markdown:
# Wolfgang Ernst Pauli
[Wolfgang Pau](/w/index.php?title=Wolfgang_Pau&action=edit&redlink=1).
|
|Wolfgang Ernst Pauli
|
|![]()
[25 tháng 4](/wiki/25_th%C3%A1ng_4), [1900](/wiki/1900) [Viên](/wiki/Vi%C3%AAn), [Đế quốc Áo-Hung](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o-Hung) [15 tháng 12](/wiki/15_th%C3%A1ng_12), [1958](/wiki/1958)(58 tuổi) [Zürich](/wiki/Z%C3%BCrich), [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Flag_of_Austria.svg/22px-Flag_of_Austria.svg.png)
[Áo](/wiki/%C3%81o) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Switzerland.svg/20px-Flag_of_Switzerland.svg.png)
[Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) ![ Cờ Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Đại học Ludwig-Maximilians](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Ludwig-Maximilians&action=edit&redlink=1) [Người hướng dẫn luận án tiến sĩ](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_h%C6%B0%E1%BB%9Bng_d%E1%BA%ABn_lu%E1%BA%ADn_%C3%A1n_ti%E1%BA%BFn_s%C4%A9) [Arnold Sommerfeld](/wiki/Arnold_Sommerfeld) [Nicholas Kemmer](/w/index.php?title=Nicholas_Kemmer&action=edit&redlink=1) [Nguyên lý loại trừ](/wiki/Nguy%C3%AAn_l%C3%BD_lo%E1%BA%A1i_tr%E1%BB%AB) ![ Nobel prize medal.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Nobel_prize_medal.svg/20px-Nobel_prize_medal.svg.png)
![ Nobel prize medal.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Nobel_prize_medal.svg/20px-Nobel_prize_medal.svg.png)
[Huy chương Lorentz](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Lorentz)1931 [Giải Nobel Vật lý](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD)(1945) [Huy chương Matteucci](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Matteucci)(1956) **Wolfgang Ernst Pauli** ( [25 tháng 4](/wiki/25_th%C3%A1ng_4) năm [1900](/wiki/1900) – [15 tháng 12](/wiki/15_th%C3%A1ng_12) năm [1958](/wiki/1958)) là một nhà vật lý người [Áo](/wiki/%C3%81o) chuyên nghiên cứu về [hạt cơ bản](/wiki/H%E1%BA%A1t_c%C6%A1_b%E1%BA%A3n), [spin](/wiki/Spin), và đã đưa ra [nguyên lý loại trừ Pauli](/wiki/Nguy%C3%AAn_l%C3%BD_lo%E1%BA%A1i_tr%E1%BB%AB_Pauli) nổi tiếng. Ông được [Giải Nobel Vật lý](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD) năm [1945](/wiki/1945).
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&action=edit§ion=1)]
Pauli sinh ra ở
[Viên](/wiki/Vi%C3%AAn) cha là Wolfgang Joseph Pauli và mẹ là Berta Camilla Schütz. Tên giữa của ông là theo tên [cha đỡ đầu](/w/index.php?title=Cha_%C4%91%E1%BB%A1_%C4%91%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1), nhà vật lý [Ernst Mach](/wiki/Ernst_Mach). Cha của Pauli, Wolfgang Pauli, Sr. (nguyên là Wolf Pascheles), cha mẹ có nguồn gốc từ một gia đình [Do Thái](/wiki/Do_Th%C3%A1i) nổi tiếng ở [Praha](/wiki/Praha), chuyển từ [đạo Do Thái](/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o) sang [Công giáo La Mã](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) không lâu trước khi ông lập gia đình vào năm [1899](/wiki/1899). Bertha Schütz lớn lên theo truyền thống Công giáo của mẹ, nhưng cha bà là nhà văn Do Thái Friedrich Schütz. Mặc dù Pauli lớn lên trong truyền thống Công giáo, cuối cùng ông và cha mẹ đã rời khỏi nhà thờ công giáo . [1]
Pauli theo học Döblinger-Gymnasium tại Wien, tốt nghiệp loại giỏi vào năm 1918. Chỉ 2 tháng sau khi tốt nghiệp, cậu bé
[thiên tài](/wiki/Thi%C3%AAn_t%C3%A0i) đã xuất bản [bài báo khoa học](/w/index.php?title=B%C3%A0i_b%C3%A1o_khoa_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) đầu tiên, về [lý thuyết tương đối](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i) của [Albert Einstein](/wiki/Albert_Einstein). Ông theo học tại [Đại học Ludwig-Maximilians](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Ludwig-Maximilians&action=edit&redlink=1) tại [München](/wiki/M%C3%BCnchen), dưới sự hướng dẫn của [Arnold Sommerfeld](/wiki/Arnold_Sommerfeld), nơi ông nhận bằng tiến sĩ vào tháng 7 năm 1921 cho một luận văn về cơ học lượng tử của [phân tử hydrogen](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD_hydrogen&action=edit&redlink=1) ion hóa.
Sommerfeld yêu cầu Pauli viết bài tóm tắt cho
[lý thuyết tương đối](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i) cho *Encyklopaedie der mathematischen Wissenschaften*, một [từ điển bách khoa](/wiki/B%C3%A1ch_khoa_to%C3%A0n_th%C6%B0) của Đức. Hai tháng sau khi nhận bằng tốt nghiệp, Pauli đã hoàn thành bài tóm tắt, dài đến 237 trang. Bài đó được khen bởi Einstein; xuất bản như là một [monograph](/w/index.php?title=Monograph&action=edit&redlink=1), và là một tài liệu tham khảo chuẩn cho đến ngày hôm nay.
Ông làm trợ lí cho
[Max Born](/wiki/Max_Born) tại [Đại học Göttingen](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_G%C3%B6ttingen) trong thời gian một năm. Sau đó ông nghiên cứu [Vật lí lí thuyết](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_l%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt) tại [Copenhagen](/wiki/Copenhagen) mà ngày nay là [Viện Niels Bohr](/wiki/Vi%E1%BB%87n_Niels_Bohr).
Vào năm 1928, ông được phong chức giáo sư Vật lý lý thuyết tại
[ETH Zurich](/wiki/ETH_Z%C3%BCrich), [Thụy Sỹ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) nơi ông đã có nhiều đóng góp cho tiến bộ của khoa học. Ông đạt các danh hiệu giáo sư thỉnh giảng tại [Đại học Michigan](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Michigan&action=edit&redlink=1) vào năm [1931](/wiki/1931), và [Institute for Advanced Study](/wiki/Vi%E1%BB%87n_nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_cao_c%E1%BA%A5p_Princeton) tại [Princeton, New Jersey](/wiki/Princeton,_New_Jersey) năm [1935](/wiki/1935). Ông được tặng thưởng [Huy chương Lorentz](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Lorentz) vào năm [1931](/wiki/1931).
Năm 1931, ông đoạt
[Huy chương Lorentz](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Lorentz).
Vào năm
[1934](/wiki/1934), ông thành hôn với [Franciska Bertram](/w/index.php?title=Franciska_Bertram&action=edit&redlink=1). Cuộc hôn nhân này kéo dài đến hết đời ông. Họ không có con.
Năm 1945, ông nhận
[giải Nobel Vật lý](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD) cho những "đóng góp quyết định thông qua khám phá năm 1925 một luật mới của tự nhiên, nguyên lý loại trừ hay là [nguyên lý Pauli principle](/w/index.php?title=Nguy%C3%AAn_l%C3%BD_Pauli_principle&action=edit&redlink=1)." [Albert Einstein](/wiki/Albert_Einstein) là người đã đề cử ông đến giải thưởng này.
Vào năm 1958, Pauli được tặng thưởng
[Huy chương Max Planck](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Max_Planck). Cùng năm đó, ông ngã bệnh vì [ung thư thận](/w/index.php?title=Ung_th%C6%B0_th%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1). Khi trợ lý cuối cùng của ông, Charles Enz, thăm ông tại bệnh viện Rotkreuz ở [Zurich](/wiki/Z%C3%BCrich), Pauli hỏi anh ta: “Ông có thấy số phòng không?” Đó là phòng 137. Cả cuộc đời, Pauli bận tâm suy nghĩ với câu hỏi tại sao [hằng số cấu trúc vi mô](/w/index.php?title=H%E1%BA%B1ng_s%E1%BB%91_c%E1%BA%A5u_tr%C3%BAc_vi_m%C3%B4&action=edit&redlink=1), một hằng số cơ bản, có giá trị gần với 1/137. Pauli qua đời ở phòng đó vào [15 tháng 12](/wiki/15_th%C3%A1ng_12) năm [1958](/wiki/1958).
## Giai thoại[
[sửa](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&action=edit§ion=2)]
Theo các đồng nghiệp của Pauli kể lại
thì cứ hễ mỗi lần Pauli xuất hiện ở phòng thí nghiệm thì y như rằng sẽ có một cái gì đó hỏng: mất [2] [điện](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n), rò rỉ [ống chân không](/wiki/%C4%90%C3%A8n_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD_ch%C3%A2n_kh%C3%B4ng), đổ vỡ dụng cụ... và từ đó họ truyền miệng cái gọi là "hiệu ứng pauli". Phòng thí nghiệm của giáo sư [James Frank](/w/index.php?title=James_Frank&action=edit&redlink=1)thuộc [Viện Vật lý Đại học Gottingen](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Gottingen&action=edit&redlink=1)bỗng nhiên bị hỏng tan tành đúng lúc chuyến tàu Pauli đi từ [Zurich](/wiki/Z%C3%BCrich)đến [Copenhagen](/wiki/Copenhagen)dừng lại tại nhà ga [Gottingen](/w/index.php?title=Gottingen&action=edit&redlink=1)để đón khách. Sự kiện này cũng được nhắc đến như hiệu ứng Pauli.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-1) [“Jewish Physicists”](http://www.jinfo.org/Physicists.html). Đã bỏ qua tham số không rõ
|access_date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)) [^](#cite_ref-2) [Giai thoại](http://www.vatlyvietnam.org/home/modules.php?name=News&file=article&sid=52)
## Các tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&action=edit§ion=4)]
- Pauli, W.; C.G. Jung (1955).
*The Interpretation of Nature and the Psyche*. Random House.
- Pauli, Wolfgang (1981).
*Theory of Relativity*. New York: Dover. [ISBN 0-486-64152-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/048664152X).
- Pauli, W.; C.G. Jung (2001). Trong ed. C.A. Meier.
*Atom and Archetype, The Pauli/Jung Letters, 1932-1958*. Princeton, New Jersey: Princeton Univ. Press.
### Sách về Pauli[
[sửa](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&action=edit§ion=5)]
- Enz, Charles P. (2002).
*No Time to be Brief, A scientific biography of Wolfgang Pauli*. Oxford Univ. Press.
- Enz, Charles P. (1995). “Rationales und Irrationales im Leben Wolfgang Paulis”. Trong ed. H. Atmanspacher, et al.
*Der Pauli-Jung-Dialog*. Berlin: Springer-Verlag.
- Gieser, Suzanne (2005).
*The Innermost Kernel. Depth Psychology and Quantum Physics. Wolfgang Pauli's Dialogue with C.G. Jung*. Springer Verlag.
- Jung, C.G. (1980).
*Psychology and Alchemy*. Princeton, New Jersey: Princeton Univ. Press.
- Keve, Tom (2000).
*Triad: the physicists, the analysts, the kabbalists*. London: Rosenberger & Krausz. (historical fiction)
- Lindorff, David (1994).
*Pauli and Jung: The Meeting of Two Great Minds*. Quest Books.
- Pais, Abraham (2000).
*The Genius of Science*. Oxford: Oxford Press.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&action=edit§ion=6)] [Giải thưởng Nobel vật lý](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD) [List of Austrian scientists](/w/index.php?title=List_of_Austrian_scientists&action=edit&redlink=1) [List of Swiss](/w/index.php?title=List_of_Swiss&action=edit&redlink=1) [Ralph Kronig](/w/index.php?title=Ralph_Kronig&action=edit&redlink=1)Correspondence with Pauli [Nguyên lý loại trừ](/wiki/Nguy%C3%AAn_l%C3%BD_lo%E1%BA%A1i_tr%E1%BB%AB) [Pauli effect](/w/index.php?title=Pauli_effect&action=edit&redlink=1)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolfgang_Ernst_Pauli&action=edit§ion=7)]
|
|![]()
[Wolfgang Ernst Pauli](//commons.wikimedia.org/wiki/Wolfgang_Pauli?uselang=vi)
|
|![]()
[Wikiquote](/wiki/Wikiquote)có sưu tập danh ngôn về: [Wolfgang Pauli - Gương mặt khoa học lớn của thế kỷ XX](http://www.khoahoc.com.vn/inc_contents.asp?Cat_ID=13&Cat_Sub_ID=0&news_id=6394) [Wolfgang Pauli](http://nobelprize.org/physics/laureates/1945/pauli-bio.html)trên trang chủ giải thưởng Nobel [Tiểu sử Pauli](http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Pauli.html)trên trang web trường Đại học St Andrews, Scotland.
|
|
|
|![]()
[Wolfgang Ernst Pauli](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Wolfgang_Pauli?uselang=vi)

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1054 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate