markdown:
# Hạch toán theo quyết định 15/2006/ QĐ-BTC - Loại tài khoản 5: Doanh thu
Chia sẻ: Mi Sa | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:46
lượt xem 145
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100706/misadu/80x100/loai_tai_khoan_5_0047.jpg)
##
Hạch toán theo quyết định 15/2006/ QĐ-BTC - Loại tài khoản 5: Doanh thu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
DOANH THU Loại Tài khoản này dùng để phản ánh toàn bộ doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá bất động sản đầu tư, dịch vụ, tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia, các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại. Doanh thu là tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động SXKD thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Các khoản thu hộ bên...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Hạch toán theo quyết định 15/2006/ QĐ-BTC - Loại tài khoản 5: Doanh thu
- H Ạ C H TO Á N T H E O Q U Y Ế T Đ Ị NH 1 5/ 2 00 6 / Q Đ - B T C LOẠI TÀI KHOẢN 5 DOANH THU Loại Tài khoản này dùng để phản ánh toàn bộ doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá bất động sản đầu tư, dịch vụ, tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia, các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại. Doanh thu là tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động SXKD thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu. HẠCH TOÁN LOẠI TÀI KHOẢN NÀY CẦN TÔN TRỌNG MỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU 1. Việc xác định và ghi nhận doanh thu phải tuân thủ các quy định trong Chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” và các Chuẩn mực kế toán khác có liên quan. 2. Việc ghi nhận doanh thu và chi phí phải theo nguyên tắc phù hợp. Khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận một khoản chi phí tương ứng có liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó. 3. Chỉ ghi nhận doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá khi thoả mãn đồng thời 5 điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã trao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho người mua; - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá như người sở hữu hàng hoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá; - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
- 4. Doanh thu của giao dịch về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch đó được xác định một cách đáng tin cậy. Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đến nhiều kỳ thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng cân đối kế toán của kỳ đó. Kết quả của giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định khi thoả mãn đồng thời bốn (4) điều kiện sau: - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; - Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng cân đối kế toán; - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. 5. Khi hàng hoá hoặc dịch vụ được trao đổi để lấy hàng hoá hoặc dịch vụ tương tự về bản chất và giá trị thì việc trao đổi đó không được coi là một giao dịch tạo ra doanh thu và không được ghi nhận là doanh thu. 6. Doanh thu phải được theo dõi riêng biệt theo từng loại doanh thu: Doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dịch vụ, doanh thu tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia. Trong từng loại doanh thu lại được chi tiết theo từng khoản doanh thu, như doanh thu bán hàng có thể được chi tiết thành doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá,... nhằm phục vụ cho việc xác định đầy đủ, chính xác kết quả kinh doanh theo yêu cầu quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh và lập báo cáo kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. 7. Nếu trong kỳ kế toán phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại thì phải được hạch toán riêng biệt. Các khoản giảm trừ doanh thu được tính trừ vào doanh thu ghi nhận ban đầu để xác định doanh thu thuần làm căn cứ xác định kết quả kinh doanh của kỳ kế toán. 8. Về nguyên tắc, cuối kỳ kế toán, doanh nghiệp phải xác định kết quả hoạt động SXKD. Toàn bộ doanh thu thuần thực hiện trong kỳ kế toán được kết chuyển vào Tài khoản 911 - Xác định kết quả kinh doanh. Các tài khoản thuộc loại tài khoản doanh thu không có số dư cuối kỳ. Loại Tài khoản 5 - Doanh thu có 6 tài khoản, chia thành 3 nhóm: Nhóm TK 51 - Doanh thu, có 03 tài khoản
- - Tài khoản 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ; - Tài khoản 512 - Doanh thu bán hàng nội bộ; - Tài khoản 515 - Doanh thu hoạt động tài chính. Nhóm TK 52 - Có 01 tài khoản - Tài khoản 521 - Chiết khấu thương mại. Nhóm TK 53 - Có 2 tài khoản - Tài khoản 531 - Hàng bán bị trả lại; - Tài khoản 532 - Giảm giá hàng bán. TÀI KHOẢN 511 DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán của hoạt động SXKD từ các giao dịch và các nghiệp vụ sau: - Bán hàng: Bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hoá mua vào và bán bất động sản đầu tư; - Cung cấp dịch vụ: Thực hiện công việc đã thoả thuận theo hợp đồng trong một kỳ, hoặc nhiều kỳ kế toán, như cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê TSCĐ theo phương thức cho thuê hoạt động.... HẠCH TOÁN TÀI KHOẢN NÀY CẦN TÔN TRỌNG MỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU 1.Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu được tiền, hoặc sẽ thu được tiền từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm,
- hàng hoá, bất động sản đầu tư, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (Nếu có). 2.Trường hợp doanh nghiệp có doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ bằng ngoại tệ thì phải quy đổi ngoại tệ ra Đồng Việt Nam hoặc đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế toán theo tỷ giá giao dịch thực tế phát sinh hoặc tỷ giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế. 3. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thuần mà doanh nghiệp thực hiện được trong kỳ kế toán có thể thấp hơn doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ ghi nhận ban đầu do các nguyên nhân: Doanh nghiệp chiết khấu thương mại, giảm giá hàng đã bán cho khách hàng hoặc hàng đã bán bị trả lại (do không đảm bảo điều kiện về quy cách, phẩm chất ghi trong hợp đồng kinh tế), và doanh nghiệp phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp được tính trên doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thực tế mà doanh nghiệp đã thực hiện trong một kỳ kế toán. 4. Tài khoản 511 "Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ" chỉ phản ánh doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tư đã bán; dịch vụ đã cung cấp được xác định là đã bán trong kỳ không phân biệt doanh thu đã thu tiền hay sẽ thu được tiền. 5. Đối với sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá bán chưa có thuế GTGT. 6. Đối với sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT, hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá thanh toán. 7. Đối với sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá thanh toán (Bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu); 8. Những doanh nghiệp nhận gia công vật tư, hàng hoá thì chỉ phản ánh vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ số tiền gia công thực tế được hưởng, không bao gồm giá trị vật tư, hàng hoá nhận gia công.
- 9. Đối với hàng hoá nhận bán đại lý, ký gửi theo phương thức bán đúng giá hưởng hoa hồng thì hạch toán vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phần hoa hồng bán hàng mà doanh nghiệp được hưởng. 10. Trường hợp bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp thì doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng theo giá bán trả tiền ngay và ghi nhận vào doanh thu chưa thực hiện phần lãi tính trên khoản phải trả nhưng trả chậm phù hợp với thời điểm ghi nhận doanh thu được xác định. 11. TK 511 phản ánh cả phần doanh thu bán hàng hoá, sản phẩm và cung cấp dịch vụ cho công ty mẹ, công ty con trong cùng tập đoàn. Tài khoản 511 phải được kế toán chi tiết phần doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ cho công ty mẹ, công ty con để phục vụ lập báo cáo tài chính hợp nhất của tập đoàn. 12. Doanh thu của hợp đồng xây dựng bao gồm: a) Doanh thu ban đầu được ghi trong hợp đồng; b) Các khoản tăng, giảm khi thực hiện hợp đồng, các khoản tiền thưởng và các khoản thanh toán khác nếu các khoản này có khả năng làm thay đổi doanh thu, và có thể xác định được một cách đáng tin cậy; - Doanh thu của hợp đồng có thể tăng hay giảm ở từng thời kỳ, ví dụ: + Nhà thầu và khách hàng có thể đồng ý với nhau về các thay đổi và các yêu cầu làm tăng hoặc giảm doanh thu của hợp đồng trong kỳ tiếp theo so với hợp đồng được chấp thuận lần đầu tiên; + Doanh thu đã được thoả thuận trong hợp đồng với giá cố định có thể tăng vì lý do giá cả tăng lên; + Doanh thu theo hợp đồng có thể bị giảm do nhà thầu không thực hiện đúng tiến độ hoặc không đảm bảo chất lượng xây dựng theo thoả thuận trong hợp đồng; + Khi hợp đồng với giá cố định quy định mức giá cố định cho một đơn vị sản phẩm hoàn thành thì doanh thu theo hợp đồng sẽ tăng hoặc giảm khi khối lượng sản phẩm tăng hoặc giảm. - Khoản tiền thưởng là các khoản phụ thêm trả cho nhà thầu nếu nhà thầu thực hiện hợp đồng đạt hay vượt mức yêu cầu. Khoản tiền thưởng được tính vào doanh thu của hợp đồng xây dựng khi có đủ 2 điều kiện: + Chắc chắn đạt hoặc vượt mức một số tiêu chuẩn cụ thể đã được ghi trong hợp đồng; + Khoản tiền thưởng được xác định một cách đáng tin cậy. - Một khoản thanh toán khác mà nhà thầu thu được từ khách hàng hay một bên khác để bù đắp cho các chi phí không bao gồm trong giá hợp đồng. Ví dụ: Sự chậm trễ do khách hàng gây nên; Sai sót trong các chỉ tiêu kỹ thuật hoặc thiết kế và các tranh chấp về các thay đổi trong việc thực hiện hợp đồng.
- Việc xác định doanh thu tăng thêm từ các khoản thanh toán trên còn tuỳ thuộc vào rất nhiều yếu tố không chắc chắn và thường phụ thuộc vào kết quả của nhiều cuộc đàm phán. Do đó, các khoản thanh toán khác chỉ được tính vào doanh thu của hợp đồng xây dựng khi: + Các cuộc thoả thuận đã đạt được kết quả là khách hàng sẽ chấp thuận bồi thường; + Khoản thanh toán khác được khách hàng chấp thuận và có thể xác định được một cách đáng tin cậy. 13. Ghi nhận doanh thu của hợp đồng xây dựng theo 1 trong 2 trường hợp sau: - Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toán theo tiến độ kế hoạch, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được ước tính một cách đáng tin cậy, thì doanh thu của hợp đồng xây dựng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hoàn thành do nhà thầu tự xác định vào ngày lập báo cáo tài chính mà không phụ thuộc vào hoá đơn thanh toán theo tiến độ kế hoạch đã lập hay chưa và số tiền ghi trên hoá đơn là bao nhiêu; - Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được xác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận, thì doanh thu và chi phí liên quan đến hợp đồng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hoàn thành được khách hàng xác nhận trong kỳ phản ánh trên hoá đơn đã lập. 14. Khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng không thể ước tính được một cách đáng tin cậy, thì: - Doanh thu chỉ được ghi nhận tương đương với chi phí của hợp đồng đã phát sinh mà việc được hoàn trả là tương đối chắc chắn; - Chi phí của hợp đồng chỉ được ghi nhận là chi phí trong kỳ khi các chi phí này đã phát sinh. 15. Những sản phẩm, hàng hoá được xác định là đã bán nhưng vì lý do về chất lượng, về quy cách kỹ thuật,… người mua từ chối thanh toán, gửi trả lại người bán hoặc yêu cầu giảm giá và được doanh nghiệp chấp thuận; hoặc người mua mua hàng với khối lượng lớn được chiết khấu thương mại thì các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng này được theo dõi riêng trên các Tài khoản 531“Hàng bán bị trả lại”, hoặc Tài khoản 532 “Giảm giá hàng bán”, Tài khoản 521“Chiết khấu thương mại”, cuối kỳ kết chuyển vào TK 511 để tính doanh thu thuần. 16. Trường hợp trong kỳ doanh nghiệp đã viết hoá đơn bán hàng và đã thu tiền bán hàng nhưng đến cuối kỳ vẫn chưa giao hàng cho người mua hàng, thì trị giá số hàng này không được coi là đã bán trong kỳ và không được ghi vào Tài khoản 511 “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” mà chỉ hạch toán vào bên Có Tài khoản 131 “Phải thu của khách hàng” về khoản tiền đã thu của khách hàng. Khi thực giao hàng cho người mua sẽ hạch toán vào Tài khoản 511“Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” về trị giá hàng đã giao, đã thu trước tiền bán hàng, phù hợp với các điều kiện ghi nhận doanh thu.
- 17. Đối với trường hợp cho thuê tài sản, có nhận trước tiền cho thuê của nhiều năm thì doanh thu cung cấp dịch vụ ghi nhận của năm tài chính được xác định trên cơ sở lấy tổng số tiền nhận được chia cho số kỳ nhận trước tiền. 18. Đối với doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ cung cấp sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ theo yêu cầu của Nhà nước, được Nhà nước trợ cấp, trợ giá theo quy định thì doanh thu trợ cấp, trợ giá là số tiền được Nhà nước chính thức thông báo, hoặc thực tế trợ cấp, trợ giá được phản ánh trên TK 5114 “Doanh thu trợ cấp, trợ giá”. 19. Không hạch toán vào Tài khoản 511 các trường hợp sau: + Trị giá hàng hoá, vật tư, bán thành phẩm xuất giao cho bên ngoài gia công chế biến. + Trị giá sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cung cấp giữa công ty, Tổng công ty với các đơn vị hạch toán phụ thuộc. + Trị giá sản phẩm, hàng hoá và dịch vụ cung cấp cho nhau giữa Tổng công ty với các đơn vị thành viên. + Trị giá sản phẩm, hàng hoá đang gửi bán; dịch vụ hoàn thành đã cung cấp cho khách hàng nhưng chưa được xác định là đã bán. + Trị giá hàng gửi bán theo phương thức gửi bán đại lý, ký gửi (Chưa được xác định là đã bán). + Doanh thu hoạt động tài chính và các khoản thu nhập khác không được coi là doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. KẾT CẤU VÀ NỘI DUNG PHẢN ÁNH CỦA TÀI KHOẢN 511 - DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ Bên Nợ: - Số thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu phải nộp tính trên doanh thu bán hàng thực tế của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ đã cung cấp cho khách hàng và được xác định là đã bán trong kỳ kế toán; - Số thuế GTGT phải nộp của doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp; - Doanh thu hàng bán bị trả lại kết chuyển cuối kỳ; - Khoản giảm giá hàng bán kết chuyển cuối kỳ; - Khoản chiết khấu thương mại kết chuyển cuối kỳ; - Kết chuyển doanh thu thuần vào Tài khoản 911 "Xác định kết quả kinh doanh".
- Bên Có: Doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tư và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp thực hiện trong kỳ kế toán. Tài khoản 511 không có số dƣ cuối kỳ. Tài khoản 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, có 5 tài khoản cấp 2: + Tài khoản 5111 - Doanh thu bán hàng hoá: Phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng hàng hoá được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp. Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành kinh doanh hàng hoá, vật tư, lương thực,... + Tài khoản 5112 - Doanh thu bán các thành phẩm: Phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng sản phẩm (Thành phẩm, bán thành phẩm) được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp. Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành sản xuất vật chất như: Công nghiệp, xây lắp... Tài khoản 5112 - Doanh thu bán thành phm, c 8 tài khoản cp 3: + Tài khoản 51121 - Doanh thu bán than: Tài khoản này dng đĨ phản ánh doanh thu và doanh thu thuần cđa sản phm than đã xác định tiêu thơ trong k k toán. + Tài khoản 51122 - Doanh thu điƯn: Tài khoản này dng đĨ phản ánh doanh thu và doanh thu thuần cđa sản phm điƯn đã xác định tiêu thơ trong k k toán. + Tài khoản 51123 - Doanh thu vt liƯu nỉ: Tài khoản này dng đĨ phản ánh doanh thu và doanh thu thuần cđa sản phm vt liƯu nỉ đã xác định tiêu thơ trong k k toán. + Tài khoản 51124 - Doanh thu khoáng sản: Tài khoản này dng đĨ phản ánh doanh thu và doanh thu thuần cđa sản phm Thic, đng .... đã xác định tiêu thơ trong k k toán.
- + Tài khoản 51125 - Doanh thu xây lắp: Tài khoản này dng đĨ phản ánh doanh thu và doanh thu thuần cđa sản phm xây lắp đã xác định tiêu thơ trong k k toán. + Tài khoản 51126 - Doanh thu vt liƯu xây dng: Tài khoản này dng đĨ phản ánh doanh thu và doanh thu thuần cđa sản phm vt liƯu xây dng đã xác định tiêu thơ trong k k toán. + Tài khoản 51127 - Doanh thu cơ khí: Tài khoản này dng đĨ phản ánh doanh thu và doanh thu thuần cđa sản phm cơ khí đã xác định tiêu thơ trong k k toán. + Tài khoản 51128 - Doanh thu thành phm khác: Tài khoản này dng đĨ phản ánh doanh thu và doanh thu thuần cđa thành phm khác. + Tài khoản 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ: Phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng dịch vụ đã hoàn thành, đã cung cấp cho khách hàng và được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán. Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành kinh doanh dịch vụ như: Giao thông vận tải, bưu điện, du lịch, dịch vụ công cộng, dịch vụ khoa học, kỹ thuật, dịch vụ kế toán, kiểm toán,... + Tài khoản 5114 - Doanh thu trợ cấp, trợ giá: Dùng để phản ánh các khoản doanh thu từ trợ cấp, trợ giá của Nhà nước khi doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ cung cấp sản phẩm, hàng hoá và dịch vụ theo yêu cầu của Nhà nước. + Tài khoản 5117 – Doanh thu kinh doanh bất động sản đầu tư: Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu cho thuê bất động sản đầu tư và doanh thu bán, thanh lý bất động sản đầu tư. PHƢƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN MỘT SỐ NGHIỆP VỤ KINH TẾ CHỦ YẾU 1. Doanh thu của khối lượng sản phẩm (Thành phẩm, bán thành phẩm), hàng hoá, dịch vụ đã được xác định là đã bán trong kỳ kế toán: a) Đối với sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tư, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ theo giá bán chưa có thuế GTGT, ghi: Nợ TK 111, 112, 131,... (Tổng giá thanh toán) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá bán chưa có thuế GTGT) (5111, 5112, 5113, 5117)
- Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). b) Đối với sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tư, dịch vụ không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ theo giá thanh toán, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131,... (Tổng giá thanh toán) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán) (5111,5112, 5113, 5117). 2. Trường hợp, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phát sinh bằng ngoại tệ, thì ngoài việc ghi sổ kế toán chi tiết số nguyên tệ đã thu hoặc phải thu, kế toán phải căn cứ vào tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế để quy đổi ra Đồng Việt Nam hoặc đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế toán để hạch toán vào Tài khoản 511 "Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ". 3. Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ khi xuất sản phẩm, hàng hoá thuộc đối tượng chịu thuế CTGT tính theo phương pháp khấu trừ đổi lấy vật tư, hàng hoá, TSCĐ không tương tự để sử dụng cho sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng để đổi lấy vật tư, hàng hoá, TSCĐ khác theo giá bán chưa có thuế GTGT, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (Tổng giá thanh toán) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá bán chưa có thuế GTGT) (5111, 5112) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). - Khi nhận vật tư, hàng hoá, TSCĐ do trao đổi, kế toán phản ánh giá trị vật tư, hàng hoá, TSCĐ nhận được do trao đổi, ghi: Nợ các TK 152, 153, 156, 211,... (Giá mua chưa có thuế GTGT) Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (Nếu có) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng (Tổng giá thanh toán). - Trường hợp được thu thêm tiền do giá trị hợp lý của sản phẩm, hàng hoá đưa đi trao đổi lớn hơn giá trị hợp lý của vật tư, hàng hoá, TSCĐ nhận được do trao đổi thì khi nhận được tiền của bên có vật tư, hàng hoá, TSCĐ trao đổi, ghi:
- Nợ TK 111, 112 (Số tiền đã thu thêm) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. - Trường hợp phải trả thêm tiền do giá trị hợp lý của sản phẩm, hàng hoá đưa đi trao đổi nhỏ hơn giá trị hợp lý của vật tư, hàng hoá, TSCĐ nhận được do trao đổi thì khi trả tiền cho bên có vật tư, hàng hoá, TSCĐ trao đổi, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có các TK 111, 112, ... 4. Khi xuất sản phẩm, hàng hoá thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp đổi lấy vật tư, hàng hoá, TSCĐ không tương tự để sử dụng cho sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng do trao đổi theo tổng giá thanh toán, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán) (5111, 5112). - Khi nhận vật tư, hàng hoá, TSCĐ trao đổi về, kế toán phản ánh giá trị vật tư, hàng hoá, TSCĐ nhận trao đổi, ghi: Nợ TK 152, 153, 156, 211,... (Theo giá thanh toán) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. - Trường hợp được thu thêm tiền hoặc phải trả thêm tiền ghi như hướng dẫn ở mục 3 5. Khi bán hàng hoá theo phương thức trả chậm, trả góp đối với sản phẩm, hàng hoá, BĐS đầu tư thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng theo giá bán trả tiền ngay chưa có thuế GTGT, ghi : Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5111, 5112, 5117) (Giá bán trả tiền ngay chưa có thuế GTGT) Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (3331) (Thuế GTGT phải nộp). Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (Chênh lệch giữa tổng số tiền theo giá bán trả chậm, trả góp với giá bán trả tiền ngay chưa có thuế GTGT).
- - Khi thu được tiền bán hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112, ... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. - Định kỳ, ghi nhận doanh thu tiền lãi bán hàng trả chậm, trả góp trong kỳ, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi trả chậm, trả góp). 6. Khi bán hàng hoá theo phương thức trả chậm, trả góp, đối với sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tư không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng theo giá bán trả tiền ngay đã có thuế GTGT, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá bán trả tiền ngay có thuế GTGT) (5111, 5112) Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (Chênh lệch giữa tổng số tiền theo giá bán trả chậm, trả góp với giá bán trả tiền ngay có thuế GTGT). - Khi thu được tiền bán hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112, ... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. - Định kỳ, ghi nhận doanh thu tiền lãi bán hàng trả chậm, trả góp trong kỳ, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Tiền lãi trả chậm, trả góp). 7. Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT phải nộp theo phương pháp khấu trừ thuế, khi cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư, kế toán phản ánh doanh thu phải phù hợp với dịch vụ cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư đã hoàn thành từng kỳ. Khi phát hành hoá đơn thanh toán tiền thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (Nếu chưa nhận được tiền ngay) Nợ các TK 111, 112 (Nếu thu được tiền ngay)
- Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tiền cho thuê chưa có thuế GTGT) (5113, 5117) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp. 8. Trường hợp thu trước tiền nhiều kỳ về cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư: - Khi nhận tiền của khách hàng trả trước về cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư cho nhiều kỳ, ghi: Nợ các TK 111, 112,... (Tổng số tiền nhận trước) Có TK 3387- Doanh thu chưa thực hiện (Theo giá chưa có thuế GTGT) Có TK 3331- Thuế GTGT phải nộp. - Định kỳ, tính và kết chuyển doanh thu của kỳ kế toán, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5113, 5117). - Số tiền phải trả lại cho khách hàng vì hợp đồng cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư không được thực hiện tiếp hoặc thời gian thực hiện ngắn hơn thời gian đã thu tiền trước (nếu có), ghi: Nợ TK 3387- Doanh thu chưa thực hiện (Giá chưa có thuế GTGT) Nợ TK 3331- Thuế GTGT phải nộp (Số tiền trả lại cho bên thuê về thuế GTGT của hoạt động cho thuê tài sản không được thực hiện) Có các TK 111, 112,... (Tổng số tiền trả lại). 9. Đối với đơn vị tính thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp, khi cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư: - Khi phát hành hoá đơn dịch vụ cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư, ghi: Nợ TK 131- Phải thu của khách hàng (Nếu chưa nhận được tiền ngay) Nợ các TK 111, 112 (Nếu thu được tiền ngay) Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán) (5113, 5117).
- - Trường hợp thu trước tiền nhiều kỳ về cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư: + Khi nhận tiền của khách hàng trả trước về cho thuê hoạt động TSCĐ và cho thuê hoạt động bất động sản đầu tư cho nhiều năm, ghi: Nợ các TK 111, 112,... (Tổng số tiền nhận trước) Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (Tổng số tiền nhận trước). + Định kỳ, tính và kết chuyển doanh thu của kỳ kế toán, ghi: Nợ TK 3387- Doanh thu chưa thực hiện Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5113, 5117). + Cuối kỳ kế toán, tính và phản ánh số thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp, ghi: Nợ TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5113, 5117) Có TK 3331- Thuế GTGT phải nộp. + Số tiền phải trả lại cho khách hàng vì hợp đồng cung cấp dịch vụ về cho thuê hoạt động TSCĐ không được thực hiện, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có các TK 111, 112,... (Tổng số tiền trả lại). 10. Trường hợp bán hàng thông qua đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng 10.1. Kế toán ở đơn vị giao hàng đại lý: a) Khi xuất kho sản phẩm, hàng hoá giao cho các đại lý phải lập Phiếu xuất kho hàng gửi bán đại lý. Căn cứ vào phiếu xuất kho hàng gửi bán đại lý, ghi: Nợ TK 157 - Hàng gửi đi bán Có các TK 155, 156. b) Khi hàng hoá giao cho đại lý đã bán được. Căn cứ vào Bảng kê hoá đơn bán ra của hàng hoá đã bán do các bên nhận đại lý hưởng hoa hồng lập gửi về: - Đối với hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng theo giá bán chưa có thuế GTGT, ghi:
- Nợ các TK 111, 112, 131,... (Tổng giá thanh toán) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá bán chưa có thuế GTGT) (5111, 5112) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). Đồng thời phản ánh giá vốn của hàng bán ra, ghi: Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán Có TK 157 - Hàng gửi đi bán. - Đối với hàng hoá, dịch vụ không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng theo tổng giá thanh toán, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131,... Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán). Đồng thời phản ánh giá vốn của hàng bán ra, ghi: Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán Có TK 157 - Hàng gửi đi bán. c) Số tiền hoa hồng phải trả cho đơn vị nhận bán hàng đại lý hưởng hoa hồng, ghi: Nợ TK 641 - Chi phí bán hàng (Hoa hồng đại lý chưa có thuế GTGT) Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) Có các TK 111, 112, 131, … 10.2. Kế toán ở đơn vị nhận đại lý, bán đúng giá hưởng hoa hồng: a) Khi nhận hàng đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng, kế toán phản ánh toàn bộ giá trị hàng hoá nhận bán đại lý vào tài khoản ngoài Bảng Cân đối kế toán (Tài khoản 003 "Hàng hoá nhận bán hộ, nhận ký gửi, ký cược"). Khi nhận hàng đại lý, ký gửi ghi đơn bên Nợ TK 003, khi xuất hàng bán hoặc xuất trả lại hàng cho bên giao hàng, ghi đơn bên Có Tài khoản 003 "Hàng hoá nhận bán hộ, nhận ký gửi, ký cược". b) Khi hàng hoá nhận bán đại lý đã bán được:
- - Khi xuất bán hàng nhận đại lý, phải lập Hoá đơn GTGT hoặc Hoá đơn bán hàng theo chế độ quy định. Căn cứ vào Hoá đơn GTGT hoặc Hoá đơn bán hàng và các chứng từ liên quan, kế toán phản ánh số tiền bán hàng đại lý phải trả cho bên giao hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131, ... Có TK 331 - Phải trả cho người bán (Tổng giá thanh toán). - Định kỳ, khi xác định doanh thu hoa hồng bán hàng đại lý được hưởng, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Hoa hồng đại lý chưa có thuế GTGT) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (Nếu có). - Khi trả tiền bán hàng đại lý cho bên giao hàng, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán Có các TK 111, 112,... 11. Đối với hàng hoá xuất bán tại các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc. 11.1. Đối với hàng hoá thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ. a) Khi doanh nghiệp (Công ty, đơn vị cấp trên) xuất hàng hoá đến các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc (Như các chi nhánh, cửa hàng) phải lập Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ. - Công ty, đơn vị cấp trên căn cứ vào Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ, xác định giá vốn của hàng hoá xuất cho các đơn vị trực thuộc để bán, ghi: Nợ TK 157 - Hàng gửi đi bán (Giá vốn) Có các TK 155, 156,... - Khi đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc nhận được hàng hoá do công ty, đơn vị cấp trên chuyển đến, kế toán căn cứ vào Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ và các chứng từ có liên quan, ghi: Nợ TK 155, 156 (Giá bán nội bộ) Có TK 336 - Phải trả nội bộ.
- b) Khi đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc (Là đơn vị tính thuế GTGT phải nộp theo phương pháp khấu trừ), bán hàng hoá do công ty, đơn vị cấp trên chuyển đến phải lập Hoá đơn GTGT hàng hoá bán ra theo quy định. - Đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc căn cứ vào Hoá đơn GTGT phản ánh doanh thu bán hàng, ghi: Nợ TK 111, 112, 131,... Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá bán chưa có thuế GTGT) (5111, 5112) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). - Khi đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc nhận được Hoá đơn GTGT về hàng hoá tiêu thụ nội bộ do công ty, đơn vị cấp trên lập chuyển đến trên cơ sở số hàng hoá đã bán, căn cứ vào Hoá đơn GTGT phản ánh thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, ghi: Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ Có TK 156 - Hàng hoá (Nếu chưa kết chuyển giá vốn hàng hoá) Có TK 632 - Giá vốn hàng bán (Nếu đã kết chuyển giá vốn hàng hoá). 11.2. Đối với hàng hoá thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp: a) Khi doanh nghiệp (Công ty, đơn vị cấp trên) xuất thành phẩm, hàng hoá không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp đến các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc phải lập Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ theo quy định. - Công ty, đơn vị cấp trên căn cứ vào Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ, xác định giá vốn của hàng hoá xuất cho các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc, ghi: Nợ TK 157 - Hàng gửi đi bán (Giá vốn) Có TK 155 - Thành phẩm, Có TK 156 – Hàng hoá. Đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc nhận được sản phẩm, hàng hoá do công ty, đơn vị cấp trên chuyển đến, căn cứ vào Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ và các chứng từ có liên quan, ghi: Nợ TK 156 – Hàng hoá (Giá bán nội bộ) Có các TK 111, 112, 336,... b) Khi đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc bán sản phẩm, hàng hoá chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp do công ty, đơn vị cấp trên giao cho để bán phải lập Hoá đơn bán hàng.
- - Đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc căn cứ vào Hoá đơn bán hàng phản ánh doanh thu bán hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131,... Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán) (5111, 5112). c) Trường hợp khi xuất hàng hoá giao cho các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc công ty, đơn vị cấp trên sử dụng ngay Hoá đơn bán hàng. - Công ty, đơn vị cấp trên căn cứ vào Hoá đơn bán hàng phản ánh doanh thu bán hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112, 136, ... Có TK 512 - Doanh thu nội bộ (Tổng giá bán nội bộ) (5121, 5122). - Đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc nhận được sản phẩm, hàng hoá do công ty, đơn vị cấp trên giao cho để bán, căn cứ vào Hoá đơn bán hàng và các chứng từ có liên quan phản ánh giá vốn của sản phẩm nhập kho, ghi: Nợ các TK 155, 156 Có các TK 111, 112, 336, ... - Khi đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc xuất bán sản phẩm, hàng hoá do công ty, đơn vị cấp trên giao để bán phải lập Hoá đơn bán hàng, căn cứ vào Hoá đơn bán hàng phản ánh doanh thu bán hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131, ... Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán) (5111, 5112). 12. Đối với hoạt động gia công hàng hoá: a) Kế toán tại đơn vị giao hàng để gia công: - Khi xuất kho giao hàng để gia công, ghi: Nợ TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang Có các TK 152, 156. - Chi phí gia công hàng hoá thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, ghi: Nợ TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)
- Có các TK 111, 112, 331,... - Khi nhận lại hàng gửi gia công chế biến hoàn thành nhập kho, ghi: Nợ các TK 152, 156 Có TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang. b) Kế toán tại đơn vị nhận hàng để gia công: - Khi nhận hàng để gia công, doanh nghiệp phản ánh toàn bộ giá trị vật tư, hàng hoá nhận gia công trên Tài khoản ngoài Bảng Cân đối kế toán (Tài khoản 002 "Vật tư, hàng hoá nhận giữ hộ, nhận gia công" (Tài khoản ngoài Bảng cân đối kế toán)). Khi nhận vật tư, hàng hoá để gia công, kế toán ghi bên Nợ Tài khoản 002, khi xuất kho hàng để gia công, chế biến hoặc trả lại đơn vị giao hàng gia công, ghi bên Có Tài khoản 002. - Khi xác định doanh thu từ số tiền gia công thực tế được hưởng, ghi: + Đối với hoạt động gia công hàng hoá thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ và doanh nghiệp nhận gia công nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131, ... Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Số tiền gia công được hưởng chưa có thuế GTGT) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). + Đối với hoạt động gia công hàng hoá không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT nhưng đơn vị nhận gia công nộp thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp, ghi: Nợ TK 111, 112, 131,... Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng số tiền gia công được hưởng). 13. Kế toán doanh thu hợp đồng xây dựng. 13.1. Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toán theo tiến độ kế hoạch, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được ước tính một cách đáng tin cậy, thì kế toán căn cứ vào chứng từ phản ánh doanh thu tương ứng với phần công việc đã hoàn thành (Không phải hoá đơn) do nhà thầu tự xác định tại thời điểm lập báo cáo tài chính, ghi: Nợ TK 337 - Thanh toán theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5111).
- - Căn cứ vào Hoá đơn GTGT được lập theo tiến độ kế hoạch để phản ánh số tiền khách hàng phải trả theo tiến độ kế hoạch đã ghi trong hợp đồng, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 337 - Thanh toán theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp. - Khi nhận được tiền do khách hàng trả, hoặc nhận tiền khách hàng ứng trước, ghi: Nợ các TK 111, 112, ... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 13.2. Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được xác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận, thì kế toán phải lập Hoá đơn GTGT trên cơ sở phần công việc đã hoàn thành được khách hàng xác nhận, căn cứ vào Hoá đơn GTGT, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131, ... Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5111). 13.3. Khoản tiền thưởng thu được từ khách hàng trả phụ thêm cho nhà thầu khi thực hiện hợp đồng đạt hoặc vượt một số chỉ tiêu cụ thể đã được ghi trong hợp đồng, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131, ... Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5111). 13.4. Khoản bồi thường thu được từ khách hàng hay bên khác để bù đắp cho các chi phí không bao gồm trong giá trị hợp đồng (Ví dụ: Sự chậm trễ do khách hàng gây nên; sai sót trong các chỉ tiêu kỹ thuật hoặc thiết kế và các tranh chấp về các thay đổi trong việc thực hiện hợp đồng), ghi: Nợ các TK 111, 112, 131, ... Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (nếu có) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5111). 13.5. Khi nhận được tiền thanh toán khối lượng công trình hoàn thành hoặc khoản ứng trước từ khách hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112, ...
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Hạch toán theo quyết định 15
465 p |
904 |
483
-
Hướng dẫn hạch toán kế toán theo quyết định 15/2009/QĐ-BTC
2 p |
1057 |
364
-
CHƯƠNG I: BẢN CHẤT CỦA HẠCH TOÁN KẾ TOÁN
109 p |
824 |
263
-
Hạch toán theo quyết định 15 - loại tài sản 6
57 p |
609 |
254
-
Hạch toán theo quyết định 15 - loại tài sản 2
103 p |
478 |
210
-
Hạch toán theo quyết định 15 - loại tài sản 1
166 p |
339 |
194
-
Hạch toán theo quyết định 15 - loại tài sản 3
97 p |
245 |
149
-
Hạch toán theo quyết định 15 - loại tài sản 9
13 p |
213 |
137
-
Hạch toán theo quyết định 15 - loại tài sản 5
51 p |
235 |
132
-
Nghị định 15/2006/QD-BTC bằng tiếng Anh
64 p |
410 |
120
-
Hạch toán theo quyết định 15 - loại tài sản 8
12 p |
181 |
111
-
Hạch toán theo quyết định 15 - loại tài sản 7
11 p |
196 |
101
-
Sự khác biệt giữa Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC và Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC
7 p |
173 |
32
-
Hướng dẫn đơn vị hạch toán theo chế độ hạch toán kế toán phù hợp
2 p |
173 |
23
-
Ebook Chế độ kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp (ban hành theo quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính): Phần 1
268 p |
37 |
14
-
Ebook Chế độ kế toán doanh nghiệp (theo quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20-03-2006 của Bộ Tài chính): Phần 1
532 p |
30 |
12
-
Ebook Chế độ kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp (ban hành theo quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính): Phần 2
244 p |
55 |
7

Set-Cookie: TLDEVNamespace=4nhfauc9vds99un29i95k9mr21; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Hóa đại cương-Viet sciences
Chia sẻ: Trần Bá Trung5 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:24
lượt xem 457
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100904/trungtran5/80x100/hoadaicuong_pt_3907.jpg)
##
Hóa đại cương-Viet sciences
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Vietsciences-Võ Hồng Thái 31/12/2006 ÔN MỘT SỐ KIẾN THỨC HÓA ĐẠI CƯƠNG I. Cách biểu thị một nguyên tử để biết được các cấu tử chính bền của một nguyên tử. Nguyên tử đồng vị I.1. Cách biểu thị nguyên tử I.2. Nguyên tử đồng vị II. Cấu hình electron của nguyên tử II.1. Định nghĩa II.2. Qui tắc Klechkowski II.3. Qui tắc Hund (Sự phân bố điện tử vào obitan, orbital, vân đạo) III. Vận tốc phản ứng IV. Cân bằng hóa học IV.1. Định nghĩa IV.2. Nguyên lý chuyển dịch cân bằng (Nguyên lý Le Châtelier) V. Liên...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Hóa đại cương-Viet sciences
- Vấn đề IV vô cơ Vietsciences- Nguyễn Thị Chân Quỳnh 26/12/2006 Vietsciences-Võ Hồng Thái 31/12/2006 ÔN MỘT SỐ KIẾN THỨC HÓA ĐẠI CƯƠNG I. Cách biểu thị một nguyên tử để biết được các cấu tử chính bền của một nguyên tử. Nguyên tử đồng vị I.1. Cách biểu thị nguyên tử I.2. Nguyên tử đồng vị II. Cấu hình electron của nguyên tử II.1. Định nghĩa II.2. Qui tắc Klechkowski II.3. Qui tắc Hund (Sự phân bố điện tử vào obitan, orbital, vân đạo) III. Vận tốc phản ứng IV. Cân bằng hóa học IV.1. Định nghĩa IV.2. Nguyên lý chuyển dịch cân bằng (Nguyên lý Le Châtelier) V. Liên kết ion VI. Liên kết cộng hóa trị VII. Sự thủy phân của muối VIII. Các định nghĩa về axit, bazơ VIII.1. Định nghĩa axit, bazơ theo Arrhénius VIII.2. Định nghĩa axit bazơ theo Bronsted – Lowry Các kiến thức hóa đại cương thuộc chương trình lớp 10 ở phổ thông. Chúng ta ôn về các kiến thức này như: Sự đồng vị; Cấu hình electron của nguyên tử; Sự phân bố điện tử vào obitan (orbital, vân đạo); Vị trí nguyên tố trong bảng hệ thống tuần hoàn; Cân bằng hóa học; Vận tốc phản ứng; Liên kết ion; Liên kết cộng hóa trị; Sự thủy phân của muối; Định nghĩa axit, bazơ (acid, baz, base) theo Arrhenius, theo Bronsted – Lowry; Cách tính pH của các dung dịch axit, bazơ mạnh yếu; Pin điện hoá học và ăn mòn kim loại; Nước cứng và cách làm mềm nước cứng; Phân bón hóa học;… I. Cách biểu thị một nguyên tử để biết được các cấu tử chính bền của một nguyên tử. Nguyên tử đồng vị I.1. Cách biểu thị nguyên tử Để biết được các hạt cơ bản bền có trong nguyên tử (proton, neutron, electron) trong một nguyên tử, người ta dùng ký hiệu như sau: A Z X X: ký hiệu nguyên tử của nguyên tố (như Na, H, Cl, O, Fe) Z: số thứ tự nguyên tử (bậc số nguyên tử, số hiệu nguyên tử, số điện tích dương hạt nhân), có Z proton trong nhân, cũng có Z electron (điện tử) ngoài nhân (nếu không phải là ion),
- nguyên tố X ở ô thứ Z trong bảng hệ thống tuần hoàn Sở dĩ Z được gọi là số thứ tự nguyên tử hay bậc số nguyên tử vì người sắp xếp các nguyên tố hóa học trong bảng phân loại tuần hoàn theo chiều tăng dần trị số Z. Z còn được gọi là số hiệu nguyên tử vì căn cứ vào Z người ta biết đó là nguyên tử của nguyên tố nào (số nhãn hiệu, đặc hiệu). Z còn được gọi là số điện tích dương hạt nhân vì có Z proton trong nhân và điện tích của một proton là điện dương nhỏ nhất được biết hiện nay. A: số khối (số khối lượng), có tổng số A proton và neutron (nơtron) trong nhân Do khối lượng của 1 proton, xấp xỉ khối lượng của 1 neutron, xấp xỉ 1 đơn vị cacbon (đvC, đơn vị Cacbon, đơn vị khối lượng nguyên tử, amu, u, atomic mass unit); khối lượng electron không đáng kể so với khối lượng của proton và neutron (khối lượng một electron nhỏ hơn khối lượng của một proton hay neutron khoảng gần 1 840 lần) và proton, neutron ở trong nhân nguyên tử nên, một cách gần đúng, có thể coi khối lượng của nguyên tử như là khối lượng của nhân nguyên tử và nguyên tử có khối lượng nguyên tử là A đvC (Do đó có thể căn cứ vào A mà có thể biết nguyên tử này nặng hay nhẹ, nên A được gọi là số khối). Còn tổng quát, số khối luôn luôn là một số nguyên dương trong khi khối lượng nguyên tử thường không là số nguyên. 1 1 đvC = 1 đơn vị Cacbon = 1 u = 1amu = 1 đơn vị khối lượng nguyên tử = khối lượng 12 1 của nguyên tử đồng vị 12C = 6 gam 6,022.1023 Thí dụ: 1 1H (Z = 1; A = 1): H ở ô thứ 1 trong bảng hệ thống tuần hoàn (BHTTH), có 1 proton, 1 electon, có 1 điện tích dương hạt nhân, không có neutron (nơtron), H có khối lượng nguyên tử (nguyên tử lượng, nguyên tử khối) là 1 đvC. 23 11Na (Z = 11; A = 23): Na ở ô thứ 23 trong BHTTH, Na có 11 proton, có 11 điện tích dương hạt nhân, có 11 electron. Na có 23 proton và neutron. Na có 23 – 11 = 12 neutron. Na có khối lượng nguyên tử là 23 đvC. 35 17Cl (Z = 17; A = 35): Cl ở ô thứ 17; 17 proton; 17 điện tích dương hạt nhân; 17 electron; 35 – 17 = 18 neutron; khối lượng nguyên tử của nguyên tử Cl này là 35 đvC. 23 11 Na + có 11 proton, có 10 electron, 12 neutron, ion 23 11 Na + có khối lượng là 23 đvC. 16 8O 2− có 8 proton, có 10 electron, 8 neutron, ion 16 O 2− có khối lượng 16 đvC. (Do khối lượng 8 của electron không đáng kể so với khối lượng của proton, neutron nên có thể coi khối lượng ion cũng bằng khối lượng của nguyên tử tương ứng). I.2. Nguyên tử đồng vị Nguyên tử đồng vị là các nguyên tử của cùng một nguyên tố hoá học nhưng có khối lượng khác nhau, các nguyên tử đồng vị có cùng số thứ tự nguyên tử Z nhưng khác số khối A, nói cách khác các nguyên tử đồng vị có cùng số proton nhưng khác số neutron trong nhân. (Các nguyên tử đồng vị có cùng số thứ tự nguyên tử Z nên cùng sắp ở một ô trong BPLTH, do đó các nguyên tử này được gọi là đồng vị, cùng vị trí).
- Thí dụ: 1 2 2 3 1 H 1 H ( 1 D) 1 H ( 3T ) 1 Z=1 Z=1 Z=1 A=1 A=2 A=3 1 proton, 0 neutron 1 proton, 1 neutron 1 proton, 2 neutron 1 đvC 2đvC 3đvC Trên đây là ba nguyên tử đồng vị của nguyên tố Hiđro (Hidrogen) (D: Deuterium, Đơteri; T: Tritium, Triti) 35 37 17 Cl 17 Cl Z = 17 Z = 17 A = 35 A = 37 17 proton, 18 neutron 17 proton, 20 neutron 35 đvC 37 đvC Trên đây là hai nguyên tử đồng vị của nguyên tố Clo (Clor) Nguyên tố hoá học là loại nguyên tử (thứ nguyên tử) mà các nguyên tử của cùng một nguyên tố thì có cùng số thứ tự nguyên tử Z. Còn nguyên tử là phần nhỏ nhất của một nguyên tố hóa học mà còn giữ được tính chất của nguyên tố đó. Thí dụ phân tử H2SO4 được tạo bởi 3 nguyên tố hoá học (3 loại nguyên tử là hiđro, lưu huỳnh, oxi), 7 nguyên tử (2 nguyên tử H, 1 nguyên tử S, 4 nguyên tử O) Có 92 nguyên tố hóa học trong tự nhiên (Z: 1 - 92), và có khoảng 300 nguyên tử đồng vị trong tự nhiên. (Có khoảng 1 000 nguyên tử đồng vị nhân tạo). Như vậy trung bình một nguyên tố hóa học trong tự nhiên có khoảng 3 nguyên tử đồng vị. Khối lượng nguyên tử được dùng để tính toán trong hóa học là khối lượng nguyên tử trung bình của các nguyên tử đồng vị hiện diện trong tự nhiên với tỉ lệ xác định. 35 Thí dụ: Clo (Cl) có 2 nguyên tử đồng vị trong tự nhiên là 17 Cl (chiếm 75% số nguyên tử) và 37 17Cl (chiếm 25% số nguyên tử). Do đó khối lượng nguyên tử của Cl là: 35(75) + 37(25) MCl = M các đồng vị của Cl = ≈ 35,5 100 35 37 (Lấy khối lượng của 17 Cl bằng 35; khối lượng của 17 Cl bằng 37 là lấy gần đúng, còn khối lượng thật của các đồng vị này không là số nguyên) II. Cấu hình electron của nguyên tử II.1. Định nghĩa Cấu hình electron (Cấu hình điện tử) của một nguyên tử là cách sắp xếp các electron của nguyên tử này trong các lớp và phân lớp thích hợp. Thí dụ: Cấu hình electron của natri (Na, Z = 11) là: 1s2 2s2 2p6 3s1
- (11 electron của Natri được sắp vào 3 lớp điện tử, lớp 1, lớp 2 và lớp 3. Lớp 1 có 2 điện tử, lớp 2 có 8 điện tử, lớp 3 có 1 điện tử. Có 2 điện tử ở phân lớp s của lớp 1, có 2 điện tử ở phân lớp s của lớp 2, có 6 điện tử ở phân lớp p của lớp 2, có 1 điện tử ở phân lớp s của lớp thứ 3) Viết cấu hình electron của nguyên tử nhằm mục đích qua đó có thể biết được tính chất hóa học cơ bản của nguyên tử, như kim loại hay phi kim, có tính khử hay tính oxi hóa, có hóa trị bao nhiêu, có số oxi hóa bao nhiêu,….Đồng thời căn cứ vào cấu hình electron của nguyên tử có thể biết được vị trí của nguyên tố của nguyên tử đó trong bảng phân loại tuần hoàn (bảng hệ thống tuần hoàn) Thí dụ: Qua cấu hình electron của Na trên cho thấy Natri có 1 điện tử hóa trị, nên Na là một kim loại mạnh, nó có tính khử mạnh. Na dễ cho điện tử hóa trị này để tạo ion Na+. Do đó Na có hóa trị I, có số oxi hóa bằng +1 trong các hợp chất. Natri ở ô thứ 11 trong BPLTH, Natri có 3 lớp điện tử nên Na ở chu kỳ 3, Na ở phân nhóm chính nhóm I (IA). II.2. Qui tắc Klechkowski (qui tắc này giúp viết cấu hình electron của một nguyên tử) Điện tử được sắp vào phân lớp có mức năng lượng thấp nhất trước, khi phân lớp có mức năng lượng thấp nhất đã đủ điện tử rồi mà còn dư điện tử thì mới sắp tiếp điện tử vào phân lớp có mức năng lượng cao hơn;… Điện tử được sắp xếp vào các phân lớp như thế nào để nguyên tử có năng lượng thấp nhất (nên nguyên tử sẽ bền nhất). Phân lớp nào có tổng trị số số lượng tử chính n và số lượng tử phụ l nhỏ hơn thì sẽ có mức năng lượng thấp hơn. Nếu các phân lớp có cùng tổng trị số (n + l) thì phân lớp nào có số lượng tử chính n nhỏ hơn sẽ có mức năng lượng thấp hơn. Thí dụ: 1s có (n + l) = (1+ 0) = 1; 2s có (n + l) = (2 + 0) = 2; 2p có (n + l) = (2 + 1) = 3; 3d có (n + l) = (3 + 2) = 5; 4p có (n + l) = (4 + 1) = 5; 5s có (n + l) = (5 + 0) = 5; 4f có (n + l) = (4 + 3) = 7;….Số lượng tử chính n chỉ lớp (tầng). Số lượng tử phụ l chỉ phân lớp (phụ tầng). Số lượng tử 0 1 2 3 4 5 6 7 8 phụ (l) Tên phân lớp s p d f g h i j k (phụ tầng) Trong một phân lớp có chứa các obitan (orbital, vân đạo). Số điện tử tối đa trong một obitan là 2, ký hiệu là ↑↓ hay ↑↓ . Phân lớp s có 1 obitan, phân lớp p có 3 obitan, phân lớp d có 5 obitan, phân lớp f có 7 obitan, phân lớp g có 9 obitan,… Tổng quát lớp điện tử thứ n sẽ có n phân lớp. Thí dụ ở lớp 1 (lớp K) chỉ có 1 phân lớp, đó là phân lớp s. Phân lớp s có 1 obitan nên phân lớp s chứa tối đa 2 điện tử; Lớp 2 (lớp L) có 2 phân lớp, đó là phân lớp s và phân lớp p. Phân lớp p có 3 obitan nên phân lớp p chứa tối đa 6 điện tử; Lớp thứ 3 (lớp M) có 3 phân lớp, đó là các phân lớp: s, p và d. Phân lớp d có 5 obitan nên phân lớp d chứa tối đa 10 điện tử; Lớp điện tử thứ 4 (lớp N) có 4 phân lớp, đó là các phân lớp: s, p, d và f. Phân lớp f có 7 obitan nên phân lớp f chứa tối đa 14 điện tử. Lớp điện tử thứ 5 (lớp O) sẽ có 5 phân lớp, đó là các phân lớp: s, p, d, f và g; Lớp điện tử thứ 6 (lớp P) sẽ có 6 phân lớp, đó là các phân lớp: s, p, d, f, g và h; Lớp thứ 7 (lớp Q) sẽ có 7 phân lớp…Tuy nhiên trong thực tế, số nguyên tố được biết không nhiều, Z không lớn, số điện tử không nhiều nên chưa đủ điện tử để sắp xếp vào các phân lớp g, h, i, j… mà hiện chỉ mới cần các phân lớp s, p, d và f.
- Khi viết 1s2 (đọc là “một s hai”) thì hiểu là có 2 điện tử ở phân lớp s của lớp thứ nhất (số 1 chỉ thứ tự của lớp điện tử, chữ s chỉ phân lớp, còn số 2 viết bên trên phía phải của s cho biết số điện tử có mặt trong phân lớp); Khi viết 2p5 (đọc là “hai p năm”) hiểu là có 5 điện tử ở phân lớp p của lớp thứ hai; khi viết 3d8 (đọc là “3 d 8”) hiểu là có 8 điện tử ở phân lớp d của lớp thứ ba; Khi viết 4f12 (đọc là “bốn f mười hai”) hiểu là có 12 điện tử ở phân lớp f của lớp 4… Phân lớp s p d f g h Số obitan trong phân lớp 1 3 5 7 9 11 Số điện tử tối đa trong phân lớp 2 6 10 14 18 22 Số thứ Tên lớp Tên phân lớp Số Số điện tử tự lớp obitan điện tử (orbital) 1 K 1s 1 2 2 L 2s; 2p 4 8 3 M 3s; 3p; 3d 9 18 4 N 4s; 4p; 4d; 4f 16 32 5 O 5s; 5p; 5d; 5f; 5g 25 50 n n2 2n2 Như vậy lớp điện tử thứ n sẽ có n2 obitan và 2n2 điện tử. Giản đồ cách nhớ sau đây giúp biết thứ tự mức năng lượng tăng dần của các phân lớp. 10s …. 9s 9p 9d 9f 9g 9h 9i 9j 9k 8s 8p 8d 8f 8g 8h 8i 8j 7s 7p 7d 7f 7g 7h 7i 6s 6p 6d 6f 6g 6h 5s 5p 5d 5f 5g n + l = 9 4s 4p 4d 4f n+l=8 3s 3p 3d n + l = 6 2s 2p n + l = 4 1s n+l=3 n+l=1 Thứ tự mức năng lượng tăng dần các phân lớp như sau: 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < 5s < 4d < 5p
- Thí dụ: Viết cấu hình electron của các nguyên tố sau đây: H, He, Li, Be, B, C, N, O, F, Ne, Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, Ar, K, Ca, Sc, Ti, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, Ga, Ge, As, Se, Br, Kr, Rb, Sr, Y, Zr, Nb, Mo, Tc, Ru, Rh, Pd, Ag, Cd, In, Sn, Sb, Te, I, Xe. Cho biết: Nguyên H He Li Be B C N O F Ne Na Mg Al Si P S Cl Ar tố Z 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Nguyên K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br tố Z 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 Nguyên Kr Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te tố Z 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 Nguyên tố I Xe Z 53 54 H (Z = 1): 1s1 He (Z = 2): 1s2 Li (Z = 3): 1s2 2s1 Be (Z = 4): 1s2 2s2 B (Z = 5): 1s2 2s2 2p1 C (Z = 6): 1s2 2s2 2p2 N (Z = 7): 1s2 2s2 2p3 O (Z = 8): 1s2 2s2 2p4 F (Z = 9): 1s2 2s2 2p5 Ne (Z = 10): 1s2 2s2 2p6 Na (Z = 11): 1s2 2s2 2p6 3s1 hay [Ne] 3s1 Mg (Z = 12): 1s2 2s2 2p6 3s2 Al (Z = 13): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1 hay [Ne] 3s2 3p1 Si (Z = 14): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p2 P (Z = 15): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3 S (Z = 16): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4 Cl (Z = 17): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5 Ar (Z = 18): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 K (Z = 19): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 Ca (Z = 20): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 hay [Ar] 4s2 Sc (Z = 21): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d1 hay: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d1 4s2 Ti (Z = 22): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d2 hay: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d2 4s2 hay [Ar]3d2 4s2 V (Z = 23): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d3 Cr (Z = 24): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d5 (thay vì 4s2 3d4. 3d5, d bán bão hòa điện tử, bền, nên cấu hình electron của Crom trái với qui tắc Klechkovski. Điều này chứng tỏ cấu hình 4s1 3d5 bền hơn 4s2 3d4, hay năng lượng 4s1 3d5 thấp hơn 4s2 3d4) Mn (Z = 25): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5 Fe (Z = 26): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d6 Co (Z = 27): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d7 Ni (Z = 28): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d8
- Cu (Z = 29): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d10 (thay vì: 4s2 3d9. 3d10, d bão hòa điện tử, bền, nên cấu hình điện tử của Cu không theo đúng qui tắc Klechkovski) Zn (Z = 30): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 Ga (Z = 31): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p1 hay: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d10 4s2 4p1 Ge (Z = 32): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p2 As (Z = 33): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p3 Se (Z = 34): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p4 Br (Z = 35): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p5 Kr (Z = 36)): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 Rb (Z = 37): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s1 hay [Kr] 5s1 Sr (Z = 38): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 hay [Kr] 5s2 Y (Z = 39): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d1 hay [Kr]4d1 5s2 Zr (Z = 40): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d2 Nb (Z = 41): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d3 Mo (Z = 42): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s1 4d5 (thay vì: 5s2 4d4, do d5 bán bão hòa, bền) Tc (Z = 43): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d5 Ru (Z = 44): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d6 Rh (Z = 45): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d7 Pd (Z = 46): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d8 Ag (Z = 47): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s1 4d10 (thay vì: 5s2 4d9) Cd (Z = 48): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 In (Z = 49): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p1 Sn (Z = 50): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p2 Sb (Z = 51): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p3 Te (Z = 52): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p4 I (Z = 53): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p5 Xe (Z = 54): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 II.3. Qui tắc Hund (Sự phân bố điện tử vào obitan, orbital, vân đạo) Điện tử được phân bố vào obitan như thế nào để có tổng số spin cao nhất (Tất cả các obitan của cùng một phân lớp đã chứa một điện tử có mũi tên hướng lên rồi mà còn dư điện tử, thì điện tử thứ nhì mới được sắp vào cùng một obitan với mũi tên hướng xuống) Chú ý là phân lớp s chỉ có 1 obitan; Phân lớp p có 3 obitan; Phân lớp d chứa có 5 obitan; phân lớp f có 7 obitan. Mỗi obitan chứa tối 2 điện tử với spin ngược chiều nhau (hai mũi tên ngược chiều nhau trong một ô vuông hay một vòng tròn, ↑↓ hay ↑↓ ) Thí dụ: Hãy cho biết sự phân bố điện tử vào obitan nguyên tử của các nguyên tố sau đây: C, N, O, F, Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Cu, Zn, Br. Cho biết : Ntố C N O F Na Mg Al Si P S Cl K Ca Cr Mn Fe Cu Zn Br Z 6 7 8 9 11 12 13 14 15 16 17 19 20 24 25 26 29 30 35 Ta viết cấu hình electron theo qui tắc Klechkovski trước rồi dựa vào cấu hình electron và qui tắc Hund để phân bố điện tử vào các obitan sau.
- C : 1s2 2s2 2p2 ⇒ Sự phân bố điện tử vào obitan: ↑↓ ↑↓ ↑ ↑ 1s 2s 2p N : 1s2 2s2 2p3 ⇒ Sự phân bố điện tử vào obitan: ↑↓ ↑↓ ↑ ↑ ↑ 1s 2s 2p O : 1s2 2s2 2p4 ⇒ Sự phân bố điện tử vào obitan: ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ ↑ 1s 2s 2p F : 1s2 2s2 2p5 ⇒ Sự phân bố điện tử vào obitan: ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ 1s 2s 2p Ne : 1s2 2s2 2p6 ⇒ Sự phân bố điện tử vào obitan: ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ 1s 2s 2p Na : 1s2 2s2 2p6 3s1 ⇒ Sự phân bố điện tử vào obitan: ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ 1s 2s 2p 3s Cr: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d5 ⇒ Sự phân bố điện tử vào obitan: ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ 1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s Chú ý C.1. Khi viết cấu hình electron của một ion (nhất là ion dương) thì ta nên viết cấu hình điện tử của nguyên tử tương ứng trước, sau đó mới viết cấu hình electron của ion, chú ý là sự mất điện tử để tạo ion dương ứng với sự mất điện tử ở lớp ngoài cùng (lớp hóa trị, lớp có trị số lớn nhất trong cấu hình electron) Thí dụ: Viết cấu hình electron của các ion sau đây: Fe2+, Fe3+, Mn2+, Cu+, Zn2+. Fe (Z = 26): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d6 Fe2+ (24 điện tử): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 (mất 2 e− ở lớp ngoài cùng, lớp có trị số lớn nhất trong cấu hình electron, lớp 4, ở 4s2, chứ không phải ở lớp 3, 3d6) 3+ − 2 2 6 2 6 5 Fe (23 e ): 1s 2s 2p 3s 3p 3d Nếu viết trực tiếp cấu hình electron của Fe3+ (23 e−) thường viết là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d3 (cấu hình electron này sai) Mn (Z = 25) (25 e−): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5 Mn2+ (23 e−): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d5 Cu (Z = 29): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d10 Cu2+ (27 điện tử): 1s22s2 2p6 3s2 3p6 3d9
- S (Z = 16): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4 S2− (18 electron): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 C.2. Số thứ tự nguyên tử Z (Số hiệu nguyên tử, Số điện tích hạt nhân, Bậc số nguyên tử) của một nguyên tố cho biết có Z proton có trong nhân nguyên tử, nó cũng bằng số điện tử ở ngoài nhân (nếu không là ion), cho biết nguyên tố hóa học ở ô thứ Z trong bảng hệ thống tuần hoàn (bảng phân loại tuần hoàn). Thí dụ: Na (Natri, Z = 11) như vậy Na ở ô thứ 11 trong bảng hệ thống tuần hoàn; Fe (Sắt, Z = 26) như vậy Fe ở ô thứ 26 trong bảng hệ thống tuần hoàn. C.3. Trị số lớp lớn nhất trong cấu hình electron của một nguyên tử cho biết chu kỳ của nguyên tố này trong bảng hệ thống tuần hoàn. Thứ tự của chu kỳ bằng trị số lớp điện tử lớn nhất trong cấu hình electron. Thí dụ: Fe (Z = 26) có cấu hình electron là 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d6 như vậy Fe ở ô thứ 26, chu kỳ 4. Cl (Z = 17) có cấu hình electron là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5 như vậy Cl ở ô thứ 17, chu kỳ 3. C.4. Nguyên tố thuộc phân nhóm chính (cột A) là các nguyên tố mà cấu hình electron của chúng không có điện tử d, f hoặc nếu có d, f thì d, f đã bão hòa điện tử, d10, f14 (trừ các nguyên tố thuộc phân nhóm phụ IB, IIB). Với nguyên tố thuộc phân nhóm chính, số điện tử ở lớp ngoài cùng cho biết thứ tự của phân nhóm chính. Thứ tự của phân nhóm chính bằng tổng số điện tử ở lớp điện tử ngoài cùng (lớp có trị số lớn nhất trong cấu hình electron) ns1: IA (n: lớp ngoài cùng, lớp có trị số lớn nhất trong cấu hình electron) ns2: IIA ns2 np1: IIIA ns2 np2: IVA ns2 np3: VA ns2 np4: VIA ns2 np5: VIIA ns2 np6: VIIIA (Nhóm khí hiếm, khí trơ, còn gọi là nhóm 0, ở cuối mỗi chu kỳ) Thí dụ: Cl (Clor, Clo, Z = 17) có cấu hình electron là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5 như vậy Cl ở ô thứ 17, chu kỳ 3, phân nhóm chính nhóm VII (hay VIIA). Ge (Germanium, Gemani, Z = 32) có cấu hình electron là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p2 như vậy Ge ở ô thứ 32, chu kỳ 4, phân nhóm chính nhóm IV (IVA). I (Iod, Iot, Z = 53) có cấu hình electron là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p5 như vậy I ở ô thứ 53, chu kỳ 5, phân nhóm chính nhóm VII hay VIIA. C.5. Nguyên tố thuộc phân nhóm phụ (hay cột B) là các nguyên tố mà cấu hình electron của chúng có chứa điện tử d hay f chưa đủ (d1 – 9, f1 – 13 ), trừ các nguyên tố thuộc phân nhóm phụ nhóm I và II (IB, IIB). Với nguyên tố thuộc phân nhóm phụ (cột B), thường căn cứ vào tổng số điện tử ở phân lớp s ngoài cùng với số điện tử ở phân lớp d kế bên trong, để xác
- định phân nhóm phụ. Thứ tự phân nhóm phụ thường bằng tổng số điện tử s ngoài cùng và điện tử d ở lớp kế bên trong. (n – 1)d10 ns1: IB (n: lớp lớn nhất trong cấu hình electron) 10 2 (n – 1)d ns : IIB (n – 1)d1 ns2: IIIB 2 2 (n – 1)d ns : IVB (n – 1)d3 ns2: VB (n – 1)d4 ns2 hoặc (n – 1)d5 ns1: VIB 5 2 (n – 1)d ns : VIIB (n – 1)d6 ns2; (n – 1)d7 ns2; (n – 1)d8 ns2: VIIIB (Ở phân nhóm phụ nhóm VIII có bộ ba nguyên tố) Thí dụ: Fe (Z = 26) có CH e là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d6 như vậy Fe ở ô thứ 26, chu kỳ 4, phân nhóm phụ nhóm VIII (hay VIIIB). V (Vanadium, Vanađi, Z = 23) có CH e là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d3 như vây V ở ô thứ 23, chu kỳ 4, phân nhóm phụ nhóm V (VB). Cu (Đồng, Z = 29) có CH e là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d10 như vậy Cu ở ô thứ 29, chu kỳ 4, phân nhóm phụ nhóm I (IB). Zn (Kẽm, Z = 30) có CH e là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 như vậy Zn ở ô thứ 30, chu kỳ 4, phân nhóm phụ nhóm II (IIB). Pd (Paladium, Palađi, Z = 46) có CH e là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d8 như vậy Pd ở ô thứ 46, chu kỳ 5, phân nhóm phụ nhóm VIII (VIIIB). C.6. Các nguyên tố mà có số điện tử ở lớp ngoài cùng (lớp có trị số lớn nhất trong cấu hình electron, lớp hóa trị) 1, 2 hay 3 điện tử, thì đó là các kim loại (trừ H, He). Do đó tất cả các nguyên tố thuộc phân nhóm phụ (cột B, có 1, 2 điện tử ngoài cùng) đều là các kim loại. Kim loại có tính khử, chúng dễ cho 1, 2 hay 3 điện tử ngoài cùng để tạo các ion dương tương ứng. Số điện tử được cho như thế nào để ion dương thu được có cấu hình điện tử bền, thường gặp là cấu hình 8 điện tử ngoài cùng, giống khí trơ (khí hiếm) gần nó trong BPLTH. Thí dụ: Na (Natri, Natrium, Z = 11), CH e của Na là: 1s2 2s2 2p6 3s1. Như vậy Natri ở ô thứ 11, chu kỳ 3, phân nhóm chính nhóm I (IA) trong BPLTH. Na có 1 điện tử ở lớp điện tử ngoài cùng nên Na là một kim loại. Na dễ cho điện tử hóa trị này để tạo ion Na+ (Ion Na+ có 8 điện tử ngoài cùng, giống cấu hình điện tử của khí trơ Ne gần nó trong BPLTH). Do đó Na là một kim loại mạnh, nó có tính khử mạnh, nó có hóa trị I và số oxi hóa +1 trong các hợp chất. Ca (Canxi, Calcium, Z = 20) có CH e là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2. Như vậy Ca ở ô thứ 20, chu kỳ 4, phân nhóm chính nhóm II (IIA) trong BPLTH. Ca có 2 điện tử ngoài cùng nên Ca là một kim loại, Ca có tính khử mạnh, nó dễ cho 2 điện tử hóa trị này để tạo ion Ca2+. Ion Ca2+ có 8 điện tử ngoài cùng, giống cấu hình điện tử của khí trơ Ar (Argon, Z = 18) gần nó trong BPLTH. Do đó Ca có hóa trị II, có số oxi hóa +2 trong các hợp chất.
- Mn (Mangan, Z = 25) có CH e là:1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5. Mn ở ô thứ 25, chu kỳ 4, phân nhóm phụ nhóm VII (VIIB) trong BPLTH. Mn có 2 điện tử ở lớp điện tử ngoài cùng (4s2) nên Mn là một kim loại, nó có tính khử. Mn dễ cho 2 điện tử này để tạo ion Mn2+ (Mn2+ có cấu hình điện tử d bán bão hòa, 3d5, nên Mn2+ khá bền, các hợp chất có hóa trị cao của Mn như Mn (VII), Mn (VI), Mn (IV) như KMnO4, K2MnO4, MnO2 có tính oxi hóa, trong môi trường axit (H+), chúng dễ bị khử tạo hợp chất của Mn có hóa trị II (muối Mn2+)). C.7. Các nguyên tố có số điện tử ngoài cùng là 7, 6, 5 hay 4 thường là các phi kim (không kim loại). Đây là các nguyên tố ở các chu kỳ đầu của các phân nhóm chính nhóm VIIA, VIA, VA, IVA (gồm F, Cl, Br, I, O, S, N, P, C, Si). Các phi kim có tính oxi hóa, chúng dễ nhận thêm 1, 2, 3 điện tử để tạo các ion âm tương ứng. Số điện tử nhận thêm vào như thế nào để ion âm thu được có cấu hình điện tử bền, thường là 8 điện tử ngoài cùng, giống cấu hình điện tử khí trơ gần nó trong BPLTH. Thí dụ: O (Oxi, Oxigen, Z = 8) có CH e là: 1s2 2s2 2p4. Như vậy O ở ô thứ 8, chu kỳ 2, phân nhóm chính nhóm VI (VIA). O có 6 điện tử ngoài cùng nên O là một phi kim. O dễ nhận 2 điện tử tạo ion O2− (ion này có 8 điện tử ngoài cùng, giống khí trơ Ne gần nó trong BPLTH). Do đó O có tính oxi hóa, nó có hóa trị II, có số oxi hóa thường gặp là −2 trong các hợp chất Cl (Clo, Clor, Z = 17) có CH e là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5. Như vậy Cl ở ô thứ 17, chu kỳ 3, phân nhóm chính nhóm VII (VIIA). Cl có 7 điện tử ngoài cùng nên Cl là một phi kim. Cl dễ nhận thêm 1 điện tử để tạo ion Cl− (ion này có 8 điện tử ngoài cùng, giống khí trơ Ar gần nó trong BPLTH). Do đó Cl là một phi kim mạnh, nó có tính oxi hóa mạnh, nó có hóa trị I, có số oxi hóa −1 thường gặp trong các hợp chất. C.8. H (hidrogen, Hiđro, Z = 1) tuy có 1 điện tử hóa trị nhưng nó là một phi kim. Các nguyên tố áp cuối và cuối của các phân nhóm chính VIA, VA, IVA (như Po, Sb, Bi, Sn, Pb…) tuy có 6, 5, 4 điện tử ngoài cùng nhưng là các kim loại (Do ở áp cuối và cuối phân nhóm, bán kính nguyên tử lớn, xa nhân, khó nhận thêm điện tử vào, ngược lại, do xa nhân nên điện tử ngoài cùng ít được nhân giữ chặt chẽ, nên dễ bị mất, thể hiện tính kim loại).
- III. Vận tốc phản ứng Vận tốc phản ứng là một đại lượng cho biết sự nhanh hay chậm của một phản ứng. Có những phản ứng xảy ra rất nhanh như sự trung hòa giữa một axit (acid) và bazơ (baz, base) mạnh, sự nổ của thuốc súng, nhưng cũng có những phản ứng xảy ra rất chậm như phản este – hóa giữa một axit hữu cơ và rượu, sự ăn mòn hóa học của một miếng kim loại sắt khi để ngoài khí quyển. Vận tốc phản ứng được căn cứ vào lượng mất đi của tác chất hay lượng thu được của sản phẩm trong một đơn vị thời gian. Với phản ứng xảy ra trong dung dịch (lỏng) hay giữa các chất khí, vận tốc phản ứng thường được căn cứ vào độ giảm nồng độ tác chất (mol/lít) hay độ tăng nồng độ của sản phẩm trong một đơn vị thời gian. Thí dụ với phản ứng: mA(dd) + nB(dd) → pC(dd) + qD(dd) thì vận tốc phản ứng theo lý thuyết là: 1 d [ A] 1 d [ B] 1 d [C ] 1 d [ D] v= − =− = = m dt n dt p dt q dt Vận tốc phản ứng bằng trừ đạo hàm của nồng độ tác chất theo thời gian hay bằng đạo hàm của nồng độ sản phẩm theo thời gian. Thêm dấu trừ (−) để vận tốc phản ứng có trị số dương; Chia cho các hệ số tương ứng để vận tốc phản ứng tính theo bất kỳ chất nào (sản phẩm cũng như tác chất) đều giống nhau. Về phương diện thực nghiệm, biểu thức vận tốc phản ứng được thiết lập dựa vào thực nghiệm. Với phản ứng: A + B ⎯ ⎯→ Sản phẩm Biểu thức của vận tốc phản ứng là: v = k[A]m[B]n Trong đó: v: là vận tốc (tốc độ) phản ứng k: là hằng số vận tốc phản ứng (hằng số tốc độ phản ứng), k phụ thuộc vào bản chất phản ứng và nhiệt độ, k không phụ thộc vào nồng độ các chất. m, n là các số thực, được suy ra từ thực nghiệm. Người ta nói phản ứng này có bậc m (bậc riêng phần m) theo tác chất A; bậc n (bậc riêng phần n) theo tác chất B, và phản ứng có bậc tổng quát (bậc toàn phần) là (m + n). Chú ý là các bậc phản ứng m, n trên được xác định dựa vào thực nghiệm, chứ không phải dựa vào hệ số đứng trước mỗi tác chất. Chỉ khi nào phản ứng cho là phản ứng đơn giản, nghĩa là chỉ xảy ra một giai đoạn, thì bậc riêng phần mỗi tác chất bằng hệ số nguyên tối giản đứng trước mỗi tác chất. Thí dụ: Với phản ứng trên, nếu ta giữ nồng độ chất B không đổi, ta tăng nồng độ chất A lên 2 lần thì thấy vận tốc tăng lên 2 lần, hay khi làm giảm nồng độ một nửa thì vận tốc phản ứng giảm một nửa. Như vậy phản ứng có bậc 1 theo tác chất A. Còn nếu giữ nồng độ B lên 2 lần thì thấy vận tốc phản ứng tăng 4 lần hay nếu làm giảm nồng độ B 3 lần thì thấy vận tốc phản giảm 9 lần. Như vậy phản ứng có bậc
- 2 theo tác chất B. Do đó biểu thức vận tốc phản ứng sẽ là: v = k[A][B]2. Phản ứng có bậc toàn phần là 1 + 2 = 3. Qua thí dụ này cho thấy bậc phản ứng được xác định từ thực nghiệm. Từ biểu thức v = k[A]m[B]n cũng cho biết khi nhiệt độ T thực hiện phản ứng tăng thì hằng số vận tốc k phản ứng tăng, nên vận tốc v phản ứng tăng; Nhiệt độ thực hiện phản ứng giảm thì k giảm nên vận tốc v phản ứng giảm. Do đó muốn làm tăng vận tốc phản ứng thì thực hiện phản ứng ở nhiệt độ cao (như đun nóng trên ngọn lửa), còn muốn giảm vận tốc phản ứng thì thực hiện phản ứng ở nhiệt độ thấp (như làm lạnh phản ứng trong chậu nước đá). Điều này giải thích thuyết va chạm của phản ứng hóa học. Khi nhiệt độ tăng thì làm gia tăng chuyển động của các phân tử tác chất trong hệ phản ứng nên dễ có sự va chạm (đụng chạm) các phân tử tác chất và do đó khiến phản ứng xảy ra nhanh hơn. Khi hạ nhiệt độ phản ứng thì các phân tử chuyển động chậm và do đó ít có sự va chạm giữa các phân tử tác chất nên phản ứng xảy ra chậm. Cũng như khi nồng độ tác chất cao thì sự va chạm giữa các phân tử tác chất xảy ra với xác suất cao hơn và do đó phản ứng xảy ra nhanh; còn khi làm giảm nồng độ tác chất thì xác suất va chạm giữa các phân tử tác chất nhỏ nên vận tốc phản ứng nhỏ (phản ứng chậm). Chỉ khi nào phản ứng xảy ra một giai đọan duy nhất (phản ứng đơn giản) thì bậc phản ứng mới bằng các hệ số nguyên tối giản đứng trước mỗi tác chất. Khi theo dõi phản ứng (cơ chế phản ứng), thì mỗi giai đoạn là một phản ứng đơn giản. Để đơn giản, trong sách hóa học ở phổ thông, coi các phản ứng như là các phản ứng đơn giản, một giai đoạn, do đó người ta thường dựa vào các hệ số nguyên nhỏ nhất này để viết biểu thức vận tốc phản ứng. Thí dụ: Sau đây là biểu thức vận tốc phản ứng của một số phản ứng sau (giả sử các phản ứng này đều là các phản ứng đơn giản, xảy ra một giai đoạn): a) 2SO2 + O2 2SO3 v = k[SO2]2[O2] b) N2 + 3H2 2NH3 v = k[N2][H2]3 c) H2(k) + I2(h) ⎯ ⎯→ 2HI(k) v = k[H2][I2]
- IV. Cân bằng hóa học IV.1. Định nghĩa Cân bằng hóa học là sự cân bằng giữa tác chất với sản phẩm trong một phản ứng cân bằng (phản ứng thuận nghịch). Một phản ứng hóa học cân bằng hay phản ứng thuận nghịch là một phản ứng xảy ra được theo hai chiều ngược nhau trong cùng một điều kiện. Thí dụ: phản ứng este hóa giữa axit axetic với rượu etylic để tạo etyl axetat và nước là một phản ứng thuận nghịch hay cân bằng: H2SO4(ñ); t 0 CH3COOH + CH3CH2OH CH3COOCH2CH3 + H2O Axit axetic Röôïu etylic Etyl axetat Nöôùc Phản ứng cân bằng xảy ra không hoàn toàn vì sau khi phản ứng không những thu được sản phẩm mà còn hiện diện cả các tác chất. Thí dụ với phản este hóa trên nếu đem trộn 1 mol axit axetic với 1 mol rượu etylic thì sau khi phản ứng xong (lúc đạt trạng thái cân bằng), người ta thu được 2/3 mol etyl axetat, 2/3 mol nước và 1/3 mol axit axetic, 1/3 mol rượu etylic. Một phản ứng cân bằng được gọi là đạt trạng thái cân bằng (coi như phản ứng xong) khi lượng các chất trong phản ứng (tác chất lẫn sản phẩm) không thay đổi theo thời gian. Lúc này vận tốc phản ứng thuận và vận tốc phản ứng nghịch bằng nhau. Lúc bấy giờ, trong cùng một đơn vị thời gian, nếu có bao nhiêu lượng tác chất bị mất đi do xảy ra phản ứng thuận thì cũng có bấy nhiêu lượng tác chất này được tạo trở lại do xảy ra phản ứng nghịch. Như vậy khi phản ứng đạt trạng thái cân bằng (coi như phản ứng xong) vẫn có phản ứng thuận và phản ứng nghịch xảy ra, nhưng do vận tốc của hai phản ứng thuận và nghịch bằng nhau nên lượng các chất trong phản ứng không đổi. Do đó cân bằng hóa học được coi là cân bằng động. IV.2. Nguyên lý chuyển dịch cân bằng (Nguyên lý Le Châtelier) “Cân bằng sẽ dịch chuyển theo chiều chống lại yếu tố làm xáo trộn cân bằng.” Cụ thể: - Khi làm tăng nồng độ của một chất trong phản ứng (như thêm chất này vào hệ phản ứng) thì cân bằng sẽ dịch chuyển theo chiều làm hạ nồng độ chất này xuống, tức là chiều chất này tham gia phản ứng; Còn khi làm hạ nồng độ của một chất trong phản ứng (như lấy chất này ra khỏi môi trường phản ứng) thì cân bằng sẽ dịch chuyển theo chiều làm tăng nồng độ chất này lên, tức là thiên về chiều tạo ra chất này. Như vậy khi thêm một chất của phản ứng vào môi trường phản ứng thì cân bằng dịch chuyển theo chiều chất này tham gia phản ứng. Còn khi lấy một chất của phản ứng ra khỏi môi trường phản ứng thì phản ứng sẽ dịch chuyển theo chiều tạo ra thêm chất này. - Khi tăng áp suất thì cân bằng dịch chuyển theo chiều làm hạ áp suất xuống, tức là thiên về chiều tạo ra ít số mol khí hơn; Còn khi làm hạ áp suất thì cân bằng sẽ dịch chuyển theo chiều làm tăng áp suất lên, tức là chiều tạo ra nhiều số mol khí hơn.
- - Khi tăng nhiệt độ (như đốt nóng phản ứng) thì cân bằng sẽ dịch chuyển theo chiều làm hạ nhiệt độ xuống, tức là thiên về thu nhiệt (phản ứng thu nhiệt có nhiệt độ giảm); Còn khi hạ nhiệt độ thực hiện phản ứng thì phản ứng sẽ thiên về chiều làm tăng nhiệt độ lên (tức phản ứng thiên về chiều tỏa nhiệt). Thí dụ: Phản ứng 2NO(k) + O2(k) 2NO2(k) là một phản ứng thuận nghịch, chiều thuận, chiều tạo khí NO2 có màu nâu, tỏa nhiệt và có hệ số mol khí ít hơn (2 mol khí); Còn chiều nghịch, chiều tạo khí không màu NO, là chiều thu nhiệt và có tổng hệ số mol khí nhiều hơn (3 mol khí). Do đó khi làm tăng áp suất thì cân bằng sẽ dịch chuyển theo chiều làm giảm số mol khí (thiên về chiều thuận, chiều tạo khí màu nâu NO2); khi làm hạ áp suất thì cân bằng dịch chuyển theo chiều làm tăng số mol khí (chiều tạo khí NO không màu). Khi làm nóng phản ứng (như ngâm bình phản ứng trong chậu nước sôi) thì cân bằng sẽ dịch chuyển thu nhiệt (chiều tạo khí NO không màu; Còn khi làm lạnh phản ứng (như ngâm bình phản ứng trong chậu nước đá) thì phản ứng sẽ thiên về chiều tỏa nhiệt (chiều tạo khí NO2 có màu nâu)
- VII. Sự thủy phân của muối Muối được coi là sản phẩm do axit tác dụng với bazơ tạo ra. Muối nào phản ứng được với nước, dù rất ít, để tạo trở lại axit và bazơ tạo nên nó thì muối này được gọi là bị thủy phân. Còn muối nào không phản ứng với nước thì được gọi là muối không bị thủy phân. Về phương diện sự thủy phân, căn cứ vào độ mạnh của axit và bazơ tạo nên muối, người ta chia ra bốn loại muối như sau: (1) Loại muối được tạo bởi axit mạnh và bazơ mạnh Như NaCl (được tạo bởi axit mạnh HCl và bazơ mạnh NaOH) KNO3 (được tạo bởi axit mạnh HNO3 và bazơ mạnh KOH) BaBr2 (được tạo bởi axit mạnh HBr và bazơ mạnh Ba(OH)2) Na2SO4 (được tạo bởi axit mạnh H2SO4 và bazơ mạnh NaOH) Loại muối này không bị thủy phân, dung dịch trung tính, pH dung dịch bằng 7. Dung dịch loại muối này không làm đổi màu quì tím. Nguyên nhân là khi hòa tan trong nước để tạo dung dịch có sự phân ly hoàn toàn tại ion. Cả ion dương, xuất phát từ bazơ mạnh, và ion âm, xuất phát từ axit mạnh, đều không có khuynh hướng tác dụng với nước (ion dương xuất phát từ bazơ mạnh, ion âm xuất phát từ axit mạnh là các chất trung tính, không là axit, cũng không phải là bazơ). Nên loại muối này không bị thủy phân và dung dịch trung tính. Thí dụ: NaCl ⎯⎯→ Na+ + Cl− Na+ + H2O NaOH + H+ Cl− + H2O HCl + OH− ⇒ NaCl + H2O (2) Loại muối được tạo bởi axit yếu và bazơ mạnh Như CH3COONa (được tạo bởi axit yếu CH3COOH và bazơ mạnh NaOH) K2CO3 (được tạo bởi axit yếu H2CO3 và bazơ mạnh KOH) CaS (được tạo bởi axit yếu H2S và bazơ mạnh Ca(OH)2 NaAlO2 (được tạo bởi axit yếu HalO2.H2O và bazơ mạnh NaOH) Loại muối này bị thủy phân, tạo dung dịch có tính bazơ, pH dung dịch loại muối này lớn hơn 7, có thể làm đổi màu quì tím hoá xanh. Nguyên nhân là khi hòa tan loại muối này trong nước tạo dung dịch thì có sự phân ly thành ion. Ion dương xuất phát từ bazơ mạnh, không có khuynh hướng tác dụng với nước, nhưng các ion âm xuất phát từ axit yếu có khuynh hướng tác dụng một phần với nước để tạo axit yếu ít phân ly, đồng thời phóng thích ion OH− ra dung dịch. (Ion dương xuất phát từ bazơ mạnh trung tính, còn ion âm xuất phát từ axit yếu là bazơ, vì nó nhận được H+, của H2O, đồng thời phóng thích ion OH− ra dung dịch). Do đó loại muối này bị thủy phân và dung dịch có bazơ. Thí dụ: CH3COONa ⎯⎯→ CH3OO− + Na+ + Na + H2O CH3COO− + H2O CH3COOH + OH− ⇒ CH3COONa + H2O CH3COOH + NaOH Natri axetat Axit axetic Xút Axit yếu, ít phân ly Bazơ mạnh, phân ly hoàn toàn tạo ion, nên ion OH− nhiều hơn ion H+, và do đó dd có tính bazơ (3) Loại muối được tạo bởi axit mạnh và bazơ yếu
- Như NH4Cl (được tạo bởi axit mạnh HCl và bazơ yếu NH3) Al2(SO4)3 (được tạo bởi axit mạnh H2SO4 và bazơ yếu Al(OH)3) Cu(NO3)2 (được tạo bởi axit mạnh HNO3 và bazơ yếu Cu(OH)2) MgBr2 (được tạo bởi axit mạnh HBr và bazơ yếu Mg(OH)2) Loại muối này bị thủy phân, tạo dung dịch có tính axit, pH dung dịch loại muối này nhỏ hơn 7. Nguyên nhân là khi hòa tan loại muối này trong nước, để tạo dung dịch, thì có sự phân ly thành ion. Ion âm xuất phát từ axit mạnh không có khuynh hướng tác dụng với nước, nhưng ion dương xuất phát từ bazơ yếu có khuynh hướng tác dụng một phần với nước tạo trở lại bazơ yếu ít phân ly, đồng thời phóng thích ion H+ ra dung dịch (H+ trong nước nằm ở dạng H3O+). (Ion âm, xuất phát từ bazơ mạnh, trung tính; còn ion dương, xuất phát từ bazơ yếu, là axit, nó nhận ion OH−, của H2O, đồng thời phóng thích ion H+ ra dung dịch). Do đó loại muối này bị thủy phân và dung dịch có tính axit. Thí dụ: NH4Cl ⎯ ⎯→ NH4+ + Cl− Cl− + H2O ⎯ ⎯→ + NH4 + H2O NH3 + H3O+ ⇒ NH4Cl + H2O NH3 + H3O+Cl− Amoniac Axit mạnh bazơ yếu ít phân ly phân ly hoàn toàn Hoặc: NH4Cl ⎯⎯→ NH4+ + Cl− Cl− + H2O ⎯ ⎯→ + NH4 + H2O NH4OH + H+ ⇒ NH4Cl + H2O NH4OH + H+Cl− Amoniac Axit mạnh bazơ yếu ít phân ly phân ly hoàn toàn Vùng đất phèn có chứa nhiều muối Al2(SO4)3, Fe2(SO4)3. Đây là các muối được tạo bởi bazơ yếu (Al(OH)3, Fe(OH)3) và axit mạnh (H2SO4). Các muối này bị thủy phân, tạo dung dịch có tính axit. pH của đất phèn có thể xuống đến 2. Chỉ có một số cây sống được trong đất phèn, như cây cỏ năng, cây khóm (dứa, thơm)... Nước vùng đất phèn thường có màu đỏ, đó là màu của muối sắt (III) trong nước. Để cải tạo đất phèn, người trung hòa bằng cách rải vôi hay đào mương lên liếp đất để nước mưa rửa trôi bớt phèn. (4) Loại muối được tạo bởi axit yếu và bazơ yếu Như CH3COONH4 (được tạo bởi axit yếu CH3COOH, bazơ yếu NH3) (NH4)2CO3 (được tạo bởi axit yếu H2CO3, bazơ yếu NH3) HCOO H3N-CH3 (được tạo bởi axit yếu HCOOH, bazơ yếu CH3NH2) (NH4)2S (được tạo bởi axit yếu H2S, bazơ yếu NH3) Loại muối này bị thủy phân, tùy trường hợp (tùy muối) mà dung dịch loại muối này trung tính (pH = 7), có tính axit (pH < 7) hoặc có tính bazơ (pH > 7). Nguyên nhân là khi hòa tan loại muối này vào nước để tạo dung dịch thì có sự phân ly thành ion (muối nào tan được trong nước tạo dung dịch thì cũng đều phân ly hoàn toàn tạo ion). Cả ion dương xuất phát từ bazơ yếu, lẫn ion âm xuất phát từ axit yếu, đều có khuynh hướng tác dụng một phần với nước để tạo thành bazơ yếu hay axit yếu ít phân ly, đồng thời phóng thích ion H+ lẫn ion OH− ra dung dịch. (Ion dương, xuất phát từ bazơ yếu, là một axit, nó nhận ion OH− của H2O, đồng thời phóng thích ion H+ ra dung dịch; Ion âm, xuất phát từ axit yếu, là một bazơ,
- nó nhận ion H+ của H2O, đồng thời phóng thích ion OH− ra dung dịch. Tùy theo số ion H+, số ion OH− phóng thích ra, mà dung dịch thu được hoặc trung tính, hoặc có tính axit hoặc có tính bazơ). Do đó loại muối này bị thủy phân và tùy trường hợp mà dung dịch loại muối này trung tính (nếu số ion H+ phóng thích bằng số ion OH− phóng thích), hoặc có tính axit (nếu số ion H+ phóng thích ra dung dịch nhiều hơn số ion OH− ), hoặc có tính bazơ (nếu số ion OH− phóng thích ra dung dịch nhiều hơn ion H+). Nếu hằng số phân ly ion Ka của axit bằng với hằng số phân ly ion Kb của bazơ thì dung dịch loại muối này trung tính (pH = 7) Nếu hằng số Ka của axit > hằng số Kb của bazơ thì dung dịch loại muối này có tính axit (pH < 7) Nếu hằng số Kb của bazơ > hằng số Ka của axit thì dung dịch loại muối này có tính bazơ (pH > 7) Thí dụ: CH3COONH4 CH3COO + NH4 + CH3COO + H2O CH3COOH + OH NH4 + H2O NH3 + H3O H2O CH3COONH4 + CH3COOH + NH3 Biết ở 250C, trị số Ka, Kb của một số axit và bazơ như sau: Axit Cl-CH2COOH HCOOH CH3COOH CH3CH2COOH Ka 1,4.10−3 1,8.10−4 1,8.10−5 1,3.10−5 Bazơ CH3-NH-CH3 CH3-NH2 (CH3)3N NH3 Kb 5,4.10−4 4,6.10−4 6,5.10−5 1,8.10−5 Từ trị số Ka, Kb của các axit, bazơ trên ta có thể dự đoán pH của các dung dịch muối như sau: dd CH3COONH4 có pH = 7 (Ka = Kb) dd Cl-CH2COONH4 có pH < 7 (Ka > Kb) dd CH3CH2COO H3N-CH3 có pH > 7 (Kb > Ka) dd HCOO HN(CH3)3 có pH < 7 (Ka > Kb) dd CH3COO H2N(CH3)2 có pH > 7 (Kb > Ka) Để dễ nhớ, khi Ka = Kb thì hiểu là axit và bazơ có mức độ yếu bằng nhau nên số ion OH− phóng thích bằng số ion H+ phóng thích, nên dd trung tính. Khi Ka > Kb coi như axit mạnh hơn, nên dd có tính axit (Bazơ yếu hơn nên cation của bazơ dễ bị thủy phân hơn, phóng thích số ion H+ nhiều hơn, nên dd có pH < 7. Bazơ càng yếu thì cation là axit liên hợp càng mạnh nên cho H+ nhiều hơn) Khi Kb > Ka coi như bazơ mạnh hơn, nên dd có tính bazơ (pH > 7) (Axit yếu hơn nên anion là bazơ liên hợp mạnh, nó dễ nhận H+, phóng OH− nhiều hơn) Điều kiện để một muối bị thủy phân là: - Muối này phải hòa tan được trong nước để tạo thành dung dịch - Muối này phải được tạo từ axit yếu hay bazơ yếu
- - Muối nào được tạo bởi axit càng yếu hay bazơ càng yếu thì muối này càng dễ bị thủy phân. Để dễ theo dõi, chúng ta nói muối nào tác dụng được với nước để tạo trở lại axit và bazơ tạo nên nó thì muối này bị thủy phân, thực ra cách nói này chỉ đúng cho các muối mà axit và bazơ của nó là đơn chức (1 nguyên tử H axit, 1 nhóm OH trong phân tử bazơ, như các muối được tạo từ các axit bazơ yếu như CH3COOH, HCOOH, AgOH, NH3, CH3NH2,…). Thực ra muối nào chỉ cần một ion của muối, dương hoặc âm, phản ứng được một phần với nước, và với các ion mang nhiều điện tích (như CO32−, SO32−, Fe3+, Cu 2+, Al3+ ,…) chỉ phản ứng với 1 phân tử H2O đầu tiên là đáng kể, sự phản ứng tiếp với phân tử H2O thứ hai trở đi không đáng kể (Tương tự chức axit thứ nhất phân ly ion đáng kể, sự phân ly ở các chức sau không đáng kể, có thể bỏ qua). Thí dụ ta xét sự thủy phân của muối sắt (III) trong dung dịch: Fe3+ + H2O Fe(OH)2+ + H+ (1) Fe(OH)2+ + H2O Fe(OH)2+ + H+ (2) Fe(OH)2+ + H2O Fe(OH)3 + H+ (3) Sự thủy phân Fe 3+ trải qua 3 giai đoạn như trên, tuy nhiên chỉ sự thủy phân ở (1) là đáng kể, sự thủy ở các lần sau không đáng kể, có thể bỏ qua. Thí dụ khác, sự thủy phân muối cacbonat (CO32−) trong dung dịch: CO32− + H2O HCO32− + OH− (1) HCO32− + H2O H2CO3 + OH− (2) Tương tự như trên, chúng ta có thể bỏ qua sự thủy phân ở (2). Và nếu coi có cả quá trình (2), thì sẽ không có khí CO2 thoát ra, vì lượng H2CO3 tạo ra rất không đáng kể. Chỉ khi nào có yếu tố nào làm cho sự thủy phân đáng kể thì mới có khí CO2 thoát ra. Tương tự với sự thủy phân Fe3+, khi hòa tan muối sắt (III) vào nước ta không thấy xuất hiện kết tủa Fe(OH)3, vì nếu sự thủy phân nếu có tạo ra Fe(OH)3 thì lượng này rất ít, chưa đạt dung dịch bão hòa Fe(OH)3, nên không thấy Fe(OH)3 kết tủa. Chỉ khi nào hỗ trợ sự thủy phân Fe3+ rất nhiều, có sự tạo Fe(OH)3 đáng kể, thì bấy giờ mới có thể tạo Fe(OH)3 kết tủa. Bài tập Muối nào trong các muối sau đây bị thủy phân? Dung dịch muối trung tính, có môi trường axit hay môi trường kiềm? pH dung dịch bằng 7, nhỏ hơn 7 hay lớn hơn 7? Dung dịch muối này có làm đổi màu quì tím không? Quí tím trong dung muối này có màu gì? Viết phản ứng thủy phân, nếu có, chỉ viết quá trình thủy phân ứng với phân tử nước đầu tiên: KBr, MgCl2, Cu(NO3)2, Na2CO3, KAlO2, AgCl, CH3COONa, Fe2(SO4)3, Al(NO3)3, C6H5ONa (Natri phenolat), BaSO4, KHSO4, BaCl2, K2ZnO2, CH3COONH4, HCOONH4, Mg(NO3)2, CuS, CuBr2, CH3ONa, ZnSO4, CH3COOH3CH3, C6H5NH3Cl (Phenylamoni clorua), CaCl2, ClCH2COONa, ClCH2COONH4, K2S, Na2SO3, AgNO3, NH4Cl, KCN, KI, ZnBr2. Chú ý: - Tuy muối KHSO4 được tạo bởi bazơ mạnh KOH, axit mạnh H2SO4, muối này không bị thủy phân, nhưng do HSO4− là muối axit của axit mạnh nên nó có độ mạnh trung bình, trong dung dịch nó phân ly một phần tạo ion H+. Do đó dung dịch KHSO4 có môi trường axit, pH < 7, có thể làm đổi màu quì tím hóa đỏ. - Với các muối không tan (rất ít bị hòa tan) như AgCl, BaSO4, CaCO3 coi như không tạo dung dịch, có thể coi các muối này không bị thủy phân. VIII. Các định nghĩa về axit, bazơ
- VIII.1. Định nghĩa axit, bazơ theo Arrhénius Axit là chất trong nước phân ly tạo ion H+ Thí dụ: HCl, HBr, HI, HNO3, H2SO4, CH3COOH là các axit theo định nghĩa Arrhénius. Vì các chất này khi hòa tan trong nước tạo dung dịch thì có sự phân ly tạo ion H+. HCl ⎯H⎯→ H+ + Cl− ⎯ 2O H2SO4 ⎯H⎯→ H+ + HSO4− ⎯ 2O CH3COOH H2O CH3COO− + H+ Bazơ là chất trong nước phân ly tạo ion OH−. Thí dụ: NaOH, KOH, Ca(OH)2, Ba(OH)2 là các bazơ theo định nghĩa Arrhénius. NaOH ⎯H⎯→ Na+ + OH− ⎯2O Ca(OH)2 ⎯H⎯→ Ca2+ + 2OH− ⎯2O VIII.2. Định nghĩa axit bazơ theo Bronsted – Lowry Axit là chất cho được ion H+ (proton) Ion H+ còn được gọi là proton vì H có 1 điện tử ngoài nhân, 1 prton trong nhân, khi H mất 1 điện tử duy nhất ở ngoài nhân, thì H chỉ còn 1 proton duy nhất, đó chính là ion H+. Thí dụ: Các axit đúng theo định nghĩa Arrhénius thì cũng là các axit theo định nghĩa Bronsted – Lowry; ngoài ra, các ion dương xuất phát tử bazơ yếu như NH4+, Ag+, CH3NH3+, C6H5-NH3+, Mg2+, Cu2+, Fe2+, Zn2+, Cr2+, Ni2+, Hg2+, Al3+, Fe3+, Cr3+…là axit theo định nghĩa Bronsted – Lowry. NH4+ + NaOH ⎯ ⎯→ NH3 + H2O + Na+ + (Cho H tạo NH3) NH4+ + H2O NH3 + H3O+ + (Cho H ⇒ axit) Al3+ + 3NH3 + 3H2O ⎯ ⎯→ Al(OH)3↓ + 3NH4+ (Cho được H+ trong dd ⇒ axit) Hay: Ion Al3+ trong dung dịch nước ở dạng Al(H2O)3+ nên quá trình trên như sau: Al(H2O)33+ + 3NH3 ⎯ ⎯→ Al(OH)3↓ + 3NH4+ (Cho được H+ ⇒ axit) Al3+ + H2O Al(OH)2+ + H+ (Al3+ trong nước bị thủy phân, tạo dd có tính axit) + (Tạo được H trong dd ⇒ axit)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM HOÁ ĐẠI CƯƠNG VỀ KIM LOẠI
3 p |
1277 |
636
-
Bài tập hóa đại cương (Chương 6)
5 p |
869 |
447
-
Hóa đại cương - vô cơ
12 p |
1416 |
344
-
Bổ trợ kiến thức hóa đại cương-vô cơ
12 p |
371 |
143
-
Hóa đại cương 1 - Bài tập chương 3
2 p |
490 |
140
-
Hóa đại cương 1 - Bài tập chương 8
4 p |
343 |
130
-
Sách hướng dẫn phương pháp học hóa đại cương
0 p |
297 |
112
-
Bộ câu hỏi trắc nghiệm ôn tập Hóa đại cương - Hóa vô cơ lớp 10,11,12
105 p |
222 |
97
-
Ebook Ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm Hóa học (Quyển thượng: Hóa đại cương và vô cơ): Phần 1
235 p |
75 |
43
-
Ebook Ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm Hóa học (Quyển thượng: Hóa đại cương và vô cơ): Phần 2
242 p |
70 |
42
-
80 bài tập trắc nghiệm Hóa đại cương về kim loại
8 p |
61 |
32
-
Bài giảng hóa - Đại cương về kim loại
9 p |
91 |
25
-
Ebook Phương pháp giải các dạng bài tập trắc nghiệm Hóa học - Đại cương và vô cơ: Phần 1
145 p |
28 |
10
-
Ebook Tài liệu tổng ôn tập luyện thi trắc nghiệm hóa học (Tập 1: Hóa đại cương và vô cơ): Phần 1
107 p |
14 |
6
-
Ebook Phương pháp giải các dạng bài tập trắc nghiệm Hóa học - Đại cương và vô cơ (tái bản có chỉnh lý, bổ sung): Phần 1
109 p |
17 |
6
-
Ebook Tài liệu tổng ôn tập luyện thi trắc nghiệm hóa học (Tập 1: Hóa đại cương và vô cơ): Phần 2
182 p |
10 |
3
-
Hóa đại cương B - Nguyễn Sơn Bạch
87 p |
24 |
0

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: TLDEVNamespace=vom3beldc6emaafojh1ljgvv33; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Connection: close

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Một số bệnh ở lươn
Chia sẻ: Than Kha Tu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:2
146
lượt xem 69
download
lượt xem 69
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091015/womanhood911_03/80x100/mot_so_benh_o_luon_4082.jpg)
##
Một số bệnh ở lươn
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Bệnh sốt nóng: Do lươn nuôi với mật độ dày, lươn bị xáo động trong bể, quấn quýt vào nhau, dịch nhày tiết vào trong nước, lên men, độ nhớt tăng lên, làm nhiệt độ nước tăng lên, hàm lượng oxy giảm. Đầu lươn sưng phồng to, lươn chết hàng loạt.
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=90ar9tq2qa0baq3p1fpbpg78l1; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly