text:
Bài tập 1 trang 39 SGK Lịch sử 8
Vì sao nhân dân Pa-ri đấu tranh và thành lập Công xã Pa-ri?
Gợi ý trả lời bài 1
Nhân dân Pa- ri đấu tranh và thành lập Công xã Pa- ri và nhân dân Pa- ri chống giai cấp tư sản Phápđầu hàng Đức và đàn áp quần chúng
—————————-
Bài tập 2 trang 39 SGK Lịch sử 8
Lập niên biểu những sự kiện cơ bản của Công xã Pa-ri?
Gợi ý trả lời bài 2
——————————-
Bài tập 3 trang 39 SGK Lịch sử 8
Vì sao nói Công xã Pa-ri là nhà nước kiểu mới?
Gợi ý trả lời bài 3
Công xã Pa-ri là nhà nước kiểu mới vì do nhân dân bầu lên thực hiện nhiều chính sách tiến bộ, phục vụ quyền lợi của nhân dân lao động, bảo đảm làm chủ của nhân dân, khác với các hình thức nhà nước trước kia là công cụ thống trị, bóc lột nhân dân.
———————————
Bài tập 4 trang 39 SGK Lịch sử 8
Trình bày ý nghĩa lịch sử và bài học của Công xã Pa-ri?
Gợi ý trả lời bài 4
- Làm hình ảnh của chế độ xã hội mới tiến bộ, cổ vũ nhân dân lao động toàn thế giới đấu tranh cho một xã hội tốt đẹp hơn.
- Để lại bài học quý báu như: cách mạng muốn giành thắng lợi phải có đảng cách mạng nhân chính lãnh đạo, thực hiện liên minh công nông, phải kiên quyết trấn áp kẻ thù.
Trả lời

markdown:
**Cùng bài học:** **Bài tập 1 trang 39 SGK Lịch sử 8**
Vì sao nhân dân Pa-ri đấu tranh và thành lập Công xã Pa-ri?
*Gợi ý trả lời bài 1*
Nhân dân Pa- ri đấu tranh và thành lập
**Công xã Pa- ri **và nhân dân Pa- ri chống **giai cấp tư sản Pháp**đầu hàng Đức và đàn áp quần chúng
—————————-
**Bài tập 2 trang 39 SGK Lịch sử 8**
Lập niên biểu những sự kiện cơ bản của Công xã Pa-ri?
*Gợi ý trả lời bài 2*
|
|Thời gian |
|Nội dung sự kiện lịch sử
|– Năm 1870
|
– 2-9-1870
– 4-9-1870
– 18-3-1871
– 26-3-1871
– Từ 20-5 đến 28-5-1871
|– Chiến tranh Pháp- Phổ nổ ra trong điều kiện không có lợi cho Pháp.
|
– Hoàng đế nước Pháp là Na-po-lê-ông III cùng toàn bộ quân chủ lực gồm 10 vạn người bị quân Phổ bắt làm tù binh
– Nhân dân Pa-ri đứng lên khởi nghĩa lật đổ chính quyền Na-po-lê-ông III
– Chi-e cho quân đánh úp đồi Mông- mác (Bắc Pa-ri) nhưng gặp phải sự phản kháng mạnh mẽ của nhân dân
– Nhân dân Pa-ri tiến hành bầu Hội đồng Công xã theo nguyên tắc bổ sung
– Quân chính phủ Véc-xai bắt đầu tấn công vào thành phố kéo dài đến ngày 28-5-1871, lịch sử gọi là “ Tuần lễ đẫm máu”
——————————-
**Bài tập 3 trang 39 SGK Lịch sử 8**
Vì sao nói Công xã Pa-ri là nhà nước kiểu mới?
*Gợi ý trả lời bài 3* **Công xã Pa-ri** là nhà nước kiểu mới vì **do nhân dân bầu **lên thực hiện nhiều chính sách tiến bộ, phục vụ quyền lợi của nhân dân lao động, bảo đảm làm chủ của nhân dân, khác với các hình thức nhà nước trước kia là ** công cụ thống trị, bóc lột nhân dân.**
———————————
**Bài tập 4 trang 39 SGK Lịch sử 8**
Trình bày ý nghĩa lịch sử và bài học của Công xã Pa-ri?
*Gợi ý trả lời bài 4*
- Làm hình ảnh của
**chế độ xã hội mới**tiến bộ, cổ vũ nhân dân lao động toàn thế giới đấu tranh cho một xã hội tốt đẹp hơn.
- Để lại bài học quý báu như: cách mạng muốn giành thắng lợi phải có đảng cách mạng nhân chính lãnh đạo, thực hiện
**liên minh công nông**, phải kiên quyết trấn áp kẻ thù.
## Trả lời Hủy

Cache-Control: public, no-cache

Referrer-Policy: unsafe-url

X-Rocket-Nginx-Serving-Static: No


text:
Đăng nhập
Facebook
Google
Email / SĐT / Username
Mật khẩu
Đăng nhập
Quên mật khẩu ?
Bạn chưa có tài khoản ?
Đăng ký ngay ?

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: no-cache

Server: Google Frontend


text:
Chuyến đi này tôi lội bộ đã đời luôn, không phải đi trên đất bằng mà là leo “ruộng”. Một phần ba diện tích ở miền Bắc Phi luật tân là vùng núi non cao vòi vọi. Đường đi thì trên đèo cao, dân làng thì dưới lũng sâu, thế nên muốn đến làng quê phải leo xuống qua từng khoảnh ruộng tầng cấp. Nơi sâu nhất tôi xuống đếm được 510 bậc thang. Tôi đi tất cả 4 làng như thế. Các bậc thang nhiều khi cao đến đầu gối, thế mà con nít phải leo mỗi ngày để đi học, người lớn để đi làm, có khi còn phải khiêng vác nông phẩm trên lưng. Họ yêu đất!. Đất là tài sản duy nhất của họ, được truyền thừa từ tổ tiên cả ngàn năm qua.
Cuộc sống của người làm nông dường như không thay đổi mấy cho đến hôm nay, trong thời đại kỹ thuật số này. Trẻ em 6-7 tuổi đã phải bắt đầu ra ruộng, học tập cách làm đất, gìn giữ đất v..v.. Đó cũng là môn học được qui định trong trường.
Mỗi năm họ chỉ cấy một mùa, thành quả chỉ đủ dùng cho gia đình hoặc có khi không đủ. Thiếu thốn đối với nông dân thì đâu có gì lạ! Họ xoay xở bằng cách đi làm công cho các gia đình có nhiều ruộng lúa hơn hoặc ra thị trấn kiếm việc làm tạm. Cứ thế xoay vòng chờ đến ngày gieo hạt thì ra ruộng, ươm mầm xanh, gặt hạt vàng… Không giàu hơn nhưng êm đềm, trong sạch với hương lúa, khói lam chiều cùng gió núi mơn man.
Từ giã làng quê ra phố thị, nơi đây tấp nập hơn nhưng vẫn ngăn nắp, thứ tự. Laoag, Vigan, Sagada, Banaue … là những phố núi, tưởng như khép kín trên đỉnh núi cheo leo; nhưng không, du khách vẫn nườm nượp đổ về đây tắm mình trong tĩnh lặng của núi đồi, hứng làn gió mát đêm trăng thanh, hoặc lắng nghe tiếng lóc cóc của bước chân các chú ngựa kéo xe đỡ cho du khách những bước nhàn du.
Cuộc sống êm đềm thanh bình này không phải tự nhiên có. Đó là kết quả của nhiều cuộc đấu tranh của dân quê chống lại thực dân cùng các quan chức thiếu đức độ.
- Chống thực dân Tây ban nha:
Theo anh Bryan, tua gai của nhóm tôi, thì nếu Philippines không bị Tây ban nha chiếm đóng, thì đơn giản Philippines sẽ không có lịch sử, bởi vì Philippines có quá nhiều đảo nhỏ và mỗi đảo là một vương quốc riêng biệt. Chỉ cho đến khi bị Tây ban nha xâm lăng các đảo quốc mới đoàn kết, hợp nhất sức mạnh để chống lại kẻ thù chung. Lịch sử Phi luật tân bắt đầu từ đấy.
Thật không ngờ sự chinh phục Phi luật tân của Tây ban nha đã mang cái chết đến cho nhà hàng hải lừng danh thế giới: Ferdinand Magellan. Vào năm 1519, trong nỗ lực và đam mê khám phá thế giới bằng đường biển, dưới sự bảo trợ của Nhà Vua Tây Ban Nha, Ông Magellan đã dẫn một đoàn tàu gồm 5 chiếc (The Trinidad, The San Antonio, The Concepción, The Santiago và Victoria) cùng thủy thủ đoàn 270 người ra khơi tây tiến.
Khởi hành từ Tây ban nha (20/9/1519), đoàn tàu vượt Đại tây dương, dọc bờ nam châu Mỹ, tiếp tục tìm đường sang hướng tây. Chuyến đi không dễ như Ông mong đợi. Bão tố và biển nước mênh mông không hứa hẹn một điều gì khiến thủy thủ bất mãn. Hai trong số đoàn tàu 5 chiếc của Ông đã quay về Tây ban nha. Ông vẫn tiếp tục đi và sau khi vượt qua eo biển Cape Vírgenes ở cực nam châu Mỹ, Ông vào một vùng biển bao la trước mặt. Gió mát rượi, biển mênh mông và hiền hòa, Ông gọi nó Mar Pacifico.
Ông tiếp tục dẫn đoàn tàu theo hướng tây bắc, vượt qua đường xích đạo ngày 13/2/1521. Ngày 16/3, Ông phát hiện quần đảo San Larazo , sau đó được gọi là Philippines. Ông được tiếp đón thân thiện bởi chúa đảo Cebu. 8 ngày sau, Ông đã thuyết phục được chúa đảo và nhiều thổ dân chịu lễ rửa tội.
Hành trình của Magellan (http://www.ferdinandmagellan.com)
Với sự cầu viện của chúa đảo Cebu và tin tưởng vào vũ khí lợi hại của Tây phương, Ông hăm hở chinh phục chúa đảo Mactan. Nhưng trái với điều Ông tin tưởng, chúa đảo Mactan – Lapu Lapu, và cư dân chống trả mãnh liệt, Magenlan lãnh trọn mũi tên độc và qua đời ngày 27/4/1521. Lapu Lapu trở thành người hùng đầu tiên của Phi luật tân (http://www.philippines.hvu.nl/history1.htm)
Lapu Lapu
Chiến thắng của Lapu Lapu vẫn không ngăn được bước chân xâm lăng của Tây ban nha trong các thập niên sau đó. Năm 1542, viên toàn quyền López de Villalobos được Nhà Vua Tây ban nha gởi đến để cai quản vùng đất đảo vừa mới chiếm này. Ông đã đặt tên cho vùng đất này là Las Islas Filipinas, gọi theo tên Philip của Nhà Vua Áo thời bấy giờ – người sau đó trở thành Vua Philip II của Tây Ban Nha (https://en.wikipedia.org/wiki/Ruy_L%C3%B3pez_de_Villalobos).
Năm 1564, toàn quyền Miguel López de Legaspi được gởi đến đây. Ông nhanh chóng thành lập hệ thống cai quản một số lớn các đảo nhỏ mà trước đó chưa hề có nguyên tắc chung. Nền đô hộ của Tây ban nha được củng cố từ đó. Năm 1571, Ông xây thành Intramuros – Manila ngày nay – trên đảo Luzon. Tây ban nha đã chiếm, cai trị Phi luật tân cho đến năm 1899.
Hơn ba trăm năm đô hộ không phải là thời gian dễ dàng cho Tây ban nha vì họ phải đối đầu với rất nhiều cuộc nổi dậy chống lại họ của cư dân địa phương. Theo tài liệu của Wikipedia thì đã có 26 cuộc nổi dậy chống chính quyền thực dân trong suốt hơn 300 năm đó (https://en.wikipedia.org/wiki/Philippine_revolts_against_Spain#Basi_Revolt_.281807.29). Song, hầu hết các cuộc nổi dậy đều sớm bị dẹp tan bởi nhiều lý do: nhân lực ít ỏi, vũ khí thô sơ, chiến thuật đơn giản, tổ chức thiếu kinh nghiệm v..v.. Dầu vậy đã có hai cuộc nổi dậy nổi bật về ảnh hưởng và mức độ đẫm máu, đó là cuộc chiến Basi và cách mạng Katipunan.
Trận chiến Basi:
Basi là một loại rượu làm từ nước mía. Đó là rượu truyền thống trong đời sống của người dân Ilocos. Nó có mặt trong các lễ lượt quan trọng như ngày sinh, ngày chết, kết hôn, mừng chiến thắng v..v… Ngày 16 tháng 9 năm 1807, thực dân Tây Ban Nha ban lệnh cấm người dân sản xuất và buôn bán Basi. Đây là ngòi nổ, bởi vì cấm sản xuất và buôn bán Basi có nghĩa là triệt tiêu truyền thống và sinh kế của người dân. Nhiều năm trước chính quyền thực dân đã dành độc quyền sản xuất và buôn bán thuốc lá khiến người dân mất một nguồn lợi tức quan trọng; giờ đây lại cấm luôn quyền làm rượu truyền thống, nhà nước thực dân đã đẩy họ đến chân tường. Họ không còn gì để mất ngoài sinh mạng của họ. Họ bằng lòng đánh đổi sinh mạng của mình cho cuộc sống công bằng và tự do.
Cuộc chống đối do Pedro Mateo và Salarogo Ambaristo lãnh đạo. Khởi đi từ Piddig (miền Bắc Phi luật tân) họ tiến dần xuống phía nam, nơi có trụ sở của chính quyền thực dân. Họ chiêu mộ thêm nhiều người dân trên đường tiến quân.
Ngày 28 tháng 9, đoàn quân đến bờ sông Bantaoay, Ilocos Sur. Họ hăm hở vượt qua sông, nhưng bên kia bờ, chính quyền thực dân với lính tráng hùng hậu, vũ khí tân kỳ đang nhắm vào họ bắn xối xả . Hàng trăm thân người ngã xuống, máu đỏ chảy tràn sông… Người lãnh đạo cuộc nổi dậy bị bắt và bị kết án tử hình. Cuộc nổi dậy đã nhanh chóng bị dập tắt, nhưng ý chí chiến đấu cho tự do của họ đã nung nấu trong nhiều thế hệ kế tiếp. Năm 1898 người dân Ilocos một lần nữa hiên ngang vũ trang chống lại chính quyền thực dân. Lần này họ không cô đơn nữa, người dân trên toàn lãnh thổ Philippines đã chung lưng đấu cật với họ, quyết một trận thư hùng với chính quyền Tây ban nha. Cuộc nổi dậy này được mệnh danh là cuộc cách mạng Katipunan. (https://www.facebook.com/piddigilocosnorte/posts/472282686135627)
Cuộc cách mạng Katipunan:
Sau cuộc chiến Basi, các cuộc đấu tranh của người dân Phi không còn đơn thuần là cầm súng; họ mở rộng mặt trận đấu tranh bằng nhiều hình thức khác như văn chương, thơ phú, khêu gợi lòng yêu nước, nâng cao tinh thần đấu tranh dành tự do cho dân tộc, độc lập cho đất nước . Dẫn đầu trong mặt trận này là José Rizal, một bác sĩ y khoa đồng thời là một nhà văn, nhà thơ với nhiều tác phẩm đã tác động sâu sắc đến lòng yêu nước của người dân và là nguồn gốc dẫn đến cuộc cách mạng Katipunan.
Katipunan nói theo tiếng địa phương là Kataas-taasang, Kagalanggalangand Katipunan ng̃ mg̃á Anak ng̃ Bayan , gọi tắt là K.K.K. (Ghi nhớ rằng hội KKK này không liên quan gì với tổ chức KKK tại Hoa kỳ). Tên tuổi gắn liền với tổ chức này từ đầu được biết tới là Deodato Arellano, Andrés Bonifacio, Ladislao Diwa …
Ban đầu đó là một tổ chức bí mật do những nhà ái quốc thành lập. Họ chỉ công khai khi chính quyền thực dân xử tử nhà ái quốc José Rizal vào năm 1896. Mục tiêu của họ là kết hợp toàn thể người dân Philippines thành một khối thống nhất, cùng cầm súng để chống lại chính quyền xâm lược, dành độc lập cho quốc gia, dân tộc. Họ tự thành lập chính quyền cách mạng, mở rộng từ Manila đến nhiều thành phố khác. Đối nội, không phải chỉ chủ trương bạo lực, các nhà ái quốc này còn viết sách, phát hành báo chí khêu gợi lòng yêu nước của mỗi người dân. Đối ngoại, họ dành được sự ủng hộ từ chính quyền Nhật bổn để mua vũ khí. Ý chí của họ đã bùng nổ mạnh mẽ đến tai chính quyền thực dân. Một vài cơ sở của họ bị lộ, một số người bị bắt …
Biết rằng không thể giữ được tính cách một tổ chức bí mật nữa, lãnh đạo phong trào là Bonifacio đã công bố chính phủ cách mạng và tuyên bố toàn quốc kháng chiến. Trận chiến khởi đầu ở Manila, nhưng không thành công, trong khi cuộc nổi dậy tại Cavite lại đạt được một số kết quả mong muốn. Ngày 14 tháng 12 năm 1897, chính quyền cách mạng và chính phủ thực dân đồng ý ký kết “Pact of Biak-na-Bato” , một thỏa thuận ngừng bắn giữa đôi bên để chấm dứt cuộc cách mạng và chính phủ cách mạng chấp nhận lưu vong sang Hồng Kông. Tiếng súng chấm dứt nhưng lòng hờn căm đế quốc của người dân vẫn chưa nguội.
Vài tháng sau đó, ngày 21 tháng 4 năm 1898, hải quân Hoa kỳ phong tỏa Cuba, khởi đầu chiến tranh giữa Hoa kỳ và Tây ban nha. Mười ngày sau, 1 tháng 5, 1898, hải quân Hoa kỳ đánh bại hải quân Tây ban nha trong vịnh Manila, chính thức dành quyền kiểm soát Phi luật tân. Ngày 19 tháng 5 , Aguinaldo , lãnh đạo chính phủ cách mạng lưu vong đã trở về Phi luật tân, âm thầm liên kết với Hoa kỳ, phục hồi cuộc cách mạng để chống lại chính quyền Tây ban nha. Chính phủ của ông đã chiếm lại được nhiều thành phố ngoại trừ Manila. Ngày 12 tháng 6, 1898 Ông ra Tuyên Ngôn Độc Lập cho Phi luật tân nhưng cả Mỹ lẫn Tây ban nha đều không thừa nhận. Sự cai trị của Tây ban nha tại Phi luật tân chỉ thực sự chấm dứt bằng Hiệp định Paris năm 1898, chấm dứt chiến tranh giữa Hoa kỳ và Tây ban nha, đồng thời trao quyền cai trị Phi luật tân cho Hoa kỳ.
Thoát nạn bị trị bởi Tây ban nha họ lại rơi vào vòng thống trị của Hoa kỳ !! Công cuộc dành độc lập quốc gia, tự do dân tộc hãy còn rất xa ở phía trước , cuộc cách mạng chống Hoa kỳ bắt đầu.
Còn tiếp…
Xin vui lòng ghi lại nguồn Link và phải có sự đồng ý của tác giả khi muốn đăng lại bài của www.khoahocnet.com

markdown:
Chuyến đi này tôi lội bộ đã đời luôn, không phải đi trên đất bằng mà là leo “ruộng”. Một phần ba diện tích ở miền Bắc Phi luật tân là vùng núi non cao vòi vọi. Đường đi thì trên đèo cao, dân làng thì dưới lũng sâu, thế nên muốn đến làng quê phải leo xuống qua từng khoảnh ruộng tầng cấp. Nơi sâu nhất tôi xuống đếm được 510 bậc thang. Tôi đi tất cả 4 làng như thế. Các bậc thang nhiều khi cao đến đầu gối, thế mà con nít phải leo mỗi ngày để đi học, người lớn để đi làm, có khi còn phải khiêng vác nông phẩm trên lưng. Họ yêu đất!. Đất là tài sản duy nhất của họ, được truyền thừa từ tổ tiên cả ngàn năm qua.
Cuộc sống của người làm nông dường như không thay đổi mấy cho đến hôm nay, trong thời đại kỹ thuật số này. Trẻ em 6-7 tuổi đã phải bắt đầu ra ruộng, học tập cách làm đất, gìn giữ đất v..v.. Đó cũng là môn học được qui định trong trường.
Mỗi năm họ chỉ cấy một mùa, thành quả chỉ đủ dùng cho gia đình hoặc có khi không đủ. Thiếu thốn đối với nông dân thì đâu có gì lạ! Họ xoay xở bằng cách đi làm công cho các gia đình có nhiều ruộng lúa hơn hoặc ra thị trấn kiếm việc làm tạm. Cứ thế xoay vòng chờ đến ngày gieo hạt thì ra ruộng, ươm mầm xanh, gặt hạt vàng… Không giàu hơn nhưng êm đềm, trong sạch với hương lúa, khói lam chiều cùng gió núi mơn man.
Từ giã làng quê ra phố thị, nơi đây tấp nập hơn nhưng vẫn ngăn nắp, thứ tự. Laoag, Vigan, Sagada, Banaue … là những phố núi, tưởng như khép kín trên đỉnh núi cheo leo; nhưng không, du khách vẫn nườm nượp đổ về đây tắm mình trong tĩnh lặng của núi đồi, hứng làn gió mát đêm trăng thanh, hoặc lắng nghe tiếng lóc cóc của bước chân các chú ngựa kéo xe đỡ cho du khách những bước nhàn du.
Cuộc sống êm đềm thanh bình này không phải tự nhiên có. Đó là kết quả của nhiều cuộc đấu tranh của dân quê chống lại thực dân cùng các quan chức thiếu đức độ.
- Chống thực dân Tây ban nha:
Theo anh Bryan, tua gai của nhóm tôi, thì nếu Philippines không bị Tây ban nha chiếm đóng, thì đơn giản Philippines sẽ không có lịch sử, bởi vì Philippines có quá nhiều đảo nhỏ và mỗi đảo là một vương quốc riêng biệt. Chỉ cho đến khi bị Tây ban nha xâm lăng các đảo quốc mới đoàn kết, hợp nhất sức mạnh để chống lại kẻ thù chung. Lịch sử Phi luật tân bắt đầu từ đấy.
[Thật không ngờ sự chinh phục Phi luật tân của Tây ban nha đã mang cái chết đến cho nhà hàng hải lừng danh thế giới: Ferdinand Magellan. Vào năm 1519, trong nỗ lực và đam mê khám phá thế giới bằng đường biển, dưới sự bảo trợ của Nhà Vua Tây Ban Nha, Ông Magellan đã dẫn một đoàn tàu gồm 5 chiếc (The Trinidad, The San Antonio, The Concepción, The Santiago và Victoria) cùng thủy thủ đoàn 270 người ra khơi tây tiến. ]
Khởi hành từ Tây ban nha (20/9/1519), đoàn tàu vượt Đại tây dương, dọc bờ nam châu Mỹ, tiếp tục tìm đường sang hướng tây. Chuyến đi không dễ như Ông mong đợi. Bão tố và biển nước mênh mông không hứa hẹn một điều gì khiến thủy thủ bất mãn. Hai trong số đoàn tàu 5 chiếc của Ông đã quay về Tây ban nha. Ông vẫn tiếp tục đi và sau khi vượt qua eo biển Cape Vírgenes ở cực nam châu Mỹ, Ông vào một vùng biển bao la trước mặt. Gió mát rượi, biển mênh mông và hiền hòa, Ông gọi nó
*Mar Pacifico. *
Ông tiếp tục dẫn đoàn tàu theo hướng tây bắc, vượt qua đường xích đạo ngày 13/2/1521. Ngày 16/3, Ông phát hiện quần đảo San Larazo , sau đó được gọi là Philippines. Ông được tiếp đón thân thiện bởi chúa đảo Cebu. 8 ngày sau, Ông đã thuyết phục được chúa đảo và nhiều thổ dân chịu lễ rửa tội.
Hành trình của Magellan (
[http://www.ferdinandmagellan.com](http://www.ferdinandmagellan.com))
Với sự cầu viện của chúa đảo Cebu và tin tưởng vào vũ khí lợi hại của Tây phương, Ông hăm hở chinh phục chúa đảo Mactan. Nhưng trái với điều Ông tin tưởng, chúa đảo Mactan – Lapu Lapu, và cư dân chống trả mãnh liệt, Magenlan lãnh trọn mũi tên độc và qua đời ngày 27/4/1521. Lapu Lapu trở thành người hùng đầu tiên của Phi luật tân (
[http://www.philippines.hvu.nl/history1.htm](http://www.philippines.hvu.nl/history1.htm)) *Lapu Lapu*
Chiến thắng của Lapu Lapu vẫn không ngăn được bước chân xâm lăng của Tây ban nha trong các thập niên sau đó. Năm 1542, viên toàn quyền López de Villalobos được Nhà Vua Tây ban nha gởi đến để cai quản vùng đất đảo vừa mới chiếm này. Ông đã đặt tên cho vùng đất này là
*Las Islas Filipinas*, gọi theo tên Philip của Nhà Vua Áo thời bấy giờ – người sau đó trở thành Vua Philip II của Tây Ban Nha ( [https://en.wikipedia.org/wiki/Ruy_L%C3%B3pez_de_Villalobos](https://en.wikipedia.org/wiki/Ruy_L%C3%B3pez_de_Villalobos)).
Năm 1564, toàn quyền Miguel López de Legaspi được gởi đến đây. Ông nhanh chóng thành lập hệ thống cai quản một số lớn các đảo nhỏ mà trước đó chưa hề có nguyên tắc chung. Nền đô hộ của Tây ban nha được củng cố từ đó. Năm 1571, Ông xây thành Intramuros – Manila ngày nay – trên đảo Luzon. Tây ban nha đã chiếm, cai trị Phi luật tân cho đến năm 1899.
Hơn ba trăm năm đô hộ không phải là thời gian dễ dàng cho Tây ban nha vì họ phải đối đầu với rất nhiều cuộc nổi dậy chống lại họ của cư dân địa phương. Theo tài liệu của Wikipedia thì đã có 26 cuộc nổi dậy chống chính quyền thực dân trong suốt hơn 300 năm đó (
[https://en.wikipedia.org/wiki/Philippine_revolts_against_Spain#Basi_Revolt_.281807.29](#Basi_Revolt_.281807.29)). Song, hầu hết các cuộc nổi dậy đều sớm bị dẹp tan bởi nhiều lý do: nhân lực ít ỏi, vũ khí thô sơ, chiến thuật đơn giản, tổ chức thiếu kinh nghiệm v..v.. Dầu vậy đã có hai cuộc nổi dậy nổi bật về ảnh hưởng và mức độ đẫm máu, đó là cuộc chiến Basi và cách mạng Katipunan. __Trận chiến Basi: __
Basi là một loại rượu làm từ nước mía. Đó là rượu truyền thống trong đời sống của người dân Ilocos. Nó có mặt trong các lễ lượt quan trọng như ngày sinh, ngày chết, kết hôn, mừng chiến thắng v..v… Ngày 16 tháng 9 năm 1807, thực dân Tây Ban Nha ban lệnh cấm người dân sản xuất và buôn bán Basi. Đây là ngòi nổ, bởi vì cấm sản xuất và buôn bán Basi có nghĩa là triệt tiêu truyền thống và sinh kế của người dân. Nhiều năm trước chính quyền thực dân đã dành độc quyền sản xuất và buôn bán thuốc lá khiến người dân mất một nguồn lợi tức quan trọng; giờ đây lại cấm luôn quyền làm rượu truyền thống, nhà nước thực dân đã đẩy họ đến chân tường. Họ không còn gì để mất ngoài sinh mạng của họ. Họ bằng lòng đánh đổi sinh mạng của mình cho cuộc sống công bằng và tự do.
Cuộc chống đối do Pedro Mateo và Salarogo Ambaristo lãnh đạo. Khởi đi từ Piddig (miền Bắc Phi luật tân) họ tiến dần xuống phía nam, nơi có trụ sở của chính quyền thực dân. Họ chiêu mộ thêm nhiều người dân trên đường tiến quân.
Ngày 28 tháng 9, đoàn quân đến bờ sông Bantaoay, Ilocos Sur. Họ hăm hở vượt qua sông, nhưng bên kia bờ, chính quyền thực dân với lính tráng hùng hậu, vũ khí tân kỳ đang nhắm vào họ bắn xối xả . Hàng trăm thân người ngã xuống, máu đỏ chảy tràn sông… Người lãnh đạo cuộc nổi dậy bị bắt và bị kết án tử hình. Cuộc nổi dậy đã nhanh chóng bị dập tắt, nhưng ý chí chiến đấu cho tự do của họ đã nung nấu trong nhiều thế hệ kế tiếp. Năm 1898 người dân Ilocos một lần nữa hiên ngang vũ trang chống lại chính quyền thực dân. Lần này họ không cô đơn nữa, người dân trên toàn lãnh thổ Philippines đã chung lưng đấu cật với họ, quyết một trận thư hùng với chính quyền Tây ban nha. Cuộc nổi dậy này được mệnh danh là cuộc cách mạng Katipunan. (
[https://www.facebook.com/piddigilocosnorte/posts/472282686135627](https://www.facebook.com/piddigilocosnorte/posts/472282686135627)) __Cuộc cách mạng Katipunan:__
Sau cuộc chiến Basi, các cuộc đấu tranh của người dân Phi không còn đơn thuần là cầm súng; họ mở rộng mặt trận đấu tranh bằng nhiều hình thức khác như văn chương, thơ phú, khêu gợi lòng yêu nước, nâng cao tinh thần đấu tranh dành tự do cho dân tộc, độc lập cho đất nước . Dẫn đầu trong mặt trận này là José Rizal, một bác sĩ y khoa đồng thời là một nhà văn, nhà thơ với nhiều tác phẩm đã tác động sâu sắc đến lòng yêu nước của người dân và là nguồn gốc dẫn đến cuộc cách mạng Katipunan.
Katipunan nói theo tiếng địa phương là Kataas-taasang, Kagalanggalangand Katipunan ng̃ mg̃á Anak ng̃
*Bayan* , gọi tắt là K.K.K. (Ghi nhớ rằng hội KKK này không liên quan gì với tổ chức KKK tại Hoa kỳ). Tên tuổi gắn liền với tổ chức này từ đầu được biết tới là Deodato Arellano, Andrés Bonifacio, Ladislao Diwa …
Ban đầu đó là một tổ chức bí mật do những nhà ái quốc thành lập. Họ chỉ công khai khi chính quyền thực dân xử tử nhà ái quốc José Rizal vào năm 1896. Mục tiêu của họ là kết hợp toàn thể người dân Philippines thành một khối thống nhất, cùng cầm súng để chống lại chính quyền xâm lược, dành độc lập cho quốc gia, dân tộc. Họ tự thành lập chính quyền cách mạng, mở rộng từ Manila đến nhiều thành phố khác. Đối nội, không phải chỉ chủ trương bạo lực, các nhà ái quốc này còn viết sách, phát hành báo chí khêu gợi lòng yêu nước của mỗi người dân. Đối ngoại, họ dành được sự ủng hộ từ chính quyền Nhật bổn để mua vũ khí. Ý chí của họ đã bùng nổ mạnh mẽ đến tai chính quyền thực dân. Một vài cơ sở của họ bị lộ, một số người bị bắt …
Biết rằng không thể giữ được tính cách một tổ chức bí mật nữa, lãnh đạo phong trào là Bonifacio đã công bố chính phủ cách mạng và tuyên bố toàn quốc kháng chiến. Trận chiến khởi đầu ở Manila, nhưng không thành công, trong khi cuộc nổi dậy tại Cavite lại đạt được một số kết quả mong muốn. Ngày 14 tháng 12 năm 1897, chính quyền cách mạng và chính phủ thực dân đồng ý ký kết “Pact of Biak-na-Bato” , một thỏa thuận ngừng bắn giữa đôi bên để chấm dứt cuộc cách mạng và chính phủ cách mạng chấp nhận lưu vong sang Hồng Kông. Tiếng súng chấm dứt nhưng lòng hờn căm đế quốc của người dân vẫn chưa nguội.
Vài tháng sau đó, ngày 21 tháng 4 năm 1898, hải quân Hoa kỳ phong tỏa Cuba, khởi đầu chiến tranh giữa Hoa kỳ và Tây ban nha. Mười ngày sau, 1 tháng 5, 1898, hải quân Hoa kỳ đánh bại hải quân Tây ban nha trong vịnh Manila, chính thức dành quyền kiểm soát Phi luật tân. Ngày 19 tháng 5 , Aguinaldo , lãnh đạo chính phủ cách mạng lưu vong đã trở về Phi luật tân, âm thầm liên kết với Hoa kỳ, phục hồi cuộc cách mạng để chống lại chính quyền Tây ban nha. Chính phủ của ông đã chiếm lại được nhiều thành phố ngoại trừ Manila. Ngày 12 tháng 6, 1898 Ông ra Tuyên Ngôn Độc Lập cho Phi luật tân nhưng cả Mỹ lẫn Tây ban nha đều không thừa nhận. Sự cai trị của Tây ban nha tại Phi luật tân chỉ thực sự chấm dứt bằng Hiệp định Paris năm 1898, chấm dứt chiến tranh giữa Hoa kỳ và Tây ban nha, đồng thời trao quyền cai trị Phi luật tân cho Hoa kỳ.
Thoát nạn bị trị bởi Tây ban nha họ lại rơi vào vòng thống trị của Hoa kỳ !! Công cuộc dành độc lập quốc gia, tự do dân tộc hãy còn rất xa ở phía trước , cuộc cách mạng chống Hoa kỳ bắt đầu.
Còn tiếp…
## Xin vui lòng ghi lại nguồn Link và phải có sự đồng ý của tác giả khi muốn đăng lại bài của www.khoahocnet.com

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Connection: keep-alive

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-Crawler-Content-Encoding: gzip

X-ac: 3.dca _dca


text:
Về làm hàng xóm với nhau từ năm 1998, cũng ngót ngét 20 năm. Gặp nhau vẫn tươi cười chào hỏi, đẩy đưa mấy câu thân tình chẳng động chạm tới ai, kiểu con gà nhà em sáng nay bị cúm, con lợn nhà anh tối qua biếng ăn… Đôi khi hứng chí còn đấm lưng nhau thùm thụp, rồi nắc nẻ cười, có lúc bá vai nhau, mời nhau chén trà, điếu thuốc, chú chú anh anh ầm ĩ cả góc phố. Ấy vậy mà anh tên gì, bao nhiêu tuổi, nhà số bao nhiêu lão cũng chịu. Không phải lão ra vành ra vẻ, vì lão chả có gì để lên mặt ta đây.
Lão không biết tên tuổi của anh, số nhà của anh chỉ vì bản tính của lão vốn ngại giao tiếp, lại thêm trí nhớ có vấn đề, cứ nhớ nhớ quên quên nên càng ngại quan tâm lý lịch của người hàng xóm. Lão sợ chuyện ông A “muốn yêu vợ” nhưng bị vợ “cấm vận”, lâu ngày, quá bí bách nên đêm đến lẩn ra đường Giải Phóng tìm mấy em có thói quen “tạo dáng bên gốc cây” để “tâm sự” cho “thoáng trên thông dưới” nhầm thành chuyện ông A “cấm vận” vợ khiến bà vợ bứt rứt phải nhảy sang nhà hàng xóm, thách ông hàng xóm “có giỏi thì đọ vòng eo” xem eo ai nhỏ hơn… Nếu thế thì thành to chuyện. Loạn phố Nguyễn Văn Trỗi. Lão chỉ có mỗi một cái đầu, chả dại.
Cũng có lần, lão nảy ra sáng kiến, mua cuốn sổ nhỏ nhỏ, đút vừa túi quần rồi tiện gì ghi nấy, làm cuốn cẩm nang tra cứu khi cần thiết nhưng rồi thấy như thế thì bất tiện nên thôi, phó mặc cho bộ nhớ có vấn đề của lão. Với lại, biết ghi chú thế nào khi ví dụ, anh (nhân vật chính, lão sẽ hầu chuyện mọi người) quá nhiều điểm giống mọi người mặc dù anh cũng rất nhiều điểm chẳng thèm giống thiên hạ. Chẳng hạn, cao mét 65 thì phố Nguyễn Văn Trỗi đếm vội cũng vài nghìn nhân mạng. Khuôn mặt rúm ró, dài thượt khi bị vợ quát, nét đặc trưng của khuôn mẫu đàn ông “biết điều với vợ” thì phố Nguyễn Văn Trỗi không vài nghìn ông cũng tròm trèm trên dưới hai hay ba, hoặc bốn nghìn nhân mạng. Nhưng nhất định, giữa vài nghìn đấng nam nhi tưởng chừng có rất nhiều nét hao hao giống nhau ấy chẳng cần nhìn kỹ cũng biết đấy là vài nghìn con người riêng biệt. Như thế, biết ghi thế nào để phân biệt anh với người khác?! Thế nên, lão quyết định cứ căn cứ vào ấn tượng ban đầu về người đó mà đặt tên, ví dụ như anh, đường ăn nết ở thuộc diện “lễ phép, biết nghe lời vợ” nên gọi anh là chàng lùn nể vợ, cho khỏi lẫn với mọi người.
Lão nhớ, hôm ấy, hình như là lão về nhập cư ở phố Nguyễn Văn Trỗi được chừng hai hoặc ba tháng. Lão ra quán nước đầu ngõ uống trà, để nghe ngóng tình hình khu phố mới giống và khác gì với khu phố cũ lão ở nên săm soi mọi chuyện khá kỹ. Hôm ấy, lão thấy anh diện lắm. Đầu vuốt keo láng bóng. Mặc quần sooc kẻ, áo phông màu mỡ gà, thắt cái nơ màu tím, trông hơi ẻo ẻo nhưng cũng bắt mắt, khá bảnh. Mỗi tội, lẽ ra quần ấy, áo ấy, đầu ấy… anh đừng thọc chân vào đôi giày đã toác mõm, thì hay. Đã thế, anh lại đem đôi chân có phần cò hương, ống sậy, cắm vào hai chiếc tất sợi trắng đã ngả màu, loang loang lổ lổ, roãng ra, tụt xuống tận cổ bàn chân… nên trông có phần tức mắt.
Lúc đấy, khi thấy lão vào quán, kéo ghế ngồi xuống, anh nheo nheo mắt nhìn, kiểu dân đàn anh đàn chị quen nhìn người khác bằng nửa con mắt dưới, rồi anh hơi nghiêng nghiêng mặt, tạo dáng kiểu “lửng lơ con cá cờ” của những chàng hotboy, trai đẹp đã quá tuổi được gọi là trai trẻ nhưng cố tạo dáng cho ra vẻ còn trẻ đẹp để lòe đời… Tóm lại, anh có cách tạo ấn tượng rất đặc biệt với thiên hạ. Mới về nhập cư, tuổi còn trẻ, chưa vợ nên lão thấy cách anh “tạo hình” cũng hay hay, lạ lạ, cũng có chút gì đó của chất nghệ nên tuy hơi buồn cười về gu thẩm mỹ có phần tạp nham, hổ lốn của anh nhưng lão cũng khoai khoái, muốn được làm quen, kết bạn. Thế nên, lão cố bắt chước anh để gây ấn tượng, ăn điểm. Lão cũng nghiêng nghiêng người, ngồi chân co, chân duỗi, tay cầm điếu thuốc, miệng nhả khói chữ o, mắt lim dim chữ a như đang mơ màng, lãng mạn kiểu chất chơi của trai thành thị. Lão cố làm cho thật tự nhiên, thật điệu nghệ… nhưng có lẽ, trông chẳng giống ai, buồn cười quá nên anh kéo ghế sát lão, vỗ vai, hỏi:
– Mới về sống ở đây hả? Chưa vợ à? Dân ngoại tỉnh mới về Hà Nội đúng không? Biết ngay mà. Gu thẩm mỹ dở hơi, cám hấp!
Anh kéo dài tiếng “chơi được”, nghe lanh lảnh mà lạnh làm lão sợ sợ. Tuy vậy, lão vẫn cố cười thật tươi, xoa xoa tay, êm giọng:
Rồi anh giảng tràng giang về tố chất trai Hà Nội thế nào? Khác trai quê căn bản ở những điểm nào? Anh chốt, trai quê có cố bắt chước cũng không thể giống được trai Hà Nội xịn… nên đừng có học đòi mà thiên hạ chửi cho là “đã ngu lại còn cố tỏ ra nguy hiểm”. Tóm lại, anh nói nhiều lắm. Lão chăm chú nghe nhưng không thể nhớ hơn được vì dù đã rất cố gắng cũng không thể hiểu anh nói gì. Chỉ loáng thoáng câu anh phân trần rằng, cũng lâu rồi anh không về thăm quê Thái Bình, làm lão suýt buột miệng khoe: “Bà nội em cũng gốc gác, quê ở Thái Bình.” sẽ bị anh nghiêm mặt mắng là nhiễm nặng thói dân quê, “thấy người sang bắt quàng làm họ” thì ngượng chết. May. Lúc lão định khoe có tý chút đồng hương Thái Bình thì anh cao giọng khảng khái, từ bữa cố kỳ chân thật sạch ở cầu ao đầu làng, quyết trả lại hết chất Thái Bình cho đất quê để lên Hà Nội sống thì ngay từ hôm đó anh không còn là thằng con trai nhà quê nữa, mà hiển nhiên anh đã là trai thành phố rồi nên lão nín lặng, lảng nhanh sang chuyện khác.
Đang khoan khoái đổ người ngả vào lão, kiểu rất thân mật của con trai thành thị với nhau, cách như anh nói: Một tay quàng hờ qua eo lão, một tay vân vê điếu thuốc lá, một chân co lên, thúc thúc vào đùi lão, còn chân kia choãi ra, xoay xoay gót chân theo “bản nhạc” đang ư ử phát ra từ khoang miệng… anh đứng phắt dậy, khi nghe thấy giọng khàn khàn kéo dài:
Anh đứng hơi thẳng người, gần giống kiểu học sinh chào cờ đầu tuần, rồi giẫm giẫm vào chân lão, trả lời rất nhanh, hệt trẻ lớp 3 trả bài cô giáo:
– Đâu có. Chú này mới chuyển về khu phố nhà mình, muốn kết bạn với anh nên mời anh chén nước, điếu thuốc, nhỉ?
Thấy anh đứng co ro rúm ró, tội quá, định đỡ lời nhưng nhìn sang bên kia đường, thấy chị đang rung đùi, vắt vẻo ngồi trên xe máy, gật gù, gật gù cái đầu, rồi dài giọng: – “Có thật không?”, thì lão choáng, cuống lên:
Thế rồi gặp nhau, chả thèm chào lại, anh còn bĩu môi khi lão chủ động làm lành. Cứ mỗi bận thấy lão vào quán là anh vội đứng dậy, phủi đít, nguây nguẩy bước đi, ra chừng khinh và ghét lão lắm.
Một bận, hiếm hoi lắm mới thấy anh có bạn ngồi cùng bàn rượu. Thực lòng, cũng muốn tránh mặt anh nhưng chị chủ quán cứ ời ời gọi nên lão đành tặc lưỡi bước vào. Quán đông khách, còn mỗi ghế trống cạnh bàn anh nên lão không thể không nhìn anh, không thể không gật đầu chào xã giao với anh cho phải phép. Thế nhưng anh chỉ liếc xéo một cái, rồi vênh mặt, hiếng mắt ra đường, bĩu môi rõ dài, chừng như muốn “chửi đổng” vào mặt lão: – Eo ôi! Tởm!….
Kệ. Lão thủng thẳng ngồi xuống và gọi đồ nhậu. Vừa nâng ly rượu lên môi, chưa kịp hít hà hơi rượu theo thói quen thưởng rượu của lão thì anh ngó sang, bĩu môi, khinh khỉnh:
Lão buồn cười, làm rơi chén rượu xuống bàn, bắn tung tóe rượu vào người bạn của anh. Chưa kịp nói câu xin lỗi thì lão nghe tiếng reo:
Thấy Dân và lão tay bắt mặt mừng, hoan hoan hỉ hỉ, anh tỏ không vui. Rót chén rượu. Ực một hơi, hết luôn chén rượu, rồi anh ngoảnh mặt ra đường, hai tay chống đầu gối, mắt nhìn xa xa, ý chừng như muốn đuổi lão về bàn.
– Thấy Quân bảo anh đã mua được nhà rồi, Dân mừng cho anh lắm. Chuyện anh với chị Phượng thế nào? Không thể quay lại với nhau được à? Uầy… Khi còn nghèo khó, sao người ta dễ yêu nhau, dễ thông cảm cho nhau? Vậy mà… khi đã có chút thành quả, người ta lại quay ra dò xét nhau, nghi ngờ nhau, khó thông cảm cho nhau…. Lạ nhỉ?
Anh nhìn lão, nhìn Dân, rồi lại nhìn lão, ánh mắt lạ lắm, cứ như cú mèo săm soi con mồi vậy. Chừng như hiểu thắc mắc ở lão, Dân ghé tai, nói nhỏ:
– Tại mấy thằng bạn du thử du thực và mụ vợ quái thai nửa đực nửa cái của anh ấy… Thôi. Để khi khác Dân kể. Dài dòng lắm. Anh ấy nghe thấy là rách việc cho Dân lắm đấy.
Thấy Dân thì thào vào tai lão, anh hất hàm hỏi: – “Này, thằng bạn của Dân! Có phải thằng Dân nói xấu vợ chồng anh không?”. Rồi chẳng cần nghe lão trả lời, anh nhoài người lấy thực đơn, gọi la liệt rượu và đồ nhắm.
– No rồi… Nhưng mà… Ê chủ quán! Cho thêm chai rượu và vài món lạ lạ nữa đi. Chả mấy khi được nhậu với tâm trạng thoải mái thế này.
– Ông này lạ thật. Lúc đầu bảo anh không uống được rượu, chỉ nhâm nhi với chú một hai chén cho vui anh vui em thôi… Vậy mà giờ như lột xác, hùng hục ăn, hùng hục uống. Cứ như là đi ăn khoán, uống khoán vậy.
– Lúc đầu tưởng phải chi tiền nên anh nói thế nhưng thằng kia nó vừa nhận trách nhiệm sẽ chi tiền bữa nhậu này, dại gì anh không ăn không uống… Mẹ kiếp! Cho nó tốn tiền, hết sĩ!
Chưa kịp đặt chén xuống bàn, anh ngã uỵch cái xuống đất, rồi nôn thốc nôn tháo, mặt mũi anh be bét “sản phẩm hổ lốn” của bữa nhậu…
– Anh ấy là anh con bác ruột của Dân dưới quê. Xưa tốt tính lắm nhưng từ ngày giao du với mấy thằng du thử du thực, bị mê hoặc thế nào mà đổi tâm tính, về đòi từ cha mẹ tổ tông, rồi bỏ lên thành phố ăn ở với mụ vợ quái thai nửa đực nửa cái nên mới ra nông nỗi này… Xấu hổ quá! Anh thông cảm nhé.
Lão không nói gì. Cúi xuống, cùng Dân vực anh đứng dậy, dìu anh về nhà. Thỉnh thoảng, lại thấy anh cười khẩy, rồi nhếch miệng, lảm nhảm: – Chết chưa! Cho mày hết sĩ! Làm lão giật mình: Không biết anh giả say hay say thật?
Sau trận rượu ấy, anh và lão có vẻ thân nhau hơn nhưng lạ là chưa bao giờ anh mời lão vào nhà. Lão cũng thế. Chưa một lần có ý định để anh biết nhà biết cửa. Gặp nhau ngoài đường, gật đầu chào nhau rồi đường ai nấy đi, hiếm hoi lắm mới dừng lại hỏi han nhau vài câu xã giao này nọ.
Một bận, anh hỏi, lâu rồi sao không thấy Dân đến chơi? Lão thật thà trả lời chắc Dân bận kiếm sống nên không có thời gian thăm bạn bè. Ruộng không còn, nghề không có, mà tiền ăn tiền học của con cái với trăm thứ “phí” ngày một tăng, thật khó xoay xở …. Anh lắc đầu, nhún vai, rồi bĩu môi, không rõ biểu cảm đó là vui hay buồn, là vì chuyện của Dân hay vì thói quen anh làm vậy.
Rồi anh chèo kéo bằng được lão vào quán, gọi cút rượu, đĩa đậu luộc, khẩn khoản mời lão nâng chén. Nhấp chén rượu, anh khề khà, thấp giọng:
– Thấy Dân bảo cậu xem bói tay chuẩn lắm nên nhờ cậu xem giúp ngôi mộ nào hợp với tớ để tớ lo chuyện hương khói, kêu cầu cho đúng quy trình, phép tắc. Dạo này nhà tớ nhiều chuyện quá.
Lão suýt phì cười vì thái độ nghiêm túc, lạ lẫm với tính cách bặm trợn thường ngày của anh nên vội trả lời:
– Gớm. Dân bảo cậu chỉ xem mồ mả đất cát khi đã có men rượu và xem khá chính xác nên tớ mới mời cậu uống rượu… Nhà người ta gặp chuyện, mới nhờ. Hàng xóm láng giềng với nhau, cứ làm bộ làm tịch… Chán.
– Nói thật là em chỉ xem được đất cát mồ mả khi rượu đã phê phê và khi có hứng chứ rượu chưa phê, không có hứng thì em chịu…
– Thế uống mấy chén nữa thì cậu sẽ phê? Dân nó bảo cậu uống rượu ghê lắm, những gần nửa lít mới xỉn… mà đi hết gần nửa lít rượu phải kèm thêm nhiều đồ nhậu lắm. – Rồi anh thấp giọng, nửa như tự nói với mình, nửa như cằn nhằn đủ để lão nghe – Người đã béo, ăn đéo gì lắm thế. Tốn mồi!
– Này! Thế làm thế nào để cậu có hứng? Ở đây làm gì có em út? Mà … Cậu có thể tưởng tượng ra chuyện gì đấy để tạo cảm hứng được không? Chứ … Tôi thế này mà đi tìm gái cho cậu… Ngại chết!
– Sao cứ cười thế? Cậu nói đi, làm thế nào để cậu có hứng? Tớ nghe các cụ bảo, trăm thằng đàn ông nói năng nhỏ nhẻ, khuôn mặt lại mềm mại như con gái thì đến 99 thằng là loại dâm ngầm và đểu giả… Nhưng cậu không giống thế. Nói chuyện cứ ông ổng ông ổng, mặt thì toàn thịt là thịt thì chỉ có thể là đểu vì ngu chứ dâm làm sao được. Chẳng lẽ…? Thảo nào… Dân nó bảo trông cậu thế thôi nhưng ghê lắm, không vừa đâu… Mà này… Sao cậu không cạn chén đi? Từ nãy đến giờ, vẫn chưa hết chén rượu thì đến bao giờ cậu mới phê? Hay vì mồi không đủ nhiều? Để tớ gọi thêm đĩa đậu lướt ván nữa nhé? Thời buổi này, thịt cá nhiều sợ lắm, thuốc tăng trọng ăn vào chỉ tổ rước bệnh. Dính ung thư như bỡn. Thôi, ta cứ rau với đậu cho nó lành, cậu Thi nhỉ?!
Rồi khi đĩa đậu lướt ván vừa được đặt xuống bàn, anh nhổm người, gắp một miếng, chấm vào bát mắm tôm, bỏ tọt miếng đậu vào miệng, lim dim mắt, nhai từ từ, từ từ…
– Nhâm nhi đi cậu. Món này vừa mát vừa bổ, lại vừa an toàn, không lo bệnh tật… Kể cũng lạ! Người như cậu mà lại chơi thân được với thằng Dân nhà tớ. Thằng ấy nghèo là bởi nó thật, thật đến ngu tối. Mà cũng cả tin lắm. Người như nó rất dễ bị lừa. May nó là con trai chứ là con gái thì tháng vài bận phải đến bệnh viện phá thai là cái chắc.… Đã nghèo lại còn sĩ, còn cố cổ súy lối sống đạo đức, thanh cao. Tớ bảo nó bao lần rồi, thời buổi này mà tử tế chỉ có nước chết đói. Ngu lắm! Tưởng học cao, nhiều chữ đã là giỏi, là nhìn xa trông rộng. Tưởng đạo đức, tử tế là sẽ được trọng vọng. Xàm! Hãm! Cậu thấy đấy, các quan bây giờ, ối quan có cần chữ đếch đâu, cũng “giật gấu vá vai” từng chữ nhưng mặt quan nào quan nấy bóng nhẫy những chữ là chữ, mở khẩu hình ra là nhả chữ xối xả. Mà các ngài đếch thèm chuộng chữ latinh đâu, toàn là chữ tượng xế, tượng hộp… nghe méo mặt mà dân bố cu đếch hiểu các ngài nói gì vì chữ nghĩa các ngài dùng đâu để bọn dân đen các cậu hiểu, thế thì cá mè một lứa à? loạn xã hội mất?. Hôm nọ, tớ mới khai quật được một quan anh cũng kha khá, mặt mũi cũng những thịt là thịt, cũng hao hao như mặt cậu, nhưng mặt quan toàn thịt thớ ngang nên trông bự lắm, phốp pháp lắm. Cái mặt mà dân có chữ các cậu gọi là loại mặt thịt, quen ngồi xổm lên văn hóa, đạo đức ý… Quan gọi tớ đến, giao cho mấy việc cỏn con để thử thách, nếu làm tốt sẽ được thu nạp dưới trướng. Dựa vào quan anh đấy, chắc tớ sẽ kiếm được kha khá, sẽ bộn tiền, sẽ khiến khối kẻ rỏ dãi vì thèm… Mà cậu có biết những việc thử thách ấy là việc gì không? Nói kiểu như cậu hay thằng Dân nhà tớ là mấy việc mất dạy, thất đức, chỉ những thằng đầu trộm đuôi cướp mới dám làm… Uầy… Các cậu chỉ giỏi nâng cao quan điểm này nọ rồi sĩ diện hão! Thế nào là mất dạy? thế nào là thất đức? Xin thưa: Đấy cũng chỉ là những khái niệm, những phạm trù đạo đức do con người đặt ra nên không có khái niệm nào, phạm trù nào là tuyệt đối đúng với mọi người, là trường tồn, bất biến cả. Phàm những thứ gì con người đặt ra cũng sẽ do con người thay đổi. Đúng hay sai là do con người, do ý thức hệ của từng giai đoạn lịch sử. Ví dụ, hôm nay tớ làm sếp, tớ bảo con lợn nó kêu gâu gâu, con trâu nó kêu cục tác, con vạc nó kêu ủn ỉn… thì cậu sẽ gật đầu lia lịa, rồi vỗ tay rần rần, thề sống thề chết rằng, đúng là con lợn nó kêu gâu gâu, con trâu nó kêu cục tác, con vạc nó kêu ủn ỉn và đó là chân lý bất di bất dịch. Rồi cậu sẽ nhắng nhít tán nhăng tán cuội lên tận trời xanh đấy là “lời vàng thước ngọc”, là “kim chỉ nam cho các thế hệ noi theo”. Thậm chí, cậu còn hô hào vợ con, anh em, bè bạn sống và làm việc theo “thánh ca”: Lợn kêu gâu gâu, trâu kêu cục tác, vạc kêu ủn ỉn… Thế nhưng ngày mai, ngày kia, thằng khác làm sếp, tớ xuống làm thằng bố cu, cậu sẽ chửi tớ là thằng ăn quàng nói bậy, còn hò cả tên củ tên cái của ông cha tớ ra mà chửi… Chắc cậu sẽ hỏi sao văn hóa lùn mà tớ nói bài bản thế? Cứ như là báo cáo viên, tuyên truyền viên chuyên nghiệp? Những chữ lừa đảo, kiểu “hiếp dâm văn hóa” như thế đều do quan anh nhét vào mồm tớ chứ tớ biết đếch gì mà nói. Còn quan anh nghĩ ra hay quan anh thuổng của thằng nào thì tớ đếch biết, cũng không có phận sự phải biết… Hôm nay tớ mời cậu bữa rượu này để cậu giúp tớ xem ngôi mộ nào hợp với tớ, để tớ còn kêu cầu xin lộc cho đúng bài bản, đúng quy trình… Nôm na là chạy chọt cho đúng cửa, được việc mà đỡ tốn kém… Mà này. Dân bảo cậu cũng biết xem cả tử vi. Cậu xem giúp tớ quan anh mà tớ đang cầu cạnh là loại người thế nào? Đểu giả, bất nghĩa thì đương nhiên rồi. Thời buổi này, có quan nào tử tế, nhân nghĩa mà leo cao, tiến nhanh như diều gặp gió đâu? Chỉ bọn cơ hội, đểu giả mới leo nhanh, leo cao, mới cần bọn người như tớ hầu hạ, tung hô chứ mấy ông quan chính trực, liêm khiết chả đá đít bọn tớ từ xa… Với lại, những quan chính trực, liêm khiết giờ hiếm lắm, lạc lõng lắm, là của hiếm, của độc… Nói thật, những quan thuộc diện quý hiếm ấy, cậu có các vàng, tớ cũng cóc thèm tung hô… Sao cứ tròn mắt nhìn tớ thế? Cũng chỉ là để biết quan anh đểu cỡ nào mà đề phòng, chơi lại khi cần đánh bài ngửa để thoát thân… “Quân tử phòng thân, tiểu nhân phòng bị gậy” mà cậu… Nào. Cậu cầm chén lên. Cạn đi. Mãi không chịu hết chén rượu thì đến bao giờ cậu mới phê. Tớ nói từ nãy cũng mỏi miệng rồi mà cậu vẫn chưa chịu cầm tay tớ, mân mê tay tớ để “đọc” cho tớ biết ngôi mộ bà cô tổ mấy đời hay ngôi mộ nào trong dòng họ nhà tớ hợp với tớ, sẽ phù hộ độ trì cho tớ để tớ “biết đường mà lội, biết lối mà tránh”…. Đừng như thằng Dân, nói chả đâu vào đâu, nào là thành kính với tổ tiên vì đạo hiếu, nào là đạo làm người là phải đàng hoàng, chính trực… nghe mà nổi da gà, phát ớn. Tiền đâu mà cúng kiếng hàng đống vong mà chả biết có vong nào chịu phù hộ cho tớ không? Tốn tiền sắm lễ, mỏi mồm khấn vái, lại bị các vị ấy chổng mông vào mặt thì tớ đếch dại. Cứ phải chắc ăn cái đã. Sắm lễ đã tốn kém, khấn vái đã mỏi mồm, thì công quả phải có, phải được vong ấy phù hộ độ trì. Thế tớ mới cầu cạnh cậu. Mới tốn bữa rượu để nhờ cậu tìm cho đúng cửa vong để tớ thắp hương, xin lộc. À mà phê với hứng thì cái nào cần hơn? Chưa phê mà hứng rồi thì có xem được không? Cũng chả biết làm thế nào để cậu hứng lên nữa. Khổ! Tớ đã uống mấy chén rượu. Cũng năn nỉ ỉ ôi cậu đến mỏi mồm mà một chén rượu cậu cũng không chịu uống hết. Lại cứ nheo mắt nhìn tớ rồi tủm tỉm cười như thằng dở người sắp lên cơn động cỡn. Chán! Hôm nay ra ngõ dẫm phải cứt!
Nói xong. Lấy tay quyệt môi, chớp mắt vài cái rồi cúi xuống trân trân nhìn vào chén rượu, anh thẫn mặt, trông thật tội.
– Em chỉ phê rượu khi đang có tâm trạng, là những lúc em đang vui hoặc lúc đang có tâm sự muốn được giãi bày, chứ bình thường em chỉ nhâm nhi vài ly xã giao thì phê rượu làm sao được. Còn chuyện hứng là hứng xem tướng tay chứ không phải hứng chuyện em út… Bệnh tật đầy mình thế này, gái gú sao được, anh!
– Sao đéo bảo trước. Câu giờ như thế, làm người ta cứ chờ đợi, hy vọng… Tốn tiền! Mất thời gian! Đúng là… Đéo dẫm phải cứt mà thành dẫm phải cứt. Đen! Hãm!
– Dân nó bảo cậu chơi thân với mấy ông thầy tử vi, tướng số, xem cũng chuẩn lắm. Cậu giới thiệu cho tớ vài ông được không?
Lão chửi thầm: – “Mịa ông! Giới thiệu để tôi dơ mặt với anh em bạn bè à?” nhưng cố ra vẻ khổ sở, nhăn nhó:
– Sao phải giải nghệ? Nghề ấy dễ sống lắm cơ mà? Dân tình đã ngu, lại cả tin, thời buổi thì nhố nhăng… các ông ấy tha hồ chặt chém… Dở hơi à mà giải nghệ.
– Mình chuyện của cậu đã làm tớ bực lắm rồi. Thêm chuyện mấy ông bạn dở hơi của cậu, chắc tớ điên mất. Thôi. Chuyện của bạn cậu, tớ nghe không hợp. Tớ về.
Rồi anh bước xăm xăm ra khỏi quán, như cố chạy thật nhanh để khỏi phải thanh toán tiền cút rượu và 2 đĩa đậu.
– Lại đẩy cho người khác thanh toán. Bổn cũ soạn lại, dùng mãi mà không chán. May mà thằng này chỉ làm thằng loong toong, điếu đóm. Nó mà làm quan, khối người sẽ bị hành cho sống dở chết dở… Mà em giao lưu với hạng người ấy làm gì…
Mới học hết lớp 3 trường làng rồi bỏ học, lêu lổng theo chúng bạn lên Hà Nội làm đủ trò, đủ nghề, thế mà anh cũng vơ được mấy mảnh bằng Đại học, nghe đâu còn có cả bằng Thạc sĩ Tâm lý học và bằng Triết học loại giỏi lận lưng làm vốn liếng để sau này chạy chọt vào cơ cấu “lãnh đạo”. Hôm trước, lâu rồi, trước bữa anh mời rượu để nhờ lão coi số, anh gạ lão “làm bằng” Thạc sỹ Triết học chỗ bạn của anh, giá bèo lắm. Lão cười, hỏi để làm gì? Anh mắng sao hỏi ngu thế, để làm đồ trang sức cho ra dáng là người học thức uyên bác, rồi làm mớ hành trang mà chạy chức chạy quyền, chứ cứ làm thằng bố cu thì mãi nghèo mà nhục lắm. Anh còn hỏi trong nhóm bạn bất tài của lão, có thằng nào “máu” làm quan không, anh có cửa chạy, rẻ lắm. Anh bảo: – “Học nhiều chỉ tổ ngu! Chữ nhiều làm gì? Chữ có làm no bụng được đéo đâu! Tiền! Chỉ có tiền mới giải quyết được tiếng òng ọc òng ọc của dạ dày. Nhưng tiền nhiều mà không có quyền thì cũng nhục lắm, cũng suốt đời phải nâng bi thằng có chức, phải khúm núm trước thằng có quyền dù thằng có quyền chức ấy nói những câu ngu bỏ mẹ, còn khắm hơn cả cứt, nên bằng mọi giá phải chạy cho bằng được một chức quan để “ăn trên ngồi chốc”, để “chỉ mới húng hắng ho một tiếng cũng làm khối thằng phải tè vội ra quần…”. Anh hỏi lão có biết Lã Bất Vi là thằng nào không? Lão thật thà bảo đấy là “con buôn”, người xứ Tàu. Anh bĩu môi rõ dài: – “Thế cũng đòi là dân có ăn có học! Đấy là tổ sư của nhiều quan “phụ mẫu” nhà ta đấy!”. Ghé vào tai lão, anh nói rất nhỏ, ý như bí mật, hệ trọng lắm: – Này! Người đàng hoàng tử tế đéo ai thích làm quan đâu. Tranh thù mà kiếm một ghế khơ khớ để dưỡng già, chú ạ. Rồi như để thể hiện khí phách của quan phụ mẫu tương lai, anh rướn mắt, xoa bụng, ư ử như hát: – Chỉ có đầu tư QUYỀN LỰC mới cực lãi, siêu lãi. Quyền ơi quyền sao mà yêu đến thế!
Vâng! Cũng chính sau vụ mời rượu nhờ xem bói không thành, anh tuyên bố chẳng thèm chơi với lão nữa, sẽ đoạn tuyệt quan hệ. Anh còn đe, sau này nếu gặp chuyện gì thì đừng có vác mặt đến nhờ vả, anh chẳng thèm giúp. Là dân thấp cổ bé họng, bản tính lại nhút nhát, ngại va chạm, sợ đến chốn công quyền nên lâu nay lão đã rèn được cách sống khiêm nhường, đúng hơn là kiếp sống an phận đến nhu nhược. Vì thế, lão tin sẽ chẳng cần đến anh nương nhờ, cũng giống như niềm tin xưa nay lão đã lấy làm kim chỉ nam: Mày lấn tới thì tao nhịn. Mày lấn tiếp. Tao nhịn tiếp. Hết chỗ để mày lấn, chắc chắn tao sẽ được yên.
Sáng nay, gặp chị Lý ở đầu ngõ chợ, chị hỏi: – Này, đã biết tin về thằng đấy chưa? Xộ khám cùng thằng Vĩ, thằng Đại rồi. Tham lắm thì thâm nhiều. Đã theo thằng Đại lại cấu kết với thằng Vĩ chơi xỏ thằng Đại, định lập công với thằng Vĩ để thằng Vĩ “cơ cấu” cho chút quyền lực, không ngờ vào phút chót thằng Vĩ quay sang bắt tay với thằng Đại, để hợp sức đấu lại phe cánh ông Tân, thế là con tốt đen được quẳng ra thí mạng… Nhưng cũng còn may là thằng Vĩ, thằng Đại sau đó đều bị gãy cánh, chứ không thì… Thấy cũng tội nghiệp! Nhà đấy bây giờ ủ rũ như có đại tang.
– Anh à. Ông đấy bị xộ khám rồi. Em đang trên đường lên Hà Nội để đưa mấy thằng cháu về quê, sợ để chúng sống trên đó rồi sẽ hỏng như đời bố chúng nó. Hôm qua, em vào trại, đã thuyết phục được ông ấy viết đơn li dị bà vợ quái thai nửa đực nửa cái và cam kết tuyệt giao với mấy thằng bạn du thử du thực để làm lại từ đầu. Ông ấy khóc nhiều lắm. Ân hận đã cưới cô vợ quái thai, đã mù quáng tin tưởng mấy thằng du thử du thực, đã ngu muội bám theo mấy thằng lưu manh Vĩ-Đại… Thôi. Muộn nhưng cũng còn may, anh ạ….

markdown:
Về làm hàng xóm với nhau từ năm 1998, cũng ngót ngét 20 năm. Gặp nhau vẫn tươi cười chào hỏi, đẩy đưa mấy câu thân tình chẳng động chạm tới ai, kiểu con gà nhà em sáng nay bị cúm, con lợn nhà anh tối qua biếng ăn… Đôi khi hứng chí còn đấm lưng nhau thùm thụp, rồi nắc nẻ cười, có lúc bá vai nhau, mời nhau chén trà, điếu thuốc, chú chú anh anh ầm ĩ cả góc phố. Ấy vậy mà anh tên gì, bao nhiêu tuổi, nhà số bao nhiêu lão cũng chịu. Không phải lão ra vành ra vẻ, vì lão chả có gì để lên mặt ta đây.
Lão không biết tên tuổi của anh, số nhà của anh chỉ vì bản tính của lão vốn ngại giao tiếp, lại thêm trí nhớ có vấn đề, cứ nhớ nhớ quên quên nên càng ngại quan tâm lý lịch của người hàng xóm. Lão sợ chuyện ông A “muốn yêu vợ” nhưng bị vợ “cấm vận”, lâu ngày, quá bí bách nên đêm đến lẩn ra đường Giải Phóng tìm mấy em có thói quen “tạo dáng bên gốc cây” để “tâm sự” cho “thoáng trên thông dưới” nhầm thành chuyện ông A “cấm vận” vợ khiến bà vợ bứt rứt phải nhảy sang nhà hàng xóm, thách ông hàng xóm “có giỏi thì đọ vòng eo” xem eo ai nhỏ hơn… Nếu thế thì thành to chuyện. Loạn phố Nguyễn Văn Trỗi. Lão chỉ có mỗi một cái đầu, chả dại.
[ Cũng có lần, lão nảy ra sáng kiến, mua cuốn sổ nhỏ nhỏ, đút vừa túi quần rồi tiện gì ghi nấy, làm cuốn cẩm nang tra cứu khi cần thiết nhưng rồi thấy như thế thì bất tiện nên thôi, phó mặc cho bộ nhớ có vấn đề của lão. Với lại, biết ghi chú thế nào khi ví dụ, anh (nhân vật chính, lão sẽ hầu chuyện mọi người) quá nhiều điểm giống mọi người mặc dù anh cũng rất nhiều điểm chẳng thèm giống thiên hạ. Chẳng hạn, cao mét 65 thì phố Nguyễn Văn Trỗi đếm vội cũng vài nghìn nhân mạng. Khuôn mặt rúm ró, dài thượt khi bị vợ quát, nét đặc trưng của khuôn mẫu đàn ông “biết điều với vợ” thì phố Nguyễn Văn Trỗi không vài nghìn ông cũng tròm trèm trên dưới hai hay ba, hoặc bốn nghìn nhân mạng. Nhưng nhất định, giữa vài nghìn đấng nam nhi tưởng chừng có rất nhiều nét hao hao giống nhau ấy chẳng cần nhìn kỹ cũng biết đấy là vài nghìn con người riêng biệt. Như thế, biết ghi thế nào để phân biệt anh với người khác?! Thế nên, lão quyết định cứ căn cứ vào ấn tượng ban đầu về người đó mà đặt tên, ví dụ như anh, đường ăn nết ở thuộc diện “lễ phép, biết nghe lời vợ” nên gọi anh là chàng lùn nể vợ, cho khỏi lẫn với mọi người.] [ Lão nhớ, hôm ấy, hình như là lão về nhập cư ở phố Nguyễn Văn Trỗi được chừng hai hoặc ba tháng. Lão ra quán nước đầu ngõ uống trà, để nghe ngóng tình hình khu phố mới giống và khác gì với khu phố cũ lão ở nên săm soi mọi chuyện khá kỹ. Hôm ấy, lão thấy anh diện lắm. Đầu vuốt keo láng bóng. Mặc quần sooc kẻ, áo phông màu mỡ gà, thắt cái nơ màu tím, trông hơi ẻo ẻo nhưng cũng bắt mắt, khá bảnh. Mỗi tội, lẽ ra quần ấy, áo ấy, đầu ấy… anh đừng thọc chân vào đôi giày đã toác mõm, thì hay. Đã thế, anh lại đem đôi chân có phần cò hương, ống sậy, cắm vào hai chiếc tất sợi trắng đã ngả màu, loang loang lổ lổ, roãng ra, tụt xuống tận cổ bàn chân… nên trông có phần tức mắt.] [ Lúc đấy, khi thấy lão vào quán, kéo ghế ngồi xuống, anh nheo nheo mắt nhìn, kiểu dân đàn anh đàn chị quen nhìn người khác bằng nửa con mắt dưới, rồi anh hơi nghiêng nghiêng mặt, tạo dáng kiểu “lửng lơ con cá cờ” của những chàng hotboy, trai đẹp đã quá tuổi được gọi là trai trẻ nhưng cố tạo dáng cho ra vẻ còn trẻ đẹp để lòe đời… Tóm lại, anh có cách tạo ấn tượng rất đặc biệt với thiên hạ. Mới về nhập cư, tuổi còn trẻ, chưa vợ nên lão thấy cách anh “tạo hình” cũng hay hay, lạ lạ, cũng có chút gì đó của chất nghệ nên tuy hơi buồn cười về gu thẩm mỹ có phần tạp nham, hổ lốn của anh nhưng lão cũng khoai khoái, muốn được làm quen, kết bạn. Thế nên, lão cố bắt chước anh để gây ấn tượng, ăn điểm. Lão cũng nghiêng nghiêng người, ngồi chân co, chân duỗi, tay cầm điếu thuốc, miệng nhả khói chữ o, mắt lim dim chữ a như đang mơ màng, lãng mạn kiểu chất chơi của trai thành thị. Lão cố làm cho thật tự nhiên, thật điệu nghệ… nhưng có lẽ, trông chẳng giống ai, buồn cười quá nên anh kéo ghế sát lão, vỗ vai, hỏi:] [ – Mới về sống ở đây hả? Chưa vợ à? Dân ngoại tỉnh mới về Hà Nội đúng không? Biết ngay mà. Gu thẩm mỹ dở hơi, cám hấp!] [ Anh kéo dài tiếng “chơi được”, nghe lanh lảnh mà lạnh làm lão sợ sợ. Tuy vậy, lão vẫn cố cười thật tươi, xoa xoa tay, êm giọng:] [ Rồi anh giảng tràng giang về tố chất trai Hà Nội thế nào? Khác trai quê căn bản ở những điểm nào? Anh chốt, trai quê có cố bắt chước cũng không thể giống được trai Hà Nội xịn… nên đừng có học đòi mà thiên hạ chửi cho là “đã ngu lại còn cố tỏ ra nguy hiểm”. Tóm lại, anh nói nhiều lắm. Lão chăm chú nghe nhưng không thể nhớ hơn được vì dù đã rất cố gắng cũng không thể hiểu anh nói gì. Chỉ loáng thoáng câu anh phân trần rằng, cũng lâu rồi anh không về thăm quê Thái Bình, làm lão suýt buột miệng khoe: “Bà nội em cũng gốc gác, quê ở Thái Bình.” sẽ bị anh nghiêm mặt mắng là nhiễm nặng thói dân quê, “thấy người sang bắt quàng làm họ” thì ngượng chết. May. Lúc lão định khoe có tý chút đồng hương Thái Bình thì anh cao giọng khảng khái, từ bữa cố kỳ chân thật sạch ở cầu ao đầu làng, quyết trả lại hết chất Thái Bình cho đất quê để lên Hà Nội sống thì ngay từ hôm đó anh không còn là thằng con trai nhà quê nữa, mà hiển nhiên anh đã là trai thành phố rồi nên lão nín lặng, lảng nhanh sang chuyện khác.] [ Đang khoan khoái đổ người ngả vào lão, kiểu rất thân mật của con trai thành thị với nhau, cách như anh nói: Một tay quàng hờ qua eo lão, một tay vân vê điếu thuốc lá, một chân co lên, thúc thúc vào đùi lão, còn chân kia choãi ra, xoay xoay gót chân theo “bản nhạc” đang ư ử phát ra từ khoang miệng… anh đứng phắt dậy, khi nghe thấy giọng khàn khàn kéo dài:] [ Anh đứng hơi thẳng người, gần giống kiểu học sinh chào cờ đầu tuần, rồi giẫm giẫm vào chân lão, trả lời rất nhanh, hệt trẻ lớp 3 trả bài cô giáo:] [ – Đâu có. Chú này mới chuyển về khu phố nhà mình, muốn kết bạn với anh nên mời anh chén nước, điếu thuốc, nhỉ?] [ Thấy anh đứng co ro rúm ró, tội quá, định đỡ lời nhưng nhìn sang bên kia đường, thấy chị đang rung đùi, vắt vẻo ngồi trên xe máy, gật gù, gật gù cái đầu, rồi dài giọng: – “Có thật không?”, thì lão choáng, cuống lên:] [ Thế rồi gặp nhau, chả thèm chào lại, anh còn bĩu môi khi lão chủ động làm lành. Cứ mỗi bận thấy lão vào quán là anh vội đứng dậy, phủi đít, nguây nguẩy bước đi, ra chừng khinh và ghét lão lắm.] [ Một bận, hiếm hoi lắm mới thấy anh có bạn ngồi cùng bàn rượu. Thực lòng, cũng muốn tránh mặt anh nhưng chị chủ quán cứ ời ời gọi nên lão đành tặc lưỡi bước vào. Quán đông khách, còn mỗi ghế trống cạnh bàn anh nên lão không thể không nhìn anh, không thể không gật đầu chào xã giao với anh cho phải phép. Thế nhưng anh chỉ liếc xéo một cái, rồi vênh mặt, hiếng mắt ra đường, bĩu môi rõ dài, chừng như muốn “chửi đổng” vào mặt lão: – Eo ôi! Tởm!….] [ Kệ. Lão thủng thẳng ngồi xuống và gọi đồ nhậu. Vừa nâng ly rượu lên môi, chưa kịp hít hà hơi rượu theo thói quen thưởng rượu của lão thì anh ngó sang, bĩu môi, khinh khỉnh:] [ Lão buồn cười, làm rơi chén rượu xuống bàn, bắn tung tóe rượu vào người bạn của anh. Chưa kịp nói câu xin lỗi thì lão nghe tiếng reo:] [ Thấy Dân và lão tay bắt mặt mừng, hoan hoan hỉ hỉ, anh tỏ không vui. Rót chén rượu. Ực một hơi, hết luôn chén rượu, rồi anh ngoảnh mặt ra đường, hai tay chống đầu gối, mắt nhìn xa xa, ý chừng như muốn đuổi lão về bàn.] [ – Thấy Quân bảo anh đã mua được nhà rồi, Dân mừng cho anh lắm. Chuyện anh với chị Phượng thế nào? Không thể quay lại với nhau được à? Uầy… Khi còn nghèo khó, sao người ta dễ yêu nhau, dễ thông cảm cho nhau? Vậy mà… khi đã có chút thành quả, người ta lại quay ra dò xét nhau, nghi ngờ nhau, khó thông cảm cho nhau…. Lạ nhỉ?] [ Anh nhìn lão, nhìn Dân, rồi lại nhìn lão, ánh mắt lạ lắm, cứ như cú mèo săm soi con mồi vậy. Chừng như hiểu thắc mắc ở lão, Dân ghé tai, nói nhỏ:] [ – Tại mấy thằng bạn du thử du thực và mụ vợ quái thai nửa đực nửa cái của anh ấy… Thôi. Để khi khác Dân kể. Dài dòng lắm. Anh ấy nghe thấy là rách việc cho Dân lắm đấy.] [ Thấy Dân thì thào vào tai lão, anh hất hàm hỏi: ] *– “Này, thằng bạn của Dân! Có phải thằng Dân nói xấu vợ chồng anh không?”.* Rồi chẳng cần nghe lão trả lời, anh nhoài người lấy thực đơn, gọi la liệt rượu và đồ nhắm. [ – No rồi… Nhưng mà… Ê chủ quán! Cho thêm chai rượu và vài món lạ lạ nữa đi. Chả mấy khi được nhậu với tâm trạng thoải mái thế này.] [ – Ông này lạ thật. Lúc đầu bảo anh không uống được rượu, chỉ nhâm nhi với chú một hai chén cho vui anh vui em thôi… Vậy mà giờ như lột xác, hùng hục ăn, hùng hục uống. Cứ như là đi ăn khoán, uống khoán vậy.] [ – Lúc đầu tưởng phải chi tiền nên anh nói thế nhưng thằng kia nó vừa nhận trách nhiệm sẽ chi tiền bữa nhậu này, dại gì anh không ăn không uống… Mẹ kiếp! Cho nó tốn tiền, hết sĩ!] [ Chưa kịp đặt chén xuống bàn, anh ngã uỵch cái xuống đất, rồi nôn thốc nôn tháo, mặt mũi anh be bét “sản phẩm hổ lốn” của bữa nhậu…] [ – Anh ấy là anh con bác ruột của Dân dưới quê. Xưa tốt tính lắm nhưng từ ngày giao du với mấy thằng du thử du thực, bị mê hoặc thế nào mà đổi tâm tính, về đòi từ cha mẹ tổ tông, rồi bỏ lên thành phố ăn ở với mụ vợ quái thai nửa đực nửa cái nên mới ra nông nỗi này… Xấu hổ quá! Anh thông cảm nhé.] [ Lão không nói gì. Cúi xuống, cùng Dân vực anh đứng dậy, dìu anh về nhà. Thỉnh thoảng, lại thấy anh cười khẩy, rồi nhếch miệng, lảm nhảm: – ] *Chết chưa! Cho mày hết sĩ! *Làm lão giật mình: Không biết anh giả say hay say thật? [ Sau trận rượu ấy, anh và lão có vẻ thân nhau hơn nhưng lạ là chưa bao giờ anh mời lão vào nhà. Lão cũng thế. Chưa một lần có ý định để anh biết nhà biết cửa. Gặp nhau ngoài đường, gật đầu chào nhau rồi đường ai nấy đi, hiếm hoi lắm mới dừng lại hỏi han nhau vài câu xã giao này nọ.] [ Một bận, anh hỏi, lâu rồi sao không thấy Dân đến chơi? Lão thật thà trả lời chắc Dân bận kiếm sống nên không có thời gian thăm bạn bè. Ruộng không còn, nghề không có, mà tiền ăn tiền học của con cái với trăm thứ “phí” ngày một tăng, thật khó xoay xở …. Anh lắc đầu, nhún vai, rồi bĩu môi, không rõ biểu cảm đó là vui hay buồn, là vì chuyện của Dân hay vì thói quen anh làm vậy.] [ Rồi anh chèo kéo bằng được lão vào quán, gọi cút rượu, đĩa đậu luộc, khẩn khoản mời lão nâng chén. Nhấp chén rượu, anh khề khà, thấp giọng:] [ – Thấy Dân bảo cậu xem bói tay chuẩn lắm nên nhờ cậu xem giúp ngôi mộ nào hợp với tớ để tớ lo chuyện hương khói, kêu cầu cho đúng quy trình, phép tắc. Dạo này nhà tớ nhiều chuyện quá.] [ Lão suýt phì cười vì thái độ nghiêm túc, lạ lẫm với tính cách bặm trợn thường ngày của anh nên vội trả lời:] [ – Gớm. Dân bảo cậu chỉ xem mồ mả đất cát khi đã có men rượu và xem khá chính xác nên tớ mới mời cậu uống rượu… Nhà người ta gặp chuyện, mới nhờ. Hàng xóm láng giềng với nhau, cứ làm bộ làm tịch… Chán.] [ – Nói thật là em chỉ xem được đất cát mồ mả khi rượu đã phê phê và khi có hứng chứ rượu chưa phê, không có hứng thì em chịu…] [ – Thế uống mấy chén nữa thì cậu sẽ phê? Dân nó bảo cậu uống rượu ghê lắm, những gần nửa lít mới xỉn… mà đi hết gần nửa lít rượu phải kèm thêm nhiều đồ nhậu lắm. – Rồi anh thấp giọng, nửa như tự nói với mình, nửa như cằn nhằn đủ để lão nghe – Người đã béo, ăn đéo gì lắm thế. Tốn mồi!] [ – Này! Thế làm thế nào để cậu có hứng? Ở đây làm gì có em út? Mà … Cậu có thể tưởng tượng ra chuyện gì đấy để tạo cảm hứng được không? Chứ … Tôi thế này mà đi tìm gái cho cậu… Ngại chết!] [ – Sao cứ cười thế? Cậu nói đi, làm thế nào để cậu có hứng? Tớ nghe các cụ bảo, trăm thằng đàn ông nói năng nhỏ nhẻ, khuôn mặt lại mềm mại như con gái thì đến 99 thằng là loại dâm ngầm và đểu giả… Nhưng cậu không giống thế. Nói chuyện cứ ông ổng ông ổng, mặt thì toàn thịt là thịt thì chỉ có thể là đểu vì ngu chứ dâm làm sao được. Chẳng lẽ…? Thảo nào… Dân nó bảo trông cậu thế thôi nhưng ghê lắm, không vừa đâu… Mà này… Sao cậu không cạn chén đi? Từ nãy đến giờ, vẫn chưa hết chén rượu thì đến bao giờ cậu mới phê? Hay vì mồi không đủ nhiều? Để tớ gọi thêm đĩa đậu lướt ván nữa nhé? Thời buổi này, thịt cá nhiều sợ lắm, thuốc tăng trọng ăn vào chỉ tổ rước bệnh. Dính ung thư như bỡn. Thôi, ta cứ rau với đậu cho nó lành, cậu Thi nhỉ?!] [ Rồi khi đĩa đậu lướt ván vừa được đặt xuống bàn, anh nhổm người, gắp một miếng, chấm vào bát mắm tôm, bỏ tọt miếng đậu vào miệng, lim dim mắt, nhai từ từ, từ từ…] [ – Nhâm nhi đi cậu. Món này vừa mát vừa bổ, lại vừa an toàn, không lo bệnh tật… Kể cũng lạ! Người như cậu mà lại chơi thân được với thằng Dân nhà tớ. Thằng ấy nghèo là bởi nó thật, thật đến ngu tối. Mà cũng cả tin lắm. Người như nó rất dễ bị lừa. May nó là con trai chứ là con gái thì tháng vài bận phải đến bệnh viện phá thai là cái chắc.… Đã nghèo lại còn sĩ, còn cố cổ súy lối sống đạo đức, thanh cao. Tớ bảo nó bao lần rồi, thời buổi này mà tử tế chỉ có nước chết đói. Ngu lắm! Tưởng học cao, nhiều chữ đã là giỏi, là nhìn xa trông rộng. Tưởng đạo đức, tử tế là sẽ được trọng vọng. Xàm! Hãm! Cậu thấy đấy, các quan bây giờ, ối quan có cần chữ đếch đâu, cũng “giật gấu vá vai” từng chữ nhưng mặt quan nào quan nấy bóng nhẫy những chữ là chữ, mở khẩu hình ra là nhả chữ xối xả. Mà các ngài đếch thèm chuộng chữ latinh đâu, toàn là chữ tượng xế, tượng hộp… nghe méo mặt mà dân bố cu đếch hiểu các ngài nói gì vì chữ nghĩa các ngài dùng đâu để bọn dân đen các cậu hiểu, thế thì cá mè một lứa à? loạn xã hội mất?. Hôm nọ, tớ mới khai quật được một quan anh cũng kha khá, mặt mũi cũng những thịt là thịt, cũng hao hao như mặt cậu, nhưng mặt quan toàn thịt thớ ngang nên trông bự lắm, phốp pháp lắm. Cái mặt mà dân có chữ các cậu gọi là loại mặt thịt, quen ngồi xổm lên văn hóa, đạo đức ý… Quan gọi tớ đến, giao cho mấy việc cỏn con để thử thách, nếu làm tốt sẽ được thu nạp dưới trướng. Dựa vào quan anh đấy, chắc tớ sẽ kiếm được kha khá, sẽ bộn tiền, sẽ khiến khối kẻ rỏ dãi vì thèm… Mà cậu có biết những việc thử thách ấy là việc gì không? Nói kiểu như cậu hay thằng Dân nhà tớ là mấy việc mất dạy, thất đức, chỉ những thằng đầu trộm đuôi cướp mới dám làm… Uầy… Các cậu chỉ giỏi nâng cao quan điểm này nọ rồi sĩ diện hão! Thế nào là mất dạy? thế nào là thất đức? Xin thưa: Đấy cũng chỉ là những khái niệm, những phạm trù đạo đức do con người đặt ra nên không có khái niệm nào, phạm trù nào là tuyệt đối đúng với mọi người, là trường tồn, bất biến cả. Phàm những thứ gì con người đặt ra cũng sẽ do con người thay đổi. Đúng hay sai là do con người, do ý thức hệ của từng giai đoạn lịch sử. Ví dụ, hôm nay tớ làm sếp, tớ bảo con lợn nó kêu gâu gâu, con trâu nó kêu cục tác, con vạc nó kêu ủn ỉn… thì cậu sẽ gật đầu lia lịa, rồi vỗ tay rần rần, thề sống thề chết rằng, đúng là con lợn nó kêu gâu gâu, con trâu nó kêu cục tác, con vạc nó kêu ủn ỉn và đó là chân lý bất di bất dịch. Rồi cậu sẽ nhắng nhít tán nhăng tán cuội lên tận trời xanh đấy là “lời vàng thước ngọc”, là “kim chỉ nam cho các thế hệ noi theo”. Thậm chí, cậu còn hô hào vợ con, anh em, bè bạn sống và làm việc theo “thánh ca”: Lợn kêu gâu gâu, trâu kêu cục tác, vạc kêu ủn ỉn… Thế nhưng ngày mai, ngày kia, thằng khác làm sếp, tớ xuống làm thằng bố cu, cậu sẽ chửi tớ là thằng ăn quàng nói bậy, còn hò cả tên củ tên cái của ông cha tớ ra mà chửi… Chắc cậu sẽ hỏi sao văn hóa lùn mà tớ nói bài bản thế? Cứ như là báo cáo viên, tuyên truyền viên chuyên nghiệp? Những chữ lừa đảo, kiểu “hiếp dâm văn hóa” như thế đều do quan anh nhét vào mồm tớ chứ tớ biết đếch gì mà nói. Còn quan anh nghĩ ra hay quan anh thuổng của thằng nào thì tớ đếch biết, cũng không có phận sự phải biết… Hôm nay tớ mời cậu bữa rượu này để cậu giúp tớ xem ngôi mộ nào hợp với tớ, để tớ còn kêu cầu xin lộc cho đúng bài bản, đúng quy trình… Nôm na là chạy chọt cho đúng cửa, được việc mà đỡ tốn kém… Mà này. Dân bảo cậu cũng biết xem cả tử vi. Cậu xem giúp tớ quan anh mà tớ đang cầu cạnh là loại người thế nào? Đểu giả, bất nghĩa thì đương nhiên rồi. Thời buổi này, có quan nào tử tế, nhân nghĩa mà leo cao, tiến nhanh như diều gặp gió đâu? Chỉ bọn cơ hội, đểu giả mới leo nhanh, leo cao, mới cần bọn người như tớ hầu hạ, tung hô chứ mấy ông quan chính trực, liêm khiết chả đá đít bọn tớ từ xa… Với lại, những quan chính trực, liêm khiết giờ hiếm lắm, lạc lõng lắm, là của hiếm, của độc… Nói thật, những quan thuộc diện quý hiếm ấy, cậu có các vàng, tớ cũng cóc thèm tung hô… Sao cứ tròn mắt nhìn tớ thế? Cũng chỉ là để biết quan anh đểu cỡ nào mà đề phòng, chơi lại khi cần đánh bài ngửa để thoát thân… “Quân tử phòng thân, tiểu nhân phòng bị gậy” mà cậu… Nào. Cậu cầm chén lên. Cạn đi. Mãi không chịu hết chén rượu thì đến bao giờ cậu mới phê. Tớ nói từ nãy cũng mỏi miệng rồi mà cậu vẫn chưa chịu cầm tay tớ, mân mê tay tớ để “đọc” cho tớ biết ngôi mộ bà cô tổ mấy đời hay ngôi mộ nào trong dòng họ nhà tớ hợp với tớ, sẽ phù hộ độ trì cho tớ để tớ “biết đường mà lội, biết lối mà tránh”…. Đừng như thằng Dân, nói chả đâu vào đâu, nào là thành kính với tổ tiên vì đạo hiếu, nào là đạo làm người là phải đàng hoàng, chính trực… nghe mà nổi da gà, phát ớn. Tiền đâu mà cúng kiếng hàng đống vong mà chả biết có vong nào chịu phù hộ cho tớ không? Tốn tiền sắm lễ, mỏi mồm khấn vái, lại bị các vị ấy chổng mông vào mặt thì tớ đếch dại. Cứ phải chắc ăn cái đã. Sắm lễ đã tốn kém, khấn vái đã mỏi mồm, thì công quả phải có, phải được vong ấy phù hộ độ trì. Thế tớ mới cầu cạnh cậu. Mới tốn bữa rượu để nhờ cậu tìm cho đúng cửa vong để tớ thắp hương, xin lộc. À mà phê với hứng thì cái nào cần hơn? Chưa phê mà hứng rồi thì có xem được không? Cũng chả biết làm thế nào để cậu hứng lên nữa. Khổ! Tớ đã uống mấy chén rượu. Cũng năn nỉ ỉ ôi cậu đến mỏi mồm mà một chén rượu cậu cũng không chịu uống hết. Lại cứ nheo mắt nhìn tớ rồi tủm tỉm cười như thằng dở người sắp lên cơn động cỡn. Chán! Hôm nay ra ngõ dẫm phải cứt!] [ Nói xong. Lấy tay quyệt môi, chớp mắt vài cái rồi cúi xuống trân trân nhìn vào chén rượu, anh thẫn mặt, trông thật tội.] [ – Em chỉ phê rượu khi đang có tâm trạng, là những lúc em đang vui hoặc lúc đang có tâm sự muốn được giãi bày, chứ bình thường em chỉ nhâm nhi vài ly xã giao thì phê rượu làm sao được. Còn chuyện hứng là hứng xem tướng tay chứ không phải hứng chuyện em út… Bệnh tật đầy mình thế này, gái gú sao được, anh!] [ – Sao đéo bảo trước. Câu giờ như thế, làm người ta cứ chờ đợi, hy vọng… Tốn tiền! Mất thời gian! Đúng là… Đéo dẫm phải cứt mà thành dẫm phải cứt. Đen! Hãm!] [ – Dân nó bảo cậu chơi thân với mấy ông thầy tử vi, tướng số, xem cũng chuẩn lắm. Cậu giới thiệu cho tớ vài ông được không?] [ Lão chửi thầm: – “Mịa ông! Giới thiệu để tôi dơ mặt với anh em bạn bè à?” nhưng cố ra vẻ khổ sở, nhăn nhó:] [ – Sao phải giải nghệ? Nghề ấy dễ sống lắm cơ mà? Dân tình đã ngu, lại cả tin, thời buổi thì nhố nhăng… các ông ấy tha hồ chặt chém… Dở hơi à mà giải nghệ. ] [ – Mình chuyện của cậu đã làm tớ bực lắm rồi. Thêm chuyện mấy ông bạn dở hơi của cậu, chắc tớ điên mất. Thôi. Chuyện của bạn cậu, tớ nghe không hợp. Tớ về.] [ Rồi anh bước xăm xăm ra khỏi quán, như cố chạy thật nhanh để khỏi phải thanh toán tiền cút rượu và 2 đĩa đậu.] [ – Lại đẩy cho người khác thanh toán. Bổn cũ soạn lại, dùng mãi mà không chán. May mà thằng này chỉ làm thằng loong toong, điếu đóm. Nó mà làm quan, khối người sẽ bị hành cho sống dở chết dở… Mà em giao lưu với hạng người ấy làm gì…] [ Mới học hết lớp 3 trường làng rồi bỏ học, lêu lổng theo chúng bạn lên Hà Nội làm đủ trò, đủ nghề, thế mà anh cũng vơ được mấy mảnh bằng Đại học, nghe đâu còn có cả bằng Thạc sĩ Tâm lý học và bằng Triết học loại giỏi lận lưng làm vốn liếng để sau này chạy chọt vào cơ cấu “lãnh đạo”. Hôm trước, lâu rồi, trước bữa anh mời rượu để nhờ lão coi số, anh gạ lão “làm bằng” Thạc sỹ Triết học chỗ bạn của anh, giá bèo lắm. Lão cười, hỏi để làm gì? Anh mắng sao hỏi ngu thế, để làm đồ trang sức cho ra dáng là người học thức uyên bác, rồi làm mớ hành trang mà chạy chức chạy quyền, chứ cứ làm thằng bố cu thì mãi nghèo mà nhục lắm. Anh còn hỏi trong nhóm bạn bất tài của lão, có thằng nào “máu” làm quan không, anh có cửa chạy, rẻ lắm. Anh bảo: – “] *Học nhiều chỉ tổ ngu! Chữ nhiều làm gì? Chữ có làm no bụng được đéo đâu! Tiền! Chỉ có tiền mới giải quyết được tiếng òng ọc òng ọc của dạ dày. Nhưng tiền nhiều mà không có quyền thì cũng nhục lắm, cũng suốt đời phải nâng bi thằng có chức, phải khúm núm trước thằng có quyền dù thằng có quyền chức ấy nói những câu ngu bỏ mẹ, còn khắm hơn cả cứt, nên bằng mọi giá phải chạy cho bằng được một chức quan để “ăn trên ngồi chốc”, để “chỉ mới húng hắng ho một tiếng cũng làm khối thằng phải tè vội ra quần…”.* Anh hỏi lão có biết Lã Bất Vi là thằng nào không? Lão thật thà bảo đấy là “con buôn”, người xứ Tàu. Anh bĩu môi rõ dài: – “ *Thế cũng đòi là dân có ăn có học! Đấy là tổ sư của nhiều quan “phụ mẫu” nhà ta đấy!”.* Ghé vào tai lão, anh nói rất nhỏ, ý như bí mật, hệ trọng lắm: *– Này! Người đàng hoàng tử tế đéo ai thích làm quan đâu. Tranh thù mà kiếm một ghế khơ khớ để dưỡng già, chú ạ. *Rồi như để thể hiện khí phách của quan phụ mẫu tương lai, anh rướn mắt, xoa bụng, ư ử như hát: *– Chỉ có đầu tư QUYỀN LỰC mới cực lãi, siêu lãi. Quyền ơi quyền sao mà yêu đến thế!* [ Vâng! Cũng chính sau vụ mời rượu nhờ xem bói không thành, anh tuyên bố chẳng thèm chơi với lão nữa, sẽ đoạn tuyệt quan hệ. Anh còn đe, sau này nếu gặp chuyện gì thì đừng có vác mặt đến nhờ vả, anh chẳng thèm giúp. Là dân thấp cổ bé họng, bản tính lại nhút nhát, ngại va chạm, sợ đến chốn công quyền nên lâu nay lão đã rèn được cách sống khiêm nhường, đúng hơn là kiếp sống an phận đến nhu nhược. Vì thế, lão tin sẽ chẳng cần đến anh nương nhờ, cũng giống như niềm tin xưa nay lão đã lấy làm kim chỉ nam: Mày lấn tới thì tao nhịn. Mày lấn tiếp. Tao nhịn tiếp. Hết chỗ để mày lấn, chắc chắn tao sẽ được yên.] [ Sáng nay, gặp chị Lý ở đầu ngõ chợ, chị hỏi: – Này, đã biết tin về thằng đấy chưa? Xộ khám cùng thằng Vĩ, thằng Đại rồi. Tham lắm thì thâm nhiều. Đã theo thằng Đại lại cấu kết với thằng Vĩ chơi xỏ thằng Đại, định lập công với thằng Vĩ để thằng Vĩ “cơ cấu” cho chút quyền lực, không ngờ vào phút chót thằng Vĩ quay sang bắt tay với thằng Đại, để hợp sức đấu lại phe cánh ông Tân, thế là con tốt đen được quẳng ra thí mạng… Nhưng cũng còn may là thằng Vĩ, thằng Đại sau đó đều bị gãy cánh, chứ không thì… Thấy cũng tội nghiệp! Nhà đấy bây giờ ủ rũ như có đại tang.] [ – Anh à. Ông đấy bị xộ khám rồi. Em đang trên đường lên Hà Nội để đưa mấy thằng cháu về quê, sợ để chúng sống trên đó rồi sẽ hỏng như đời bố chúng nó. Hôm qua, em vào trại, đã thuyết phục được ông ấy viết đơn li dị bà vợ quái thai nửa đực nửa cái và cam kết tuyệt giao với mấy thằng bạn du thử du thực để làm lại từ đầu. Ông ấy khóc nhiều lắm. Ân hận đã cưới cô vợ quái thai, đã mù quáng tin tưởng mấy thằng du thử du thực, đã ngu muội bám theo mấy thằng lưu manh Vĩ-Đại… Thôi. Muộn nhưng cũng còn may, anh ạ….]