markdown:
# Cao Quang Ánh
|Joseph Cao|
|
|![]()
[6 tháng 1](/wiki/6_th%C3%A1ng_1)năm [2009](/wiki/2009)– [3 tháng 1](/wiki/3_th%C3%A1ng_1)năm [2011](/wiki/2011) [William J. Jefferson](/w/index.php?title=William_J._Jefferson&action=edit&redlink=1) [Cedric Richmond](/w/index.php?title=Cedric_Richmond&action=edit&redlink=1) [Khu bầu cử quốc hội](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i)số 2 của [Louisiana](/wiki/Louisiana) [Cộng hòa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [13 tháng 3](/wiki/13_th%C3%A1ng_3)năm [1967](/wiki/1967) [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Louisiana](/wiki/Louisiana) [Công giáo](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) [http://josephcaoforcongress.com/](http://josephcaoforcongress.com/) [http://josephcao.house.gov/](http://josephcao.house.gov/) **Joseph Cao Quang Ánh** (sinh ngày [13 tháng 3](/wiki/13_th%C3%A1ng_3) năm [1967](/wiki/1967) ) là cựu [1] [dân biểu](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n)thuộc [Đảng Cộng hòa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_(Hoa_K%E1%BB%B3))đại diện cho [khu bầu cử quốc hội](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i)số 2 của tiểu bang [Louisiana](/wiki/Louisiana)trong [Hạ viện Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3)từ năm 2009 đến 2011. Ông đã đánh bại ứng cử viên [Dân chủ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Hoa_K%E1%BB%B3))đương nhiệm [William J. Jefferson](/w/index.php?title=William_J._Jefferson&action=edit&redlink=1)vào ngày [6 tháng 12](/wiki/6_th%C3%A1ng_12)năm 2008 để trở thành [người Mỹ gốc Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t)đầu tiên phục vụ trong [Quốc hội Hoa Kỳ](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3). [[2]](#cite_note-ap-2) Trước khi trở thành dân biểu, ông là một luật sư tại vùng [[ct 1]](#cite_note-7) [New Orleans](/wiki/New_Orleans).
Trong cuộc bầu cử
[hai năm sau đó](/wiki/T%E1%BB%95ng_tuy%E1%BB%83n_c%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3,_2010), ông bị ứng cử viên Đảng Dân chủ [Cedric Richmond](/w/index.php?title=Cedric_Richmond&action=edit&redlink=1) đánh bại. [[7]](#cite_note-8)
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=1)] **Cao Quang Ánh** sinh tại [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), là con thứ 5 trong một gia đình [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) có 8 người con . Khi ông 8 tuổi, ông cùng một người chị và một người em trai rời Việt Nam đến Hoa Kỳ [8] vài ngày trước khi Sài Gòn thất thủ. Sau [[9]](#cite_note-cnn-10) [sự kiện 30 tháng 4 năm 1975](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_30_th%C3%A1ng_4_n%C4%83m_1975), cha ông, một sĩ quan trong [Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), bị chính quyền Cộng Sản bắt đi " [học tập cải tạo](/wiki/H%E1%BB%8Dc_t%E1%BA%ADp_c%E1%BA%A3i_t%E1%BA%A1o)" 6 năm . Sau đó, ông sống ở [[10]](#cite_note-americanspectator-11) [Houston, Texas](/wiki/Houston,_Texas)và tốt nghiệp trung học Jersey Village. Năm 1990, ông nhận bằng [cử nhân](/wiki/C%E1%BB%AD_nh%C3%A2n_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))khoa học ( *Bachelor of Science*) ngành [vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc)tại [Đại học Baylor](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Baylor&action=edit&redlink=1) . [[8]](#cite_note-caoforcongress-9)
Sau khi tốt nghiệp đại học, ông gia nhập
[Dòng Tên](/wiki/D%C3%B2ng_T%C3%AAn) và đến một chủng viện ở [Louisiana](/wiki/Louisiana) để học làm [linh mục](/wiki/Linh_m%E1%BB%A5c). Trong hai năm đầu ông được phái đi tham gia các hoạt động nhân đạo tại nhiều nơi trên thế giới. Năm 1992, ông đến [New Orleans](/wiki/New_Orleans) để tiếp tục tu nghiệp. Sau đó, ông được nhận vào [Đại học Fordham](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Fordham&action=edit&redlink=1) ở New York, và nhận bằng cao học nghệ thuật ( *Master of Fine Arts*) về [triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc) vào năm 1995.
Trở về New Orleans, ông làm giảng viên môn triết học và đạo đức tại
[Đại học Loyola](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Loyola&action=edit&redlink=1). Sau đó ông rời Dòng Tên và chuyển đến [Virginia](/wiki/Virginia) để dạy tại một trường Công giáo. Ông tham gia trong tổ chức thiện nguyện [Boat People S.O.S.](/wiki/%E1%BB%A6y_ban_c%E1%BB%A9u_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_v%C6%B0%E1%BB%A3t_bi%E1%BB%83n) (tổ chức giúp đỡ các [thuyền nhân](/wiki/Thuy%E1%BB%81n_nh%C3%A2n) Việt Nam) và là thành viên trong ban quản lý của tổ chức từ năm 1996 đến 2002. Năm 1997 ông về New Orleans lại để học luật tại Trường luật Loyola và tiếp tục dạy môn triết học tại Loyola trong năm 1998. Năm 2000, ông nhận bằng [tiến sĩ](/wiki/Ti%E1%BA%BFn_s%C4%A9) luật ( *Juris Doctorate*) và tham gia trong tổ hợp luật sư Waltzer & Associates. Ông rời tổ hợp luật sư và trở thành luật sư cho Boat People S.O.S.
Năm 2002, ông mở văn phòng luật sư riêng. Ông là một thành viên trong Hội đồng Cố vấn Quốc gia cho
[Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1). Ông kết hôn với bà Kate Hoàng Phương Hiếu và có hai người con gái là Sophia và Betsy.
## Sự nghiệp chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=2)]
Ông bắt đầu tham gia chính trường sau
[bão Katrina](/wiki/B%C3%A3o_Katrina). Như nhiều người khác tại New Orleans, nhà cửa của ông cũng như văn phòng ông bị cơn bão phá hủy. Ông đã cùng cộng đồng người Mỹ gốc Việt tại [New Orleans](/wiki/New_Orleans), một trong những nhóm người đầu tiên trở lại thành phố, vận động thành công chống đối việc thiết lập một bãi rác để chứa các mãnh vụn gần nơi cộng đồng sinh sống [[11]](#cite_note-voa-12) [[12]](#cite_note-13) . Ông đã thuyết phục cộng đồng dùng chiến thuật thỉnh cầu Bộ Phẩm chất Môi trường của tiểu bang thay vì phong tỏa bãi rác [13] . Dựa trên sự thành công của người Việt trong nỗ lực xây dựng lại cộng đồng sau trận bão Katrina, ông tham gia tranh cử vào nghị viện tiểu bang vào năm 2007 với tư cách là một ứng cử viên độc lập [[14]](#cite_note-newcomer-15) [[11]](#cite_note-voa-12) [[14]](#cite_note-newcomer-15) . Kết quả ông đứng thứ năm trong sáu ứng cử viên [[15]](#cite_note-vietnamese-political-force-16) . Tuy ông thắng tại phần khu vực thuộc [[14]](#cite_note-newcomer-15) [New Orleans](/wiki/New_Orleans)nhưng ông lại thất bại tại các khu vực lấn ranh vào trong quận St. Bernard lân cận. Kết quả là ông thiếu chỉ khoảng 250 phiếu để chạy đua vào vòng nhì . [[10]](#cite_note-americanspectator-11)
Năm 2008, ông là một trong những đại biểu của ứng cử viên tổng thống
[John McCain](/wiki/John_McCain) tại Đại hội Đảng Cộng hòa Toàn quốc tại [Saint Paul, Minnesota](/wiki/Saint_Paul,_Minnesota) vào tháng 9 năm 2008 [[10]](#cite_note-americanspectator-11) . [14]
### Tranh cử dân biểu năm 2008[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=3)]
Năm 2008, dân biểu đương nhiệm đại diện khu bầu cử số 2 của Louisiana (bao gồm gần toàn bộ thành phố
[New Orleans](/wiki/New_Orleans) và một số vùng ngoại ô) là [William J. Jefferson](/w/index.php?title=William_J._Jefferson&action=edit&redlink=1), một dân biểu Đảng Dân chủ [người Mỹ gốc Phi](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Phi) kỳ cựu và là người đã giữ 9 nhiệm kỳ dân biểu liên tiếp (18 năm) tại đây, đang chờ ra tòa vì bị cáo buộc tham nhũng sau khi cảnh sát khám xét nhà ông và tìm thấy tiền hối lộ được giấu trong tủ lạnh . Tuy Jefferson đã bị tước hết các địa vị trong các ủy ban thường vụ của Hạ viện, ông vẫn được bầu lại năm 2006 và thắng cuộc bầu cử sơ bộ vào ngày 4 tháng 11 năm 2008. Joseph Cao là ứng cử viên Cộng hòa duy nhất đã đăng ký, và đối đầu với Jefferson, cũng như Malik Rahim của đảng Xanh và Gregory Kahn của đảng Tự do vào ngày bầu cử 6 tháng 12. [16]
Ông nhận được sự ủng hộ của tờ
*, tờ báo lớn nhất tại New Orleans và Louisiana The Times-Picayune* và [[17]](#cite_note-editorial-18) [Bobby Jindal](/wiki/Bobby_Jindal), thống đốc Cộng hòa của Louisiana . Là ứng cử viên Cộng hòa đầu tiên trong nhiều năm có cơ hội thắng cử trong khu bầu cử quốc hội số 2, Joseph Cao nhận sự ủng hộ của Đảng Cộng hòa liên bang lẫn tiểu bang [[18]](#cite_note-politico-19) . Joseph Cao đã tham gia trong cuộc tranh luận với các ứng cử viên khác mà Jefferson đã từ chối tham gia [[2]](#cite_note-ap-2) . [[19]](#cite_note-20)
Là một ứng cử viên Cộng hòa không tên tuổi và không phải là người da đen trong một
[khu bầu cử quốc hội](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) có đa số cử tri Dân chủ và người Mỹ gốc Phi, Joseph Cao được xem là ít có cơ hội thắng cử [[20]](#cite_note-21) . Tuy nhiên, với Jefferson bị dính líu trong vụ bê bối, và số người tham gia bầu cử được dự đoán là ít hơn, một số cuộc thăm dò ý kiến của Đảng Cộng hòa cho thấy Joseph Cao rất có nhiều triển vọng [21] . [[22]](#cite_note-23)
Ngày 6 tháng 12, ông thắng cử để trở thành người Mỹ gốc Việt đầu tiên được bầu vào
[Hạ viện Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3), với 49,54% số phiếu, so với 46,83% cho Jefferson . Việc ông thắng cử được xem là một sự kiện bất ngờ lịch sử [23] . Trong diễn văn chiến thắng, ông nói "Suốt đời tôi chưa bao giờ nghĩ rằng mình sẽ có thể trở thành một thành viên quốc hội. [[18]](#cite_note-politico-19) [Giấc mơ Mỹ](/wiki/Gi%E1%BA%A5c_m%C6%A1_M%E1%BB%B9)vẫn còn sống động." Đồng thời, ông cảm ơn cộng đồng người Việt và kêu gọi giới trẻ người Việt tại Hoa Kỳ đấu tranh ôn hòa cho một nước [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)tự do và dân chủ . [[24]](#cite_note-nola2-25)
### Dân biểu liên bang[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=4)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Ed_Royce_welcomes_Joseph_Cao.jpg/300px-Ed_Royce_welcomes_Joseph_Cao.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Ed_Royce_welcomes_Joseph_Cao.jpg/300px-Ed_Royce_welcomes_Joseph_Cao.jpg)
[Ed Royce](/wiki/Ed_Royce)và phu nhân hoan nghênh tân dân biểu Joseph Cao và phu nhân trước văn phòng của Joseph Cao
Ông nhậm chức dân biểu vào ngày 6 tháng 1 năm 2008, với sự hiện diện của vợ và hai người con gái trong trang phục
[áo dài](/wiki/%C3%81o_d%C3%A0i) cổ truyền cùng với cha mẹ ông. Việc làm đầu tiên của ông là đồng ký tên vào một dự thảo luật đề nghị đưa Việt Nam trở lại danh sách "các nước cần quan tâm" (CPC) về tự do tôn giáo [[25]](#cite_note-26) . [26]
Vì ông đắc cử sau khi Hạ viện đã phân chia địa điểm văn phòng, ông thừa hưởng văn phòng cũ của Jefferson tại một địa điểm rất thuận lợi ở
[Tòa Văn phòng Hạ viện Rayburn](/w/index.php?title=T%C3%B2a_V%C4%83n_ph%C3%B2ng_H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Rayburn&action=edit&redlink=1). Ngày 9 tháng 1, ông được bổ nhiệm vào hai ủy ban thường vụ Hạ viện: Ủy ban về An ninh Nội địa ( [27] *Committee on Homeland Security*) và Ủy ban về Giao thông và Cơ sở Hạ tầng ( *Commitee on Transportation and Infrastructure*). Đây là hai ủy ban then chốt, cho ông một địa vị có thể giám sát và quản lý các cơ quan chính phủ như [[28]](#cite_note-29) [FEMA](/w/index.php?title=FEMA&action=edit&redlink=1), [Bộ Giao thông](/wiki/B%E1%BB%99_Giao_th%C3%B4ng_Hoa_K%E1%BB%B3), [Bộ An ninh Nội địa](/wiki/B%E1%BB%99_An_ninh_N%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba_Hoa_K%E1%BB%B3), những tổ chức có vai trò quan trọng trong việc tái thiết vùng New Orleans. [[29]](#cite_note-30) [[30]](#cite_note-31)
Chỉ sáu tuần sau khi ông nhậm chức, hai mục sư da đen đã vận động bãi nhiệm ông sau khi ông biểu quyết chống đạo luật kích thích kinh tế của Tổng thống Obama.
Các nhà chuyên môn cho rằng nỗ lực này khó có thể thành công vì Hiến pháp Hoa Kỳ không cho phép bãi nhiệm các viên chức liên bang. [31] [[32]](#cite_note-33)
## Quan điểm chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=5)]
Tuy ông cho rằng mình là một Đảng viên Cộng hòa trung kiên, ông không đăng ký theo đảng phái nào cho đến năm 2007, khi ông gia nhập đảng Cộng hòa. Ông có những quan điểm bảo thủ như chống
[phá thai](/wiki/N%E1%BA%A1o_ph%C3%A1_thai), ủng hộ chính phủ tài trợ phụ huynh chọn trường tư cho con em và thu hẹp chính phủ . Ông tranh cử vào quốc hội với các cương lĩnh [14] : [[33]](#cite_note-platform-34)
- cải cách đạo đức - cúp tiền hưu trí cho các viên chức bị kết án tham nhũng
- khôi phục New Orleans sau bão và bảo vệ đê, thu nhập tiền dầu khí
- cải cách y tế: thay hệ thống y tế 2 tầng của Louisiana với một hệ thống theo kinh tế thị trường.
Ngoài các vấn đề quốc nội, ông còn quan tâm đến vấn đề tự do, dân chủ, và
[nhân quyền](/wiki/Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n) tại Việt Nam [[34]](#cite_note-rfa-danchu-35) . Ông đã kêu gọi đưa Việt Nam vào lại danh sách các nước đáng nghi ngại về vi phạm tự do tín ngưỡng [35] và thành công chủ xướng dự luật Ngày Người Tị nạn Việt Nam. [[36]](#cite_note-37) . [[37]](#cite_note-38)
Mặc dù là Đảng viên Cộng hòa nhưng ông Cao thường có những quyết định trái với đảng, mà gây nên việc mà theo ông "người theo đảng Cộng hòa ở cả nước Mỹ thất vọng với tôi" nhưng ông cho là ông "bỏ phiếu vì "niềm tin cá nhân" chứ không phải vì chính trị".
[[38]](#cite_note-39)
Dân biểu Cao đã theo bước các dân biểu Cộng hòa khác khi ông biểu quyết chống
[Đạo luật Khôi phục và Tái đầu tư Mỹ 2009](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_lu%E1%BA%ADt_Kh%C3%B4i_ph%E1%BB%A5c_v%C3%A0_T%C3%A1i_%C4%91%E1%BA%A7u_t%C6%B0_M%E1%BB%B9_2009&action=edit&redlink=1) nhằm khôi phục kinh tế Hoa Kỳ trong [cuộc khủng hoảng kinh tế](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_t%C3%A0i_ch%C3%ADnh_2007%E2%80%93nay&action=edit&redlink=1) khi đạo luật được đưa ra biểu quyết lần đầu tại Hạ viện, nhưng tỏ ra ý định sẽ ủng hộ đạo luật khi biểu quyết cho phiên bản thỏa hiệp với Thượng viện. Tuy nhiên, kết quả biểu quyết cuối cùng cho đạo luật cho thấy không thành viên Đảng Cộng hòa nào ủng hộ đạo luật. [39] [[40]](#cite_note-41) [[41]](#cite_note-42)
Ngày
[7 tháng 11](/wiki/7_th%C3%A1ng_11) năm [2009](/wiki/2009), ông là Dân biểu Cộng hòa duy nhất biểu quyết ủng hộ Đạo luật cải tổ y tế do [Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng) [Barack Obama](/wiki/Barack_Obama) khởi xướng. Tuy nhiên trong cuộc biểu quyết cuối cùng trong Hạ viện cho luật, không đảng viên Cộng hòa nào biểu quyết thuận cho đạo luật. [42] [[43]](#cite_note-44)
## Kết quả bầu cử[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=6)] **Dân biểu tiểu bang Louisiana, Khu dân biểu số 103, 2007** [[44]](#cite_note-elections2007-45)
Số phiếu cần thiết để thắng cử là quá bán
Vòng một: 20 tháng 10, 2007
|Ứng cử viên||Đảng phái||Số phiếu||Kết quả|
|Reed S. Henderson||Dân chủ||1.376 (21,61%)||Vào vòng hai|
|Mark Madary||Cộng hòa||1.188 (18,66%)||Vào vòng hai|
|"Mike" Bayham||Cộng hòa||1.154 (18,13%)||Thất cử|
|Clay Cosse||Cộng hòa||1.144 (17,97%)||Thất cử|
|"Joseph" Cao||không đảng phái||895 (14,06%)||Thua cử|
|"Rob" Ruffino||Dân chủ||609 (9,57%)||Thất cử|
Vòng hai, 17 tháng 11, 2007
|Ứng cử viên||Đảng phái||Số phiếu||Kết quả|
|Reed S. Henderson||Dân chủ||3.143 (52,37%)||Thắng cử|
|Mark Madary||Cộng hòa||2.858 (47,63%)||Thất cử|**Dân biểu liên bang, Khu bầu cử quốc hội 2, 2008**
|Ứng cử viên||Đảng phái||Số phiếu||Kết quả|
|"Joseph" Cao||Cộng hòa||33.132 (49,54%)||Thắng cử|
|
|[Malik Rahim](/w/index.php?title=Malik_Rahim&action=edit&redlink=1) **Dân biểu liên bang, Khu bầu cử Quốc hội 2, 2010**
|
|Ứng cử viên |
|Đảng phái |
|Số phiếu |
|Kết quả
|Anh "Joseph" Cao||Cộng hòa||43.364 (33%)||Thất cử|
|Cedric Richmond||Dân chủ||83.653 (65%)||Thắng cử|
|Khác||2.432 (3,64%)||Thất cử|
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=7)] **Tuy nhiên ông không phải là ứng cử viên người Mỹ gốc Việt đầu tiên tranh cử chức dân biểu liên bang, năm 2002 đã có Tuan A. Nguyen tại Bắc Carolina** [^](#cite_ref-7) [[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-4) và các năm 2004 và 2006 đã có [[5]](#cite_note-WRAL_Taylor-5) [Nguyễn Đức Tân](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_%C4%90%E1%BB%A9c_T%C3%A2n&action=edit&redlink=1)tại California. Cả hai ứng cử viên này đều là đảng viên của đảng Cộng hòa và đã thua dân biểu đương nhiệm của đảng Dân chủ. Ông cũng là dân biểu liên bang gốc Việt thứ 2 tại một quốc gia Bắc Mỹ sau [[6]](#cite_note-6) [Ève-Mary Thaï Thi Lac](/wiki/%C3%88ve-Mary_Tha%C3%AF_Thi_Lac), hiện đang là dân biểu [Quốc hội Canada](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Canada).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=8)] [^](#cite_ref-1) **(tiếng Anh)** [“New Orleans Voter Guide”](http://thevoterguide.nola.com/race-detail.do;jsessionid=5B9728DF6E76193B01B8CCBFC899DA4A?id=155860919&party=R). Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **(tiếng Anh)**Cain Burdeau (6 tháng 12 năm 2008). [“La. voters oust indicted Rep. William Jefferson”](http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jhyxqwT9LfU2KxIMO9AMBfWVuuAAD94TL5GG1). Associated Press. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-3) [“Election 2002 Web Archive Record - Tuan Nguyen For Congress”](http://lcweb2.loc.gov/elect2002/catalog/1783.html). *Library of Congress Web Archives*(bằng tiếng Anh). [Thư viện Quốc hội Mỹ](/wiki/Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_M%E1%BB%B9). 24 tháng 3 năm 2008. [^](#cite_ref-4) [“Biography”](http://webarchive.loc.gov/lcwa0006/20021122083518/http://www.nguyen4congress.com/formattedtext.asp?includedpageid=3976). *Tuan Nguyen For Congress*(bằng tiếng Anh). Tuan Nguyen For Congress Campaign Committee. [Bản gốc](http://www.nguyen4congress.com/formattedtext.asp?includedpageid=3976)lưu trữ ngày 22 tháng 11 năm 2002. **Taylor, Fred (29 tháng 10 năm 2002).** [^](#cite_ref-WRAL_Taylor_5-0) [“Two Newcomers Want To Topple Incumbent In 4th District”](http://www.wral.com/news/local/story/103210/)(bằng tiếng Anh). [WRAL-TV](/w/index.php?title=WRAL-TV&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2013. [^](#cite_ref-6) [“Tan Nguyen for Congress”](http://web.archive.org/web/20090817093746/http://65.45.193.26:8026/cms/acct/tan4congress/main/)(bằng tiếng Anh). [Bản gốc](http://65.45.193.26:8026/cms/acct/tan4congress/main)lưu trữ ngày 17 tháng 8 năm 2009. **Michelle Krupa và Frank Donze (2 tháng 11 năm 2010).** [^](#cite_ref-8) [“Cedric Richmond wins 2nd District House race; Joseph Cao concedes”](http://www.nola.com/politics/index.ssf/2010/11/cedric_richmond_wins_anh_josep.html). The Times-Picayune. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2010.
- ^
**a** **ă** **(tiếng Anh)**Joseph Cao for Congress. [“Joseph Cao for Congress: About”](http://josephcaoforcongress.com/pg-80-11-about.aspx). Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-cnn_10-0) **(tiếng Anh)**Tristan Smith (5 tháng 12 năm 2008). [“Attorney hopes to become first Vietnamese in Congress”](http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/05/cao.congress/). CNN. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **â** **(tiếng Anh)**Quin Hillyer (20 tháng 11 năm 2008). [“Should Congress have a Cao?”](http://spectator.org/archives/2008/11/20/should-congress-have-a-cao). The American Spectator. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **(tiếng Việt)**Hoài Hương (25 tháng 9 năm 2007). [“Bầu cử tại Lousiana - Một ứng cử viên người Việt”](http://www.voanews.com/vietnamese/archive/2007-09/2007-09-25-voa35.cfm?renderforprint=1&textonly=1&&TEXTMODE=1&CFID=74731118&CFTOKEN=99816901). [VOA](/wiki/VOA). Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-13) **(tiếng Anh)**Leslie Eaton (6 tháng 5 năm 2006). [“A New Landfill in New Orleans Sets Off a Battle”](http://www.nytimes.com/2006/05/08/us/08landfill.html). [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times). Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2008. [^](#cite_ref-14) **(tiếng Anh)**S. Leo Chiang (28 tháng 8 năm 2008). [“New Orleans: A Village Called Versailles: After tragedy, a community finds its political voice”](http://www.pbs.org/frontlineworld/rough/2008/08/a_village_calle.html). [Public Broadcasting Service](/wiki/PBS). Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **(tiếng Anh)**Michelle Krupa (1 tháng 12 năm 2008). [“Newcomer Joseph Cao hopes to unseat U.S. Rep. William Jefferson”](http://www.nola.com/news/index.ssf/2008/12/newcomer_joseph_cao_hopes_to_u.html). The Times-Picayune. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-vietnamese-political-force_16-0) **(tiếng Anh)**Michael Kunzelman (31 tháng 10 năm 2007). [“After Katrina, Vietnamese become political force in New Orleans”](http://www.wwltv.com/local/stories/wwl103107khvietnameseno.1c3d96d66.html). Associated Press. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2008. [^](#cite_ref-latimes_17-0) **(tiếng Anh)**Richard Fausset (24 tháng 11 năm 2008). [“In New Orleans, beyond black and white politics”](http://www.latimes.com/news/nationworld/washingtondc/la-na-cao24-2008nov24,0,2866510.story). [Los Angeles Times](/wiki/Los_Angeles_Times). Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-editorial_18-0) **(tiếng Anh)** [“Anh "Joseph" Cao for Congress”](http://blog.nola.com/editorials/2008/11/cao_for_congress.html). The Times-Picayune. 30 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **(tiếng Anh)**Josh Kraushaar (6 tháng 12 năm 2008). [“Holy Cao: Republican defeats Jefferson”](http://www.politico.com/blogs/scorecard/1208/Holy_Cao_Republican_defeats_Jefferson.html). Politico. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-20) [“2nd Congressional District Debate, Part 1”](http://www.wdsu.com/video/18179268/index.html). WDSU. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-21) **(tiếng Việt)**Bùi Văn Phú (2 tháng 12 năm 2008). [“Người gốc Việt tranh cử Hạ viện Mỹ”](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/12/081202_viet_candiates_us.shtml). BBC Việt ngữ. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-22) **(tiếng Anh)**Anne L. Kim (28 tháng 11 năm 2008). [“Louisiana’s Jefferson Favored for Re-election Despite Indictment”](http://www.cqpolitics.com/wmspage.cfm?docID=news-000002991838). Congressional Quarterly Politics. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-23) **(tiếng Anh)**James Gill (30 tháng 11 năm 2008). [“Polls Apart”](http://www.nola.com/news/t-p/gill/index.ssf?/base/news-0/1228028660197320.xml&coll=1&thispage=1). The Times-Picayune. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-lasos_24-0) **(tiếng Anh)**Louisiana Secretary of State (7 tháng 12 năm 2008). [“Unofficial Election Results Inquiry Results for Election Date: 12/06/08”](http://www400.sos.louisiana.gov:8090/cgibin/?rqstyp=elcms2&rqsdta=120608). Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-nola2_25-0) **(tiếng Anh)**Michelle Krupa và Frank Donze (6 tháng 12 năm 2008). [“Anh 'Joseph' Cao beats Rep. William Jefferson in 2nd Congressional District”](http://www.nola.com/news/index.ssf/2008/12/jefferson_cao_in_dead_heat.html). The Times-Picayune. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-26) **(tiếng Việt)** [“Lễ nhậm chức tại Quốc hội của Dân biểu Joseph Cao”](http://voanews.com/vietnamese/2009-01-07-voa3.cfm). VOA. 8 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-27) **(tiếng Anh)** [“111th Congress First Session: H. Res. 20”](http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=111_cong_bills&docid=f:hr20ih.txt.pdf). U. S. Government Printing Office. [^](#cite_ref-28) **(tiếng Anh)**Jonathan Tilove (8 tháng 12 năm 2008). [“Anh "Joseph" Cao adjusts to role as GOP star”](http://www.nola.com/news/index.ssf/2008/12/anh_joseph_cao_adjusts_to_role.html). The Times-Picayune. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-29) **(tiếng Anh)** [“H. Res. 38”](http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=111_cong_bills&docid=f:hr38eh.txt.pdf). Government Printing Office. 9 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-30) **(tiếng Anh)**WSDU-TV (9 tháng 1 năm 2009). [“Cao Gets Transportation, Security Committees”](http://www.wdsu.com/politics/18447327/detail.html?rss=no&psp=politics). Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-31) **(tiếng Anh)**WWLT-TV (9 tháng 1 năm 2009). [“Cao assigned to House committees”](http://www.wwltv.com/local/politics/stories/wwl010909tpcao.bb47a9e.html). Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-32) **(tiếng Anh)**Kevin McGill (20 tháng 2 năm 2009). [“La. recall try likely doomed, still significant”](http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5iarC8L3qe9M-skNTIryoZJmYVPHAD96FJPE00). Associated Press. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-33) **(tiếng Anh)**Jonathan Tilove (19 tháng 2 năm 2009). [“Two ministers leading recall effort against Cao face long odds”](http://www.nola.com/news/index.ssf/2009/02/two_ministers_lead_recall_effo.html). The Times-Picayune. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-platform_34-0) **(tiếng Anh)**Joseph Cao for Congress. [“Joseph Cao for Congress: Issues”](http://josephcaoforcongress.com/pg-80-2-issues.aspx#FAQ28). Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-rfa-danchu_35-0) **(tiếng Việt)**Nguyễn Khanh (7 tháng 1 năm 2009). [“DB Cao Quang Ánh: Tự do, Dân chủ, Nhân quyền ở VN là những điều đáng lưu tâm”](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/an-exclusive-interview-with-the-first-vietnamese-american-congressman-NKhanh-01072009102858.html). [Đài Á Châu Tự do](/wiki/%C4%90%C3%A0i_%C3%81_Ch%C3%A2u_T%E1%BB%B1_do). Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-36) **(tiếng Anh)** [“Live Chat La. Rep.-elect Anh 'Joseph' Cao”](http://www.insightmag.com/livechat/2008/dec/15/la-rep-elect-anh-joseph-cao/). Washington Times. 15 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-37) **(tiếng Anh)**Văn phòng Dân biểu Ed Royce (20 tháng 5 năm 2009). [“Royce Effort on Vietnamese Human Rights Passes Key Committee”](http://www.royce.house.gov/news/DocumentSingle.aspx?DocumentID=128784). Hạ viện Hoa Kỳ. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2009. [^](#cite_ref-38) **(tiếng Việt)** [“Dự luật Ngày Người tỵ nạn VN”](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2009/04/090430_viet_refugees_day.shtml). BBC Việt ngữ. 9 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2009. [^](#cite_ref-39) **(tiếng Việt)** [“Ông Joseph Cao bỏ phiếu trái đảng”](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2009/11/091123_joseph_cao_voting.shtml). BBC Tiếng Việt. 23 tháng 11 năm 2009. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2009. [^](#cite_ref-40) **(tiếng Anh)**Jonathan Tilove (12 tháng 2 năm 2009). [“Cao may cast lone GOP vote for stimulus”](http://www.nola.com/news/?/base/news-1/12344196539650.xml&coll=1). The Times-Picayune. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-41) **(tiếng Anh)**David Stout (13 tháng 2 năm 2009). [“House Approves Stimulus With No Republican Support”](http://www.nytimes.com/2009/02/14/us/politics/14web-stim.html?hp). The New York Times. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-42) **(tiếng Anh)**Văn phòng Thư ký, Hạ viện Hoa Kỳ (13 tháng 2 năm 2009). [“Final Vote Results for Roll Call 70”](http://clerk.house.gov/evs/2009/roll070.xml). Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-43) **(tiếng Anh)**Gail Russell Chaddock (8 tháng 11 năm 2009). [“Joseph Cao: the lone Republican who voted for healthcare bill”](http://features.csmonitor.com/politics/2009/11/08/joseph-cao-the-lone-republican-who-voted-for-healthcare-bill/). Christian Science Monitor. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2009. [^](#cite_ref-44) **(tiếng Anh)**Hạ viện Hoa Kỳ (21 tháng 3 năm 2010). [“Final Vote Results for Roll Call 165”](http://clerk.house.gov/evs/2010/roll165.xml). Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2010. [^](#cite_ref-elections2007_45-0) **(tiếng Anh)**Louisiana Secretary of State. [“State Representative, 103rd Representative District”](http://www400.sos.louisiana.gov:8090/cgibin/?rqstyp=elcms3&rqsdta=102007). Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2008.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cao_Quang_%C3%81nh&action=edit§ion=9)] **(tiếng Anh)** [Website chính thức trong Hạ nghị viện](http://josephcao.house.gov/) **(tiếng Anh)** [Website vận động tranh cử](http://josephcaoforcongress.com/) **(tiếng Việt)** [Luật sư Joseph Cao: Người Việt đầu tiên đắc cử dân biểu liên bang Hoa Kỳ](http://web.archive.org/web/20081209011722/http://voanews.com/vietnamese/2008-12-08-voa2.cfm)- [VOA](/wiki/VOA) **(tiếng Việt)** [Truyền thông khắp nước Mỹ ca ngợi chiến thắng của LS Cao Quang Ánh](http://www.voanews.com/vietnamese/2008-12-08-voa22.cfm)- VOA **(tiếng Việt)** [VOA Việt ngữ phỏng vấn luật sư Cao Quang Ánh](http://www.voanews.com/vietnamese/archive/2007-09/2007-09-25-voa35.cfm?renderforprint=1&textonly=1&&TEXTMODE=1&CFID=74731118&CFTOKEN=99816901)(2007) **(tiếng Việt)** [Nghị sĩ gốc Việt đầu tiên ở Quốc hội Mỹ](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/12/081207_vietnamese_congress.shtml)- BBC Tiếng Việt **(tiếng Việt)** [Đời thường của dân biểu Joseph Cao](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/inpictures/story/2008/12/081208_josephcao_family.shtml)- BBC Tiếng Việt **(tiếng Anh)** [Vietnamese hail Cao's win over Jefferson in La.](http://www.usatoday.com/news/washington/2008-12-07-noelection_N.htm)- [USA Today](/wiki/USA_Today) **(tiếng Anh)** [History and Amazement in House Race Outcome](http://www.nytimes.com/2008/12/08/us/politics/08cao.html?em)- [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times) **(tiếng Anh)** [The Possible Dream: Louisiana's Historic New Congressman Seems to Surprise Everybody But Himself](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/12/29/AR2008122902590.html?hpid=moreheadlines)- [The Washington Post](/wiki/The_Washington_Post) **(tiếng Anh)** [Joseph Cao trên CNN](http://www.cnn.com/video/#/video/bestoftv/2008/12/08/nr.bn.anh.cao.intv.cnn)- trả lời phỏng vấn [Betty Nguyễn](/wiki/Betty_Nguy%E1%BB%85n) **(tiếng Việt)** [Phỏng Vấn Luật Sư Cao Quang Ánh](https://www.youtube.com/watch?v=8f67F4vmsk4)trên [YouTube](/wiki/YouTube)– [SBTN](/wiki/Saigon_Broadcasting_Television_Network)-DC **(tiếng Việt)** [Ông Joseph Cao bỏ phiếu trái đảng](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2009/11/091123_joseph_cao_voting.shtml).
|
|![]()
[Cao Quang Ánh](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Joseph_Cao?uselang=vi) [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1967](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1967) [Nhân vật còn sống](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_c%C3%B2n_s%E1%BB%91ng) [Người Sài Gòn](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Người Mỹ gốc Việt](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) [Chính khách gốc Việt](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_kh%C3%A1ch_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) [Dân biểu Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:D%C3%A2n_bi%E1%BB%83u_Hoa_K%E1%BB%B3) [Luật sư Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Lu%E1%BA%ADt_s%C6%B0_M%E1%BB%B9) [Chính khách Louisiana](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_kh%C3%A1ch_Louisiana) [Người tị nạn Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_t%E1%BB%8B_n%E1%BA%A1n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Giáo sư gốc Việt](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%C3%A1o_s%C6%B0_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) [Người Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) [Người Việt di cư tới Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t_di_c%C6%B0_t%E1%BB%9Bi_M%E1%BB%B9) [Nhà hoạt động xã hội Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_ho%E1%BA%A1t_%C4%91%E1%BB%99ng_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) [Đảng viên Đảng Cộng hòa Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A3ng_vi%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Hoa_K%E1%BB%B3) [Tín hữu Công giáo Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%ADn_h%E1%BB%AFu_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tị nạn Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%E1%BB%8B_n%E1%BA%A1n_Vi%E1%BB%87t_Nam)

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
# Deizisau
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Deizisau
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Baden-Württemberg](/wiki/Baden-W%C3%BCrttemberg) [Vùng hành chính](/wiki/Regierungsbezirk) [Stuttgart](/wiki/Stuttgart) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Esslingen](/wiki/Esslingen_(huy%E1%BB%87n)) [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2006)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.deizisau.de](http://www.deizisau.de/) **Deizisau** là một thị trấn trong huyện [Esslingen](/wiki/Esslingen_(huy%E1%BB%87n)) của bang [Baden-Württemberg](/wiki/Baden-W%C3%BCrttemberg) miền nam nước [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Deizisau nằm giữa các thị trấn Plochingen và Esslingen. Sông Neckar chảy qua thị trấn này.
## Giao thông[
[sửa](/w/index.php?title=Deizisau&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Deizisau&action=edit§ion=1)]
Deizisau có tuyến đường Bundesstrasse 10 chạy qua. Tuyến
[S-Bahn Stuttgart](/w/index.php?title=S-Bahn_Stuttgart&action=edit&redlink=1) dừng lại ở Altbach và Plochingen nằm gần với thị trấn này.
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Deizisau&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Deizisau&action=edit§ion=2)]
Hãng
[Coca-Cola](/wiki/Coca-Cola) có một nhà máy đặt tại Deizisau. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Deizisau&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Deizisau&action=edit§ion=3)] **(tiếng Đức)**
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Deizisau&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Deizisau&action=edit§ion=4)]
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=22-May-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Tue, 23 Jun 2015 00:00:00 GMT


markdown:
# Friedrich Wilhelm I của Phổ
|
|![]()
Friedrich Wilhelm I. (Preußen)
|
|
Tuyển hầu tước xứ
![ Friedrich Wilhelm I 1713.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Friedrich_Wilhelm_I_1713.jpg/272px-Friedrich_Wilhelm_I_1713.jpg)
![ Friedrich Wilhelm I 1713.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Friedrich_Wilhelm_I_1713.jpg/272px-Friedrich_Wilhelm_I_1713.jpg)
[nhà Hohenzollern](/wiki/Nh%C3%A0_Hohenzollern) [[1]](#cite_note-1) [25 tháng 2](/wiki/25_th%C3%A1ng_2)năm [1713](/wiki/1713)– [31 tháng 5](/wiki/31_th%C3%A1ng_5)năm [1740](/wiki/1740) [Friedrich I](/wiki/Friedrich_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Friedrich II](/wiki/Friedrich_II_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
|Hoàng hậu|
|
|
|Tước vị|
|Tuyển hầu tước xứ
|[Nhà Hohenzollern](/wiki/Nh%C3%A0_Hohenzollern) [Friedrich I](/wiki/Friedrich_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Sophia Charlotte của Hanover](/w/index.php?title=Sophia_Charlotte_c%E1%BB%A7a_Hanover&action=edit&redlink=1) [14 tháng 8](/wiki/14_th%C3%A1ng_8)năm [1688](/wiki/1688) [Berlin](/wiki/Berlin), [Phổ](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ph%E1%BB%95) [31 tháng 5](/wiki/31_th%C3%A1ng_5)năm [1740](/wiki/1740) [Berlin](/wiki/Berlin), [Phổ](/wiki/Ph%E1%BB%95) [[2]](#cite_note-2) [Sanssouci](/wiki/Sanssouci), [Potsdam](/wiki/Potsdam) [Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) **Friedrich Wilhelm I**, tên thật là **Friedrich Wilhelm von Hohenzollern**, ( [14 tháng 8](/wiki/14_th%C3%A1ng_8) năm [1688](/wiki/1688) – [31 tháng 5](/wiki/31_th%C3%A1ng_5) năm [1740](/wiki/1740)), phiên âm [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) là **Phriđrích I Vinhem** là một thành viên của Hoàng tộc [3] [nhà Hohenzollern](/wiki/Nh%C3%A0_Hohenzollern). Ông là vị [vua](/wiki/Vua)thứ hai của nước [Phổ](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ph%E1%BB%95), và cũng là Tuyển hầu tước xứ [Brandenburg](/wiki/Brandenburg)từ năm [1713](/wiki/1713)đến khi [qua đời](/wiki/Ch%E1%BA%BFt)năm 1740. Trên cương vị là Tuyển hầu tước xứ Brandenburg, ông được gọi là **Friedrich Wilhelm II**. Trong [liên minh cá nhân](/wiki/Li%C3%AAn_minh_c%C3%A1_nh%C3%A2n), ông là Vương công của [Công quốc Neuchâtel](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_qu%E1%BB%91c_Neuch%C3%A2tel&action=edit&redlink=1). Ông là một trong những vị vua xuất chúng trong thời đại ông sống. [[4]](#cite_note-4)
Friedrich Wilhelm I được xem là người cha của chủ nghĩa quân phiệt Phổ,
đồng thời là một vị vua canh tân. [5] Ông được quần chúng biết đến như một vị "vua chiến sĩ" ( [[6]](#cite_note-historyofwar-6) *der Soldatenkönig*). Nhà vua chú tâm vào việc xây dựng một chính quyền trung ương vững mạnh và phát triển Quân đội Phổ. Sự quan tâm này đã dẫn đến một nỗ lực đặc biệt của ông: vời những người đàn ông cao nhất của [[7]](#cite_note-posdam-7) [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)đến Vương quốc Phổ và thành lập đoàn quân mang tên [những người khổng lồ vùng Postdam](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93_v%C3%B9ng_Postdam&action=edit&redlink=1). Quân đội Phổ trở thành một cỗ máy chiến đấu hùng mạnh và hiệu quả. [[8]](#cite_note-8)
Dù thành tựu lớn nhất của ông là xây dựng một lực lượng Quân đội Phổ đông đảo, Friedrich Wilhelm I cũng là người thực hiện cải cách quan trọng về mặt tài chính,
tái định cư các tỉnh phía Đông. [6] Về đối ngoại, ông lãnh đạo nước Phổ tham gia cuộc [[9]](#cite_note-american29425-9) [Đại chiến Bắc Âu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_chi%E1%BA%BFn_B%E1%BA%AFc_%C3%82u)chống lại đế quốc Thuỵ Điển. Tuy nhiên, ông đã giữ vững nền hoà bình của Vương quốc. Nước Phổ vươn lên thành một "xứ Sparta của phương Bắc". [[10]](#cite_note-pu113-10) [[11]](#cite_note-frey171-11)
Không những thế, dù ngồi trên ngai cao nhưng ông thực tế và tằn tiện.
Ông còn nổi tiếng về sự đối xử nghiêm khắc với Hoàng thái tử Friedrich - người có tính cách khác biệt vua cha. [9] Ông còn dọa giết Friedrich sau khi mưu đồ chạy trốn của Thái tử này thất bại vào năm 1730. [[11]](#cite_note-frey171-11) [[12]](#cite_note-historyofwar2-12)
## Mục lục
## Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=1)]
Vào năm 1688, Friedrich Wilhelm chào đời tại kinh đô
[Berlin](/wiki/Berlin). Ông là con của Tuyển hầu tước xứ Brandenburg [Friedrich I](/wiki/Friedrich_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95) và Quận chúa xứ Hanover [Sophia Charlotte](/w/index.php?title=Sophia_Charlotte_x%E1%BB%A9_Hanover&action=edit&redlink=1) - em gái của Tuyển hầu tước xứ Hanover là George (tức vua [George I của Anh](/wiki/George_I_c%E1%BB%A7a_Anh) sau này). Thưở bé, Friedrich Wilhelm được giáo dục bởi một phụ nữ tên là Madame de Rocoulles. [13] Cậu Công tử này thường thể hiện tính cách nóng nảy: ông căm ghét lớp học và có ý định làm loạn chống những thầy cô "độc đoán". Tuy nhiên, ông luôn làm theo lời cha mình. Khi còn là thiếu niên, ông trở nên say mê săn bắn và rất yêu thích quân sự. [[14]](#cite_note-14) [[15]](#cite_note-freylinda170-15)
Vốn là một Bá tước xứ
[Brandenburg](/wiki/Brandenburg), Friedrich I đã đăng quang vào ngày [18 tháng 1](/wiki/18_th%C3%A1ng_1) năm 1701, tại Könisberg, lấy vương hiệu là "Đức Vua *ở* Phổ". Ông chính thức làm quen với việc trị quốc vào năm 1702, khi ông tham gia Hội đồng Cơ mật và Hội đồng Quân sự Hoàng gia Phổ. Ông cũng tham chiến trong cuộc [16] [chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_K%E1%BA%BF_v%E1%BB%8B_T%C3%A2y_Ban_Nha), và thật sự hứng thú với việc đánh trận tại Malplaquet. Những cố vấn quân sự dày kinh nghiệm của ông bao gồm John Churchill, Công tước xứ Marlborough và Vương công [[17]](#cite_note-sandlersan297-17) [Eugène xứ Savoie](/wiki/Eug%C3%A8ne_x%E1%BB%A9_Savoie). [[15]](#cite_note-freylinda170-15)
|
|
Con cái Hoàng tử Friedrich Wilhelm Friedrich Wilhelm I (1713-1740) Con cái Con cái
Quan hệ giữ hai Hoàng gia Anh và Phổ Quốc được tiếp tục qua cuộc hôn nhân của Hoàng
[thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD) Friedrich Wilhelm và Sophia Dorothea - con gái của vua Anh Quốc là George I - vào ngày [28 tháng 11](/wiki/28_th%C3%A1ng_11) năm [1706](/wiki/1706). Họ là hai con người có tính cách khác biệt nhau: Thái tử phi nhận thấy ông là người bạo ngược và bủn xỉn. Tuy nhiên, họ có đến 14 người con. Hai đứa con trai đầu lòng của Friedrich Wilhelm và Dorothea đều chết sớm. Ngày [15] [3 tháng 7](/wiki/3_th%C3%A1ng_7)năm 1709, đứa con thứ ba chào đời: đây là một người con gái mang tên Frederica Sophia Wilhelmina. Ngày [24 tháng 1](/wiki/24_th%C3%A1ng_1)năm 1712, đứa con trai thứ ba của Thái tử Friedrich Wilhelm ra đời: nó là một đứa trẻ khỏe mạnh, được Hoàng gia đặt cho cái tên là Friedrich cùng niềm hy vọng lớn lao. [[16]](#cite_note-norow14-16) [[18]](#cite_note-norow15-18)
Thủ tướng nước Phổ thời bấy giờ - Joachim Kasimir Kolbe, Graf von Wartenberg là một ông quan tham nhũng. Thấy vậy, Thái tử Friedrich Wilhelm trở nên bức xúc, ông tiến hành một cuộc điều tra, với kết quả là Thủ tướng bị cách chức và bị lưu đày.
Vua Friedrich I qua đời năm 1713, Friedrich Wilhelm I lên nối ngôi. Friedrich I được vua con - năm đó 25 tuổi - tổ chức lễ tang lớn. [15] [[18]](#cite_note-norow15-18)
## Nhà vua nước Phổ[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=2)]
Với mong muốn tăng cường sức mạnh của Quân đội Phổ,
Friedrich Wilhelm I là vị vua thực sự xây dựng triều đại Hohenzollern. [19] Những cống hiến của ông trong công cuộc xây dựng Vương quốc Phổ bao gồm các cải cách dân chính, nâng cao uy thế quốc tế của nền quân sự Phổ cũng như phát huy sức mạnh và kỷ luật của Quân đội Phổ, nhằm đưa nước Phổ lên đứng ngang hàng với nước [[20]](#cite_note-20) [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [thời cận đại](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_c%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BA%A1i), [Vương quốc Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh)cùng với những quốc gia có nền [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B)hùng mạnh khác trên toàn cõi [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)vào [thế kỷ XVIII](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18).
Lúc ông lên ngôi, Vương quốc Phổ là nước có nền kinh tế yếu kém, nhân lực nghèo nàn và lãnh thổ rời rạc.
Trong khi tiên vương Friedrich I đã bỏ ra 6 triệu thaler vào năm 1701, Quốc vương Friedrich Wilhelm I chỉ dùng 2500 thaler để tiến hành lễ đăng quang. [21] [[16]](#cite_note-norow14-16) Là một vị Quân vương năng nổ, làm không ít việc nhằm hiện đại hóa, củng cố thực lực của Vương quốc Phổ, [[22]](#cite_note-s.E1.BA.A3t2-22) [[23]](#cite_note-myer-23) và gặt hái thành tựu lớn lao trong công cuộc phát triển kinh tế và Quân đội Phổ. [[24]](#cite_note-.E1.BA.BBwod8-24) Song, ông cũng là một vị vua bạo ngược, thô lỗ, thù dai và thường nổi cáu. Theo nhận định của nhà sử học Thomas Carlyle, ông trị vì như một [[15]](#cite_note-freylinda170-15) *viên cảnh sát huấn luyện*. [[15]](#cite_note-freylinda170-15)
### Cải cách Quân đội Phổ[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=3)]
|“||
||”|
|
|
—Huân tước Charles Whitworth (3/1720)
Khác với vua cha Friedrich I là vị vua sa đọa, vua Friedrich Wilhelm I tiếp tục thực hiện chính sách của ông nội ông - Tuyển hầu tước
[Friedrich Wilhelm I của Brandenburg](/wiki/Friedrich_Wilhelm_I_x%E1%BB%A9_Brandenburg). Dưới triều vua Friedrich I, ngân khố Quân đội Phổ thì ít, Quân đội Phổ cũng không có bao nhiêu binh sĩ, và tinh thần Quân đội Phổ thấp kém. Còn vua Friedrich Wilhelm I thì khác: ông ra lệnh cho thần dân sống khắc khổ, và tập trung hoàn toàn vào việc xây dựng một lực lượng Quân đội vững mạnh. Ông bắt những tên du đãng phải đi lính, cho những người Tin Lành lánh nạn gia nhập Quân đội Phổ, và mở rộng việc giáo dục quân sự cho thần dân (kể cả những người [nông dân](/wiki/N%C3%B4ng_d%C3%A2n)). Công cuộc cải cách Quân đội Phổ của Quốc vương Friedrich Wilhelm I khiến một nhà sử học phải gọi ông là "Trùm [17] [phát xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt)thành Postdam". Ông đã nâng cấp các Sĩ quan cấp cao và hạ những chiến sĩ xuất thân thường dân xuống làm Sĩ quan cấp dưới. [[22]](#cite_note-s.E1.BA.A3t2-22)
Nhà vua đã đưa Quân đội Phổ trở thành một trong những công cụ hữu hiệu nhất của
[chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh) kể từ thời đại [lê dương La Mã](/wiki/L%C3%AA_d%C6%B0%C6%A1ng_La_M%C3%A3), nếu trước kia họ bao gồm 38 nghìn binh sĩ (1708) [23] thì với cuộc cải cách của ông, số binh sĩ Phổ tăng lên đến 89 nghìn quân. [[15]](#cite_note-freylinda170-15) Phải nói là nhà vua nghiện những chiến binh hùng mạnh, ông đã thuê một trung đoàn gồm những người lính to lớn nhất mà ông đã tìm được, gọi là "Những người khổng lồ thành Postdam". Trung đoàn này có đến 2400 binh sĩ, một số người cao đến 8 phút Anh. Quốc vương không chỉ chưa những [[6]](#cite_note-historyofwar-6) [Goliath](/wiki/Goliath)của đất nước vào Quân đội Phổ, ông còn cử người đi thuê mướn những chiến sĩ to lớn trên toàn cõi [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Cụ thể hơn, các vua ngoại quốc như Hoàng đế nước [[23]](#cite_note-myer-23) [Áo](/wiki/%C3%81o), [Nga hoàng](/wiki/Sa_ho%C3%A0ng) [Pyotr Đại đế](/wiki/Pyotr_I_c%E1%BB%A7a_Nga)và cả [Sultan](/wiki/Sultan)của [Đế quốc Ottoman](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman)đã gửi binh lính cho ông đã tăng cường mối quan hệ hữu nghị. Một số chiến sĩ được Nga hoàng Pyotr I gởi tới ông như một món quà trả ơn ông về việc tặng cho Pyotr I một "Căn phòng hổ phách" trứ danh . [[26]](#cite_note-26)
Đối với những tân binh hoành tráng, ông không ngần ngại ban đặc ân cho họ. Tầng lớp quý tộc
[phong kiến](/wiki/Phong_ki%E1%BA%BFn) đóng vai trò quan trọng trong xã hội Phổ thời đó, triều đình Friedrich Wilhelm I khuyến khích những thiếu gia con họ đi nghĩa vụ. Nhiều thiếu gia xuất chúng đã gia nhập các quân đoàn trong Quân đội Phổ. Nhà vua cũng ban cho Quân đội những quân phục mới, vũ khi mới và điều luật mới. [17] Một quan đại thần người Phổ có nhận định vào năm [[15]](#cite_note-freylinda170-15) [1800](/wiki/1800)(nhưng lời nhận xét này thường được gán ghép cho nhà hùng biện vĩ đại của [Cách mạng Pháp](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ph%C3%A1p)là Comte de Mirabeau, trong một bài báo của Mirabeau sau chuyến viếng thăm kinh đô Berlin vào năm 1788): [[27]](#cite_note-jason-27) [[28]](#cite_note-28) [[29]](#cite_note-29) [[30]](#cite_note-30) [[31]](#cite_note-31)
|“||
||”|
|
|
—Viên thượng quan/Comte de Mirabeau
Bản thân Quốc vương cũng cao 1.6m,
mỗi năm ông đều cần đến hàng trăm tân binh. Có một lần, ông khẳng định với sứ thần nước [32] [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p): [[33]](#cite_note-33)
|“||
||”|
|
|
—Friedrich Wilhelm I
Nhờ có cuộc cải cách của Quốc vương, Quân đội Phổ trở thành đội quân đông đảo thứ ba hoặc thứ tư trên toàn cõi châu Âu, dù Phổ là quốc gia đông dân thứ 13 ở châu Âu, với dân số ít hơn ba triệu người.
Là một nhà quân phiệt, nhưng ông né tránh tham gia chiến tranh, mục đích chính của công cuộc cải tổ Quân đội Phổ là đưa nước Phổ lên hàng ngũ [19] [liệt cường](/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Dng_qu%E1%BB%91c), thay vì đi xâm lược. Do đó, thời vua Friedrich Wilhelm I, Vương quốc Phổ thái bình thịnh trị. [[34]](#cite_note-34) Thật vậy, nhờ công lao của nhà vua và Vương công Leopold I xứ Anhalt-Dessau (1676 – 1747) - người cải tổ bộ binh Phổ, nước Phổ sau này trở thành một trong những cường quốc châu Âu, dù vẫn thần phục [[19]](#cite_note-eaelen57-19) [đế quốc La Mã Thần thánh](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh)trên danh nghĩa. [[24]](#cite_note-.E1.BA.BBwod8-24)
Ông là một vị vua khinh bỉ nghệ thuật và học vấn.
Ông đã tổ chức những buổi tiệc hút thuốc lá. Ông cho vời các sĩ quan Quân đội Phổ và những nhân vật quan trọng khác tham gia các buổi tiệc đó. Họ bị buộc phải ngồi hút thuốc lá và bàn việc chính trị với nhà vua nước Phổ, dù nhiều người trong số họ thực sự ghét thuốc lá. [35] Cứ mỗi năm, nhà vua đều tiến hành thị sát trên toàn quốc, ông cho quân sĩ đóng quân tại các tỉnh và duyệt binh trong vòng vài ngày. [[36]](#cite_note-36) Đại sứ Anh Quốc đến kinh thành Berlin, ông Charles Withworth (sau này là Huân tước) ghi nhận vào tháng 6 năm 1722: [[25]](#cite_note-franciscastern-25) [[25]](#cite_note-franciscastern-25)
“
Tôi đã để lại Ngài Scott (thay Withworth làm Đại sứ) tại kinh đô Phổ! Tuy nhiên, do Quốc vương quá bận bịu với những lần duyệt binh, Ngài Scott không thể yết kiến Quốc vương. ”
—Charles Withworth
Vài ngày sau, đến lượi Đại sứ James Scott cũng phải ghi nhận:
[[25]](#cite_note-franciscastern-25)
“
Hiện giờ tôi không thể bái kiến Đức Vua nước Phổ, Đức Vua đã bỏ ra cả một tuần lễ để diễn tập các Trung đoàn của Ngài. Họ đóng quân ở kinh thành Berlin và xung quanh Berlin. ”
—James Scott
### Cải cách Chính phủ Phổ[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=4)]
Nhà sử học Theodor von Schon đã nhận xét ông là "
*Vị vua vĩ đại nhất của nước Phổ, xét về mặt nội chính*". Trong một lá thư gửi từ kinh thành Berlin vào ngày [37] [6 tháng 6](/wiki/6_th%C3%A1ng_6)năm 1729, Nam tước Pollnitz - một quan đại thần Phổ - có viết: [[38]](#cite_note-38)
Bản thân Đức Vua là vị [Thủ tướng]của Ngài. Bất cứ một thông tin nào người ta cũng phải báo cho Ngài, và Ngài mong muốn làm tất cả mọi việc...
Vua Friedrich Wilhelm I cũng hoàn toàn tái tổ chức bộ máy
[Chính phủ](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) Phổ. Ông thiết lập Hội đồng Chấp chính. Hội đồng này là một cấp dưới của chính quyền trung ương, coi sóc việc quân sự, an ninh, kinh tế và tài chính đất nước. Quốc vương đã dày công củng cố một bộ máy hành chính hữu hiệu của những người làm việc dân sự. Họ có một Bộ luật riêng của họ, và, dĩ nhiên là những điều luật ấy có nội dung theo kiểu làm tròn nhiệm vụ, "Trung thành với Đức Vua", "tôn thờ Đức Vua" hay "hết mình vì Đức Vua". Chính ông cũng khẳng định rằng: [15] [[27]](#cite_note-jason-27)
|“||
||”|
|
|
—Friedrich Wilhelm I
Bản thân nhà vua cũng thường theo dõi các vị thượng quan, xem họ đã thực hiện tốt bổn phận của họ chưa? Theo nhận định của viên đại sứ
[Sachsen](/wiki/Sachsen) tại kinh đô Berlin: [[27]](#cite_note-jason-27)
|“||
||”|
|
|
—Đại sứ Sachsen
Trong khi tầng lớp quý tộc - địa chủ giúp vua xây dựng Quân đội, những tầng lớp còn lại mờ nhạt hơn trong xã hội phong kiến Phổ. Những người nông dân sinh ra trong ruộng đất của địa chủ, và phần lớn cuộc đời họ sống tại đó hoặc trong Quân đội Phổ. Họ chỉ có chút ít quyền lợi thực sự, thậm chí họ chỉ có thể kết hôn khi có sự cho phép của địa chủ. Còn tầng lớp trung lưu, họ có khả năng tham gia việc dân sự. Vua Friedrich Wilhelm I đã khuyến khích những tầng lớp phi quý tộc giúp ông trị nước, khi ông về cõi vĩnh hằng vào năm 1740, chỉ có ba trong số 18 thành viên Hội đồng Cơ mật Phổ là quý tộc.
[[27]](#cite_note-jason-27)
### Các cải cách khác[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=5)]
Friedrich Wilhelm I là một ông vua tài giỏi của Vương quốc Phổ.
Dù ngồi trên ngai cao, ông sống thanh đạm giống như một số thần dân của mình [27] và làm việc chăm chỉ. [[39]](#cite_note-39) Thần dân kính mến ông, do ông đã xây dựng một nền kinh tế cứng nhắc. [[40]](#cite_note-40) [[41]](#cite_note-41)
Ông còn mở các trường tiểu học và tái định cư vùng Đông Phổ (vốn đã bị một
[cơn dịch](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A7n_ch%E1%BA%BFt_%C4%91en&action=edit&redlink=1) bệnh tàn phá vào năm 1709). Ông cũng bảo vệ quyền lợi của các tín đồ Kháng Cách tại Đức, thông qua việc đe dọa những thần dân theo [42] [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o)của ông. Là một vị Quân vương độc đoán, ông đã áp đặt những đức tính [[6]](#cite_note-historyofwar-6) [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh)lên khắp nước Phổ: sùng đạo, đạm bạc, nghiêm nghị, tinh thần kỷ luật, phục tùng, chuyên cần, thức khuya dậy sớm và năng nổ. Tuy nhiên, ông thi hành chính sách tự do [[17]](#cite_note-sandlersan297-17) [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o): ông đưa những giáo dân Công giáo di cư đến vùng Salzburg để tăng cường canh tác nông nghiệp. Nổi tiếng là một vị Quân vương keo kiệt, ông truyền lệnh không cho đốt nến trong cung vua. [[15]](#cite_note-freylinda170-15) [[43]](#cite_note-43)
### Đối ngoại[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=6)]
Dù Friedrich Wilhelm I đã xây dựng một trong những đạo quân hùng mạnh nhất tại Âu châu và rất quan tâm đến quân sự, về bản chất ông là một người yêu hòa bình. Về đối ngoại, ông không gặt hái được nhiều thành công bằng việc nội trị.
Tuy nhiên, theo Hiệp ước Utrecht, ông nhận quyền bá chủ các xứ Moers, Lingen, Tecklenburg, Valengin, Neuchâtel và Hạ Guelders. [15] [[11]](#cite_note-frey171-11)
Lên ngôi giữa lúc cuộc
[Đại chiến Bắc Âu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_chi%E1%BA%BFn_B%E1%BA%AFc_%C3%82u) vẫn còn tiếp diễn, nhưng nhà vua nước Phổ chỉ tham chiến về phe Nga, [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) và Anh trong một thời gian ngắn, và chiếm lấy một ít lãnh thổ. Ông đã ký hoà ước với [đế quốc Nga](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga) vào tháng 9 năm 1713 và nhận lấy vùng Stettin. Vào năm 1716, ông đã tặng cho [Sa hoàng](/wiki/Sa_ho%C3%A0ng) [Nga](/wiki/Nga) [Pyotr I Đại đế](/wiki/Pyotr_I_c%E1%BB%A7a_Nga) một căn phòng hổ phách, vốn đã được vua cha Friedrich I xây dựng từ năm 1701 . [44] [[45]](#cite_note-45)
Quân đội Phổ cùng các nước đồng minh nêu trên đánh đuổi quân đội Thụy Điển ra khỏi những vùng đất nằm dưới quyền họ cuối cùng tại Đức và tiến chiếm cửa sông Oder.
Sau khi vua Thuỵ Điển [6] [Karl XII](/wiki/Karl_XII_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)chết vào năm 1718, nhà vua nước Phổ - được sự thuyết phục của người Anh - không còn liên minh với Nga hoàng nữa. Theo bước Hanover, ông thiết lập hoà bình với Thụy Điển. Hoà ước [Stockholm](/wiki/Stockholm)được ký kết vào năm 1720, theo đó ông đồng ý nộp 2.000.000 thalers để chiếm đóng Tây Pomeramia, cho tận đến Peene, cùng với Stettin và các hòn đảo Usedom và Wollin. [[10]](#cite_note-pu113-10) Có người cho rằng Friedrich Wilhelm I bảo ngòi bút có sức mạnh hơn thanh gươm. ( [[46]](#cite_note-46) *Xem thêm bài*: " [Đạo đức của người Phổ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c_c%E1%BB%A7a_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)".) Cuộc Đại chiến Bắc Âu cũng đánh giấu sự bắt đầu của tình bạn giữa Friedrich Wilhelm I và một người tị nạn [Huguenot](/wiki/Huguenot)tên là [Jaques Egide Duhan den Jandun](/w/index.php?title=Jaques_Egide_Duhan_den_Jandun&action=edit&redlink=1). Ông đã gặp Duhan den Jandun lần đầu tiên khi ông này làm người dưới quyền của [Thống chế](/wiki/Nguy%C3%AAn_so%C3%A1i) [Alexander von Dohna](/w/index.php?title=Alexander_von_Dohna&action=edit&redlink=1)vào năm 1715. Năm sau, Friedrich Wilhelm I đã giao cho Duhan den Jandun việc nuôi dạy vị Hoàng tử bốn tuổi Friedrich. [[47]](#cite_note-47)
Dù triều đại Habsburg không phải là một đồng minh đáng tin cậy, ông rất trung thành với Hoàng đế La Mã Thần thánh.
Vào năm [11] [1726](/wiki/1726), ông cùng những nước nói trên cam đoan rằng cô công chúa [Maria Theresia](/wiki/Maria_Theresia_c%E1%BB%A7a_%C3%81o)sẽ là Nữ hoàng của [đế quốc Áo](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh)trong tương lai - một việc sẽ bị con trai ông là vua Friedrich II phản đối sau này. Ông thất bại trong nỗ lực chiếm đóng các Công quốc Jülich và Berg. Trong khi quân Áo đánh nhau với quân [[11]](#cite_note-frey171-11) [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3), và liên minh với quân [Nga](/wiki/Nga)đánh quân Pháp, [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)và [Sardinia](/wiki/Sardegna)trong cuộc chiến tranh Kế vị Ba Lan, ông vẫn giữ Quân đội Phổ tại kinh đô. [[19]](#cite_note-eaelen57-19)
## Gia quyến[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=7)]
### Người cha nghiêm khắc[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=8)]
Dù là một người yêu hòa bình, ông lại không phải là một người cha hiền dịu. Trong số những đứa con trai không chết yểu của ông, đứa lớn nhất là Fritz - tức Friedrich II - chào đời năm 1712. Trong nhiều năm, Quốc vương có quan hệ không tốt vị Hoàng tử này.
Ông luôn mong muốn Friedrich trở thành một chiến binh tài gioỉ. Khi còn bé, Hoàng tử Fritz thường bị tiếng nổ của súng thần công đánh thức mỗi sáng. Fritz đã được giao cho một kho đạn dược nhỏ. Fritz từng bị đánh vì ngã [10] [ngựa](/wiki/Ng%E1%BB%B1a)và đeo tất tay khi trời lạnh. Ảnh hưởng từ mẫu hậu Sophia Dorothea, Hoàng tử Fritz đam mê văn hoá, âm nhạc và triết học, những gì nhà vua không hề yêu thích. Ông trở nên tuyệt vọng và than phiền: [[11]](#cite_note-frey171-11)
|“||
||”|
|
|
—Friedrich Wilhelm I
Đầu năm 1730, Hoàng hậu Sophia Dorothea cố gắng dàn xếp cuộc hôn nhân kép giữa Friedrich và công chúa
[Wilhelmina](/w/index.php?title=Wilhelmine_x%E1%BB%A9_Bayreuth&action=edit&redlink=1) với [Amelia](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ch%C3%BAa_Amelia_x%E1%BB%A9_Anh&action=edit&redlink=1) và Thái tử [Frederick](/w/index.php?title=Frederick,_Ho%C3%A0ng_th%C3%A1i_t%E1%BB%AD_Anh&action=edit&redlink=1), các con của vua nước Anh George II. Lo sợ về một liên minh giữa Phổ và Anh, Thống chế [von Seckendorff](/w/index.php?title=Friedrich_Heinrich_von_Seckendorff&action=edit&redlink=1), đại sứ Áo ở Berlin, đã lần lượt đút lót Thống chế [von Grumbkow](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_von_Grumbkow&action=edit&redlink=1) và Benjamin Reichenbach - quan Chiến tranh Đại thần Phổ và đại sứ Phổ ở Luân Đôn. Cặp đôi này đã thận trọng phỉ báng triều đình [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh) với vua Phổ cũng như phỉ báng triều đình Phổ với vua Anh. Tức giận vì ý tưởng của Fritz bất lực được người Anh rất đề cao, Friedrich Wilhelm đã yêu cầu người Anh những điều mà họ không thể làm được, chẳng hạn như nhượng cho Phổ các xứ [Jülich](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_qu%E1%BB%91c_J%C3%BClich&action=edit&redlink=1) và [Berg](/w/index.php?title=Berg_(qu%E1%BB%91c_gia)&action=edit&redlink=1) - đòi hỏi đã dẫn tới sự tan vỡ của dự định hôn nhân. [[48]](#cite_note-Reiners33-48)
Năm 18 tuổi, Fritz lập mưu bỏ trốn sang Vương quốc Anh cùng với bạn mình là Hans Hermann von Katte và một số sĩ quan cấp thấp trong quân đội Phổ. Ngày
[5 tháng 8](/wiki/5_th%C3%A1ng_8) năm [1730](/wiki/1730), khi đoàn của họ gần đến [Mannheim](/wiki/Mannheim) ở quận Palatinate thì Robert Keith, anh của Peter Keith, đem kế hoạch của họ khai báo với vua Friedrich Wilhelm và cầu xin được khoan hồng. Đôi bạn Friedrich và Katte bị bắt giam ở Küstrin. Vì cả hai người đều là Sĩ quan trong Quân đội Phổ, toan tính bỏ trốn sang nước Anh, nhà vua kết tội phản quốc cho cả hai. Ông dọa sẽ xử tử hình Fritz, sau đó đổi ý buộc Fritz phải nhường tước vị Hoàng thái tử lại cho em mình là [August Wilhelm](/wiki/August_Wilhelm_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95_(1722-1758)) (1722 -1758), mặc dù cả hai hướng đều hoàn toàn không khả thi. Vào ngày [6 tháng 11](/wiki/6_th%C3%A1ng_11), Fritz - người cũng bị đem ra xét xử ở toà án quân sự - phải chứng kiến Katte bạn mình bị xử trảm tại Küstrin. Sự kiện này đã khiến cho Thái tử ngất xỉu và có những [49] [ảo giác](//vi.wiktionary.org/wiki/%E1%BA%A3o_gi%C3%A1c)trong hai ngày sau. Thái tử Fritz được Hoàng gia ân xá và rời khỏi xà lim vào ngày [[50]](#cite_note-ReferenceA-50) [18 tháng 11](/wiki/18_th%C3%A1ng_11), nhưng vẫn không nhận lại được cấp bậc trong Quân đội mà Fritz bị tước trước đó. [[51]](#cite_note-Reiners52-51)
Theo Thomas Henry Dyer, cách đối xử với Thái tử Fritz của Friedrich Wilhelm I có điểm tương đồng với cách đối xử của Sa hoàng Nga Pyotr I với Thái tử Aleksei. Cả hai ông vua đều đối xử nghiêm khắc với các Thái tử, khiến họ có mưu đồ bỏ trốn. Tuy nhiên, trong khi Aleksei đã bị xử tử thì Fritz lại thoát khỏi tình trạng này trong gang tấc. Tuy nhiên, mâu thuẫn giữa Pyotr I và Aleksei là do Thái tử Nga phản đối các cải cách hiện đại hóa đất nước của Sa hoàng, trong khi mâu thuẫn giữa Friedrich Wilhelm I và Fritz là do Thái tử đam mê văn hóa - nghệ thuật.
Sau này, Fritz đã làm hoà với vua cha. [52] [[11]](#cite_note-frey171-11)
### Vợ con[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=9)]
Hoàng hậu của Friedrich Wilhelm I là
[Sophia Dorothea xứ Hanover](/w/index.php?title=Sophia_Dorothea_x%E1%BB%A9_Hanover&action=edit&redlink=1), em gái vua Anh [George II](/wiki/George_II_c%E1%BB%A7a_Anh), đồng thời là con gái của vua Anh George I và [Sophia Dorothea xứ Celle](/w/index.php?title=Sophia_Dorothea_x%E1%BB%A9_Celle&action=edit&redlink=1). Họ có 14 người con, trong số đó bao gồm: [Wilhelmine, Nữ Bá tước xứ Brandenburg-Bayreuth](/w/index.php?title=Wilhelmine_x%E1%BB%A9_Bayreuth&action=edit&redlink=1)(1709–1758), kết hôn với [Friedrich, Bá tước xứ Brandenburg-Bayreuth](/w/index.php?title=Friedrich,_B%C3%A1_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_x%E1%BB%A9_Brandenburg-Bayreuth&action=edit&redlink=1) [Friedrich II](/wiki/Friedrich_II_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95), còn gọi là Friedrich Đại đế (1712 – 1786), vua Phổ từ năm 1740 đến năm 1786, kết hôn với Quận chúa [Elisabeth Christine xứ Brunswick-Bevern](/w/index.php?title=Elisabeth_Christine_x%E1%BB%A9_Brunswick-Bevern&action=edit&redlink=1) [Friederike Luise, Nữ Bá tước Brandenburg-Ansbach](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ch%C3%BAa_Friederike_Luise_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)(1714 – 1784), kết hôn với [Karl Wilhelm Friedrich, Bá tước xứ Brandenburg-Ansbach](/w/index.php?title=Karl_Wilhelm_Friedrich,_B%C3%A1_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_x%E1%BB%A9_Brandenburg-Ansbach&action=edit&redlink=1) [Philippine Charlotte, Nữ Công tước xứ Brunswick-Wolfenbüttel](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ch%C3%BAa_Philippine_Charlotte_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)(1716 – 1801), kết hôn với [Karl I, Công tước xứ Brunswick-Wolfenbüttel](/w/index.php?title=Karl_I,_C%C3%B4ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_x%E1%BB%A9_Brunswick-Wolfenb%C3%BCttel&action=edit&redlink=1) [Sophia Dorothea, Nữ Bá tước xứ Brandenburg-Schwedt](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ch%C3%BAa_Sophia_Dorothea_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)(1719 – 1765), kết hôn với [Friedrich Wilhelm, Bá tước xú Brandenburg-Schwedt](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm,_B%C3%A1_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_x%C3%BA_Brandenburg-Schwedt&action=edit&redlink=1) [Luise Ulrike, Hoàng hậu của Thụy Điển](/w/index.php?title=Luise_Ulrike_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)(1720 – 1782), kết hôn với vua Thụy Điển [Adolf Fredrik](/w/index.php?title=Adolf_Frederick_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [August Wilhelm](/w/index.php?title=August_Wilhelm_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95_(1722%E2%80%931758)&action=edit&redlink=1)(1722 – 1758) [Anna Amalie](/w/index.php?title=Anna_Amalia_Princess_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)(1723–1787) [Heinrich](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD_Heinrich_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)(1726 - 1802) [August Ferdinand](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD_Ferdinand_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)(1730 – 1813)
Ngoài ra, ông còn là cha đỡ đầu của nhà ngoại giao Phổ
[Friedrich Wilhelm von Thulemeyer](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_von_Thulemeyer&action=edit&redlink=1).
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=10)]
Về cuối đời, nhà vua nước Phổ trở nên yếu đuối do căn bệnh phù và bệnh gút. Ong qua đời vào ngày
[5 tháng 5](/wiki/5_th%C3%A1ng_5) năm 1740 tại Hoàng cung Postdam, khi đó tiền trong ngân khố vẫn còn dư thừa. Sau khi qua đời, ông được an táng tại Lăng Hoàng đế [11] [Friedrich III](/wiki/Friedrich_III_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c)tại Nhà thờ của Hòa Bình, Postdam. Vua [[7]](#cite_note-posdam-7) [Friedrich II Đại đế](/wiki/Friedrich_II_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95)(1740 - 1786) lên nối ngôi, thừa hưởng một Vương quốc Phổ bé nhỏ ở miền Bắc Đức. Cũng như vua cha, tân vương quan tâm đến nền quân sự và bộ máy chính phủ Phổ. [[12]](#cite_note-historyofwar2-12) Vua Friedrich II có nhận định về các triều vua trước: [[27]](#cite_note-jason-27) [[53]](#cite_note-53)
|“||
||”|
|
|
—Friedrich Đại đế
## Tổ phụ[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=11)]
|
|Friedrich Wilhelm I của Phổ |
|Cha: |
|Ông nội: |
|Ông cố nội:
|
|Bà cố nội:
|
|Bà nội: |
|Ông cố nội:
|
|Bà cố nội:
|
|Mẹ: |
|Ông ngoại: |
|Ông cố ngoại:
|
|Bà cố ngoại:
|
|Bà ngoại: |
|Ông cố ngoại:
|
|Bà cố ngoại:
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=12)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=13)] **Richard L. Gawthrop,** [^](#cite_ref-1) ["Pietism and the making of eighteenth-century Prussia"](http://books.google.com.vn/books?id=UBdcveB6MkYC&pg=RA1-PA198&dq=%22Hohenzollern+king%22+%2B+%22Frederick+William+I%22&hl=vi&ei=ecs9TN-3FM-vcPe-oKIB&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22Hohenzollern%20king%22%20%2B%20%22Frederick%20William%20I%22&f=false), Cambridge University Press, 1993, tr. 198 [^](#cite_ref-2) [Frederick William I (king of Prussia)](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/218051/Frederick-William-I) [^](#cite_ref-3) [Người con gái viên đại úy](http://www.cinet.gov.vn/Vanhoa/Vanhoc/vh-nuocngoai/tacpham/puskin/phuluc_nguoicongai.htm) **Gustave Louis Maurice Strauss, "Emperor William: The Life of a Great King and Good Man", BiblioBazaar, LLC, 2008, trang 37** [^](#cite_ref-4) [^](#cite_ref-5) [Robert Ergang](http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract;jsessionid=6BF0C2D77C589AA6A232809997953A37.tomcat1?fromPage=online&aid=5267300): The Potsdam Führer Frederick William I. Father of Prussian Militarism, New York: Columbia University Press, 1941
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Frederick William I, second king of Prussia (d.1740)](http://www.historyofwar.org/articles/people_frederickIprussia.html)
- ^
**a** **ă** [Frederick William I, the "Soldier King"](http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10033164/495513/)Postdam.de **Gregorio F. Zaide,** [^](#cite_ref-8) *World history*, trang 273
- ^
**a** [American Heritage Dictionary,](#cite_ref-american29425_9-1) **ă** *The Riverside dictionary of biography*, trang 294
- ^
**a** **ă** [Wilhelm Pütz, sách đã dẫn, tr. 113](#cite_ref-pu113_10-2) **â**
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** [Linda Frey, Marsha Frey, "The treaties of the War of the Spanish Succession: an historical and critical dictionary", trang 171](#cite_ref-frey171_11-7) **e**
- ^
**a** **ă** [Frederick II (the Great) (1712-1786), king of Prussia (1740-1786)](http://www.historyofwar.org/articles/people_frederickgreat.html) **Norwood Young, "The Life of Frederick the Great", BiblioBazaar, LLC, 2009, trang 13** [^](#cite_ref-13) **Robert Bateman Paul, "A history of Germany, from the invasion of Germany by Marius to... 1813, on the plan of mrs. Markham's histories. To 1850", trang 365** [^](#cite_ref-14)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** [Linda Frey, Marsha Frey,](#cite_ref-freylinda170_15-10) **h** *The treaties of the War of the Spanish Succession: an historical and critical dictionary*, trang 170
- ^
**a** **ă** [Norwood Young, sách đã dẫn, trang 14](#cite_ref-norow14_16-2) **â**
- ^
**a** **ă** **â** [Stanley Sandler,](#cite_ref-sandlersan297_17-3) **b** *Ground warfare: an international encyclopedia*, Tập 1, trang 297
- ^
**a** [Norwood Young, sách đã dẫn, trang 15](#cite_ref-norow15_18-1) **ă**
- ^
**a** **ă** **â** [Eleanor L. Turk,](#cite_ref-eaelen57_19-3) **b** *The history of Germany*, trang 57 **Carl Cavanagh Hodge, "Encyclopedia of the Age of Imperialism, 1800-1914: A-K", trang 327** [^](#cite_ref-20) **J. O. Lindsay,** [^](#cite_ref-21) *New Cambridge Modern History: The Old Regime, 1713-1763*, trang 11-12
- ^
**a** [Deborah Vess, Ph.D., "SAT Subject Test: World History", trang 252](#cite_ref-s.E1.BA.A3t2_22-1) **ă**
- ^
**a** **ă** [P. V. N. Myers,](#cite_ref-myer_23-2) **â** *A General History For Colleges And High Schools*, trang 500
- ^
**a** **ă** *World and Its Peoples*, trang 328
- ^
**a** **ă** **â** [Francis Ludwig Carsten,](#cite_ref-franciscastern_25-3) **b** *Essays in German history*, Continuum International Publishing Group, 1985, trang 171 **Fuhrmann:** [^](#cite_ref-26) *Die Langen Kerls - Die preussische Riesengarde 1675/1713-1806*, Zeughaus Verlag, Berlin 2007
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Jackson J. Spielvogel,](#cite_ref-jason_27-5) **d** ["Western Civilization: Volume B: 1300 to 1815"](http://books.google.com.vn/books?id=0QKxEJF-zQQC&pg=PT271&dq=%22able%22+%2B+%22Frederick+WIlliam%22&hl=vi&ei=ys09TLLyMM2PcZPqtKIB&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFIQ6AEwCQ#v=onepage&q=%22able%22%20%2B%20%22Frederick%20WIlliam%22&f=false), Tập 1. **Heinrich August Winkler, Alexander Sager,** [^](#cite_ref-28) *Der lange Weg nach Westen*, trang 28 **Bruce D. Porter,** [^](#cite_ref-29) *War and the Rise of the State*, trang 115 **David Avrom Bell,** [^](#cite_ref-30) *The first total war: Napoleon's Europe and the birth of warfare as we know it*, Houghton Mifflin Harcourt, 2007, trang 37 **Edwin Hartrich,** [^](#cite_ref-31) [, Macmillan, 1980.](http://www.google.com.vn/search?q=%22Mirabeau%22+%2B+%221788%22+%2B+%22Prussia%22+%2B+%22an+army%22&hl=vi&tbo=1&tbs=bks:1&ei=w65mTM3IC9Spcd_ijJAF&start=10&sa=N) *The Fourth and richest Reich* [^](#cite_ref-32) [militaergeschichte.de](http://militaergeschichte.suite101.de/article.cfm/lange_kerls) **John P. McKay, Bennett D. Hill, John Buckler,** [^](#cite_ref-33) ["A History of Western Society: From antiquity to the Enlightenment"](http://books.google.com.vn/books?id=DM3AZzOYn8cC&q=%22The+most+beautiful+girl+or+woman+in+the+world+would+be+a+matter+of+indifference+to+me,+but+tall+soldiers--they+are+my+weakness%22+%2B+%22ambassador&dq=%22The+most+beautiful+girl+or+woman+in+the+world+would+be+a+matter+of+indifference+to+me,+but+tall+soldiers--they+are+my+weakness%22+%2B+%22ambassador&hl=vi&ei=c_l1TO6aII-lcbfXvfcF&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CC4Q6AEwAQ), Houghton Mifflin, 1999, trang 574 **Birdsall S. Viault,** [^](#cite_ref-34) *Schaum's Outline of Modern European History*, trang 125 **Houghton Mifflin Company, "The Houghton Mifflin dictionary of biography", trang 561** [^](#cite_ref-35) [^](#cite_ref-36) [Frederick William I of Prussia](http://www.camelotintl.com/world/02frederick_williami.html) **Sinclair Ramsay Atkins,** [^](#cite_ref-37) *From Utrecht to Waterloo: a history of Europe in the eighteenth century*, Methuen, 1965, trang 61 **John S. C. Abbott,** [^](#cite_ref-38) ["History of Frederick the Second, Called Frederick the Great"](http://books.google.com.vn/books?id=d0ckcbUGLtgC&printsec=frontcover&dq=%22Frederick+the+Great%22&hl=vi&ei=hzU1TPeGEpivcMzyzLsD&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCYQ6AEwADgK#v=onepage&q&f=false), tr. 25 **Alma Homze, Edward L. Homze,** [^](#cite_ref-39) ["Germany: the divided nation"](http://books.google.com.vn/books?id=A6pBAAAAIAAJ&q=%22frugally%22+%2B+%22Frederick+William+I%22&dq=%22frugally%22+%2B+%22Frederick+William+I%22&hl=vi&ei=mb4_TOSDK4fJcfiV9I4F&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CD8Q6AEwBg), Nelson, 1970, tr. 39 **Philip S. Gorski,** [^](#cite_ref-40) *The disciplinary revolution: Calvinism and the rise of the state in early modern Europe*, University of Chicago Press, 2003, trang 96 **Will Cuppy, Fred Feldkamp,** [^](#cite_ref-41) *The decline and fall of practically everybody*, trang 150 [^](#cite_ref-42) [Ostpreußen: The Great Trek](http://www.exulanten.com/preussen.html) **Mario Reading,** [^](#cite_ref-43) *The Complete Prophecies of Nostradamus*, trang 464 [^](#cite_ref-44) [World: Europe - On the trail of the Amber Room](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/143364.stm) [^](#cite_ref-45) [Peter the Great's amber room reborn](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3025833.stm)- [BBC](/wiki/BBC)NEWS **Margaret Shennan,** [^](#cite_ref-46) *The rise of Brandenburg-Prussia*, tr. 47 **Kunisch (2004), p.13** [^](#cite_ref-47) **Reiners, p. 33** [^](#cite_ref-Reiners33_48-0) **Farquhar, Michael (2001).** [^](#cite_ref-49) *A Treasure of Royal Scandals*, p.114. Penguin Books, New York. [ISBN 0739420259](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0739420259). **N. Mitford,** [^](#cite_ref-ReferenceA_50-0) *Frederick the Great*, New York, 1970 **Reiners, p. 52** [^](#cite_ref-Reiners52_51-0) **Thomas Henry Dyer, "The history of modern Europe: from the fall of Constantinople, in 1453, to the war in the Crimea, in 1857", 1864, trang 341** [^](#cite_ref-52) **Robert Reinhold Ergang,** [^](#cite_ref-53) *The Potsdam führer, Frederick William I: father of Prussian militarism*, trang 56
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=14)]
- P. V. N. Myers,
*A General History For Colleges And High Schools*, Kessinger Publishing, 2004.
- Will Cuppy, Fred Feldkamp,
*The decline and fall of practically everybody*, David R. Godine Publisher, 1984.
- Birdsall S. Viault,
*Schaum's Outline of Modern European History*, McGraw-Hill Professional, 1990.
- Wilhelm Pütz,
[, D. Appleton & company, 1851](http://books.google.com.vn/books?id=CMtHAAAAIAAJ&pg=PA112&dq=%22Frederick+William+I%22+%2B+%22Orange%22&hl=vi&ei=e2VCTL2XFsu6cfezlNYP&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Frederick%20William%20I%22%20%2B%20%22Orange%22&f=false) *Manual of modern geography and history*
- Stanley Sandler, "Ground warfare: an international encyclopedia", Tập 1, ABC-CLIO, 2002.
- Deborah Vess, Ph.D.,
["SAT Subject Test: World History"](http://books.google.com.vn/books?id=XoQk7EgASe0C&pg=PA252&dq=%22Frederick+William+I%22&hl=vi&ei=hdI-TOhDzMlx-_n12QQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDEQ6AEwAg#v=onepage&q=%22Frederick%20William%20I%22&f=false), Research & Education Assoc., 2006.
- Houghton Mifflin Company,
["The Houghton Mifflin dictionary of biography"](http://books.google.com.vn/books?id=2jMS6_jICOQC&pg=PA561&lpg=PA561&dq=%22Frederick+WilliaM+I%22+%2B+%22Tobacco%22&source=bl&ots=RKqJzoqohT&sig=oEFURbe8OS4mNCekMtqIu-Z7DZU&hl=vi&ei=4ukmTJ2IJNOVcfittb4C&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBMQ6AEwADgK#v=onepage&q=%22Frederick%20WilliaM%20I%22%20%20%20%22Tobacco%22&f=false), Houghton Mifflin Harcourt, 2003.
- Luise Mühlbach,
["Frederick the Great and his court: An historical romance"](http://books.google.com.vn/books?id=k4cnAAAAMAAJ&pg=PA3&dq=%22Frederick+William+I%22+%2B+%22tobacco%22&hl=vi&ei=v-cmTKncNILBcZLz2NgC&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CEcQ6AEwBw#v=onepage&q=%22Frederick%20William%20I%22%20%2B%20%22tobacco%22&f=false), D. Appleton and Co., 1868.
- Reiners, Ludwig; Translated and adapted from the German by Lawrence P. R. Wilson (1960).
*Frederick the Great, a Biography*. New York: G. P. Putnam & Sons. tr. 304.
- Margaret Shennan,
["The rise of Brandenburg-Prussia"](http://books.google.com.vn/books?id=OaWtEBCFLIwC&dq=%22Utrecht%22+%2B+%22Frederick+William+I%22&source=gbs_navlinks_s), Routledge, 1995.
- Linda Frey, Marsha Frey,
["The treaties of the War of the Spanish Succession: an historical and critical dictionary"](http://books.google.com.vn/books?id=wrJmCvFY6ocC&pg=PA171&dq=%22Frederick+William+I%22+%2B+%22Sparta+of+the+North%22&hl=vi&ei=RkdJTMDcJ4e8vgOlweG8Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Frederick%20William%20I%22%20&f=false), Greenwood Publishing Group, 1995.
- Thomas Henry Dyer,
["The history of modern Europe: from the fall of Constantinople, in 1453, to the war in the Crimea, in 1857"](http://books.google.com.vn/books?id=KBEMAAAAYAAJ&pg=PA341&dq=%22Frederick+William+I%22&hl=vi&ei=NDUvTIicPIiHcYzIsbsD&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDEQ6AEwAg#v=onepage&q=%22Frederick%20William%20I%22&f=false), Tập 3, J. Murray, 1864.
- Robert Bateman Paul,
["A history of Germany, from the invasion of Germany by Marius to... 1813, on the plan of mrs. Markham's histories. To 1850"](http://books.google.com.vn/books?id=eB6jrm4xaYoC&pg=PA363&dq=%22Frederick+I%22+%2B+%22Prussia%22&hl=vi&ei=LSgzTN2NBYTQcfP58ZwD&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDUQ6AEwAw#v=onepage&q=%22Frederick%20I%22%20%20%20%22Prussia%22&f=false), 1853.
- American Heritage Dictionary,
*The Riverside dictionary of biography*, Houghton Mifflin Harcourt, 2005.
- Carl Cavanagh Hodge,
["Encyclopedia of the Age of Imperialism, 1800-1914: A-K"](http://books.google.com.vn/books?id=NtEZ7Zq7s-gC&pg=PA327&dq=%22Frederick+William+I%22+%2B+%22real+architect%22&hl=vi&ei=QElJTI-IO4eycbDW3OcM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Frederick%20William%20I%22%20%2B%20%22real%20architect%22&f=false), Greenwood Publishing Group, 2008.
- Jackson J. Spielvogel, "Western Civilization: Volume B: 1300 to 1815", Tập 1, Cengage Learning, 2008.
- Kunisch, Johannes (2004).
*Friedrich der Grosse. Der König und seine Zeit*(bằng tiếng Đức) (ấn bản 5). CH Beck. [ISBN](/wiki/ISBN) [3406522092](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3406522092).
- Gregorio F. Zaide,
*World history*, Rex Bookstore, Inc., 1965.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=15)]
- J. O. Lindsay,
*New Cambridge Modern History: The Old Regime, 1713-1763*, Cambridge University Press, 1957,
- Mario Reading,
*The Complete Prophecies of Nostradamus*, Sterling Publishing Company, Inc., 2009. *World and Its Peoples*, Marshall Cavendish, 2009.
- Heinrich August Winkler, Alexander Sager,
*Der lange Weg nach Westen*, Oxford University Press, 2006.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Friedrich_Wilhelm_I_c%E1%BB%A7a_Ph%E1%BB%95&action=edit§ion=16)]
|
|![]()
[Friedrich Wilhelm I của Phổ](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Friedrich_Wilhelm_I_of_Prussia?uselang=vi) [Biography of Frederick William I](http://www.xs4all.nl/~kvenjb/madmonarchs/fredwil1/fredwil1_bio.htm) [Frederick William I - LoveToKnown1911](http://www.1911encyclopedia.org/Frederick_William_I) [Forces - James Leavey's corner - A History of Tobacco](http://www.forces.org/writers/james/files/history.htm)
|
|Friedrich Wilhelm I của Phổ Sinh: 14 tháng 7 1688 Mất: 31 tháng 5 1740
|Hiệu|
|Tiền vị:
||
|
1713 — 1740
|Kế vị
|
|
|
như Friedrich Wilhelm II
1713 — 1740
|
|
như Friedrich Wihelm I
1713 — 1740
|
|
Friedrich Wilhelm I ·

X-Cache: cp1067 hit (1), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
*Leeuwenbergia*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Leeuwenbergia
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Malpighiales](/wiki/B%E1%BB%99_S%C6%A1_ri) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Euphorbiaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%A1i_k%C3%ADch) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Jatropheae](/wiki/Jatropheae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Leeuwenbergia** [Letouzey](/w/index.php?title=Letouzey&action=edit&redlink=1)& [N.Hallé](/w/index.php?title=N.Hall%C3%A9&action=edit&redlink=1) [Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i) * là một chi Leeuwenbergia* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Đại kích](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%A1i_k%C3%ADch) [[1]](#cite_note-1)
## Loài[
[sửa](/w/index.php?title=Leeuwenbergia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leeuwenbergia&action=edit§ion=1)]
Chi này gồm các loài sau:
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Leeuwenbergia&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leeuwenbergia&action=edit§ion=2)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/browse/A/Euphorbiaceae/Leeuwenbergia/). Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013. *Leeuwenbergia*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Leeuwenbergia&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leeuwenbergia&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Leeuwenbergia](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Leeuwenbergia)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Leeuwenbergia](//species.wikimedia.org/wiki/Leeuwenbergia)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1068 hit (1), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
*Lilium maritimum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Lilium maritimum
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Liliales](/wiki/Liliales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Liliaceae](/wiki/Liliaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Lilium](/wiki/Lilium) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **L. maritimum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Lilium maritimum*
Kellogg, 1875
* là một loài Lilium maritimum* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Liliaceae](/wiki/Liliaceae). Loài này được Kellogg miêu tả khoa học đầu tiên năm 1875. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Lilium_maritimum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lilium_maritimum&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-279861). Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013. *Lilium maritimum*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lilium_maritimum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lilium_maritimum&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Lilium maritimum](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lilium_maritimum)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Lilium maritimum](//species.wikimedia.org/wiki/Lilium_maritimum)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Lilium maritimum”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=537659-1). *. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
*Pterygioteuthis giardi*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Pterygioteuthis giardi
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Cephalopoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A7u) [Phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp)( *subclass*) [Coleoidea](/w/index.php?title=Coleoidea&action=edit&redlink=1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Teuthida](/wiki/B%E1%BB%99_M%E1%BB%B1c_%E1%BB%91ng) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Oegopsina](/w/index.php?title=Oegopsina&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Pyroteuthidae](/w/index.php?title=Pyroteuthidae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Pterygioteuthis](/w/index.php?title=Pterygioteuthis&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. giardi** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Pterygioteuthis giardi*
Fischer, 1896
* là một loài Pterygioteuthis giardi* [mực](/wiki/M%E1%BB%B1c)trong họ [Pyroteuthidae](/w/index.php?title=Pyroteuthidae&action=edit&redlink=1). Các phân loài *P. giardi giardi*và *P. giardi hoylei*là các phân loài được công nhận của loài *P. giardi*.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Pterygioteuthis_giardi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pterygioteuthis_giardi&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Pterygioteuthis_giardi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pterygioteuthis_giardi&action=edit§ion=2)]
Dữ liệu liên quan tới
[Pterygioteuthis giardi](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Pterygioteuthis_giardi)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Tree of Life web project:](http://tolweb.org/Pterygioteuthis_giardi/19751) *Pterygioteuthis giardi* [Luminescent Flashing in the Midwater Squids](http://www.springerlink.com/content/p478830070218330/fulltext.pdf) *Pterygioteuthis microlampas*and *P. giardi*

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Triều Châu
|
|![]()
[Kiểu hành chính](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B)(thành phố cấp vùng) [Quận trung tâm hành chính](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) [Sương Kiều](/w/index.php?title=S%C6%B0%C6%A1ng_Ki%E1%BB%81u&action=edit&redlink=1)
(
[23°40′B, 116°38′Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u¶ms=23_40_N_116_38_E_)) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) [Bờ biển](/wiki/B%E1%BB%9D_bi%E1%BB%83n) [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba) **- Tổng** **- Đầu người**
25,69 tỉ
[¥](/wiki/Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_t%E1%BB%87)(2004
10.306 ¥ (2004)
**Dân tộc chính** [người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n) [Cấp huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa#c.E1.BA.A5p_huy.E1.BB.87n) [Cấp hương](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa#c.E1.BA.A5p_h.C6.B0.C6.A1ng) **Bí thư** [thị ủy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Thang Tích Khôn](/w/index.php?title=Thang_T%C3%ADch_Kh%C3%B4n&action=edit&redlink=1)(汤锡坤) (lâm thời) [Mã điện thoại](/w/index.php?title=M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_t%E1%BA%A1i_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_t%E1%BA%A1i_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)
(nội thị)
515600, 515700
(các khu vực khác)
**Mã** [biển số xe](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe_t%E1%BA%A1i_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) **Triều Châu** ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung): 潮州; [Bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): Cháozhōu; [Wade-Giles](/wiki/Wade-Giles): Ch'ao²-chou¹; tại Mỹ và Hồng Kông thường đọc là "Chiu Chow"; **Teochew** theo [bính âm bưu chính](/w/index.php?title=B%C3%ADnh_%C3%A2m_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1); nghĩa là "châu thủy triều"), **Triều Châu** là một thành phố trực thuộc tỉnh (địa cấp thị) ở tỉnh [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), Trung Quốc. Dân số thành phố năm 2004 là 2.495.900 người. Triều Châu giáp [Sán Đầu](/wiki/S%C3%A1n_%C4%90%E1%BA%A7u) phía nam, [Yết Dương](/wiki/Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng) phía tây nam, [Mai Châu](/wiki/Mai_Ch%C3%A2u,_Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng) phía tây bắc, tỉnh [Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn) ở phía đông và [Biển Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%B4ng) ở phía đông nam.
## Các đơn vị hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u&action=edit§ion=1)]
Địa cấp thị Triều Châu quản lý 4 đơn vị cấp huyện, bao gồm hai quận nội thành (khu) và 2 huyện:
- Quận
[Tương Kiều](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_Ki%E1%BB%81u)(湘桥区)
- Quận
[Phong Khê](/wiki/Phong_Kh%C3%AA)(枫溪区) [Triều An](/wiki/Tri%E1%BB%81u_An)(潮安区)
- Huyện
[Nhiêu Bình](/wiki/Nhi%C3%AAu_B%C3%ACnh)(饶平县)
## Địa lý và khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u&action=edit§ion=2)]
Triều Châu nằm ở cực đông của Quảng Đông, phía bắc thành phố
[Sán Đầu](/wiki/S%C3%A1n_%C4%90%E1%BA%A7u) và phía bắc của đồng bằng châu thổ [sông Hàn](/wiki/S%C3%B4ng_H%C3%A0n) (韩江), chảy qua thành phố.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u&action=edit§ion=3)]
Năm 214 trước
[Công Nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn), Triều Châu là một vùng đất không phát triển thuộc [Nam Hải quận](/wiki/Nam_H%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%ADn) (南海郡) của [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n). Năm 331 dưới thời [Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n#S.E1.BB.B1_tr.E1.BB.97i_d.E1.BA.ADy_v.C3.A0_s.E1.BB.A5p_.C4.91.E1.BB.95_c.E1.BB.A7a_nh.C3.A0_.C4.90.C3.B4ng_H.C3.A1n), [Hải Dương huyện](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_huy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) (海陽縣) được thành lập là một phần của [Đông Quan Quận](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Quan_Qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) (東官郡). [Đông Quan quận](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Quan_qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) đã được đổi tên thành [Nghĩa An quận](/w/index.php?title=Ngh%C4%A9a_An_qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) (義安郡) năm [413](/wiki/413). Quận này trở thành một [châu](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh)&action=edit&redlink=1) năm [590](/wiki/590) vào thời đầu [nhà Tùy](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%B9y); đầu tiên là Tuần châu (循州, *Xunzhou*), sau đó là Triều châu (潮州, *Chaozhou*) vào năm sau đó. Năm [1914](/wiki/1914), chính phủ [Trung Hoa Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) sáp nhập hai châu Triều và Tuần thành Triều Tuần [đạo](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh)&action=edit&redlink=1) (潮循道).
Trong một thời gian ngắn thời
[nhà Tùy](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%B9y) và đầu [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng), [Hải Dương huyện](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_huy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) đã được gọi là [Nghĩa An huyện](/w/index.php?title=Ngh%C4%A9a_An_huy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) (義安縣). Tên của nó vẫn là Hải Dương cho đến năm [1914](/wiki/1914), khi đó được đổi thành [Triều An huyện](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_An_huy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) (潮安縣) để tránh nhầm lẫn với thành phố cấp huyện [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng,_Y%C3%AAn_%C4%90%C3%A0i) của [tỉnh Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng).
Thủ phủ của chính quyền Nhân dân Quảng Đông năm
[1951](/wiki/1951) là Triều An huyện, một phần của nó được tạo ra với tên gọi Thành phố Triều An năm [1953](/wiki/1953) và cuối năm đó được đổi tên thành Thành phố Triều Châu (cấp huyện). Năm 1955, tỉnh lỵ được chuyển đến [Sán Đầu](/wiki/S%C3%A1n_%C4%90%E1%BA%A7u). Thành phố Triều Châu bị bãi bỏ 5 năm sau và được tái lập lại năm 1979. Năm [1983](/wiki/1983), tình hình lại quay trở lại như trước vời việc Triều An bị bãi bỏ và trở thành một phần của Thành phố Triều Châu. Triều Châu đã trở thành một thành phố trực thuộc tỉnh tháng 1 năm 1989, và một [thành phố cấp phó châu](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BA%A5p_ph%C3%B3_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1) tháng 1 năm [1990](/wiki/1990). Thành phố Triều Châu cùng thành phố [Sán Đầu](/wiki/S%C3%A1n_%C4%90%E1%BA%A7u) gần nó được gọi chung là [Triều Sơn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1). Tên gọi này được dùng cho một khu vực hành chính-chính trị chung bao gồm hai thành phố từ năm [1958](/wiki/1958) đến năm [1983](/wiki/1983). Trong 5 năm tiếp theo, Thành phố Sán Đầu đã là một thành phố có cấp cao hơn có chứa Triều Châu trong nó. Hiện nay, Triều Châu và Sán Đầu ngang nhau về cấp hành chính.
|
|
không có đơn vị cấp huyện không có đơn vị cấp huyện Triều Châu
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u&action=edit§ion=4)]
|
|![]()

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# prior
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **prior** [/ˈprɑɪ.ər/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **prior** [/ˈprɑɪ.ər/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- Trước.
### Phó từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adv-&action=edit§ion=T-1)] **prior** [/ˈprɑɪ.ər/](/wiki/Wiktionary:IPA) **Prior**to [trước khi](/wiki/tr%C6%B0%E1%BB%9Bc_khi). *— trước khi tôi đến* **prior**to my arrival
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1052 frontend miss (0)