markdown:
# Những phát hiện về vạn vật và con người
Chia sẻ: Le Xuan Lê Xuân | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:147
lượt xem 87
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100109/mrcusutn/80x100/nhung_phat_hien_ve_van_vat_con_nguoi_1_887.jpg)
##
Những phát hiện về vạn vật và con người
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Dòng chảy của bóng tối, cát, nước và của thời gian, được chuyển đổi thành những đoạn ngắt đều của đồng hồ. Nó đã trở thành một dụng cụ hữu ích để con người đo lường chuyển động trên khắp hành tinh. Các khám phá về thời gian và không gian sẽ trở thành một chiều kích liên tục.
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Những phát hiện về vạn vật và con người
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 1 MUÅC LUÅC LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU .................................................................................3 PHÊÌN I: BÊÌU TRÚÂI BAO LA .............................................................................4 Chûúng 1 Sûå quyïën ruä cuãa mùåt trùng .................................................5 Chûúng 2 Tuêìn lïî: ngûúäng cûãa khoa hoåc ...........................................13 Chûúng 3 Thûúång àïë vaâ caác nhaâ chiïm tinh .....................................18 PHÊÌN II TÛÂ THÚÂI GIAN MÙÅT TRÚÂI ÀÏËN THÚÂI GIAN ÀÖÌNG HÖÌ ...........23 Chûúng 4 Ào nhûäng giúâ töëi .................................................................24 Chûúng 5 Phaát minh giúâ àöìng àïìu .....................................................32 Chûúng 6 Mang thúâi gian ài khùæp núi ...............................................37 PHÊÌN III CHIÏËC ÀÖÌNG HÖÌ CUÃA NHAÂ TRUYÏÌN GIAÁO .............................45 Chûúng 7 Múã àûúâng vaâo Trung Hoa ..................................................46 Chûúng 8 Meå cuãa caác maáy moác ..........................................................54 Chûúng 9 Taåi sao laåi xaãy ra bïn Têy .................................................56 PHÊÌN IV ÀÕA LYÁ CUÃA TRÑ TÛÚÃNG TÛÚÅNG ................................................61 Chûúng 10 Kinh súå trûúác nuái non ......................................................62 Chûúng 11 Veä baãn àöì bêìu trúâi vaâ êm phuã .........................................66 Chûúng 12 Sûå löi cuöën cuãa tñnh àöëi xûáng ..........................................71 Chûúng 13 Giaáo àiïìu giam haäm kiïën thûác ........................................81 Chûúng 14 Quay vïì vúái traái àêët phùèng ..............................................85 PHÊÌN V ÀÛÚÂNG ÀI ÀÏËN PHÛÚNG ÀÖNG..................................................90 Chûúng 15 caác cuöåc haânh hûúng Kitö giaáo ........................................91 Chûúng 16 Ngûúâi Möng Cöí àaä múã àûúâng nhû thïë naâo .....................97 Chûúng 17 Caác nhaâ truyïìn giaáo ngoaåi giao .....................................102 Chûúng 18 Khaám phaá chêu AÁ ..........................................................107 http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 2 Chûúng 19 Thúâi àaåi àen töëi trïn àûúâng böå ......................................112 PHÊÌN VI ÀI VOÂNG QUANH TRAÁI ÀÊËT .......................................................116 Chûúng 20 Phuåc Hûng vaâ tu sûãa lyá thuyïët Ptolïmï .......................117 Chûúng 21 Caác nhaâ haâng haãi Böì Àaâo Nha tiïn phong ...................124 Chûúng 22 Bïn kia muäi hiïím ngheâo ................................................133 Chûúng 23 Àïën ÊËn Àöå vaâ trúã vïì .......................................................140 Chûúng 24 Taåi sao khöng phaãi ngûúâi AÃ Rêåp?..................................145 http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 3 LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU "Thúâi gian laâ nhaâ khaám phaá vô àaåi nhêët", Francis Bacon (1625). Khaám phaá vô àaåi àêìu tiïn laâ thúâi gian, khung cuãa kinh nghiïåm. Chó khi biïët phên àõnh nùm thaáng, tuêìn lïî, ngaây giúâ, phuát giêy, con ngûúâi múái thoaát ra àûúåc caái chu kyâ àún àiïåu cuãa thiïn nhiïn. Doâng chaãy cuãa boáng töëi, caát, nûúác vaâ cuãa thúâi gian, àûúåc chuyïín àöíi thaânh nhûäng àoaån ngùæt àïìu cuãa àöìng höì. Noá àaä trúã thaânh möåt duång cuå hûäu ñch àïí con ngûúâi ào lûúâng chuyïín àöång trïn khùæp haânh tinh. Caác khaám phaá vïì thúâi gian vaâ khöng gian seä trúã thaânh möåt chiïìu kñch liïn tuåc. Caác cöång àöìng cuãa thúâi gian seä mang àïën cho caác cöång àöìng tri thûác àêìu tiïn nhûäng caách thûác àïí chia seã khaám phaá, möåt giúái tuyïën chung vïì caái coân chûa àûúåc biïët àïën. http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 4 Phêìn I: Bêìu trúâi bao la "Thûúång Àïë àaä taåo dûång caác haânh tinh vaâ caác ngöi sao khöng phaãi àïí chuáng thöëng trõ con ngûúâi, nhûng àïí chuáng cuäng nhû caác taåo vêåt khaác, vêng phuåc vaâ phuåc vuå con ngûúâi" - Paracelsus (1541) http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 5 CHÛÚNG 1 SÛÅ QUYÏËN RUÄ CUÃA MÙÅT TRÙNG Tûâ cûåc têy bùæc Greenland túái cûåc nam Patagonia, ngûúâi ta àêu àêu cuäng àoán chaâo trùng múái - möåt thúâi gian àïí ca haát vaâ cêìu nguyïån, ùn uöëng vaâ vui chúi. Ngûúâi Eskimö múã möåt lïî höåi, trong àoá caác phaáp sû cuãa hoå cûã haânh, hoå tùæt hïët àeân röìi vui veã vúái nhûäng ngûúâi phuå nûä. Caác thöí dên Nam Phi haát möåt baâi thaánh ca: "Trùng Múái!.. Kñnh chaâo, Kñnh chaâo Trùng Múái!". Dûúái aánh trùng, moåi ngûúâi àïìu thñch khiïu vuä. Vaâ mùåt trùng coân coá nhûäng sûå quyïën ruä khaác. Theo lúâi kïí cuãa sûã gia Tacitus caách àêy gêìn 2000 nùm, nhûäng cöång àöìng ngûúâi Àûác cöí àaåi thûúâng töí chûác lïî höåi vaâo nhûäng ngaây trùng non hay trùng troân, laâ "nhûäng muâa àûúåc coi laâ töët àeåp nhêët àïí bùæt àêìu cöng viïåc laâm ùn". Khùæp núi ta àïìu tòm thêëy nhûäng yá nghôa thêìn thoaåi, huyïìn bñ vaâ laäng maån vïì mùåt trùng - mùåt trùng àûúåc goåi laâ chõ Hùçng, chõ Nguyïåt; mùåt trùng gùæn liïìn vúái truyïån Thùçng Cuöåi ngöìi göëc cêy àa; mùåt trùng àûúåc coi laâ khung caãnh lyá tûúãng àïí àöi trai gaái heån hoâ tònh tûå. Nhûng yá nghôa sêu xa vaâ quan troång nhêët cuãa mùåt trùng coá liïn quan túái viïåc ào lûúâng thúâi gian; mùåt trùng àûúåc goåi laâ nguyïåt, laâ möåt tuêìn trùng, nghôa laâ möåt thaáng. Ngûúâi cöí xûa àaä biïët duâng mùåt trùng laâm möåt àún võ ào lûúâng thúâi gian. Tuy viïåc sûã duång mùåt trùng laâm àún võ thúâi gian naây khaá àún giaãn, nhûng noá tûâng laâ möåt caåm bêîy àöëi vúái àêìu oác ngêy thú cuãa con ngûúâi. Tñnh thaáng theo mùåt trùng rêët tiïån lúåi, vò khùæp núi trïn mùåt àêët àïìu coá thïí nhòn thêëy caác chu kyâ trùng, thïë nhûng noá dêîn ngûúâi ta vaâo ngoä cuåt. Àiïìu maâ caác thúå sùn vaâ nöng dên cêìn coá möåt lõch caác muâa - möåt caách àïí dûå baáo seä coá mûa hay tuyïët, noáng hay laånh. Coân bao lêu nûäa múái túái thúâi kyâ gieo tröìng? Khi naâo seä coá àúåt sûúng giaá àêìu tiïn? Khi naâo seä coá mûa luä? Mùåt trùng khöng giuáp àûúåc bao nhiïu cho nhûäng nhu cêìu êëy. Thûåc ra, nhûäng chu kyâ cuãa mùåt trùng tûúng ûáng möåt caách kyâ laå vúái chu kyâ kinh nguyïåt cuãa phuå nûä, vò möåt tuêìn trùng, nghôa laâ möåt thúâi gian cêìn thiïët àïí mùåt trùng trúã vïì cuâng möåt võ trñ trong http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 6 bêìu trúâi, laâ hún keám 28 ngaây vaâ möåt ngûúâi phuå nûä coá thai coá thïí tröng chúâ seä sinh con sau 10 tuêìn trùng naây. Nhûng möåt nùm tñnh theo mùåt trúâi - caách ào lûúâng chñnh xaác caác ngaây giûäa caác muâa trúã vïì - laâ 365 1/4 ngaây. Caác chu kyâ cuãa mùåt trùng laâ do chuyïín àöång cuãa mùåt trùng xoay quanh traái àêët cuâng luác vúái traái àêët xoay quanh mùåt trúâi. Quyä àaåo cuãa mùåt trùng hònh ïlñp vaâ rúâi xa quyä àaåo cuãa traái àêët vúái mùåt trúâi möåt goác khoaãng 5 àöå. Àêy laâ lyá do taåi sao nhêåt thûåc khöng xaãy ra hùçng thaáng. Caác chu kyâ cuãa mùåt trùng khöng tûúng ûáng vúái caác chu kyâ cuãa mùåt trúâi, àêy laâ möåt sûå kiïån gêy thùæc mùæc vaâ kñch thñch suy nghô cuãa con ngûúâi. Giaá maâ ngûúâi ta coá thïí tñnh toaán àûúåc chu kyâ caác muâa vaâ caác nùm bùçng caách chó cêìn nhên lïn caác chu kyâ cuãa mùåt trùng thò viïåc tñnh toaán àúä rùæc röëi cho ngûúâi ta biïët bao. Nhûng nïëu nhû vêåy, coá leä chuáng ta cuäng mêët ài àöång cú àïí nghiïn cûáu vïì bêìu trúâi vaâ trúã thaânh nhûäng nhaâ toaán hoåc. Nhû chuáng ta biïët ngaây nay, caác muâa trong nùm bõ chi phöëi búãi caác chuyïín àöång cuãa traái àêët xoay quanh mùåt trúâi. Möîi chu kyâ caác muâa àaánh dêëu viïåc traái àêët trúã vïì võ trñ cuä cuãa noá trïn quyä àaåo, möåt chuyïín àöång tûâ möåt àiïím phên (hay àiïím chñ) sang àiïím kïë tiïëp. Loaâi ngûúâi cêìn coá möåt lõch àïí sinh hoaåt trong muâa. Phaãi bùæt àêìu thïë naâo? Ngûúâi Babylon cöí àaåi bùæt àêìu vúái lõch mùåt trùng vaâ tiïëp tuåc duy trò noá. Sûå cöë chêëp cuãa hoå vúái caác chu kyâ mùåt trùng trong viïåc laâm lõch àaä taåo ra nhûäng hêåu quaã nghiïm troång. Khi tòm caách ào chu kyâ caác muâa theo böåi söë cuãa caác chu kyâ mùåt trùng, hoå àaä khaám phaá ra, khoaãng nùm 432 trûúác C.N., chu kyâ 19 nùm goåi laâ chu kyâ Mïtönic (theo tïn cuãa nhaâ thiïn vùn Mïtön). Hoå thêëy rùçng nïëu duâng möåt chu kyâ 19 nùm, göìm 7 nùm coá 13 thaáng vaâ 12 nùm chó coá 12 thaáng, hoå coá thïí tiïëp tuåc sûã duång caác chu kyâ roä raâng thuêån tiïån cuãa mùåt trùng laâm cú súã àïí tñnh lõch cuãa hoå. Viïåc hoå cheân vaâo möåt thaáng phuå tröåi traánh àûúåc caái bêët tiïån cuãa möåt nùm "tröi nöíi" trong àoá caác muâa dêìn dêìn tröi nöíi theo caác thaáng mùåt trùng, khiïën khöng thïí biïët àûúåc thaáng naâo seä bùæt àêìu möåt muâa múái. Lõch Mïtönic vúái chuâm 19 nùm quaá phûác taåp khöng tiïån cho viïåc sûã duång hùçng ngaây. Ngûúâi Ai Cêåp hêìu nhû traánh àûúåc nhûäng quyïën ruä cuãa mùåt trùng. Nhû chuáng ta biïët, hoå laâ nhûäng ngûúâi àêìu tiïn khaám phaá ra thúâi gian cuãa nùm mùåt trúâi vaâ xaác àõnh noá möåt caách cuå thïí vaâ thûåc http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 7 duång. Giöëng nhû vúái caác thaânh tûåu quan troång khaác cuãa nhên loaåi, chuáng ta biïët àûúåc caái gò röìi, nhûng vêîn coân thùæc mùæc vïì caái taåi sao, caái thïë naâo vaâ caã caái khi naâo. Thùæc mùæc thûá nhêët laâ taåi sao laåi do ngûúâi Ai cêåp tòm ra. Ngûúâi Ai Cêåp khöng coá sùén nhûäng duång cuå thiïn vùn àûúåc biïët àïën trong thïë giúái cöí àaåi. Hoå khöng coá nhûäng thiïn taâi toaán hoåc xuêët sùæc. Khoa thiïn vùn cuãa hoå coân rêët thö sú so vúái khoa thiïn vùn cuãa ngûúâi Hy Laåp vaâ caác dên töåc khaác úã vuâng Àõa Trung Haãi vaâ chõu aãnh hûúãng maånh búãi caác nghi tiïët tön giaáo. Nhûng coá leä vaâo khoaãng 2500 trûúác C.N., hoå àaä mûúâng tûúång ra caác dûå àoaán thúâi àiïím mùåt trúâi moåc hay mùåt trúâi lùån seä chiïëu doåi lïn àónh cuãa möåt thaáp kyã niïåm, nhúâ àoá hoå tùng thïm caãnh rûåc rúä cho caác lïî nghi hay caác cuöåc mûâng kyã niïåm cuãa hoå. Phûúng thûác laâm lõch cuãa Babylon sûã duång chu kyâ mùåt trùng vaâ àiïìu chónh caác muâa vaâ nùm mùåt trúâi bùçng caách cheân thïm möåt thaáng, nïn toã ra bêët tiïån. Nhûäng sûå tuây tiïån cuãa caác àõa phûúng thùæng thïë. Taåi Hy Laåp, caác miïìn àêët nûúác bõ phên caách búãi caác nuái àöìi vaâ caác vuâng biïín vaâ caác àöìng bùçng phò nhiïu, möîi tiïíu quöëc coá lõch riïng cho mònh, tuây tiïån "cheân vaâo" thaáng phuå tröåi àïí àaánh dêëu möåt lïî höåi àõa phûúng hay àaáp ûáng caác nhu cêìu chñnh trõ. Kïët quaã laâ laâm hoãng chñnh muåc àñch cuãa lõch - möåt khung thúâi gian àïí giuáp quy tuå ngûúâi ta laåi vúái nhau, giuáp thûåc hiïån dïî daâng caác kïë hoaåch chung, nhû caác thoãa thuêån vïì thúâi kyâ bùæt àêìu gieo tröìng vaâ phên phöëi haâng hoáa. Ngûúâi Ai Cêåp khöng coá gen toaán hoåc cuãa ngûúâi Hy Laåp, nhûng hoå àaä giaãi quyïët àûúåc vêën àïì thûåc tiïîn. Hoå àaä phaát minh ra möåt lõch phuåc vuå cho caác nhu cêìu hùçng ngaây trïn khùæp àêët nûúác hoå. Ngay tûâ nùm 3200 trûúác C. N., toaân vuâng thung luäng söng Nile àaä thöëng nhêët vúái chêu thöí söng Nile thaânh möåt àïë quöëc duy nhêët trong suöët 3000 nùm, maäi cho túái Thúâi àaåi Clïöpatra. Sûå thöëng nhêët chñnh trõ coân àûúåc sûå höî trúå cuãa thiïn nhiïn. Giöëng nhû caác thiïn thïí trïn bêìu trúâi, söng Nile cuäng mang möåt doâng chaãy tûå nhiïn ïm àïìm vaâ thú möång. Laâ con söng daâi nhêët úã chêu Phi, söng Nile traãi daâi 4 ngaân dùåm tûâ àêìu nguöìn xa tùæp, thu gom lûúång nûúác mûa vaâ tuyïët döìi daâo cuãa caác cao nguyïn Ïtiöpia vaâ toaân thïí miïìn àöng bùæc cuãa luåc àõa trong möåt doâng söng lúán duy nhêët vaâ àöí ra Àõa Trung Haãi. Ngûúâi cöí àaåi dûåa theo gúåi yá cuãa Herodotus àaä goåi Ai Cêåp laâ "quaâ tùång cuãa söng Nile". Viïåc ài tòm caác nguöìn cuãa söng Nile, giöëng nhû viïåc ài tòm Cheán Thaánh, chêët chûáa vö söë nhûäng yá http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 8 nghôa huyïìn bñ vaâ àaä kñch thñch nhûäng nhaâ thaám hiïím gan daå vaâo thïë kyã 19. Söng Nile àaä laâm hoa maâu tûúi töët, taåo thuêån lúåi cho nïìn thûúng maåi vaâ ngaânh kiïën truác cuãa Ai Cêåp. Laâ àûúâng giao thöng thûúng maåi lúán, söng Nile coân laâ àûúâng vêån taãi caác vêåt liïåu àïí xêy dûång caác àïìn thúâ vaâ kim tûå thaáp àöì söå. Möåt cêy thaáp bùçng àaá granñt nùång 3 nghòn têën coá thïí àûúåc khai thaác úã Aswan röìi àûúåc vêån chuyïín 2 trùm dùåm xuöi doâng söng túái thaânh Thebes. Söng Nile nuöi dûúäng caác thaânh phöë cùæm doåc hai bïn búâ söng. Chùèng laå gò ngûúâi Ai Cêåp goåi söng Nile laâ "biïín" vaâ trong Kinh Thaánh noá àûúåc goåi laâ "Söng Caã". Nhõp chaãy cuãa söng Nile cuäng chñnh laâ nhõp chaãy cuãa àúâi söëng Ai Cêåp. Mûåc nûúác söng dêng lïn hùçng nùm àõnh ra lõch gieo tröìng vaâ gùåt haái vúái ba muâa: tûúái tiïu, tùng trûúãng vaâ thu hoaåch. Nûúác luä cuãa söng Nile tûâ cuöëi thaáng 6 àïën cuöëi thaáng 10 böìi nhiïìu àêët phuâ sa phò nhiïu, giuáp cho hoa maâu àûúåc gieo tröìng vaâ tùng trûúãng tûâ cuöëi thaáng 10 àïën cuöëi thaáng 2, àûúåc thu hoaåch tûâ cuöëi thaáng 2 àïën cuöëi thaáng 6. Vûâa àïìu àùån vûâa cêìn thiïët cho àúâi söëng giöëng nhû mùåt trúâi, mûåc nûúác söng Nil dêng lïn àaánh dêëu cho nùm cuãa söng Nil. Hiïín nhiïn, lõch Ai Cêåp sú khúãi laâ möåt "àöìng höì söng Nil" - möåt cêy thûúác àún sú àaánh dêëu mûåc nûúác söng dêng lïn hùçng nùm. Chó cêìn tñnh toaán niïn lõch söng Nil trong möåt ñt nùm cuäng cho thêëy roä noá khöng tûúng ûáng vúái caác chu kyâ mùåt trùng. Nhûng ngay tûâ rêët súám, ngûúâi Ai Cêåp àaä khaám phaá ra rùçng coá thïí laâm ra möåt lõch vïì muâa rêët hûäu ñch vúái mûúâi hai thaáng, möîi thaáng göìm ba mûúi ngaây, cöång thïm 5 ngaây vaâo cuöëi nùm, thaânh möåt nùm 365 ngaây. Àoá laâ lõch "dên sûå", hay "lõch söng Nile, maâ ngûúâi Ai Cêåp àaä bùæt àêìu sûã duång ngay tûâ nùm 4241 trûúác C.N". Khöng duâng chu kyâ tiïån duång cuãa mùåt trùng, ngûúâi Ai Cêåp àaä tòm ra möåt kyá hiïåu khaác àïí àaánh dêëu nùm cuãa hoå: sao Thiïn Lang, ngöi sao saáng nhêët trïn bêìu trúâi. Möîi nùm möåt lêìn, sao Thiïn Lang moåc vaâo buöíi saáng cuâng àûúâng thùèng vúái mùåt trúâi. Sao Thiïn Lang moåc hùçng nùm tûúng ûáng vúái giûäa muâa nûúác luä cuãa söng Nile, àaä trúã thaânh àêìu nùm theo lõch Ai Cêåp. Sûå kiïån naây àûúåc àaánh dêëu bùçng möåt lïî höåi àêìu nùm göìm 5 ngaây (nhûäng ngaây khöng nùçm trong caác thaáng), àûúåc cûã haânh àïí tön kñnh lêìn lûúåt sinh nhêåt cuãa Osiris, cuãa thêìn Horus (con thêìn Osiris), thêìn Set (thuâ àõch cuãa Osiris), cuãa Isis (chõ vaâ vúå cuãa Osiris) vaâ cuãa Nepththys (vúå cuãa Set). http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 9 Hiïín nhiïn, vò nùm mùåt trúâi khöng àuáng 365 ngaây, nïn traãi qua nhiïìu thïë kyã, nùm Ai Cêåp 365 ngaây àaä trúã thaânh möåt "nùm tröi nöíi" vúái möîi thaáng àûúåc xaác àõnh dêìn dêìn xaãy ra vaâo möåt muâa khaác nhau. Sûå sai biïåt naây quaá nhoã khiïën phaãi thêåt nhiïìu nùm, daâi hún möåt àúâi ngûúâi rêët nhiïìu, thò sûå sai biïåt naây múái gêy xaáo tröån cho àúâi söëng hùçng ngaây. Möîi thaáng di chuyïín qua moåi muâa trong suöët möåt nghòn böën trùm saáu mûúi nùm. Hún nûäa, lõch Ai Cêåp naây ñch lúåi hún bêët kyâ lõch naâo khaác vaâo thúâi àoá nïn àaä àûúåc Julius Cesar duâng àïí laâm lõch Julian cuãa öng. Noá töìn taåi suöët thúâi Trung Cöí vaâ vêîn coân àûúåc Copernic sûã duång trong caác baãng tñnh thiïn thïí cuãa öng vaâo thïë kyã 16. Mùåc dêìu vúái lõch hùçng ngaây cuãa mònh, ngûúâi Ai Cêåp àaä thaânh cöng trong viïåc tuyïn böë hoå khöng lïå thuöåc mùåt trùng, nhûng mùåt trùng vêîn coân taåo sûå mï hoùåc cho con ngûúâi cöí àaåi. Nhiïìu dên töåc, kïí caã ngûúâi Ai Cêåp, vêîn duâng chu kyâ mùåt trùng àïí hûúáng dêîn caác lïî höåi tön giaáo vaâ caác ngaây kyã niïåm huyïìn bñ cuãa mònh. Ngay caã ngaây nay, nhûäng ngûúâi chõu aãnh hûúãng tñn ngûúäng maånh vêîn bõ chi phöëi búãi caác chu kyâ cuãa mùåt trùng. Nhûäng bêët tiïån cuãa viïåc söëng theo lõch mùåt trùng trúã thaânh möåt bùçng chûáng cho niïìm tin tön giaáo hùçng ngaây. Ngûúâi Do Thaái, chùèng haån, vêîn theo êm lõch cuãa hoå vaâ möîi thaáng êm lõch Do Thaái vêîn bùæt àêìu khi trùng múái xuêët hiïån. Àïí nùm êm lõch cuãa hoå phuâ húåp vúái nùm theo muâa, ngûúâi Do Thaái àaä thïm vaâo möåt thaáng cho möîi nùm nhuêån vaâ lõch Do Thaái àaä trúã thaânh möåt mön hoåc kyâ cuåc cuãa caác giaáo sô Do Thaái. Nùm êm lõch Do Thaái göìm 12 thaáng, möîi thaáng 29 hay 30 ngaây, töíng cöång 354 ngaây. Àïí laâm cho àuã nùm dûúng lõch, nhûäng nùm nhuêån thïm vaâo möåt thaáng, möîi thaáng 29 hay 30 ngaây, töíng cöång 354 ngaây. Àïí laâm cho àuã nùm dûúng lõch, nhûäng nùm nhuêån thïm vaâo möåt thaáng cho caác nùm thûá ba, saáu, taám, mûúâi möåt, mûúâi nùm. Thónh thoaãng cêìn coá caác sûå àiïìu chónh khaác cho caác dõp lïî cuãa hoå xaãy ra àuáng muâa - vñ duå, àïí àaãm baão cho dõp lïî Vûúåt Qua laâ lïî muâa xuên diïîn ra sau xuên phên. Trong Kinh Thaánh, hêìu hïët caác thaáng àïìu lêëy tïn Babylon thay vò tïn Do Thaái. Kitö giaáo theo Do Thaái giaáo trong hêìu hïët caác lïî cuãa mònh, àaä duy trò sûå gùæn boá cuãa mònh vúái nùm êm lõch. Caác "ngaây lïî di àöång" cuãa Giaáo Höåi khöng cöë àõnh theo nùm dûúng lõch vò Giaáo Höåi muöën giûä cho caác ngaây lïî êëy tûúng ûáng vúái caác chu kyâ cuãa mùåt trùng. Nhûäng ngaây lïî naây vêîn coân gúåi laåi cho chuáng ta niïìm hûáng http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 10 caãm ban àêìu cuãa luöìng aánh saáng rûåc rúä trïn bêìu trúâi ban àïm. Hiïín nhiïn ngaây lïî di àöång quan troång nhêët cuãa Kitö giaáo laâ lïî Phuåc Sinh, cûã haânh cuöåc söëng laåi cuãa Chuáa Giïsu. Theo Saách Kinh Chung cuãa Giaáo Höåi Anh giaáo, ngaây lïî Phuåc Sinh luön luön rúi vaâo chuã nhêåt àêìu tiïn sau trùng troân, tûác laâ ngaây chuã nhêåt àêìu tiïn sau ngaây 21 thaáng ba hoùåc ngaây kïë tiïëp, vaâ nïëu trùng troân xaãy ra vaâo möåt ngaây chuã nhêåt, thò lïî Phuåc Sinh seä rúi vaâo ngaây chuã nhêåp kïë tiïëp. Coá caã chuåc ngaây lïî khaác cuãa Giaáo Höåi àûúåc êën àõnh dûåa vaâo ngaây lïî Phuåc Sinh vaâ ngaây êm lõch cuãa lïî naây, kïët quaã laâ lïî Phuåc Sinh chi phöëi khoaãng 17 tuêìn lïî trong lõch Giaáo Höåi. Viïåc êën àõnh ngaây lïî Phuåc Sinh - hay noái caách khaác, viïåc êën àõnh lõch - àaä laâ möåt vêën àïì vaâ möåt biïíu tûúång lúán. Vò saách Kinh Thaánh Tên Ûúác kïí laåi rùçng Chuáa Giïsu bõ àoáng àinh vaâo ngaây lïî Vûúåt Qua cuãa Do Thaái giaáo, cho nïn viïåc kyã niïåm Chuáa Söëng Laåi vaâo ngaây lïî Phuåc Sinh roä raâng gùæn liïìn vúái lõch Do Thaái. Kïët quaã têët yïëu laâ viïåc êën àõnh ngaây lïî Phuåc Sinh seä tuây thuöåc vaâo löëi tñnh toaán phûác taåp cuãa Thûúång Höåi Àöìng Do Thaái giaáo trong viïåc êën àõnh ngaây lïî Vûúåt Qua. Nhiïìu Kitö hûäu thúâi kyâ àêìu giaãi thñch Kinh Thaánh theo nghôa àen nïn àaä xaác àõnh rùçng Chuáa Giïsu chïët vaâo ngaây thûá saáu vaâ söëng laåi vaâo ngaây Chuã nhêåt Phuåc Sinh tiïëp theo. Nhûng nïëu ngaây lïî naây àûúåc mûâng theo êm lõch Do Thaái, thò khöng coá gò baão àaãm laâ lïî Phuåc Sinh phaãi rúi vaâo ngaây Chuã nhêåt. Cuöåc tranh caäi gay gùæt vïì lõch àaä gêy ra cuöåc ly giaáo àêìu tiïn giûäa Giaáo Höåi Chñnh Thöëng Phûúng Àöng vúái Giaáo Höåi Cöng Giaáo Röma. Caác Kitö hûäu phûúng àöng theo êm lõch nïn tiïëp tuåc duy trò lïî Phuåc Sinh vaâo ngaây 14 cuãa thaáng êm lõch, bêët kïí ngaây naây coá thïí laâ chuã nhêåt hay khöng. Taåi Cöng Àöìng Chung àêìu tiïn cuãa Kitö giaáo hoåp úã Nicea bïn Tiïíu aá vaâo nùm 325, möåt trong nhûäng vêën àïì phaãi thöëng nhêët trong toaân thïë giúái Kitö giaáo laâ viïåc êën àõnh ngaây lïî Phuåc Sinh. Ngûúâi ta àaä êën àõnh möåt ngaây chung sao cho caã hai giaáo höåi àïìu duy trò êm lõch vaâ àöìng thúâi baão àaãm cho ngaây Phuåc Sinh luön luön rúi vaâo Chuã nhêåt. Nhûng àiïìu naây khöng giaãi quyïët àûúåc vêën àïì. Àïí coá thïí êën àõnh chung, phaãi coá ngûúâi lo viïåc dûå baáo nhûäng chu kyâ mùåt trùng vaâ àûa noá vaâo trong dûúng lõch. Cöng Àöìng Nicea àaä trao nhiïåm vuå naây cho giaám muåc thaânh Alexandria. Taåi trung têm thiïn vùn cöí kñnh êëy, võ giaám muåc naây phaãi dûå baáo nhûäng chu kyâ cuãa mùåt trùng cho têët caã caác nùm trong tûúng lai. Sûå bêët àöìng vïì caách dûå http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 11 baáo nhûäng chu kyâ àùåc biïåt naây àaä dêîn àïën möåt sûå phên reä trong Giaáo Höåi, vúái kïët quaã laâ caác miïìn khaác nhau trïn thïë giúái tiïëp tuåc mûâng lïî Phuåc Sinh vaâo caác chuã nhêåt khaác nhau. Viïåc sûãa àöíi lõch do Giaáo Hoaâng Gregorio XIII thûåc hiïån laâ cêìn thiïët, vò lõch maâ Julius Cesar àaä mûúån cuãa Ai Cêåp vaâ toaân thïí phûúng Têy àaä sûã duång cho túái thúâi àoá thò khöng àuã chñnh xaác àïí ào chu kyâ dûúng lõch. Nùm dûúng lõch thûåc tïë - thúâi gian cêìn thiïët àïí traái àêët quay àuã möåt voâng quanh quyä àaåo mùåt trúâi - laâ 365 ngaây, 5 giúâ, 48 phuát vaâ 46 giêy. Nghôa laâ ñt hún 11 phuát 14 giêy so vúái con söë 365 1/4 ngaây cuãa nùm theo lõch Ai Cêåp. Kïët quaã laâ caác ngaây thaáng trong lõch dêìn dêìn mêët ài sûå tûúng quan vúái caác sûå kiïån cuãa mùåt trúâi vaâ caác muâa. Ngaây troång yïëu àïí tñnh ngaây lïî Phuåc Sinh laâ ngaây xuên phên, àaä àûúåc Cöng Àöìng Nicea êën àõnh laâ ngaây 21 thaáng 3. Nhûng nhûäng sûå thiïëu chñnh xaác tñch luäy dêìn trong lõch Julian àaä khiïën cho ngaây xuên phên cuãa nùm 1582 thûåc sûå rúi vaâo ngaây 11 thaáng 3. Giaáo Hoaâng Gregorio XIII laâ möåt nhaâ caãi caách àêìy nghõ lûåc trong möåt söë lônh vûåc. Ngaâi àaä quyïët têm tu sûãa niïn lõch möåt caách dûát khoaát. Nùm 1582, ngaâi àaä truyïìn rùçng ngaây kïë tiïëp sau 4 thaáng 10 ngaây laâ ngaây 15 thaáng 10. Nhû thïë cuäng coá nghôa laâ xuên phên cuãa nùm túái seä rúi vaâo ngaây 21 thaáng 3, àuáng theo àoâi hoãi cuãa dûúng lõch caác muâa. Thïë laâ niïn lõch theo muâa àaä àûúåc höìi phuåc laåi theo niïn lõch àaä coá nùm 325. Nhûäng nùm nhuêån cuãa lõch Julian cuä àaä àûúåc àiïìu chónh laåi. Àïí traánh tñch luäy sûå khaác biïåt do 11 phuát möîi nùm, lõch Gregorio àaä loaåi boã nhûäng ngaây nhuêån trong caác nùm coá hai söë 0 têån cuâng, trûâ khi chuáng chia chùén cho 400. Lõch naây àaä trúã thaânh lõch múái àûúåc phûúng Têy sûã duång cho túái nay. Trúã laåi nùm 1582, khi Giaáo Hoaâng Gregorio cùæt búát 10 ngaây trong lõch nùm êëy, àaä coá nhûäng sûå phaân naân vaâ xaáo tröån. Nhûäng ngûúâi laâm thuï àoâi hûúãng àuã söë lûúng cho thaáng àaä bõ cùæt ngùæn àoá; caác chuã nhên tûâ chöëi. Ngûúâi ta phaãn àöëi vò tuöíi thoå mònh bõ ruát ngùæn do sùæc lïånh cuãa Giaáo Hoaâng. Nhûng khi nûúác Anh vaâ caác thuöåc àõa chêu Myä hoåp laåi àïí thûåc hiïån viïåc àöíi lõch, Benjamin Franklin, 46 tuöíi khi öng bõ ruát mêët 10 ngaây àúâi mònh, àaä hoám hónh viïët cho caác àöåc giaã quyïín Poor Riachard’s Almanach rùçng hoå phaãi vui mûâng múái àuáng: "Àöåc giaã thên mïën, baån àûâng ngaåc nhiïn, cuäng àûâng tûác giêån vò viïåc bõ ruát búát 10 ngaây, cuäng àûâng nuöëi tiïëc àaä bõ mêët nhiïìu thúâi giúâ nhû thïë, nhûng haäy tûå an uãi vò http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 12 caác chi tiïu cuãa baån àûúåc giaãm nheå vaâ têm trñ baån àûúåc thaãnh thúi hún". Thïë giúái khöng bao giúâ chêëp nhêån hoaân toaân lõch caãi caách Gregorio. Giaáo Höåi Chñnh Thöëng Phûúng Àöng vêîn theo lõch Julian àïí tñnh ngaây lïî Phuåc Sinh cuãa mònh. Tuy nhiïn, àöëi vúái caác sinh hoaåt thûúâng ngaây, toaân thïë giúái Kitö giaáo àïìu chêëp nhêån dûúng lõch vò noá tiïån lúåi cho viïåc nhaâ nöng vaâ cöng viïåc buön baán. Coân Höìi Giaáo vò muöën trung thaânh vúái lúâi tiïn tri Möhameát cuãa mònh vaâ vúái nhûäng lúâi daåy cuãa Kinh Koran, nïn vêîn duy trò êm lõch. Taåi Trung Hoa, cuöåc caách maång 1911 àaä thûåc hiïån möåt cuöåc caãi caách vaâ àûa vaâo sûã duång lõch phûúng Têy bïn caånh lõch truyïìn thöëng cuãa Trung Hoa. Nùm 1929 Liïn Xö muöën xoáa boã lõch Kitö giaáo, nïn àaä thay thïë lõch Gregorio bùçng lõch Caách maång. Tuêìn lïî coá 5 ngaây, 4 ngaây laâm viïåc, ngaây thûá nùm nghó vaâ möîi thaáng coá saáu tuêìn. Nhûäng ngaây phuå tröåi àïí laâm cho nùm àuã 365 hay 366 ngaây seä laâ nhûäng ngaây nghó. Tïn caác thaáng vêîn giûä theo lõch Gregorio, nhûng tïn caác ngaây trong tuêìn àûúåc goåi àún giaãn bùçng con söë. Àïën nùm 1940, Liïn Xö àaä quay trúã laåi vúái lõch Gregorio quen thuöåc. http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 13 CHÛÚNG 2 TUÊÌN LÏÎ: NGÛÚÄNG CÛÃA KHOA HOÅC Bao lêu con ngûúâi coân àaánh dêëu àúâi söëng mònh bùçng nhûäng chu kyâ cuãa thiïn nhiïn - caác muâa àùæp àöíi, trùng non hay trùng troân - thò con ngûúâi vêîn coân bõ thiïn nhiïn giam haäm. Nïëu con ngûúâi muöën tûå lêåp vaâ àöíi múái thïë giúái bùçng nhûäng saáng taåo cuãa mònh, hoå cêìn phaãi coá caách ào lûúâng thúâi gian riïng cuãa mònh. Vaâ nhûäng chu kyâ nhên taåo naây seä trúã nïn àa daång möåt caách kyâ diïåu. Coá leä tuêìn lïî laâ möåt trong nhûäng nhoám àún võ thúâi gian nhên taåo coá súám nhêët trong lõch sûã. Tuêìn lïî khöng phaãi laâ möåt saáng taåo cuãa phûúng Têy, cuäng khöng phaãi úã àêu tuêìn lïî cuäng göìm 7 ngaây. Trïn khùæp thïë giúái, ngûúâi ta thêëy coá ñt nhêët laâ 15 kiïíu tuêìn lïî khaác nhau, vúái nhûäng têåp húåp tûâ 5 àïën 10 ngaây. Kiïíu tuêìn lïî àûúåc sûã duång phöí biïën nhêët khöng phaãi möåt têåp húåp söë ngaây àùåc biïåt naâo, maâ laâ do nhu cêìu vaâ ûúác muöën coá möåt têåp húåp naâo àoá maâ thöi. Con ngûúâi coá möåt ûúác muöën maänh liïåt vaâ thuác baách xûã lyá thúâi gian, sûã duång noá cho lúåi ñch cuãa mònh nhiïìu hún nhûäng gò thiïn nhiïn cöëng hiïën. Tuêìn lïî baãy ngaây phöí biïën hiïån nay bùæt nguöìn tûâ nhu cêìu vaâ sûå thoãa thuêån chung cuãa ngûúâi ta, chûá khöng phaãi do phaáp chïë cuãa möåt nhaâ nûúác naâo. Noá àaä xaãy ra thïë naâo? Taåi sao? Khi naâo? Taåi sao tuêìn lïî laåi laâ 7 ngaây? Ngûúâi Hy Laåp cöí hònh nhû khöng coá tuêìn lïî. Ngûúâi Röma söëng theo tuêìn lïî 8 ngaây. Caác nöng dên laâm viïåc úã àöìng ruöång 7 ngaây vaâ ra thaânh phöë ngaây thûá 8 - ngaây chúå phiïn. Àêy laâ möåt ngaây nghó ngúi vaâ giaãi trñ. Khöng roä taåi sao ngûúâi Röma êën àõnh tuêìn lïî 8 ngaây vaâ taåi sao cuöëi cuâng hoå àaä àöíi thaânh 7 ngaây. Con söë 7 coá möåt sûác löi cuöën kyâ bñ hêìu nhû úã khùæp núi. Ngûúâi Nhêåt cho rùçng coá 7 võ thêìn haånh phuác, thaânh Röma àûúåc xêy trïn 7 ngoån àöìi, ngûúâi cöí àaåi kïí ra 7 kyâ quan cuãa thïë giúái vaâ caác Kitö hûäu thúâi Trung Cöí liïåt kï ra 7 möëi töåi àêìu. Hònh nhû khöng coá vùn baãn chñnh thûác naâo cuãa chñnh quyïìn Röma àïí thay àöíi tuêìn lïî tûâ 8 http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 14 sang 7 ngaây. Ngûúâi Röma àaä söëng theo tuêìn lïî 7 ngaây ngay tûâ àêìu thïë kyã 3 sau C.N. Chùæc hùèn phaãi coá nhûäng yá tûúãng múái phöí biïën naâo àoá vïì tuêìn lïî baãy ngaây. Möåt yá tûúãng nöíi bêåt laâ vïì ngaây Sabaát, hònh nhû tûâ Do Thaái du nhêåp vaâo Röma. Giúái rùn thûá hai truyïìn daåy, "Ngûúi haäy nhúá ngaây Sabaát vaâ coi àoá laâ ngaây thaánh. Trong saáu ngaây, ngûúi seä lao àöång vaâ laâm moåi cöng viïåc cuãa ngûúi. Coân ngaây thûá baãy laâ ngaây sabaát kñnh Àûác Chuáa, Thiïn Chuáa cuãa ngûúi; ngaây àoá ngûúi khöng àûúåc laâm cöng viïåc naâo, caã ngûúi cuäng nhû con trai con gaái, töi túá nam nûä, gia suác vaâ ngoaåi kiïìu úã trong thaânh cuãa ngûúi. Vò trong saáu ngaây, Àûác Chuáa àaä dûång nïn trúâi àêët, biïín khúi vaâ muön loaâi trong àoá, nhûng Ngûúâi àaä nghó ngaây thûá baãy. Búãi vêåy, Àûác Chuáa àaä chuác phuác cho ngaây sabaát vaâ coi àoá laâ ngaây thaánh". (Xuêët Haânh 20, 8-11). Möîi tuêìn lïî àïìu taái diïîn laåi cöng trònh saáng taåo cuãa Thiïn Chuáa núi taåo vêåt cuãa Ngûúâi. Ngûúâi Do Thaái cuäng duâng tuêìn lïî àïí kyã niïåm cuöåc giaãi phoáng cuãa hoå khoãi caãnh nö lïå. "Ngûúi haäy nhúá ngûúi àaä laâm nö lïå taåi àêët Ai Cêåp vaâ Àûác Chuáa, Thiïn Chuáa cuãa ngûúi, àaä duâng caánh tay maånh meä uy quyïìn àûa ngûúi ra khoãi àoá. Búãi vêåy, Àûác Chuáa, Thiïn Chuáa cuãa ngûúi àaä truyïìn cho ngûúi cûã haânh ngaây sabaát". (Àïå Nhõ Luêåt 5, 15). Khi ngûúâi Do Thaái tuên giûä ngaây sabaát, hoå liïn tuåc taái thïí hiïån chêët lûúång thïë giúái cuãa hoå. Cuäng coân coá nhûäng lyá do khaác cho viïåc nghó ngaây thûá baãy, nhû nhu cêìu böìi dûúäng thïí xaác vaâ tinh thêìn cuãa con ngûúâi. YÁ tûúãng naây àaä coá tûâ thúâi dên Do Thaái lûu àaây bïn Babylon. Ngûúâi Babylon kiïng möåt söë ngaây naâo àoá trong thaáng, àoá laâ caác ngaây 7, 14, 19, 21 vaâ 28. Trong nhûäng ngaây naây, vua cuãa hoå khöng àûúåc laâm möåt söë hoaåt àöång naâo àoá. Chuáng ta coân coá möåt gúåi yá khaác vïì tïn goåi cuãa ngaây thûá baãy. Àöëi vúái ngûúâi Röma, ngaây cuãa thêìn Saturn, hay Saturday, laâ möåt ngaây cuãa àiïìm gúã, moåi cöng viïåc àïìu truåc trùåc, vò thïë khöng nïn giao chiïën, cuäng khöng nïn ài laåi trong ngaây naây. Ngûúâi thêån troång khöng ai muöën gùåp nhûäng ruãi ro do Saturn àem àïën. Theo sûã gia Tacitusm, ngaây thûá baãy àûúåc cûã haânh àïí kñnh thêìn Saturn vò "trong baãy ngöi sao chi phöëi cöng viïåc cuãa loaâi ngûúâi, Saturn (sao Thöí) coá àõa võ vaâ quyïìn nùng cao nhêët". Tûâ thïë kyã 3, tuêìn lïî 7 ngaây àaä phöí biïën khùæp àïë quöëc Röma vaâ möîi ngaây àûúåc daânh àïí kñnh möåt trong 7 haânh tinh. Theo khoa thiïn vùn thúâi àoá, 7 haânh tinh naây göìm caã mùåt trúâi vaâ mùåt trùng, nhûng khöng göìm traái àêët. Thûá tûå maâ caác haânh tinh chi phöëi caác http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 15 ngaây trong tuêìn laâ: Mùåt trúâi (Sun), Mùåt trùng (Moon), sao Hoãa (Mars), sao Thuãy (Mercury), sao Möåc (Jupiter), sao Kim (Venus) vaâ sao Thöí (Saturn). Chuáng ta ngaây nay dïî quïn rùçng nguöìn göëc tïn goåi cuãa caác ngaây trong tuêìn thûåc sûå laâ tûâ tïn nhûäng "haânh tinh" àûúåc biïët àïën úã Röma hai ngaân nùm trûúác àêy. Theo quan niïåm thúâi àoá, nhûäng haânh tinh naây taác àöång trûåc tiïëp túái àúâi söëng möîi ngaây trong tuêìn cuãa chuáng ta. Trong caác ngön ngûä chêu Êu ngaây nay, tïn caác ngaây trong tuêìn vêîn coân àûúåc goåi theo tïn cuãa caác haânh tinh. Khi muöën xoáa boã oác mï tñn dõ àoan, ngûúâi ta àaä thay thïë caác tïn goåi ngaây theo haânh tinh bùçng caác con söë tûâ 1 àïën 7. Taåi Israel ngaây nay, caác ngaây trong tuêìn vêîn àûúåc goåi bùçng söë thûá tûå. Viïåc chia thúâi gian thaânh tuêìn lïî laâ möåt bûúác tiïën múái cuãa con ngûúâi trong viïåc laâm chuã thïë giúái vaâ con àûúâng àaåt túái khoa hoåc. Tuêìn lïî laâ möåt têåp húåp caác ngaây do con ngûúâi êën àõnh, chûá khöng phaãi do sûå aáp àùåt cuãa nhûäng sûác maånh thiïn nhiïn (vò aãnh hûúãng cuãa caác haânh tinh àïìu laâ vö hònh, chó coá thïí àaánh giaá bùçng nhûäng hiïåu quaã cuãa chuáng). Bùçng caách tòm hiïíu nhûäng chuyïín àöång àöìng àïìu cuãa caác thiïn thïí vaâ bùçng caách hònh dung ra rùçng caác sûác maånh tûâ núi xa lùåp ài lùåp laåi coá thïí chi phöëi thïë giúái, con ngûúâi àaä chuêín bõ cho möåt kho tû tûúãng múái, möåt cuöåc giaãi phoáng mònh khoãi sûå tuâ tuáng cuãa caái lùåp ài lùåp laåi. Caác haânh tinh laâ caác sûác maånh bïn ngoaâi thïë giúái, seä dêîn àûa nhên loaåi ài vaâo thïë giúái cuãa lõch sûã. Tuêìn lïî dûåa theo caác haânh tinh laâ möåt con àûúâng dêîn túái khoa chiïm tinh. Vaâ khoa chiïm tinh laâ möåt bûúác dêîn túái caác kiïíu tiïn tri múái. Caác hònh thûác tiïn tri cöí xûa coá thïí gúåi yá cho chuáng ta taåi sao khoa chiïm tinh laâ möåt bûúác tiïën túái thïë giúái khoa hoåc. Caác nghi tiïët cöí xûa goái gheám möåt thûá "khoa hoåc" phûác taåp àïí sûã duång caác böå phêån cuãa möåt con vêåt bõ saát tïë àïí tiïn tri vïì tûúng lai cuãa ngûúâi dêng hiïën tïë. ÚÃ Sindh, trong thung luäng Indus, vaâo giûäa thïë kyã 19, caác thêìy boái àaä sûã duång xûúng vai cuãa con cûâu saát tïë àïí boái toaán vúái möåt kyä thuêåt khaá tinh vi. Thêìy boái toaán cùæt xûúng thaânh mûúi hai maãnh, goåi laâ "nhaâ", möîi maãnh traã lúâi möåt cêu hoãi khaác nhau vïì tûúng lai. Nïëu maãnh thûá nhêët saåch seä trún tru, àoá laâ dêëu thuêån lúåi vaâ ngûúâi àûúåc boái seä laâ ngûúâi töët. Nïëu trong nhaâ thûá "hai" laâ nhaâ thuöåc àoaân suác vêåt, maãnh xûúng saåch seä vaâ trún tru, thò àoaân suác vêåt seä lúán maånh, nhûng nïëu trong xûúng coá nhûäng àûúâng soåc àoã vaâ trùæng, àoá laâ dêëu hiïåu seä coá keã tröåm túái thùm. http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 16 Taåi vuâng Assyro - Babylon, ngûúâi ta duâng boái toaán bùçng gan con vêåt saát tïë. Hònh nhû khoa boái toaán naây àaä àûúåc sûã duång úã Trung Hoa vaâo thúâi Àöì Àöìng. Sau àoá ngûúâi Röma vaâ nhiïìu dên töåc khaác cuäng aáp duång. Thêìy boái seä àoaán tûúng lai dûåa vaâo hònh thuâ, kñch cúä cuãa laá gan vaâ lûúång maáu trong gan. Moåi hoaåt àöång hay kinh nghiïåm cuãa con ngûúâi àïìu trúã thaânh möåt àiïìm baáo àïí traã lúâi cho niïìm khao khaát hiïíu biïët tûúng lai cuãa con ngûúâi. Tûúng phaãn vúái nhûäng hònh thûác boái toaán naây, khoa chiïm tinh coá tñnh chêët tiïën böå. Chiïm tinh khaác biïåt vúái chuáng trong viïåc khùèng àõnh vïì sûác maånh liïn tuåc, àïìu àùån cuãa möåt quyïìn lûåc tûâ xa. AÃnh hûúãng cuãa caác thiïn thïí àöëi vúái nhûäng biïën cöë trïn traái àêët àûúåc mö taã laâ nhûäng sûác maånh vö hònh, coá chu kyâ, lùåp ài lùåp laåi giöëng nhû nhûäng sûác maånh seä àiïìu khiïín àêìu oác khoa hoåc. Khöng laå gò khi con ngûúâi cöí xûa kinh ngaåc trûúác bêìu trúâi vaâ bõ mï hoùåc búãi nhûäng vò sao. Nhûäng ngoån àeân trúâi àêìu tiïn naây tûâng thu huát caác giaáo sô vuâng Babylon cöí àaåi thò cuäng àaä thu huát trñ tûúãng tûúång cuãa dên chuáng. Nhõp söëng àïìu àùån khöng thay àöíi trïn traái àêët laâm cho ngûúâi ta thi võ hoáa nhûäng boá àuöëc saáng ngúâi trïn bêìu trúâi. Caác tinh tuá di chuyïín, àöíi ngöi, lïn vaâ xuöëng, chuyïín àöång khùæp bêìu trúâi, àûúåc nhòn nhû laâ nhûäng cuöåc tranh giaânh, maåo hiïím cuãa caác võ thêìn. Nhûäng sûác maånh cuãa mùåt trúâi vaâ mûa, sûå tûúng ûáng giûäa nhûäng gò xaãy ra trïn bêìu trúâi vúái nhûäng gò xaãy ra dûúái àêët, àaä kñch thñch ngûúâi ta ài tòm caác sûå tûúng ûáng khaác. Ngûúâi Babylon laâ nhûäng ngûúâi àêìu tiïn àaä taåo ra möåt khung thêìn thoaåi cho nhûäng sûå tûúng ûáng trong vuä truå. Nhûäng tûúãng tûúång linh hoaåt cuãa hoå seä àûúåc tiïëp nöëi búãi nhûäng ngûúâi Hy Laåp, Do Thaái, Röma vaâ nhûäng dên töåc khaác qua nhûäng thïë kyã kïë tiïëp. Lyá thuyïët tûúng ûáng àaä trúã thaânh khoa chiïm tinh, nghiïn cûáu nhûäng möëi tûúng quan giûäa khöng gian vaâ thúâi gian, giûäa nhûäng chuyïín àöång cuãa caác vêåt thïí trong vuä truå vaâ yá nghôa cuãa moåi kinh nghiïåm con ngûúâi. Sûå phaát triïín cuãa khoa hoåc seä tuây thuöåc úã chöî con ngûúâi coá chõu tin vaâo nhûäng caái khoá hiïíu, coá chõu vûúåt lïn trïn nhûäng chó baão cuãa nhêån thûác thöng thûúâng khöng. Vúái khoa chiïm tinh, con ngûúâi àaä laâm möåt bûúác nhaãy voåt lúán vïì khoa hoåc àïí ài vaâo möåt chûúng trònh mö taã: laâm sao nhûäng sûác maånh vö hònh cuãa caác vêåt thïí tûâ rêët xa chuáng ta laåi coá thïí aãnh hûúãng àïën moåi chuyïån nhoã nhùåt nhêët trong àúâi söëng hùçng ngaây cuãa chuáng ta. Bêìu trúâi do àoá chñnh laâ phoâng thñ nghiïåm cuãa khoa http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 17 hoåc àêìu tiïn cuãa nhên loaåi, cuäng nhû nöåi taång cú thïí con ngûúâi, chöî thêm sêu nhêët cuãa yá thûác con ngûúâi vaâ nhûäng Luåc Àõa Töëi trong nguyïn tûã, seä laâ nhûäng phoâng thñ nghiïåm cuãa caác khoa hoåc hiïån àaåi nhêët cuãa con ngûúâi. Con ngûúâi tòm caách sûã duång hiïíu biïët ngaây caâng lúán cuãa mònh vïì nhûäng mêîu kinh nghiïåm lùåp ài lùåp laåi nhùçm khöng ngûâng cöë gùæng phaá vúä caái voâng kiïìm toãa cuãa thiïn nhiïn. Taåi Röma, khoa chiïm tinh àaä àaåt túái möåt têìm aãnh hûúãng to lúán maâ caác thïë kyã sau khöng saánh àûúåc. Caác nhaâ chiïm tinh àûúåc goåi mathematici, nghôa laâ caác nhaâ toaán hoåc, do viïåc hoå tñnh toaán thiïn vùn. Hoå àûúåc nhòn nhêån nhû laâ möåt nghïì chñnh thûác vaâ thïë lûåc cuãa hoå thay àöíi tuây möîi thúâi àaåi xaä höåi. Dûúái thúâi Cöång Hoâa Röma, hoå rêët maånh vaâ rêët lêåp dõ, khiïën cho vaâo nùm 139 trûúác C.N., hoå bõ truåc xuêët khöng nhûäng khoãi Röma maâ khoãi toaân àêët Italy. Vïì sau, dûúái thúâi àïë chïë, khi nhûäng lúâi tiïn tri nguy hiïím cuãa hoå àaä khiïën cho nhiïìu nhaâ chiïm tinh bõ xeát xûã vò töåi phaãn quöëc, hoå liïn tuåc bõ truy naä vaâ truåc xuêët. Nhûng cuâng möåt hoaâng àïë coá thïí truåc xuêët möåt nhaâ chiïm tinh vò nhûäng lúâi boái toaán xui xeão cuãa öng, laåi coá thïí sûã duång nhûäng nhaâ chiïm tinh khaác àïí hûúáng dêîn cöng viïåc trong cung àònh cuãa mònh. Möåt söë lônh vûåc àûúåc tuyïn böë laâ vö giúái haån. Vaâo thúâi àïë chïë sau, tuy nhûäng nhaâ chiïm tinh coá thïí àûúåc dung tuáng hay khñch lïå nhûng hoå vêîn bõ cêëm khöng àûúåc noái tiïn tri vïì àúâi söëng cuãa hoaâng àïë. http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 18 CHÛÚNG 3 THÛÚÅNG ÀÏË VAÂ CAÁC NHAÂ CHIÏM TINH Khoa chiïm tinh àaä goái gheám caác nhu cêìu khaác nhau cuãa nhên loaåi, maâ nhûäng thïë kyã sau seä phên chia thaânh khoa hoåc vaâ tön giaáo. Phaãi chùng khoa chiïm tinh thúâi cöí Röma chó laâ möåt thûá tin tûúãng mï tñn vaâo àõnh mïånh, möåt sûå chiïën thùæng cuãa caái phi lyá, nhû caác sûã gia thûúâng noái? - Khöng thïí phuã nhêån rùçng niïìm kñnh súå trûúác caác vò sao - nhûäng võ "thêìn hûäu hònh" - àaä khúi dêåy sûå kñnh súå cuãa moåi ngûúâi àöëi vúái caác nhaâ chiïm tinh. Arellius Fuscus, möåt nhaâ huâng biïån nöíi tiïëng thúâi Augustö, àaä nhêån àõnh: "Ngûúâi àûúåc chñnh caác thêìn maåc khaãi cho tûúng lai, ngûúâi coá quyïìn trïn caã vua lêîn dên, ngûúâi êëy khöng thïí laâ phaâm nhên tuåc tûã giöëng nhû chuáng ta. Ngûúâi êëy thuöåc haâng siïu nhên. Àûúåc caác thêìn tin cêåy, ngûúâi êëy cuäng chñnh laâ thêìn linh... chuáng ta haäy nêng têm höìn mònh lïn cao bùçng thûá khoa hoåc toã löå cho chuáng ta tûúng lai vaâ trûúác khi giúâ chïët àïën, chuáng ta haäy nïëm caãm nhûäng thuá vui cuãa Àêëng Thaánh". Nhûng tön giaáo thiïn thïí khöng àûúåc taách rúâi khoãi khoa hoåc thiïn thïí. Caác nhaâ khoa hoåc tiïn phong àaä coi aãnh hûúãng cuãa caác vò sao àöëi vúái àúâi söëng con ngûúâi laâ àiïìu hiïín nhiïn. Hoå chó bêët àöìng yá kiïën vúái nhau vïì viïåc caác ngöi sao naây taåo aãnh hûúãng bùçng caách naâo maâ thöi. Böå baách khoa khoa hoåc lúán thúâi êëy, Lõch Sûã Tûå Nhiïn cuãa Pliny, àaä phöí biïën nhûäng kiïën thûác sú àùèng vïì khoa chiïm tinh bùçng caách cho thêëy aãnh hûúãng cuãa caác ngöi sao úã khùæp núi. Lúâi than phiïìn duy nhêët cuãa Seneca laâ caác nhaâ chiïm tinh khöng hiïíu biïët bao quaát àuã. Nhaâ khoa hoåc aãnh hûúãng nhêët cuãa àïë quöëc Röma thúâi cöí chñnh laâ ngûúâi àaä giûä àûúåc uy tñn lêu bïìn nhêët vïì khoa chiïm tinh. Ptolïmï úã Alexandria àaä viïët möåt tiïíu luêån vûäng chùæc àïí taåo nöåi dung vaâ sûå kñnh troång cho khoa hoåc naây trong suöët möåt ngaân nùm tiïëp theo. Nhûng danh tiïëng cuãa öng àaä bõ sûát meã vò hai lyá thuyïët sai lêìm troång yïëu cuãa öng. Caã hai lyá thuyïët rêët nöíi tiïëng vaâo thúâi àoá vaâ caã hai àûúåc khai triïín vaâ töìn taåi trong caác taác phêím cuãa öng. http://ebooks.vdcmedia.com
- ÁNhûäng phaát hiïån vïì vaån vêåt vaâ con ngûúâi 19 Thuyïët traái àêët laâ trung têm, hay coân goåi laâ thuyïët Ptolemaic, laâ lyá thuyïët vuä truå cuãa öng ngaây nay bõ coi laâ möåt sai lêìm trong thiïn vùn hoåc. Cuäng thïë, thuyïët traái àêët phêìn lúán laâ àêët, cho rùçng bïì mùåt cuãa traái àêët göìm phêìn lúán laâ àêët, ngaây nay laâ möåt sai lêìm trong khoa àõa lyá. Hai quan niïåm sai lêìm naây àaä laâm lu múâ nhûäng thaânh tûåu khöíng löì cuãa Ptolïmï. Thïë nhûng kïí tûâ Ptolïmï àïën nay, chûa coá ai àaä tûâng cung cêëp möåt kiïën thûác khoa hoåc toaân diïån cuãa möåt thúâi àaåi bùçng öng. Tuy nhiïn, cuöåc àúâi cuãa nhaâ baách khoa thiïn taâi naây vêîn coân laâ möåt bñ êín. Coá leä xuêët thên tûâ doâng nhûäng ngûúâi Hy Laåp di dên, Ptolïmï (90 - 168) àaä söëng úã Ai Cêåp dûúái thúâi caác hoaâng àïë Hadrian vaâ Marcus Aurelius. Thaânh phöë Alexandrian cuãa öng luön luön laâ möåt trung têm trñ thûác lúán caã sau khi thû viïån nöíi tiïëng cuãa thaânh phöë Cesar thiïu huãy nùm 48 trûúác C.N. Ptolïmï àaä thöëng trõ quan niïåm dên gian vaâ vùn hoåc vïì vuä truå suöët thúâi Trung Cöí. Thïë giúái nhû àûúåc Dante mö taã trong taác phêím Haâi Kõch Thêìn Linh lêëy thùèng tûâ taác phêím Almagest cuãa Ptolïmï. Xeát vïì nhiïìu phûúng diïån, Ptolïmï àaä noái nhû möåt nhaâ tiïn tri. Búãi vò öng àaä múã röång viïåc sûã duång toaán hoåc àïí phuåc vuå khoa hoåc. Trong khi öng têån duång nhûäng quan saát töët nhêët àaä coá trûúác öng, öng nhêën maånh nhu cêìu phaãi coá nhûäng quan saát liïn tuåc vaâ ngaây caâng chñnh xaác hún. Thûåc vêåy, Ptolïmï laâ möåt ngûúâi ài àêìu trong tinh thêìn khoa hoåc, möåt ngûúâi tiïn phong ài àêìu trong tinh thêìn khoa hoåc, möåt ngûúâi tiïn phong êm thêìm trong phûúng phaáp thûåc nghiïåm. Vñ duå, trong lûúång giaác hoåc, baãng caác dêy cung cuãa öng chñnh xaác àïën 5 võ trñ thêåp phên. Trong hònh hoåc cêìu, öng àaä àûa ra möåt giaãi àaáp tuyïåt vúâi cho caác vêën àïì vïì àöìng höì mùåt trúâi, coá giaá trõ àùåc biïåt vaâo thúâi àoá trûúác khi coá àöìng höì cú khñ. Khöng coá ngaânh khoa hoåc vêåt lyá naâo maâ öng khöng khaão saát vaâ töí chûác thaânh nhûäng hònh thûác múái dïî sûã duång. Àõa lyá, thiïn vùn, quang hoåc, hoâa êm - öng àaä khai triïín möîi mön trong möåt hïå thöëng riïng. Taác phêím hay nhêët cuãa öng laâ tiïíu luêån vïì thiïn vùn hoåc, cuöën Almagest. Cuöën Àõa lyá cuãa öng, trong àoá öng nhùæm veä baãn àöì cuãa toaân thïë giúái thúâi bêëy giúâ, laâ möåt taác phêím ài tiïn phong trong viïåc liïåt kï caác àõa àiïím möåt caách hïå thöëng bùçng kinh tuyïën vaâ vô tuyïën. Cuäng trong taác phêím naây, öng àaä cöëng hiïën phûúng phaáp caãi tiïën cuãa chñnh mònh àïí phoáng nhûäng mùåt hònh cêìu xuöëng caác baãn àöì mùåt phùèng. Vúái nhûäng dûä liïåu vö cuâng ñt oãi vaâo thúâi àoá, nhûäng baãn àöì cuãa öng vïì "thïë giúái àûúåc biïët àïën" vaâo http://ebooks.vdcmedia.com
- Daniel J. Boorstin 20 thúâi àoá, àïë quöëc Röma, quaã laâ möåt thaânh tûåu vûúåt bûåc. Öng cho thêëy nhûäng taâi nùng khoa hoåc troång yïëu - hònh thaânh caác lyá thuyïët cho phuâ húåp vúái nhûäng dûä liïåu coá sùén vaâ trùæc nghiïåm caác lyá thuyïët cuä bùçng nhûäng dûä liïåu múái. Ngûúâi AÃ Rêåp nhòn nhêån sûå vô àaåi cöng trònh cuãa Ptolïmï vaâ àaä àûa öng sang phûúng Têy. Cuöën saách vïì thiïn vùn cuãa öng seä mang möåt tïn AÃ Rêåp (Almagest, nghôa laâ "böå sûu têåp vô àaåi nhêët") vaâ cuöën Àõa lyá cuãa öng àûúåc dõch sang tiïëng AÃ Rêåp ngay tûâ àêìu thïë kyã 9. Böën cuöën saách cuãa öng vïì chiïm tinh hoåc. Tetrabiblios, àûúåc öng coi laâ baån àöìng haânh vúái cuöën Almagest, cuäng àûúåc phöí biïën úã phûúng Têy bùçng tiïëng aã Rêåp. Trong khi cuöën Almagest cuãa Ptolïmï tiïn àoaán võ trñ thay àöíi cuãa caác thiïn thïí, thò khoa chiïm tinh cuãa öng laåi tiïn àoaán nhûäng aãnh hûúãng cuãa chuáng àöëi vúái caác sûå kiïån trïn traái àêët. Khöng phaãi nhûäng chu kyâ cuãa mùåt trúâi vaâ mùåt trùng roä raâng aãnh hûúãng túái nhûäng gò xaãy ra trïn traái àêët sao? Thïë thò taåi sao nhûäng ngöi sao keám quan troång hún laåi khöng aãnh hûúãng túái caác biïën cöë trïn traái àêët? Nïëu nhûäng thuãy thuã ñt hoåc coân coá thïí dûå àoaán àûúåc thúâi tiïët khi nhòn lïn bêìu trúâi, thò taåi sao nhûäng nhaâ chiïm tinh coá hoåc laåi khöng thïí duâng nhûäng sûå kiïån trïn bêìu trúâi àïí dûå baáo nhûäng sûå kiïån cuãa con ngûúâi? Ptolïmï cho rùçng aãnh hûúãng cuãa caác ngöi sao chó thuêìn laâ vêåt lyá, chó laâ möåt trong nhiïìu sûác maånh khaác. Öng thûâa nhêån rùçng têët nhiïn khoa chiïm tinh cuäng coá thïí sai lêìm nhû bêët kyâ khoa hoåc naâo khaác. Nhûng àoá khöng phaãi laâ lyá do khiïën cho viïåc quan saát tó mó sûå tûúng ûáng giûäa nhûäng sûå kiïån dûúái àêët vúái nhûäng sûå kiïån trïn bêìu trúâi laåi khöng giuáp ta coá àûúåc nhûäng sûå tiïn àoaán hûäu ñch, tuy khöng phaãi laâ chùæc chùæn theo kiïíu toaán hoåc. Trong tinh thêìn thûåc tiïîn naây, Ptolïmï àaä àùåt nïìn moáng cho khoa hoåc lêu bïìn nhêët trong söë caác khoa hoåc huyïìn bñ. Trong böën cuöën cuãa böå Tetrabiblios, hai cuöën àêìu vïì "àõa lyá caác vò sao" vaâ dûå baáo thúâi tiïët, noái vïì nhûäng aãnh hûúãng cuãa caác thiïn thïí àöëi vúái caác sûå kiïån vêåt lyá cuãa traái àêët vaâ hai cuöën sau noái vïì aãnh hûúãng cuãa chuáng àöëi vúái caác sûå kiïån cuãa con ngûúâi. Ptolïmï khai triïín khoa tûã vi, tiïn àoaán söë mïånh con ngûúâi tûâ võ trñ cuãa caác vò sao vaâo luác con ngûúâi sinh ra. Mùåc duâ cöng trònh cuãa Ptolïmï àaä trúã thaânh saách hoåc cöí àiïín haâng àêìu vïì khoa chiïm tinh cho suöët möåt ngaân nùm sau öng, nhûng öng khöng biïët àïën kyä thuêåt traã lúâi cêu hoãi vïì tûúng lai nhúâ võ trñ cuãa thiïn thïí vaâo luác cêu hoãi àûúåc àùåt ra, nïn http://ebooks.vdcmedia.com
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Tập tiểu luận Văn hóa và con người - Nguyễn Trần Bạt
274 p |
350 |
139
-
Những phát hiện về vạn vật và con người 2
199 p |
197 |
118
-
Văn hóa và tộc người: Cơ cấu tổ chức của làng Việt cổ truyền ở Bắc Bộ
139 p |
544 |
116
-
Văn hóa học và ý thức giá trị con người
9 p |
133 |
39
-
Ebook Văn hóa và con người Việt Nam trong đổi mới và hội nhập Quốc tế: Phần 1
240 p |
67 |
35
-
Ebook Văn hóa và con người Việt Nam trong đổi mới và hội nhập Quốc tế: Phần 2
208 p |
60 |
30
-
Ebook Hàn Quốc - Đất nước và con người: Phần 1
443 p |
63 |
27
-
Hoàng thành Thăng Long - Những phát hiện mới của ngành khảo cổ học
6 p |
70 |
21
-
Văn học và tộc người
79 p |
48 |
10
-
Những phát hiện về vạn vật và con người - Tác giả: Daniel J. Boorstin
4 p |
72 |
9
-
Tìm hiểu thiên nhiên
14 p |
53 |
6
-
Những phát hiện về vạn vật và con người
7 p |
54 |
5
-
Từ thời gian mặt trời đến thời gian đồng hồ
14 p |
49 |
5
-
Những phát hiện về vạn vật và con người - Tại sao lại xảy ra bên Tây?
8 p |
55 |
4
-
Andreas Vesalius (1514-1564)
5 p |
73 |
3
-
Hăng say đi tìm những khám phá phủ định
13 p |
41 |
2
-
Tại sao không phải người Ả rập phát hiện ra châu phi
9 p |
65 |
1

Set-Cookie: TLDEVNamespace=fgqtq90pl8du78ffb36emov0r3; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Quyết định số 04/2007/QĐ-KTNN
Chia sẻ: Nguyen Luat | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:30
lượt xem 17
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20091025/lawktkt1/80x100/129.jpg)
##
Quyết định số 04/2007/QĐ-KTNN
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Quyết định số 04/2007/QĐ-KTNN về việc ban hành Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước ban hành
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Quyết định số 04/2007/QĐ-KTNN
- KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM ****** Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ******* Số: 04/2007/QĐ-KTNN Hà Nội, ngày 02 tháng 08 năm 2007 QUYẾT ĐỊNH BAN HÀNH QUY TRÌNH KIỂM TOÁN CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC TỔNG KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC Căn cứ Luật kiểm toán nhà nước; Căn cứ Nghị quyết số 916/2005/NQ-UBTVQH11 ngày 15 tháng 9 năm 2005 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về cơ cấu tổ chức của Kiểm toán Nhà nước; Căn cứ Nghị quyết số 1053/2006/NQ-UBTVQH11 ngày 10/11/2006 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải thích khoản 6 Điều 19 của Luật kiểm toán nhà nước; Theo đề nghị của Vụ trưởng Vụ Pháp chế, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước. Điều 2. Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo và thay thế Quyết định số 03/1999/QĐ-KTNN ngày 06/10/1999 của Tổng Kiểm toán Nhà nước về việc ban hành Quy trình kiểm toán nhà nước. Điều 3. Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Kiểm toán Nhà nước, các tổ chức và cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. TỔNG KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC Vương Đình Huệ QUY TRÌNH
- KIỂM TOÁN CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC (Ban hành kèm theo Quyết định số 04/2007/QĐ-KTNN ngày 02 tháng 8 năm 2007 của Tổng Kiểm toán Nhà nước) Chương 1: NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG 1. Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước (sau đây gọi là Quy trình kiểm toán) quy định trình tự, thủ tục tiến hành các công việc của mỗi cuộc kiểm toán. Quy trình kiểm toán được xây dựng trên cơ sở quy định của Luật kiểm toán nhà nước, Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước và thực tiễn hoạt động kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước. Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước bao gồm 4 bước: - Chuẩn bị kiểm toán; - Thực hiện kiểm toán; - Lập và gửi báo cáo kiểm toán; - Kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán. 2. Mục đích ban hành Quy trình kiểm toán - Bảo đảm tính thống nhất trong việc tổ chức, quản lý hoạt động kiểm toán và kiểm soát chất lượng kiểm toán của Đoàn Kiểm toán Nhà nước, Kiểm toán viên và thành viên khác của Đoàn Kiểm toán Nhà nước (sau đây gọi là Đoàn kiểm toán và Kiểm toán viên). - Tạo cơ sở pháp lý và khuôn khổ nghề nghiệp để tổ chức các công việc trong một cuộc kiểm toán; các hoạt động của Đoàn kiểm toán và Kiểm toán viên; đồng thời, là cơ sở để thực hiện việc giám sát, kiểm tra, đánh giá chất lượng các cuộc kiểm toán và đạo đức nghề nghiệp của Kiểm toán viên. - Làm căn cứ để xây dựng quy trình kiểm toán cụ thể đối với từng loại đối tượng kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước. - Tạo cơ sở cho việc xây dựng hệ thống giáo trình, tài liệu đào tạo, bồi dưỡng các ngạch Kiểm toán viên nhà nước. 3. Yêu cầu đối với Đoàn kiểm toán và thành viên Đoàn kiểm toán - Tuân thủ Luật kiểm toán nhà nước, Chuẩn mực kiểm toán nhà nước, Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Kiểm toán Nhà nước và các văn bản pháp luật có liên quan.
- - Tuân thủ kế hoạch kiểm toán đã được Tổng Kiểm toán Nhà nước phê duyệt. Mọi điều chỉnh phát sinh so với kế hoạch ban đầu chỉ được thực hiện sau khi có sự đồng ý bằng văn bản của Tổng Kiểm toán Nhà nước. - Tổ chức tiến hành các công việc kiểm toán theo đúng trình tự, thủ tục đã quy định trong quy trình kiểm toán. Trong quá trình thực hiện kiểm toán, các Tổ trưởng Tổ kiểm toán (sau đây gọi là Tổ trưởng) phải chỉ đạo Kiểm toán viên ghi chép, tập hợp đầy đủ kết quả cụ thể của từng bước công việc vào hồ sơ kiểm toán, nhằm thu thập đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp làm cơ sở cho các ý kiến đánh giá, nhận xét, kết luận, kiến nghị kiểm toán; đồng thời, là cơ sở cho giám sát, điều hành quá trình thực hiện kiểm toán, định kỳ tổng hợp kết quả kiểm toán, báo cáo tiến độ thực hiện kế hoạch với cấp trên trực tiếp để có biện pháp điều chỉnh kịp thời nhằm hoàn thành kế hoạch kiểm toán theo đúng yêu cầu về tiến độ và chất lượng. - Trưởng Đoàn kiểm toán (sau đây gọi là Trưởng đoàn) có trách nhiệm hướng dẫn các thành viên của Đoàn kiểm toán thực hiện kiểm toán theo quy trình, thường xuyên giám sát, kiểm tra công việc của các thành viên để đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm và quyết định công việc cho bước tiếp theo. 4. Phạm vi áp dụng Quy trình này áp dụng chung cho các cuộc kiểm toán do Kiểm toán Nhà nước thực hiện. Chương 2: CHUẨN BỊ KIỂM TOÁN Chuẩn bị kiểm toán là bước đầu tiên của quá trình kiểm toán bao gồm các nội dung và trình tự thực hiện như sau: - Quyết định kiểm toán; - Khảo sát, thu thập thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ, tình hình tài chính và các thông tin có liên quan về đơn vị được kiểm toán; - Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và các thông tin đã thu thập về đơn vị được kiểm toán; - Xác định trọng yếu và rủi ro kiểm toán; - Lập và xét duyệt kế hoạch kiểm toán của Đoàn kiểm toán; - Xét duyệt và ban hành kế hoạch kiểm toán; - Phổ biến quyết định, kế hoạch kiểm toán và cập nhật kiến thức cho thành viên Đoàn kiểm toán;
- - Chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho Đoàn kiểm toán. 1. Quyết định kiểm toán - Căn cứ vào nhiệm vụ kiểm toán được giao, Kiểm toán trưởng Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành hoặc Kiểm toán Nhà nước khu vực (sau đây gọi là Kiểm toán trưởng) xây dựng kế hoạch tổng thể về triển khai kế hoạch kiểm toán năm; trong đó xác định thời gian thực hiện của từng cuộc kiểm toán, dự kiến Trưởng đoàn và các thành viên Đoàn kiểm toán trình Tổng Kiểm toán Nhà nước phê duyệt. - Căn cứ quyết định phê duyệt kế hoạch kiểm toán tổng thể của Tổng Kiểm toán Nhà nước, Kiểm toán trưởng có trách nhiệm tổ chức thu thập thông tin, tài liệu cần thiết liên quan đến nội dung kiểm toán, đơn vị được kiểm toán; dự kiến thời hạn tiến hành kiểm toán; bố trí Trưởng đoàn, thành viên Đoàn kiểm toán và chuẩn bị các điều kiện khác phục vụ cuộc kiểm toán để trình Tổng kiểm toán Nhà nước ra quyết định kiểm toán của từng cuộc kiểm toán. - Nội dung của quyết định kiểm toán thực hiện theo quy định tại Điều 35 Luật kiểm toán nhà nước, cụ thể như sau: + Căn cứ pháp lý để thực hiện kiểm toán; + Đơn vị được kiểm toán; + Mục tiêu, nội dung, phạm vi kiểm toán; + Địa điểm kiểm toán; thời hạn kiểm toán; + Trưởng Đoàn kiểm toán và các thành viên khác của Đoàn kiểm toán. 2. Khảo sát, thu thập thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ, tình hình tài chính và các thông tin có liên quan về đơn vị được kiểm toán 2.1. Khảo sát, thu thập thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ a) Thông tin cần thu thập về hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm: - Môi trường kiểm soát: Quan điểm và cách thức điều hành của các nhà quản lý, thủ trưởng đơn vị; chính sách nhân sự, các quy định, quy chế nội bộ, cơ cấu tổ chức bộ máy, tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ…; - Hoạt động kiểm soát và các thủ tục kiểm soát; - Chính sách kế toán và công tác kế toán; - Kiểm toán nội bộ.
- b) Phương pháp thu thập thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ Các phương pháp chủ yếu: - Cập nhật và đánh giá tài liệu của các lần kiểm toán trước; - Trao đổi, phỏng vấn; - Thu thập, nghiên cứu các tài liệu văn bản về điều lệ, quy chế hoạt động, hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm toán; - Quan sát, thử nghiệm. 2.2. Thu thập thông tin về tình hình tài chính và thông tin có liên quan a) Thông tin cần thu thập về tình hình tài chính: - Các thông tin về cơ chế quản lý, chế độ và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành; các quy định đặc thù áp dụng đối với đơn vị; - Tình hình thu, chi ngân sách nhà nước; tình hình nguồn vốn, sử dụng và quyết toán các nguồn vốn; tình hình tài sản, vốn chủ sở hữu, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, thực hiện nghĩa vụ với nhà nước; tình hình quản lý, sử dụng, hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài chính; công tác quản lý tài chính, ngân sách tại đơn vị (như lập, chấp hành, quyết toán tài chính, ngân sách) các hoạt động, các giao dịch… có ảnh hưởng quan trọng đến báo cáo tài chính của đơn vị. b) Thông tin có liên quan khác: - Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị được kiểm toán; - Tình hình thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao; - Nghĩa vụ nộp thuế và các nghĩa vụ khác với Nhà nước, trách nhiệm với công chúng, khách hàng và nhà cung cấp…; - Những sai sót và gian lận được phát hiện từ những cuộc kiểm toán trước; các ghi nhớ từ các cuộc kiểm toán trước; - Những vấn đề, sự vụ thanh tra, kiểm tra đã có kết luận liên quan đến hoạt động thời kỳ kiểm toán; những khiếu kiện của cán bộ công nhân viên và các đối tượng khác có liên quan đến đơn vị được kiểm toán…; - Các tranh chấp về hợp đồng kinh tế, tài chính, các vụ kiện đang chờ xét xử liên quan đến đơn vị được kiểm toán.
- c) Phương pháp thu thập thông tin: - Xem xét, đối chiếu các tài liệu quy định về quản lý, sử dụng các nguồn lực; - Trao đổi, phỏng vấn các nhà quản lý và nhân viên có trách nhiệm của đơn vị; - Quan sát trực tiếp một số khâu trong các hoạt động của đơn vị; - Nghiên cứu các tài liệu lưu trữ của Kiểm toán Nhà nước liên quan đến đơn vị được kiểm toán; - Trao đổi với các cơ quan quản lý chuyên ngành, cơ quan quản lý nhà nước cấp trên trực tiếp; - Khai thác trên các phương tiện thông tin đại chúng có liên quan đến đơn vị được kiểm toán. 3. Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và các thông tin đã thu thập về đơn vị được kiểm toán 3.1. Nội dung đánh giá a) Tính hiệu lực, hiệu quả và độ tin cậy của hệ thống kiểm soát nội bộ; b) Đánh giá mức độ tin cậy, tính hợp pháp và hợp lệ các thông tin thu thập được; c) Đánh giá tổng quát về tình hình tài chính và hoạt động của đơn vị được kiểm toán. Việc đánh giá nhằm phát hiện những điểm yếu cơ bản của hệ thống kiểm soát nội bộ để xác định rủi ro kiểm soát, trọng yếu kiểm toán. 3.2. Phương pháp đánh giá Các phương pháp chủ yếu: Phân tích, so sánh, cân đối, thống kê, chọn mẫu… Kiểm toán viên đánh giá những mặt mạnh, yếu kém và hiệu quả hoạt động, độ tin cậy của hệ thống kiểm soát nội bộ. Các cách thức tiếp cận gồm: a) Nhận biết những hình thức kiểm soát đang tồn tại; b) Những hoạt động kiểm soát chính còn thiếu hụt; c) Hậu quả có thể gây ra do thiếu hoạt động kiểm soát quan trọng; mức độ nghiêm trọng của yếu kém; d) Các biện pháp bổ sung để khắc phục yếu kém.
- 4. Xác định trọng yếu và rủi ro kiểm toán 4.1. Xác định trọng yếu của cuộc kiểm toán Cách thức xác định tính trọng yếu trong một cuộc kiểm toán căn cứ vào bản chất, mức độ ảnh hưởng đối với các nội dung được kiểm toán. 4.2. Xác định rủi ro kiểm toán Có ba loại rủi ro: Rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và rủi ro phát hiện. - Phương pháp xác định rủi ro tiềm tàng: Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích và đánh giá các hoạt động chủ yếu; thu thập thông tin về các mối quan hệ của đối tượng kiểm toán để lượng hóa rủi ro tiềm tàng, làm cơ sở xác định quy mô mẫu kiểm toán, xác định phương pháp và thời gian khi lập kế hoạch kiểm toán. - Phương pháp xác định rủi ro kiểm soát: Trên cơ sở phương pháp khảo sát đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ đã đề cập ở điểm 3.1 và 3.2 mục 3 của Chương này. - Phương pháp hạn chế rủi ro phát hiện: Trên cơ sở kết quả đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát để lựa chọn phương pháp kiểm toán thích hợp, bố trí hợp lý nhân lực kiểm toán và quy mô mẫu kiểm toán thích hợp. 5. Lập kế hoạch kiểm toán Trên cơ sở khảo sát, thu thập và đánh giá thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ, thông tin về tài chính và các thông tin khác về đơn vị được kiểm toán, Trưởng Đoàn kiểm toán lập kế hoạch kiểm toán. Kế hoạch kiểm toán bao gồm các nội dung cơ bản sau: 5.1. Mục tiêu kiểm toán - Xác nhận về tính đúng đắn, trung thực của các báo cáo quyết toán, báo cáo tài chính trong kiểm toán báo cáo tài chính. - Kiểm tra, đánh giá và xác nhận việc tuân thủ pháp luật, nội quy, quy chế mà đơn vị được kiểm toán phải thực hiện. - Đánh giá tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả trong quản lý và sử dụng ngân sách, tiền và tài sản nhà nước. - Thông qua hoạt động kiểm toán để chỉ ra và kiến nghị với đơn vị được kiểm toán về các sai phạm và biện pháp khắc phục; chấn chỉnh công tác quản lý tài chính - kế toán, công tác quản lý hoạt động của đơn vị; kiến nghị với cấp có thẩm quyền xử lý các vi phạm chế độ kế toán, tài chính của Nhà nước; đề xuất với Chính phủ và cơ quan liên quan những kiến nghị sửa đổi, cải tiến cơ chế quản lý tài chính - kế toán nhằm bảo đảm các nguồn lực tài chính công được sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả cao nhất.
- 5.2. Nội dung kiểm toán Nội dung kiểm toán được thực hiện theo quy định tại Điều 37, Điều 38 và Điều 39 Luật kiểm toán nhà nước, cụ thể như sau: a) Nội dung kiểm toán báo cáo tài chính đối với các đơn vị được kiểm toán thuộc hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước, bao gồm: - Tiền và các khoản tương đương tiền; - Nguồn kinh phí, quỹ; - Các khoản thanh toán trong và ngoài đơn vị được kiểm toán; - Thu, chi ngân sách nhà nước các cấp; - Kết dư ngân sách nhà nước các cấp; - Đầu tư tài chính, tín dụng nhà nước; - Nợ và xử lý nợ của Nhà nước; - Các tài sản khác là đối tượng kế toán của đơn vị được kiểm toán. b) Nội dung kiểm toán báo cáo tài chính đối với các đơn vị được kiểm toán thuộc lĩnh vực hành chính, sự nghiệp và các tổ chức khác có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, bao gồm: - Tiền và các khoản tương đương tiền; - Vật tư và tài sản cố định; - Nguồn kinh phí, quỹ; - Các khoản thanh toán trong và ngoài đơn vị được kiểm toán; - Thu, chi và xử lý chênh lệch thu, chi hoạt động; - Đầu tư tài chính, tín dụng nhà nước; - Các tài sản khác là đối tượng kế toán của đơn vị được kiểm toán. c) Nội dung kiểm toán báo cáo tài chính đối với các doanh nghiệp nhà nước, bao gồm: - Tài sản cố định và đầu tư dài hạn; tài sản lưu động và đầu tư ngắn hạn;
- - Nợ phải trả; - Vốn chủ sở hữu; - Các khoản doanh thu, chi phí kinh doanh, thu nhập khác và chi phí khác; - Thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước; - Kết quả và phân chia kết quả hoạt động kinh doanh; - Các tài sản khác là đối tượng kế toán của đơn vị được kiểm toán. d) Nội dung kiểm toán tuân thủ: - Tình hình chấp hành Luật ngân sách nhà nước, Luật kế toán, các luật thuế và văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan; - Tình hình chấp hành nội quy, quy chế của đơn vị được kiểm toán. đ) Nội dung kiểm toán hoạt động: - Tình hình thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ hoạt động; - Việc đảm bảo, quản lý và sử dụng các nguồn lực; - Hệ thống kiểm soát nội bộ; - Các chương trình, dự án; các hoạt động của đơn vị được kiểm toán; - Tác động của môi trường bên ngoài đối với tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của đơn vị được kiểm toán. 5.3. Phạm vi kiểm toán - Giới hạn về nội dung kiểm toán, số đơn vị cần tiến hành kiểm toán. - Giới hạn về thời kỳ kiểm toán, xác định rõ niên độ kế toán (năm tài khóa) hoặc khoảng thời gian từ khi bắt đầu cho tới khi kết thúc của chương trình, dự án hay công trình xây dựng cơ bản. 5.4. Phương pháp kiểm toán Kế hoạch kiểm toán phải xác định rõ các phương pháp kiểm toán thích hợp cho từng nội dung, khoản mục kiểm toán. 5.5. Thời hạn kiểm toán
- Thời hạn kiểm toán của cuộc kiểm toán được tính từ ngày công bố quyết định kiểm toán đến khi kết thúc việc kiểm toán tại đơn vị được kiểm toán. 5.6. Bố trí nhân sự kiểm toán Trưởng đoàn phân Tổ kiểm toán, phân công Tổ trưởng và bố trí Kiểm toán viên phù hợp với trình độ, năng lực đảm bảo nguyên tắc độc lập, khách quan. 5.7. Kinh phí và các điều kiện vật chất cần thiết cho cuộc kiểm toán Kế hoạch kiểm toán phải xác định rõ kinh phí và các điều kiện cần thiết cho cuộc kiểm toán như: Chi phí ăn, ở, đi lại và các phương tiện làm việc phục vụ cho hoạt động của Đoàn kiểm toán. 6. Xét duyệt kế hoạch kiểm toán 6.1. Kiểm toán trưởng xét duyệt kế hoạch kiểm toán Kiểm toán trưởng chỉ đạo Phòng Tổng hợp hoặc các thành viên khác do Kiểm toán trưởng chỉ định thẩm định kế hoạch kiểm toán. Nội dung thẩm định kế hoạch kiểm toán bao gồm: a) Việc tuân thủ quy định mẫu kế hoạch kiểm toán về kết cấu, nội dung kế hoạch kiểm toán; b) Tính đầy đủ, hợp lý của các thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ, tình hình tài chính và các thông tin khác; tính hợp lý trong việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và các thông tin thu thập được; c) Việc tuân thủ hướng dẫn mục tiêu kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước trong xác định mục tiêu, nội dung kiểm toán; d) Tính phù hợp giữa mục tiêu, trọng yếu, nội dung, phương pháp kiểm toán với các thông tin thu thập và đánh giá về hệ thống kiểm soát nội bộ, thông tin tài chính và các thông tin khác; đ) Tính hợp lý trong việc bố trí thời gian, lịch kiểm toán; bố trí nhân sự thực hiện kiểm toán; Bộ phận thẩm định phải lập báo cáo thẩm định bằng văn bản nêu rõ kết quả thẩm định theo các nội dung nêu trên để trình Kiểm toán trưởng. 6.2. Lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước xét duyệt kế hoạch kiểm toán Để giúp Tổng Kiểm toán Nhà nước xét duyệt kế hoạch kiểm toán, Tổng Kiểm toán giao cho Vụ Tổng hợp tham mưu thẩm định kế hoạch kiểm toán, cụ thể như sau:
- a) Vụ Tổng hợp Thực hiện thẩm định kế hoạch kiểm toán theo các nội dung quy định tại điểm 6.1 mục 6 của Chương II Quy trình này; lập báo cáo kết quả thẩm định trình lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước theo các nội dung nêu trên. Trường hợp cần thiết, Vụ Tổng hợp có thể đề nghị các đơn vị có liên quan cung cấp thêm các thông tin, tài liệu phục vụ cho việc thẩm định. b) Lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước tổ chức họp xét duyệt kế hoạch kiểm toán Lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước tổ chức họp xét duyệt kế hoạch kiểm toán. Địa điểm, thành phần họp xét duyệt kế hoạch kiểm toán do Tổng Kiểm toán Nhà nước quyết định. Kiểm toán trưởng chỉ đạo Trưởng đoàn hoàn thiện kế hoạch kiểm toán theo kết luận của Tổng Kiểm toán Nhà nước hoặc người được Tổng Kiểm toán Nhà nước ủy quyền, ký, gửi Vụ Tổng hợp và các bộ phận có liên quan theo quy định. 7. Phổ biến quyết định, kế hoạch kiểm toán và cập nhật kiến thức cho thành viên Đoàn kiểm toán - Trưởng đoàn phổ biến quyết định, kế hoạch kiểm toán, Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn kiểm toán nhà nước để thành viên Đoàn kiểm toán nắm vững và hiểu thống nhất về mục tiêu, yêu cầu, nội dung, phạm vi và thời hạn tiến hành cuộc kiểm toán. - Cập nhật kiến thức cần thiết cho thành viên Đoàn kiểm toán với những nội dung và hình thức chủ yếu sau: + Báo cáo thực tế về tổ chức hoạt động, kinh nghiệm quản lý, kiểm soát nội bộ, nghiệp vụ kế toán, phân tích hoạt động kinh tế… của các chuyên gia trong và ngoài ngành; + Phổ biến cơ chế, chính sách, chế độ quản lý kinh tế, tài chính, kế toán của Nhà nước mà đơn vị được kiểm toán phải tuân thủ hoặc được phép áp dụng. Đặc biệt, phải cập nhật các quy định mới về tài chính, kế toán có liên quan đến hoạt động của đơn vị được kiểm toán. 8. Chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho Đoàn kiểm toán - Tài liệu làm căn cứ pháp lý cho cuộc kiểm toán và các văn bản về chính sách, chế độ tài chính, kế toán cần thiết… - Tài liệu về quá trình hoạt động của đơn vị được kiểm toán trong các năm trước. - Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Kiểm toán Nhà nước và các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của Kiểm toán Nhà nước. - Giấy tờ khác phục vụ cho liên hệ công tác trong quá trình kiểm toán.
- - Các phương tiện, thiết bị hỗ trợ kiểm toán. Chương 3: THỰC HIỆN KIỂM TOÁN Thực hiện kiểm toán bao gồm các công việc sau: - Công bố quyết định kiểm toán; - Tiến hành kiểm toán; - Lập báo cáo kiểm toán và thông báo kết quả kiểm toán. 1. Công bố quyết định kiểm toán - Tổ chức công bố quyết định kiểm toán tại đơn vị được kiểm toán; thành phần tham dự cuộc họp công bố quyết định kiểm toán do Tổng Kiểm toán Nhà nước quyết định. - Trưởng đoàn công bố quyết định kiểm toán; thông báo kế hoạch kiểm toán của Đoàn kiểm toán; nêu rõ trách nhiệm, quyền hạn của Trưởng đoàn và các thành viên, quyền và nghĩa vụ của đơn vị được kiểm toán theo quy định của pháp luật; thống nhất sự phối hợp hoạt động giữa Đoàn kiểm toán và đơn vị được kiểm toán. 2. Tiến hành kiểm toán Tiến hành kiểm toán tại các đơn vị được kiểm toán gồm các công việc sau: - Nghiên cứu, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, các thông tin tài chính và các thông tin có liên quan; - Lập và xét duyệt kế hoạch kiểm toán chi tiết; - Áp dụng các phương pháp kiểm toán; - Tổ trưởng kiểm tra, soát xét các phần việc kiểm toán do Kiểm toán viên thực hiện; - Kiểm toán viên ký biên bản xác nhận số liệu và tình hình kiểm toán. 2.1. Nghiên cứu, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, các thông tin tài chính và các thông tin có liên quan - Các nội dung cần nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm: Môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán và các thủ tục kiểm soát.
- - Nghiên cứu, đánh giá các thông tin tài chính và các thông tin có liên quan: Nội dung như mục 2 và mục 3 của Chương II Quy trình này. Các phương pháp và công cụ thường được sử dụng để tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ, các thông tin tài chính và các thông tin có liên quan, bao gồm: Phương pháp: + Xem xét các tài liệu về hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị như: Sơ đồ tổ chức bộ máy, phân công, phân nhiệm, sơ đồ hạch toán, các văn bản quản lý nội bộ, tổ chức công tác kiểm toán nội bộ; + Trao đổi với các nhà quản lý và nhân viên nhằm hiểu biết về đặc điểm tổ chức, chính sách nhân sự, trình độ, thái độ của các nhà quản lý và nhân viên; + Quan sát tại chỗ các hoạt động của đơn vị. Công cụ: Bảng câu hỏi, bảng mô tả, lưu đồ hệ thống kiểm soát nội bộ, phép thử xuyên suốt. - Sau khi tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ nói chung, Kiểm toán viên đi sâu tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ trong từng chu trình kế toán. Từ đó, Kiểm toán viên đánh giá sơ bộ rủi ro và thu thập các bằng chứng về tác dụng, mức độ hữu hiệu của kiểm soát nội bộ trong việc ngăn ngừa và phát hiện các sai sót, gian lận; tiến hành kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ (thử nghiệm kiểm soát) về tính hữu hiệu, khả năng bảo đảm ngăn chặn và phát hiện được các sai sót trọng yếu. Có thể sử dụng các phương pháp sau: + Phỏng vấn những người có liên quan; + Kiểm tra chứng từ, sổ kế toán, sổ nghiệp vụ…; + Quan sát việc chấp hành các quy trình, thủ tục; + Thực hiện lại các quy trình, thủ tục. Đánh giá mức độ rủi ro kiểm soát của các sai sót và gian lận dựa trên thiết kế của hệ thống kiểm soát nội bộ và kết quả kiểm tra khi tìm hiểu đơn vị. Trên cơ sở các đánh giá, sự xét đoán theo kinh nghiệm, Kiểm toán viên xác định lại các sai sót, gian lận có thể xảy ra trong báo cáo tài chính, trong hoạt động của đơn vị. Từ đó, định hướng xây dựng kế hoạch kiểm toán chi tiết, mở rộng các thủ tục kiểm toán ở những bộ phận mà rủi ro kiểm soát được đánh giá là rất cao, giới hạn các thủ tục kiểm toán ở những bộ phận có mức rủi ro kiểm soát thấp. - Kết quả nghiên cứu, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, các thông tin tài chính và các thông tin có liên quan do Kiểm toán viên thực hiện phải được Tổ trưởng kiểm tra, soát
- xét lại; sau đó tổng hợp kết quả để phục vụ cho việc xây dựng kế hoạch kiểm toán chi tiết của Tổ kiểm toán. 2.2. Lập và xét duyệt kế hoạch kiểm toán chi tiết a) Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, các thông tin tài chính và các thông tin có liên quan, xác định được các trọng yếu kiểm toán, đánh giá mức độ rủi ro; căn cứ vào kế hoạch kiểm toán của Đoàn kiểm toán, Tổ trưởng xây dựng kế hoạch kiểm toán chi tiết theo mẫu Kế hoạch kiểm toán chi tiết do Tổng Kiểm toán Nhà nước quy định. Các nội dung chủ yếu của Kế hoạch kiểm toán chi tiết bao gồm: - Mục tiêu, nội dung kiểm toán; - Phạm vi, trọng tâm kiểm toán; - Các rủi ro kiểm toán; - Nguồn lực cần thiết cho kiểm toán; - Phân công nhiệm vụ kiểm toán và tiến độ thời gian thực hiện công việc; - Phương pháp kiểm toán phải thực hiện; - Cố vấn, chuyên gia cần thiết. b) Xét duyệt kế hoạch kiểm toán chi tiết - Tổ trưởng trình Trưởng đoàn xem xét, phê duyệt kế hoạch kiểm toán chi tiết. Trưởng đoàn căn cứ vào Kế hoạch kiểm toán của cuộc kiểm toán, các thông tin thu thập được về đơn vị được kiểm toán… để kiểm tra; yêu cầu Tổ trưởng bổ sung, sửa đổi, hoàn chỉnh và phê duyệt Kế hoạch kiểm toán chi tiết. - Kế hoạch kiểm toán chi tiết có thể được xem xét, điều chỉnh trong các trường hợp mà Tổ kiểm toán, Kiểm toán viên xét thấy cần thiết; việc điều chỉnh kế hoạch kiểm toán chi tiết do Tổ trưởng đề nghị với Trưởng đoàn bằng văn bản và chỉ được thực hiện khi đã được Trưởng đoàn phê duyệt. 2.3. Áp dụng các phương pháp kiểm toán a) Kiểm toán viên thực hiện kiểm toán các phần việc được giao: Căn cứ kế hoạch kiểm toán chi tiết đã được duyệt và nhiệm vụ được giao, Kiểm toán viên sử dụng các phương pháp kiểm toán để thực hiện kiểm toán từng nội dung, khoản mục nhằm thu thập và đánh giá các bằng chứng kiểm toán.
- - Kiểm toán viên phải thực hiện kiểm toán theo trình tự từ tổng hợp đến chi tiết; lựa chọn một hoặc kết hợp một số phương pháp kiểm toán thích hợp để kiểm toán những nội dung cụ thể. Trong quá trình thực hiện kiểm toán, Kiểm toán viên phải vận dụng hợp lý các phương pháp kiểm toán, kiến thức và kinh nghiệm kiểm toán; thực hiện các thẩm quyền theo quy định của pháp luật để tiến hành kiểm toán các phần việc được phân công. - Các phương pháp kiểm toán thường được sử dụng là: Phương pháp cân đối; phương pháp đối chiếu; phương pháp kiểm kê; phương pháp điều tra; phương pháp thực nghiệm; phương pháp chọn mẫu kiểm toán và phương pháp phân tích. b) Kiểm toán viên kiểm tra, soát xét lại kết quả kiểm toán: Trước khi tổng hợp các kết quả kiểm toán, Kiểm toán viên cần kiểm tra tổng thể các kết quả kiểm toán đã thực hiện, tính xác thực, hợp lý, hợp pháp, thích hợp, đầy đủ của các bằng chứng kiểm toán; đánh giá mức độ thực hiện công việc so với kế hoạch và khối lượng công việc phải kiểm toán; tiếp tục tiến hành các thủ tục kiểm toán, nội dung, khoản mục kiểm toán cần thiết, thu thập các bằng chứng mới, hệ thống hóa các bằng chứng đã thu thập được. c) Kiểm toán viên tổng hợp kết quả kiểm toán, báo cáo Tổ trưởng: Kiểm toán viên tập hợp các bằng chứng kiểm toán, các phát hiện kiểm toán, tổng hợp kết quả kiểm toán, đưa ra các nhận xét, đánh giá, kết luận, kiến nghị về những nội dung đã kiểm toán; dự thảo biên bản xác nhận số liệu và tình hình kiểm toán và báo cáo Tổ trưởng trước khi tiếp thu ý kiến giải trình của đơn vị được kiểm toán. 2.4. Tổ trưởng kiểm tra, soát xét các phần việc kiểm toán do Kiểm toán viên thực hiện a) Tổ trưởng kiểm tra, soát xét lại các nội dung kiểm toán mà Kiểm toán viên đã thực hiện, các trọng yếu và rủi ro kiểm toán, so sánh với kế hoạch kiểm toán chi tiết. Kiểm tra các bằng chứng kiểm toán mà Kiểm toán viên đã thu thập được, kết quả kiểm toán và các ý kiến của Kiểm toán viên; đánh giá mức độ công việc Kiểm toán viên đã thực hiện; yêu cầu Kiểm toán viên thực hiện các thủ tục, nội dung kiểm toán bổ sung, thu thập bằng chứng kiểm toán mới; b) Kiểm toán viên có trách nhiệm báo cáo Tổ trưởng quá trình thực hiện kiểm toán, cơ sở đưa ra các nhận xét, đánh giá, kết luận, kiến nghị về những nội dung đã kiểm toán…; chấp hành ý kiến chỉ đạo và kết luận của Tổ trưởng. Trường hợp còn có ý kiến khác với kết luận của Tổ trưởng thì Kiểm toán viên có quyền bảo lưu ý kiến theo Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Kiểm toán Nhà nước. 2.5. Kiểm toán viên ký biên bản xác nhận số liệu và tình hình kiểm toán a) Căn cứ vào ý kiến kết luận của Tổ trưởng, Kiểm toán viên tiếp tục thực hiện các thủ tục kiểm toán, thu thập bằng chứng kiểm toán nhằm bảo đảm tính thích hợp, đầy đủ, logic của các bằng chứng kiểm toán, kết quả kiểm toán; b) Tổng hợp kết quả kiểm toán, trao đổi và tiếp thu ý kiến giải trình của đơn vị được kiểm toán; củng cố các bằng chứng, kết luận kiểm toán; thống nhất và ký biên bản xác nhận số
- liệu và tình hình kiểm toán với người có trách nhiệm liên quan đến phần việc kiểm toán của đơn vị được kiểm toán. Trường hợp người có trách nhiệm liên quan đến phần việc kiểm toán của đơn vị được kiểm toán còn có ý kiến chưa thống nhất với kết luận kiểm toán, Kiểm toán viên yêu cầu giải trình chính thức bằng văn bản để báo cáo lại Tổ trưởng xem xét, quyết định. Nếu Kiểm toán viên không thống nhất với quyết định của Tổ trưởng thì có quyền bảo lưu ý kiến theo Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Kiểm toán Nhà nước. 3. Lập biên bản kiểm toán và thông báo kết quả kiểm toán Lập biên bản kiểm toán và thông báo kết quả kiểm toán gồm các công việc sau: - Lập biên bản kiểm toán; - Bảo vệ kết quả kiểm toán được ghi trong biên bản kiểm toán trước Trưởng đoàn; - Tổ chức thông báo kết quả kiểm toán với đơn vị được kiểm toán và hoàn thiện biên bản kiểm toán. 3.1. Lập biên bản kiểm toán a) Tổ trưởng có trách nhiệm tổng hợp các kết quả kiểm toán của các thành viên trong Tổ kiểm toán (các biên bản xác nhận số liệu và tình hình kiểm toán) để lập biên bản kiểm toán; b) Tổ chức thảo luận trong Tổ kiểm toán về dự thảo biên bản kiểm toán; trường hợp còn có ý kiến khác nhau thì Kiểm toán viên có quyền bảo lưu ý kiến; c) Tổ trưởng hoàn chỉnh dự thảo biên bản kiểm toán sau khi thảo luận; d) Tổ trưởng trình Trưởng đoàn dự thảo biên bản kiểm toán đã hoàn chỉnh để phê duyệt. 3.2. Bảo vệ kết quả kiểm toán được ghi trong biên bản kiểm toán trước Trưởng đoàn a) Tổ trưởng phải bảo vệ biên bản kiểm toán trước Trưởng đoàn; báo cáo Trưởng đoàn xem xét, giải quyết theo thẩm quyền về những vấn đề còn có các ý kiến khác nhau. Trưởng đoàn kiểm tra, soát xét biên bản kiểm toán, các bằng chứng kiểm toán; yêu cầu Tổ kiểm toán làm rõ, giải trình những nội dung ghi trong biên bản kiểm toán; đánh giá mức độ hoàn thành kế hoạch kiểm toán và mục tiêu kiểm toán; xem xét, giải quyết những đề nghị của Tổ kiểm toán; chỉ đạo Tổ kiểm toán tiếp tục thực hiện các thủ tục kiểm toán cần thiết…; b) Tổ kiểm toán có trách nhiệm chấp hành các ý kiến chỉ đạo, kết luận của Trưởng đoàn, hoàn thiện biên bản kiểm toán;
- c) Trong trường hợp còn có các ý kiến khác nhau thì Tổ kiểm toán có quyền bảo lưu ý kiến. 3.3. Tổ chức thông báo kết quả kiểm toán với đơn vị được kiểm toán và hoàn thiện biên bản kiểm toán a) Tổ trưởng tổ chức cuộc họp với đơn vị được kiểm toán để thông báo kết quả kiểm toán ghi trong biên bản kiểm toán đã được Trưởng đoàn thông qua; xem xét các ý kiến giải trình, đề nghị của đơn vị được kiểm toán để hoàn chỉnh biên bản kiểm toán; thống nhất và ký biên bản kiểm toán. Tổ trưởng tổ kiểm toán phải gửi biên bản kiểm toán cho Trưởng đoàn kiểm toán đúng thời hạn quy định theo Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Kiểm toán Nhà nước; b) Trường hợp Tổ kiểm toán không thống nhất với các ý kiến giải trình và đề nghị của đơn vị được kiểm toán hoặc vượt quá thẩm quyền, Tổ trưởng phải yêu cầu Thủ trưởng đơn vị có ý kiến giải trình bằng văn bản, báo cáo Trưởng đoàn xem xét, quyết định. Trong trường hợp còn có các ý kiến khác nhau thì Tổ kiểm toán được quyền bảo lưu ý kiến theo Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Kiểm toán Nhà nước. 4. Các phương pháp kiểm toán chủ yếu 4.1. Phương pháp cân đối Là phương pháp dựa trên các cân đối (phương trình) kế toán và các cân đối khác để kiểm toán các mối quan hệ nội tại của các yếu tố cấu thành quan hệ cân đối đó. Các bước áp dụng phương pháp này được tiến hành như sau: a) Chuẩn bị cho cân đối: - Xác lập các chỉ tiêu có quan hệ cân đối cần kiểm toán; - Xác định phạm vi, nguồn tài liệu, chứng từ cần thu thập. b) Thực hành cân đối: - Thu thập các tài liệu, chứng từ… tương ứng với các nội dung của các cân đối; - Tổng hợp, đối chiếu lên bảng cân đối thử để tìm ra những quan hệ kinh tế, tài chính… bị mất cân đối hoặc có những biểu hiện bất thường khác. c) Các công việc sau cân đối: - Phân tích, tìm nguyên nhân của những mất cân đối hoặc những tình hình bất thường;
- - Kết luận về tính chính xác của các tài liệu, số liệu hoặc mở rộng phạm vi, điều chỉnh phương pháp kiểm toán để tìm nguyên nhân hoặc kết luận về những sai sót, vi phạm của đơn vị được kiểm toán. 4.2. Phương pháp đối chiếu - Đối chiếu trực tiếp là phương pháp kiểm toán mà Kiểm toán viên tiến hành so sánh, đối chiếu về mặt lượng của cùng một chỉ tiêu trên các nguồn tài liệu khác nhau (các chứng từ kế toán) để tìm ra các sai sót, gian lận về chỉ tiêu đó. - Đối chiếu lôgíc là việc nghiên cứu các mối quan hệ bản chất giữa các chỉ tiêu có quan hệ với nhau thông qua việc xem xét mức biến động tương ứng về trị số của các chỉ tiêu có quan hệ kinh tế trực tiếp, song có thể có mức biến động khác nhau và có thể theo các hướng khác nhau. Hai phương pháp đối chiếu này thường được kết hợp chặt chẽ với nhau trong quá trình kiểm toán. Các bước áp dụng phương pháp đối chiếu tiến hành như sau: c) Chuẩn bị cho đối chiếu: - Xác định các chỉ tiêu cần đối chiếu; - Thu thập các tài liệu, chứng cứ gắn với các chỉ tiêu đã xác định cần phải đối chiếu. d) Thực hiện đối chiếu: - Soát xét các tài liệu, chứng từ, tính toán và tiến hành so sánh đối chiếu trực tiếp hay đối chiếu lôgíc. - Tổng hợp các chỉ tiêu đã đối chiếu, chỉ ra các sai lệch của các chỉ tiêu. đ) Các công việc sau đối chiếu: - Phân tích, tìm nguyên nhân sai lệch của các chỉ tiêu. - Kết luận về những chỉ tiêu đảm bảo được tính chính xác hoặc mở rộng phạm vi, điều chỉnh phương pháp để tìm nguyên nhân hoặc kết luận về những sai sót, vi phạm của đơn vị liên quan đến các chỉ tiêu có sai lệch. 4.3. Phương pháp kiểm kê Là phương pháp kiểm tra hiện vật các loại tài sản nhằm thu thập các thông tin về số lượng, giá trị của tài sản đó. Để đảm bảo hiệu quả của công tác kiểm kê, Kiểm toán viên cần căn cứ vào tính chất của các loại vật tư, tài sản cần kiểm kê: Số lượng, giá trị, đặc tính kinh tế - kỹ thuật… để lựa chọn một loại hình kiểm kê tối ưu: Kiểm kê toàn diện, kiểm kê điển hình hoặc kiểm kê chọn mẫu…
- Các bước kiểm kê được tiến hành như sau: a) Chuẩn bị kiểm kê: - Xác định đối tượng kiểm kê, quy mô, thời gian và loại hình kiểm kê; - Chuẩn bị các điều kiện cho kiểm kê: Cán bộ nhân viên, chuyên gia kỹ thuật…, các phương tiện kỹ thuật và đo lường. b) Thực hiện kiểm kê: - Thực hiện cân, đo, đong, đếm, xác định giá trị… và ghi chép số lượng, giá trị, chất lượng, phân biệt theo từng mã cân hoặc lô vật tư, tài sản; - Tổng hợp, hệ thống số liệu kiểm kê theo từng loại khoản mục… và tập hợp lại các chứng từ kiểm kê (phiếu kiểm kê); - So sánh, đối chiếu những số liệu kiểm kê với số liệu trên các sổ sách kế toán, tìm ra những sai lệch giữa hai số liệu trên. c) Các công việc sau kiểm kê: - Phân tích, tìm nguyên nhân của những sai lệch về vật tư, tài sản giữa số kiểm kê và số liệu trên sổ sách; - Kết luận những chỉ tiêu đảm bảo được sự chính xác hoặc mở rộng phạm vi, điều chỉnh phương pháp kiểm toán để tìm nguyên nhân hoặc kết luận về những sai sót vi phạm của đơn vị liên quan đến những sai lệch về vật tư, tài sản (cả về phản ánh trên sổ sách, tổ chức quản lý, bảo quản sử dụng). 4.4. Phương pháp điều tra Là phương pháp kiểm toán mà theo đó bằng những cách thức khác nhau, Kiểm toán viên tiếp cận đối tượng kiểm toán nhằm tìm hiểu, thu nhận những thông tin cần thiết về tình huống, thực chất, thực trạng của một số vụ việc, bổ sung căn cứ cho việc đưa ra những đánh giá, nhận xét hay kết luận kiểm toán. a) Trong điều tra, tùy theo yêu cầu và tình hình cụ thể, Kiểm toán viên có thể sử dụng các phương pháp sau: - Phỏng vấn điều tra trực tiếp: Kiểm toán viên gặp gỡ và trao đổi trực tiếp với các đối tượng liên quan nhằm thu thập những thông tin cần kiểm tra. - Điều tra gián tiếp: Kiểm toán viên sử dụng các bảng chi tiêu, phiếu câu hỏi… cần quan tâm kiểm tra tới những cá nhân, tổ chức liên quan để thu thập những thông tin cần kiểm tra.
- b) Hai phương pháp điều tra cụ thể này, chỉ khác nhau về hình thức; các bước điều tra được tiến hành như sau: - Chuẩn bị điều tra: + Xác định nội dung, đối tượng và phạm vi cần điều tra; + Lập đề cương những câu hỏi, thông tin cần phỏng vấn hoặc thiết kế những bảng biểu, phiếu câu hỏi cần gửi điều tra. - Thực hiện điều tra: Tiếp cận đối tượng phỏng vấn, thu thập thông tin hoặc gửi các bảng biểu, phiếu câu hỏi… Sau đó, hoặc trực tiếp đến để nhận thông tin hoặc thu lại phiếu điều tra qua đường gián tiếp. - Các công việc sau điều tra: Tổng hợp, phản ánh, loại trừ, chọn lọc các thông tin, từ đó đưa ra những nhận xét, kết luận hoặc điều chỉnh phương pháp, phạm vi kiểm toán. 4.5. Phương pháp thực nghiệm (trắc nghiệm) Là phương pháp tái diễn các hoạt động hay nghiệp vụ để xác minh lại kết quả của một quá trình, một sự việc đã qua, hoặc sử dụng thủ pháp kỹ thuật, nghiệp vụ để tiến hành các phép thử nhằm xác định một cách khách quan chất lượng công việc, mức độ chi phí… Các bước thực nghiệm tiến hành như sau: a) Chuẩn bị thực nghiệm: - Xác định mục đích, nội dung của thực nghiệm; - Chuẩn bị các điều kiện về nhân lực, phương tiện, dụng cụ, vật tư thực nghiệm và các phương tiện đo lường, đánh giá…; - Xây dựng quy trình thực nghiệm. b) Tiến hành thực nghiệm: - Thực hiện các quy trình thực nghiệm; - Thống kê, tính toán, đo lường các chỉ tiêu, thông số, kết quả của quá trình thực nghiệm; - So sánh số liệu, thông tin được rút ra từ thực nghiệm với các số liệu, thông tin trong sổ sách, chứng từ…, tìm ra các sai lệch giữa hai loại số liệu, thông tin trên. c) Các công việc sau thực nghiệm:
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Quyết định sô 16/2007/QĐ-NHNN
82 p |
664 |
153
-
Quyết định số 09/2007/QĐ-BLĐTBXH
32 p |
284 |
72
-
Quyết dịnh số 51/2007/QĐ-BTC
2 p |
387 |
53
-
Quyết định số 10/2007/QĐ-TTg
2 p |
343 |
41
-
Quyết định số 90/2007/QĐ-UBND
15 p |
77 |
12
-
Quyết định số 14/2007/QĐ-BTC
1 p |
95 |
9
-
Quyết định số 13/2007/QĐ-BTC
2 p |
96 |
6
-
Quyết định số 09/2007/QĐ-BTNMT
61 p |
61 |
6
-
Quyết định số 01/2007/QĐ-KTNN
12 p |
47 |
6
-
Quyết định số 63/2007/QĐ-BTC
17 p |
89 |
5
-
Quyết định số 32/2007/QĐ-BTC
2 p |
77 |
5
-
Quyết định số 189/2007/QĐ-KTNN
5 p |
84 |
4
-
Quyết định số 03/2007/QĐ-KTNN
5 p |
56 |
4
-
Quyết định số 58/2007/QĐ-BTC
3 p |
35 |
3
-
Quyết định số 04/2007/QĐ-BTNMT
11 p |
76 |
3
-
Quyết định số 50/2007/QĐ-UBND
2 p |
63 |
2
-
Quyết định số 2248/2007/QĐ-UBND
26 p |
33 |
1

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=7nv4349h5ld54918ukjesduhv5; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# TÀI LIỆU GIẢNG DẠY PHẦN PHẢN ỨNG OXI HÓA- KHỬ
Chia sẻ: Trần Bá Trung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8
lượt xem 28
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100710/trungtran1/80x100/pu_oxh_2789.jpg)
##
TÀI LIỆU GIẢNG DẠY PHẦN PHẢN ỨNG OXI HÓA- KHỬ
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tham khảo tài liệu 'tài liệu giảng dạy phần phản ứng oxi hóa- khử', tài liệu phổ thông, hóa học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: TÀI LIỆU GIẢNG DẠY PHẦN PHẢN ỨNG OXI HÓA- KHỬ
- TÀI LIỆU GIẢNG DẠY PHẦN PHẢN ỨNG OXI HÓA- KHỬ Câu 1: Trong các chất và ion sau: Zn, S, Cl2, SO2, FeO, Fe2O3, Fe2+, Cu2+, Cl- có bao nhiêu chất và ion vừa có tính oxi hóa vừa có tính khử : A. 6 B. 7 C. 5 D. 4 Câu 2: Điều nào sau đây không đúng với canxi? A. Ion Ca2+ bị khử khi điện phân CaCl2 nóng chảy B. Nguyên tử Ca bị oxi hóa khi Ca tác dụng với H2O C. Nguyên tử Ca bị khử khi Ca tác dụng với H2 D. Ion Ca2+ không bị oxi hóa hoặc khử khi Ca(OH)2 tác dụng với HCl Câu 3: Trong dãy biến hóa: C2H6 → C2 H5Cl→ C2H5OH → CH3CHO → CH3COOH → CH3COOC2H5 Số phản ứng oxi hóa – khử là: A. 2 B. 4 C. 5 D. 3 Câu 4: SO2 luôn thể hiện tính khử trong các phản ứng với A. dung dịch KOH, CaO, nước Br2. B. H2S, O2, nước Br2. C. O2, nước Br2, dung dịch KMnO4. D. dung dịch NaOH, O2, dung dịch KMnO4. Câu 5: Khi điện phân NaCl nóng chảy (điện cực trơ), tại catôt xảy ra A. sự oxi hoá ion Na+.B. sự khử ion Cl-. C. sự oxi hoá ion Cl-. D. sự khử ion Na+.
- Câu6:Xétcácphảnứng: (1) FexOy + HCl --> (2)CuCl2+H2S--> (3) R + HNO3 --> R(NO3)3 + NO+ H2O (4)Cu(OH)2+H+--> (5) CaCO3 + H+ --> (6)CuCl2+OH---> (7) MnO4 + C6H12O6 +H+ --> Mn2+ CO2 + H2O (8) FexOy + H+ + SO42- --> SO2? + ... 9) FeSO4 + HNO3 --> (10) SO2 + 2H2S --> 3S + 2H2O Số phản ứng oxi hóa khử là A. 6 B. 5 C. 3 D. 4 Câu 7: Cho dãy các chất và ion: Cl2, F2, SO2, Na+, Ca2+, Fe2+, Al3+, Mn2+, S2-, Cl-. Số chất và ion trong dãy đều có tính oxi hoá và tính khử là A. 3. B. 5. C. 6. D. 4. Câu 8: Lưu huỳnh tác dụng với axit sunfuric đặc, nóng: S + 2H2SO4 3SO2 + 2H2O. Trong phản ứng này, tỉ lệ số nguyên tử lưu huỳnh bị khử : số nguyên tử lưu huỳnh bị oxi hóa là: A. 3 : 1 B. 2 : 1 C. 1 : 2 D. 1 : 3 Câu 9: Cho từng chất: Fe, FeO, Fe(OH)2, Fe(OH)3, Fe3O4, Fe2O3, Fe(NO3)2, Fe(NO3)3, FeSO4, Fe2(SO4)3,FeCO3 lần lượt phản ứng với HNO3 đặc, nóng. Số phản ứng thuộc loại phản ứng oxi hoá - khử là A. 8. B. 7. C. 5. D. 6. Câu 10 : 1) Cl2 + NaOH 5) NH4NO3 N2O + H2O
- 2) NO2 + NaOH 4) KMnO4 K2MnO4 + MnO2 + O2 3) CaOCl2 + HCl 6) CaCO3 CaO + CO2 1- Các phản ứng không phải là phản ứng oxi hoá khử gồm: a. Chỉ có 6 b. 2,3 c. 3,6 d. 5,6 2- Các phản ứng tự oxi hoá khử gồm: a. 1, 2, 5 b. 1,2,3,5 c. 1,2 d. 3,5 3- Các phản ứng oxi hoá khử nội phân tử gồm: a. 1,2,3 b. 3,5 c. 4,5 d. 3,4,5 Câu 11: Trong phản ứng đốt cháy CuFeS2 tạo ra sản phẩm CuO, Fe2O3 và SO2 thì một phân tử CuFeS2 sẽ A. nhận 12 electron. B. nhường 13 electron. C. nhận 13 electron. D. nhường 12 electron. Câu 12: Cho dãy các chất: FeO, Fe(OH)2, FeSO4, Fe3O4, Fe2(SO4)3, Fe2O3. Số chất trong dãy bị oxi hóa khi tác dụng với dung dịch HNO3 đặc, nóng là A. 3. B. 5. C. 4 D. 6. Câu 13: Cho các phản ứng: o (1) O3 + dung dịch KI → 3 (2) F2 2 + H O t 2 (3) MnO2 + HCl đặc (4) Cl2 + dung dịch H2S → (5) FeCl2 + H2S → Các phản ứng ôxi hóa khử là A. (1), (3), (5). B. (2), (4), (5). C. (1), (2), (3), (4). D. (1), (2), (4). Câu 14: Cho các phản ứng sau: 4HCl + MnO2 MnCl2 + Cl2 + 2H2O. 2HCl + Fe FeCl2 + H2.
- 14HCl + K2Cr2O7 2KCl + 2CrCl3 + 3Cl2 + 7H2O. 6HCl + 2Al 2AlCl3 + 3H2. 16HCl + 2KMnO4 2KCl + 2MnCl2 + 5Cl2 + 8H2O. Số phản ứng trong đó HCl thể hiện tính oxi hóa là A. 1. B. 2. C. 4. D. 3. Câu 15: Khi nhiệt phân các chất sau: NH4NO3, NH4NO2, NH4HCO3, CaCO3, KMnO4, NaNO3, Fe(NO3)2. Số phản ứng thuộc phản ứng oxi hoá khử là: A. 3. B. 6. C. 5. D. 4. Câu 16: Mệnh đề không đúng là: A. Fe khử được Cu2+ trong dung dịch. B. Fe2+ oxi hoá được Cu. C. Tính oxi hóa của các ion tăng theo thứ tự: Fe2+, H+, Cu2+, Ag+. D. Fe3+ có tính oxi hóa mạnh hơn Cu2+. Câu 17: Cho phản ứng hóa học: Fe + CuSO 4 → FeSO4 + Cu. Trong phản ứng trên xảy ra A. sự oxi hóa Fe và sự khử Cu2+. B. sự khử Fe2+ và sự khử Cu2+. C. sự khử Fe2+ và sự oxi hóa Cu. D. sự oxi hóa Fe và sự oxi hóa Cu. Câu 18: Phản ứng luôn không thuộc loại oxi hóa – khử là: A. Phản ứng thủy phân B. Phản ứng thế C. Phản ứng kết hợp D. Phản ứng phân hủy Câu 19. Trong các hoá chất Cu, C, S, Na2SO3, FeS2 , O2, H2SO4 đặc. Cho từng cặp chất phản ứng với nhau thì số cặp chất có phản ứng tạo ra khí SO 2 là. A. 8 B. 9 C. 6 D. 7
- Câu 20: Cho 0,01 mol một hợp chất của sắt tác dụng hết với H2SO4 đặc nóng (dư), thoát ra 0,112 lít (ở đktc) khí SO2 (là sản phẩm khử duy nhất). Công thức của hợp chất sắt đó là A. FeO B. FeS2. C. FeS. D. FeCO3. Câu 21: Cho 6,72 gam Fe vào dung dịch chứa 0,3 mol H2SO4 đặc, nóng (giả thiết SO2 là sản phẩm khử duy nhất). Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được (cho Fe = 56) A. 0,12 mol FeSO4 B. 0,03 mol Fe2(SO4)3 và 0,06 mol FeSO4. C. 0,02 mol Fe2(SO4)3 và 0,08 mol FeSO4.D. 0,05 mol Fe2(SO4)3 và 0,02 mol Fe dư. Câu 22: Cho các chất là O2, SO2, H2O2, CO2 ZnS, S, H2SO4, FeCl2. Các chất vừa có tính khử, vừa có tính oxi hóa là A. H2O2, S, SO2, CO2. B. FeCl2, S, SO2, H2O2. C. SO2, ZnS, FeCl2. D. CO2, Fe2O3, O2, H2SO4. Câu 23: Cho phản ứng oxi hóa khử sau: KMnO4 + Na2SO3 + NaHSO4 K2SO4 + MnSO4 + Na2SO4+ H2O Tổng hệ số cân bằng của các chất trong phản ứng là A. 23. B. 47. C. 31. D. 27. Câu 24: Để khử hoàn toàn 45 gam hỗn hợp gồm CuO, FeO, Fe3O4, Fe2O3, Fe và MgO cần dùng vừa đủ 8,4 lít khí CO (đktc). Khối lượng chất rắn thu được sau phản ứng là A. 38 g. B. 39 g. C. 24 g. D. 42 g. Câu 25: Một hỗn hợp X gồm FeO, Fe3O4, Fe2O3. Lấy m1 gam hỗn hợp X cho vào ống sứ chịu nhiệt, nung nóng rồi thổi một luồng khí CO đi qua. Toàn bộ khí sau phản ứng được dẫn từ từ vào dung dịch Ba(OH)2 dư thu được 19,7 gam kết tủa trắng. Chất rắn còn lại trong ống sứ có khối lượng là 19,20 gam gồm Fe , FeO và Fe3O4. Xác định m1.
- A. 23,2 gam. B. 20,8 gam C. 22,0 gam D. 23,6 gam Câu 26: Cho 22,72 gam hỗn hợp gồm Fe, FeO, Fe 2O3 và Fe3O4 phản ứng hết với dung dịch HNO3 loãng dư thu được V lít khí NO (duy nhất ở đktc) và dung dịch X. Cô cạn dung dịch X thu được 77,44 gam muối khan. Giá trị của V là A. 4,48. B. 2,688. C. 5,6. D. 2,24. Câu 27: Cho 3,36 gam bột Mg vào dung dịch chứa hỗn hợp gồm CuCl2 0,12 mol và FeCl3 0,02 mol. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn được chất rắn A. Khối lượng chất rắn A là : A. 8,16 g. B. 8,24 g. C. 8,46 g. D. 7,92g Câu 28: Thuốc thử để phân biệt 2 chất rắn Fe3O4 và Fe2O3 là A. Dung dịch HNO3 đặc nóng B. dd HCl C. dd NaOH D. .dd H2SO4loãng Câu 29: Cho những chất sau: SO2 , CO, H2S, Fe2O3, MnO2, PbO, dd HCl. Nếu cho các chất phản ứng với nhau từng đôi một thì số phản ứng Oxh-Khử là bao nhiêu? A. 3 B. 4 C. 5 D. 6 Câu 30: Cho phản ứng sau: 1) SO2 + H2S 2) Na2S2O3 + H2SO4 3) NH3 + CuO 4) H2S + Cl2 5) H2O2 + KNO2 6) O3 + Ag 7) Mg + CO2 to 8) KClO3 + HCl đ 9) HI + FeCl3 Số phản ứng tạo ra đơn chất là A. 6 B. 7 C. 8 D.9 Câu 31: Hoà tan hết 46,4 (g) gồm FeO,Fe 2O3, Fe3O4 bằng HNO3 đặc nóng thu được 2,24 (l) khí NO2 (đktc)Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được m (g) muối khan.Giá trị của m là A. 84.7(g) B.145.2(g) C. 36.3(g) D. 96.8(g)
- Câu 32: Chất X có thể tác dụng được với Al,Fe, H2SO3, Ca(OH)2, H2S, FeCl2, KI. X là chất nào trong các chất sau đây? A. dd FeCl3 B. dd AgNO3 C. dung dịch Clo D. dd NaOH Câu 33: Cho 3 phương trình ion rút gọn sau: (1) Cu2+ + Fe Cu + Fe2+ (2) Cu + 2Fe3+ Cu 2+ + 2Fe2+ (3) Fe2+ + Mg Fe + Mg2+ Nhận xét nào dưới đây là đúng? A. tính khử của : Mg>Fe>Fe2+>Cu B. tính oxi hoá của :Fe3+>Cu2+> Fe2+> Mg2+ C. tính khử của : Mg>Fe2+>Cu >Fe D. tính oxi hoá của : Cu2+> Fe3+> Fe2+> Mg2+ Câu 34: Hoà ran hỗn hợp chứa 0,15 mol Mg và 0,15 mol Al vào dung dịch hỗn hợp chứa 0,15 mol Cu(NO3)2 và 0,525 mol AgNO3 . Khi phản ứng xong chất rắn thu được là (gam) A. 32,4 B. 66,3 C. 56,7 D. 63,9 Câu 35: Hoà tan hoàn toàn m gam bột Al vào dung dịch HNO3 vừa đủ thu được 8,96 lít (đktc) hỗn hợp khí X gồm NO và N2O có tỷ khối so với H2 là 20,25. Lượng dung dịch HNO3 31,5% cần lấy là (gam) A. 300 B. 680 C. 600 D. 340 Câu 36. Phaùt bieåu naøo sau ñaây laø ñuùng : A. Caùc phi kim chæ coù tính oxi hoaù, khoâng coù tính khöû B. Moät chaát hay ion coù tính oxi hoaù gaëp moät chaát hay ion coù tính khöû thì phaûi xaûy ra phaûn öùng oxi hoaù - khöû C. Taát caû caùc kim loaïi chæ coù tính khöû, khoâng coù tính oxi hoaù D. Trong nhoùm A cuûa baûng tuaàn hoaøn, theo chieàu taêng ñieän tích haït nhaân thì tính kim loaïi cuûa caùc nguyeân toá giaûm daàn coøn tính phi kim taêng daàn.
- Câu 37. Phaûn öùng naøo sau ñaây khi xaûy ra khoâng phaûi laø phaûn öùng oxi hoaù - khöû : A. CaOCl2 + CO2 CaCO3 + Cl2 B. CO + Cl2 COCl2. C. 4KClO3 KCl + 3KClO4 D. (NH4)2CO3 2NH3 + CO2 + H2O Câu 38. Troän 0,81 gam boät nhoâm vôùi boät Fe2O3 vaø CuO roài ñoát noùng ñeå tieán haønh phaûn öùng nhieät nhoâm thu ñöôï c hoãn hôïp A. Hoøa tan hoaøn toaøn A trong dung dòch HNO 3 ñun noùng thu ñöôïc V lít khí NO (saûn phaåm khöû duy nhaát) ôû ñieàu kieän tieâu chuaån. Giaù trò cuûa V laø: A. 0,672 lít B. 2,24 lít C. 0,224 lít D. 6,72 lít Câu 39. Cl2 taùc duïng tröïc tieáp vôùi taát caû caùc chaát trong daõy naøo sau ñaây ñeå taïo ra HCl ? A. CH4, NH3, H2, HF, PH3 B. NH3, H2S, H2O, CH4, H2 C. H2S, H2O, NO2, HBr, C2H6 D. H2S, CO2, CH4, NH3, CO Câu 40: Cho 11,36 gam hỗn hợp gồm Fe, FeO, Fe 2O3 và Fe3O4 phản ứng hết với dung dịch HNO3 loãng (dư), thu được 1,344 lít khí NO (sản phẩm khử duy nhất, ở đktc) và dung dịch X. Cô cạn dung dịch X thu được m gam muối khan. Giá trị m là A. 38,72. B. 35,50. C. 49,09. D. 34,36. Câu 41: Cho hỗn hợp gồm FeO, CuO, Fe 3O4 có số mol 3 chất đều bằng nhau tác dụng hết với dung dịch HNO3 thu hỗn hợp khí gồm 0,09 mol NO2 và 0,05 mol NO . Số mol của mỗi chất là: A. 0,12 B. 0,24 C. 0,21 D. 0,36
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Phản ứng oxi hóa khử - Cân bằng hóa học, tốc độ phản ứng
3 p |
978 |
526
-
Luyện tập cân bằng phản ứng oxi hóa khử
6 p |
1185 |
440
-
bai tap phan ung oxi hoa-khu lop 10
3 p |
878 |
306
-
Bài tập Hóa học lớp 10 cơ bản: Chương 4 - Phản ứng oxi hóa khử
14 p |
703 |
249
-
Các phản ứng oxy hóa khử thường gặp
37 p |
884 |
245
-
Phản ứng oxi hóa khử
12 p |
1692 |
201
-
CHƯƠNG VII. PHẢN ỨNG OXI HOÁ – KHỬ VÀ ĐIỆN HOÁ HỌC
14 p |
483 |
192
-
Hóa vô cơ: Viết các phản ứng Oxi hóa khử thường gặp
37 p |
465 |
185
-
Phản ứng oxi hoá - khử
22 p |
518 |
155
-
Một sô điều về phản ứng oxi hóa khử
2 p |
363 |
142
-
Phản ứng oxi hóa khử
8 p |
603 |
118
-
Phản ứng Ôxi hoá - Khử
7 p |
462 |
62
-
Phản ứng oxy hóa khử
5 p |
123 |
31
-
PHẢN ỨNG OXI HOÁ- KHỬ
6 p |
77 |
24
-
Tài liệu giảng dạy Giải tích 12
24 p |
90 |
13
-
Chương 4: Phản ứng oxi hóa khử ( Kèm bài tập vận dụng)
6 p |
17 |
5
-
Tài liệu Phản ứng oxi hóa khử
13 p |
19 |
3
-
Giáo án Hóa học 10 cơ bản - Bài: Phản ứng oxi hóa - khử
5 p |
4 |
1

Set-Cookie: TLDEVNamespace=nq2en4u87etr8d68qg8m2qq2i6; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly