markdown:
author's
copyright
trần xuân an
MÙA HÈ BÊN SÔNG
tiểu thuyết
1997 & 2003
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10
Chương 11
Chương 12
Chương 13a
Chương 13b
Chương 14
Chương 15
Chú thích 1
Chú thích 2
Chú thích 3
Phụ lục 1
Phụ lục 2
TRẦN XUÂN AN
m ù a
h è
b ê n
s ô n g
(nỗi đau hậu chiến)
tiểu thuyết
nnhà xuất bản
1997 & 2003
TRẦN XUÂN AN
m ù a
h è
b ê n
s ô n g
(nỗi đau hậu chiến)
tiểu thuyết
nnhà xuất bản
1997 & 2003
TRẦN XUÂN AN
m ù a
h è
b ê n
s ô n g
(nỗi đau hậu chiến)
tiểu thuyết
nnhà xuất bản
1997 & 2003
TRẦN XUÂN AN
m ù a
h è
b ê n
s ô n g
(nỗi đau hậu chiến)
tiểu thuyết
nnhà xuất bản
1997 & 2003
TRẦN XUÂN AN
m ù a
h è
b ê n
s ô n g
(nỗi đau hậu chiến)
tiểu thuyết
nnhà xuất bản
1997 & 2003
TRẦN XUÂN AN
m ù a
h è
b ê n
s ô n g
(nỗi đau hậu chiến)
tiểu thuyết
nnhà xuất bản
1997 & 2003
CHƯƠNG III
1
Thấy bóng Hành ngoài ngõ, Hiền Lương vớ lấy túi xách bước ra ngay. Cô đã xin phép chú thím Cận rồi. Thím Cận vin cửa đứng ngó ra, mỉm cười khi thấy cô và Hành sánh vai bước bên nhau.
Tháng sáu, nắng vàng giòn tan. Những quãng đường có tre hóp rợp bóng, thật râm mát, nắng lọt qua một vài chỗ, lại ngỡ như đọng vũng, sóng sánh, chao đưa. Những quãng men bờ ruộng, nắng tràn rực rỡ. Hành dừng lại, vờ nhìn nắng, khi cảm thấy đã thoát khỏi tầm mắt của thím Cận.
- Mình lên thăm chùa nghe Hiền Lương?
- Thì như đã định hôm qua.
- Nắng quá. Sợ Hiền Lương ngại nắng.
- Hiền Lương chịu khó lắm.- Cô cười sau câu nói -. Về thăm quê mà ở trong nhà trốn nắng, em đã vào một lần với ba rồi.
- Rứa phải có nhiều bức tranh đẹp mới bõ công. Anh tin làng quê hẩm hút này không chỉ được biết đến như xưa nay người ta đã biết: Súng, đạn, máu, lửa, và dòng sông như một vết thương của Tổ quốc. Không biết có phóng đại tô màu không, có người còn ví như một vết thương của thế giới, ranh giới của một thế giới bị hay được cắt làm đôi.
- Chẳng ai nói “được” như thế. Được? Được một vết thương! Nghe khiếp quá.
- Anh bệnh hoạn thật. - Hành cười -. Nhưng theo anh biết, tư tưởng phân liệt, chia cắt Tổ quốc đã có một thời một số người nồng nhiệt hưởng ứng. - Hành cố ý tạo vẻ trung tính trong quan điểm để tự phê phán.
- Em tên Hiền Lương. Em sợ bị cắt, bị chém làm hai khúc lắm. - Hiền Lương lại cười, đẩy ý tưởng mình theo mạch chuyện -. Hiền Lương chỉ là chiếc cầu hẩm hút!
- Nhưng, như vậy từ nay Hiền Lương phải mặc áo quần một màu nhé. Cầu Hiền Lương ngày xưa hai phía sơn hai màu đó.
Hiền Lương hơi sựng lại, sực nhìn xuống mình. Hành vờ ném tầm mắt ra xa. Hôm nay cô mặc nguyên bộ màu xanh, kiểu áo quần công nhân đã cách điệu, vừa bay bướm vừa chắc gọn, lại mang giày thể thao cũng xanh nữa chứ! Cô cũng láu lỉnh không kém:
- Mình bị biểu tượng và ngôn từ lôi đi rồi! Đề nghị anh dừng cái mạch này lại, nhưng chân cứ bước. Anh em mình sáng nay sẽ lên chùa.
Cả hai cười thật giòn. Nhiều người đang cấy giặm dưới ruộng ngẩng nón nhìn lên. Có lẽ họ tưởng thầy giáo Hành đang đi với một cô giáo nào đó, vì nom Hiền Lương không có vẻ gì lạ lẫm cả. Nhưng thật ra, sáng nay Hiền Lương đẹp lắm, một cái đẹp khỏe mạnh, cân đối, thon tròn và không thể khiến ai ngợp mắt, lạ mắt - một cái đẹp tươi trẻ, bình dị, gần gũi.
- Hiền Lương thích vẽ. Anh bảo cứ một màu, làm sao nên tranh.
- Thế giới của hội họa là thế giới màu sắc, chưa nói về đường nét và hình khối. Vấn đề là hòa hợp, hài hòa. Chính tính chất hòa hợp, hài hòa, không chỏi, tạo thành “gam”, “âm giai”, “hòa điệu” màu sắc, làm nên tính thống nhất. Anh dốt về hội họa, đừng đẩy anh xuống vực dốt. Nhưng nói vậy có phải không? - Hành nói tiếp -. Đấy là đùa. Mình lại bị ngôn từ lôi đi. Trong văn, mỗi từ có ngữ cảnh của nó, văn cảnh của nó. Trong hội họa, chắc có họa cảnh?
Hiền Lương tỏ ý muốn Hành nói tiếp.
- Tính thống nhất của một chỉnh thể hội họa, nhiều màu sắc tạo thành. Vấn đề là ở đó. Anh chỉ nhấn mạnh về màu sắc.
- Em sợ bị từ ngữ đánh lừa. Nhưng đã là Hiền Lương thì số phận buộc phải thích thống nhất rồi. Em muốn sống.
- Ồ, vấn đề có vẻ nghiêm trọng. Em kí tên vào tranh là gì? Vẫn Hiền Lương chứ?
- Em chưa thành danh, chưa nổi tiếng. Nhưng, trở lại ý tưởng ban đầu. Anh Hành sợ chạm tay vào vết thương cũ à? Em muốn vẽ về vết thương và cả sự lành lặn, cả hạnh phúc của sự hồi sinh.
- Sợ. Đôi khi vẫn sợ đụng vào vết thương, dù vết thương đã vĩnh viễn lành hẳn rồi, hay cứ ảo tưởng đã lành. Nói theo ngôn ngữ ma-phi-a, xoa ma túy vào vết thương, và chỉ thế, điều đó có nên không? Nhưng, hồi nãy, ý anh muốn nói là, xin làng quê này, những làng quê ven sông Bến Hải này nổi tiếng bằng khoa học, nghệ thuật, bởi khoa học, nghệ thuật hướng thượng, dù nghiên cứu vết thương, sáng tác về vết thương, cũng vì sự thật, vì sự lành, sự sống, và vì niềm hạnh phúc. Nói như rứa, cũ rích cũ rang. Khát vọng Cái Đẹp ở nghĩa bao quát nhất, với mục đích chân, thiện chứa đựng trong Cái Đẹp, khát vọng đó chả phải là mới. Điều đó quá cũ, rất cũ, nhưng bao giờ cũng mới, khi mô cũng mới.
- Có phải anh Hành nói không? Hay sông Bến Hải nói đấy?
Cả hai người cùng cười, tiếng cười tự dưng nghẹn lại, như còn băn khoăn với ý tưởng vừa rồi. Và họ đã đi ngang qua một ngôi nhà có kiến trúc của một nhà thờ tộc. Hai người dừng lại. Hành mỉm cười một mình, tự nghĩ đã để câu chuyện miên man trên đường nhiều khi nặng nề quá. Hiền Lương đang nhìn với cái nhìn quan sát cảnh quan ngôi nhà tộc bé nhỏ, mới xây. Anh lặng lẽ hướng mắt vào cô. Hành chợt nghe trong tim mình hình như còn âm hưởng của những nhói thắt hồi nãy. Không biết có phải là tình cờ, ngẫu nhiên chăng, sao có nhiều câu nói của Hiền Lương ngỡ vui miệng mà đau đớn đến thế. Nếu quả thật, một niềm đau đớn đến bi thảm đã trở nên hồn nhiên, bông đùa như thế, thì hoặc niềm đau ấy đã quá sâu thẳm, quá thường trực trong tâm hồn Hiền Lương, hoặc Hiền Lương thường xuyên sống trong khí hậu ấy, như cây thông xanh non, xanh tươi trong giá rét quanh năm. Bên ngoài hay bên trong Hiền Lương, niềm bi thiết ấy?
- Đây là nhà thờ tộc họ Bùi? - Hiền Lương khẽ hỏi.
- Đúng rồi. Họ của anh đấy. - Và một liên tưởng kéo ý nghĩ của Hành từ chỗ u ám, buồn nặng sang nơi tươi tắn, buồn cười, nhẹ nhõm -. Bùi, rất thuần nôm, thuần Việt (4). Bùi Ngọt, bút hiệu của anh đấy.
Hiền Lương bật cười. Cái tên! Cái tên! Vận vào người không? - Cô nghĩ.
- Chẳng có gì cổ kính cả. Nơi đây, tất cả đều mới xây dựng lại theo túi tiền của bà con xa gần, trong và ngoài nước. Chỉ may là đã giữ gìn được, phục hồi được cái tinh thần ngày xưa. - Hành nói -. Hiền Lương có thích vào trong không? Cũng chẳng khác gì với nhà thờ tộc Hoàng của Hiền Lương đâu. Chưa có gì đặc sắc. Lẽ ra phải có những đặc sắc riêng trong truyền thống chung.
- Tại sao là họ Bùi? - Hiền Lương nhắc lại với một khóe mắt tinh nghịch.
- Trong trăm trứng nở ra trăm con trai của mẹ Âu Cơ, có một cậu con trai, như chín mươi chín anh em trai khác, đi tạo nghiệp và chan hòa với các bộ lạc khác, để gầy dựng nên trăm họ đồng bào, thích ăn chất beo béo, như đậu phọng, như nhân trái bàng chẳng hạn, hoặc như sắn nướng, cũng bùi bùi, nên trở thành tổ của họ Bùi.
- Hay là cái tim bắt lửa?
- Bùi nhùi? Có thể như rứa thiệt. Bùi Văn Nhùi!
- Thật nghiêm trọng và căng thẳng giữa mùa nắng lửa thế này!
Đến lúc không thể nín cười được nữa rồi, cả hai cười ngặt nghẽo, đến chảy nước mắt.
2
Cũng như đình làng, chùa làng được xây dựng trên nền chùa cổ đã bị bom đạn san bằng. Đó là hai cuộc đất cao ráo nhất. Ở Quảng Trị, thường hay lụt lội. Theo lịch mặt trăng, “tháng bảy nước nhảy lên bờ”. Việc chọn đất, cũng vì lụt, và hơn nữa, vì người xưa rất quan tâm đến mức mê tín quan niệm phong thủy: Một làng có thể phát hoặc tàn là do chỗ dựng đình chùa có đắc địa hay không. Thật ra, những quan niệm thần bí có thể làm xấu đi hoặc đẹp hơn cảnh quan, lại cũng tùy vào ông thầy địa. May là đình lẫn chùa của làng nội Hiền Lương ở hai vị trí rất đẹp. Và tan tác cũ, chỉ vì chiến tranh!
Khi bước trên những bậc cấp bằng đá xếp lại, có viên đã bị miểng bom pháo làm sứt vỡ, phải trám bằng xi măng, Hiền Lương mới cảm nhận hết sự tàn phá của chiến tranh. Nơi đây, hầu như tất cả đã bị giết chóc, không chỉ cây cỏ mà cả đất đai, gạch đá cũng bị giết. Vành đai trắng - vùng đất chết -, thật kinh sợ.
Ngôi chùa cũng mới được xây dựng bằng xi măng và gạch cách đây mấy năm - vẫn xây trên nền cũ khá rộng, nhưng còn quá thô sơ, dở dang. Có lẽ nhà chùa vẫn theo câu nói cửa miệng - một tục ngữ khá quen thuộc của Quảng Trị: ăn lần, mần dọi (dõi = theo). Các thanh tiếng Việt, nơi đây, trĩu xuống, nhọc nhằn. Và âm thì tắc, cụt, nghẹn, nặng, chắc. Câu tục ngữ ấy đẫm chất Quảng Trị cả về ý nghĩa lẫn những gì chuyên chở ý nghĩa ấy. Nhà chùa cũng như nhà dân, nghèo, không đủ tiền để làm một lúc. Mỗi mùa lúa gặt vào, làm thêm một chút. Lần hồi, mùa này sang vụ khác, cũng xong. Quảng Trị và nói chung cả Khu Bốn cũ (5), là nơi bảo tồn, gìn giữ, sử dụng nhiều từ cổ trong ngôn ngữ Việt (6), nhưng ven đây, nhất là làng này, chẳng còn viên gạch cổ nào nguyên vẹn! Nếu hình tượng Tổ quốc là gánh lúa vàng, chiếc đòn xóc để gánh ấy đã gãy, nơi đây, suốt gần hai thập niên. Chín rạn và bầm huyết, nơi này, chỗ đòn gánh kê vai!
Khi Hiền Lương đứng lặng trước cổng chùa, Hành thấu hiểu niềm hụt hẫng của cô. Không ngạc nhiên, nhưng sao vẫn hụt hẫng. Nói đến chùa, người ta nghĩ đến những gì cổ kính, thăm thẳm nghìn xưa. Và chùa, dẫu rất hiện đại, vẫn lưu giữ trong kiến trúc nét cổ kính ấy, như những chùa ở Sài Gòn mà cô có đến viếng.
Hành chợt nói thật khẽ:
- Quê hương mình rứa đó. Từ tay trắng, đất chết, xây dựng lại cả.
Nhà sư đã già, trên tuổi bảy mươi hay ít hơn một chút, đang xách bình tưới những luống hoa, các gốc dưa hoặc loại dây leo gì đó dưới giàn, nhìn ra, nét mặt tươi lên.
Sáng nay, khác với hôm dự đám giỗ, sư Tâm Tự mặc bộ bà ba nâu. Sư thả tay áo, ống quần, vuốt lại, bước nhanh, vẫn nhẹ nhàng ra đón Hiền Lương và Hành. Cái nhìn của sư đầy trìu mến, vui tươi.
- Kính chào sư. - Hành nói và Hiền Lương chắp tay trước ngực, khẽ cúi đầu chào.
Sư cũng chắp tay trước ngực:
- Nhà chùa đón chào hai trí thức trẻ.
Và cả ba thầy cháu cùng cười.
Nắng sớm mùa hè đã vàng chín. Mấy luống hoa tị ngọ đã nở sớm. Hiền Lương nhìn đồng hồ tay: mới tám giờ rưỡi.
Vị sư già khoác vai Hành rất thân tình, trẻ trung. Hiền Lương bước sau một bước, thấy nhà sư không có gì già nua cả, có lẽ nhờ dáng đi, tóc đã gọt nhẵn.
Ngôi nhà ngang ở cạnh chùa được bài trí rất giống nhà dọc, mặc dù vẫn cất theo kiểu ba căn với hai băng gỗ có vài kèo. Hai gian trước thông thoáng, nền xi măng, trên tường có treo một bức chân dung Phật Thích Ca. Hai gian này thành một phòng tiếp tân.
Nhà sư đến góc phòng, lấy một trong năm, sáu chiếc chiếu đã được cuốn lại, bước tới giữa phòng, trải ra.
Nhà sư mỉm cười:
- Mời hai cháu ngồi chơi. Nhà chùa vốn đạm bạc.
Sư Tâm Tự bước xuống gian cuối. Khi ra, ông đã mặc vào chiếc áo bình nhật dài màu nâu, bê một ấp nước được làm bằng trái dừa khô khoét rỗng. Hành vội chạy ra sau, bưng vào khay chén.
Nước chè xanh ấm và ngát thơm hương gừng được rót ra ba cái chén men sứ thường dùng để đựng chè ăn, nhỏ thua chén ăn cơm. Nước sóng sánh rất đẹp mắt, tỏa một làn hơi mỏng.
- Xin mời dùng nước. Cháu Hiền Lương có dùng được nước chè xanh không? Uống thử đi, nhưng chưa quen thì dùng ít thôi. Say lắm đó.
- Dạ. Kính cảm ơn sư. - Hiền Lương nói khẽ -. Cháu đã quen dùng mấy hôm nay rồi.
Hiền Lương định nói cô rất thích, nhưng chỉ mỉm cười, nâng chén bằng cả hai tay, nhấp từng ngụm nhỏ. Quả là Hiền Lương thích thật. Cô cảm thấy nước chè tươi, vò lá và chế nước để hãm kín, thêm vài lát gừng già, có vị chát ngọt, màu vàng xanh rất đẹp mắt, thơm nồng ngan ngát - ngan ngát, thoảng thôi, vẫn có cảm giác nồng ấm. Nhưng, đúng như sư nói, nước chè say lắm. Cô thường chỉ uống nước sôi để nguội, nên nhìn chú Cận mỗi lần nghỉ tay bào tay cưa, uống nguyên cả tô đặc sánh mà sợ và thèm.
Bất giác, trong cuộc chuyện vãn, Hiền Lương bắt gặp ánh mắt rất trìu mến của sư dành cho Hành. Cô cảm thấy là lạ. Có gì đó, cơ chừng một nỗi niềm thăm thẳm trong ánh mắt, từ đôi mắt hơi đục đi theo năm tháng và tuổi tác. Cô mơ hồ trực nhận một tình cảm vừa thương yêu, vừa hối hận, vừa vời vợi, xa xăm, vừa tha thiết, gần gũi. Cô mỉm cười tự bảo mình hơi vớ vẩn. Cô thường hay có những trực giác kì lạ như thế và cô nghĩ do cô quá nhiều tưởng tượng. Đã có nhiều lần, nằm ngẩng mặt lên trần nhà hoặc nhìn vách tường, loang lổ vệt nước mưa, cô tưởng tượng ra biết bao điều, bao dáng hình, câu chuyện. Ba cô đùa, cô có tư chất nghệ sĩ. Nghệ sĩ thường nhạy cảm, mạnh trực giác. Ấn tượng trực giác thường lưu trong trí nhớ lâu bền, và chỉ giúp ích cho sáng tạo nghệ thuật, còn sẽ gây phiền trong ứng xử ở đời. Ba cô còn bảo, trực giác ấy còn tùy thuộc ở sự tích lũy kinh nghiệm sống, để thành trực giác thiên tài, tất nhiên chỉ giúp ích cho nghệ thuật.
Như một kẻ dở hơi biết tự dè chừng mình, cô trực nhận ra cái gì đó là lạ rất con người ở ánh mắt nhà sư đáng kính, nhưng tự dặn mình, không nên điên do muốn khăng khăng bảo trực giác là đúng.
Không để trực giác quấy nhiễu mình, cô khẽ nói:
- Xin phép sư lên thăm chùa đi, anh Hành.
Sư Tâm Tự cười thật hiền:
- Chùa làng mình đơn sơ lắm.
Đúng như lời nhà sư già nói, chùa rất đơn sơ. Trên bệ thờ gian giữa, chỉ một bức tượng Phật Thích Ca bằng thạch cao trắng. Xa trước bệ thờ, là một lư nhang lớn bằng đất nung tráng men, và tượng Phật bà Quan Âm đứng, nhỏ thôi, cũng trắng thạch cao. Hai gian bên là tên hoặc ảnh những người đã mất, vốn được thân thích trong làng - vì con cháu đã đi xa -, hoặc do gia quyến - theo ý nguyện lúc sinh thời - mang đến để nhờ thêm hương khói chùa chiền. Hai gian này được buông rèm bện bằng tre vót tròn với mây rừng chẻ nhỏ. Trước hai tấm rèm cũng có hai lư hương, nhỏ hơn lư hương giữa. Và những bình hoa cắm hoa tươi - những loài hoa bình dị dân dã - đặt trên cả ba bệ thờ.
Nhìn theo động tác của Hành, thắp nhang, đứng suy niệm, chắp tay vái khẽ, Hiền Lương cũng làm thế.
Khi bước ra khỏi ba gian thờ, hơi âm u và rất mực trang nghiêm, ba thầy cháu đi quanh chùa.
Cảnh vật cũng đơn sơ. Những luống hoa. Những giàn dây leo. Những khóm bông trang. Những cây mai mọc tự nhiên. Bốn góc khuôn viên chùa là bốn cây ngọc lan lớn, lá xanh mướt thật mát mắt.
- Cháu Hiền Lương có thấy chùa đạm bạc, đơn sơ lắm không?
- Thưa sư, thật như vậy ạ. Chắc sẽ chỉnh trang thêm.
- Nhà chùa làng mình vẫn chủ trương theo tôn chỉ của Đức Phật, đạm chứ không nồng, đạm và giới là uy nghi. Nhưng như vậy không có nghĩa là thô sơ, dở dang thế này. Sau này, giá như có điều kiện, khuôn hội sẽ xây chùa kiên cố, hiện đại mà vẫn cổ kính. Chùa phải rất mĩ thuật và là mĩ thuật thiền tông, với những sắc nâu và trắng, xanh thiên nhiên và lam khói mây... Đạm mà đẹp, mà uy nghi.
Như được sắc màu chạm vào trái tim vốn mẫn cảm, Hiền Lương buột miệng nhắc lại:
- Xanh thiên nhiên và lam khói mây...
Sư Tâm Tự cười khẽ thành tiếng:
- Đúng rồi. Và nâu của đất. Vàng nữa chứ, nhưng phải là màu vàng truyền thống. Đây là sắc vàng của thóc chín. Màu lúa chín đẹp lắm, không hoe hoắc. Ánh Đạo Vàng mà. Dân nông thôn làm nên màu ni, nhà chùa cũng thích màu ni, rứa Hiền Lương có ưng màu no ấm nớ không? Ngoài ra, cũng không thể thiếu màu đỏ của ngọn lửa ấm. Nói chung nghệ thuật thiền là đạm, tốt lành, và không lạnh lẽo - nồng trong đạm, nồng của đạm (II.4).
- Còn màu trắng? Sư nói về màu sắc hay quá. - Hiền Lương xúc động.
Sư khẽ máy môi rồi yên lặng.
Sao sư lại yên lặng nhỉ, Hiền Lương hơi thắc mắc.
Lát sau, sư Tâm Tự nói, nét mặt nghiêm và buồn:
- Có chứ, màu trắng của tâm hồn, màu ấy phải tẩy rửa luôn.
3
Hành kéo chiếc chiếu ra gần cửa lớn phía đầu hồi nhà ngang cho đủ ánh sáng. Trong lúc sư Tâm Tự xếp bằng nói chuyện, Hiền Lương rút một cuốn sổ giấy trắng và bút chì, xin nhà sư cho phép cô kí họa làm phác thảo. Sư chỉ mỉm cười.
Chú Nông với Hiền Lương về làng, khiến sư nhớ lại thời xa xưa. Người đi xa về hay đánh thức dĩ vãng - dĩ vãng thường ngủ vùi trong nhịp sống thường ngày. Có dịp như thế, người ta nhớ lại, có thể để hàn huyên, có thể để im lặng suy ngẫm.
Trí nhớ của người già là trí nhớ của quá khứ, thường là quá khứ xa, thời tuổi nhỏ, thời trai tráng.
Hiền Lương, con gái thứ ba của Nông đó kia!
Năm một ngàn chín trăm bốn mươi bốn, năm sư về trụ trì chùa làng sau nhiều năm xuất gia, vào Huế tu học. Năm ấy, sư mới mười chín tuổi.
Không làm sao sư quên được thằng cu Nông con nhà nông, nghèo cực như mọi nhà nông khác trong làng. Nông, tóc hơi xoăn, da ngăm đen, năm ấy mới hai tuổi.
Những năm đói, rồi kháng chiến. Nông vẫn là thằng Nông đen trùi trũi, nghịch ngợm, lanh lẹ. Nghe đâu khi được giáo Hiền kèm cặp dạy dỗ, Nông học khá lắm.
Rồi Đất nước chia cắt. Rồi Nông lớn lên, vẫn nghịch và vẫn học giỏi. Có nhiều lần Nông trộm cả buồng chuối, hái ổi chùa nữa chứ, và cũng chỉ để nghịch thôi.
Bẵng đi một thời gian, nghe đâu, Nông đã vào thị xã Quảng Trị để học trung học. Thỉnh thoảng, thấy cu cậu đạp xe về làng để lấy gạo chở vào cho người đỡ đầu, cũng gốc dân làng, theo Thiên Chúa giáo. Ở thị xã, Nông cũng vẫn màu da ngăm ngăm đen ấy.
Một hôm, gặp nhau dọc đường làng, Nông xuống xe, dắt xe đạp đi với sư một đỗi đường. Nông bấy giờ chững chạc hẳn ra. Nông mười chín tuổi rồi, học đệ tam. Ngực đã đeo một cây thánh giá rõ to. Lớn rồi, đỗ trung học rồi, Nông bấy giờ ăn nói đường hoàng, từ tốn. Sau một hồi chuyện quanh chuyện quất, Nông tỏ vẻ bực bội, nói khẽ:
- Thưa sư, chẳng hiểu vì răng Phật giáo với chính phủ của Ngô tổng thống cứ xích mích nhau hoài?
Nhà sư, dạo ấy đã ba mươi sáu tuổi, nghiêm mặt:
- Cái đó hỏi ở tổng thống, ông Nhu, ông Cẩn, và trên nữa, xa nữa, là La Mã, gần hơn, là ông giám mục Thục - anh em của tổng thống.
Nông quay mặt sang sư Tâm Tự:
- Sư nói rứa nghĩa là răng?
Sư trầm tĩnh:
- Vấn đề rắc rối lắm. Tu hành ở nhà quê, tôi chỉ biết như rứa thôi, chỉ muốn Đạo Phật nghìn năm không bị dồn vào chỗ mạt pháp.
Nông chào, đạp xe đi thẳng. Nông cảm thấy thật khó xử và khó nói, có lẽ vậy, vì trong cách cư xử của Nông, sư Tâm Tự thấy Nông dẫu đã theo Thiên Chúa giáo, được linh mục di cư từ Quảng Bình vào đỡ đầu, giúp đỡ, Nông vẫn quý mến nhà chùa.
Một lần khác, năm một chín sáu ba, khi Nông đã đỗ tú tài phần một (7), chính quyền Ngô Đình Diệm - cái gọi là đệ nhất cộng hòa, gia đình trị - đã sụp đổ, Diệm và Nhu đã bị bắn chết, Nông ghé chùa thăm sư.
Sư không ngờ cu cậu Nông nghịch ngợm năm nào giờ đây đã là một thanh niên cao lớn, chững chạc, lại có vẻ cương nghị nữa, và quan tâm tới thời cuộc đến thế.
Trên ngực Nông, vẫn sợi dây chuyền có thánh giá, nhưng dây bằng kim loại trắng, thánh giá nhỏ.
Nông uống một ngụm nước chè xanh, đặt chén xuống, trầm ngâm.
- Anh Nông đã thành ông tú đơn rồi, lại chuẩn bị tú kép. - Sư nói, mỉm cười.
- Gia đình khó khăn, chắc cháu phải xin đi dạy thôi.
- Vừa dạy, vừa học, thi theo diện “tự do”.
- Dạ, chắc phải rứa.
- Thời buổi mới, vấn đề bằng cấp lại quan trọng như xưa kia.
Nông cười, cũng tự hào đã đỗ tú tài một.
- Dạ, nhưng tú đơn thì chưa là chi cả.
- Cả làng ni, chưa ai đạt được như rứa (8).
- Nhưng thời buổi rối rắm dữ.
Sư thở dài. Nông nói tiếp:
- Căng thẳng lắm. Làng mình mấy ông du kích, giải phóng có nhiều không? “Ăn cơm quốc gia, thờ ma cộng sản” chắc còn nhiều.
Sư nhìn thẳng vào Nông, rồi không nói gì, chỉ buông hai tiếng nhỏ:
- Không biết.
Nông buồn buồn:
- Cộng sản, thực hiện đấu tố đã mệt, đã khổ, rồi dân vẫn cực. Dân ngoài Bắc cực lắm, có một số người dân còn vượt tuyến. Chính phủ ngoài nớ lại vô thần nữa, tôn giáo hết đất sống (9). Ông tổng thống Diệm không hiểu sao lại o ép Phật giáo làm chi. Chia rẽ là chết.
Sư Tâm Tự lặng lẽ uống nước, không nói gì. Sư lúc này đã ba mươi tám tuổi, Nông hăm mốt. Sư nhận thấy ý tưởng về thời sự trên một phần do đài và báo của chính phủ đệ nhất cộng hòa, một phần có thể do linh mục người Quảng Bình di cư tuyên truyền, một phần khác hẳn từ nhận thức riêng của Nông. Chẳng lẽ Nông cho địa chủ là tốt?
- Muốn đất nước hai miền yên mà làm ăn cho rồi, nhưng thấy vẫn khó yên quá. Lứa bọn cháu thật lao đao, không khéo lại đi lính bắn nhau. Bắc tiến rồi Nam tiến, mệt quá. Bên mô cũng cộng hòa, chung sống là khỏe, miền nào yên miền đó.
- Thì nghe đâu, - Sư dè dặt lặp lại chữ “nghe đâu” -, ngoài nớ cũng Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, trong ni cũng Việt Nam Cộng Hòa, cũng hô hào dân chủ. Tôi đi tu, chẳng rõ. Anh cần suy nghĩ thêm.
- Chẳng hiểu sao lại Bắc tiến, Nam tiến làm chi!
Thấy nhà sư ngại, không khí mùa đông nắng hanh, hơi uể oải, Nông cũng mệt mỏi xin cáo từ. Sư Tâm Tự tiễn Nông ra ngõ, cũng thông cảm ít nhiều cho tâm tư của Nông, nhưng tự nghĩ vấn đề không đơn giản như vậy. Ở trong Nam này, sư biết rõ có bàn tay người Mỹ nhúng vào, và những người lãnh đạo không chính danh, cùng đa số sĩ quan là của thực dân Pháp để lại, dạng như ông Nộp, nhưng giàu có, cậy quyền thế Tây, cha cố đạo, hống hách và chữ nghĩa hơn. Ông Nộp làng này, cũng lính khố đỏ của thực dân Pháp. Nói chung, là ngụy! Tuy nhiên, sư không dám nói với Nông. Có lẽ Nông chỉ muốn yên thân, muốn hòa bình, muốn giữ được Đạo Chúa, dù sao cũng lỡ theo rồi và đang nương thân vào đó. Thật ra, không có Thiên Chúa giáo, cụ thể là người bà con với ông linh mục giúp đỡ, làm sao Nông học hành đến đó được. Nhà Nông cực lắm, sư biết.
Từ dạo mùa đông năm một chín sáu ba đó, sư không gặp Nông nữa.
Cuối năm sáu sáu, đầu năm sáu bảy, sư vào tu trì ở thị trấn Đông Hà vì Mỹ đã dồn dân, lập vành đai trắng dọc bờ nam sông Bến Hải
Tại chùa ở Đông Hà, vào năm bảy mươi, có một hôm gần ngày rằm, lúc cùng một nhà sư khá trẻ khác đang đi thỉnh kinh về, sư Tâm Tự nhác thấy một người quen mặc đồ lính, buột miệng:
- Ai như Nông?
Người lính ấy ngồi sau chiếc xe hon-đa sáu bảy do người khác lái. Nhà sư trẻ nói:
- Đúng Nông rồi. Một hoa mai vàng, rứa là thiếu úy.
Sư trẻ này hóa ra là bạn đi dạy với Nông, nhưng Nông trước khi bị “động viên” vào Trường Sĩ quan Thủ Đức, dạy ở Thánh Tâm, còn sư trẻ dạy ở Bồ Đề, cũng tại thị xã Quảng Trị.
Mấy hôm sau, lúc rảnh rỗi, sư Tâm Tự mới có dịp hỏi thăm về Nông. Sư trẻ nhìn lên vầng trăng đang mười sáu, khi hai người ngồi trên thềm chùa bên gác chuông.
- Hóa ra Nông cùng làng với sư chú. Sư chú có bà con chi với Nông không?
- Không. Nông họ Hoàng, tôi họ Đặng. Nhưng đã cùng làng xóm sao không biết nhau được. Nghe thầy nói, thầy cùng bạn dạy với Nông?
- Dạ. Hai người, hai trường. Nông là tay chân cật ruột của ông linh mục Quảng Bình di cư. Về sau, nó có vẻ ham chính trị. Chẳng hiểu sao nó mê ông Nguyễn Thái Học. Mê ông Nguyễn Thái Học thì quá tốt - ông ấy, anh hùng chống Pháp, danh nhân lịch sử. Nhưng sau này đấu tranh nghị trường, người Mỹ không ủng hộ Quốc dân đảng, vẫn ủng hộ Thiên Chúa giáo và bọn “thực dân nội địa” - mấy ông sĩ quan của Pháp mà Việt Minh gọi là Việt gian, ngụy tặc. Quốc dân đảng cũng như Đại Việt đảng đều lép, lại biến chất, xôi thịt dần, hỏng hết cả rồi. Nhất Linh cũng bị bức tử rồi. Nông hình như sa vào “cờ thế” hay sao đó. Nó chống cộng cũng ghê gớm. Nó ở thế không chống cộng, thế nào cộng cũng xử nó. Đất nước mình khổ quá. Nông nỗi này là do Thiên Chúa giáo, Tây Ban Nha, Pháp, rồi Nhật, rồi Mỹ, với lại Nga sô, Trung cộng nữa. - Sư nói theo suy nghĩ của mình (10) -. Theo thuyết nhân quả nghiệp báo, chắc ngày xưa mình lấn dần đất của Chàm, nên chừ phải khổ!
- Thầy nói chi lạ! Nói Nga sô, Trung cộng là chỉ nói riêng về ý thức hệ, nên gác lại khía cạnh đế quốc đỏ, vì hai nước nớ chỉ giúp mình đánh giặc các loại thôi (11). Còn vấn đề xâm lược kiểu cũ, Tàu phong kiến thì răng? Mỹ thì răng? Nga Sa hoàng nữa, và nhiều nước nữa, từ ngàn xưa đến đầu thế kỉ đều xâm lược nhau! Cá lớn nuốt cá bé. Nhân quả là nhân quả chung, răng lại riêng Việt Nam! Gần đây, trước hết, rứa nước Pháp đầu têu phải bị nghiệp báo chi đây!
- Dạ, xin thỉnh ý sư chú.
- Nông bây giờ ở trong Nam?
- Dạ, cũng nghe rứa. Có vợ có con trong Nam rồi. Chắc về phép.
Sư Tâm Tự cũng ngẩng mặt nhìn trời. Sư trẻ nói:
- Lòng dạ thằng Nông xấu. Nói vậy, mô Phật, là theo một vài đồng nghiệp dạy học nói. Nông hại con của thầy giáo dạy tiểu học của hắn. Mô Phật. - Sư trẻ bị kích động do chính điều mình nói ra.
Sư Tâm Tự giật mình, lặng người. Lát sau, sư hỏi:
- Thật không? Mô Phật! Nếu như đúng là vậy, thì kinh sợ thật cho lòng dạ người ta! Thằng Nông! Không ngờ!
Sư Tâm Tự nhớ đêm trăng ấy, vào năm một chín bảy mươi. Suốt đêm sư không thể ngủ, miên man suy ngẫm thời cuộc và lòng dạ con người. Đêm Đông Hà dạo đó, cứ mãi tiếng pháo đại bác cầm canh, ầm ì.
Sư biết là biết vậy, đâu dám quả quyết điều gì, sợ mang thêm nghiệp báo. Chuyện Nông, sư giữ kín mấy mươi năm nay.
Sư mải chìm trong hồi tưởng. Hiền Lương hí hoáy vẽ, Hành ghé mắt xem. Hành thầm phục tài của Hiền Lương. Cô gái này, xinh đẹp, khỏe mạnh, sâu sắc, tài hoa quá. Trong khi sư nhìn ra cửa, như tham thiền quán thế - quán thế, chiêm nghiệm lẽ đời thì đúng hơn -, và Hiền Lương mê mải vẽ, Hành lén ngắm cô. Hành nghe lòng mình xao xuyến quá.
Ngoài kia, mặt trời lên khá cao rồi. Những luống hoa mười giờ đã nở hết.
Sư Tâm Tự vẫn ngồi lặng yên để chiều ý Hiền Lương. Không hiểu sao, ban đầu sư có ý định chỉ quán tưởng một lẽ Đạo, như ý niệm Hư vô chẳng hạn, để đạt tới sự rỗng không của tâm, gạt bỏ hết mọi tạp niệm ở cõi ta bà này, nhưng Hiền Lương đó kia, gợi sư liên tưởng đến Nông và Học. Suốt sáu mươi năm hơn, sư tu niệm để làm chủ tư duy, cảm xúc của mình, ngỡ có thể ngồi trong lửa đỏ mà tâm vẫn tịnh, xúc vẫn bình, nhưng sáng nay, sao chuỗi hồi tưởng cứ không ngớt miên man? Một gương mặt thanh thản, mỉm cười tràn đầy ánh sáng của Phật tánh, của Giác ngộ, hay một gương mặt trầm tư, đau niềm đau của chúng sanh, trong đó có chính bản thân mình, và tìm cách hóa giải cụ thể, hài hòa lẽ Đời, lẽ Đạo, như bồ tát Quán Thế Âm, chư vị bồ tát khác? Hai gương mặt ấy, chọn gương mặt nào? Dần dần, như cảm được khuynh hướng nghệ thuật của Hiền Lương, một cách chủ động chăng, sư hướng về phương thức quán thế - thấu Đời. Sư liên tưởng đến các vị La hán chùa Tây Phương.
Những bức phác thảo khác nhau của Hiền Lương đều phản ánh được ít nhiều chuyển biến trong tâm tưởng sư. Có nhiều lúc cô hết sức bối rối, phải ngừng lại, cảm thấy xốn xang tim mình.
Giọt nước mắt cũ, hai mươi bảy năm trước, trong đêm trăng Đông Hà ở sân chùa, trên thềm bên gác chuông, lại ứa ra, chảy len vào những nếp nhăn khóe mắt sư. Đêm ấy, nên nhớ lại không nhỉ, sư đã khóc thầm, trăn trở, thương Học biết bao, ghê sợ Nông biết bao. Hình ảnh Học qua hồi ức sư là cả một nỗi niềm! Nhưng cả Nông và Học đều là phận người trong biển khổ.
Giọt nước mắt như chắt ra trên khóe mắt tuổi già làm Hiền Lương xúc động đến run tay bút, và khiến Hành ngạc nhiên. Sư bảo, nước mắt ấy chỉ do tuổi già, mắt kém. Mặc dù sức nhìn vẫn còn sáng lắm, sư cũng đành phải nói thế. Nhưng Hiền Lương không tin thế.
4
Từ buổi sáng hôm lên chùa thăm sư Tâm Tự, mê mải đến hai ngày sau, Hiền Lương không cách nào rời khung vải. Chú Cận cứ đục cứ bào, chốc chốc nghỉ tay, phì phèo điếu thuốc sau khi ực một hơi bát nước chè xanh, đứng nhìn Hiền Lương vẽ. Đứa bé gái mười lăm tuổi ở nhà lo cơm nước, cháo heo - một nái với bầy heo con ủn ỉn trong chuồng - cũng rảnh tay là đứng xem. Thím Cận ra đồng cấy giặm về cũng thế. Ai cũng khen đẹp, nhưng Hiền Lương thật lòng chưa vừa ý. Có điều gì đấy ở vị sư già này, người đã sống suốt bảy mươi hai năm biến động, có những quãng sục sôi, những bước ngoặt lớn lao nhất của Tổ quốc, mà Hiền Lương chưa thật sự nắm bắt được. Có bí ẩn nào nữa chăng? Rõ ràng với trực cảm nghệ sĩ, Hiền Lương chỉ mơ hồ, rất đỗi mơ hồ, cảm thấy. Không thể định hình được cảm nhận, Hiền Lương cứ dập xóa mãi. Đã mấy lần cô suýt khắc họa được gương mặt nhà sư với bối cảnh xa xa mờ nhòa là chùa cũ, chùa mới, chẳng hiểu sao có cả dáng hình cao gầy thanh thản và cũng rất băn khoăn của Hành, chẳng hiểu sao có cả lửa, dây thép gai, lô cốt, lỗ châu mai, lau, tranh trắng xóa bời bời...
Và Hiền Lương đã vẽ ước mơ của nhà sư nữa, về một ngôi chùa hiện đại mà cổ kính, rất Việt Nam - không diêm dúa kiểu Tàu, cũng không phải kiểu Ấn sặc sỡ còn đậm chất Bà La Môn -, với một nghệ thuật rất thiền, bình dị, trí tuệ mà dân dã.
Nhưng, như một đau đớn tự hành hạ, tự tra tấn của người nghệ sĩ, Hiền Lương quẳng cọ và bảng màu, ngồi nhìn đăm đăm ra ngoài khung cửa sổ, xanh cây và lá, nhưng thực ra chẳng nhìn đâu cả. Không biết vô cớ chăng, Hiền Lương thấm thía niềm đau đớn.
TXA.
CƯỚC CHÚ chương III:
(4) Về họ của người Việt Nam, trong thời bị bọn phong kiến Trung Hoa đô hộ, dưới chính sách đồng hoá của chúng, phần lớn đã được viết theo chữ Hán với âm tương tự, do đó đã bị lệch với âm thuần Việt, hầu như đồng nhất với họ của người Hán, và một phần khác, bọn phong kiến Trung Hoa cải hẳn họ người Việt nguyên gốc thành họ người Hán, nhằm mục đích xoá bỏ cội nguồn của người Việt Nam chúng ta. Theo một số tư liệu, người Hán cũng có họ Bùi.
(5) Sáu tỉnh Bắc Trung Bộ: Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên.
(6) Xem: Nguyễn Văn Khang (chủ biên), Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành (biên soạn), Từ điển Mường - Việt, Viện Ngôn ngữ học và Nxb. Văn hoá dân tộc xuất bản, 2002.
(7) Bằng tú tài có hai phần, cuối lớp 11 (trước 1968, gọi là đệ nhị) thi phần 1 (tú đơn), cuối lớp 12 (đệ nhất) thi phần 2 (tú kép).
(8) Tính theo học vị đạt được dưới chế độ Diệm, sau nhiều năm tháng chiến tranh, truyền thống học hành của làng bị gián đoạn.
(9) Để phản ánh trung thực lịch sử, ở đây, tác giả sử dụng thủ pháp tự nhiên chủ nghĩa (khái niệm mở rộng), "ghi lại" đúng quan điểm, nhận thức của nhân vật Nông. Những câu kế tiếp, tác giả đã chỉ rõ nguồn gốc của thứ quan điểm, nhận thức đó, đồng thời đã phê phán. Xin chú thích rõ.
(10) Ở đây, để phản ánh trung thực lịch sử, tác giả "ghi lại" cách suy nghĩ, nhận thức thời thế theo quan điểm riêng của nhân vật. Nhân vật nhà sư này, thường được xếp vào loại lực lượng thứ ba (danh từ báo chí trước 1975), chống Thiên Chúa giáo, Tây Ban Nha, Pháp, Nhật, Mỹ - ngụy, nhưng không thuộc khuynh hướng cộng sản.
(11) Sư Tâm Tự cũng thuộc lực lượng thứ ba, nhưng có khuynh hướng thiên tả hoặc còn gọi là thân cộng, tư tưởng gần gũi với khối cộng sản (danh từ báo chí trước 1975).
TXA.
( xem tiếp chương IV )
CHƯƠNG III
1
Thấy bóng Hành ngoài ngõ, Hiền Lương vớ lấy túi xách bước ra ngay. Cô đã xin phép chú thím Cận rồi. Thím Cận vin cửa đứng ngó ra, mỉm cười khi thấy cô và Hành sánh vai bước bên nhau.
Tháng sáu, nắng vàng giòn tan. Những quãng đường có tre hóp rợp bóng, thật râm mát, nắng lọt qua một vài chỗ, lại ngỡ như đọng vũng, sóng sánh, chao đưa. Những quãng men bờ ruộng, nắng tràn rực rỡ. Hành dừng lại, vờ nhìn nắng, khi cảm thấy đã thoát khỏi tầm mắt của thím Cận.
- Mình lên thăm chùa nghe Hiền Lương?
- Thì như đã định hôm qua.
- Nắng quá. Sợ Hiền Lương ngại nắng.
- Hiền Lương chịu khó lắm.- Cô cười sau câu nói -. Về thăm quê mà ở trong nhà trốn nắng, em đã vào một lần với ba rồi.
- Rứa phải có nhiều bức tranh đẹp mới bõ công. Anh tin làng quê hẩm hút này không chỉ được biết đến như xưa nay người ta đã biết: Súng, đạn, máu, lửa, và dòng sông như một vết thương của Tổ quốc. Không biết có phóng đại tô màu không, có người còn ví như một vết thương của thế giới, ranh giới của một thế giới bị hay được cắt làm đôi.
- Chẳng ai nói “được” như thế. Được? Được một vết thương! Nghe khiếp quá.
- Anh bệnh hoạn thật. - Hành cười -. Nhưng theo anh biết, tư tưởng phân liệt, chia cắt Tổ quốc đã có một thời một số người nồng nhiệt hưởng ứng. - Hành cố ý tạo vẻ trung tính trong quan điểm để tự phê phán.
- Em tên Hiền Lương. Em sợ bị cắt, bị chém làm hai khúc lắm. - Hiền Lương lại cười, đẩy ý tưởng mình theo mạch chuyện -. Hiền Lương chỉ là chiếc cầu hẩm hút!
- Nhưng, như vậy từ nay Hiền Lương phải mặc áo quần một màu nhé. Cầu Hiền Lương ngày xưa hai phía sơn hai màu đó.
Hiền Lương hơi sựng lại, sực nhìn xuống mình. Hành vờ ném tầm mắt ra xa. Hôm nay cô mặc nguyên bộ màu xanh, kiểu áo quần công nhân đã cách điệu, vừa bay bướm vừa chắc gọn, lại mang giày thể thao cũng xanh nữa chứ! Cô cũng láu lỉnh không kém:
- Mình bị biểu tượng và ngôn từ lôi đi rồi! Đề nghị anh dừng cái mạch này lại, nhưng chân cứ bước. Anh em mình sáng nay sẽ lên chùa.
Cả hai cười thật giòn. Nhiều người đang cấy giặm dưới ruộng ngẩng nón nhìn lên. Có lẽ họ tưởng thầy giáo Hành đang đi với một cô giáo nào đó, vì nom Hiền Lương không có vẻ gì lạ lẫm cả. Nhưng thật ra, sáng nay Hiền Lương đẹp lắm, một cái đẹp khỏe mạnh, cân đối, thon tròn và không thể khiến ai ngợp mắt, lạ mắt - một cái đẹp tươi trẻ, bình dị, gần gũi.
- Hiền Lương thích vẽ. Anh bảo cứ một màu, làm sao nên tranh.
- Thế giới của hội họa là thế giới màu sắc, chưa nói về đường nét và hình khối. Vấn đề là hòa hợp, hài hòa. Chính tính chất hòa hợp, hài hòa, không chỏi, tạo thành “gam”, “âm giai”, “hòa điệu” màu sắc, làm nên tính thống nhất. Anh dốt về hội họa, đừng đẩy anh xuống vực dốt. Nhưng nói vậy có phải không? - Hành nói tiếp -. Đấy là đùa. Mình lại bị ngôn từ lôi đi. Trong văn, mỗi từ có ngữ cảnh của nó, văn cảnh của nó. Trong hội họa, chắc có họa cảnh?
Hiền Lương tỏ ý muốn Hành nói tiếp.
- Tính thống nhất của một chỉnh thể hội họa, nhiều màu sắc tạo thành. Vấn đề là ở đó. Anh chỉ nhấn mạnh về màu sắc.
- Em sợ bị từ ngữ đánh lừa. Nhưng đã là Hiền Lương thì số phận buộc phải thích thống nhất rồi. Em muốn sống.
- Ồ, vấn đề có vẻ nghiêm trọng. Em kí tên vào tranh là gì? Vẫn Hiền Lương chứ?
- Em chưa thành danh, chưa nổi tiếng. Nhưng, trở lại ý tưởng ban đầu. Anh Hành sợ chạm tay vào vết thương cũ à? Em muốn vẽ về vết thương và cả sự lành lặn, cả hạnh phúc của sự hồi sinh.
- Sợ. Đôi khi vẫn sợ đụng vào vết thương, dù vết thương đã vĩnh viễn lành hẳn rồi, hay cứ ảo tưởng đã lành. Nói theo ngôn ngữ ma-phi-a, xoa ma túy vào vết thương, và chỉ thế, điều đó có nên không? Nhưng, hồi nãy, ý anh muốn nói là, xin làng quê này, những làng quê ven sông Bến Hải này nổi tiếng bằng khoa học, nghệ thuật, bởi khoa học, nghệ thuật hướng thượng, dù nghiên cứu vết thương, sáng tác về vết thương, cũng vì sự thật, vì sự lành, sự sống, và vì niềm hạnh phúc. Nói như rứa, cũ rích cũ rang. Khát vọng Cái Đẹp ở nghĩa bao quát nhất, với mục đích chân, thiện chứa đựng trong Cái Đẹp, khát vọng đó chả phải là mới. Điều đó quá cũ, rất cũ, nhưng bao giờ cũng mới, khi mô cũng mới.
- Có phải anh Hành nói không? Hay sông Bến Hải nói đấy?
Cả hai người cùng cười, tiếng cười tự dưng nghẹn lại, như còn băn khoăn với ý tưởng vừa rồi. Và họ đã đi ngang qua một ngôi nhà có kiến trúc của một nhà thờ tộc. Hai người dừng lại. Hành mỉm cười một mình, tự nghĩ đã để câu chuyện miên man trên đường nhiều khi nặng nề quá. Hiền Lương đang nhìn với cái nhìn quan sát cảnh quan ngôi nhà tộc bé nhỏ, mới xây. Anh lặng lẽ hướng mắt vào cô. Hành chợt nghe trong tim mình hình như còn âm hưởng của những nhói thắt hồi nãy. Không biết có phải là tình cờ, ngẫu nhiên chăng, sao có nhiều câu nói của Hiền Lương ngỡ vui miệng mà đau đớn đến thế. Nếu quả thật, một niềm đau đớn đến bi thảm đã trở nên hồn nhiên, bông đùa như thế, thì hoặc niềm đau ấy đã quá sâu thẳm, quá thường trực trong tâm hồn Hiền Lương, hoặc Hiền Lương thường xuyên sống trong khí hậu ấy, như cây thông xanh non, xanh tươi trong giá rét quanh năm. Bên ngoài hay bên trong Hiền Lương, niềm bi thiết ấy?
- Đây là nhà thờ tộc họ Bùi? - Hiền Lương khẽ hỏi.
- Đúng rồi. Họ của anh đấy. - Và một liên tưởng kéo ý nghĩ của Hành từ chỗ u ám, buồn nặng sang nơi tươi tắn, buồn cười, nhẹ nhõm -. Bùi, rất thuần nôm, thuần Việt (4). Bùi Ngọt, bút hiệu của anh đấy.
Hiền Lương bật cười. Cái tên! Cái tên! Vận vào người không? - Cô nghĩ.
- Chẳng có gì cổ kính cả. Nơi đây, tất cả đều mới xây dựng lại theo túi tiền của bà con xa gần, trong và ngoài nước. Chỉ may là đã giữ gìn được, phục hồi được cái tinh thần ngày xưa. - Hành nói -. Hiền Lương có thích vào trong không? Cũng chẳng khác gì với nhà thờ tộc Hoàng của Hiền Lương đâu. Chưa có gì đặc sắc. Lẽ ra phải có những đặc sắc riêng trong truyền thống chung.
- Tại sao là họ Bùi? - Hiền Lương nhắc lại với một khóe mắt tinh nghịch.
- Trong trăm trứng nở ra trăm con trai của mẹ Âu Cơ, có một cậu con trai, như chín mươi chín anh em trai khác, đi tạo nghiệp và chan hòa với các bộ lạc khác, để gầy dựng nên trăm họ đồng bào, thích ăn chất beo béo, như đậu phọng, như nhân trái bàng chẳng hạn, hoặc như sắn nướng, cũng bùi bùi, nên trở thành tổ của họ Bùi.
- Hay là cái tim bắt lửa?
- Bùi nhùi? Có thể như rứa thiệt. Bùi Văn Nhùi!
- Thật nghiêm trọng và căng thẳng giữa mùa nắng lửa thế này!
Đến lúc không thể nín cười được nữa rồi, cả hai cười ngặt nghẽo, đến chảy nước mắt.
2
Cũng như đình làng, chùa làng được xây dựng trên nền chùa cổ đã bị bom đạn san bằng. Đó là hai cuộc đất cao ráo nhất. Ở Quảng Trị, thường hay lụt lội. Theo lịch mặt trăng, “tháng bảy nước nhảy lên bờ”. Việc chọn đất, cũng vì lụt, và hơn nữa, vì người xưa rất quan tâm đến mức mê tín quan niệm phong thủy: Một làng có thể phát hoặc tàn là do chỗ dựng đình chùa có đắc địa hay không. Thật ra, những quan niệm thần bí có thể làm xấu đi hoặc đẹp hơn cảnh quan, lại cũng tùy vào ông thầy địa. May là đình lẫn chùa của làng nội Hiền Lương ở hai vị trí rất đẹp. Và tan tác cũ, chỉ vì chiến tranh!
Khi bước trên những bậc cấp bằng đá xếp lại, có viên đã bị miểng bom pháo làm sứt vỡ, phải trám bằng xi măng, Hiền Lương mới cảm nhận hết sự tàn phá của chiến tranh. Nơi đây, hầu như tất cả đã bị giết chóc, không chỉ cây cỏ mà cả đất đai, gạch đá cũng bị giết. Vành đai trắng - vùng đất chết -, thật kinh sợ.
Ngôi chùa cũng mới được xây dựng bằng xi măng và gạch cách đây mấy năm - vẫn xây trên nền cũ khá rộng, nhưng còn quá thô sơ, dở dang. Có lẽ nhà chùa vẫn theo câu nói cửa miệng - một tục ngữ khá quen thuộc của Quảng Trị: ăn lần, mần dọi (dõi = theo). Các thanh tiếng Việt, nơi đây, trĩu xuống, nhọc nhằn. Và âm thì tắc, cụt, nghẹn, nặng, chắc. Câu tục ngữ ấy đẫm chất Quảng Trị cả về ý nghĩa lẫn những gì chuyên chở ý nghĩa ấy. Nhà chùa cũng như nhà dân, nghèo, không đủ tiền để làm một lúc. Mỗi mùa lúa gặt vào, làm thêm một chút. Lần hồi, mùa này sang vụ khác, cũng xong. Quảng Trị và nói chung cả Khu Bốn cũ (5), là nơi bảo tồn, gìn giữ, sử dụng nhiều từ cổ trong ngôn ngữ Việt (6), nhưng ven đây, nhất là làng này, chẳng còn viên gạch cổ nào nguyên vẹn! Nếu hình tượng Tổ quốc là gánh lúa vàng, chiếc đòn xóc để gánh ấy đã gãy, nơi đây, suốt gần hai thập niên. Chín rạn và bầm huyết, nơi này, chỗ đòn gánh kê vai!
Khi Hiền Lương đứng lặng trước cổng chùa, Hành thấu hiểu niềm hụt hẫng của cô. Không ngạc nhiên, nhưng sao vẫn hụt hẫng. Nói đến chùa, người ta nghĩ đến những gì cổ kính, thăm thẳm nghìn xưa. Và chùa, dẫu rất hiện đại, vẫn lưu giữ trong kiến trúc nét cổ kính ấy, như những chùa ở Sài Gòn mà cô có đến viếng.
Hành chợt nói thật khẽ:
- Quê hương mình rứa đó. Từ tay trắng, đất chết, xây dựng lại cả.
Nhà sư đã già, trên tuổi bảy mươi hay ít hơn một chút, đang xách bình tưới những luống hoa, các gốc dưa hoặc loại dây leo gì đó dưới giàn, nhìn ra, nét mặt tươi lên.
Sáng nay, khác với hôm dự đám giỗ, sư Tâm Tự mặc bộ bà ba nâu. Sư thả tay áo, ống quần, vuốt lại, bước nhanh, vẫn nhẹ nhàng ra đón Hiền Lương và Hành. Cái nhìn của sư đầy trìu mến, vui tươi.
- Kính chào sư. - Hành nói và Hiền Lương chắp tay trước ngực, khẽ cúi đầu chào.
Sư cũng chắp tay trước ngực:
- Nhà chùa đón chào hai trí thức trẻ.
Và cả ba thầy cháu cùng cười.
Nắng sớm mùa hè đã vàng chín. Mấy luống hoa tị ngọ đã nở sớm. Hiền Lương nhìn đồng hồ tay: mới tám giờ rưỡi.
Vị sư già khoác vai Hành rất thân tình, trẻ trung. Hiền Lương bước sau một bước, thấy nhà sư không có gì già nua cả, có lẽ nhờ dáng đi, tóc đã gọt nhẵn.
Ngôi nhà ngang ở cạnh chùa được bài trí rất giống nhà dọc, mặc dù vẫn cất theo kiểu ba căn với hai băng gỗ có vài kèo. Hai gian trước thông thoáng, nền xi măng, trên tường có treo một bức chân dung Phật Thích Ca. Hai gian này thành một phòng tiếp tân.
Nhà sư đến góc phòng, lấy một trong năm, sáu chiếc chiếu đã được cuốn lại, bước tới giữa phòng, trải ra.
Nhà sư mỉm cười:
- Mời hai cháu ngồi chơi. Nhà chùa vốn đạm bạc.
Sư Tâm Tự bước xuống gian cuối. Khi ra, ông đã mặc vào chiếc áo bình nhật dài màu nâu, bê một ấp nước được làm bằng trái dừa khô khoét rỗng. Hành vội chạy ra sau, bưng vào khay chén.
Nước chè xanh ấm và ngát thơm hương gừng được rót ra ba cái chén men sứ thường dùng để đựng chè ăn, nhỏ thua chén ăn cơm. Nước sóng sánh rất đẹp mắt, tỏa một làn hơi mỏng.
- Xin mời dùng nước. Cháu Hiền Lương có dùng được nước chè xanh không? Uống thử đi, nhưng chưa quen thì dùng ít thôi. Say lắm đó.
- Dạ. Kính cảm ơn sư. - Hiền Lương nói khẽ -. Cháu đã quen dùng mấy hôm nay rồi.
Hiền Lương định nói cô rất thích, nhưng chỉ mỉm cười, nâng chén bằng cả hai tay, nhấp từng ngụm nhỏ. Quả là Hiền Lương thích thật. Cô cảm thấy nước chè tươi, vò lá và chế nước để hãm kín, thêm vài lát gừng già, có vị chát ngọt, màu vàng xanh rất đẹp mắt, thơm nồng ngan ngát - ngan ngát, thoảng thôi, vẫn có cảm giác nồng ấm. Nhưng, đúng như sư nói, nước chè say lắm. Cô thường chỉ uống nước sôi để nguội, nên nhìn chú Cận mỗi lần nghỉ tay bào tay cưa, uống nguyên cả tô đặc sánh mà sợ và thèm.
Bất giác, trong cuộc chuyện vãn, Hiền Lương bắt gặp ánh mắt rất trìu mến của sư dành cho Hành. Cô cảm thấy là lạ. Có gì đó, cơ chừng một nỗi niềm thăm thẳm trong ánh mắt, từ đôi mắt hơi đục đi theo năm tháng và tuổi tác. Cô mơ hồ trực nhận một tình cảm vừa thương yêu, vừa hối hận, vừa vời vợi, xa xăm, vừa tha thiết, gần gũi. Cô mỉm cười tự bảo mình hơi vớ vẩn. Cô thường hay có những trực giác kì lạ như thế và cô nghĩ do cô quá nhiều tưởng tượng. Đã có nhiều lần, nằm ngẩng mặt lên trần nhà hoặc nhìn vách tường, loang lổ vệt nước mưa, cô tưởng tượng ra biết bao điều, bao dáng hình, câu chuyện. Ba cô đùa, cô có tư chất nghệ sĩ. Nghệ sĩ thường nhạy cảm, mạnh trực giác. Ấn tượng trực giác thường lưu trong trí nhớ lâu bền, và chỉ giúp ích cho sáng tạo nghệ thuật, còn sẽ gây phiền trong ứng xử ở đời. Ba cô còn bảo, trực giác ấy còn tùy thuộc ở sự tích lũy kinh nghiệm sống, để thành trực giác thiên tài, tất nhiên chỉ giúp ích cho nghệ thuật.
Như một kẻ dở hơi biết tự dè chừng mình, cô trực nhận ra cái gì đó là lạ rất con người ở ánh mắt nhà sư đáng kính, nhưng tự dặn mình, không nên điên do muốn khăng khăng bảo trực giác là đúng.
Không để trực giác quấy nhiễu mình, cô khẽ nói:
- Xin phép sư lên thăm chùa đi, anh Hành.
Sư Tâm Tự cười thật hiền:
- Chùa làng mình đơn sơ lắm.
Đúng như lời nhà sư già nói, chùa rất đơn sơ. Trên bệ thờ gian giữa, chỉ một bức tượng Phật Thích Ca bằng thạch cao trắng. Xa trước bệ thờ, là một lư nhang lớn bằng đất nung tráng men, và tượng Phật bà Quan Âm đứng, nhỏ thôi, cũng trắng thạch cao. Hai gian bên là tên hoặc ảnh những người đã mất, vốn được thân thích trong làng - vì con cháu đã đi xa -, hoặc do gia quyến - theo ý nguyện lúc sinh thời - mang đến để nhờ thêm hương khói chùa chiền. Hai gian này được buông rèm bện bằng tre vót tròn với mây rừng chẻ nhỏ. Trước hai tấm rèm cũng có hai lư hương, nhỏ hơn lư hương giữa. Và những bình hoa cắm hoa tươi - những loài hoa bình dị dân dã - đặt trên cả ba bệ thờ.
Nhìn theo động tác của Hành, thắp nhang, đứng suy niệm, chắp tay vái khẽ, Hiền Lương cũng làm thế.
Khi bước ra khỏi ba gian thờ, hơi âm u và rất mực trang nghiêm, ba thầy cháu đi quanh chùa.
Cảnh vật cũng đơn sơ. Những luống hoa. Những giàn dây leo. Những khóm bông trang. Những cây mai mọc tự nhiên. Bốn góc khuôn viên chùa là bốn cây ngọc lan lớn, lá xanh mướt thật mát mắt.
- Cháu Hiền Lương có thấy chùa đạm bạc, đơn sơ lắm không?
- Thưa sư, thật như vậy ạ. Chắc sẽ chỉnh trang thêm.
- Nhà chùa làng mình vẫn chủ trương theo tôn chỉ của Đức Phật, đạm chứ không nồng, đạm và giới là uy nghi. Nhưng như vậy không có nghĩa là thô sơ, dở dang thế này. Sau này, giá như có điều kiện, khuôn hội sẽ xây chùa kiên cố, hiện đại mà vẫn cổ kính. Chùa phải rất mĩ thuật và là mĩ thuật thiền tông, với những sắc nâu và trắng, xanh thiên nhiên và lam khói mây... Đạm mà đẹp, mà uy nghi.
Như được sắc màu chạm vào trái tim vốn mẫn cảm, Hiền Lương buột miệng nhắc lại:
- Xanh thiên nhiên và lam khói mây...
Sư Tâm Tự cười khẽ thành tiếng:
- Đúng rồi. Và nâu của đất. Vàng nữa chứ, nhưng phải là màu vàng truyền thống. Đây là sắc vàng của thóc chín. Màu lúa chín đẹp lắm, không hoe hoắc. Ánh Đạo Vàng mà. Dân nông thôn làm nên màu ni, nhà chùa cũng thích màu ni, rứa Hiền Lương có ưng màu no ấm nớ không? Ngoài ra, cũng không thể thiếu màu đỏ của ngọn lửa ấm. Nói chung nghệ thuật thiền là đạm, tốt lành, và không lạnh lẽo - nồng trong đạm, nồng của đạm (II.4).
- Còn màu trắng? Sư nói về màu sắc hay quá. - Hiền Lương xúc động.
Sư khẽ máy môi rồi yên lặng.
Sao sư lại yên lặng nhỉ, Hiền Lương hơi thắc mắc.
Lát sau, sư Tâm Tự nói, nét mặt nghiêm và buồn:
- Có chứ, màu trắng của tâm hồn, màu ấy phải tẩy rửa luôn.
3
Hành kéo chiếc chiếu ra gần cửa lớn phía đầu hồi nhà ngang cho đủ ánh sáng. Trong lúc sư Tâm Tự xếp bằng nói chuyện, Hiền Lương rút một cuốn sổ giấy trắng và bút chì, xin nhà sư cho phép cô kí họa làm phác thảo. Sư chỉ mỉm cười.
Chú Nông với Hiền Lương về làng, khiến sư nhớ lại thời xa xưa. Người đi xa về hay đánh thức dĩ vãng - dĩ vãng thường ngủ vùi trong nhịp sống thường ngày. Có dịp như thế, người ta nhớ lại, có thể để hàn huyên, có thể để im lặng suy ngẫm.
Trí nhớ của người già là trí nhớ của quá khứ, thường là quá khứ xa, thời tuổi nhỏ, thời trai tráng.
Hiền Lương, con gái thứ ba của Nông đó kia!
Năm một ngàn chín trăm bốn mươi bốn, năm sư về trụ trì chùa làng sau nhiều năm xuất gia, vào Huế tu học. Năm ấy, sư mới mười chín tuổi.
Không làm sao sư quên được thằng cu Nông con nhà nông, nghèo cực như mọi nhà nông khác trong làng. Nông, tóc hơi xoăn, da ngăm đen, năm ấy mới hai tuổi.
Những năm đói, rồi kháng chiến. Nông vẫn là thằng Nông đen trùi trũi, nghịch ngợm, lanh lẹ. Nghe đâu khi được giáo Hiền kèm cặp dạy dỗ, Nông học khá lắm.
Rồi Đất nước chia cắt. Rồi Nông lớn lên, vẫn nghịch và vẫn học giỏi. Có nhiều lần Nông trộm cả buồng chuối, hái ổi chùa nữa chứ, và cũng chỉ để nghịch thôi.
Bẵng đi một thời gian, nghe đâu, Nông đã vào thị xã Quảng Trị để học trung học. Thỉnh thoảng, thấy cu cậu đạp xe về làng để lấy gạo chở vào cho người đỡ đầu, cũng gốc dân làng, theo Thiên Chúa giáo. Ở thị xã, Nông cũng vẫn màu da ngăm ngăm đen ấy.
Một hôm, gặp nhau dọc đường làng, Nông xuống xe, dắt xe đạp đi với sư một đỗi đường. Nông bấy giờ chững chạc hẳn ra. Nông mười chín tuổi rồi, học đệ tam. Ngực đã đeo một cây thánh giá rõ to. Lớn rồi, đỗ trung học rồi, Nông bấy giờ ăn nói đường hoàng, từ tốn. Sau một hồi chuyện quanh chuyện quất, Nông tỏ vẻ bực bội, nói khẽ:
- Thưa sư, chẳng hiểu vì răng Phật giáo với chính phủ của Ngô tổng thống cứ xích mích nhau hoài?
Nhà sư, dạo ấy đã ba mươi sáu tuổi, nghiêm mặt:
- Cái đó hỏi ở tổng thống, ông Nhu, ông Cẩn, và trên nữa, xa nữa, là La Mã, gần hơn, là ông giám mục Thục - anh em của tổng thống.
Nông quay mặt sang sư Tâm Tự:
- Sư nói rứa nghĩa là răng?
Sư trầm tĩnh:
- Vấn đề rắc rối lắm. Tu hành ở nhà quê, tôi chỉ biết như rứa thôi, chỉ muốn Đạo Phật nghìn năm không bị dồn vào chỗ mạt pháp.
Nông chào, đạp xe đi thẳng. Nông cảm thấy thật khó xử và khó nói, có lẽ vậy, vì trong cách cư xử của Nông, sư Tâm Tự thấy Nông dẫu đã theo Thiên Chúa giáo, được linh mục di cư từ Quảng Bình vào đỡ đầu, giúp đỡ, Nông vẫn quý mến nhà chùa.
Một lần khác, năm một chín sáu ba, khi Nông đã đỗ tú tài phần một (7), chính quyền Ngô Đình Diệm - cái gọi là đệ nhất cộng hòa, gia đình trị - đã sụp đổ, Diệm và Nhu đã bị bắn chết, Nông ghé chùa thăm sư.
Sư không ngờ cu cậu Nông nghịch ngợm năm nào giờ đây đã là một thanh niên cao lớn, chững chạc, lại có vẻ cương nghị nữa, và quan tâm tới thời cuộc đến thế.
Trên ngực Nông, vẫn sợi dây chuyền có thánh giá, nhưng dây bằng kim loại trắng, thánh giá nhỏ.
Nông uống một ngụm nước chè xanh, đặt chén xuống, trầm ngâm.
- Anh Nông đã thành ông tú đơn rồi, lại chuẩn bị tú kép. - Sư nói, mỉm cười.
- Gia đình khó khăn, chắc cháu phải xin đi dạy thôi.
- Vừa dạy, vừa học, thi theo diện “tự do”.
- Dạ, chắc phải rứa.
- Thời buổi mới, vấn đề bằng cấp lại quan trọng như xưa kia.
Nông cười, cũng tự hào đã đỗ tú tài một.
- Dạ, nhưng tú đơn thì chưa là chi cả.
- Cả làng ni, chưa ai đạt được như rứa (8).
- Nhưng thời buổi rối rắm dữ.
Sư thở dài. Nông nói tiếp:
- Căng thẳng lắm. Làng mình mấy ông du kích, giải phóng có nhiều không? “Ăn cơm quốc gia, thờ ma cộng sản” chắc còn nhiều.
Sư nhìn thẳng vào Nông, rồi không nói gì, chỉ buông hai tiếng nhỏ:
- Không biết.
Nông buồn buồn:
- Cộng sản, thực hiện đấu tố đã mệt, đã khổ, rồi dân vẫn cực. Dân ngoài Bắc cực lắm, có một số người dân còn vượt tuyến. Chính phủ ngoài nớ lại vô thần nữa, tôn giáo hết đất sống (9). Ông tổng thống Diệm không hiểu sao lại o ép Phật giáo làm chi. Chia rẽ là chết.
Sư Tâm Tự lặng lẽ uống nước, không nói gì. Sư lúc này đã ba mươi tám tuổi, Nông hăm mốt. Sư nhận thấy ý tưởng về thời sự trên một phần do đài và báo của chính phủ đệ nhất cộng hòa, một phần có thể do linh mục người Quảng Bình di cư tuyên truyền, một phần khác hẳn từ nhận thức riêng của Nông. Chẳng lẽ Nông cho địa chủ là tốt?
- Muốn đất nước hai miền yên mà làm ăn cho rồi, nhưng thấy vẫn khó yên quá. Lứa bọn cháu thật lao đao, không khéo lại đi lính bắn nhau. Bắc tiến rồi Nam tiến, mệt quá. Bên mô cũng cộng hòa, chung sống là khỏe, miền nào yên miền đó.
- Thì nghe đâu, - Sư dè dặt lặp lại chữ “nghe đâu” -, ngoài nớ cũng Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, trong ni cũng Việt Nam Cộng Hòa, cũng hô hào dân chủ. Tôi đi tu, chẳng rõ. Anh cần suy nghĩ thêm.
- Chẳng hiểu sao lại Bắc tiến, Nam tiến làm chi!
Thấy nhà sư ngại, không khí mùa đông nắng hanh, hơi uể oải, Nông cũng mệt mỏi xin cáo từ. Sư Tâm Tự tiễn Nông ra ngõ, cũng thông cảm ít nhiều cho tâm tư của Nông, nhưng tự nghĩ vấn đề không đơn giản như vậy. Ở trong Nam này, sư biết rõ có bàn tay người Mỹ nhúng vào, và những người lãnh đạo không chính danh, cùng đa số sĩ quan là của thực dân Pháp để lại, dạng như ông Nộp, nhưng giàu có, cậy quyền thế Tây, cha cố đạo, hống hách và chữ nghĩa hơn. Ông Nộp làng này, cũng lính khố đỏ của thực dân Pháp. Nói chung, là ngụy! Tuy nhiên, sư không dám nói với Nông. Có lẽ Nông chỉ muốn yên thân, muốn hòa bình, muốn giữ được Đạo Chúa, dù sao cũng lỡ theo rồi và đang nương thân vào đó. Thật ra, không có Thiên Chúa giáo, cụ thể là người bà con với ông linh mục giúp đỡ, làm sao Nông học hành đến đó được. Nhà Nông cực lắm, sư biết.
Từ dạo mùa đông năm một chín sáu ba đó, sư không gặp Nông nữa.
Cuối năm sáu sáu, đầu năm sáu bảy, sư vào tu trì ở thị trấn Đông Hà vì Mỹ đã dồn dân, lập vành đai trắng dọc bờ nam sông Bến Hải
Tại chùa ở Đông Hà, vào năm bảy mươi, có một hôm gần ngày rằm, lúc cùng một nhà sư khá trẻ khác đang đi thỉnh kinh về, sư Tâm Tự nhác thấy một người quen mặc đồ lính, buột miệng:
- Ai như Nông?
Người lính ấy ngồi sau chiếc xe hon-đa sáu bảy do người khác lái. Nhà sư trẻ nói:
- Đúng Nông rồi. Một hoa mai vàng, rứa là thiếu úy.
Sư trẻ này hóa ra là bạn đi dạy với Nông, nhưng Nông trước khi bị “động viên” vào Trường Sĩ quan Thủ Đức, dạy ở Thánh Tâm, còn sư trẻ dạy ở Bồ Đề, cũng tại thị xã Quảng Trị.
Mấy hôm sau, lúc rảnh rỗi, sư Tâm Tự mới có dịp hỏi thăm về Nông. Sư trẻ nhìn lên vầng trăng đang mười sáu, khi hai người ngồi trên thềm chùa bên gác chuông.
- Hóa ra Nông cùng làng với sư chú. Sư chú có bà con chi với Nông không?
- Không. Nông họ Hoàng, tôi họ Đặng. Nhưng đã cùng làng xóm sao không biết nhau được. Nghe thầy nói, thầy cùng bạn dạy với Nông?
- Dạ. Hai người, hai trường. Nông là tay chân cật ruột của ông linh mục Quảng Bình di cư. Về sau, nó có vẻ ham chính trị. Chẳng hiểu sao nó mê ông Nguyễn Thái Học. Mê ông Nguyễn Thái Học thì quá tốt - ông ấy, anh hùng chống Pháp, danh nhân lịch sử. Nhưng sau này đấu tranh nghị trường, người Mỹ không ủng hộ Quốc dân đảng, vẫn ủng hộ Thiên Chúa giáo và bọn “thực dân nội địa” - mấy ông sĩ quan của Pháp mà Việt Minh gọi là Việt gian, ngụy tặc. Quốc dân đảng cũng như Đại Việt đảng đều lép, lại biến chất, xôi thịt dần, hỏng hết cả rồi. Nhất Linh cũng bị bức tử rồi. Nông hình như sa vào “cờ thế” hay sao đó. Nó chống cộng cũng ghê gớm. Nó ở thế không chống cộng, thế nào cộng cũng xử nó. Đất nước mình khổ quá. Nông nỗi này là do Thiên Chúa giáo, Tây Ban Nha, Pháp, rồi Nhật, rồi Mỹ, với lại Nga sô, Trung cộng nữa. - Sư nói theo suy nghĩ của mình (10) -. Theo thuyết nhân quả nghiệp báo, chắc ngày xưa mình lấn dần đất của Chàm, nên chừ phải khổ!
- Thầy nói chi lạ! Nói Nga sô, Trung cộng là chỉ nói riêng về ý thức hệ, nên gác lại khía cạnh đế quốc đỏ, vì hai nước nớ chỉ giúp mình đánh giặc các loại thôi (11). Còn vấn đề xâm lược kiểu cũ, Tàu phong kiến thì răng? Mỹ thì răng? Nga Sa hoàng nữa, và nhiều nước nữa, từ ngàn xưa đến đầu thế kỉ đều xâm lược nhau! Cá lớn nuốt cá bé. Nhân quả là nhân quả chung, răng lại riêng Việt Nam! Gần đây, trước hết, rứa nước Pháp đầu têu phải bị nghiệp báo chi đây!
- Dạ, xin thỉnh ý sư chú.
- Nông bây giờ ở trong Nam?
- Dạ, cũng nghe rứa. Có vợ có con trong Nam rồi. Chắc về phép.
Sư Tâm Tự cũng ngẩng mặt nhìn trời. Sư trẻ nói:
- Lòng dạ thằng Nông xấu. Nói vậy, mô Phật, là theo một vài đồng nghiệp dạy học nói. Nông hại con của thầy giáo dạy tiểu học của hắn. Mô Phật. - Sư trẻ bị kích động do chính điều mình nói ra.
Sư Tâm Tự giật mình, lặng người. Lát sau, sư hỏi:
- Thật không? Mô Phật! Nếu như đúng là vậy, thì kinh sợ thật cho lòng dạ người ta! Thằng Nông! Không ngờ!
Sư Tâm Tự nhớ đêm trăng ấy, vào năm một chín bảy mươi. Suốt đêm sư không thể ngủ, miên man suy ngẫm thời cuộc và lòng dạ con người. Đêm Đông Hà dạo đó, cứ mãi tiếng pháo đại bác cầm canh, ầm ì.
Sư biết là biết vậy, đâu dám quả quyết điều gì, sợ mang thêm nghiệp báo. Chuyện Nông, sư giữ kín mấy mươi năm nay.
Sư mải chìm trong hồi tưởng. Hiền Lương hí hoáy vẽ, Hành ghé mắt xem. Hành thầm phục tài của Hiền Lương. Cô gái này, xinh đẹp, khỏe mạnh, sâu sắc, tài hoa quá. Trong khi sư nhìn ra cửa, như tham thiền quán thế - quán thế, chiêm nghiệm lẽ đời thì đúng hơn -, và Hiền Lương mê mải vẽ, Hành lén ngắm cô. Hành nghe lòng mình xao xuyến quá.
Ngoài kia, mặt trời lên khá cao rồi. Những luống hoa mười giờ đã nở hết.
Sư Tâm Tự vẫn ngồi lặng yên để chiều ý Hiền Lương. Không hiểu sao, ban đầu sư có ý định chỉ quán tưởng một lẽ Đạo, như ý niệm Hư vô chẳng hạn, để đạt tới sự rỗng không của tâm, gạt bỏ hết mọi tạp niệm ở cõi ta bà này, nhưng Hiền Lương đó kia, gợi sư liên tưởng đến Nông và Học. Suốt sáu mươi năm hơn, sư tu niệm để làm chủ tư duy, cảm xúc của mình, ngỡ có thể ngồi trong lửa đỏ mà tâm vẫn tịnh, xúc vẫn bình, nhưng sáng nay, sao chuỗi hồi tưởng cứ không ngớt miên man? Một gương mặt thanh thản, mỉm cười tràn đầy ánh sáng của Phật tánh, của Giác ngộ, hay một gương mặt trầm tư, đau niềm đau của chúng sanh, trong đó có chính bản thân mình, và tìm cách hóa giải cụ thể, hài hòa lẽ Đời, lẽ Đạo, như bồ tát Quán Thế Âm, chư vị bồ tát khác? Hai gương mặt ấy, chọn gương mặt nào? Dần dần, như cảm được khuynh hướng nghệ thuật của Hiền Lương, một cách chủ động chăng, sư hướng về phương thức quán thế - thấu Đời. Sư liên tưởng đến các vị La hán chùa Tây Phương.
Những bức phác thảo khác nhau của Hiền Lương đều phản ánh được ít nhiều chuyển biến trong tâm tưởng sư. Có nhiều lúc cô hết sức bối rối, phải ngừng lại, cảm thấy xốn xang tim mình.
Giọt nước mắt cũ, hai mươi bảy năm trước, trong đêm trăng Đông Hà ở sân chùa, trên thềm bên gác chuông, lại ứa ra, chảy len vào những nếp nhăn khóe mắt sư. Đêm ấy, nên nhớ lại không nhỉ, sư đã khóc thầm, trăn trở, thương Học biết bao, ghê sợ Nông biết bao. Hình ảnh Học qua hồi ức sư là cả một nỗi niềm! Nhưng cả Nông và Học đều là phận người trong biển khổ.
Giọt nước mắt như chắt ra trên khóe mắt tuổi già làm Hiền Lương xúc động đến run tay bút, và khiến Hành ngạc nhiên. Sư bảo, nước mắt ấy chỉ do tuổi già, mắt kém. Mặc dù sức nhìn vẫn còn sáng lắm, sư cũng đành phải nói thế. Nhưng Hiền Lương không tin thế.
4
Từ buổi sáng hôm lên chùa thăm sư Tâm Tự, mê mải đến hai ngày sau, Hiền Lương không cách nào rời khung vải. Chú Cận cứ đục cứ bào, chốc chốc nghỉ tay, phì phèo điếu thuốc sau khi ực một hơi bát nước chè xanh, đứng nhìn Hiền Lương vẽ. Đứa bé gái mười lăm tuổi ở nhà lo cơm nước, cháo heo - một nái với bầy heo con ủn ỉn trong chuồng - cũng rảnh tay là đứng xem. Thím Cận ra đồng cấy giặm về cũng thế. Ai cũng khen đẹp, nhưng Hiền Lương thật lòng chưa vừa ý. Có điều gì đấy ở vị sư già này, người đã sống suốt bảy mươi hai năm biến động, có những quãng sục sôi, những bước ngoặt lớn lao nhất của Tổ quốc, mà Hiền Lương chưa thật sự nắm bắt được. Có bí ẩn nào nữa chăng? Rõ ràng với trực cảm nghệ sĩ, Hiền Lương chỉ mơ hồ, rất đỗi mơ hồ, cảm thấy. Không thể định hình được cảm nhận, Hiền Lương cứ dập xóa mãi. Đã mấy lần cô suýt khắc họa được gương mặt nhà sư với bối cảnh xa xa mờ nhòa là chùa cũ, chùa mới, chẳng hiểu sao có cả dáng hình cao gầy thanh thản và cũng rất băn khoăn của Hành, chẳng hiểu sao có cả lửa, dây thép gai, lô cốt, lỗ châu mai, lau, tranh trắng xóa bời bời...
Và Hiền Lương đã vẽ ước mơ của nhà sư nữa, về một ngôi chùa hiện đại mà cổ kính, rất Việt Nam - không diêm dúa kiểu Tàu, cũng không phải kiểu Ấn sặc sỡ còn đậm chất Bà La Môn -, với một nghệ thuật rất thiền, bình dị, trí tuệ mà dân dã.
Nhưng, như một đau đớn tự hành hạ, tự tra tấn của người nghệ sĩ, Hiền Lương quẳng cọ và bảng màu, ngồi nhìn đăm đăm ra ngoài khung cửa sổ, xanh cây và lá, nhưng thực ra chẳng nhìn đâu cả. Không biết vô cớ chăng, Hiền Lương thấm thía niềm đau đớn.
TXA.
CƯỚC CHÚ chương III:
(4) Về họ của người Việt Nam, trong thời bị bọn phong kiến Trung Hoa đô hộ, dưới chính sách đồng hoá của chúng, phần lớn đã được viết theo chữ Hán với âm tương tự, do đó đã bị lệch với âm thuần Việt, hầu như đồng nhất với họ của người Hán, và một phần khác, bọn phong kiến Trung Hoa cải hẳn họ người Việt nguyên gốc thành họ người Hán, nhằm mục đích xoá bỏ cội nguồn của người Việt Nam chúng ta. Theo một số tư liệu, người Hán cũng có họ Bùi.
(5) Sáu tỉnh Bắc Trung Bộ: Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên.
(6) Xem: Nguyễn Văn Khang (chủ biên), Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành (biên soạn), Từ điển Mường - Việt, Viện Ngôn ngữ học và Nxb. Văn hoá dân tộc xuất bản, 2002.
(7) Bằng tú tài có hai phần, cuối lớp 11 (trước 1968, gọi là đệ nhị) thi phần 1 (tú đơn), cuối lớp 12 (đệ nhất) thi phần 2 (tú kép).
(8) Tính theo học vị đạt được dưới chế độ Diệm, sau nhiều năm tháng chiến tranh, truyền thống học hành của làng bị gián đoạn.
(9) Để phản ánh trung thực lịch sử, ở đây, tác giả sử dụng thủ pháp tự nhiên chủ nghĩa (khái niệm mở rộng), "ghi lại" đúng quan điểm, nhận thức của nhân vật Nông. Những câu kế tiếp, tác giả đã chỉ rõ nguồn gốc của thứ quan điểm, nhận thức đó, đồng thời đã phê phán. Xin chú thích rõ.
(10) Ở đây, để phản ánh trung thực lịch sử, tác giả "ghi lại" cách suy nghĩ, nhận thức thời thế theo quan điểm riêng của nhân vật. Nhân vật nhà sư này, thường được xếp vào loại lực lượng thứ ba (danh từ báo chí trước 1975), chống Thiên Chúa giáo, Tây Ban Nha, Pháp, Nhật, Mỹ - ngụy, nhưng không thuộc khuynh hướng cộng sản.
(11) Sư Tâm Tự cũng thuộc lực lượng thứ ba, nhưng có khuynh hướng thiên tả hoặc còn gọi là thân cộng, tư tưởng gần gũi với khối cộng sản (danh từ báo chí trước 1975).
( xem tiếp chương IV )
E-mail: tranxuanan_vn@yahoo.com
Cập nhật 06/29/09
Sign in|Recent Site Activity|Report Abuse|Print Page|Powered By Google Sites

X-Robots-Tag: noarchive

Cache-Control: private, max-age=5


markdown:
# Game Ma cà rồng trả thù
![ Arrow Down](http://cdn.trochoiviet.com/wp-content/uploads/2017/06/icon-danh-gia.png)
[[GIỚI THIỆU GAME]] [[ẨN GIỚI THIỆU]] **ma ca rong tra thu**- La mot tro choi dien tu [diet quai vat](http://www.trochoiviet.com/game-hanh-dong/game-diet-quai-vat)hoan toan mien phi, nao chung ta cung *choi game ma ca rong tra thu*online y8 cuc vui duoc chung toi tuyen chon dac sac 24h, vui game tieng viet [ma ca rong tra thu](http://www.trochoiviet.com/ma-ca-rong-tra-thu/game.html)choi toan man hinh rong co the choi offline cho may tinh dien thoai moi cac bạn xem phan gioi thieu duoi day de hieu ro hon va bat dau choi.
Bạn đang chơi trò chơi
**Ma cà rồng trả thù** là một game online hay tại chuyên mục Game Hành động của **Trò Chơi Việt.** Hiện tại đang có **822** cao thủ đang trực tuyến 24h chơi game vui này cày điểm và cùng [đua top](#dua-top) vì nó quá hay! Thật khủng và đông vui! nếu thấy trò chơi hay hãy [ đánh giá ](#danh-gia) và chia sẻ tới bạn bè nhé. **SPONSORED LINKS** **Đang Tải game...!** [](javascript:skip();) **Đã tải xong!..Bấm vào đây để chơi game!!!**
[XEM HƯỚNG DẪN](http://www.trochoiviet.com/huong-dan-choi-game)⋆] **Chơi trò chơi ma cà rồng trả thù tại TRÒ CHƠI VIỆT – game-ma-ca-rong-tra-thu** **1** **2**
## Giới thiệu trò chơi ma cà rồng trả thù
Dracula đem lòng yêu thương một người con gái, nhưng người sói xuất hiện tấn công dracula và cướp đi người mà hắn ta đem lòng yêu thương và rồi một con
**ma cà rồng đem lòng báo thù** xuất hiện
HƯỚNG DẪN CÁCH CHƠI MA CÀ RỒNG TRẢ THÙ
Nhiệm vụ của bạn trong
* là tiêu diệt hết đám quái thủ vệ của người sói thu thập tiền vàng nâng cấp trang bị và vũ khí tiêu diệt kẻ thù. trò chơi hành động ma cà rồng trả thù*
Bạn sử dụng chuột di chuyển và bấm chuột trái
thao tác trong game.
### Hình ảnh play trong game ma cà rồng trả thù
Dùng chuột di chuyển và tấn công kẻ thù.
[Tiêu diệt những con quái vật](http://www.trochoiviet.com/game-hanh-dong/game-diet-quai-vat) để bay cao hơn.
Nhớ thu thập thật nhiều tiền vàng nhé
“Game ma cà rồng trả thù hay tại TRÒCHƠIVIỆT.COM”
![ Other games](http://cdn.trochoiviet.com/wp-content/themes/trochoiviet/build/assets/images/modules/widget/header-icon-1.png)
### Game liên quan
#### Bảng xếp hạng
|Cao thủ||Điểm|| |![]()

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Connection: keep-alive

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-Rocket-Nginx-Bypass: No

X-Crawler-Content-Encoding: gzip


markdown:
[Võ sĩ được mệnh danh “Quái vật phương Đông” là ai?](http://vothuat.vn/cac-mon-phai/boxing-tin-lang-vo/vo-si-duoc-menh-danh-quai-vat-phuong-dong-la-ai.html) [Nghi vấn dàn xếp trong Boxing tại Olympic Rio?](http://vothuat.vn/su-kien/olympic/nghi-van-dan-xep-trong-boxing-tai-olympic-rio.html)
Hiệp hội quyền anh quốc tế (AIBA), tổ chức điều hành các giải đấu quyền Anh nghiệp dư, đưa ra quyết định này xử lý mạnh tay sau khi xem xét lại các quyết định của trọng tài ở Olympic 2016.
AIBA tuyên bố, sau 239 trận so găng tại Olympic 2016, “các quyết định không như mong muốn của trọng tài ít hơn mức thiểu số”. Tổ chức này thừa nhận đang trong quá trình chuyển giao, nhưng khẳng định kết quả của các trận đấu đã qua sẽ không thể sửa đổi.
Phản ứng xung quanh trận thua của võ sĩ Ireland Michael Conlan trước tay đấm người Nga Vladimir Nikitin khiến AIBA buộc phải xem xét công tác trọng tài. Rất nhiều người xem trận đấu đó tin chắc rằng Conlan mới là người chiến thắng nhưng cuối cùng lại thua điểm đối thủ.
“Những trọng tài và giám khảo gây lo lắng không còn làm việc ở Olympic Rio”, AIBA thông báo.
Conlan đã nổi đóa sau trận đấu với Nikitin. Võ sĩ Ireland này tuyên bố anh đã bị cướp chiến thắng và thề sẽ không bao giờ tham dự Olympic nữa. Conlan cũng tuyên bố sẽ khuyên người khác đừng bao giờ thi đấu cho AIBA.
Trận chung kết hạng nặng giữa Evgeny Tishchenko và Vassiliy Levit cũng bị chỉ trích nặng nề vì quyết định khó hiểu của trọng tài. Tishchenko bị một vết rách ở đầu và bị đối thủ dồn ép trong hầu hết thời gian trận đấu nhưng lại giành chiến thắng. Khi Tishchenko bước lên bục nhận HC vàng, các khán giả trên khán đài đã la ó và chế giễu quyết định của trọng tài.
“Chúng tôi có rất nhiều kế hoạch cho công tác đào tạo trọng tài cũng như thẩm định chuyên môn của họ. Vì mục tiêu này, chúng tôi phải cải thiện trình độ trọng tài, cho họ tập luyện và đánh giá nhiều hơn”, Tom Virgets, một quan chức của AIBA nói.
**Video: Boxing tại Olympic 2016 sẽ không dùng nón bảo hộ** **Theo Vnexpress**
## Mạng xã hội

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Accept-Ranges: bytes


markdown:
Toggle navigation
Soát lỗi
Thống kê
Top 100 Lỗi
Cập nhật Từ điển
Info
Liên hệ
Tác giả
Thông tin
Chức năng
Kỹ thuật
Các phiên bản cũ
Tích hợp
English
Edit
Suggestion
OriginalText
OriginalCodes
Suggestions
CorrectedText
Action
Add To Dictionary
Change
Change All
Ignore
Ignore All
Remove From Dictionary
Count
Back to List

Cache-Control: private


markdown:
Không có album
Hiện chưa có ghi chép mới nào
Chưa có tin tức
Không có blog
Không có bạn bè
Chưa ai ghé thăm gần đây
Chưa tham gia Nhóm
[Lưu trữ](archiver/)| [-‘๑’- YONGSEOVN ♥♥ GOGUMA HEAVEN -‘๑’-](http://yongseovn.net/forum)
Vietnamese translation by
[DCV](http://discuzviet.net)
Powered by
[Discuz!](http://www.discuz.net)
© 2001-2011
[Comsenz Inc.](http://www.comsenz.com)

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml


markdown:
Tin nóng >>
-
[Miễn phí 3G/4G xem Diên Hy Công Lược trên di động](/do-choi-so/201809/mien-phi-3g4g-xem-dien-hy-cong-luoc-tren-di-dong-614701/)
-
[Những tính năng ẩn trên iOS 12 không thể bỏ qua](/tin-anh/201809/nhung-tinh-nang-an-tren-ios-12-khong-the-bo-qua-614699/)
-
[Giải pháp tích điểm Vpoint liên kết hệ sinh thái "khủng" các doanh nghiệp](/do-choi-so/201809/giai-phap-tich-diem-vpoint-lien-ket-he-sinh-thai-khung-cac-doanh-nghiep-614692/)
-
[Nhanh tay tải và cài đặt iOS 12 cho iPhone và iPad](/tin-anh/201809/nhanh-tay-tai-va-cai-dat-ios-12-cho-iphone-va-ipad-614654/)
.
.
.
Thứ 4, Ngày 19/09/2018 09:17
.
.
.
**! Không tìm thấy** đường dẫn này
Bạn có thể truy cập vào
[trang chủ](/) hoặc sử dụng ô dưới đây để tìm kiếm
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

Content-Type: text/html

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


markdown:
*Đây là phần luận đoán chung về tử vi trọn đời 2016 tuổi Ngọ, bao gồm các tuổi như: Giáp Ngọ, Bính Ngọ, Mậu Ngọ, Canh Ngọ và Nhâm Ngọ. Tử vi trọn đời 2016 chi tiết cho từng tuổi sẽ được cập nhật trong thời gian sắp tới.*
## I. Tử vi 2016 về tài lộc, sự nghiệp và tình yêu hôn nhân của người tuổi Ngọ
### 1. Tài lộc của người tuổi Ngọ trong năm Bính Thân 2016
30% tài lộc của con người là do trời phú. 70% phát đạt giàu có là dựa vào bản thân. Sinh mệnh sinh ra rồi lại chết đi, cuộc đời vận chuyển mãi không ngừng, tiền bạc phú quý giống nhu nước chảy. Theo phân tích vận hoá của hơn 120 sao trong lá số tử vi, cùng với sự vận hành kết hợp luân phiên nhau của 10 thiên can và 12 địa chi, thể hiện vô số cơ duyên trong từng năm. Tổng kết quy luật vận hành này sẽ khiến chúng ta tìm ra được xu thế và huớng đi của tài lộc, mà đúc kết thực tiễn 12 con giáp ứng với hàng triệu người sẽ giúp chúng ta “tìm lành tránh dữ” trên con đuờng tìm kiếm sự phát tài.
Trong cuộc đời, người tuổi Ngọ gặt hái nhiều thành công, song thất bại cũng không ít tài lộc của họ cũng như vậy. Người tuổi Ngọ có thể kiếm tiền nhờ vào kinh doanh, song cũng có thể thua lỗ vì kinh doanh. Vậy nên, cần hiểu rõ về vận thế “lên xuống” kiểu này của mình. Nếu họ không thận trọng thì rất dễ phá sản, thậm chí “không thể ngóc đầu lên được”. Tới tuổi trung niên, người tuổi Ngọ có thể gặp vận may không ngờ, chẳng hạn trúng xổ sô’, hoặc được hưởng thừa kế.
#### Tài lộc trong năm 2016 Bính Thân của tuổi Ngọ
Tử vi 2016 cho thấy tài lộc năm Bính Thân của người tuổi Ngọ không ổn định, tốt xấu thất thường, 6 tháng đầu năm và 6 tháng cuối năm đều có xu thế “xuống thấp lên cao”. Nếu có thể nắm chắc cơ hội khi tài lộc tốt và chú ý quản lý chặt chẽ tài chính khi tài lộc xấu thì nhìn chung có thể lạc quan, cả năm dôi dư. Tháng xấu cho tài lộc là tháng 3, 5 và 10 âm lịch. Vào năm Thân người tuổi Ngọ nên chú ý: không được bày tiền trước mặt người khác để tránh bị mất trộm, tháng cần đề phòng mất trộm nhất là tháng 2 và 6 âm lịch.
### 2. Sự nghiệp năm 2016 của người tuổi Ngọ
Những người chuyên nghiên cứu về thuật số tử vi cho rằng: nắm vững được quy luật qua từng năm của
[12 con giáp](http://xemboituong.com/12-con-giap/), biết lựa theo sự thay đổi của thời cuộc, sắp xếp sự nghiệp, công việc và cuộc sống một cách hợp lý sẽ giúp cuộc đời mỗi người có được sự hanh thông, hiển đạt. [Tuổi Ngọ 2016](http://xemboituong.com/12-con-giap/tuoi-ngo/) thường rất tự tin trong sự nghiệp và công việc của mình nên chỉ cần có cơ hội thì họ sẽ giành được những thành công to lớn. Tụy nhiên, trong năm này sẽ xảy ra một số việc khiến họ phải phân tâm nên không thể toàn tâm toàn ỷ cho công việc được và kết quả sẽ không như ý muốn. Bên cạnh đó, nhờ có sự giúp đỡ của bạn bè nên vào cuối năm thì họ vẫn có thể đạt được những thành tích tôt. Các tháng mà công việc của họ gặp nhiều trở ngại nhất là tháng 3, tháng 5 và tháng 10 âm lịch, cần hết sức cảnh giác để tránh dẫn đến những tổn thất lớn. Ngược lại, công việc của họ sẽ có nhiều thuận lợi trong tháng 1, tháng 4, tháng 8 và tháng 11 âm lịch, cần nắm bắt tốt mọi cơ hội để giành được thành công. *Qua tử vi năm 2016 thấy rằng những tháng âm lịch sau đây, người tuổi Ngọ về sự nghiệp và công việc có một số nét chính như sau:*
Tháng 1: Sự nghiệp của ngưòi tuổi Ngọ thường rất tốt đẹp. Sức sáng tạo dồi dào mang lại cho họ nhiều cơ hội mới; lại thêm tinh thần làm việc hăng say và ý chí phấn đấu vươn lên sẽ giúp họ có được những thành tích vượt trội.
Tháng 3: Sự nghiệp của người tuổi Ngọ không có bước tiến nào đáng kể mà vẫn chỉ giậm chân tại chỗ. Nếu không kịp thời giải quyết chuyện này thì hậu quả sẽ vô cùng đáng tiếc. Tuy nhiên, vì khá nhạy cảm và có khả năng nắm bắt, tận dụng thời cơ ngay khi nó vừa xuất hiện nên họ vẫn rất tự tin và dũng cảm mặc dù phải đối đầu với bất kỳ thử thách nào.
Tháng 4: Sự nghiệp của người tuổi Ngọ lại có bước phát triển rất tốt đẹp. Cho dù đang theo đuổi bất kỳ một ngành nghề, lĩnh vực nào thì họ cũng đểu tạo nên được những thành tích đáng nể; ví dụ: phóng viên thời sự, người tuyên truyền trong công ty nhân viên quảng cáo, nhân viên hóa trang hoặc đại lý bán bảo hiểm, nghệ sĩ biểu diễn,… Tuy nhiên, áp lực trong công việc của họ cũng chưa hẳn đã được giải tỏa hoàn toàn.
Tháng 8: Người tuổi Ngọ được sao tốt chiếu mệnh nên sự nghiệp của họ sẽ có bước phát triến rất tốt. Họ thích hợp với những công việc năng động hơn là những công việc chỉ phải ngồi bàn giấy. Trong tháng này, người tuổi Ngọ đang làm hướng dẫn viên du lịch hoặc là phóng viên các báo, đài sẽ đạt được thành tích rất tốt trong công việc của mình.
Tháng 10: Sự nghiệp của người tuổi Ngọ có chiều hướng đi xuống nhưng nhìn chung vẫn khá thuận lợi. Tuy nhiên, họ cần cố gắng tránh xa những chuyện thị phi khẩu thiệt để không tự đẩy mình vào hoàn cảnh khó khăn hơn. Nguyên nhân khiến họ thường xuyên cảm thấy bức bối là do lý tưởng và hy vọng của họ không được xây dựng trên cơ sở năng lực và hoàn cảnh thực tế mà chỉ toàn là những mộng tưởng hão huyền. Ngoài ra, cho dù có đạt được một số thành tựu nhất định trong tháng thì họ cũng không cảm thấy hài lòng mà vẫn tiếp tục tiến lên. Vì luôn che giấu sự bất mãn, bất bình ở trong lòng nên lúc nào họ cũng cảm thấy bức bối, khó chịu.
Tháng 11: Sự nghiệp của người tuổi Ngọ thường có bước phát triển rất tốt. Điểu quan trọng nhất trong tháng này là họ phải biết lượng sức mình, không để đầu óc nổ tung vì những nhiệm vụ rất khó hoặc thậm chí là không thể hoàn thành được. Nếu không làm được như vậy, chắc chắn họ sẽ thất bại nhanh chóng, may có ở ngay trước mặt thì họ cũng không thể nhận ra được. Họ cũng không hề cảm thấy tiếc nuối những cơ hội đã qua. Trong suy nghĩ của họ chỉ có duy nhất một điều là lý tưởng nên tất cả những thứ khác đều không quan trọng.
### 3. Tình yêu hôn nhân của người tuổi Ngọ
Tình yêu là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hạnh phúc của mỗi con người. Theo đuổi một tình yêu đẹp cũng là nơi ý nghĩa của cuộc sống tồn tại. Tù xưa đến nay, ai cũng mong muốn có được một tình yêu đẹp và sẽ được sống suốt đời trong mật ngọt của tình yêu đó. “Những người có số đào hoa thì thường gặp được nhiều điều may mắn”. Những người cầm tinh khác nhau thì số phận, tình duyên của họ cũng sẽ khác nhau. Nếu biết trước được số phận nhu thế nào thì chúng ta hoàn toàn có thể nắm bắt được cuộc đời, biến hung thành cát, biến họa thành phúc.
Người tuổi Ngọ thường rất cầu tiến, có ý thức vươn lên nên cũng thường có kinh nghiệm sống rất phong phú. Tính cách rộng rãi, cởi mở và cách làm việc chu toàn đã giúp họ có rất nhiều bạn tốt. Họ cũng thường nổi bật lên giữa đám đông nhờ sự lạc quan, thân thiện và hòa đồng của mình.
Nam giới tuổi Ngọ dù có đang buồn phiền đến thế nào chăng nữa thì họ cũng sẽ không thế hiện điều đó trên khuôn mặt của mình. Càng đau khổ thì họ lại càng biết cách tìm thấy nụ cười trong những chủ đề hài hước, vui nhộn và hấp dẫn. Đặc điểm tính cách này đã giúp họ thu hút được nhiều sự chú ý của những người khác giới hơn.
Tính cách của nữ giới tuổi Ngọ cũng mạnh mẽ, năng động và hoạt bát như ánh sáng mặt tròi vậy. Vì vậy, những bộ trang phục thời trang sẽ rất phù hợp vói họ. Nhưng để thể hiện sự hấp dẫn nữ tính nhiều hơn nữa, tốt nhất là họ nên mặc những bộ trang phục gợi cảm, hiền thục. Ví dụ: Một bộ đồ nhẹ nhàng, khuôn mặt trang điếm đơn giản, tự nhiên và những đồ trang sức giản dị chắc chắn sẽ làm toát lên vẻ đẹp tươi sáng và sức hấp dẫn của họ.
### 4. Tử vi tuổi Ngọ năm 2016 về vận đào hoa
Người tuổi Ngọ có sô đào hoa phát vào đúng năm tuổi của mình, cần chuẩn bi thêm ở trong nhà một số vật dụng để tình yêu mạnh mẽ và thuận lợi hơn như hoa bách hợp, hoa dạ hương,… Tình yêu của người tuổi Ngọ sẽ mãnh liệt hợn rất nhiều vào nửa cuối của một năm.
Nữ giới tuổi Ngọ dù nói chuyện với bất kỳ người nào cũng sẽ giữ thái độ thẳng thắn, không che giấu suy nghĩ và tình cảm của mình. Chính vì tính cách này mà số đào hoa của họ sẽ bị giảm đi ít nhiều.
Một số vật dụng sau đây sẽ mang lại may mắn và hạnh phúc cho người tuổi Ngọ:
- Hoa may mắn: Hoa dạ hương
- Quả may mắn: Quả anh đào
- Đá quý may mắn: Đá thiên chu
### 5. Phương pháp tăng vận tình duyên cho tuổi Ngọ trong năm Bính Thân 2016
Người tuổi Ngọ thuộc về Hỏa trong ngũ hành, nên mặc nhiều những bộ quần áo màu đỏ hoặc màu tím, kèm theo những món đồ trang sức nhỏ gọn để trông hấp dẫn hơn và gặp được nhiều việc tốt trong tình duyên. Ngoài ra, người tuổi Ngọ cũng nên đặt một chậu cây hoa đào ỏ phía tây nam trong phòng đề tình cảm phát triển hơn.
Người tuổi Ngọ thường thích hợp để mặc những bộ quần áo khác biệt với mọi người. Nên chọn màu sắc tươi sáng, trẻ trung. Những bộ quần áo bằng vải bò khỏe khoắn cũng giúp họ thu hút được sự chú ý của nhiều người khác giới.
## II. Một vài nét chung của tuổi Ngọ
### 6. Tổng quan về tuổi Ngọ
Người tuổi Ngọ giàu sức sống và nhiệt huyết, có thái độ làm việc tích cực và kiên nhẫn. Cá tính tự do phóng khoáng, giàu tính độc lập tự chủ. Là người thông minh, thân thiện; nhưng lại ích kỷ và xảo quyệt. Những người tuổi Ngọ có xu hướng xa nhà để sống tự do thoải mái. Theo thuật đoán mệnh trong tử vi, những người tuổi Ngọ nếu sống xa nhà càng sớm thì càng có tương lai tươi sáng. Là người thích náo nhiệt, phóng khoáng. Tuy làm việc tích cực, nhưng đôi lúc cũng do nóng nảy nhất thời mà bỏ ngang công việc.
### 7. Tính cách của người tuổi Ngọ với công việc
Trong 12 con giáp, ngựa được đại diện bởi chữ “Ngọ”. Giờ Ngọ là 12 giờ trưa, khi dương khí mạnh mẽ nhất. Trong Ngũ hành, Ngọ thuộc hành Hỏa, cũng là đại diện cho sự mạnh mẽ, cường tráng. Vì vậy, không có một giờ nào dương khí thịnh hơn giờ Ngọ và cũng không có một thế giới nào tươi sáng hơn thế. Trong 12 tháng, tháng Ngọ là tháng 6. Trong tháng này, vạn vật đều sẽ sinh sôi, nảy nở vô cùng nhanh chóng. Vì vậy, mỗi khi nhắc đến một người tuổi Ngọ, chúng ta thường nghĩ ngay đến sự nhiệt tình, mạnh mẽ, phóng khoáng, yêu tự do và tràn đầy sức sống.
Những người sinh năm Ngọ : 1918, 1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002
*Nguồn: tuvisomenh.com*

Vary: Accept-Encoding, Cookie


markdown:
Trung tâm Xúc tiến Thương mại Đồng Nai
Địa chỉ: Số 2 - Nguyễn Văn Trị - P. Thanh Bình - TP. Biên Hòa - Đồng Nai.
Điện thoại: 0251 3822 220 - Fax: 0251 3840 518
Email: xttmdn@xttmdn.com
Chịu trách nhiệm chính: Nguyễn Thị Lan - Giám đốc
Giấy phép số: 68/GP-TTĐT, ngày 7/4/2011 của Cục QL Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử
Phát triển bởi: chuyenweb.net

X-Powered-By-Plesk: PleskWin


markdown:
Bạn đang thực sự rất muốn đi
[xuất khẩu lao động Nhật Bản](http://xuatkhaulaodongs3.vn/) để thay đổi cuộc sống cũng như để tiết kiệm một khoản tiền lúc về nước để lo cho gia đình nhưng bạn đã thi rất nhiều công ty nhưng vẫn trượt, bài viết này có thể giúp ích cho bạn đi [xuất khẩu lao động Nhật Bản cần những gì?](http://xuatkhaulaodongs3.vn/huong-dan-thu-tuc/ho-di-xuat-khau-lao-dong-nhat-ban-can-nhung-gi/) **1/ NGHỀ NGHIỆP**
Công việc của bạn đã phù hợp với các tiêu chuẩn mà phía nghiệp đoàn yêu cầu hay chưa?. Điều này đánh giá kinh nghiệm của bạn trong nghề mà bạn thi tuyển. Ví dụ bạn thi tuyển đơn Cơ khí Honda thì bạn cần có bằng thấp nhất là trung cấp hoặc tay nghề về các khâu liên quan đến ôtô như gò, hàn, xì, sơn ôtô, bảo trì…Ngoài ra để đánh giá đúng thực lực của bạn nhất thì phía Nghiệp đoàn sẽ yêu cầu bạn phải lọt qua vòng thử tay nghề rồi mới được phỏng vấn. Việc bạn khai trong bản đăng kí là kinh nghiệm lâu năm nhưng lúc bạn thử tay nghề với các bước cơ bản của sơn ôtô không đạt mức trung bình, hoặc lúng túng thì bạn sẽ có thể đánh trượt ngay lập tức.
**2/ SỨC KHỎE**
Nếu bạn đã thực sự muốn nhận được kết quả đỗ trong khi bạn nghĩ tay nghề của bạn dư sức để lọt vào top trúng tuyển thì bạn cũng nên bồi bổ sức khỏe cho mình trước hôm thi tuyển bởi vì Tu nghiệp sinh khi sang Nhật thì bạn nên biết là thời gian chủ yếu là làm việc cùng với thay đổi nơi ở nên bạn rất có thể bị ốm. Do đó, điều kiện xét tuyển ở phía Nghiệp đoàn là bạn tuyệt đối không được mắc các căn bệnh như Viêm gan B, HIV, Giang mai… cùng với chiều cao cân nặng của năm là trên 1m65 – 55kg, nữ là trên 1m55 – 45kg và phải có giấy khám sức khỏe của các bệnh viện lớn yêu cầu.
**3/ THÁI ĐỘ, PHẨM CHẤT**
Phía Nghiệp đoàn trong buổi phỏng vấn đơn hàng trực tiếp gặp bạn lần đầu tiên nên người ta không thể phán đoán bạn là người như thế nào, dó đó họ sẽ đánh giá bạn qua thái độ của bạn lúc đó. Ví dụ như trước khi bạn vào phòng nên gõ cửa, lúc ra ngoài phải đóng cửa, chào thật lớn, trả lời dõng dạc, hai tay đặt lên đùi, ngồi thẳng lưng, tránh ấp úng để thể hiện mình là người mạnh mẽ, quyết tâm. Ngoài ra, bạn không nên có các tật xấu trong lúc ngồi trả lời như là nhìn ngó nghiêng, cười mỉa, rung đùi,…Nên trả lời ngắn gọn, đầy đủ thông tin vào trọng tâm câu hỏi.
**4/ HOÀN CẢNH GIA ĐÌNH**
Bạn muốn đi Nhật Bản với mục đích gì? Có ý định trốn khi sang nước Nhật hay không? Nếu đi thì nhiều người sẽ có thắc mắc đi
[xuất khẩu lao động Nhật bản lương bao nhiêu?](http://xuatkhaulaodongs3.vn/cau-hoi-thuong-gap/xuat-khau-lao-dong-nhat-ban-luong-bao-nhieu/) Điều đó sẽ được phía nghiệp đoàn xác minh thông qua bản khai của bạn. Tu nghiệp sinh không được có người thân như bố mẹ, anh em sống tại Nhật vì có thể việc đi xuất khẩu lao động chỉ là cái cớ để bạn trốn khi sang bên đấy. Có thể bạn là nữ có con nhỏ dưới 3 tuổi thì phía đại diện sẽ rất khó cho bạn đỗ vì con của bạn còn quá nhỏ, có thể ảnh hưởng đến công việc khi biết tin con ốm. Nếu bạn là nam đã có vợ và con cùng với gia đình đông anh em thì bạn hãy nỗ lực thể hiện ý chí muốn sang Nhật để học hỏi kinh nghiệm cũng như tăng khả năng thu nhập giúp đỡ gia đình.

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Keep-Alive: timeout=1, max=100

Connection: Keep-Alive


markdown:
# Cảm Ứng Asus ZenPad C 7.0 Z170 Z170CG
**Mã SP:**20419 **Nhóm:** [ASUS](https://bak.com.vn/linh-kien-dien-thoai/asus/), [Cảm Ứng ASUS](https://bak.com.vn/linh-kien-dien-thoai/cam-ung-asus/), [Màn Hình Asus - Cảm Ứng ASUS](https://bak.com.vn/linh-kien-dien-thoai/man-hinh-cam-ung-asus/) **Lượt Xem**: 714
- giá mang tính chất tham khảo, có thể giá sẽ chênh lệch hoặc hết hàng, quý khách vui lòng gọi điện hoặc chat trực tuyến trên web để biết chính xác thông tin về sản phẩm
- Giá: 220
(giá dành cho khách sỉ, khách lẻ liên hệ)
**Cảm Ứng Asus ZenPad C 7.0 Z170 Z170CG chính hãng , giá tốt nhất tại TP HCM **
Cảm ứng là một linh kiện có vai trò vô cùng quan trọng trên thiết bị smartphone nói chung và đặc biệt là những chiếc điện thoại có kích thước màn hình khá lớn như
**Asus ZenPad C 7.0 Z170 Z170CG**, cho phép người dùng trải nghiệm những tính năng giải trí như xem phim , chơi game,v..v. Nhưng sẽ ra sao nếu **cảm ứng Asus Zenpad** bị liệt ,đơ và thậm chí không thể sử dụng được ?
Đừng quá lo lắng ! Tại cửa hàng BAK chúng tôi cung cấp linh kiện
**cảm ứng Asus Zenpad** chất lượng lượng cao với mức giá ưu đãi . [ được nhập chính hãng từ nhà sản xuất nên quý khách có thể hoàn toàn yên tâm về chất lượng sản phẩm . Với kinh nghiệp làm việc lâu năm trong lĩnh vực Cảm ứng Asus Zenpad](https://bak.com.vn/cam-ung-asus-zenpad-c-7-0-z170-z170cg/) [linh kiện điện thoại]( https://bak.com.vn/), BAK tự hào luôn là địa chỉ uy tín khi khách hàng có nhu cầu tìm kiếm linh kiện thay thế ,sửa chữa.
Bên cạnh
**cảm ứng Asus Zenpad** ,chúng tôi còn cung cấp rất nhiều sản phẩm linh kiện điện thoại khác đáp ứng đủ nhu cầu của khách hàng . Để biết thêm thông tin chi tiết cũng như bảng giá các linh kiện đang có tại BAK , vui lòng truy cập website : **bak.com.vn **
- Sacombank CN Bình Thạnh
**0600.5218.6911**
- Vietcombank CN Bình Thạnh
**0071.000.807.523**
- Agribank CN Bình Thạnh
**6420.205.261.440**
- T2 - T7: 8h30 : 19h30
- CN: 9h : 16h
- Quý khách khi đến mua hàng, gọi điện báo giá, đặt hàng... vui lòng liên hệ trong giờ làm việc.
- 0902.300.001 - 0909.04.2323
- lienbak81@gmail.com
© 2014 Thiết Kế Và Phát triển bởi
[thiet ke web](http://netsa.vn/thiet-ke-website/)
Giá trên website chỉ dành cho đại lý và cửa hàng, khách lẻ khi đến cửa hàng sẽ có chính sách dành riêng cho khách lẻ. Màn hình và cảm ứng chỉ bán cho cửa hàng và đại lý.


markdown:
![ ](https://benhvienthammyjwhanquoc.com/wp-content/themes/jw-theme_update/images/hotline.png)
[Cắt mỡ mí mắt – vẻ đẹp không giới hạn tuổi tác](https://benhvienthammyjwhanquoc.com/cat-mo-mi-mat-tai-jw.html)
## Phụ nữ sinh ra đã là thiệt thòi, nếu không được xinh đẹp thì còn thiệt thòi hơn. Chính vì thế vô số phương pháp làm đẹp ra đời, trong đó cắt mỡ mí mắt là một bí quyết mang lại vẻ đẹp không giới hạn tuổi tác.
*Ngày càng có nhiều phụ nữ thẩm mỹ mắt để cải thiện nhan sắc*
### Cắt mỡ mí mắt chìa khóa mang tuổi tác trở về
Thời gian hữu hạn là thứ khắc nghiệt đối với mọi hiện tượng tự hiên. Không nằm ngoài vòng tuần hoàn, con người sinh ra, lớn lên và gài đi theo năm tháng, kéo theo đó là tuổi thanh xuân và vẻ đẹp ngày càng biến đổi. Đối với chị em phụ nữ, sự biến đối của nhan sắc có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống, công việc và cả tâm lý.
*Thời gian kéo theo sự biến đổi của nhan sắc với làn da chùng não và đôi mắt nhiều nếp nhăn*
Một trong những chìa khóa mang tuổi tác trở về chính là các phương pháp thẩm mỹ hiện nay mà rất nhiều người thực hiện. Trong đó, cắt mỡ mí mắt là một phương thức phổ biến. Mỡ của mí mắt chính là sự hội tụ của các tác nhân lão hóa dưới da. Lấy mỡ mí mắt là một tiểu phẫu rất nhẹ nhàng chỉ cần gây tê tại chỗ. Khi thực hiện bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ tại mí mắt trên, thông qua vết rạch bác sĩ tiến hành loại bỏ phần mỡ tập trung tại vùng mí mắt trên một cách triệt để. Sau khi hoàn tất vết khâu được khép kín trùng với vùng nếp gấp mí bằng chỉ khâu thẩm mỹ.
### Ưu điểm của cắt mỡ mí mắt
Hiện nay, cắt mỡ mí mắt được rất nhiều cơ sở thẩm mỹ thực hiện. Phương pháp này cũng không hề có giới hạn cho phụ nữ hay nam giới. Tuy nhiên, mỗi một nơi thực hiện công nghệ khác nhau tạo nên sự khác biệt.
*Thẩm mỹ cắt mí và lấy mỡ mí mắt cho khách hàng nam giới tại Bệnh viện JW*
Điểm khác biệt tạo nên sức hút lớn cho phương pháp lấy mỡ mí mắt theo công nghệ mới chính là khả năng tạo hình mí mắt đẹp tự nhiên mà không lo về sẹo, vì vết cắt là một đường mổ siêu nhỏ nằm ở bờ mi trên, trùng với nếp mí .
*Sau khi lấy da dư mỡ thừa, vùng mắt trở nên trẻ hóa và mí mắt rõ ràng*
Bên cạnh đó, công nghệ cắt mỡ mí mắt có đường mổ mảnh nhờ dao mổ chuyên biệt kết hợp với tay nghề bác sĩ tạo nên đường mổ sắc nét, trơn tru. Nhờ vậy mà tránh được hiện tượng vết sẹo lồi lõm, sần sùi, làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ.
Kĩ thuật này không xâm lấn đồng thời không tác động đến cấu trúc nhãn cầu bên trong của mắt nên có tính an toàn, không ảnh hưởng đến tầm nhìn của mắt.
* Chi phí cắt mớ mí mắt tại JW, bạn vui lòng xem tại:
[Bảng giá phẫu thuật thẩm mỹ mắt](https://benhvienthammyjwhanquoc.com/bang-gia-phau-thuat-mat.html)
* Tổng hợp hình ảnh trước và sau khi thực hiện thẩm mỹ mắt, mời Bạn xem tại:
[https://benhvienthammyjwhanquoc.com/hinh-anh-khach-hang-phau-thuat-mat.html](https://benhvienthammyjwhanquoc.com/hinh-anh-khach-hang-phau-thuat-mat.html)
### Thẩm mỹ cắt mỡ mí mắt an toàn tại Bệnh viện JW
Tại TP.HCM, Bệnh viện Thẩm mỹ Hàn Quốc JW là đơn vị tiên phong trong các dịch vụ thẩm mỹ, trong đó thẩm mỹ mắt được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa thẩm mỹ mắt nhiều kinh nghiệm, nhiều năm tu nghiệp tại Hàn Quốc.
*Quy trình cắt mí lấy da và mỡ mí mắt khép kín tại JW*
JW hoạt động theo tiêu chuẩn bệnh viện 5 sao, cấp phép của Bộ Y tế và phương thức nhượng quyền trực tiếp từ Bệnh viện JW tại Hàn Quốc. Đội ngũ bác sĩ JW cam kết mang lại cho khách hàng vẻ đẹp an toàn – uy tín và tận tâm.
*Phẫu thuật thẩm mỹ mắt với chuyên gia Hàn Quốc tại Bệnh viện JW*
*Lưu Ý: kết quả thẩm mỹ phụ thuộc vào đường nét có sẵn và cơ địa của từng người
![ ](https://benhvienthammyjwhanquoc.com/wp-content/themes/jw-theme_update/images/hotline.png)

Server: Apache

Keep-Alive: timeout=5, max=100