — ථෙරවාද බුදුදහමේ සමහර දුෂ්කර පාලි ග්‍රන්ථවල විශිෂ්ට විශාරදයෙක් සහ පරිවර්තකයෙක්. බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ විසුද්ධිමග්ගය නම් ප්‍රසිද්ධ අටුවා පොතේ පරිවර්තනය ඔහුගේ විශිෂ්ට කෘතියයි.
 පූජ්‍ය නන්විර (ඉංග්‍රීසි) — ධර්මය පිළිබඳ සටහන් කතුවරයා ලෙස ප්‍රකටය.
 පූජ්‍ය නයනවිමල (ජර්මානු) — විශේෂයෙන් වසර 25ක් පුරා ශ්‍රී ලංකාව පුරා ඇවිදීමේ චාරිකාව (කාරිකා) සඳහා ප්‍රසිද්ධය.
 පූජ්‍ය ආනජීවකෝ (සර්බෝ-ක්‍රොඒෂියානු) — ලේඛකයෙක් සහ දාර්ශනිකයෙක්.
 පූජ්‍ය බෝධෙසකෝ (ඇමරිකානු) — ලේඛකයා සහ පූජ්‍ය කර්තෘ. සානවිරගේ කෘති. ඔහු වෙනස් කිරීම ලියා පාත් මුද්‍රණාලය ස්ථාපිත කළේය.
 පූජ්‍ය ආනන්ද (ශ්‍රී ලාංකික) — ඔහුගේ සංකල්පය සහ යථාර්ථය වැනි පොත් සඳහා ප්‍රසිද්ධය.

මේකත් බලන්න 

 ඤාණතිලෝක මහතෙර
 නයනපෝනික හිමි
 ශානමෝලි භික්ෂුව
 සානවිර හිමි
 සාමණේර බොදෙසකෝ
 කටුකුරුන්දේ ඤානානන්ද හිමි
 ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රම සංස්තා
 බෞද්ධ ප්‍රකාශන සංගමය
 පරියත්ති (පොත් සාප්පුව)
 පාත් මුද්‍රණාලය

යොමු කිරීම් 
නයනතිලෝක හිමිගේ ජීවිතය: බටහිර බෞද්ධ පුරෝගාමියෙකුගේ චරිතාපදානය, නයනතුසිත භික්ෂුව සහ හෙල්මුත් හෙකර්, මහනුවර 2008. 
ශ්‍රී ලංකාවේ විහාර
Coordinates on Wikidata
පන්සල් - ශ්‍රී ලංකා