markdown:
**CNM365. Chào ngày mới 11 tháng 10**. Năm [1852](https://vi.wikipedia.org/wiki/1852) – [Đại học Sydney](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney) được khánh thành, là đại học lâu năm nhất tại Úc. Năm [1944](https://vi.wikipedia.org/wiki/1944) – Cộng hòa Nhân dân [Tuva](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva) được sáp nhập vào [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) với vị thế một tỉnh tự trị, 23 năm sau khi tuyên bố độc lập khỏi [Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c). Năm [1941](https://vi.wikipedia.org/wiki/1941) – [Chiến tranh nhân dân giải phóng Macedonia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_nh%C3%A2n_d%C3%A2n_gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Macedonia) bắt đầu.
# 11 tháng 10
Ngày
**11 tháng 10** là ngày thứ 284 (285 trong [năm nhuận](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)) trong [lịch Gregory](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 81 ngày trong năm.
|
|[1](https://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_10) [2](https://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_10) [3](https://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_10) [4](https://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_10) [5](https://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_10) [6](https://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_10) [7](https://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_10) [8](https://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_10) [9](https://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_10) [10](https://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_10) **11** [12](https://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_10) [13](https://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_10) [14](https://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_10) [15](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_10) [16](https://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_10) [17](https://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_10) [18](https://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_10) [19](https://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_10) [20](https://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_10) [21](https://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_10) [22](https://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_10) [23](https://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_10) [24](https://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_10) [25](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_10) [26](https://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_10) [27](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_10) [28](https://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_10) [29](https://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_10) [30](https://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_10) [31](https://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_10)
## Mục lục
## Sự kiện
[951](https://vi.wikipedia.org/wiki/951)– Thọ An công Da Luật Cảnh trở thành hoàng đế thứ tư của [triều Liêu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_Li%C3%AAu), tức [Liêu Mục Tông](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAu_M%E1%BB%A5c_T%C3%B4ng). [1531](https://vi.wikipedia.org/wiki/1531)– Nhà lãnh đạo cải cách tôn giáo Thụy Sỹ [Huldrych Zwingli](https://vi.wikipedia.org/wiki/Huldrych_Zwingli)tử chiến khi cùng quân Zürich giao tranh với quân 5 bang Công giáo La Mã. [1852](https://vi.wikipedia.org/wiki/1852)– [Đại học Sydney](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney)được khánh thành, là đại học lâu năm nhất tại Úc. [1941](https://vi.wikipedia.org/wiki/1941)– [Chiến tranh nhân dân giải phóng Macedonia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_nh%C3%A2n_d%C3%A2n_gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Macedonia)bắt đầu. [1941](https://vi.wikipedia.org/wiki/1941)– [Chiến tranh thế giới thứ hai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai): Khởi đầu [trận chiến mũi Esperance](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_m%C5%A9i_Esperance)giữa quân đội Hoa Kỳ và Nhật Bản tại [Guadalcanal](https://vi.wikipedia.org/wiki/Guadalcanal). [1944](https://vi.wikipedia.org/wiki/1944)– Cộng hòa Nhân dân [Tuva](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva)được sáp nhập vào [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)với vị thế một tỉnh tự trị, 23 năm sau khi tuyên bố độc lập khỏi [Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c). [1962](https://vi.wikipedia.org/wiki/1962)– [Giáo hoàng Gioan XXIII](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Gioan_XXIII)triệu tập [công đồng đại kết](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%91%E1%BA%A1i_k%E1%BA%BFt)đầu tiên của [Giáo hội Công giáo Rôma](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma)trong vòng 92 năm, tức [Công đồng Vaticanô II](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%93ng_Vatican%C3%B4_II). [2002](https://vi.wikipedia.org/wiki/2002)– Hãng hàng không quốc gia của Trung Quốc là [Air China](https://vi.wikipedia.org/wiki/Air_China)thành lập.
## Sinh
[1885](https://vi.wikipedia.org/wiki/1885)– [François Mauriac](https://vi.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Mauriac), nhà văn người Pháp (m. 1970) [1984](https://vi.wikipedia.org/wiki/1984)– [Ngọc Diệp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_Di%E1%BB%87p), người mẫu người Việt Nam.
## Mất
[2011](https://vi.wikipedia.org/wiki/2011)– [Hà Thượng Nhân](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Nh%C3%A2n), [nhà thơ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1)và [nhà báo](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_b%C3%A1o) [người Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t)(s. [1920](https://vi.wikipedia.org/wiki/1920))
## Những ngày lễ và kỷ niệm
|
|
## Tham khảo
|
|![]()
[11 tháng 10](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:11_October?uselang=vi) [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Lich Vạn Niên ngày 11 tháng 10 năm 2015
![ ](https://i0.wp.com/vietbao.vn/images/v2014/lichvannien/images/lichvn-bg-1.png)
|
|
# Đại học Sydney
|Viện Đại học Sydney|
|Khẩu hiệu||
|Sidere mens eadem mutato
(
|Thành lập||
|[Công cộng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_C%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) [G.S. Gavin Brown](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gavin_Brown_%28gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c%29&action=edit&redlink=1) [Đô la Úc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_Australia) [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_note-1) [Professor Marie Bashir, Lady Shehadie AC CVO](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Marie_Bashir&action=edit&redlink=1) [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_note-2) [Khu phố](https://vi.wikipedia.org/wiki/Khu_ph%E1%BB%91), [Công viên](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_vi%C3%AAn) [Sydney](https://vi.wikipedia.org/wiki/Sydney) [NSW](https://vi.wikipedia.org/wiki/New_South_Wales), [Úc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9Ac) [33°53′16″N, 151°11′14″Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney¶ms=33_53_16_S_151_11_14_E_type:landmark) [Nhóm 8 Đại học](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%B3m_8_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), [APRU](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=APRU&action=edit&redlink=1), [ASAIHL](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_c%C6%A1_s%E1%BB%9F_gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_cao_c%E1%BA%A5p_%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit&redlink=1) [www.usyd.edu.au](http://www.usyd.edu.au/) **Viện Đại học Sydney** hay **Đại học Sydney** ( [tiếng Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *University of Sydney*, có khi gọi là *Sydney University*, *Sydney Uni*, *USyd*, hay *Sydney*) là [viện đại học](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) đầu tiên của [Úc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9Ac), thành lập năm [1850](https://vi.wikipedia.org/wiki/1850) gần trung tâm thương mại [Sydney](https://vi.wikipedia.org/wiki/Sydney). Viện Đại học Sydney là một trong [tám viện đại học ưu tú của Úc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%B3m_8_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%28%C3%9Ac%29), và theo nhiều bảng sắp hạng, thuộc 40 trường và viện đại học đứng đầu trên thế giới về mặt nghiên cứu và giảng dạy. Báo *Times* của [Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Anh) sắp Sydney hạng 5 về [nhân văn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A2n_v%C4%83n), 19 về [xã hội học](https://vi.wikipedia.org/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i_h%E1%BB%8Dc), và 20 về [y học](https://vi.wikipedia.org/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc). [[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_note-3) Đại học Sydney được sắp hạng 35 trên thế giới và hạng 3 ở riêng Úc. [4] . [[5]](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_note-5)
## Chú thích
[^](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_ref-1) [University of Sydney—2005 Annual Report](http://www.usyd.edu.au/about/publication/pub/annual/2006/AnnuaReport2006Book2.pdf), tr. 127. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_ref-2) [Faculty alumna elected University Chancellor](http://www.medfac.usyd.edu.au/news/news/2007/May/may2.php), truy cập [2007-06-02](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=2007-06-02&action=edit&redlink=1). [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_ref-3) [Australia’s First University – About the University](http://www.usyd.edu.au/about/index.shtml), truy cập [2007-01-03](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=2007-01-03&action=edit&redlink=1). **Newshub: National University of Singapore’s News Portal,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_ref-4) [, truy cập](http://newshub.nus.edu.sg/headlines/0610/ranking_07oct06.htm) *NUS Accorded World’s Top 20 Universities Ranking* [2007-01-03](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=2007-01-03&action=edit&redlink=1). Xem các bảng để có thông tin về xếp hạng Đại học Sydney. **News & Events – The University of Sydney,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Sydney#cite_ref-5) [, truy cập](http://www.usyd.edu.au/news/84.html?newsstoryid=1365) *Sydney Moves Up World Rankings* [2007-01-03](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=2007-01-03&action=edit&redlink=1).
|
|
|
|![]()
[Đại học Sydney](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:University_of_Sydney?uselang=vi)
# Tuva
|Cộng hòa Tuva
|(tiếng Anh) Республика Тыва (tiếng Nga) Тыва Республика (Tyvan)
|
|–
|
|![]()
[Hệ tọa độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [51°47′B 94°45′Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Tuva¶ms=51_47_N_94_45_E_region:RU_type:adm1st) [Tọa độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [51°47′B 94°45′Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Tuva¶ms=51_47_N_94_45_E_region:RU_type:adm1st) ![ Coat of arms of Tuva.svg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Coat_of_arms_of_Tuva.svg/70px-Coat_of_arms_of_Tuva.svg.png)
![ Coat of arms of Tuva.svg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Coat_of_arms_of_Tuva.svg/70px-Coat_of_arms_of_Tuva.svg.png)
[Quốc huy Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_huy_Tuva&action=edit&redlink=1) ![ Flag of Tuva.svg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Flag_of_Tuva.svg/115px-Flag_of_Tuva.svg.png)
![ Flag of Tuva.svg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Flag_of_Tuva.svg/115px-Flag_of_Tuva.svg.png)
[Quốc kỳ Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_k%E1%BB%B3_Tuva&action=edit&redlink=1) [Anthem](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Anthem&action=edit&redlink=1) [Men – Tyva Men](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Men_-_Tyva_Men&action=edit&redlink=1) [ *]* [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) **Thể chế chính trị** **Quốc gia** [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [Tư cách chính trị](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_th%E1%BB%83_li%C3%AAn_bang_c%E1%BB%A7a_Nga) [Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_thu%E1%BB%99c_Nga) [Vùng liên bang](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B9ng_li%C3%AAn_bang_c%E1%BB%A7a_Nga) [Siberi](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B9ng_li%C3%AAn_bang_Siberi) [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-FederalDistrict-1) [Vùng kinh tế](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B9ng_kinh_t%E1%BA%BF_c%E1%BB%A7a_Nga) [Đông Siberi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%B9ng_kinh_t%E1%BA%BF_Siberi&action=edit&redlink=1) [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-EconomicRegion-2) **Thủ đô** [Kyzyl](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kyzyl) [ *]* [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) **Ngôn ngữ chính thức** [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga) ; [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-Russian-3) [Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Tuva&action=edit&redlink=1) [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-Languages-4) **Số liệu thống kê** **Dân số**
(Kết quả sơ bộ
[Điều tra 2010](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Nga_%282010%29&action=edit&redlink=1)) [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-PopCensus2010-5) [Xếp hạng trong nước Nga](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_ch%E1%BB%A7_th%E1%BB%83_li%C3%AAn_bang_Nga_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-PopCensus2010-5) [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-PopCensus2010-5) **Dân số**
(
[Điều tra 2002](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Nga_%282002%29&action=edit&redlink=1)) [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-PopCensus-6) [Xếp hạng trong nước Nga](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_ch%E1%BB%A7_th%E1%BB%83_li%C3%AAn_bang_Nga_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-PopCensus-6) [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-PopCensus-6) [Mật độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(4,6 /sq mi) [[7]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-Density-7) **(điều tra năm 2002)** [Diện tích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-Area-8) 2(65.800 sq mi) [Xếp hạng ở Nga](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_ch%E1%BB%A7_th%E1%BB%83_li%C3%AAn_bang_Nga_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch&action=edit&redlink=1) **Thành lập** [ *]* [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [Biển số xe](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe_%E1%BB%9F_Nga&action=edit&redlink=1) [ISO 3166-2:RU](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=ISO_3166-2:RU&action=edit&redlink=1) [Múi giờ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_%E1%BB%9F_Nga&action=edit&redlink=1) **Chính quyền**(đến Tháng 11, 2008) **Chủ tịch** [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-HeadTitle-9) [Sholban Kara-ool](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sholban_Kara-ool&action=edit&redlink=1) [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-Chairman-10) [Lập pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p) [Đại Khural](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Khural_Tuva&action=edit&redlink=1) [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-Legislature-11) [Hiến pháp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_c%C6%A1_b%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) [Hiến pháp Cộng hòa Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Tuva&action=edit&redlink=1) [http://gov.tuva.ru/](http://gov.tuva.ru/) **Cộng hòa Tyva** ( [tiếng Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): Респу́блика Тыва́, [chuyển tự.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chuy%E1%BB%83n_t%E1%BB%B1_ti%E1%BA%BFng_Nga_sang_k%C3%BD_t%E1%BB%B1_Latinh) *Respublika Tyva*, [IPA](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:IPA_cho_ti%E1%BA%BFng_Nga&action=edit&redlink=1) [rʲɪˈspublʲɪkə tɨˈva]; [tiếng tiếng Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_ti%E1%BA%BFng_Tuva&action=edit&redlink=1): Тыва Республика, *Tyva Respublika*), hay **Tuva** ( [tiếng Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): *Тува́*), là một [chủ thể liên bang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_th%E1%BB%83_li%C3%AAn_bang_c%E1%BB%A7a_Nga) của [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) (một [cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_thu%E1%BB%99c_Nga)). Cộng hòa về mặt địa lý nằm tại khu cực trung tâm của châu Á, thuộc miền nam [Siberi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xibia). Tuva có biên giới với [Cộng hòa Altai](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Altai), [Khakassia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Khakassia), [Krasnoyarsk](http://vi.wikipedia.org/wiki/Krasnoyarsk_%28v%C3%B9ng%29), [Irkutsk](http://vi.wikipedia.org/wiki/Irkutsk_%28t%E1%BB%89nh%29), và [Buryatia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Buryatia) thuộc Nga và [Mông Cổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95) ở phía nam. Một phần lớn diện tích của Tuva là các dãy núi, rừng cây và thảo nguyên.
Phần lớn cư dân tại nước cộng hòa là người
[Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tuvan&action=edit&redlink=1), tuy nhiên [tiếng Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga) được sử dụng rộng rãi tại đây. Thành phố thủ đô là [Kyzyl](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kyzyl). Cơ quan quản lý tại Tuva là [Đại Khural](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Khural_Tuva&action=edit&redlink=1), cơ quan này bầu lên một chủ tịch có nhiệm kì bốn năm. Chủ tịch hiện nay là [Sholban Kara-ool](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sholban_Kara-ool&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
## Địa lí
Nước cộng hòa nằm tại cực nam của
[Siberi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xibia). Diện tích: 170,427 km 2 (65,802 sq mi) (gần bằng diện tích Campuchia). Thủ đô [Kyzyl](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kyzyl) của cộng hòa nằm gần “trung tâm châu Á” về mặt địa lí. Phần phía đông của nước cộng hòa chủ yếu là rừng và có địa hình cao, và phía tây là một vùng đất thấp và khô. *Biên giới:* *Bên trong Liên bang Nga:* [Cộng hòa Khakassia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Khakassia)(Tây bắc/bắc), [Krasnoyarsk](http://vi.wikipedia.org/wiki/Krasnoyarsk_%28v%C3%B9ng%29)(bắc), [Irkutsk](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Irkutsk_%28tinhe%29&action=edit&redlink=1)(bắc/đông bắc), [Cộng hòa Buryat](http://vi.wikipedia.org/wiki/Buryatia)(đông), [Cộng hòa Altai](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Altai)(tây nam/tây) *Quốc tế*: [Mông Cổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95)(nam) (chiều dài biên giới: 1.305 km (811 mi)
-
Điểm cao nhất của nước cộng hòa là núi Mongun-Tayga, 3.970 mét (13.020 ft). Khoảng cách Bắc-Nam xa nhất: 450 kilômét (280 mi) còn khoảng cách Đông-Tây xa nhất: over 700 kilômét (430 mi).
[Lòng chảo Ubsunur](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%B2ng_ch%E1%BA%A3o_Ubsunur&action=edit&redlink=1) là một [Khu dự trữ sinh quyển thế giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Khu_d%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_sinh_quy%E1%BB%83n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi), một khu vực bảo vệ môi trường và có sức hút đối với du khách. Có trên 8.000 sông suối tại nước cộng hòa. Gần như toàn bộ lãnh thổ nước cộng hòa thuộc phần thượng lưu của [12] [Sông Enisei](http://vi.wikipedia.org/wiki/Enisei), con sông dài thứ năm trên thế giới. Hầu hết các con sông tại Tuva đều là [chi lưu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A2n_l%C6%B0u)của sông Yenisei. Ngoài ra cũng có một số [suối khoáng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Su%E1%BB%91i_kho%C3%A1ng&action=edit&redlink=1)trên địa bàn. Các sông chính tại Tuva là: Bolshoy Enisei (cũng gọi là Ulug-Khem), Kantegir, [Khemchik](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khemchik&action=edit&redlink=1), Maly Enisei (cũng gọi là Ka-Khem hay Kaa-Khem), Thượng Enisei (cũng gọi là Biy-Khem hay Bii-Khem). Trên lãnh thổ Tuva có một số hồ nước, nhiều trong số đó bị đóng băng hay là [hồ nước mặn](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_m%E1%BA%B7n). Các hồ chính bao gồm: Todzha, (100 km²)—hồ lớn nhấ, [Uvs Nuur](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_Uvs) [Di sản thế giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)chung với Mông Cổ, Kadysh và Many-Khol
Lãnh thổ Cộng hòa Tyva là một bồn địa núi có độ cao khoảng 600 m so với mực nước biển, được các dãy núi
[Sayan](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Sayan) và [Tannu-Ola](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tannu-Ola) bao quanh. Các dãy núi và nognj đồi thấp chiếm đến 80% diện tích của nước cộng hòa. Núi Mongun-Tayga ‘Núi Bạc’ (3.970 m) là điểm cao nhất tại Siberi và cũng cùng tên với sông băng trên núi.
Các nguồn tài nguyên khoáng sản tự nhiên tại Tuva gồm có
[than đá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Than_%C4%91%C3%A1), quặng sắt, [vàng](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%A0ng), và côban. A-mi-ăng cũng từng là một loại khoáng sản quan trọng. Cộng hòa Tuva cũng có nhiều loài động vật hoang dã như chó sói, gấu, báo tuyết, sóc đất, cáo bay, đại bàng, và nhiều loại cá.
Tuva có khí hậu lục địa. Nhiệt độ trung bình vào tháng giêng dao động từ -45 °C cho đến -28 °C. Nhiệt độ trung bình vào tháng 7 là khoảng 18 °C (64 °F) và đôi khi có thể lên tới 30 °C. Có ít mưa vào mùa hè và rất ít tuyết vào mùa đông. Lượng mưa trung bình là khoảng 150 milimét (5,9 in) tại vùng đồng bằng và 1.000 milimét (39 in) tại vùng đồi núi. Hầu hết diện tích đất đai tại Tuva chịu ảnh hưởng của tầng đất đóng băng vĩnh cửu.
## Lịch sử
Người Mông Cổ đã kiểm soát
[Tannu Uriankhai](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tannu_Uriankhai), bao gồm cả Tuva từ năm 1207 đến 1757, và sau đó vùng chịu sự quản lí của [nhà Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) tại Trung Quốc và được xếp là một phần của [Ngoại Mông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_M%C3%B4ng) cho đến khi triều đại này sụp đổ vào năm 1911. Trong khi diễn ra [Khởi nghĩa Vũ Xương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_V%C5%A9_X%C6%B0%C6%A1ng) năm 1911 tại Trung Quốc, Sa hoàng Nga đã cho hình thành một phong trào ly khai trong cộng đồng người Tuva. Tuva sau đó được độc lập trên danh nghĩa với tên gọi **Cộng hòa Urjanchai** trước khi nằm dưới quyền bảo hộ của nước Nga với tên gọi * dưới quyền cai trị của Sa hoàng Kray Uryankhay* [Nicolai II](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nicholai_II_c%E1%BB%A7a_Nga&action=edit&redlink=1)vào ngày 17 tháng 4 năm 1914. Một thủ phủ của vùng Tuvan được lập ra và được mang tên [Belotsarsk](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Belotsarsk&action=edit&redlink=1)(Белоца́рск; nghĩa là, “Đô thị của Sa hoàng Trắng”). Trong lúc đó, năm 1911, Mông Cổ trở thành một nước độc lập dưới sự bảo hộ của Nga.
Sau
[Cách mạng Nga năm 1917](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Nga_%281917%29)kết thúc chế độ phong kiến chuyên quyền, hầu hết lãnh thổ Tuva bị Bạch vệ Nga chiếm đóng từ 5 tháng 7 năm 1918 đến 15 tháng 7 năm 1919 do [Aleksandr Kolchak](http://vi.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Kolchak)cầm đầu. Pyotr Ivanovich Turchaninov trở thành kẻ thống trị của khu vực này. Đến mùa thu năm 1918, phần phía tây nam của Tuva bị quân Trung Quốc chiếm đóng còn phần phía nam thì do quân Mông Cổ do [Khatanbaatar Magsarjav](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khatanbaatar_Magsarjav&action=edit&redlink=1)lãnh đạo chiếm đóng. Từ ngày tháng 7 năm 1919 đến tháng 2 năm 1920, Hồng quân đã kiểm soát Tuva, nhưng quyền kiểm soát lại thuộc về Trung Quốc từ 19 tháng 2 năm 1920 đến tháng 6 năm 1921.
Đến ngày 14 tháng 8 năm 1921, những người
[Bolshevik](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bolshevik)được Nga giúp đỡ đã thành lập nước [Cộng hòa Nhân dân Tuva](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tuva), người dân địa phương gọi là *Tannu-Tuva*. Năm 1926, thủ đô (Belotsarsk; Khem-Beldyr từ năm 1918) được đổi tên thành [Kyzyl](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kyzyl), có nghĩa là “Đỏ”). Tuva trở thành một quốc gia độc lập trên lý thuyết giữa hai cuộc chiến tranh thế giới. Các lãnh đạo Cộng sản mới bắt đầu tập thể hóa đất đai, vốn vẫn đặc trưng với nền chăn nuôi du mục trước đó. Đồng thời phát động một chiến dịch nhằm dẹp bỏ Phật giáo và Shaman giáo trong nước. [Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)đã sáp nhập hoàn toàn Tuva vào lãnh thổ của mình từ năm 1944, với sự tán thành của Tiểu [Khural](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khural&action=edit&redlink=1)(quốc hội) Tuva. Salchak Toka, lãnh đạo cộng sản Tuva, nhậm chức Bí thư thứ nhất của Đảng Cộng sản Tuva, và trở thành lãnh đạo trên thực tế của Tuva cho đến khi ông qua đời vào năm 1973. Tuva ban đầu có vị thế [Tỉnh tự trị Tuvan](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_Tuvan&action=edit&redlink=1)và sau đó trở thành [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Tự trị Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt_T%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_Tuva&action=edit&redlink=1)vào ngày 10 tháng 10 năm 1961. Liên Xô trong giai đoạn này đã đóng cửa Tuva với phần còn lại của thế giới.
Vào tháng 2 năm 1990, Phong trào Dân chủ Tuva được
[Kaadyr-ool Bicheldei](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaadyr-ool_Bicheldei&action=edit&redlink=1)thành lập, ông là một nhà ngữ văn tại [Đại học Kyzyl](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Kyzyl&action=edit&redlink=1). Mục đích của đảng là để cung ứng việc làm và nhà ở (cả hai đều ở mức thấp), và cũng để nâng cao vị thế của ngôn ngữ và văn hóa Tuvan. Sau đó, cùng năm đã diễn ra một làn sóng tấn công chống lại một cộng đồng người Nga vốn có quy mô khá lớn tại Tuva, và kết quả là 88 đã thiệt mạng. Binh lính Nga cuối cùng đã phải được điều động đến. Nhiều người Nga đã rời khỏi nước cộng hòa trong thời kỳ này. Đến ngày nay, Tuva vẫn khá biệt lập và khá khó khăn để có thể tiếp cận. [[13]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-13)
Một hiệp ước đã được ký kết vào ngày 31 tháng 3 năm 1992, theo đó thành lập Liên bang Nga. Một Hiến pháp mới cho nước cộng hòa được đưa ra vào ngày 22 tháng 10 năm 1993. Hiến pháp quy định thành lập một nghị viện gồm 32 thành viên (Khural Tối cao) và một
[Khural Vĩ đại](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khural_V%C4%A9_%C4%91%E1%BA%A1i_Tuva&action=edit&redlink=1), chịu trách nhiệm về chính sách đối ngoại và có thể thay đổi Hiến pháp, và bảo đảm rằng luật pháp Tuva sẽ được ưu tiên. Hiến pháp cũng cho phép một cuộc trưng cầu dân ý có thể diễn ra nếu Tuva muốn độc lập. Hiến pháp này được thông qua với 53,9% (hay 62,2%, theo nguồn) người dân Tuva tán thành trong cuộc trưng cầu dân ý ngày 12 tháng 12 năm 1993. [[14]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-14)
## Chính trị
Người đứng đầu chính quyền Tuva là Chủ tịch Chính phủ, được bầu lên trong mỗi nhiệm kỳ kéo dài 4 năm. Chủ tịch Chính phủ đầu tiên là
[Sherig-ool Oorzhak](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sherig-ool_Oorzhak&action=edit&redlink=1). Năm 2007, Chủ tịch chính phủ là [Sholban Kara-ool](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sholban_Kara-ool&action=edit&redlink=1). Cơ quan lập pháp của Tuva, [Đại Khural](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Khural_Tuva&action=edit&redlink=1), có 162 ghế và được bầu trong mỗi nhiệm kỳ bốn năm.
Trong Quốc kỳ hiện nay của Tuva, màu vàng là biểu tượng cho sự thịnh vượng, màu xanh dương biểu thị cho sự can đảm và sức mạnh, màu trắng cho sự tinh khiết và được lựa chọn từ ngày 17 tháng 12 năm 1992. Hiến pháp nước cộng hòa được thông qua vào ngày 23 tháng 10 năm 1993.
## Hành chính
Tuva đang phát triển các ngành khai mỏ như than đá, côban, vàng và một số kim loại khác. Ngành chế biến thực phẩm, nghề mộc và cũng đã phát triển. Hầu hết các hoạt động sản xuất công nghiệp tập trung tại thủ đô
[Kyzyl](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kyzyl) và thành phố [Ak-Dovurak](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ak-Dovurak). Dựa theo chỉ số [HDI](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di), cộng hòa Tuva là khu vực nghèo nhất tại nước [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga).
## Giao thông
Tuva hiện tại không có đường sắt. Hiện có ba tuyến đường bộ chủ đạo để tới Tuva, một tuyến đường mòn băng qua các dãy núi nối từ Khakassia đến Ak Dovurak, và một tuyến đường trải nhựa nối giữa Khakassia (Abakan) và Kyzyl tuy nhiên cả hai đều bị ảnh hưởng bởi tuyết rơi và lở tuyết trong mùa đông. Tuyến đường thứ ba đi về phía nam tới Mông Cổ. Kyzyl có cả các xe bus công cộng và các xe bus nhỏ của tư nhân.
Phà chở khách Đại Enisei (Bii-Khem) giữa Kyzyl và Toora-Khem tại Todzha (Thượng Tuva) hoạt động khi mức nước không quá thấp hay nước chảy quá nhanh. Có một sân bay nhỏ tại Kyzyl và có các chuyến bay gián đoạn.
## Văn hóa
[Người Tuva](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tuva) nổi tiếng với kỹ thuật hát hầu âm xướng. [Khuresh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khuresh&action=edit&redlink=1), hình thức đẫu vật truyền thống Tuva là môn thể thao phổ biển tại đây. Các cuộc thi đấu được tổ chức tại lễ hội [Naadym](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Naadym&action=edit&redlink=1) hàng năm tại [Tos-Bulak](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tos-Bulak&action=edit&redlink=1).
[Sainkho Namtchylak](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sainkho_Namtchylak&action=edit&redlink=1) là một trong số ít các ca sĩ đến từ Tuva được quốc tế biết đến. Bà có mối liên hệ mật thiết với văn hóa Tuva. Hàng năm bà đều mời các nhạc công phương Tây đến biểu diễn tại Kyzyl và để nghiên cứu về đất nước, văn hóa và ngôn ngữ. Trong những năm gần đây [Kongar-ool Ondar](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kongar-ool_Ondar&action=edit&redlink=1) cũng trở thành một người được quốc tế biết đến, phần nhiều bởi ông đã góp mặt trong bộ phim [Genghis Blues](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Genghis_Blues&action=edit&redlink=1) cùng ca sĩ nhạc [blues](http://vi.wikipedia.org/wiki/Blues) người Mỹ [Paul Pena](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Paul_Pena&action=edit&redlink=1). [Huun-Huur-Tu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Huun-Huur-Tu&action=edit&redlink=1) là một nhạc công Tuva nổi bật từ cuối thập niên 1990, trong khi [Alash](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Alash_Ensemble&action=edit&redlink=1) nổi lên vào đầu thập niên 2000.
Người Tuvan là một dân tộc giàu truyền thống về văn học truyền miệng, bao gồm nhiều thể loại và phạm vi từ những câu đố và cách ngôn rất ngắn đến nhiễu khẩu lệnh, nhưng câu truyện hư ảo, anh hùng, rùng rợn và sử thi và có thể mất hàng giờ để kể mỗi câu truyện. Một ví dụ và đoạn trích của các câu truyện thuộc thể loại sử thi, như
*Boktu-Kirish, Bora-Sheelei* đã được xuất bản. Nghệ thuật này hiện đang gặp nguy cơ biến mất do những người kể chuyện đã cao tuổi và không được lớp trẻ kế tục.
## Tôn giáo
Ba tôn giáo phổ biến tại Tuva là
[Phật giáo Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng), [Chính Thống giáo Đông phương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng) và [Shaman giáo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Shaman_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1). Lãnh đạo của Phật giáo Tây Tạng hiện nay là [Tenzin Gyatso](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzin_Gyatso), [Đạt-lai Lạt-ma](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1t-l%E1%BA%A1i_L%E1%BA%A1t-ma) thứ 14. Vào tháng 9 năm 1992, Đa-lai Lạt-ma thứ 14 đã viếng thăm Tuva trong ba ngày. [[17]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-Avant_Art-17) Ngày 20 tháng 9, ông ban phúc và tôn phong lá cờ mới màu vàng-xanh dương và trắng của Tuva, vốn được chính thức thông qua ba ngày trước đó. [18] [[19]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-19)
Người Tuva cùng với
[người Yughur](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Yughur&action=edit&redlink=1)tại Trung Quốc là hai dân tộc Turk duy nhất chủ yếu gắn bó với [Phật giáo Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng), kết hợp với [Shaman giáo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Shaman_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1)bản địa. Vào thế kỷ 16 và 17, Phật giáo Tây Tạng đã tăng thêm mức phổ biến tại Tuva. Số lượng đền chùa dược xây mới hay phục hồi đã tăng lên, và nhiều người đã trở thành các sư thầy và lạt-ma. [[20]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-Kommersant-20)
Hoạt động tôn giáo đã suy giảm do chính sách hạn chế tôn giáo trong thời kỳ Xô viết nhưng hiện nay đang được phát triển trở lại.
[[21]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-World_Heritage-21) [[22]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-22)
## Giáo dục
Các cơ sở giáo dục bậc cao quan trọng nhất tại nước cộng hòa là
[Đại học Quốc gia Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Tuva&action=edit&redlink=1) và Học viện Nhân văn Tuva, cả hai đều nằm tại thủ đô Kyzyl.
## Nhân khẩu
Theo điều tra năm 2002, dân số Tuva là 305.510 người. Người Tuvan là một dân tộc Turk và với dân số là 235.313 người (77,02%), dân tộc này chiếm đa số tại nước cộng hòa. Người Tuva là một trong những dân tộc thiểu số đông dân nhất tại Siberi và cùng với người Yakut tại Cộng hòa Sakha là hai vùng tự trị duy nhất tại Siberi mà người Nga chỉ là thiểu số. Trong thời kỳ 1959-2002 người Tuva tại nước cộng hòa đã tăng gấp đôi về số lượng. Thêm vào đó, trong những năm gần đây nhiều người Nga đã chuyển đi và khiến cho số lượng của họ chỉ còn lại 61.442 người và chiếm 20,11% tổng dân số. Tỷ lệ dân cư đô thị tại Tuva năm 2002 là 51,5% và tỷ lệ dân cư nông thôn là 48,5%.
|Sinh||Tử||Tỷ lệ sinh||Tỷ lệ tử|
|1970||6.559||1.938||28,2||8,3|
|1975||6.950||2.306||27,5||9,1|
|1980||7.133||2.748||26,2||10,1|
|1985||8.110||2.624||28,3||9,1|
|1990||8.116||2.664||26,3||8,6|
|1991||7.271||2.873||23,9||9,5|
|1992||6.545||3.006||21,6||9,9|
|1993||6.130||3.480||20,3||11,5|
|1994||6.076||4.086||20,1||13,5|
|1995||6.172||4.010||20,3||13,2|
|1996||5.705||4.110||18,7||13,5|
|1997||4.908||3.954||16,1||12,9|
|1998||5.267||3.631||17,2||11,9|
|1999||4.894||4.142||16,0||13,5|
|2000||4.871||4.170||15,9||13,6|
|2001||4.992||4.165||16,3||13,6|
|2002||5.727||4.576||18,8||15,0|
|2003||6.276||4.633||20,5||15,1|
|2004||6.127||4.090||20,0||13,3|
|2005||5.979||4.326||19,4||14,0|
|2006||5.950||3.802||19,3||12,3|
|2007||7.568||3.687||24,4||11,9|
|2008||7.874||3.526||25,2||11,3|
|1959||1970||1979||1989||2002|
|
|[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nga) [Khakas](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Khakas&action=edit&redlink=1)
Ngôn ngữ chính thức là
[tiếng Tuva](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Tuva&action=edit&redlink=1) ( [Turk](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%A1c_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Turk&action=edit&redlink=1)) và [tiếng Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga) ( [Slav](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%E1%BB%AF_t%E1%BB%99c_Slav)). Bên ngoài [Kyzyl](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kyzyl), các điểm định cư có ít người Nga và nói chung người Tuva sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ của mình như ngôn ngữ thứ nhất. Tuy nhiên, cố một cộng đồng nhỏ theo phái Nghi thức Cổ tại nước cộng hòa rải rác tại một số vùng biệt lập. Trước thời kỳ Xô viết, có một số làng có nhiều người Nga theo phái Nghi thức Cổ sinh sống, nhưng sau đó họ dần dần phải rút vào những cánh rừng [Taiga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Taiga) để tránh tiếp xúc với bên ngoài. Phần lớn các làng phái Nghi thức Cổ như là Erzhei, Uzhep, Unzhei, Zhivei và Bolee Malkiye (tất cả đều thuộc [Kaa-Khemsky](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaa-Khemsky&action=edit&redlink=1)). Các điểm định cư Chính thống giáo cực đoan khác cũng hiện diện tại những vùng thượng du xa xôi. [[23]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_note-23)
Người Nga chiếm đa số tại duy nhất một trong mười khu vực đó là
[Kaa-Khemsky](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaa-Khemsky&action=edit&redlink=1), một trong những vùng biệt lập nhất tại Tuva. Dân cư ở đây chủ yếu theo Phái Nghi thức Cổ. Người Tuvan có quan hệ gần gũi về mặt sắc tộc và ngôn ngữ với người [24] [Khakas](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khakas&action=edit&redlink=1)ở phía bắc và [Altai](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Altai&action=edit&redlink=1)ở phía tây, nhưng gâng gũi về mặt văn hóa với [người Mông Cổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%C3%B4ng_C%E1%BB%95)ở phía nam hơn và cũng có quan hệ với [người Buryat](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Buryat)ở phía đông, cả hai nhóm cuối đều tương đồng về mặt tôn giáo với người Tuva.
## Chú thích
**Президент Российской Федерации. Указ №849 от 13 мая 2000 г. «О полномочном представителе Президента Российской Федерации в федеральном округе». Вступил в силу 13 мая 2000 г. Опубликован: “Собрание законодательства РФ”, №20, ст. 2112, 15 мая 2000 г. (President of the Russian Federation. Decree #849 of May 13, 2000** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-FederalDistrict_1-0) *On the Plenipotentiary Representative of the President of the Russian Federation in a Federal District*. Có hiệu lực từ May 13, 2000.). **Госстандарт Российской Федерации. №ОК 024-95 27 декабря 1995 г. «Общероссийский классификатор экономических регионов. 2. Экономические районы», в ред. Изменения №5/2001 ОКЭР. (** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-EconomicRegion_2-0) [Gosstandart](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gosstandart&action=edit&redlink=1)of the Russian Federation. #OK 024-95 December 27, 1995 *Russian Classification of Economic Regions. 2. Economic Regions*, as amended by the Amendment #5/2001 OKER. ). **Theo Điều 68.1 của** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Russian_3-0) [Hiến pháp Nga](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Nga&action=edit&redlink=1), tiếng Nga là ngôn ngữ chính thức trên toàn bộ lãnh thổ liên bang Nga. Điều 68.2 quy định thêm rằng chỉ có [các nước cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_thu%E1%BB%99c_Nga)có quyền có ngôn ngữ chính thức khác bên cạnh tiếng Nga. **Constitution, Article 5.1** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Languages_4-0)
- ^
**a** **ă** [Федеральная служба государственной статистики (Cục Thống kê quốc gia Liên bang Nga) (2011).](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-PopCensus2010_5-2) **â** [“Предварительные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года (](http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/results-inform.php). *Kết quả sơ bộ Điều tra dân số toàn Nga năm 2010*)” *Всероссийская перепись населения 2010 года (Điều tra dân số toàn Nga năm 2010)*(bằng tiếng Nga). Cục Thống kê quốc gia Liên bang Nga. Truy cập 250-042011.
- ^
**a** **ă** [Федеральная служба государственной статистики (Cục Thống kê quốc gia Liên bang Nga) (21 tháng 5 năm 2004).](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-PopCensus_6-2) **â** [“Численность населения России, субъектов Российской Федерации в составе федеральных округов, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов – районных центров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более человек (](http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls). *Dân số Nga, các chủ thể Liên bang Nga trong thành phần các vùng liên bang, các huyện, các điểm dân cư đô thị, các điểm dân cư nông thôn—các trung tâm huyện và các điểm dân cư nông thôn với dân số từ 3 nghìn người trở lên*)” *Всероссийская перепись населения 2002 года (Điều tra dân số toàn Nga năm 2002)*(bằng tiếng Nga). Cục Thống kê quốc gia Liên bang Nga. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2010. **The value of density was calculated automatically by dividing the 2002 Census population by the area specified in the infobox. Please note that this value may not be accurate as the area specified in the infobox is not necessarily reported for the same year as the Census (2002).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Density_7-0) **Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (21 tháng 5 năm 2004).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Area_8-0) [“Территория, число районов, населённых пунктов и сельских администраций по субъектам Российской Федерации (](http://perepis2002.ru/ct/html/TOM_01_03.htm). *Territory, Number of Districts, Inhabited Localities, and Rural Administration by Federal Subjects of the Russian Federation*)” *Всероссийская перепись населения 2002 года (All-Russia Population Census of 2002)*(bằng Russian). Federal State Statistics Service. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2008. **Hiến pháp, Điều 10.3** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-HeadTitle_9-0) **Official website of the Government of the Tyva Republic.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Chairman_10-0) [Sholban Valeryevich Kara-ool](http://gov.tuva.ru/page.aspx?id=21) **(tiếng Nga)** **Hiến pháp, Điều 10.2** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Legislature_11-0) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-12) [“Top Attractions of Russia”](http://www.mccme.ru/putevod/attr_en.html). Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2008. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-13) [“Tuva và Dãy núi Sayan”](http://www.geographicbureau.com/Siberia/Tuva/sayan_mountains.htm). Geographic Bureau — Siberia and Pacific. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2006. **Reuters News, 16 Dec, 1993 “Tuva republic approves own constitution” or BBC Monitoring Service, 15 Dec, 1993 “Figures from Ingushetia, Tyva, Yaroslavl and parts of Urals and Siberia”** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-14) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-15) [Численность городского и сельского населения Республики Тыва. Предварительные итоги переписи 2010 года](http://www.tuvastat.ru/Docs/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%B3%D0%BE%D1%80.%D0%B8%20%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA.%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%A2%D1%83%D0%B2%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%92%D0%9F%D0%9D-2010.xls) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-16) [Земельный фонд Республики Тыва по категориям в разрезе районов. Годовой отчет по Республике Тыва о наличии земель и распределении их по формам собственности, категориям, угодьям и пользователям по состоянию на 1.01.2008 года](http://r17.kadastr.ru/upload/r17/files/%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%B4%20%D0%A0%D0%A2%20%D0%B8%D1%81%D0%BF%D1%80.pdf) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Avant_Art_17-0) [Dalai Lama](http://www.avantart.com/tuva/dalailama.html), Avant Art. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Fotuva_BBC_18-0) [Fotuva](http://www.fotuva.org/travel/bbc.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-19) *The World Encyclopedia of Flags*, [ISBN 1840384158](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1840384158). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-Kommersant_20-0) [Kommersant](http://www.kommersant.com/tree.asp?rubric=5&node=451&doc_id=-110). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-World_Heritage_21-0) [World Heritage](http://worldheritage.heindorffhus.dk/frame-RussiaUvsNuur.htm). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-22) [Tuvans keen to protect traditions](http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/8254398.stm), BBC [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-23) [http://condor.depaul.edu/rrotenbe/aeer/v17n2/Fridman.pdf](http://condor.depaul.edu/rrotenbe/aeer/v17n2/Fridman.pdf) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuva#cite_ref-24) [http://www.rodonews.ru/news_1288530624.html](http://www.rodonews.ru/news_1288530624.html)
## Tham khảo
## Liên kết
Phương tiện liên quan tới
[Tuva](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tuva) tại [Wikimedia Commons](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikimedia_Commons)
|
|![]()
[Tuva](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tuva?uselang=vi) **(tiếng Nga)** [Official website of Tuva](http://gov.tuva.ru/) **(tiếng Anh)**photos from Tuva by Stanislav Krupar [http://www.krupar.com/index.php?file=www/en/gallery/gallery.html&cat=20](http://www.krupar.com/index.php?file=www/en/gallery/gallery.html&cat=20) [WorldStatesmen- Russia](http://www.worldstatesmen.org/Russia.htm#Tannu%20Tuva) [Singing Stones -The Republic of Tuva](http://www.nomadom.net/russia/tuva.htm) **(tiếng Nga)** [Website of Tuva](http://tyvanet.com/) **(tiếng Anh)** [Friends of Tuva website](http://www.fotuva.org/) **(tiếng Anh)** **(tiếng Nhật)** [Friends of Tuva, Japan](http://www.tarbagan.net/fotj/) **(tiếng Anh)** [Some Tuvan stamps issued in 1920s/1930s](http://www.si-usa.com/tuva/) **(tiếng Anh)** *Genghis Blues*, official movie site **(tiếng Anh)** [Animated slideshow presentations of Tuva](http://www.monkeyc.org/russia/tuva/) **(tiếng Anh)** **(tiếng Nga)** **(tiếng Nhật)** **(Quốc tế ngữ)** [More completed collection of Tuva Stamps(1926-1943)](http://www006.upp.so-net.ne.jp/tuva/) **(tiếng Anh)** [TyvaWiki:Main Page](http://www.tyvawiki.org/wiki/Main_Page) **(tiếng Anh)** [The Tuva Trader; Tuva and Richard Feynman media, products and information](http://tuvatrader.com/) **(tiếng Anh)** [Buga-shadara](http://hem.passagen.se/melki9/buga.htm)A traditional Tuvan boardgame
# Cộng hòa Macedonia
|Cộng hoà Makedonija
|Република Македонија Republiska Makedonija
|
|
![]()
|
|*(* [Денес над Македонија](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81_%D0%BD%D0%B0%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&action=edit&redlink=1) [cộng hòa nghị viện](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_%C4%91%E1%BA%A1i_ngh%E1%BB%8B) [Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Makedonija&action=edit&redlink=1) [Thủ tướng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Makedonija&action=edit&redlink=1) [Chủ tịch Quốc hội Cộng hòa Makedonija](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_t%E1%BB%8Bch_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Makedonija&action=edit&redlink=1) [Gjorge Ivanov](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gjorge_Ivanov) [Nikola Gruevski](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nikola_Gruevski) [Trajko Veljanovski](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trajko_Veljanovski&action=edit&redlink=1) [Tiếng Macedonia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Macedonia) [Skopje](http://vi.wikipedia.org/wiki/Skopje) [42°0′B, 21°26′Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia¶ms=42_0_N_21_26_E_type:country%2825.333%29) [hạng 148](http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)) [CET](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)+1); [mùa hè](http://vi.wikipedia.org/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8): [CEST](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u&action=edit&redlink=1)(UTC+2) [8 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_9)năm [1991](http://vi.wikipedia.org/wiki/1991) [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-1) [1991](http://vi.wikipedia.org/wiki/1991) [hạng 143](http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_s%E1%BB%91_d%C3%A2n)) [hạng 111](http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_m%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)) [GDP](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)( [PPP](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%A9c_mua_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng)) (2006) [tỷ](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%B7) [Mỹ kim](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) [HDI](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(2004) [hạng 66](http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)) [Đơn vị tiền tệ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) [Denar Makedonija](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Denar_Makedonija&action=edit&redlink=1)(
)
[MKD] [Tên miền Internet](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAn_mi%E1%BB%81n_qu%E1%BB%91c_gia_c%E1%BA%A5p_cao_nh%E1%BA%A5t) [.mk](http://vi.wikipedia.org/wiki/.mk) **Makedonija** ( [tiếng Việt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t): **Ma-kê-đô-ni-a**; [tiếng Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): **Macedonia**), tên đầy đủ là **Cộng hòa Makedonija** ( [tiếng Macedonia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Macedonia): *Република Македонија*, *Republika Makedonija*), là một quốc gia thuộc khu vực đông nam [châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Nước Cộng hòa Makedonija giáp với [Serbia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Serbia) và vùng lãnh thổ [Kosovo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kosovo) về phía bắc, giáp với [Albania](http://vi.wikipedia.org/wiki/Albania) về phía tây, giáp với [Hy Lạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) về phía nam và giáp với [Bulgaria](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bulgaria) về phía đông. Dân số của nước này khoảng 2 triệu người.
Cộng hòa Makedonija có những tranh cãi với Hy Lạp về tên gọi của nước này do
[Macedonia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Macedonia)/Makedonija lại là một vùng đất lịch sử nằm trên lãnh thổ nhiều quốc gia khác nhau và có lịch sử/văn hóa gắn liền Hy Lạp. Vì vậy vào năm 1991, nước này tách ra khỏi [Liên bang Nam Tư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_T%C6%B0) và đã gia nhập [Liên Hiệp Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) với tên gọi **Cựu Cộng hòa Nam Tư Makedonija** [[1]](http://www.un.org/documents/ga/res/47/a47r225.htm), tuy nhiên tên gọi Cộng hòa Makedonija cũng được sử dụng rộng rãi để chỉ nước này.
Cộng hòa Makedonija là thành viên của
[Liên Hiệp Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), [Tổ chức Thương mại Thế giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi). Hiện nước này đang là một trong những ứng cử viên tiếp theo sẽ gia nhập [Liên minh Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u).
## Mục lục
## Từ nguyên
Tên của quốc gia này bắt nguồn từ từ tiếng Hy Lạp Μακεδονία (
*Makedonía*), [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-2) , tên gọi về một quốc gia của [3] [người Makedonia cổ đại](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Makedonia_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1). Tên người Makedonia, Μακεδόνες ( *Makedónes*), bắt nguồn từ một chữ của [tiếng Hy Lạp cổ đại](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i)là [μακεδνός](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Makednos&action=edit&redlink=1)( *makednós*), có nghĩa là “cao, thon nhọn”, which shares the same root as the noun μάκρος ( [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-4) *mákros*), meaning “length” in both ancient and [modern Greek](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Modern_Greek&action=edit&redlink=1). Tên này được cho là có nghĩa nguyên là “người vùng cao nguyên” hay “người cao”, [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-5) [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-Macedonia-3) [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-6) có thể ám chỉ đến tầm vóc cao lớn của người Makedonia cổ đại hoặc nói đến địa hình vùng núi cao nơi họ sinh sống. [[7]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-7)
## Lịch sử
### Thời kỳ cổ đại
Vương quốc cổ đầu tiên được thành lập tại vùng đất nay là Cộng hòa Makedonija là vương quốc
[Paionia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Paionia) của người Thrace-Ilyria, họ đã kiểm soát một phần lớn khu vực sông Axius và các khu vực chung quanh lúc bấy giờ. Vào năm 336 trước công nguyên, Vương quốc Macedonia đã xâm chiếm Paionia dưới thời vua [Philipos II của Macedonia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Philippos_II_c%E1%BB%A7a_Macedonia). Ông đã xây dựng nên thành phố cổ Heraclea Lycentis và tàn tích ngày nay vẫn còn được lưu lại trên lãnh thổ Cộng hòa Makedonija. Quyền lực của vương triều Paionia bị giảm xuống còn như một nước bán tự trị phụ thuộc vào Vương quốc Macedonia. Con trai của vua Philip II là [Alexandros Đại đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) (356-323 TCN) đã tiếp tục mở rộng hơn nữa quyền hạn của Macedonia tại Paionia, tuy nhiên vương gia Paionia tại đây vẫn nhận được sự kính trọng từ phía triều đình Alexandros Đại đế. Năm 280 trước công nguyên, [người Celt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Celt) đã đến tàn phá những vùng đất của người Paionia, song sau đó họ lại bị người Dardani đàn áp. Trải qua một vài biến cố lịch sử, người Paionia vẫn tiếp tục duy trì một quốc gia tự trị cho đến khi bị sát nhập vào [Đế chế La Mã](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) hùng mạnh. Và đến năm 400 sau công nguyên, người Paionia đã hoàn toàn bị đồng hóa và cái tên Paionia chỉ còn lại là một địa danh trên bản đồ mà thôi.
### Thời kỳ Trung cổ
Vào cuối
[thế kỉ 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6), [Đế quốc Đông La Mã](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3) ( *Byzantine*) dần trở nên hùng mạnh và bắt đầu kiểm soát những lãnh thổ tan rã của [Đế quốc La Mã](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3). Trong khi đó, tại lãnh thổ Cộng hòa Makedonija ngày nay, [người Slav](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Slav) đã tràn vào từ phía bắc. Các dân tộc khác tại vùng này như [người Hy Lạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hy_L%E1%BA%A1p), [người La Tinh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_La_Tinh&action=edit&redlink=1), người Illyria và người Thracia đã bị đẩy đi nơi khác hoặc bị người Slav đồng hóa. Người Slav sau đó bắt đầu nhiều cuộc chiến tranh lớn chống lại Đế quốc Đông La Mã. Họ đã xâm chiếm được hầu hết lãnh thổ [Hy Lạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), một bộ phận quan trọng của Đế quốc Đông La Mã ngoại trừ một số thành phố lớn quan trọng như [Athena](http://vi.wikipedia.org/wiki/Athena) hay [Thessaloniki](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thessaloniki). Để đối phó với người Slav, Đế quốc Đông La Mã đã nhiều lần sử dụng những đội quân viễn chinh lớn. Dưới thời hoàng đế [Justinianus II](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Justinianus_II&action=edit&redlink=1) của Đông La Mã, những đội quân viễn chinh này đã trục xuất tới 200.000 người từ vùng Macedonia đến trung tâm [Tiểu Á](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81) (nay thuộc [Thổ Nhĩ Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3)) để triều cống và phục vụ trong quân đội của đế chế. Trong khi rất nhiều người Slav tại Macedonia đã phải thừa nhận sự thống trị của đế quốc thì một bộ phận lớn khác vẫn cố gắng duy trì bản sắc dân tộc, đồng thời họ vẫn chiếm đa số trong các nhóm sắc tộc tại địa phương. Cùng với sự phát triển của [Đệ nhất đế chế (Bulgaria)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BA%A5t_%C4%91%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BF_%28Bulgaria%29&action=edit&redlink=1), người Slav tại Macedonia đã sát nhập vào nền văn hóa Slav của người [Bulgaria](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bulgaria) này.
Người Slav tại Cộng hòa Makedonija ngày nay đã chấp nhận
[Đạo Cơ đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) là tôn giáo chính thức của họ vào [thế kỉ 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_9) dưới thời hoàng đế [Boris I của Bulgaria](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Boris_I_c%E1%BB%A7a_Bulgaria&action=edit&redlink=1). Những linh mục người Byzantine Hy Lạp là thánh [Cyril](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cyril&action=edit&redlink=1) và thánh [Methodius](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Methodius&action=edit&redlink=1) đã sáng lập ra bảng chữ cái Glagotic và đã có ảnh hưởng quan trọng trong việc hình thành nền văn học của người Slav tại khu vực lúc bấy giờ. Những công trình của họ đã được chấp nhận tại Bulgaria trung cổ và thánh [Clement của Ohrid](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Clement_c%E1%BB%A7a_Ohrid&action=edit&redlink=1) đã dựa vào đó mà sáng tạo nên [bảng chữ cái Cyril](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Cyril&action=edit&redlink=1) của các dân tộc Slav. Thánh [Naum của Ohrid](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Naum_c%E1%BB%A7a_Ohrid&action=edit&redlink=1) đã thành lập nên Trường Văn học Ohrid, một trong những trung tâm văn hóa lớn của Đế chế Bulgaria lúc bấy giờ.
Vào năm 1018, hoàng đế
[Basil II](http://vi.wikipedia.org/wiki/Basileios_II) của Đông La Mã đã đánh thắng hoàng đế [Samuil của Bulgaria](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Samuil_c%E1%BB%A7a_Bulgaria&action=edit&redlink=1) và lãnh thổ Cộng hòa Makedonija ngày nay lại thuộc về chủ quyền của Đông La Mã. Những thế kỉ sau đó, vùng đất này liên tiếp bị cai trị bởi nhiều thế lực khác nhau. Vào [thế kỉ 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_11), người Đông La Mã đã kiểm soát hoàn toàn khu vực Balkan nhưng sau đó, đến cuối [thế kỉ 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_12) vùng đất này lại rơi vào tay của [Đệ nhị đế chế (Bulgaria)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BB%8B_%C4%91%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BF_%28Bulgaria%29&action=edit&redlink=1). Đế chế này sau đó đã vấp phải nhiều vấn đề chính trị nội bộ và Macedonia lại trở về tay Đông La Mã vào [thế kỉ 13](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_13). [Thế kỉ 14](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_14), vùng đất Macedonia trở thành một phần của [Đế quốc Serbia](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Serbia&action=edit&redlink=1). [Skopje](http://vi.wikipedia.org/wiki/Skopje) (nay là thủ đô Cộng hòa Makedonija) trở thành thủ đô của hoàng đế [Stefan Dushan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Stefan_Dushan) của người Serbia.
Sau khi hoàng đế Stefan Dushan mất, Đế quốc Serbia nhanh chóng suy yếu do những người kế vị kém cỏi và sự tranh giành quyền lực trong nước. Hậu quả là phần lớn khu vực Balkan, trong đó có Makedonija đã rơi vào tay
[Đế chế Osman](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman) suốt 5 thế kỉ sau đó.
### Phong trào Vận động Dân tộc
Sự cai trị tàn bạo của
[Đế chế Osman](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman) đã khiến cho nhiều cuộc nổi dậy của [người Macedonia](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Macedonia&action=edit&redlink=1) nổ ra. Một trong những cuộc nổi dậy sớm nhất nổ ra là [Khởi nghĩa Karposh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Karposh&action=edit&redlink=1) vào năm 1689. Từ cuối [thế kỉ 19](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), nhiều cuộc vận động dân tộc đã diễn ra với mục tiêu là thành lập một nhà nước tự trị cho người Makedonija trên toàn vùng Makedonija. Các tổ chức chính trị quan trọng như [Tổ chức Cách mạng Quốc gia Makedonija](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Qu%E1%BB%91c_gia_Makedonija&action=edit&redlink=1) (viết tắt theo tiếng Anh là IMRO) được thành lập đã đóng vai trò quan trọng trong việc vận động tinh thần dân tộc đất nước và tiến hành những cuộc khởi nghĩa chống lại chính quyền Osman, lúc bấy giờ đã bắt đầu suy yếu. Năm 1903, IMRO đã tiến hành cuộc [Khởi nghĩa Iliden-Preobrazhenie](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Iliden-Preobrazhenie&action=edit&redlink=1) với đỉnh cao là sự thành lập nước [Cộng hòa Krushevo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Krushevo&action=edit&redlink=1). Tuy cuộc khởi nghĩa đã bị đàn áp dã man song nó được đánh giá là nền móng và tiền thân của sự thành lập nước Cộng hòa Makedonija sau này.
### Thế kỉ 20
Sau hai cuộc
[chiến tranh Balkan](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Balkan&action=edit&redlink=1) vào năm 1912 và 1913 rồi sau đó là sự sụp đổ của [Đế chế Osman](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman), vùng [Macedonia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Macedonia) được phân chia thành các phần của [Hy Lạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), [Bulgaria](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bulgaria) và [Serbia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Serbia). Vùng lãnh thổ ngày nay là Cộng hòa Makedonija trở thành một bộ phận của Serbia với tên gọi **Južna Srbija** (“Nam Serbia”). Sau [Thế chiến thứ nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), Serbia lại trở thành một phần của [Vương quốc của người Serb, người Croat và người Sloven](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_c%E1%BB%A7a_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Serb,_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Croat_v%C3%A0_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Sloven&action=edit&redlink=1). Năm 1929, vương quốc này đổi tên thành Vương quốc Nam Tư và chia thành các tỉnh. Nam Serbia được đổi thành tỉnh Vardar nằm trong vương quốc.
Năm 1941, quân
[phát xít](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt) xâm lược [Nam Tư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_T%C6%B0) và tỉnh Vardar bị chia sẻ giữa phát xít [Bulgaria](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bulgaria) và phát xít [Italia](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D) lúc đó đã xâm chiếm Albania. Trong thời kỳ này, 7000 [người Do Thái](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) tại hai thành phố [Skopje](http://vi.wikipedia.org/wiki/Skopje) và [Bitola](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitola&action=edit&redlink=1) đã bị bắt vào những trại tập trung rồi bị trục xuất. Chế độ phát xít tàn bạo đã thúc đẩy phong trào đấu tranh của những người [cộng sản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n) tại Nam Tư dưới sự lãnh đạo của Nguyên soái [Josip Broz Tito](http://vi.wikipedia.org/wiki/Josip_Broz_Tito). Khi [Thế chiến thứ hai](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) kết thúc, Tito trở thành Tổng thống Nam Tư và Liên bang Cộng hòa Nhân dân Nam Tư được thành lập. Nước Cộng hòa Nhân dân Makedonija cũng được thành lập và trở thành một trong sáu nước thành viên của Liên bang. Về sau năm [1963](http://vi.wikipedia.org/wiki/1963), khi Nam Tư đổi tên thành Liên bang Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Nam Tư thì nước này cũng đổi tên lại thành Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Makedonija.
### Cộng hòa Makedonija (từ năm 1991 đến nay)
Ngày
[8 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_9) năm [1991](http://vi.wikipedia.org/wiki/1991), Makedonija ly khai ra khỏi Liên bang Nam Tư một cách hòa bình và lấy ngày này là ngày quốc khánh. Khoảng đầu [thập niên 1990](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1990), nước này vẫn giữ được hòa bình và không can dự vào cuộc Chiến tranh Nam Tư khốc liệt ở những nước láng giềng. Những vấn đề nhỏ về mặt biên giới giữa Cộng hòa Macedonia với Nam Tư đều đã được giải quyết. Nhưng khi cuộc chiến tranh ở [Kosovo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kosovo) nổ ra vào năm [1999](http://vi.wikipedia.org/wiki/1999), khoảng 360.000 người [Albania](http://vi.wikipedia.org/wiki/Albania) tị nạn đã chạy vào Makedonija khiến gây mất ổn định tình hình tại nước này. Mặc dù một phần người Albania đã dời đi sau khi chiến tranh kết thúc nhưng những người Albania ở cả hai phía biên giới lại tìm cách đòi quyền tự trị và thậm chí cao hơn nữa là đòi quyền độc lập cho cộng đồng người Albania tại Cộng hòa Makedonija. Những vụ xung đột đã nổ ra giữa chính phủ Skopje với quân phiến loạn Albania tại miền bắc và miền tây đất nước trong khoảng giữa tháng 3 và tháng 6 năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001). Cuối cùng cuộc chiến kết thúc với sự can thiệp của lực lượng ngừng bắn của [NATO](http://vi.wikipedia.org/wiki/NATO). Theo [Hiệp định Ohrid](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Ohrid&action=edit&redlink=1), chính phủ Makedonija đồng ý trao nhiều quyền chính trị rộng rãi hơn cho người Albania cũng như công nhận những đóng góp văn hóa của cộng đồng thiểu số này. Còn người Albania theo thỏa thuận sẽ ngừng các hoạt động ly khai chống chính phủ và giao nộp vũ khí cho NATO.
Năm
[2005](http://vi.wikipedia.org/wiki/2005), Cộng hòa Makedonija chính thức được công nhận là ứng cử viên tiếp theo cho việc gia nhập [Liên minh Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u).
## Chính trị
### Chính phủ
Cộng hòa Makedonija là một quốc gia theo thể chế
[dân chủ nghị viện](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n). Nhánh [hành pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Quy%E1%BB%81n_h%C3%A0nh_ph%C3%A1p) nằm dưới sự điều hành của chính phủ, nhánh lập pháp thì cùng được điều hành bởi cả chính phủ và [quốc hội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i). Nhánh [tư pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C6%B0_ph%C3%A1p) độc lập với hai nhánh hành pháp và lập pháp.
Chính phủ Cộng hòa Makedonija được thành lập bởi sự liên kết của nhiều đảng phái hợp thành. Quốc hội nước này được tổ chức theo mô hình lưỡng viện: thượng viện và hạ viện. Số thành viên trong Quốc hội nước cộng hòa là 120 thành viên và được bầu lại 4 năm một lần.
Tại Cộng hòa Makedonija,
[tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng) chỉ có vai trò nghi thức còn phần lớn quyền lực thực sự thì nằm trong tay người đứng đầu chính phủ là [thủ tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng). Tổng thống còn là tổng tư lệnh quân đội và là người đứng đầu các lực lượng vũ trang quốc gia. Ông cũng là người đứng đầu Hội đồng An ninh của đất nước. Chức vụ tổng thống tại Cộng hòa Makedonija có nhiệm kỳ 5 năm và mỗi tổng thống có thể nắm tối đa 2 nhiệm kỳ. Đương kim tổng thống hiện nay là ông [Gjorge Ivanov](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gjorge_Ivanov). Còn đương kim thủ tướng hiện nay là ông [Nikola Gruevski](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nikola_Gruevski).
Nhánh tư pháp ở nước này được thực thi bởi các tòa án. Đứng đầu hệ thống tư pháp là Tòa án Tư pháp Tối cao, Tòa án Hiến pháp và Tòa án Tư pháp nước Cộng hòa.
Một trong những vấn đề chính trị hàng đầu hiện nay tại Cộng hòa Makedonija là mâu thuẫn chính trị giữa các đảng của
[người Macedonia](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Macedonia&action=edit&redlink=1) chiếm đa số và cộng đồng [người Albania](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Albania&action=edit&redlink=1) thiểu số. Những xung đột này đã dẫn đến một cuộc chiến tranh xảy ra trong thời gian ngắn vào năm 2001 và được dàn xếp bởi cộng đồng quốc tế sau đó. Tháng 8 năm 2004, chính phủ Cộng hòa Makedonija đồng ý trao cho người Albania thiểu số quyền tự trị rộng rãi tại những vùng miền mà họ kiểm soát, tuy nhiên nguy cơ về vấn đề ly khai như [Kosovo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kosovo) vẫn có khả năng xảy ra tại quốc gia này . [8]
### Quan hệ ngoại giao
Về nhiều mặt, Cộng hòa Makedonija vẫn giữ mối quan hệ tốt đẹp với
[Hy Lạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p). Khoảng 57% đầu tư nước ngoài ở Cộng hòa Makedonija đến từ quốc gia láng giềng phía nam này. Mối quan hệ giữa Cộng hòa Makedonija với Hy Lạp có thể nói đã được cải thiện khá nhiều trong vài năm qua nhưng bên cạnh đó, [vấn đề tên gọi quốc gia](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tranh_c%C3%A3i_t%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Macedonia&action=edit&redlink=1) vẫn là một trở ngại lớn trong việc thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ giữa hai nước . Trong khi người Makedonija cho rằng cái tên Makedonija/Macedonia là tên gọi để chỉ dân tộc và ngôn ngữ của họ thì người Hy Lạp cho rằng cái tên đó lại bao hàm cả những phần lãnh thổ của Hy Lạp với cùng tên đó nữa. Những tranh cãi và [9] [lịch sử](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD)và [văn hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a)giữa hai nước cũng hết sức căng thẳng. Năm 1992, sau khi tách ra khỏi [Liên bang Nam Tư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_T%C6%B0), nước Cộng hòa Makedonija thông qua việc sử dụng một lá cờ mới với hình ảnh [mặt trời Vergina](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BB%9Di_Vergina&action=edit&redlink=1)của Vương quốc Macedonia cổ đại. [Athena](http://vi.wikipedia.org/wiki/Athena)đã lên tiếng phản đối quyết liệt hành động trên và vào năm 1995, Cộng hòa Makedonija đã đổi sang sử dụng lá cờ như hiện nay.
Do không thể giải quyết thỏa đáng vấn đề tên gọi quốc gia với Hy Lạp, Cộng hòa Makedonija đã chấp nhận gia nhập các tổ chức quốc tế với tên gọi
**Cựu Cộng hòa Nam Tư Makedonija**(Поранешна Југословенска Република Македонија, *Poraneshna Jugoslovenska Republiska Makedonija*, tên [tiếng Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)là “Former Yugoslavia Republic of Macedonia”, có khi được viết tắt là “Makedonija FYRO” hay “FYROM”). Hiện nước này là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như [Liên Hiệp Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), [Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_An_ninh_v%C3%A0_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_Ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1), [Hội đồng Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_ch%C3%A2u_%C3%82u), [Hội đồng Pháp ngữ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Ph%C3%A1p_ng%E1%BB%AF&action=edit&redlink=1), [Tổ chức Thương mại Thế giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)… Cộng hòa Makedonija hiện đang có nguyện vọng gia nhập [Liên minh Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u)và [NATO](http://vi.wikipedia.org/wiki/NATO)nhưng việc khởi động các quá trình đàm phán gia nhập vẫn chưa được bắt đầu. Ngày [17 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_12)năm [2005](http://vi.wikipedia.org/wiki/2005), Cộng hòa Makedonija chính thức được công nhận là ứng cử viên tiếp theo cho việc gia nhập [Liên minh Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u).
## Phân chia hành chính
Vào tháng 9 năm
[1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996), toàn bộ lãnh thổ nước Cộng hòa Makedonija được chia thành 123 đô thị tự trị. Nhưng đến tháng 8 năm [2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004), số đô thị tự trị tại nước này được tổ chức lại và giảm xuống con số 85 (trong đó 10 đô thị tự trị nằm trong thành phố [Skopje](http://vi.wikipedia.org/wiki/Skopje), còn gọi là Đại Skopje). Các đô thị tự trị là bậc phân cấp hành chính cơ bản của Cộng hòa Makedonija. Trước đó, chính quyền địa phương của nước này được tổ chức vào 34 quận hành chính phía trên.
Bên cạnh đó, Cộng hòa Makedonija còn được chia thành 8 vùng, chủ yếu nhằm mục đích thống kê. Danh sách các vùng thống kê của Cộng hòa Macedonia bao gồm:
## Kinh tế
Makedonija chủ trương xây dựng kinh tế thị trường. Tuy nhiên với một nền kinh tế nhỏ, mở cửa, điều này khiến Makedonija trở thành nước dễ bị tác động bởi các nền
[kinh tế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF) phát triển khác của [châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) và khả năng phát triển kinh tế phụ thuộc vào hội nhập khu vực và quá trình gia nhập [Liên minh châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u).
Thời kỳ 1991-2001, kinh tế suy thoái (GDP -4,5%) do tình hình chính trị không ổn định, bị ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng ở
[Kosovo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kosovo) (1999) và cuộc nội chiến với [người Albania](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Albania&action=edit&redlink=1) (2001). Từ năm 2002 bắt đầu có dấu hiệu phục hồi ở một số ngành kinh tế mũi nhọn như khai khoáng, chế biến nông phẩm, [nông nghiệp](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p), [ngư nghiệp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0_nghi%E1%BB%87p), [xây dựng](http://vi.wikipedia.org/wiki/X%C3%A2y_d%E1%BB%B1ng), [giao thông vận tải](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Giao_th%C3%B4ng_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) và [dịch vụ](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5). Trong các năm 2003- 2007 GDP tăng trưởng trung bình 4%/năm. Từ sau năm 1996, Makedonija trở thành nước có nền [kinh tế vĩ mô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc_v%C4%A9_m%C3%B4) ổn định với tỉ lệ lạm phát thấp, tuy nhiên không hấp dẫn được đầu tư trực tiếp của nước ngoài, tín dụng thấp, thâm hụt ngoại thương lớn, tạo được ít việc làm. Vì vậy, tỉ lệ [thất nghiệp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%A5t_nghi%E1%BB%87p) luôn ở mức cao (trên 30%).
Năm 2009, do tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới, GDP của Makedonija giảm (tăng trưởng đạt âm 1,2%),
[lạm phát](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BA%A1m_ph%C3%A1t) dưới 1%, [thất nghiệp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%A5t_nghi%E1%BB%87p) khoảng 33%, [nợ công](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%E1%BB%A3_ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) 32% GDP. Năm 2010, nhờ thực hiện chính sách tài chính bảo thủ, chính sách tiền tệ nghiêm ngặt và hoàn thiện hệ thống tài chính, Makedonija đã cải thiện được bước đầu mức tín dụng, giữ được kinh tế vĩ mô ổn định, kinh tế có tăng trưởng nhẹ (mức tăng GDP đạt 1,3%), duy trì được lạm phát ở mức 1,6%, nợ công thấp ~35% GDP, nhưng tỉ lệ thất nghiệp cao (31,7%).
Tỉ trọng các ngành trong nền kinh tế (ước tính năm 2010, %GDP)
[Nông nghiệp](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p): 8,7%. Sản phẩm nông nghiệp chủ yếu là [nho](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nho), [hoa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa) [quả](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A3), [rau](http://vi.wikipedia.org/wiki/Rau) [củ](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%A7), [sữa](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%AFa), [trứng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BB%A9ng), [thuốc lá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thu%E1%BB%91c_l%C3%A1). [Công nghiệp](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p): 22,1%. Sản phẩm công nghiệp chủ yếu là chế biến [thực phẩm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m), đồ uống, dệt may, hoá chất, [sắt](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BA%AFt), [thép](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A9p), [xi măng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xi_m%C4%83ng), [năng lượng](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng), [dược phẩm](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C6%B0%E1%BB%A3c_ph%E1%BA%A9m). [Dịch vụ](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5): 69,2%.
Kim ngạch
[xuất khẩu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xu%E1%BA%A5t_kh%E1%BA%A9u): 3,17 tỉ USD (2010). Makedonija xuất khẩu chủ yếu các mặt hàng như [thực phẩm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m), nước uống, [thuốc lá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thu%E1%BB%91c_l%C3%A1), hàng dệt may, hàng tạp hoá, [sắt](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BA%AFt), [thép](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A9p). Các bạn hàng xuất khẩu chính là [Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), [Hy Lạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), [Ý](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D), [Bulgari](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bulgaria) và [Croatia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Croatia).
Kim ngạch
[nhập khẩu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADp_kh%E1%BA%A9u): 5,113 tỉ USD (2010). Hàng nhập khẩu chủ yếu vào Makedonija là máy móc và thiết bị, động cơ, hoá chất, chất đốt, [thực phẩm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m). Bạn hàng nhập khẩu chính là [Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), [Hy Lạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), [Bulgari](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bulgaria), [Ý](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D), [Thổ Nhĩ Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3), [Slovenia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Slovenia) và [Hungari](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hungary).
## Tôn giáo
[Chính Thống giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng) là tôn giáo lớn nhất của nước Cộng hòa Macedonia chiếm 64,7% dân số, phần lớn trong số đó thuộc về Giáo hội Chính thống Macedonia. Nhiều giáo phái [Kitô giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) khác chiếm 0,37% dân số. Người [Hồi giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) chiếm 33,3% dân số; Macedonia có tỷ lệ người Hồi giáo cao thứ 5 ở châu Âu, sau khi [Thổ Nhĩ Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) (96%), [Kosovo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kosovo) (90%), [Albania](http://vi.wikipedia.org/wiki/Albania) (56,7%), và [Bosnia-Herzegovina](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bosna_v%C3%A0_Hercegovina) (45%). Phần lớn người Hồi giáo là người gốc Albania, Thổ Nhĩ Kỳ, hoặc [10] [người Rôma](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Roma), mặc dù một số ít cũng là người Hồi giáo Macedonia. Còn lại 1,63% được ghi nhận là “tôn giáo không xác định” trong năm 2002 theo cuộc điều tra dân số quốc gia. [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-11)
Tổng cộng, đã có 1.842 nhà thờ Chính Thống giáo và 580 nhà thờ Hồi giáo vào cuối năm 2011. Các cộng đồng Chính Thống giáo và Hồi giáo đều có trường Đại học tôn giáo ở
[Skopje](http://vi.wikipedia.org/wiki/Skopje). Ngoài ra còn có một trường đại học thần học Chính Thống giáo ở thủ đô. Giáo hội Chính thống Macedonia có thẩm quyền đối với 10 giáo xứ (bảy trong nước và ba ở nước ngoài), có 10 [Giám mục](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c)và khoảng 350 [linh mục](http://vi.wikipedia.org/wiki/Linh_m%E1%BB%A5c). Tổng cộng có 30.000 người được rửa tội trong tất cả các giáo xứ mỗi năm.
Có một sự căng thẳng giữa Giáo hội Chính Thống Macedonia và Giáo hội Chính Thống Serbia do
*tuyên bố Autocephaly* năm 1967. Tuy nhiên, Tổng Giám mục Giáo Hội Chính Thống Serbia, theo Quyết định số 06/1959, đã công nhận quyền tự chủ (không phụ thuộc) của Giáo hội mình đối với Giáo Hội Chính Thống Macedonia. Sau khi các cuộc đàm phán thống nhất giữa hai giáo hội đã bị đình chỉ, Giáo hội Chính Thống Serbia đã công nhận Tổng Giám mục Jovan của [Ohrid](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ohrid), một cựu Giám mục Giáo hội Chính Thống Macedonia, là Đức Tổng Giám mục Ohrid. Phản ứng của Giáo hội Chính Thống Macedonia là cắt đứt mọi quan hệ với địa hạt Ohrid của vị tổng Giám mục mới và để ngăn chặn các Giám mục của Giáo hội Chính Thống Serbia xâm nhập vào Macedonia. Giám mục Jovan đã bị tù 18 tháng cho tội *“phỉ báng Giáo hội Chính thống Macedonia và làm tổn hại đến tình cảm tôn giáo của người dân địa phương”* bằng cách phân phát lịch nhà thờ Chính thống Serbia và tờ rơi tuyên truyền cho Giáo hội Serbia. [[12]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-12)
[Công giáo La Mã](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) có khoảng 11.000 tín đồ ở Macedonia. Giáo hội Công giáo Macedonia được thành lập vào năm 1918, và được tạo thành chủ yếu bởi người cải đạo từ Chính Thông giáo sang Công giáo và con cháu của họ. Giáo hội Công giáo Macedonia thực hành theo nghi lễ Byzantine và hiệp thông hoàn toàn với [Giáo hội Công giáo Rôma](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) và các Giáo hội Công Giáo Đông phương khác. [[13]](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_note-13)
Có một cộng đồng Tin Lành nhỏ ở Macedonia. Tín đồ Tin Lành nổi tiếng nhất trong cả nước là cố Tổng thống
[Boris Trajkovski](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Boris_Trajkovski&action=edit&redlink=1). Ông xuất thân từ cộng đồng Methodist, đó là nhà thờ Tin Lành lớn nhất và lâu đời nhất tại Cộng hòa Macedonia, có niên đại từ cuối thế kỷ 19. Từ những năm 1980 cộng đồng Tin Lành đã phát triển, một phần thông qua niềm tin mới và một phần với sự giúp đỡ truyền giáo bên ngoài.
Cộng đồng
[Do Thái](http://vi.wikipedia.org/wiki/Do_Th%C3%A1i) Macedonia, có khoảng 7.200 người trước cuộc chiến tranh thế giới II, đã bị giết chết gần như hoàn toàn: chỉ có 2% người Do Thái sống sót ở Macedonia Sau khi giải phóng họ và kết thúc chiến tranh, hầu hết người Do Thái Macedonia đã chọn di cư tới [14] [Israel](http://vi.wikipedia.org/wiki/Israel). Hiện nay, con số cộng đồng Do Thái khoảng 200 người, tất cả hiện sống ở [Skopje](http://vi.wikipedia.org/wiki/Skopje). Người Do Thái Macedonia hầu hết thuộc nhánh [Sephardic](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sephardic&action=edit&redlink=1)– con cháu của những người tị nạn từ [thế kỷ 15](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_15)những người đã chạy trốn khỏi [Tây Ban Nha](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)và [Bồ Đào Nha](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha)trong cuộc thanh trừng người [Do Thái giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o)ở 2 nước này.
## Hình ảnh
-
-
-
Công viên Quốc gia
[Pelister](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%C3%BAi_Baba,_Makedonija&action=edit&redlink=1).
-
Đường
[Širok Sokak](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%A0irok_Sokak&action=edit&redlink=1)ở [Bitola](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitola&action=edit&redlink=1).
-
Phong cảnh
[Đỉnh Korab](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%89nh_Korab&action=edit&redlink=1).
-
-
Bức họa trên tường
[Nhà thờ Thánh Panteleimon (Nerezi)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_Th%C3%A1nh_Panteleimon_%28Nerezi%29&action=edit&redlink=1).
-
-
-
Thành phố
[Ohrid](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ohrid)tọa lạc tại bờ [hồ cùng tên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Ohrid&action=edit&redlink=1).
-
-
Nhà thờ
[Thánh Clêmentê](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_I)ở Skopje.
-
Tu viện
[Đức Mẹ Đồng Trinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Theotokos)Eleusa ở [Strumica](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Strumica&action=edit&redlink=1).
-
-
Thánh đường Hồi giáo Ishak Bey tại
[Stara Čaršija, Skopje](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Stara_%C4%8Car%C5%A1ija,_Skopje&action=edit&redlink=1).
-
-
Hồ Tikveš gần
[Kavadarci](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kavadarci&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo
[^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-1) [Cộng hòa Macedonia](http://chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/NuocCHXHCNVietNam/ChiTietVeQuocGia?diplomacyNationId=232&diplomacyZoneId=3&vietnam=0) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-2) [Μακεδονία](http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2364599), Henry George Liddell, Robert Scott, *A Greek-English Lexicon*, on Perseus
- ^
**a** **ă** [Macedonia](http://www.etymonline.com/index.php?term=Macedonia), Online Etymology Dictionary [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-4) [μακεδνός](http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2364596), Henry George Liddell, Robert Scott, *A Greek-English Lexicon*, on Perseus [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-5) [μάκρος](http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2364705), Henry George Liddell, Robert Scott, *A Greek-English Lexicon*, on Perseus [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-6) [Eugene N. Borza](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Eugene_N._Borza&action=edit&redlink=1), *Makedonika*, Regina Books, [ISBN 0-941690-65-2](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0941690652), p.114: The “highlanders” or “Makedones” of the mountainous regions of western Macedonia are derived from northwest Greek stock; they were akin both to those who at an earlier time may have migrated south to become the historical “Dorians”. **Nigel Guy Wilson,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-7) *Encyclopedia of Ancient Greece*, Routledge, 2009, p.439: The latest archaeological findings have confirmed that Macedonia took its name from a tribe of tall, Greek-speaking people, the Makednoi. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-8) [http://vietnamnet.vn/thegioi/2008/02/769911/](http://vietnamnet.vn/thegioi/2008/02/769911/)Vietnamnet – Đại Albania và đoạn kết của giấc mơ bá quyền [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-9) [http://www2.mfa.gr/www.mfa.gr/en-US/Policy/Geographic+Regions/South-Eastern+Europe/Balkans/Bilateral+Relations/FYROM/FYROM+-+THE+NAME+ISSUE.htm](http://www2.mfa.gr/www.mfa.gr/en-US/Policy/Geographic+Regions/South-Eastern+Europe/Balkans/Bilateral+Relations/FYROM/FYROM+-+THE+NAME+ISSUE.htm)Vấn đề tên gọi giữa Cộng hòa Macedonia và Hy Lạp **“CIA – The World Factbook – Bosnia and Herzegovina”. Cia.gov. Retrieved 5 May 2009.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-10) **“CIA World Factbook”. Cia.gov. Retrieved 6 June 2011.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-11) **“Church Rivalry Threatens to Brim Over”. Iwpr.net. Retrieved 5 May 2009.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-12) **David M. Cheney. “Catholic Church in Macedonia, The Former Yugoslav Republic of Catholic-Hierarchy]”. Catholic-hierarchy.org. Retrieved 5 May 2009.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-13) **“Blog Archives » Macedonia’s Jewish Community Commemorates the Holocaust, and Embraces the Future”. Balkanalysis.com. Retrieved 28 April 2010.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia#cite_ref-14)
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Cộng hòa Macedonia](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Republic_of_Macedonia?uselang=vi) [Trang chủ chính phủ](http://www.vlada.mk/) [ExploringMacedonia](http://www.exploringmacedonia.com/)– cổng du lịch quốc gia [Makedonika](http://www.makedonika.com.mk/)– [bách khoa toàn thư](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1ch_khoa_to%C3%A0n_th%C6%B0)đa phương tiện về Cộng hòa Makedonija [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): **Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG** [Bài ca Trường Quảng Trạch](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/10/bai-ca-truong-quang-trach/) [Chào ngày mới 10 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/09/chao-ngay-moi-10-thang-10/) [Bàn cờ thế sự 7](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/09/ban-co-the-su-7/) [Vua Phổ Friedrich II Đại Đế](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/08/vua-pho-friedrich-ii/) [Chào ngày mới 9 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/08/chao-ngay-moi-9-thang-10/) [Chào ngày mới 8 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/08/chao-ngay-moi-8-thang-10/) [Bước ngoặt lịch sử chiến tranh Đông Dương](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/07/buoc-ngoat-lich-su-chien-tranh-dong-duong/) [Chào ngày mới 7 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/06/chao-ngay-moi-7-thang-10/) [Phan Khôi nắng được thì cứ nắng](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/06/phan-khoi-nang-duoc-thi-cu-nang/) [Bàn cờ thế sự 6](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/06/ban-co-the-su-6/) [Chào ngày mới 6 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/05/chao-ngay-moi-6-thang-10/) [Quả táo Apple Steven Jobs](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/05/qua-tao-apple-steven-jobs/) [Chào ngày mới 5 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/04/chao-ngay-moi-5-thang-10/) [Vị tướng của lòng dân](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/04/vi-tuong-cua-long-dan/) [Praha Goethe và lâu đài cổ](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/30/praha-goethe-va-lau-dai-co/) [Chào ngày mới 4 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/03/chao-ngay-moi-4-thang-10/) [Chuyện vỉa hè 3](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/03/chuyen-via-he-3/) [Cây Lương thực 10.2015](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/02/cay-luong-thuc-10-2015/) [Chào ngày mới 3 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/02/chao-ngay-moi-3-thang-10/) [Chào ngày mới 2 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/02/chao-ngay-moi-2-thang-10/) [Sông Mekong tài liệu tổng hợp](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/01/song-mekong-tai-lieu-tong-hop/) [Cây Lương thực 9.2015](https://cnm365.wordpress.com/2015/10/01/cay-luong-thuc-9-2015/) [Chào ngày mới 1 tháng 10](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/30/chao-ngay-moi-1-thang-10/) [Chào ngày mới 30 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/30/chao-ngay-moi-30-thang-9/) [Chào ngày mới 29 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/29/chao-ngay-moi-29-thang-9/) [Tiệp Khắc kỷ niệm một thời](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/28/tiep-khac-ky-niem-mot-thoi/) [Chào ngày mới 28 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/27/chao-ngay-moi-28-thang-9/) [Danh ngôn Albert Einstein](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/27/danh-ngon-albert-einstein/) [Bàn cờ thế sự 5](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/29/ban-co-the-su-5/) [Bàn cờ thế sự 4](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/27/ban-co-the-su-4/) [Chào ngày mới 27 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/27/chao-ngay-moi-27-thang-9-2/) [Cây Lương thực 9.2015](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/26/cay-luong-thuc-9-2015/) [Chào ngày mới 26 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/25/chao-ngay-moi-26-thang-9/) [Chỉ còn anh và em cùng tình yêu ở lại](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/25/chi-con-anh-va-em-cung-tinh-yeu-o-lai/) [Chào ngày mới 25 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/24/chao-ngay-moi-25-thang-9/) [Chào ngày mới 24 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/24/chao-ngay-moi-24-thang-9/) [Bàn cờ thế sự](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/23/ban-co-the-su-3/) [Chào ngày mới 23 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/22/chao-ngay-moi-23-thang-9/) [Chào ngày mới 22 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/21/chao-ngay-moi-22-thang-9/) [Bàn cờ thế sự](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/21/ban-co-the-su-2/) [Di sản Walter Scott](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/21/di-san-walter-scott/) [Chào ngày mới 21 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/20/chao-ngay-moi-21-thang-9/) [Chào ngày mới 20 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/20/chao-ngay-moi-20-thang-9/) [Tâm sáng Ức Trai trong tựa ngọc](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/19/tam-sang-uc-trai-trong-tua-ngoc/) [Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/18/binh-ngo-dai-cao-cua-nguyen-trai/) [Chào ngày mới 19 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/18/chao-ngay-moi-19-thang-9/) [Đọc “nỗi ám ảnh của quá khứ”](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/18/noi-am-anh-cua-qua-khu-tran-quoc-vuong/) [Chào ngày mới 18 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/17/chao-ngay-moi-18-thang-9/) [Chào ngày mới 17 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/17/chao-ngay-moi-17-thang-9/) [Nguyễn Du 250 năm nhìn lại](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/16/nguyen-du-250-nhin-lai/) [Chào ngày mới 16 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/16/chao-ngay-moi-16-thang-9/) [Chào ngày mới 15 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/15/chao-ngay-moi-15-thang-9/) [Bàn cờ thế sự](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/14/ban-co-the-su/) [Chào ngày mới 14 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/13/chao-ngay-moi-14-thang-9/) [Chào ngày mới 13 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/12/chao-ngay-moi-13-thang-9/) [Cây Lương thực 9.2015](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/12/cay-luong-thuc-9-2015/) [Chào ngày mới 12 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/12/chao-ngay-moi-12-thang-9/) [Tháp Tự Do giấc mơ Mỹ](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/11/thap-tu-do-giac-mo-my/) [Chào ngày mới 11 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/10/chao-ngay-moi-11-thang-9/) [Lương tri tỉnh thức](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/10/luong-tri-tinh-thuc/) [Chào ngày mới 10 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/09/chao-ngay-moi-10-thang-9/) [Chiến tranh và hòa bình](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/09/chien-tranh-va-hoa-binh/) [Chào ngày mới 9 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/08/chao-ngay-moi-9-thang-9/) [Những người Việt lỗi lạc ở FAO](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/08/nhung-nguoi-viet-loi-lac-o-fao/) [Chuyện vỉa hè](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/07/chuyen-via-he-2/) [Chào ngày mới 8 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/07/chao-ngay-moi-8-thang-9/) [Chuyện vỉa hè](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/07/chuyen-via-he/) [Chào ngày mới 7 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/06/chao-ngay-moi-7-thang-9/) [Đến Neva nhớ Pie Đại Đế](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/06/neva-sankt-peterburg-pie-dai-de/) [Chào ngày mới 6 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/06/chao-ngay-moi-6-thang-9/) [Sấm ký đồng dao huyền thoại](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/05/sam-ky-dong-dao-huyen-thoai/) [Chào ngày mới 5 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/chao-ngay-moi-5-thang-9/) [Cây Lương thực 8.2015](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/cay-luong-thuc-8-2015/) [Khoang trời thung dung](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/khoang-troi-thung-dung/) [Văn pháp Truyện Kiều](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/van-phap-truyen-kieu/) [Chào ngày mới 4 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/chao-ngay-moi-4-thang-9/) [Chào ngày mới 3 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/02/chao-ngay-moi-3-thang-9/comment-page-1/#comment-584) [Việt Nam Hồ Chí Minh](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/02/viet-nam-ho-chi-minh/) [Chào ngày mới 2 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/01/chao-ngay-moi-2-thang-9/) [Chào ngày mới 1 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/31/chao-ngay-moi-1-thang-9/) [Tá](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/31/tam-nguoi-thuc-su-co-sieu-nang-luc/) [m người thực sự có siêu năng lực](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/31/tam-nguoi-thuc-su-co-sieu-nang-luc/) [Chào ngày mới 31 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/30/chao-ngay-moi-31-thang-8-2/) [Ta về hát Bắc Kim Thang](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/30/ta-ve-hat-bac-kim-thang/) [Chào ngày mới 30 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/30/chao-ngay-moi-30-thang-8/) [Sông Thương](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/29/song-thuong/) [Chào ngày mới 29 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/28/chao-ngay-moi-29-thang-8/) [Anh cùng em đến bên tượng Goethe](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/28/anh-cung-em-den-ben-tuong-goethe/) [Trí tuệ bậc Thầy](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/28/tri-tue-bac-thay/) [Tôi có một giấc mơ](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/27/toi-co-mot-giac-mo-hanh-phuc/) [Chào ngày mới 28 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/27/chao-ngay-moi-28-thang-8/) [Thơ Hoa Mai của Thiệu Ung](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/27/mai-hoa-thi-thieu-ung/) [Chào ngày mới 27 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/26/chao-ngay-moi-27-thang-8/) [Chào ngày mới 26 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/26/chao-ngay-moi-26-thang-8/) [Chào ngày mới 25 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/26/chao-ngay-moi-25-thang-8/) [Chào ngày mới 24 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-24-thang-8/) [Chào ngày mới 23 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/25/chao-ngay-moi-23-thang-8/) [Chào ngày mới 22 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/24/chao-ngay-moi-22-thang-8/) [Chào ngày mới 21 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/20/chao-ngay-moi/) [Bài thơ không thể nào quên](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/20/bai-tho-khong-the-nao-quen/) [Tháng bảy mưa Ngâu](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/20/thang-bay-mua-ngau/) [Chào ngày mới 20 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/20/chao-ngay-moi-20-thang-8/) [Chào ngày mới 19 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/18/chao-ngay-moi-19-thang-8/) [Chào ngày mới 18 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/17/chao-ngay-moi-18-thang-8/) [Suối nguồn hạnh phúc](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/17/suoi-nguon-hanh-phuc/) [Chào ngày mới 17 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/16/chao-ngay-moi-17-thang-8/) [Thơ tình Hồ Núi Cốc](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/16/tho-tinh-ho-nui-coc/) [Chào ngày mới 16 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/16/chao-ngay-moi-16-thang-8/) [Quản lý sắn bền vững ở châu Á](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/16/quan-ly-san-ben-vung-o-chau-a/) [Học để làm ở Ấn Độ](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/15/hoc-de-lam-o-an-do/) [Chào ngày mới 15 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/15/chao-ngay-moi-15-thang-8/) [Hoa xương rồng](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/14/hoa-xuong-rong/) [Đi khắp quê người để hiểu đất quê hương](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/14/di-khap-que-nguoi-de-hieu-dat-que-huong/) [Chào ngày mới 13 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/12/chao-ngay-moi-13-thang-8/) [Những kiệt tác thơ văn Nguyễn Trãi](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/12/nhung-kiet-tac-tho-van-nguyen-trai/) [Chào ngày mới 12 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/11/chao-ngay-moi-12-thang-8/) [Từ Mao Trạch Đông đến Tập Cận Bình](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/11/tu-mao-trach-dong-den-tap-can-binh/) [Thơ hay về biển](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/10/tho-hay-ve-bien/) [Chào ngày mới 11 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/10/chao-ngay-moi-11-thang-8/) [Chào ngày mới 10 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/09/chao-ngay-moi-10-thang-8/) [Chào ngày mới 9 tháng 8](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/08/chao-ngay-moi-9-thang-8-2/) [Đến với những bài thơ hay](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/08/den-voi-nhung-bai-tho-hay/) [Ta về trời đất Hồng Lam](https://khatkhaoxanh.wordpress.com/2015/08/08/ta-ve-troi-dat-hong-lam/) [Ong và Hoa](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/07/ong-va-hoa/) [Chào ngày mới 8 tháng 8](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/07/chao-ngay-moi-8-thang-8-2/) [Bài ca thời gian](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/07/bai-ca-thoi-gian/) [Chào ngày mới 7 tháng 8](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/06/chao-ngay-moi-7-thang-8-2/) [Chào ngày mới 6 tháng 8](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/06/chao-ngay-moi-6-thang-8-2/) **Video yêu thích**
[KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) **Trở về trang chính **
[Hoàng Kim](https://hoangkimlong.wordpress.com) [Ngọc Phương Nam](http://thochocon.wordpress.com) [Thung dung](https://hoangkimvn.wordpress.com) [Dạy và học](http://dayvahoc.blogtiengviet.net) [CNM365](https://cnm365.wordpress.com) [Tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com) [Cây Lương thực](http://foodcrops.vn) [Dạy và Học](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim) [Kim on LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops) [KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) [Kim on Facebook](https://www.facebook.com/daihocnonglam)
Pingback: Thắp đèn lên đi em ! | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Em ơi em can đảm bước chân lên | Tình yêu cuộc sống
Pingback: CNM365 Tình yêu cuộc sống | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Yên Phụ và Yên Tử | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Quang Dũng những bài thơ hay | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Nghị lực | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Biển Đông vạn dặm | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Bàn cờ thế sự | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Dạo chơi non nước Việt | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Minh Không huyền thoại Bái Đính | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Lời Thầy dặn | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 18 tháng 10 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Ngủ ngon và tỉnh thức | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Suối nhạc tình yêu cuộc sống | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Viếng mộ cha mẹ | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Bảy ngày đêm tỉnh lặng | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Borlaug và Hemingway | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Tỉnh lặng với Osho | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Năng lượng tích tụ và giải phóng | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Tình Mẹ và đức Nhẫn | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 24 tháng 10 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Nghiên cứu Kinh Dược Sư | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Đến chốn thung dung | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Minh triết sống thung dung phúc hậu | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Đọc lại và suy ngẫm | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Đêm thu | Khát khao xanh
Pingback: Giống khoai lang ở Việt Nam | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Lên Yên Tử sưu tầm thơ đức Nhân Tông | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Sớm thu trên đồng rộng | Khát khao xanh
Pingback: Angkor nụ cười suy ngẫm | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chuyện vỉa hè | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Im lặng mà bão giông | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Myanmar đọc lại và suy ngẫm | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Ký ức CIMMYT ở Mexico | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Gowda địa chỉ xanh ICRISAT Ấn Độ | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Trường tôi và tình yêu ở lại | Tình yêu cuộc sống
Pingback: 60 năm Đại học Nông Lâm TP. HCM | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Thầy bạn là lộc xuân cuộc đời | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Ngày mới yêu thương | Khát khao xanh
Pingback: Ơn Thầy | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Lời của Thầy theo mãi bước em đi | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Công việc này trao lại cho em | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Kênh ông Kiệt giữa lòng dân | Tình yêu cuộc sống
Pingback: 24 tiết khí lịch nhà nông | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Sao Kim kỳ thú | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chu Văn Tiếp ở Đồng Xuân | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Mark Twain là Lincoln văn học Mỹ | Tình yêu cuộc sống
Pingback: CNM365 Chào ngày mới 365 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Học sử: Đọc lại và suy ngẫm | Tình yêu cuộc sống

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/p46AQV-lE>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca