text:
Trần
Thanh Thiên
Bút hiệu:
MỤC ĐỒNG
Người làng Bình Thành,
xã Ninh Bình.
Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Trãi
niên khóa 1992-1995.
---˜
]
™ ---
Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.
Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Trãi
niên khóa 1992-1995.
---˜
]
™ ---
Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.
TÌNH YÊU CHÂN THẬT
Mục
Đồng
TÌNH YÊU CHÂN THẬT
Mục
Đồng
TÌNH YÊU CHÂN THẬT
Mục
Đồng
… ?
˜
{ ™
@ …
Ở bài viết “Một
số ngộ nhận”
đăng trong
www.ninh-hoa.com,
Mục Đồng có nói một câu, mà không phải trong phạm vi đề tài nên không giải
rõ: “Phật
giáo cũng có khái niệm tình yêu, khái niệm này rất đầy đủ mà các bạn có
thể ứng dụng cho mình. Tình yêu bao gồm bốn yếu tố: Từ, Bi, Hỉ, Xả”.
Nay, nhân có cơ hội xin được chia sẻ rộng thêm về vấn đề này.
Đúng vậy, thưa các bạn, đức Phật dạy về tình yêu rất sâu sắc và có thể nói
là rất rõ ràng. Trước hết, chúng ta cần phải hiểu nghĩa đen và phân biệt
bốn chữ này. Theo Tự Điển Phật Học Pali-Việt:
1. Từ:
tiếng Phạn là
Metta:
Từ ái, tâm từ. Mong cầu tất cả chúng sinh có đầy đủ sức
khỏe, thân tâm an lạc.
2. Bi:
tiếng Phạn là
Karuna: Lòng bi mẫn. Tâm se lại trước sự đau khổ của chúng
sinh khác. Lòng mong muốn loại bỏ những đau khổ của chúng sinh khác.
3. Hỉ:
tiếng Phạn là
Mudita: Hỉ, tùy hỉ. Vui mừng trước sự thành công, hạnh
phúc của kẻ khác.
4. Xả:
tiếng Phạn là
Upekkhà: Xả. Quân bình năng lực. Ðặc tính của tâm thăng
bằng, không nghiêng về một thái cực nào.
Bốn khái niệm trên, ta thấy có 2 cặp hơi tương đồng. Từ và Bi đều có nghĩa
là yêu thương, cho nên thỉnh thoảng chúng ta không phân biệt, và còn dùng
chung thành một từ ghép - Từ Bi. Tuy nhiên, để dễ hiểu, chúng ta có thể
phân định theo toán học: Từ và Bi đều là lòng thương, nhưng lòng Từ là yêu
thương tất cả chúng sinh, nghĩa là yêu 100% mọi loài, mọi người. Còn lòng
Bi cũng là yêu thương, nhưng đối tượng của nó là những chúng sanh đang bị
đau khổ, như vậy đối tượng của lòng Bi là 50% chúng sanh. Tính theo bách
phân như thế là không ổn, chỉ để dễ hiểu thôi. Tương tự, Hỉ với Xả đều là
tâm hoan hỉ, vui vẻ, không phiền giận, ganh tỵ… đối với một đối tượng.
Nhưng tâm Xả có nội hàm rộng, bao gồm hết 100% sự kiện vui hay không vui,
đáng ưa hay đáng ghét, còn tâm Hỉ là sự vui mừng chỉ đối với cái vui của
người khác.
Để bàn luận và nhận định rõ hơn, Mục Đồng xin dẫn chứng lời của Thiền sư
Thích Nhất Hạnh giải thích về bốn yếu tố này trong một thời pháp thoại
giảng cho các bạn trẻ như sau:
“Từ” là khả năng hiến tặng hạnh phúc cho người mình yêu. Yêu thương không
phải là vấn đề hưởng thụ, yêu thương là hiến tặng. Tình thương mà không
đem đến hạnh phúc cho người yêu không phải là tình thương đích thực. Yêu
mà làm khổ nhau không phải tình yêu. Có những người yêu nhau, ngày nào
cũng khổ, đó là tình yêu hệ luỵ, chỉ mang tới sự khổ đau. Yêu thương ai đó
thực sự, nghĩa là làm cho người ta hạnh phúc mỗi ngày.
“Bi” là khả năng người ta lấy cái khổ ra khỏi mình. Mình đã khổ, người ta
làm cho thêm khổ, đó không thể là tình yêu đích thực. Còn gì cho nhau nếu
chỉ có khổ đau tuyệt vọng. Người yêu mình phải là người biết sẻ chia, biết
xoa dịu, làm vơi bớt nỗi khổ của mình trong cuộc đời.
Như vậy, “từ bi” ở đây là khả năng đem lại hạnh phúc cho nhau. Nếu chúng
ta yêu thương một người, chúng ta phải làm sao cho người đó bớt khổ, còn
chỉ vì đam mê làn hương suối tóc, say đắm giọng nói dáng đi, trong một
khoảng thời gian nào đó, rồi thì hương tàn lửa tạnh, tình theo gió bay. Đó
không phải là tình yêu theo đúng nghĩa của nó. Cho nên, trước hết Từ và Bi
là 2 yếu tố cơ bản của tình yêu.
“Hỉ” là niềm vui, tình yêu chân thật phải làm cho cả hai đều vui. Dấu ấn
của tình yêu đích thực là niềm vui. Càng yêu, càng vui, niềm vui lớn, cả
gia đình cùng hạnh phúc. Cuộc nhân duyên như thế là thành công.
“Xả” là không phân biệt, kì thị trong tình yêu. Mình yêu ai, hạnh phúc của
người ta là của mình, khó khăn của người ta là của mình, khổ đau của người
ta là của mình. Không thể nói đây là vấn đề của em, em phải ráng chịu. Khi
yêu, hai người không phải là hai thực thể riêng biệt nữa, hạnh phúc khổ
đau không còn là vấn đề cá nhân. Tất cả những gì mình phải làm coi đó là
vấn đề của hai người, chuyển hoá nỗi khổ đau, làm lớn thêm hạnh phúc.
Như vậy, ta hãy tự hỏi lại mình, khi ta yêu một người, ta có hiểu niềm vui
nỗi khổ của người đó không? Ta có quan tâm đến sự an vui của người đó
không? Ta có thể nâng đỡ người ấy trên mọi lĩnh vực? Và ta có chấp nhận
chuyện của người ấy là chuyện của mình không?!
Đó là sự đòi hỏi mới nghe qua có vẻ hơi quá, nhưng đã dấn thân vào con
đường tình yêu và tìm một tình yêu thật sự, chúng ta phải đáp ứng những
yêu cầu đó. Vả lại, để tình yêu thương được trọn vẹn, chúng ta cần phải có
sự hiểu biết. Không chỉ hiểu người đó để thương người đó, mà còn phải hiểu
thật nhiều điều liên quan đến đời sống, đến sinh hoạt cá nhân và cộng đồng,
đến sự xây dựng hạnh phúc cho cả đôi. Như thế, lại nảy sinh ra một yêu cầu
tiên quyết cho sự “yêu”, đó là sự “hiểu”. Có thể nói, tình yêu dựa trên
nền tảng của sự hiểu biết.
Mỗi người có một bầu tâm sự riêng, có một nỗi niềm riêng. Nếu chúng ta
không hiểu họ và những gì xung quanh cuộc đời họ, khi ta thương họ, ta sẽ
rất vụng về, không những không mang lại hạnh phúc cho họ mà còn đem đến
cho họ sự phiền phức, đau khổ, mệt mỏi, v.v.
Lợi dụng hai chữ “tình yêu” để người ta làm khổ nhau, đây là một chuyện
rất thường xảy ra. Nhiều bạn còn thích thật đau khổ, dày vò, điên cuồng…
thì mới chịu. Thiệt là suy nghĩ nông cạn! Bởi các bạn đâu có biết, sau mỗi
lần như vậy, các bạn đã đánh đổi rất nhiều: phẩm chất, tư cách, sự thông
minh, ấn tượng đẹp trong lòng người yêu. Có nhiều bạn vì yêu một ai đó, mà
không được họ đáp ứng lại, trở nên thù hận họ, nảy sinh những ý định không
đẹp về họ, thậm chí còn có những hành động làm cho hình ảnh họ xấu đi, mà
bạn không ngờ bạn đang tự hạ thấp mình. Cho nên, bạn hãy chọn một người
thật xứng đáng, để bạn hiểu họ, và để họ hiểu bạn, biết được những tâm tư
tình cảm của bạn, rồi sau đó mới “đầu tư” một “quả” tình yêu.
Với tính chất hỷ xả trong tình yêu, ta sẽ có suy nghĩ gì? Khi bạn hiểu
được người yêu mình, bạn có thể đáp ứng được nguyện vọng của họ không? Bởi
vì, nếu bạn không xả, nghĩa là bạn đang trói buộc người yêu mình đó. Yêu
một người không có nghĩa là bắt người đó phải luôn chỉ nghĩ đến mình, theo
sự sắp đặt của mình, trung thành một cách thái quá vào mình. Hay nói cách
khác, là mình muốn “độc chiếm” tâm hồn người mình yêu. Đó là sự ràng buộc,
không phải là tình yêu.
Một minh chứng hùng hồn nhất trong lịch sử, là tấm gương yêu chồng của
nàng công chúa Da Du Đà La, vợ Thái tử Tất Đạt Đa, một nhà giáo dục vĩ đại
sau đó. Khi hiểu được tâm trạng, nguyện vọng thoát ly những sự ràng buộc,
cám dỗ hiện tại để hướng đến đời sống thánh thiện của chồng, nàng đã âm
thầm chấp nhận để chồng ra đi. Ai bảo là thái tử Tất Đạt trốn vợ vượt
thành?! Với tình yêu sâu sắc và bẩm chất thánh thiện của mình, công chúa
đã giả vờ ngủ để Thái tử mạnh dạn ra đi, chắc chắn là như vậy!
Đồng ý có yêu là có ghen, nhưng ghen ở cấp độ thể hiện là mình quan tâm
đến người mình yêu thì có thể chấp nhận. Nhưng ghen đến độ bảo thủ, cực
đoan như bài thơ Nguyễn Bính thì cô người yêu nào đó gặp phải sẽ không thể
chịu nỗi:
“… Tôi muốn môi cô chỉ mỉm cười
Trong lúc có tôi và mắt chỉ
Nhìn tôi trong lúc tôi xa xôi.
Tôi muốn cô đừng nghĩ tới ai
Đừng hôn dù thấy đoá hoa tươi
Đừng ôm gối chiếc đêm nay ngủ
Đừng tắm chiều nay bể lắm người.
Tôi muốn mùi thơm của nước hoa
Mà cô thường xứt chẳng bay xa
Chẳng làm ngây ngất người qua lại
Dẫu chỉ qua đường khách lại qua…”
Khi tình yêu chắp cánh bay cao, nghĩa là cũng đến lúc 2 bạn xây dựng gia
đình. Kể từ đây, trách nhiệm của các bạn trong việc xây dựng một mái ấm
càng nặng nề hơn. Lúc này, các bạn không chỉ có xây dựng một tình yêu lý
tưởng, mà còn phải đối mặt với bao nhiêu yếu tố phụ cận liên quan đến tình
yêu, như gia đình, con cái, cha mẹ, tiền bạc, nhà cửa… đó là tình yêu thực
tế. Tuy nhiên, những yếu tố cần và đủ nêu trên (từ, bi, hỷ, xả) không thể
bỏ qua, mà phải càng thường xuyên được tái lập.
Và một điều không thể không nói, đó là tình dục. Nó là hệ quả tất yếu của
cuộc sống gia đình. Cũng trong bài viết trên, Mục Đồng có đề cập đến tình
dục và tình yêu. Ở đây, xin được tiếp tục mở rộng thêm vấn đề cùng các bạn.
Cũng Hoà thượng Nhất Hạnh đã nói:
“…thân với tâm là “nhất như”, tức là nếu ta không tôn kính thân thể người
yêu thì cũng không tôn kính được tâm hồn người ấy. Yêu nhau là giữ gìn cho
nhau, kính trọng nhau. Khi sự rẻ rúng xem thường xảy ra thì tình yêu đích
thực không còn. Thân thể ta cũng như tâm hồn ta. Có những nỗi niềm sâu kín
trong tâm hồn, chúng ta chỉ chia sẻ với người tri kỉ. Thân thể ta cũng vậy,
có những vùng thiêng liêng và riêng tư, ta không muốn ai chạm tới, ngoài
người ta yêu, ta tin, ta muốn sống trọn đời, trọn kiếp. Trong tình yêu lớn
và cao quý, bất cứ lời nói và cử chỉ nào cũng phải biểu lộ sự tương kính.
Người con trai phải tôn trọng người con gái mình yêu, cả thân thể lẫn tâm
hồn. Người con gái biết giữ gìn, cũng là biết làm người yêu thêm tương
kính, nuôi dưỡng hạnh phúc lâu dài về sau.”
Đó là những mực thước để các bạn trẻ cần phải luôn ghi nhớ trong quá trình
tìm hiểu nhau để rồi dẫn đến tình yêu. Sự tương kính nhau là rất cần thiết.
Báo chí gần đây rùm beng ba cái vụ “gia đình sinh viên”, nhiều cô vừa lên
giảng đường vừa nuôi con, tay bồng con mắt nhìn liếc sách để học bài.
Nhiều cô còn con nít đến mức độ, gởi được con cho hàng xóm để đi chơi với
“chồng” thì hí ha hí hửng, như thoát được địa ngục, để con ở nhà khóc
nguyên một đêm vì không có sửa mẹ để bú, mà sửa lọ thì mẹ đã khoá trái cửa
rồi. Tình cảnh như vậy thì có đáng báo động không? Đó là chưa nói hàng
ngày, không biết bao nhiêu thiếu nữ xếp hàng trước nhà thương Từ Dũ và các
trung tâm y tế để phá bỏ đứa con mới tượng hình trong bụng mình.
Thật là quá sa sút về đạo đức phải không các bạn? Bào thai mới tượng hình
đã là một con người rồi, tuy ý thức về sự sống còn quá yếu, giống như là
một vết mờ thôi. Với một sự thoái hoá rõ rệt như vậy, chúng ta thấy rõ
ràng, tuổi trẻ ngày nay quá vụng về trong tình yêu. Họ chưa hiểu rõ được
những yếu tố quan trọng của nó. Có người thích yêu như một mốt thời thượng,
có người yêu để có bạn tâm sự thôi, có người tìm đến tình yêu như là một
cửa ngõ đáp ứng cho những biến chuyển sinh lý, v.v. Tất cả những con đường
đi đến tình yêu như thế đều không bền lâu. Mà trong số đó, động cơ vì tình
dục là nguy hại nhất.
“Nếu bạn quan niệm tình yêu chỉ là sự đến với nhau của hai người nam nữ,
để rồi tiến đến đến quan hệ tình dục, thì đó là quan niệm hoàn toàn sai
lầm. Tình yêu và tình dục khác hẳn nhau, nó không dính dáng gì đến nhau.”
Những hiểu biết nho nhỏ liên quan đến tình yêu theo con mắt của Thiền quán,
xin được chia sẻ cùng các bạn. Hy vọng tuổi trẻ chúng ta có những sự thăng
hoa tốt hơn trong việc nuôi dưỡng tình yêu của mình.
… ?
˜
{
™
@ …
q mục đồng

markdown:
|
|![]()
|
|
|
|
… ? ˜ { ™ @ …
Ở bài viết “
Đúng vậy, thưa các bạn, đức Phật dạy về tình yêu rất sâu sắc và có thể nói là rất rõ ràng. Trước hết, chúng ta cần phải hiểu nghĩa đen và phân biệt bốn chữ này. Theo Tự Điển Phật Học Pali-Việt:
Metta:
Từ ái, tâm từ. Mong cầu tất cả chúng sinh có đầy đủ sức
khỏe, thân tâm an lạc.
Karuna: Lòng bi mẫn. Tâm se lại trước sự đau khổ của chúng
sinh khác. Lòng mong muốn loại bỏ những đau khổ của chúng sinh khác.
Mudita: Hỉ, tùy hỉ. Vui mừng trước sự thành công, hạnh
phúc của kẻ khác.
Upekkhà: Xả. Quân bình năng lực. Ðặc tính của tâm thăng
bằng, không nghiêng về một thái cực nào.
Bốn khái niệm trên, ta thấy có 2 cặp hơi tương đồng. Từ và Bi đều có nghĩa là yêu thương, cho nên thỉnh thoảng chúng ta không phân biệt, và còn dùng chung thành một từ ghép - Từ Bi. Tuy nhiên, để dễ hiểu, chúng ta có thể phân định theo toán học: Từ và Bi đều là lòng thương, nhưng lòng Từ là yêu thương tất cả chúng sinh, nghĩa là yêu 100% mọi loài, mọi người. Còn lòng Bi cũng là yêu thương, nhưng đối tượng của nó là những chúng sanh đang bị đau khổ, như vậy đối tượng của lòng Bi là 50% chúng sanh. Tính theo bách phân như thế là không ổn, chỉ để dễ hiểu thôi. Tương tự, Hỉ với Xả đều là tâm hoan hỉ, vui vẻ, không phiền giận, ganh tỵ… đối với một đối tượng. Nhưng tâm Xả có nội hàm rộng, bao gồm hết 100% sự kiện vui hay không vui, đáng ưa hay đáng ghét, còn tâm Hỉ là sự vui mừng chỉ đối với cái vui của người khác.
Để bàn luận và nhận định rõ hơn, Mục Đồng xin dẫn chứng lời của Thiền sư Thích Nhất Hạnh giải thích về bốn yếu tố này trong một thời pháp thoại giảng cho các bạn trẻ như sau:
Như vậy, “từ bi” ở đây là khả năng đem lại hạnh phúc cho nhau. Nếu chúng ta yêu thương một người, chúng ta phải làm sao cho người đó bớt khổ, còn chỉ vì đam mê làn hương suối tóc, say đắm giọng nói dáng đi, trong một khoảng thời gian nào đó, rồi thì hương tàn lửa tạnh, tình theo gió bay. Đó không phải là tình yêu theo đúng nghĩa của nó. Cho nên, trước hết Từ và Bi là 2 yếu tố cơ bản của tình yêu.
Như vậy, ta hãy tự hỏi lại mình, khi ta yêu một người, ta có hiểu niềm vui nỗi khổ của người đó không? Ta có quan tâm đến sự an vui của người đó không? Ta có thể nâng đỡ người ấy trên mọi lĩnh vực? Và ta có chấp nhận chuyện của người ấy là chuyện của mình không?!
Đó là sự đòi hỏi mới nghe qua có vẻ hơi quá, nhưng đã dấn thân vào con đường tình yêu và tìm một tình yêu thật sự, chúng ta phải đáp ứng những yêu cầu đó. Vả lại, để tình yêu thương được trọn vẹn, chúng ta cần phải có sự hiểu biết. Không chỉ hiểu người đó để thương người đó, mà còn phải hiểu thật nhiều điều liên quan đến đời sống, đến sinh hoạt cá nhân và cộng đồng, đến sự xây dựng hạnh phúc cho cả đôi. Như thế, lại nảy sinh ra một yêu cầu tiên quyết cho sự “yêu”, đó là sự “hiểu”. Có thể nói, tình yêu dựa trên nền tảng của sự hiểu biết.
Mỗi người có một bầu tâm sự riêng, có một nỗi niềm riêng. Nếu chúng ta không hiểu họ và những gì xung quanh cuộc đời họ, khi ta thương họ, ta sẽ rất vụng về, không những không mang lại hạnh phúc cho họ mà còn đem đến cho họ sự phiền phức, đau khổ, mệt mỏi, v.v.
Lợi dụng hai chữ “tình yêu” để người ta làm khổ nhau, đây là một chuyện rất thường xảy ra. Nhiều bạn còn thích thật đau khổ, dày vò, điên cuồng… thì mới chịu. Thiệt là suy nghĩ nông cạn! Bởi các bạn đâu có biết, sau mỗi lần như vậy, các bạn đã đánh đổi rất nhiều: phẩm chất, tư cách, sự thông minh, ấn tượng đẹp trong lòng người yêu. Có nhiều bạn vì yêu một ai đó, mà không được họ đáp ứng lại, trở nên thù hận họ, nảy sinh những ý định không đẹp về họ, thậm chí còn có những hành động làm cho hình ảnh họ xấu đi, mà bạn không ngờ bạn đang tự hạ thấp mình. Cho nên, bạn hãy chọn một người thật xứng đáng, để bạn hiểu họ, và để họ hiểu bạn, biết được những tâm tư tình cảm của bạn, rồi sau đó mới “đầu tư” một “quả” tình yêu.
Với tính chất hỷ xả trong tình yêu, ta sẽ có suy nghĩ gì? Khi bạn hiểu được người yêu mình, bạn có thể đáp ứng được nguyện vọng của họ không? Bởi vì, nếu bạn không xả, nghĩa là bạn đang trói buộc người yêu mình đó. Yêu một người không có nghĩa là bắt người đó phải luôn chỉ nghĩ đến mình, theo sự sắp đặt của mình, trung thành một cách thái quá vào mình. Hay nói cách khác, là mình muốn “độc chiếm” tâm hồn người mình yêu. Đó là sự ràng buộc, không phải là tình yêu.
Một minh chứng hùng hồn nhất trong lịch sử, là tấm gương yêu chồng của nàng công chúa Da Du Đà La, vợ Thái tử Tất Đạt Đa, một nhà giáo dục vĩ đại sau đó. Khi hiểu được tâm trạng, nguyện vọng thoát ly những sự ràng buộc, cám dỗ hiện tại để hướng đến đời sống thánh thiện của chồng, nàng đã âm thầm chấp nhận để chồng ra đi. Ai bảo là thái tử Tất Đạt trốn vợ vượt thành?! Với tình yêu sâu sắc và bẩm chất thánh thiện của mình, công chúa đã giả vờ ngủ để Thái tử mạnh dạn ra đi, chắc chắn là như vậy!
Đồng ý có yêu là có ghen, nhưng ghen ở cấp độ thể hiện là mình quan tâm đến người mình yêu thì có thể chấp nhận. Nhưng ghen đến độ bảo thủ, cực đoan như bài thơ Nguyễn Bính thì cô người yêu nào đó gặp phải sẽ không thể chịu nỗi:
Khi tình yêu chắp cánh bay cao, nghĩa là cũng đến lúc 2 bạn xây dựng gia đình. Kể từ đây, trách nhiệm của các bạn trong việc xây dựng một mái ấm càng nặng nề hơn. Lúc này, các bạn không chỉ có xây dựng một tình yêu lý tưởng, mà còn phải đối mặt với bao nhiêu yếu tố phụ cận liên quan đến tình yêu, như gia đình, con cái, cha mẹ, tiền bạc, nhà cửa… đó là tình yêu thực tế. Tuy nhiên, những yếu tố cần và đủ nêu trên (từ, bi, hỷ, xả) không thể bỏ qua, mà phải càng thường xuyên được tái lập.
Và một điều không thể không nói, đó là tình dục. Nó là hệ quả tất yếu của cuộc sống gia đình. Cũng trong bài viết trên, Mục Đồng có đề cập đến tình dục và tình yêu. Ở đây, xin được tiếp tục mở rộng thêm vấn đề cùng các bạn. Cũng Hoà thượng Nhất Hạnh đã nói:
Đó là những mực thước để các bạn trẻ cần phải luôn ghi nhớ trong quá trình tìm hiểu nhau để rồi dẫn đến tình yêu. Sự tương kính nhau là rất cần thiết. Báo chí gần đây rùm beng ba cái vụ “gia đình sinh viên”, nhiều cô vừa lên giảng đường vừa nuôi con, tay bồng con mắt nhìn liếc sách để học bài. Nhiều cô còn con nít đến mức độ, gởi được con cho hàng xóm để đi chơi với “chồng” thì hí ha hí hửng, như thoát được địa ngục, để con ở nhà khóc nguyên một đêm vì không có sửa mẹ để bú, mà sửa lọ thì mẹ đã khoá trái cửa rồi. Tình cảnh như vậy thì có đáng báo động không? Đó là chưa nói hàng ngày, không biết bao nhiêu thiếu nữ xếp hàng trước nhà thương Từ Dũ và các trung tâm y tế để phá bỏ đứa con mới tượng hình trong bụng mình.
Thật là quá sa sút về đạo đức phải không các bạn? Bào thai mới tượng hình
đã là một con người rồi, tuy ý thức về sự sống còn quá yếu, giống như là
một vết mờ thôi. Với một sự thoái hoá rõ rệt như vậy, chúng ta thấy rõ
ràng, tuổi trẻ ngày nay quá vụng về trong tình yêu. Họ chưa hiểu rõ được
những yếu tố quan trọng của nó. Có người thích yêu như một mốt thời thượng,
có người yêu để có bạn tâm sự thôi, có người tìm đến tình yêu như là một
cửa ngõ đáp ứng cho những biến chuyển sinh lý, v.v. Tất cả những con đường
đi đến tình yêu như thế đều không bền lâu. Mà trong số đó, động cơ vì tình
dục là nguy hại nhất.
Những hiểu biết nho nhỏ liên quan đến tình yêu theo con mắt của Thiền quán, xin được chia sẻ cùng các bạn. Hy vọng tuổi trẻ chúng ta có những sự thăng hoa tốt hơn trong việc nuôi dưỡng tình yêu của mình.
q mục đồng
|
|

P3P: policyref="https://policies.yahoo.com/w3c/p3p.xml", CP="CAO DSP COR CUR ADM DEV TAI PSA PSD IVAi IVDi CONi TELo OTPi OUR DELi SAMi OTRi UNRi PUBi IND PHY ONL UNI PUR FIN COM NAV INT DEM CNT STA POL HEA PRE LOC GOV"


text:
Đang truy cập :
42
•Máy chủ tìm kiếm : 1
•Khách viếng thăm : 41
Hôm nay :
121
Tháng hiện tại
: 5471
Tổng lượt truy cập : 415420
Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA ...http://www.iaea.org...
© Copyright Vien Nghien cuu hat nhan Da Lat. All right reserved
Email: nrigovn@hcm.vnn.vn

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv3c_Ye341_sess=4eba22e3673f49ca6718aebee8661cf7911298432; path=/; domain=.nri.gov.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Language: vi

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Người Sư Nữ Chùa Phù Dung
* Thích Nữ Như Ngọc
Lời vào truyện: Hà Tiên
là một thành phố nhỏ, nằm tận cùng miền ven biển Nam Việt Nam (gần Châu Thành - Rạch
Giá). Đất Hà Tiên “dân hiền như bụt”, khí hậu ôn hòa, nổi tiếng
vùng danh lam thắng cảnh. Du khách đến thăm Hà Tiên sẽ thưởng thức được
những cảnh đẹp như Hòn Phụ Tử, Chùa Hang, Thạch Động, Biển Đông Hồ… và đặc biệt
là Lăng Mạc Cửu. Bên cạnh ngôi Lăng của vị Tổng Trấn họ Mạc, có ngôi chùa
nhỏ tên gọi Phù Dung…
“Nguyện đem công đức này
Hướng về khắp tất cả
Đệ tử và chúng sanh
Đều trọn thành Phật Đạo”
Ni sư Xuân Tự thỉnh ba tiếng chuông trước khi chấm dứt thời công phu sáng. Ni
sư ngồi yên và giữ hơi thở đều đặn trong vòng mười lăm phút. Sau đó, Ni sư đứng
dậy, chậm chạp bước ra khỏi chánh điện. Vì đôi chân Ni sư bị yếu từ nhiều năm
qua nên Ni sư đi rất khó khăn, lúc nào cũng có cây gậy bên cạnh. Ni sư định đi
ra vườn thiền hành một chút để thở không khí trong lành như mọi buổi sáng. Chợt
có tiếng thưa:
- Bạch Ni sư, cho con thưa chút việc.
Ni sư Xuân Tự quay lại. Điệu Tuệ Minh chắp tay rụt rè thưa nho nhỏ.
Ni sư Xuân Tự dịu dàng:
- Việc chi đó con, con nói đi, Ni sư nghe đây.
- Bạch Ni sư, hồi sáng sớm lúc Ni sư sắp công phu sáng, con cũng đã sửa
soạn lên chánh điện tụng kinh với Ni sư thì có Dì Phương Thành đến tìm Ni sư.
Dì Phương Thành báo tin bà ở nhà không được khỏe cả tuần nay. Dì Phương Thành
nhờ con thưa với Ni sư về thăm bịnh cho bà.
Ni sư Xuân Tự dịu dàng:
- Thế bây giờ Dì Phương Thành đâu con.
- Bạch Ni sư, Dì bảo phải về nhà nấu cháo sớm cho bà nên Dì từ giã đi
ngay. Dì dặn con nhớ cho Ni sư hay trong buổi sáng này. Do đó con
phải thưa liền, dù con biết Ni sư đang giờ tịnh niệm. Xin Ni sư hoan hỷ
cho con.
Ni sư chậm rãi nói:
- Ni sư cám ơn con đã cho Ni sư hay tin nầy. Con an tâm. Con không
có lỗi gì cả. Vậy là Ni sư phải về thăm Bà sáng nay. Ni sư có vài việc
dặn con giúp dùm Ni sư nhé.
Điệu Tuệ Minh chắp tay cúi đầu:
- Xin Ni sư dạy.
- Việc đầu tiên là con mang hai thang thuốc nầy cho ông giáo Minh, nhà ở
xóm trên đó con. Ông ấy bị cảm mấy tuần nay, mà ông ở nhà có một mình. Tội ông
lắm con ơi. Hơn tám mươi tuổi rồi, mà vì con cháu không có nên khi ông bịnh
không ai chăm sóc cả. Ông lại bị yếu chân, nên đi lại khó khăn lắm. Khi mang
thuốc đến, con nhớ sắc dùm ông thang thuốc nhé.
- Vâng, con xin nhớ.
- Sau đó, con lấy hai bộ quần áo màu lam Ni sư mới may mang lại cho hai
em bé mồ côi đang ngủ trong nhà bếp nhà bà Tư ở cạnh vườn chùa. Hôm trước, khi
đi ngang qua nhà bà Tư, Ni sư thấy hai em rách rưới quá nên Ni sư có may cho
hai em hai bộ đồ mới. Con đem đến cho hai em và nói hai em mặc tạm, vài bữa
rảnh Ni sư sẽ may thêm cho. Con biết không, hai em này từ trong làng xa về, bảo
rằng cha mẹ vì bạo bệnh chết cả. Bà Tư thấy tội đem về nuôi tạm. Có lẽ vài hôm,
nếu được Ni sư cho hai em về chùa tá túc một thời gian.
Điệu Tuệ Minh nhỏ nhẹ thưa:
- Thưa Ni sư, phải bé Thanh và bé Thủy không? Hai bé này ngoan và
dễ thương lắm.
- Phải rồi đó con. Còn việc sau cùng là trưa nay, nếu ai có lại xin xem
bịnh, con hẹn với các đạo hữu xin trở lại ngày mai, vì Ni sư phải về thăm bịnh
cho Bà rồi. Con nhớ những điều Ni sư nhờ con rồi chứ gì.
Điệu Tuệ Minh cúi đầu:
- Vâng con xin làm theo lời Ni sư dạy.
- Cám ơn con. Ni sư ra vườn một lát.
Ni sư chậm rãi bước ra sân. Không khí trong vườn mát mẻ khiến Ni sư thoải
mái lạ. Phương Đông, vầng dương vừa ló dạng, ửng đỏ cả một góc
trời. Da trời màu bích ngọc điểm vài đám mây trắng như tuyết. Vài
ngôi sao lấp lánh trên nền trời như những hạt kim cương. Đàn chim hót ríu
rít nơi góc vườn nghe thật vui tai. Ni sư Xuân Tự, thiền hành quanh vườn,
và đến góc vườn ngồi xuống nơi chiếc băng đá.
Ngọn gió sớm đầu thổi nhè nhẹ làm Ni sư cảm thấy lạnh. Ni sư quấn lại
chiếc khăn quàng cổ cho khít để giữ hơi ấm. Đây là chiếc khăn quàng cổ mà
mẹ đan cho hơn mười mấy năm nay. Mười mấy năm qua Ni sư sống trong ngôi
chùa Phù Dung này với những ngày tháng thật thanh tịnh, thật êm đềm. Ni sư nhớ
đến người Mẹ hiền mà lòng cảm thấy thương Mẹ quá. Mẹ bao giờ cũng lo cho con,
dù con đã trưởng thành, đã xuất gia. Ni sư nhớ lại quãng đời đã qua…
Mười lăm năm trước, năm ấy, Xuân Tự vừa đúng mười tám tuổi. Còn một năm
nữa là nàng lên xe hoa về nhà chồng. Lễ cưới được hai họ chọn đúng vào ngày Rằm
tháng Giêng. Chồng sắp cưới của Xuân Tự là chàng Tô Châu, nhà cạnh vườn của
Xuân Tự. Gia đình bác Tô Vũ, cha Tô Châu và gia đình của bà Xuân Tâm, mẹ
Xuân Tự, thân thích nhau từ nhiều năm qua. Tình thâm giao láng giềng sâu đậm
như ruột thịt. Tô Châu mồ côi mẹ sớm nên chàng thương mẹ Xuân Tự như mẹ mình.
Xuân Tự lớn lên giữa xóm Đông Hồ, quận Hà Tiên. Nàng ngây thơ như đóa hoa đồng
nội, ngoan hiền như hạt sương mai, và tươi mát như áng mây trời trong nắng sớm.
Cha Xuân Tự là vị quan văn trong triều, nhưng vì chán cảnh tranh giành quyền
thế và tham danh đoạt lợi của bạn đồng liêu nên ông lui về ở ẩn. Gia đình ông
bà Xuân Tâm sống nhờ khu vườn cây trái sau nhà. Ông Xuân Tâm lại có tài xem
bịnh và cho thuốc nam. Đặc biệt là không bao giờ ông lấy tiền cả, do đó quận Hà
Tiên ai cũng biết lòng hiền đức của ông. Nhiều người nhờ ông chữa lành bịnh,
đền ơn bằng tiền không được mang gạo và thức ăn đến nhà tạ ơn. Ông đem gạo thóc
bố thí cho người nghèo trong xóm. Do đó thôn trên xóm dưới ai cũng quý trọng
gia đình của Xuân Tự.
Xuân Tự rất thông minh, học đâu nhớ đấy, chữ viết rất đẹp, mà thi phú cũng giỏi
nên cha nàng cưng lắm. Xuân Tự lại có tay phục dược như cha, nên nàng cũng được
cha dạy cho nghề xem mạch và hốt thuốc. Những lúc cha Xuân Tự đi vắng, Xuân Tự
dù còn trẻ, cũng chữa lành cho nhiều người. Vâng lời cha dạy, Xuân Tự bao giờ
cũng từ tốn, khiêm nhường nên bà con trong xóm quý Xuân Tự biết bao. Cha mẹ
Xuân Tự còn có một người con gái nuôi là Phương Thành. Phương Thành là con gái
của người chị ruột bà Xuân Tâm. Cha mẹ Phương Thành chết sớm trong một vụ cướp
của giết người. Cha mẹ Phương Thành bị giết chết sau khi quân cướp đã lấy
sạch tiền của và đốt nhà. Phương Thành sống sót nhờ người vú liều chết ôm
Phương Thành chạy qua biển lửa. Hai chị em Phương Thành và Xuân Tự giống nhau
lắm, có lẽ vì cả hai đều giống hai bà mẹ. Người ngoài cứ ngỡ hai người là hai
chị em ruột.
Xuân Tự có mái tóc dài như áng mây trời. Nàng được mẹ dạy giữ tóc rất kỹ, gội
đầu bằng nước bồ kết nên tóc nàng đen mượt. Tóc Phương Thành cũng mềm mại và
dài như tóc Xuân Tự. Khi làm công việc trong nhà, Xuân Tự thường đánh một
bính tóc thả dài sau lưng, hay chẻ tóc làm hai thắt hai bính và kẹp vào hai
chiếc nơ nhỏ xinh xinh. Những lúc ấy Xuân Tự trông ngây thơ và ngoan hiền như
chim bồ câu. Phương Thành thì thích buộc tóc bằng dải lụa xanh xõa dài sau
lưng. Các cô gái trong xóm đều khen ngợi hai chị em Phương Thành – Xuân Tự có
mái tóc đẹp và dễ thương.
Một buổi chiều cuối thu, mẹ Xuân Tự nhận được hung tin cha nàng đã chết trong
trận bão khi ông đi thuyền ra hòn Khoai thăm gia đình người em trai đang canh
tác trồng trọt ngoài đó. Hung tin này làm bà Xuân Tâm ngất xỉu và sau đó
bà lâm trọng bịnh. Sau đám tang cha, mẹ Xuân Tự khóc mãi nên mắt bị sưng,
đau nhiều và bà trở nên mù lòa sau một năm dài chữa không lành. Vừa mù
lại bị đau tim, bà trở nên yếu đuối như ngọn đèn trước gió. Xuân Tự, trước biến
cố đau thương của gia đình, nàng vừa thay cha đảm đang việc nhà, vừa săn sóc
sức khỏe cho Mẹ. Nàng làm việc thật giỏi, trông coi vườn tược trước sau.
Nhờ Phương Thành giúp một tay nên đời sống ba mẹ con cũng tạm đủ. Nàng tiếp tục
chữa bệnh cho bà con trong xóm, chăm sóc những gia đình nghèo nàn đơn chiếc.
Từ khi cha Xuân Tự qua đời, bác Tô Vũ và Tô Châu hay qua lại nhà Xuân Tự giúp
đỡ những việc nặng nhọc mà phụ nữ không cáng đáng nổi như cuốc đất, đào mương…
Do đó mà tình cảm Tô Châu và Xuân Tự càng sâu đậm hơn. Xuân Tự yêu Tô Châu đậm
đà, và Tô Châu cũng thương Xuân Tự tha thiết. Mùa xuân năm trước đã cử hành lễ
hỏi và đám cưới sẽ cử hành vào mùa xuân sang năm, đúng Rằm Tháng Giêng.
Chiều hôm đó, sau khi đi lễ chùa về bà Xuân Tâm đang ngồi chải tóc cho Xuân Tự.
Tuy mù mắt, nhưng bàn tay bà nhanh nhẹn vuốt từng lọn tóc con. Lòng người mẹ
dạt dào thương con như nước biển Đông Hồ. Bà Xuân Tâm dịu dàng hỏi Xuân
Tự:
- Hôm qua con và Tô Châu đã đi mua cái áo cưới rồi, phải không con?
Xuân Tự e thẹn đáp:
- Vâng, thưa mẹ, hôm qua sau khi bán hết số trái cây con gánh ra chợ, anh
Tô Châu đã gặp con ngoài chợ và chúng con đã mua vải may áo cưới rồi mẹ.
Bà Xuân Tâm khẽ vuốt má Xuân Tự:
- Vậy là con gái mẹ nhất rồi. Mà Tô Châu và con chọn màu gì vậy
con?
Xuân Tự mỉm cười:
- Thưa mẹ, hai con đồng ý chọn màu xanh nước biển. Đó là loại tơ
mềm có hình hoa mai. Mẹ có biết tại sao con chọn tơ màu xanh da trời và
hình hoa mai không hở mẹ?
- Con nói tiếp mẹ nghe đi con.
- Vâng, thưa mẹ, chúng con yêu thương nhau tha thiết đậm đà như biển hồ
nên chúng con chọn màu xanh nước biển. Lễ cưới của chúng con sẽ cử hành đúng
Rằm Tháng Giêng nên con chọn hoa mai biểu tượng mùa xuân đó mẹ.
Bà Xuân Tâm tiếp lời con:
- Và tên con gái mẹ là Xuân Tự nữa, cùng xứng hợp với hoa mai lắm. Mẹ đồng ý
với các con lắm đó. Mà mẹ dặn con điều này, Tô Châu và con chưa làm lễ cưới thì
hai con chớ gặp nhau thường nghe con. Nếu có việc chi cần nói chuyện, con
mời anh Tô Châu qua nhà mình, rồi nói chuyện đàng hoàng, chớ đừng dắt nhau đi
chơi, hàng xóm dị nghị không tốt nghe con.
- Vâng, con xin nghe lời mẹ dạy. À, còn việc này nữa mẹ, anh Tô Châu nói với
con… Xuân Tự ngập ngừng.
Bà Xuân Tâm chải tóc cho con chú ý:
- Anh Tô Châu nói với con việc gì, sao con ấp úng vậy.
- …Thưa mẹ, bác Tô Vũ nói với anh Tô Châu rằng sau khi đám cưới xong, nếu
mẹ không muốn xa con thì bác vui lòng cho anh Tô Châu và con về nhà mình ở, rồi
thỉnh thoảng chúng con về thăm bác cũng được. Mẹ nghĩ sao về việc này thưa mẹ.
Bà Xuân Tâm mỉm cười:
- Thế thì con nghĩ sao về việc này.
Xuân Tự thưa:
- Có lẽ bác Tô Vũ thấy mẹ con mình đơn chiếc, mẹ lại hay đau ốm luôn nên
cho phép anh Tô Châu và con về hầu mẹ trong lúc tuổi mẹ xế chiều. Nếu con được
tiếp tục săn sóc mẹ thì cũng tốt phải không thưa mẹ?
- Tấm lòng cha chồng thật là quí hóa. Nhưng Xuân Tự con, con phải biết
phận gái xuất giá tòng phu. Con lấy chồng thì phải gánh giang san nhà chồng.
Con phải trọn đạo làm dâu thờ cha mẹ chồng như cha mẹ mình. Với chồng, con phải
trọn đạo vợ hiền. Con yên lòng về nhà chồng, thỉnh thoảng về thăm mẹ cũng
được. Vả lại, mẹ còn chị Phương Thành của con nữa mà.
Xuân Tự thưa:
- Chị Phương Thành cũng sẽ đi lấy chồng. Mẹ thì mù lòa, làm sao mẹ có thể sống
xa con được.
- Con an tâm đi, chừng nào chị Phương Thành lấy chồng rồi sẽ tính. Vả
lại, hai nhà gần nhau, con qua lại cũng được, nhưng mẹ muốn con về nhà bác Tô
Vũ, chứ con không thể ở nhà với mẹ. Con gái mẹ khi chưa xuất giá là con
mẹ nhưng khi lấy chồng là dâu con nhà người, con phải nhớ như vậy.
Xuân Tự gối đầu lên chân mẹ, nắm lấy bàn tay của mẹ, nũng nịu nói:
- Nhưng con không muốn xa mẹ, mẹ ơi. Mẹ không thương con sao nỡ đuổi con như
vậy.
Bà Xuân Tâm ôm con, hôn vào má Xuân Tự:
- Mẹ không thương con thì thương ai. Ơ kìa, con gái lớn rồi mà còn làm
nũng. Thôi việc này mẹ sẽ bàn lại với bác Tô Vũ. À mà nầy, chiều nay con đem
chục cam lớn sang biếu bác Tô Vũ để bác chưng bàn thờ con nhé.
Xuân Tự vâng dạ, lòng ngập tràn sung sướng. Ngoài sân, nắng đã chan hòa khắp
khu vườn. Hạnh phúc đang ngập tràn trong lòng cô gái đất Đông Hồ.
Nhưng… cuộc đời có những bất trắc mà không ai đoán được. Ngày vui của Xuân Tự,
ngày đám cưới của con gái đẹp nhất Hà Tiên không bao giờ có, không bao giờ đến.
“Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.” (Kiều)
Quan Tổng Trấn si tình họ Mạc đã yêu Xuân Tự khi gặp nàng và Phương Thành đi lễ
chùa. Sau đó, ông đã cho người mang vàng bạc và kiệu hoa đón nàng về dinh chờ
chờ ngày lành tháng tốt ông sẽ cưới nàng làm thứ thiếp. Xuân Tự khóc lóc van
xin chống trả quyết liệt nhưng nàng làm sao chống lại thế lực phong kiến vây
kín đời nàng. Quan Tổng Trấn được lệnh đi dẹp loạn hải tặc một thời gian. Ông
hoãn lại ngày kết hôn với Xuân Tự và giao nàng cho bà vợ cả săn sóc.
Vì lòng ghen tuông quá độ, bà vợ cả đã tìm cách bỏ chất độc vào thức ăn để nàng
từ từ liệt cả hai chân. Bà lại đánh thuốc mê lúc nàng ngủ, bỏ vào chiếc lu mái
dầm và úp lại. Một người lính hầu có từ tâm kịp báo với quan Tổng Trấn khi ông
vừa dẹp loạn trở về. Ông lật chiếc lu lên thấy Xuân Tự mê man bất tỉnh trong
chiếc lu với thân thể gầy khô như cành liễu rũ. Than ôi, đóa hải đường ngày
trước đâu còn nữa, mà nay chỉ là xác hoa tàn úa. Ông giận dữ, thét quân giam vợ
lớn vào ngục thất chờ ngày đền tội. Ông cũng tìm thầy giỏi thuốc hay để
chữa bịnh cho Xuân Tự.
Dù phải đau đớn vì trận đòn ghen của bà vợ cả, Xuân Tự cũng vẫn khẩn cầu xin
quan Tổng Trấn tha tội cho ác phụ cay độc kia. Nàng cho rằng, dù mang tiếng
oan, nhưng vẫn là tiếng “giựt chồng” người khác. Xuân Tự nói với quan Tổng Trấn
là nàng không muốn vì nàng mà bà phu nhân phải chịu cảnh gia hình. Nàng
cũng xin ông buông tha nàng để nàng được xuất gia đi tu.
Quan Tổng Trấn vẫn còn yêu Xuân Tự tha thiết vẫn chưa muốn xa nàng. Nhưng trước
sự cương quyết của Xuân Tự, quan Tổng Trấn đành cho phép Xuân Tự xuất gia. Ông
ra lệnh cho cất một ngôi chùa cạnh tư dinh, lấy tên chùa là Phù Dung. Nỗi khổ
tâm của Xuân Tự là làm sao đừng cho mẹ nàng hay việc này, vì nếu biết được, bà
sẽ chết vì chứng đau tim. Xuân Tự xin được gặp Phương Thành để gởi gấm việc
nhà.
Từ ngày Xuân Tự bị bắt về dinh Tổng Trấn vì sợ mẹ nàng không chịu đựng nỗi đau
mất con nên Phương Thành phải đóng vai Xuân Tự. Nhờ đôi mắt mù lòa nên bà mẹ
không hay biết gì về việc Xuân Tự vắng nhà.
Phương Thành xót xa trước tai biến của gia đình, nên nàng cố gắng thay em nuôi
mẹ già và săn sóc nhà cửa ruộng vườn. Bấy lâu nay, Phương Thành tưởng đâu Xuân
Tự đang sống cuộc đời phú quý, nàng đâu ngờ đứa em gái xinh xắn của mình giờ
chỉ là đóa phù dung tả tơi trước giông bão cuộc đời. Được tin em nhắn về muốn
gặp mình, Phương Thành vội lên dinh Tổng Trấn để gặp em. Vừa thấy Xuân Tự,
Phương Thành bật khóc nức nở:
- Xuân Tự em, em có mạnh khỏe không, chị nhớ em lắm.
- Chị Phương Thành ơi, em cũng nhớ mẹ, nhớ chị quá. Mẹ có mạnh
không chị?
Nước mắt Phương Thành cũng trào ra đẫm hai má, nàng thổn thức:
- Chị nhớ em lắm. Mẹ vẫn mạnh, tuy sức khỏe không bằng lúc trước. Chị vẫn
phải đóng vai em săn sóc mẹ và chị cũng phải đóng vai Phương Thành. Em ơi, mẹ
không nghi gì cả, cứ ngỡ em vẫn còn ở nhà. Mà sao em phải chống gậy vậy?
Nức nở, Xuân Tự đáp:
- Chị ơi, người ta đã bỏ chất độc vào thức ăn em nên đôi chân em càng ngày càng
tóp lại, và đau nhức vô cùng chị ơi! Chị thấy em ra nông nỗi này vì lòng ghen
hờn của bà Tổng Trấn phu nhân.
Phương Thành gào lên:
- Trời ơi, sao người ta nỡ hại em tôi thế này.
Xuân Tự ôm Phương Thành:
- Chị, bình tĩnh lại, đừng la lớn, chị dằn cơn xúc động, rồi em mới nhờ
chị giúp em vài việc. Chắc có lẽ kiếp trước em làm việc thất đức nên kiếp này
em phải trả quả mà thôi. Hôm nay em gặp chị không phải vì em muốn trả thù kẻ đã
mưu hại em. Em đã xin quan Tổng Trấn tha tội cho bà vợ độc ác của ông rồi. Em
thành thật cám ơn chị đã thay em nuôi mẹ già trong thời gian qua. Mẹ có
nghi ngờ chi về việc em vắng nhà không, hở chị?
Phương Thành nghẹn ngào:
- Nhờ giọng nói của chị em mình giống nhau nên mẹ không nghi ngờ gì cả.
Vả lại, chị cũng khéo léo xếp đặt vai trò của hai chị em mình ví dụ như khi em
xuất hiện thì chị có việc đi vắng nhà và ngược lại chị có mặt thì em lại bận
việc nên mẹ vẫn yên tâm chưa hay biết em bị bắt về dinh Tổng Trấn.
Xuân Tự đến bên chị lau nước mắt cho Phương Thành. Sau đó, Xuân Tự nhắc ghế mời
Phương Thành ngồi và nói:
- Em mời chị ngồi ghế này rồi em sẽ thưa với chị một việc.
Phương Thành hơi ngạc nhiên, nhưng cũng chiều lòng em ngồi xuống.
Xuân Tự từ tốn nói:
- Chị Phương Thành ơi, chị thương em không chị?
- Chị thương em nhất đời.
- Chị có thương mẹ không chị?
- Mẹ nuôi chị từ nhỏ, chị không thương mẹ sao được.
- Chị biết em đã hứa hôn với anh Tô Châu, và Rằm Tháng Giêng nầy, tức là
chỉ còn ba tháng nữa là đến ngày cưới phải không chị?
- Vâng, chị vẫn nhớ ngày cưới của em và Tô Châu.
- Em và anh Tô Châu đã hứa hôn, nhưng số phần em hẩm hiu, bị bắt ép về
đây và người ta đã hại em tê bại cả hai chân. Bà vợ độc ác của ông Tổng Trấn đã
bỏ vào thức ăn của em một loại chất độc không có thuốc chữa. Chị cũng biết là
em cũng là một người biết về thuốc, tuy không giỏi như cha em, nhưng trong
trường hợp này, em đành bó tay trước căn bệnh của mình. Sau đó, bà ấy lại đánh
thuốc mê, nhốt em vào lu và lật úp lại. May nhờ có người lính gác lu có lòng
nhân đức báo tin cho quan Tổng Trấn đến giải cứu cho em, không thì em đã chết
thành con mắm rồi.
Phương Thành lau nước mắt:
- Trời ơi, trên đời này sao có người độc ác quá như vậy.
Xuân Tự nắm tay Phương Thành, âu yếm nói:
- Chị Phương Thành, chị đã giúp em thì xin chị giúp cho trọn vẹn. Chị
biết là em không thể nào làm vợ anh Tô Châu với tấm thân tàn phế nầy. Em không
thể nào mang lại hạnh phúc cho anh Tô Châu. Vậy chị giúp em, chị
nhé. Em nhờ chị…
Phương Thành giục em:
- Có việc chi em cứ nói, chị hứa với em là nếu làm việc gì cho mẹ vui, cho em
vui, thì chị không từ chối bao giờ.
Xuân Tự nhìn thẳng vào mắt Phương Thành:
- Chị Phương Thành, chị thay em để kết hôn với anh Tô Châu trong ngày
cưới sắp đến…
Nghe đến đây, Phương Thành vừa xua tay vừa lắc đầu:
- Xuân Tự, em có đãng trí không mà bảo chị làm việc này. Làm sao chị thay
thế được cho em trong ngày cưới? Làm sao chị là cô dâu trong ngày cưới cho
được? Không, em ơi, không thể nào…
Xuân Tự ôn tồn:
- Hồi nãy, em hỏi chị, chị thương mẹ không, chị thương em không, chị nói
thương, và chị đã hứa với em là sẽ làm bất cứ điều gì cho mẹ vui, cho em vui.
Vậy, em biết, việc này là ngoài sức tưởng tượng của chị. Nhưng em xin chị nghĩ
lại, nếu đám cưới không có em, không có cô dâu, thì chị tưởng tượng mẹ sẽ khổ
đến mức độ nào. Mẹ sẽ chết vì buồn đau. Lúc đó, liệu chị sống được không, và em
sống được không? Chị Phương Thành, chị nhận lời em là chị đã trả ơn cho mẹ, và
đã làm một việc nghĩa cử cao đẹp cô cùng. Chị đã cứu một lượt hai người: đó là
mẹ và em.
Phương Thành ngồi yên nghe Xuân Tự nói. Nàng đang ở trong tình thế khó xử quá.
Phương Thành xưa nay vẫn coi Tô Châu như bạn, và người bạn đó sắp trở thành em
rể của mình. Bây lâu, tuy Phương Thành sống gần Tô Châu nhưng Phương Thành
không yêu Tô Châu, hay nói đúng hơn, chưa yêu Tô Châu. Đã không yêu thì làm sao
nên nghĩa vợ chồng. Phương Thành còn đang suy nghĩ thì Xuân Tự đã sụp xuống lạy
Phương Thành hai lạy. Phương Thành vừa khóc vừa đỡ Xuân Tự lên, và hai chị em
ôm nhau khóc nức nở.
Phương Thành nghẹn ngào:
- Xuân Tự, sao em tôi khổ như vầy. Xuân Tự ơi, chị thương em quá.
Xuân Tự lùa tay vào mái tóc Phương Thành rồi nâng mặt Phương Thành lên, nhìn
thiết tha vào mắt Phương Thành:
- Chị Phương Thành, em lạy chị, vì em đang nhờ chị một việc quan trọng
lắm. Em van chị, vì sinh mạng của mẹ, em xin chị hãy thay em làm vợ anh
Tô Châu. Anh ấy là người tốt lắm, hiền lắm. Chị hứa với em nghe chị. Chị hứa đi
chị.
Phương Thành bậm môi ngăn tiếng nấc, trong khi nước mắt đầm đìa ướt cả hai má.
Nàng nhè nhẹ gật đầu, và lại ôm chặt Xuân Tự khóc như mưa như gió.
Hai chị em ôm nhau khóc vùi không khi ngoài trời, mưa gió tơi bời, như chia xẻ
nỗi niềm của hai cô gái ngoan hiền đất Hà Tiên…
Sau khi Phương Thành nhận lời làm vợ Tô Châu thì Xuân Tự cũng xuất gia tu tại
Chùa Phù Dung. Xuân Tự đi tu vì Xuân Tự nghĩ rằng chỉ có con đường đó nàng mới
trọn hiếu với mẹ và trọn nghĩa với Tô Châu. Quan Tổng Trấn họ Mạc, có lẽ
tự biết lỗi lầm to lớn của ông, nên ông âm thầm cho người mang tiền bạc giúp đỡ
gia đình bà Xuân Tâm. Ông hết sức tôn trọng Xuân Tự, để cho nàng vui với câu
kinh tiếng kệ, không đến quấy rầy nàng nữa. Ngày xưa ông yêu Xuân Tự vì
sắc đẹp ngây thơ của nàng, cũng như tài thi phú của nàng. Lúc ấy nàng như
cánh hoa lan xinh tươi trong nắng sớm. Nhưng không ngờ định mệnh khắc khe
bắt cánh hoa sớm héo tàn trong giông bão. Nàng thanh khiết quá, trong trắng
quá. Lòng nàng lại quá từ bi. Vợ lớn của ông ác độc dường ấy, thế mà nàng cũng
xin tội cho bà khỏi bị gia hình. Dù vậy, quan Tổng Trấn cũng đuổi bà ra khỏi
nhà, vì làm sao ông sống nổi với bà vợ có tâm địa như rắn độc kia được.
Về phần Tô Châu, khi biết rằng Xuân Tự đã quyết chí đi tu, và Phương Thành sẽ
thay thế Xuân Tự làm vợ chàng, Tô Châu nhất định không chịu. Với Phương Thành,
Tô Châu chỉ thương như cô em gái. Và người yêu của chàng là Xuân Tự diễm kiều
khả ái kia. Ôi, định mệnh trớ trêu chi cho duyên nợ Xuân Tự và Tô Châu lỡ làng
đôi ngả. Chàng có lên chùa gặp Xuân Tự, khẩn cầu Xuân Tự trở về với Tô Châu. Tô
Châu hứa sẽ yêu Xuân Tự dù Xuân Tự tàn phế. Xuân Tự hết lời năn nỉ Tô Châu trở
về, vì Xuân Tự không thể nào trọn đạo vợ hiền với tấm thân bạc nhược
được. Nàng xin Tô Châu, nếu thương Xuân Tự, nếu thương mẹ nàng thì vui
lòng kết hôn với Phương Thành. Chàng trai hiền lành đất Hà Tiên đành lủi thủi
trở về chờ ngày cưới với tấm lòng tan nát. “Xuân Tự ơi, dù không được
cùng em nên nghĩa vợ chồng, Tô Châu này mãi mãi nhớ bóng hình khả ái của Xuân
Tự. Tô Châu sẽ không bao giờ quên người yêu đầu đời cũng là cuối cùng của Tô
Châu.”
Chỉ còn ba ngày là Rằm Tháng Giêng, tức là ba ngày nữa là đám cưới Tô Châu và
Phương Thành. Ni Cô Xuân Tự trở về nhà thăm mẹ lần đầu tiên sau ngày đi tu.
Nhân dịp nầy, Xuân Tự cũng mang chiếc áo cưới về cho Phương Thành trong lễ rước
dâu.
Xuân Tự biết hôm nay là ngày giỗ bà ngoại nàng, và Tô Châu đã đưa mẹ đi dự đám
giỗ ở nhà cậu mợ chưa về. Vừa thấy Xuân Tự, Phương Thành reo lên:
- Xuân Tự mới về đó hả? Sao không cho chị hay trước để chị đi đón em. Dạo này
em mạnh không?
Xuân Tự cười:
- Vâng, em vẫn mạnh. Hai chân em đỡ tê, nên em có thể đi rất chậm nhờ cây
gậy này. Chị Phương Thành ơi, chỉ còn ba ngày nữa đến ngày cưới của chị, chị đã
sửa soạn xong chưa?
Phương Thành đáp khẽ:
- Bác Tô Vũ và anh Tô Châu lo lắng cả rồi, chị chỉ lo xếp đặt nấu nướng đãi
đằng bà con họ hàng mà thôi. Mà chị lo quá em ơi…
- Chị lo việc gì đó chị, chị có thể nói cho em nghe được không?
- Chị lo là anh Tô Châu không yêu chị, cho đến nay cũng thế thôi. Phần
chị cũng vậy. Thế là sau khi đám cưới xong, có lẽ anh ấy tống chị về nhà mẹ như
bây giờ. Em có nghĩ như vậy không?
Xuân Tự bật cười trước lời lẽ ngây thơ của Phương Thành:
- Chị khéo lo thì thôi. Anh Tô Châu hiền lắm, và lại tử tế nữa. Có đời nào anh
ấy lại làm thế bao giờ. Đời sống vợ chồng nhiều khi không vì tình mà vì nghĩa.
Anh Tô Châu và chị sẽ sống hạnh phúc sau này khi nghĩa tình mặn nồng. À, mà Mẹ
chừng nào về vậy chị?
- Chắc có lẽ cũng sắp về. Mẹ đi từ chiều hôm qua để dự đám giỗ ngoại bên Cậu
Hai. Em có chờ Mẹ về được không?
- Em về lần này là để thăm Mẹ vì đã lâu rồi em không gặp Mẹ. Và em
cũng mang quà này cho chị.
Vừa nói Xuân Tự vừa lấy trong giỏ ra một chiếc áo dài cưới màu xanh nước biển.
Phương Thành ngậm ngùi:
- Áo nầy là của em, lẽ ra em mặc nó mới đúng…
Xuân Tự ngắt lời Phương Thành:
- Chị nhắc chi chuyện đã qua rồi. Ai cũng có phần số cả. Bây giờ,
em đã an vui trong đời sống tu hành. Đám cưới này là của chị và anh Tô
Châu. Em mang áo về như một món quà cho chị trong ngày cưới. Em không muốn chị
nhắc chuyện xưa nữa. Chuyện của em đã chết theo thời gian rồi. Đâu chị
mặc thử áo cưới em xem nào.
Phương Thành nghẹn ngào mặc áo vào và lại kiếng ngắm mình trong gương. Xuân Tự
sửa lại tà áo cho Phương Thành:
- Chị mặc vừa quá, trông chị tươi đẹp hẳn lên. Hôm đó chị trang điểm vào nữa
thì đẹp nhất rồi. À, mà nầy chị có chọn hai cô phù dâu chưa?
- Có, chị có nhờ hai chị em của Đoan Trang, Đoan Hạnh làm phù dâu. Mọi việc
xong xuôi rồi, em chớ lo. Một lát Mẹ về, em nhớ điều này: Phương Thành sẽ là
Xuân Tự, Xuân Tự sẽ là Phương Thành nhé.
Chợt có tiếng bà Xuân Tâm từ ngoài cửa vọng vào:
- Hai chị em nói chuyện gì mà vui quá vậy. Xuân Tự, con đang làm gì đó con?
Vừa trông thấy Mẹ, Xuân Tự muốn òa lên khóc và ôm mẹ vào lòng cho thỏa tình
mong nhớ. Mẹ ơi, mẹ ơi, mẹ đây rồi mà sao con không được ôm mẹ, không được hôn
mẹ như ngày xưa. Ôi! đớn đau cho phần số của con.
- Ủa, sao chị em lặng thinh vậy? Mẹ về mà hai đứa không mừng mẹ
sao. Bà Xuân Tâm ngạc nhiên hỏi.
Phương Thành chạy lại nắm tay mẹ:
- Vâng, Xuân Tự đây mẹ. Mẹ sờ xem, con đang thử áo cưới và chị Phương Thành
đang giúp xem có vừa vặn không. Mẹ đi đám giỗ có vui không mẹ?
- Vui chứ con, về gặp họ hàng đủ cả. Vui mà mệt đó con. Mẹ có đem bánh
đúc, bánh tét, bánh ít về cho hai đứa. Ăn đi con, bánh ngon lắm.
Phương Thành thưa:
- Vâng, cám ơn mẹ. Mẹ, để một lát hai con sẽ ăn. Con ăn bây giờ thì áo cưới sẽ
bẩn hết đấy mẹ ạ.
Bà Xuân Tâm kéo Phương Thành vào lòng, khẽ vuốt áo cưới của con:
- Con đang mặc áo cưới đấy ạ. Chắc con xinh đẹp lắm phải không? Nếu cha con còn
sống, cha con sẽ vui mừng biết bao trong ngày Vu Quy của con. Ôi, con gái mẹ.
Chợt có tiếng nấc nho nhỏ vang lên. Thì ra Xuân Tự vì không giữ được, đã òa
khóc, nhưng nàng ngăn được. Bà Xuân Tâm sờ soạng về phía tiếng khóc:
- Phương Thành đó hả con, sao con khóc vậy? Lại đây với mẹ đi con. Có lẽ con
thấy Xuân Tự sắp đi lấy chồng, con mừng cho em con mà con khóc phải không?
Không ngăn được, Xuân Tự òa khóc nức nở. Bà Xuân Tâm đến bên Xuân Tự, ôm nàng
vào lòng và vuốt tóc nàng. Bà sờ phải cái đầu trọc nhẵn của Ni Cô Xuân Tự:
- Xuân Tự đây mà, con chính thực là Xuân Tự của mẹ đây mà. Tội nghiệp con tôi.
Và bà òa khóc như mưa như gió. Xuân Tự ngạc nhiên quá. Thì ra mẹ đã biết
rõ những biến cố của đời nàng cả rồi. Thế mà sao mẹ không nói với con. Mẹ muốn
con an lòng nơi thiền môn chăng. Nếu vậy thì mẹ cao quý làm sao.
Xuân Tự ôm lấy mẹ lòng thiết tha:
- Mẹ ơi, thế ra mẹ đã rõ cả mọi việc rồi. Mẹ tha lỗi cho con đã dối gạt mẹ. Con
dập đầu lạy mẹ thứ tha cho con trẻ trong hoàn cảnh khó xử này.
Bà Xuân Tâm ôn tồn:
- Con an lòng. Mẹ không giận con đâu mà mẹ càng thương con. Mẹ đâu ngờ sắc đẹp
của con gái mẹ lại hại con như vậy. Nhưng mọi việc qua rồi, con đã an tu
nơi cửa Phật, và chị con, Phương Thành thay con đã trả nợ tình duyên cho Tô
Châu. Tình em mà duyên chị. Thế cũng đẹp cả đôi đàng. À, Phương Thành đâu con,
con lại đây với mẹ.
Phương Thành nãy giờ nhìn mẹ và Xuân Tự mà ngạc nhiên quá đỗi. Nàng không ngờ
mẹ bình tĩnh quá như vậy. Thì ra mẹ đã biết từ lâu mà mẹ vẫn đóng kịch như
không biết gì cả cho mọi người an lòng, cho đẹp lòng mọi người. Ôi! Lòng mẹ sao
cao đẹp biết bao.
Nghe mẹ gọi, Phương Thành chạy vội đến, áp má mình vào má mẹ, tay ôm chặt mẹ.
Bà Xuân Tâm vuốt tóc con:
- Phương Thành, mẹ cám ơn con đã lo chu toàn cho mẹ. Con đã gánh vác mọi
việc cho em con, gánh cho em con một gánh nặng ân tình. Con hy sinh cho em con
quá nhiều. Mẹ thương quý con gái mẹ biết bao.
Và bà quay sang Xuân Tự:
- Con có phước được xuất gia tu Phật, mẹ mừng cho con. Con an tâm. Mẹ bây
giờ sống hạnh phúc với Tô Châu và Phương Thành. Bác Tô Vũ đã cho phép Tô Châu
và Phương Thành vẫn ở với mẹ sau ngày cưới, thì mẹ thấy mẹ có phước lắm rồi. Mẹ
chưa chết bây giờ đâu, con đừng lo cho mẹ nhiều nghe con.
Xuân Tự quỳ bên mẹ:
- Con cám ơn mẹ đã hiểu được lòng con trẻ. Mà mẹ ơi, mẹ biết mọi việc từ lúc
nào vậy?
- Cách đây hơn một tháng, Quan Tổng Trấn có lại đây gặp mẹ. Ông nói vì lương
tâm ông cắn rứt quá, lòng ông không an nên ông lại gặp mẹ nói hết sự thực. Ông
xin lỗi mẹ đã làm dang dở duyên con. Ông mang tặng cho gia đình mình một dải
lụa đào có chữ:
“Nhứt phiến băng tâm”
Và hết sức khen ngợi lòng trinh nguyên thành khiết của con. Xuân Tự con,
mẹ hãnh diện vì con lắm. Mẹ đã đặt dải lụa “Nhứt phiến băng tâm” lên bàn thờ
cha con, để cha con sung sướng vì có người con gái đức hạnh vẹn toàn.
Xuân Tự và Phương Thành cùng nhìn lên bàn thờ. Ảnh cha nàng đang mỉm cười
bên dải lụa “Nhứt phiến băng tâm” rạng rỡ giữa hai ngọn bạch lạp lung linh.
Mười lăm năm trôi qua nhanh như bóng câu qua cửa sổ. Ni cô Xuân Tự nay đã thành
Ni Sư Xuân Tự. Đôi chân Ni sư teo nhỏ lại cho nên Ni sư đi đứng rất khó khăn,
phải luôn luôn có gậy để chống. Ni sư thường xem mạch và bốc thuốc cho đồng bào
nghèo trong xóm. Ni sư cũng chăm sóc những người già yếu… Do đó ai cũng cảm mến
thương kính đức độ từ bi của Ni sư.
Mấy năm nay, hai vợ chồng Tô Châu và Phương Thành vẫn sống hạnh phúc bên nhau
và đã có được bốn đứa con kháu khỉnh, thông minh. Phương Thành đã sinh được hai
trai, hai gái. Bà Xuân Tâm nay già lắm, gần tám mươi tuổi rồi.
Chuyện ngày xưa trôi qua như giấc mộng. Ni sư Xuân Tự thấy lòng an lạc vô cùng.
Nàng thiếu nữ xinh đẹp Xuân Tự giàu tình cảm ngày xưa, nay đã trở thành Ni sư
Xuân Tự đức độ từ bi, vững vàng và nhất là hoan hỷ lắm. Thời gian là liều thuốc
nhiệm mầu chữa lành hết tất cả những vết thương đau. Nhờ thấm nhuần giọt nước
cành dương, Ni sư Xuân Tự đã tìm được bóng từ để nương náu đời mình. Ni
sư cũng nhớ đến Mẹ, người Mẹ hiền cao quý đã nâng đỡ tinh thần Ni sư rất nhiều
trong những ngày Ni sư mới xuất gia.
Bất giác Ni sư mỉm cười, tự nhủ:
- Mẹ ơi, con sẽ về thăm Mẹ hôm nay. Mẹ của con cao cả quá, tuyệt vời quá. Con được
như ngày hôm nay là nhờ ân đức của Mẹ nhiều lắm. Mẹ tuyệt vời quá. Mẹ yêu quí
của con.
Ngoài trời, nắng lên cao, ngập tràn cả khu vườn. Ánh nắng chan hòa trên những
đóa hoa Phù Dung đang rung rinh trong gió sớm…
Copyright © 2004 - 2017 Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tỉnh Bạc Liêu.
Đơn vị thiết lập Viet Dong ® co., ltd.
Giấy phép số: 71/GP-TTĐT. Do Cục QL PTTH & TTĐT cấp ngày 08/04/2010.
Mọi thông tin khi sử dụng lại quý vị vui lòng ghi chú nguồn gốc.
Website được xây dựng dựa trên mã nguồn mở Joomla.

markdown:
|
|![]()
|Người Sư Nữ Chùa Phù Dung||
|![]()
|Người viết: Thích Nữ Như Ngọc|
|13/04/2015|
|
|
Lời vào truyện: Hà Tiên
là một thành phố nhỏ, nằm tận cùng miền ven biển Nam Việt Nam (gần Châu Thành - Rạch
Giá). Đất Hà Tiên “
“
Ni sư Xuân Tự thỉnh ba tiếng chuông trước khi chấm dứt thời công phu sáng. Ni sư ngồi yên và giữ hơi thở đều đặn trong vòng mười lăm phút. Sau đó, Ni sư đứng dậy, chậm chạp bước ra khỏi chánh điện. Vì đôi chân Ni sư bị yếu từ nhiều năm qua nên Ni sư đi rất khó khăn, lúc nào cũng có cây gậy bên cạnh. Ni sư định đi ra vườn thiền hành một chút để thở không khí trong lành như mọi buổi sáng. Chợt có tiếng thưa:
- Bạch Ni sư, cho con thưa chút việc.
Ni sư Xuân Tự quay lại. Điệu Tuệ Minh chắp tay rụt rè thưa nho nhỏ.
Ni sư Xuân Tự dịu dàng:
- Việc chi đó con, con nói đi, Ni sư nghe đây.
- Bạch Ni sư, hồi sáng sớm lúc Ni sư sắp công phu sáng, con cũng đã sửa soạn lên chánh điện tụng kinh với Ni sư thì có Dì Phương Thành đến tìm Ni sư. Dì Phương Thành báo tin bà ở nhà không được khỏe cả tuần nay. Dì Phương Thành nhờ con thưa với Ni sư về thăm bịnh cho bà.
Ni sư Xuân Tự dịu dàng:
- Thế bây giờ Dì Phương Thành đâu con.
- Bạch Ni sư, Dì bảo phải về nhà nấu cháo sớm cho bà nên Dì từ giã đi ngay. Dì dặn con nhớ cho Ni sư hay trong buổi sáng này. Do đó con phải thưa liền, dù con biết Ni sư đang giờ tịnh niệm. Xin Ni sư hoan hỷ cho con.
Ni sư chậm rãi nói:
- Ni sư cám ơn con đã cho Ni sư hay tin nầy. Con an tâm. Con không có lỗi gì cả. Vậy là Ni sư phải về thăm Bà sáng nay. Ni sư có vài việc dặn con giúp dùm Ni sư nhé.
Điệu Tuệ Minh chắp tay cúi đầu:
- Xin Ni sư dạy.
- Việc đầu tiên là con mang hai thang thuốc nầy cho ông giáo Minh, nhà ở xóm trên đó con. Ông ấy bị cảm mấy tuần nay, mà ông ở nhà có một mình. Tội ông lắm con ơi. Hơn tám mươi tuổi rồi, mà vì con cháu không có nên khi ông bịnh không ai chăm sóc cả. Ông lại bị yếu chân, nên đi lại khó khăn lắm. Khi mang thuốc đến, con nhớ sắc dùm ông thang thuốc nhé.
- Vâng, con xin nhớ.
- Sau đó, con lấy hai bộ quần áo màu lam Ni sư mới may mang lại cho hai em bé mồ côi đang ngủ trong nhà bếp nhà bà Tư ở cạnh vườn chùa. Hôm trước, khi đi ngang qua nhà bà Tư, Ni sư thấy hai em rách rưới quá nên Ni sư có may cho hai em hai bộ đồ mới. Con đem đến cho hai em và nói hai em mặc tạm, vài bữa rảnh Ni sư sẽ may thêm cho. Con biết không, hai em này từ trong làng xa về, bảo rằng cha mẹ vì bạo bệnh chết cả. Bà Tư thấy tội đem về nuôi tạm. Có lẽ vài hôm, nếu được Ni sư cho hai em về chùa tá túc một thời gian.
Điệu Tuệ Minh nhỏ nhẹ thưa:
- Thưa Ni sư, phải bé Thanh và bé Thủy không? Hai bé này ngoan và dễ thương lắm.
- Phải rồi đó con. Còn việc sau cùng là trưa nay, nếu ai có lại xin xem bịnh, con hẹn với các đạo hữu xin trở lại ngày mai, vì Ni sư phải về thăm bịnh cho Bà rồi. Con nhớ những điều Ni sư nhờ con rồi chứ gì.
Điệu Tuệ Minh cúi đầu:
- Vâng con xin làm theo lời Ni sư dạy.
- Cám ơn con. Ni sư ra vườn một lát.
Ni sư chậm rãi bước ra sân. Không khí trong vườn mát mẻ khiến Ni sư thoải mái lạ. Phương Đông, vầng dương vừa ló dạng, ửng đỏ cả một góc trời. Da trời màu bích ngọc điểm vài đám mây trắng như tuyết. Vài ngôi sao lấp lánh trên nền trời như những hạt kim cương. Đàn chim hót ríu rít nơi góc vườn nghe thật vui tai. Ni sư Xuân Tự, thiền hành quanh vườn, và đến góc vườn ngồi xuống nơi chiếc băng đá.
Ngọn gió sớm đầu thổi nhè nhẹ làm Ni sư cảm thấy lạnh. Ni sư quấn lại chiếc khăn quàng cổ cho khít để giữ hơi ấm. Đây là chiếc khăn quàng cổ mà mẹ đan cho hơn mười mấy năm nay. Mười mấy năm qua Ni sư sống trong ngôi chùa Phù Dung này với những ngày tháng thật thanh tịnh, thật êm đềm. Ni sư nhớ đến người Mẹ hiền mà lòng cảm thấy thương Mẹ quá. Mẹ bao giờ cũng lo cho con, dù con đã trưởng thành, đã xuất gia. Ni sư nhớ lại quãng đời đã qua…
Mười lăm năm trước, năm ấy, Xuân Tự vừa đúng mười tám tuổi. Còn một năm nữa là nàng lên xe hoa về nhà chồng. Lễ cưới được hai họ chọn đúng vào ngày Rằm tháng Giêng. Chồng sắp cưới của Xuân Tự là chàng Tô Châu, nhà cạnh vườn của Xuân Tự. Gia đình bác Tô Vũ, cha Tô Châu và gia đình của bà Xuân Tâm, mẹ Xuân Tự, thân thích nhau từ nhiều năm qua. Tình thâm giao láng giềng sâu đậm như ruột thịt. Tô Châu mồ côi mẹ sớm nên chàng thương mẹ Xuân Tự như mẹ mình.
Xuân Tự lớn lên giữa xóm Đông Hồ, quận Hà Tiên. Nàng ngây thơ như đóa hoa đồng nội, ngoan hiền như hạt sương mai, và tươi mát như áng mây trời trong nắng sớm. Cha Xuân Tự là vị quan văn trong triều, nhưng vì chán cảnh tranh giành quyền thế và tham danh đoạt lợi của bạn đồng liêu nên ông lui về ở ẩn. Gia đình ông bà Xuân Tâm sống nhờ khu vườn cây trái sau nhà. Ông Xuân Tâm lại có tài xem bịnh và cho thuốc nam. Đặc biệt là không bao giờ ông lấy tiền cả, do đó quận Hà Tiên ai cũng biết lòng hiền đức của ông. Nhiều người nhờ ông chữa lành bịnh, đền ơn bằng tiền không được mang gạo và thức ăn đến nhà tạ ơn. Ông đem gạo thóc bố thí cho người nghèo trong xóm. Do đó thôn trên xóm dưới ai cũng quý trọng gia đình của Xuân Tự.
Xuân Tự rất thông minh, học đâu nhớ đấy, chữ viết rất đẹp, mà thi phú cũng giỏi nên cha nàng cưng lắm. Xuân Tự lại có tay phục dược như cha, nên nàng cũng được cha dạy cho nghề xem mạch và hốt thuốc. Những lúc cha Xuân Tự đi vắng, Xuân Tự dù còn trẻ, cũng chữa lành cho nhiều người. Vâng lời cha dạy, Xuân Tự bao giờ cũng từ tốn, khiêm nhường nên bà con trong xóm quý Xuân Tự biết bao. Cha mẹ Xuân Tự còn có một người con gái nuôi là Phương Thành. Phương Thành là con gái của người chị ruột bà Xuân Tâm. Cha mẹ Phương Thành chết sớm trong một vụ cướp của giết người. Cha mẹ Phương Thành bị giết chết sau khi quân cướp đã lấy sạch tiền của và đốt nhà. Phương Thành sống sót nhờ người vú liều chết ôm Phương Thành chạy qua biển lửa. Hai chị em Phương Thành và Xuân Tự giống nhau lắm, có lẽ vì cả hai đều giống hai bà mẹ. Người ngoài cứ ngỡ hai người là hai chị em ruột.
Xuân Tự có mái tóc dài như áng mây trời. Nàng được mẹ dạy giữ tóc rất kỹ, gội đầu bằng nước bồ kết nên tóc nàng đen mượt. Tóc Phương Thành cũng mềm mại và dài như tóc Xuân Tự. Khi làm công việc trong nhà, Xuân Tự thường đánh một bính tóc thả dài sau lưng, hay chẻ tóc làm hai thắt hai bính và kẹp vào hai chiếc nơ nhỏ xinh xinh. Những lúc ấy Xuân Tự trông ngây thơ và ngoan hiền như chim bồ câu. Phương Thành thì thích buộc tóc bằng dải lụa xanh xõa dài sau lưng. Các cô gái trong xóm đều khen ngợi hai chị em Phương Thành – Xuân Tự có mái tóc đẹp và dễ thương.
Một buổi chiều cuối thu, mẹ Xuân Tự nhận được hung tin cha nàng đã chết trong trận bão khi ông đi thuyền ra hòn Khoai thăm gia đình người em trai đang canh tác trồng trọt ngoài đó. Hung tin này làm bà Xuân Tâm ngất xỉu và sau đó bà lâm trọng bịnh. Sau đám tang cha, mẹ Xuân Tự khóc mãi nên mắt bị sưng, đau nhiều và bà trở nên mù lòa sau một năm dài chữa không lành. Vừa mù lại bị đau tim, bà trở nên yếu đuối như ngọn đèn trước gió. Xuân Tự, trước biến cố đau thương của gia đình, nàng vừa thay cha đảm đang việc nhà, vừa săn sóc sức khỏe cho Mẹ. Nàng làm việc thật giỏi, trông coi vườn tược trước sau. Nhờ Phương Thành giúp một tay nên đời sống ba mẹ con cũng tạm đủ. Nàng tiếp tục chữa bệnh cho bà con trong xóm, chăm sóc những gia đình nghèo nàn đơn chiếc.
Từ khi cha Xuân Tự qua đời, bác Tô Vũ và Tô Châu hay qua lại nhà Xuân Tự giúp đỡ những việc nặng nhọc mà phụ nữ không cáng đáng nổi như cuốc đất, đào mương… Do đó mà tình cảm Tô Châu và Xuân Tự càng sâu đậm hơn. Xuân Tự yêu Tô Châu đậm đà, và Tô Châu cũng thương Xuân Tự tha thiết. Mùa xuân năm trước đã cử hành lễ hỏi và đám cưới sẽ cử hành vào mùa xuân sang năm, đúng Rằm Tháng Giêng.
Chiều hôm đó, sau khi đi lễ chùa về bà Xuân Tâm đang ngồi chải tóc cho Xuân Tự. Tuy mù mắt, nhưng bàn tay bà nhanh nhẹn vuốt từng lọn tóc con. Lòng người mẹ dạt dào thương con như nước biển Đông Hồ. Bà Xuân Tâm dịu dàng hỏi Xuân Tự:
- Hôm qua con và Tô Châu đã đi mua cái áo cưới rồi, phải không con?
Xuân Tự e thẹn đáp:
- Vâng, thưa mẹ, hôm qua sau khi bán hết số trái cây con gánh ra chợ, anh Tô Châu đã gặp con ngoài chợ và chúng con đã mua vải may áo cưới rồi mẹ.
Bà Xuân Tâm khẽ vuốt má Xuân Tự:
- Vậy là con gái mẹ nhất rồi. Mà Tô Châu và con chọn màu gì vậy con?
Xuân Tự mỉm cười:
- Thưa mẹ, hai con đồng ý chọn màu xanh nước biển. Đó là loại tơ mềm có hình hoa mai. Mẹ có biết tại sao con chọn tơ màu xanh da trời và hình hoa mai không hở mẹ?
- Con nói tiếp mẹ nghe đi con.
- Vâng, thưa mẹ, chúng con yêu thương nhau tha thiết đậm đà như biển hồ nên chúng con chọn màu xanh nước biển. Lễ cưới của chúng con sẽ cử hành đúng Rằm Tháng Giêng nên con chọn hoa mai biểu tượng mùa xuân đó mẹ.
Bà Xuân Tâm tiếp lời con:
- Và tên con gái mẹ là Xuân Tự nữa, cùng xứng hợp với hoa mai lắm. Mẹ đồng ý với các con lắm đó. Mà mẹ dặn con điều này, Tô Châu và con chưa làm lễ cưới thì hai con chớ gặp nhau thường nghe con. Nếu có việc chi cần nói chuyện, con mời anh Tô Châu qua nhà mình, rồi nói chuyện đàng hoàng, chớ đừng dắt nhau đi chơi, hàng xóm dị nghị không tốt nghe con.
- Vâng, con xin nghe lời mẹ dạy. À, còn việc này nữa mẹ, anh Tô Châu nói với con… Xuân Tự ngập ngừng.
Bà Xuân Tâm chải tóc cho con chú ý:
- Anh Tô Châu nói với con việc gì, sao con ấp úng vậy.
- …Thưa mẹ, bác Tô Vũ nói với anh Tô Châu rằng sau khi đám cưới xong, nếu mẹ không muốn xa con thì bác vui lòng cho anh Tô Châu và con về nhà mình ở, rồi thỉnh thoảng chúng con về thăm bác cũng được. Mẹ nghĩ sao về việc này thưa mẹ.
Bà Xuân Tâm mỉm cười:
- Thế thì con nghĩ sao về việc này.
Xuân Tự thưa:
- Có lẽ bác Tô Vũ thấy mẹ con mình đơn chiếc, mẹ lại hay đau ốm luôn nên cho phép anh Tô Châu và con về hầu mẹ trong lúc tuổi mẹ xế chiều. Nếu con được tiếp tục săn sóc mẹ thì cũng tốt phải không thưa mẹ?
- Tấm lòng cha chồng thật là quí hóa. Nhưng Xuân Tự con, con phải biết phận gái xuất giá tòng phu. Con lấy chồng thì phải gánh giang san nhà chồng. Con phải trọn đạo làm dâu thờ cha mẹ chồng như cha mẹ mình. Với chồng, con phải trọn đạo vợ hiền. Con yên lòng về nhà chồng, thỉnh thoảng về thăm mẹ cũng được. Vả lại, mẹ còn chị Phương Thành của con nữa mà.
Xuân Tự thưa:
- Chị Phương Thành cũng sẽ đi lấy chồng. Mẹ thì mù lòa, làm sao mẹ có thể sống xa con được.
- Con an tâm đi, chừng nào chị Phương Thành lấy chồng rồi sẽ tính. Vả lại, hai nhà gần nhau, con qua lại cũng được, nhưng mẹ muốn con về nhà bác Tô Vũ, chứ con không thể ở nhà với mẹ. Con gái mẹ khi chưa xuất giá là con mẹ nhưng khi lấy chồng là dâu con nhà người, con phải nhớ như vậy.
Xuân Tự gối đầu lên chân mẹ, nắm lấy bàn tay của mẹ, nũng nịu nói:
- Nhưng con không muốn xa mẹ, mẹ ơi. Mẹ không thương con sao nỡ đuổi con như vậy.
Bà Xuân Tâm ôm con, hôn vào má Xuân Tự:
- Mẹ không thương con thì thương ai. Ơ kìa, con gái lớn rồi mà còn làm nũng. Thôi việc này mẹ sẽ bàn lại với bác Tô Vũ. À mà nầy, chiều nay con đem chục cam lớn sang biếu bác Tô Vũ để bác chưng bàn thờ con nhé.
Xuân Tự vâng dạ, lòng ngập tràn sung sướng. Ngoài sân, nắng đã chan hòa khắp khu vườn. Hạnh phúc đang ngập tràn trong lòng cô gái đất Đông Hồ.
Nhưng… cuộc đời có những bất trắc mà không ai đoán được. Ngày vui của Xuân Tự, ngày đám cưới của con gái đẹp nhất Hà Tiên không bao giờ có, không bao giờ đến.
“Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.” (Kiều)
Quan Tổng Trấn si tình họ Mạc đã yêu Xuân Tự khi gặp nàng và Phương Thành đi lễ chùa. Sau đó, ông đã cho người mang vàng bạc và kiệu hoa đón nàng về dinh chờ chờ ngày lành tháng tốt ông sẽ cưới nàng làm thứ thiếp. Xuân Tự khóc lóc van xin chống trả quyết liệt nhưng nàng làm sao chống lại thế lực phong kiến vây kín đời nàng. Quan Tổng Trấn được lệnh đi dẹp loạn hải tặc một thời gian. Ông hoãn lại ngày kết hôn với Xuân Tự và giao nàng cho bà vợ cả săn sóc.
Vì lòng ghen tuông quá độ, bà vợ cả đã tìm cách bỏ chất độc vào thức ăn để nàng từ từ liệt cả hai chân. Bà lại đánh thuốc mê lúc nàng ngủ, bỏ vào chiếc lu mái dầm và úp lại. Một người lính hầu có từ tâm kịp báo với quan Tổng Trấn khi ông vừa dẹp loạn trở về. Ông lật chiếc lu lên thấy Xuân Tự mê man bất tỉnh trong chiếc lu với thân thể gầy khô như cành liễu rũ. Than ôi, đóa hải đường ngày trước đâu còn nữa, mà nay chỉ là xác hoa tàn úa. Ông giận dữ, thét quân giam vợ lớn vào ngục thất chờ ngày đền tội. Ông cũng tìm thầy giỏi thuốc hay để chữa bịnh cho Xuân Tự.
Dù phải đau đớn vì trận đòn ghen của bà vợ cả, Xuân Tự cũng vẫn khẩn cầu xin quan Tổng Trấn tha tội cho ác phụ cay độc kia. Nàng cho rằng, dù mang tiếng oan, nhưng vẫn là tiếng “giựt chồng” người khác. Xuân Tự nói với quan Tổng Trấn là nàng không muốn vì nàng mà bà phu nhân phải chịu cảnh gia hình. Nàng cũng xin ông buông tha nàng để nàng được xuất gia đi tu.
Quan Tổng Trấn vẫn còn yêu Xuân Tự tha thiết vẫn chưa muốn xa nàng. Nhưng trước sự cương quyết của Xuân Tự, quan Tổng Trấn đành cho phép Xuân Tự xuất gia. Ông ra lệnh cho cất một ngôi chùa cạnh tư dinh, lấy tên chùa là Phù Dung. Nỗi khổ tâm của Xuân Tự là làm sao đừng cho mẹ nàng hay việc này, vì nếu biết được, bà sẽ chết vì chứng đau tim. Xuân Tự xin được gặp Phương Thành để gởi gấm việc nhà.
Từ ngày Xuân Tự bị bắt về dinh Tổng Trấn vì sợ mẹ nàng không chịu đựng nỗi đau mất con nên Phương Thành phải đóng vai Xuân Tự. Nhờ đôi mắt mù lòa nên bà mẹ không hay biết gì về việc Xuân Tự vắng nhà.
Phương Thành xót xa trước tai biến của gia đình, nên nàng cố gắng thay em nuôi mẹ già và săn sóc nhà cửa ruộng vườn. Bấy lâu nay, Phương Thành tưởng đâu Xuân Tự đang sống cuộc đời phú quý, nàng đâu ngờ đứa em gái xinh xắn của mình giờ chỉ là đóa phù dung tả tơi trước giông bão cuộc đời. Được tin em nhắn về muốn gặp mình, Phương Thành vội lên dinh Tổng Trấn để gặp em. Vừa thấy Xuân Tự, Phương Thành bật khóc nức nở:
- Xuân Tự em, em có mạnh khỏe không, chị nhớ em lắm.
- Chị Phương Thành ơi, em cũng nhớ mẹ, nhớ chị quá. Mẹ có mạnh không chị?
Nước mắt Phương Thành cũng trào ra đẫm hai má, nàng thổn thức:
- Chị nhớ em lắm. Mẹ vẫn mạnh, tuy sức khỏe không bằng lúc trước. Chị vẫn phải đóng vai em săn sóc mẹ và chị cũng phải đóng vai Phương Thành. Em ơi, mẹ không nghi gì cả, cứ ngỡ em vẫn còn ở nhà. Mà sao em phải chống gậy vậy?
Nức nở, Xuân Tự đáp:
- Chị ơi, người ta đã bỏ chất độc vào thức ăn em nên đôi chân em càng ngày càng tóp lại, và đau nhức vô cùng chị ơi! Chị thấy em ra nông nỗi này vì lòng ghen hờn của bà Tổng Trấn phu nhân.
Phương Thành gào lên:
- Trời ơi, sao người ta nỡ hại em tôi thế này.
Xuân Tự ôm Phương Thành:
- Chị, bình tĩnh lại, đừng la lớn, chị dằn cơn xúc động, rồi em mới nhờ chị giúp em vài việc. Chắc có lẽ kiếp trước em làm việc thất đức nên kiếp này em phải trả quả mà thôi. Hôm nay em gặp chị không phải vì em muốn trả thù kẻ đã mưu hại em. Em đã xin quan Tổng Trấn tha tội cho bà vợ độc ác của ông rồi. Em thành thật cám ơn chị đã thay em nuôi mẹ già trong thời gian qua. Mẹ có nghi ngờ chi về việc em vắng nhà không, hở chị?
Phương Thành nghẹn ngào:
- Nhờ giọng nói của chị em mình giống nhau nên mẹ không nghi ngờ gì cả. Vả lại, chị cũng khéo léo xếp đặt vai trò của hai chị em mình ví dụ như khi em xuất hiện thì chị có việc đi vắng nhà và ngược lại chị có mặt thì em lại bận việc nên mẹ vẫn yên tâm chưa hay biết em bị bắt về dinh Tổng Trấn.
Xuân Tự đến bên chị lau nước mắt cho Phương Thành. Sau đó, Xuân Tự nhắc ghế mời Phương Thành ngồi và nói:
- Em mời chị ngồi ghế này rồi em sẽ thưa với chị một việc.
Phương Thành hơi ngạc nhiên, nhưng cũng chiều lòng em ngồi xuống.
Xuân Tự từ tốn nói:
- Chị Phương Thành ơi, chị thương em không chị?
- Chị thương em nhất đời.
- Chị có thương mẹ không chị?
- Mẹ nuôi chị từ nhỏ, chị không thương mẹ sao được.
- Chị biết em đã hứa hôn với anh Tô Châu, và Rằm Tháng Giêng nầy, tức là chỉ còn ba tháng nữa là đến ngày cưới phải không chị?
- Vâng, chị vẫn nhớ ngày cưới của em và Tô Châu.
- Em và anh Tô Châu đã hứa hôn, nhưng số phần em hẩm hiu, bị bắt ép về đây và người ta đã hại em tê bại cả hai chân. Bà vợ độc ác của ông Tổng Trấn đã bỏ vào thức ăn của em một loại chất độc không có thuốc chữa. Chị cũng biết là em cũng là một người biết về thuốc, tuy không giỏi như cha em, nhưng trong trường hợp này, em đành bó tay trước căn bệnh của mình. Sau đó, bà ấy lại đánh thuốc mê, nhốt em vào lu và lật úp lại. May nhờ có người lính gác lu có lòng nhân đức báo tin cho quan Tổng Trấn đến giải cứu cho em, không thì em đã chết thành con mắm rồi.
Phương Thành lau nước mắt:
- Trời ơi, trên đời này sao có người độc ác quá như vậy.
Xuân Tự nắm tay Phương Thành, âu yếm nói:
- Chị Phương Thành, chị đã giúp em thì xin chị giúp cho trọn vẹn. Chị biết là em không thể nào làm vợ anh Tô Châu với tấm thân tàn phế nầy. Em không thể nào mang lại hạnh phúc cho anh Tô Châu. Vậy chị giúp em, chị nhé. Em nhờ chị…
Phương Thành giục em:
- Có việc chi em cứ nói, chị hứa với em là nếu làm việc gì cho mẹ vui, cho em vui, thì chị không từ chối bao giờ.
Xuân Tự nhìn thẳng vào mắt Phương Thành:
- Chị Phương Thành, chị thay em để kết hôn với anh Tô Châu trong ngày cưới sắp đến…
Nghe đến đây, Phương Thành vừa xua tay vừa lắc đầu:
- Xuân Tự, em có đãng trí không mà bảo chị làm việc này. Làm sao chị thay thế được cho em trong ngày cưới? Làm sao chị là cô dâu trong ngày cưới cho được? Không, em ơi, không thể nào…
Xuân Tự ôn tồn:
- Hồi nãy, em hỏi chị, chị thương mẹ không, chị thương em không, chị nói thương, và chị đã hứa với em là sẽ làm bất cứ điều gì cho mẹ vui, cho em vui. Vậy, em biết, việc này là ngoài sức tưởng tượng của chị. Nhưng em xin chị nghĩ lại, nếu đám cưới không có em, không có cô dâu, thì chị tưởng tượng mẹ sẽ khổ đến mức độ nào. Mẹ sẽ chết vì buồn đau. Lúc đó, liệu chị sống được không, và em sống được không? Chị Phương Thành, chị nhận lời em là chị đã trả ơn cho mẹ, và đã làm một việc nghĩa cử cao đẹp cô cùng. Chị đã cứu một lượt hai người: đó là mẹ và em.
Phương Thành ngồi yên nghe Xuân Tự nói. Nàng đang ở trong tình thế khó xử quá. Phương Thành xưa nay vẫn coi Tô Châu như bạn, và người bạn đó sắp trở thành em rể của mình. Bây lâu, tuy Phương Thành sống gần Tô Châu nhưng Phương Thành không yêu Tô Châu, hay nói đúng hơn, chưa yêu Tô Châu. Đã không yêu thì làm sao nên nghĩa vợ chồng. Phương Thành còn đang suy nghĩ thì Xuân Tự đã sụp xuống lạy Phương Thành hai lạy. Phương Thành vừa khóc vừa đỡ Xuân Tự lên, và hai chị em ôm nhau khóc nức nở.
Phương Thành nghẹn ngào:
- Xuân Tự, sao em tôi khổ như vầy. Xuân Tự ơi, chị thương em quá.
Xuân Tự lùa tay vào mái tóc Phương Thành rồi nâng mặt Phương Thành lên, nhìn thiết tha vào mắt Phương Thành:
- Chị Phương Thành, em lạy chị, vì em đang nhờ chị một việc quan trọng lắm. Em van chị, vì sinh mạng của mẹ, em xin chị hãy thay em làm vợ anh Tô Châu. Anh ấy là người tốt lắm, hiền lắm. Chị hứa với em nghe chị. Chị hứa đi chị.
Phương Thành bậm môi ngăn tiếng nấc, trong khi nước mắt đầm đìa ướt cả hai má. Nàng nhè nhẹ gật đầu, và lại ôm chặt Xuân Tự khóc như mưa như gió.
Hai chị em ôm nhau khóc vùi không khi ngoài trời, mưa gió tơi bời, như chia xẻ nỗi niềm của hai cô gái ngoan hiền đất Hà Tiên…
Sau khi Phương Thành nhận lời làm vợ Tô Châu thì Xuân Tự cũng xuất gia tu tại Chùa Phù Dung. Xuân Tự đi tu vì Xuân Tự nghĩ rằng chỉ có con đường đó nàng mới trọn hiếu với mẹ và trọn nghĩa với Tô Châu. Quan Tổng Trấn họ Mạc, có lẽ tự biết lỗi lầm to lớn của ông, nên ông âm thầm cho người mang tiền bạc giúp đỡ gia đình bà Xuân Tâm. Ông hết sức tôn trọng Xuân Tự, để cho nàng vui với câu kinh tiếng kệ, không đến quấy rầy nàng nữa. Ngày xưa ông yêu Xuân Tự vì sắc đẹp ngây thơ của nàng, cũng như tài thi phú của nàng. Lúc ấy nàng như cánh hoa lan xinh tươi trong nắng sớm. Nhưng không ngờ định mệnh khắc khe bắt cánh hoa sớm héo tàn trong giông bão. Nàng thanh khiết quá, trong trắng quá. Lòng nàng lại quá từ bi. Vợ lớn của ông ác độc dường ấy, thế mà nàng cũng xin tội cho bà khỏi bị gia hình. Dù vậy, quan Tổng Trấn cũng đuổi bà ra khỏi nhà, vì làm sao ông sống nổi với bà vợ có tâm địa như rắn độc kia được.
Về phần Tô Châu, khi biết rằng Xuân Tự đã quyết chí đi tu, và Phương Thành sẽ thay thế Xuân Tự làm vợ chàng, Tô Châu nhất định không chịu. Với Phương Thành, Tô Châu chỉ thương như cô em gái. Và người yêu của chàng là Xuân Tự diễm kiều khả ái kia. Ôi, định mệnh trớ trêu chi cho duyên nợ Xuân Tự và Tô Châu lỡ làng đôi ngả. Chàng có lên chùa gặp Xuân Tự, khẩn cầu Xuân Tự trở về với Tô Châu. Tô Châu hứa sẽ yêu Xuân Tự dù Xuân Tự tàn phế. Xuân Tự hết lời năn nỉ Tô Châu trở về, vì Xuân Tự không thể nào trọn đạo vợ hiền với tấm thân bạc nhược được. Nàng xin Tô Châu, nếu thương Xuân Tự, nếu thương mẹ nàng thì vui lòng kết hôn với Phương Thành. Chàng trai hiền lành đất Hà Tiên đành lủi thủi trở về chờ ngày cưới với tấm lòng tan nát. “Xuân Tự ơi, dù không được cùng em nên nghĩa vợ chồng, Tô Châu này mãi mãi nhớ bóng hình khả ái của Xuân Tự. Tô Châu sẽ không bao giờ quên người yêu đầu đời cũng là cuối cùng của Tô Châu.”
Chỉ còn ba ngày là Rằm Tháng Giêng, tức là ba ngày nữa là đám cưới Tô Châu và Phương Thành. Ni Cô Xuân Tự trở về nhà thăm mẹ lần đầu tiên sau ngày đi tu. Nhân dịp nầy, Xuân Tự cũng mang chiếc áo cưới về cho Phương Thành trong lễ rước dâu.
Xuân Tự biết hôm nay là ngày giỗ bà ngoại nàng, và Tô Châu đã đưa mẹ đi dự đám giỗ ở nhà cậu mợ chưa về. Vừa thấy Xuân Tự, Phương Thành reo lên:
- Xuân Tự mới về đó hả? Sao không cho chị hay trước để chị đi đón em. Dạo này em mạnh không?
Xuân Tự cười:
- Vâng, em vẫn mạnh. Hai chân em đỡ tê, nên em có thể đi rất chậm nhờ cây gậy này. Chị Phương Thành ơi, chỉ còn ba ngày nữa đến ngày cưới của chị, chị đã sửa soạn xong chưa?
Phương Thành đáp khẽ:
- Bác Tô Vũ và anh Tô Châu lo lắng cả rồi, chị chỉ lo xếp đặt nấu nướng đãi đằng bà con họ hàng mà thôi. Mà chị lo quá em ơi…
- Chị lo việc gì đó chị, chị có thể nói cho em nghe được không?
- Chị lo là anh Tô Châu không yêu chị, cho đến nay cũng thế thôi. Phần chị cũng vậy. Thế là sau khi đám cưới xong, có lẽ anh ấy tống chị về nhà mẹ như bây giờ. Em có nghĩ như vậy không?
Xuân Tự bật cười trước lời lẽ ngây thơ của Phương Thành:
- Chị khéo lo thì thôi. Anh Tô Châu hiền lắm, và lại tử tế nữa. Có đời nào anh ấy lại làm thế bao giờ. Đời sống vợ chồng nhiều khi không vì tình mà vì nghĩa. Anh Tô Châu và chị sẽ sống hạnh phúc sau này khi nghĩa tình mặn nồng. À, mà Mẹ chừng nào về vậy chị?
- Chắc có lẽ cũng sắp về. Mẹ đi từ chiều hôm qua để dự đám giỗ ngoại bên Cậu Hai. Em có chờ Mẹ về được không?
- Em về lần này là để thăm Mẹ vì đã lâu rồi em không gặp Mẹ. Và em cũng mang quà này cho chị.
Vừa nói Xuân Tự vừa lấy trong giỏ ra một chiếc áo dài cưới màu xanh nước biển. Phương Thành ngậm ngùi:
- Áo nầy là của em, lẽ ra em mặc nó mới đúng…
Xuân Tự ngắt lời Phương Thành:
- Chị nhắc chi chuyện đã qua rồi. Ai cũng có phần số cả. Bây giờ, em đã an vui trong đời sống tu hành. Đám cưới này là của chị và anh Tô Châu. Em mang áo về như một món quà cho chị trong ngày cưới. Em không muốn chị nhắc chuyện xưa nữa. Chuyện của em đã chết theo thời gian rồi. Đâu chị mặc thử áo cưới em xem nào.
Phương Thành nghẹn ngào mặc áo vào và lại kiếng ngắm mình trong gương. Xuân Tự sửa lại tà áo cho Phương Thành:
- Chị mặc vừa quá, trông chị tươi đẹp hẳn lên. Hôm đó chị trang điểm vào nữa thì đẹp nhất rồi. À, mà nầy chị có chọn hai cô phù dâu chưa?
- Có, chị có nhờ hai chị em của Đoan Trang, Đoan Hạnh làm phù dâu. Mọi việc xong xuôi rồi, em chớ lo. Một lát Mẹ về, em nhớ điều này: Phương Thành sẽ là Xuân Tự, Xuân Tự sẽ là Phương Thành nhé.
Chợt có tiếng bà Xuân Tâm từ ngoài cửa vọng vào:
- Hai chị em nói chuyện gì mà vui quá vậy. Xuân Tự, con đang làm gì đó con?
Vừa trông thấy Mẹ, Xuân Tự muốn òa lên khóc và ôm mẹ vào lòng cho thỏa tình mong nhớ. Mẹ ơi, mẹ ơi, mẹ đây rồi mà sao con không được ôm mẹ, không được hôn mẹ như ngày xưa. Ôi! đớn đau cho phần số của con.
- Ủa, sao chị em lặng thinh vậy? Mẹ về mà hai đứa không mừng mẹ sao. Bà Xuân Tâm ngạc nhiên hỏi.
Phương Thành chạy lại nắm tay mẹ:
- Vâng, Xuân Tự đây mẹ. Mẹ sờ xem, con đang thử áo cưới và chị Phương Thành đang giúp xem có vừa vặn không. Mẹ đi đám giỗ có vui không mẹ?
- Vui chứ con, về gặp họ hàng đủ cả. Vui mà mệt đó con. Mẹ có đem bánh đúc, bánh tét, bánh ít về cho hai đứa. Ăn đi con, bánh ngon lắm.
Phương Thành thưa:
- Vâng, cám ơn mẹ. Mẹ, để một lát hai con sẽ ăn. Con ăn bây giờ thì áo cưới sẽ bẩn hết đấy mẹ ạ.
Bà Xuân Tâm kéo Phương Thành vào lòng, khẽ vuốt áo cưới của con:
- Con đang mặc áo cưới đấy ạ. Chắc con xinh đẹp lắm phải không? Nếu cha con còn sống, cha con sẽ vui mừng biết bao trong ngày Vu Quy của con. Ôi, con gái mẹ.
Chợt có tiếng nấc nho nhỏ vang lên. Thì ra Xuân Tự vì không giữ được, đã òa khóc, nhưng nàng ngăn được. Bà Xuân Tâm sờ soạng về phía tiếng khóc:
- Phương Thành đó hả con, sao con khóc vậy? Lại đây với mẹ đi con. Có lẽ con thấy Xuân Tự sắp đi lấy chồng, con mừng cho em con mà con khóc phải không?
Không ngăn được, Xuân Tự òa khóc nức nở. Bà Xuân Tâm đến bên Xuân Tự, ôm nàng vào lòng và vuốt tóc nàng. Bà sờ phải cái đầu trọc nhẵn của Ni Cô Xuân Tự:
- Xuân Tự đây mà, con chính thực là Xuân Tự của mẹ đây mà. Tội nghiệp con tôi.
Và bà òa khóc như mưa như gió. Xuân Tự ngạc nhiên quá. Thì ra mẹ đã biết rõ những biến cố của đời nàng cả rồi. Thế mà sao mẹ không nói với con. Mẹ muốn con an lòng nơi thiền môn chăng. Nếu vậy thì mẹ cao quý làm sao.
Xuân Tự ôm lấy mẹ lòng thiết tha:
- Mẹ ơi, thế ra mẹ đã rõ cả mọi việc rồi. Mẹ tha lỗi cho con đã dối gạt mẹ. Con dập đầu lạy mẹ thứ tha cho con trẻ trong hoàn cảnh khó xử này.
Bà Xuân Tâm ôn tồn:
- Con an lòng. Mẹ không giận con đâu mà mẹ càng thương con. Mẹ đâu ngờ sắc đẹp của con gái mẹ lại hại con như vậy. Nhưng mọi việc qua rồi, con đã an tu nơi cửa Phật, và chị con, Phương Thành thay con đã trả nợ tình duyên cho Tô Châu. Tình em mà duyên chị. Thế cũng đẹp cả đôi đàng. À, Phương Thành đâu con, con lại đây với mẹ.
Phương Thành nãy giờ nhìn mẹ và Xuân Tự mà ngạc nhiên quá đỗi. Nàng không ngờ mẹ bình tĩnh quá như vậy. Thì ra mẹ đã biết từ lâu mà mẹ vẫn đóng kịch như không biết gì cả cho mọi người an lòng, cho đẹp lòng mọi người. Ôi! Lòng mẹ sao cao đẹp biết bao.
Nghe mẹ gọi, Phương Thành chạy vội đến, áp má mình vào má mẹ, tay ôm chặt mẹ. Bà Xuân Tâm vuốt tóc con:
- Phương Thành, mẹ cám ơn con đã lo chu toàn cho mẹ. Con đã gánh vác mọi việc cho em con, gánh cho em con một gánh nặng ân tình. Con hy sinh cho em con quá nhiều. Mẹ thương quý con gái mẹ biết bao.
Và bà quay sang Xuân Tự:
- Con có phước được xuất gia tu Phật, mẹ mừng cho con. Con an tâm. Mẹ bây giờ sống hạnh phúc với Tô Châu và Phương Thành. Bác Tô Vũ đã cho phép Tô Châu và Phương Thành vẫn ở với mẹ sau ngày cưới, thì mẹ thấy mẹ có phước lắm rồi. Mẹ chưa chết bây giờ đâu, con đừng lo cho mẹ nhiều nghe con.
Xuân Tự quỳ bên mẹ:
- Con cám ơn mẹ đã hiểu được lòng con trẻ. Mà mẹ ơi, mẹ biết mọi việc từ lúc nào vậy?
- Cách đây hơn một tháng, Quan Tổng Trấn có lại đây gặp mẹ. Ông nói vì lương tâm ông cắn rứt quá, lòng ông không an nên ông lại gặp mẹ nói hết sự thực. Ông xin lỗi mẹ đã làm dang dở duyên con. Ông mang tặng cho gia đình mình một dải lụa đào có chữ:
“Nhứt phiến băng tâm”
Và hết sức khen ngợi lòng trinh nguyên thành khiết của con. Xuân Tự con, mẹ hãnh diện vì con lắm. Mẹ đã đặt dải lụa “Nhứt phiến băng tâm” lên bàn thờ cha con, để cha con sung sướng vì có người con gái đức hạnh vẹn toàn.
Xuân Tự và Phương Thành cùng nhìn lên bàn thờ. Ảnh cha nàng đang mỉm cười bên dải lụa “Nhứt phiến băng tâm” rạng rỡ giữa hai ngọn bạch lạp lung linh.
Mười lăm năm trôi qua nhanh như bóng câu qua cửa sổ. Ni cô Xuân Tự nay đã thành Ni Sư Xuân Tự. Đôi chân Ni sư teo nhỏ lại cho nên Ni sư đi đứng rất khó khăn, phải luôn luôn có gậy để chống. Ni sư thường xem mạch và bốc thuốc cho đồng bào nghèo trong xóm. Ni sư cũng chăm sóc những người già yếu… Do đó ai cũng cảm mến thương kính đức độ từ bi của Ni sư.
Mấy năm nay, hai vợ chồng Tô Châu và Phương Thành vẫn sống hạnh phúc bên nhau và đã có được bốn đứa con kháu khỉnh, thông minh. Phương Thành đã sinh được hai trai, hai gái. Bà Xuân Tâm nay già lắm, gần tám mươi tuổi rồi.
Chuyện ngày xưa trôi qua như giấc mộng. Ni sư Xuân Tự thấy lòng an lạc vô cùng. Nàng thiếu nữ xinh đẹp Xuân Tự giàu tình cảm ngày xưa, nay đã trở thành Ni sư Xuân Tự đức độ từ bi, vững vàng và nhất là hoan hỷ lắm. Thời gian là liều thuốc nhiệm mầu chữa lành hết tất cả những vết thương đau. Nhờ thấm nhuần giọt nước cành dương, Ni sư Xuân Tự đã tìm được bóng từ để nương náu đời mình. Ni sư cũng nhớ đến Mẹ, người Mẹ hiền cao quý đã nâng đỡ tinh thần Ni sư rất nhiều trong những ngày Ni sư mới xuất gia.
Bất giác Ni sư mỉm cười, tự nhủ:
- Mẹ ơi, con sẽ về thăm Mẹ hôm nay. Mẹ của con cao cả quá, tuyệt vời quá. Con được như ngày hôm nay là nhờ ân đức của Mẹ nhiều lắm. Mẹ tuyệt vời quá. Mẹ yêu quí của con.
Ngoài trời, nắng lên cao, ngập tràn cả khu vườn. Ánh nắng chan hòa trên những đóa hoa Phù Dung đang rung rinh trong gió sớm…
|Cập nhật ( 13/04/2015 )|
|
|
|
|

Server: nginx

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate

Set-Cookie: FontSize=3; expires=Mon, 08-Oct-2018 02:03:54 GMT; path=/


text:
BẠC LIÊU TRONG NHỮNG NGÀY ĐẦU KHAI HOANG LẬP ẤP
* Trần Phước Thuận
Theo sử cũ, sau khi nhà
Mãn Thanh thay thế vị trí của Minh Triều, một số tôi thần của nhà Minh không
phục triều đình mới đã bỏ ra các nước lân cận; số người đến xin tỵ nạn ở miền
Nam nước ta có nhiều toán, hai toán được chúa Nguyễn Phúc Tần bố trí trên các
địa bàn cư trú khác nhau: toán Quảng Tây của Dương Ngạn Địch ở Mỹ Tho (1679),
toán Quảng Đông của Trần Thượng Xuyên lúc đầu ở Biên Hoà (1679) sau dần dần dời
về Chợ Lớn. Riêng Mạc Cửu (1655 – 1735) đến Chân Lạp từ năm 1680, thấy vùng cửa
biển Péam (theo người địa phương có nghĩa là “cái vàm”) có địa thế làm ăn tốt,
nên ông đã dừng chân ở đây đem bộ thuộc xây dựng một thị trấn, ông tự đặt tên
là Phương Thành.
Tại đây ông đã ra công xây dựng bảy thôn làng (xã) gồm: Phương
Thành, Phú Quốc, Cần Bột, Lịch Giá (Rạch Giá), Luống Cày, Hương Úc và Cà Mau.
Ranh giới của mỗi làng tuy chưa xác định cụ thể, nhưng diện tích của mỗi làng
lúc bấy giờ khá lớn, độ khoảng diện tích của một tỉnh Nam bộ thời Pháp thuộc. Làng Cà Mau
lúc mới thành lập bao gồm cả phần đất tỉnh Cà Mau và một phần của tỉnh Bạc Liêu
hiện nay.
Mạc Cửu chiêu tập lưu
dân tứ xứ đến làm ăn sinh sống. Phương Thành càng ngày càng hưng thịnh như thủ
phủ của một vương quốc, cũng chính vì vậy quân Xiêm đã nhiều lần đem quân đến
cướp phá; triều đình Chân Lạp sức yếu không can thiệp được; Mạc Cửu thế cô đành
phải cầu phong với Nam
triều. Năm 1708, chúa Nguyễn Phúc Chu chấp
thuận, dùng phần đất do Mạc Cửu khai phá thành trấn Hà Tiên, đồng thời phong
Mạc Cửu làm tổng binh tước Cửu ngọc hầu cai quản trấn ấy. Kể từ năm ấy Hà Tiên
mới chính thức thuộc chủ quyền nước ta. Mạc Cửu nguyên là người Lôi Châu, nhưng
vợ của ông là người Triều Châu, một số lớn thù hạ của ông cũng là người Triều
Châu. Cho nên có rất nhiều người Triều Châu đến Hà Tiên làm ăn sinh sống, nhất
là sau năm 1708 Hà Tiên đã biến thành vùng thái bình thạnh trị, số lượng người
Triều Châu ở đây ngày càng tăng thêm.
Năm 1757 (Đinh Sửu), do
biểu tấu của Mạc Thiên Tứ, chúa Nguyễn Phúc Khoát (1738 - 1765) đã ban lệnh lập
đạo Kiên Giang ở thôn Lịch Giá và đạo Long Xuyên ở thôn Cà Mau. Năm 1808 (niên
hiệu Gia Long thứ 7), Cà Mau lại được đặt làm huyện Long Xuyên, lúc đầu do đạo
quản hạt, nhưng đến năm 1810 (niên hiệu Gia Long thứ 9) lại thuộc trấn Hà Tiên.
Lúc bấy giờ, triều
Nguyễn rất chú trọng đến vấn đề khai hoang lập ấp, nhất là đối với những vùng
đất mới. Mạc Thiên Tích nghĩ đến việc di dân đi khai hoang; sẵn có một số người
Triều Châu mới đến chưa có nơi ở, ông đã tập trung số người này cùng một số dân
bản địa để đưa đi nhiều nơi trong địa bàn trấn Hà Tiên. Số người được đưa về
Bạc Liêu lúc đó không rõ bao nhiêu – theo những người lớn tuổi nghe ông bà kể
lại có khoảng vài chục gia đình, gồm cả ba tộc người : Việt, Hoa và Khmer.
Riêng người Hoa đa số là thần dân của Minh triều nên họ tự nhận là người Minh
Hương.
Lúc mới đến, họ sống tập
trung trên một khu đất gò (thuộc thành phố Bạc Liêu hiện nay), ở đó họ
lập một xóm nhỏ, lúc mới định cư ở vùng đất mới đa số các hộ đều nghèo, nên
người Triều Châu gọi nơi ở của họ là Pò Léo (xóm Nhà Nghèo), người Việt đọc
theo âm Hán – Việt là Bạc Liêu, còn người Khmer gọi là Pô Loeu. Vùng đất này
vừa cận biển, vừa giáp rừng lại có ruộng đồng bao la bát ngát, tài nguyên cả ba
mặt, nông lâm, ngư thật vô cùng phong phú, mọi người ở đây ó thể tự tiện bằng
vào khả năng của mình để lên rừng săn thú, đốn củi, làm than, hoặc ra mé biển
đóng đáy, giăng câu, chài cá, cũng có thể tự do phá đất, khẩn hoang làm ruộng
rẫy.
Cuộc sống của người dân
lúc đầu rất thiếu thốn và cực khổ, nhưng nhờ thiên nhiên ưu đãi cộng thêm tính
cần cù lao động của họ nên chẳng bao lâu đã cải thiện được đời sống, cuộc sống
dần trở nên sung túc, họ đã tự động tổ chức một địa điểm gần bờ biển để mua bán
và trao đổi hàng hoá với các nơi (Chợ Bạc Liêu ngày nay). Nghề mua bán
vốn là sở trường của người Triều Châu, nên khi thấy ở đây mau bán được, họ đã
từng bước bỏ dần cái nghề biển, nghề nông để làm thương mại. Cuộc sống của con
người ngày càng cao, các nhu cầu vật chất càng lớn nên việc mua bán ở Bạc Liêu
càng lúc càng thịnh hành, chỉ ít lâu đã trở thành cái chợ nhỏ nhưng rất trù
phú. Chính những người Triều Châu ở đây đã thông tin cho thân nhân, bè bạn của
họ ở tậ quê hương về cái xứ “Bạc Liêu – mưa thuận, gió hoà” này, nên
người Triều Châu đến Bạc Liêu càng lúc càng đông. Lúc bấy giờ có câu hát “Bạc
Liêu là xứ quê mùa, dưới sông cá chốt, trên bờ Triều Châu”, tuy câu hát nôm
na dí dỏm nhưng cũng chứng minh có rất đông người Triều Châu ở Bạc Liêu vào lúc
đó.
Thật ra không phải tộc
người Triều Châu là tộc người đông nhất ở Bạc Liêu, vì theo thống kê của Pháp
vào năm 1910, ở Bạc Liêu có 19,500 người Việt, 19.850 người Khmer, và 12.213
người Hoa gồm (Triều, Quảng…). Như vậy, số lượng người Triều Châu còn kém xa
người Khmer và người Việt, nhưng người Việt và người Khmer thì sống tản mát
khắp nơi trong địa bàn tỉnh, còn người Triều Châu chỉ sống tập trung trong vùng
chợ Bạc Liêu nên xem rất đông.
Người
Triều Châu đến đây đã hoà nhập vào cuộc sống mới, vào sinh hoạt mới, xem Bạc
Liêu như quê hương của mình, họ đã cùng người Việt, người Khmer chung lưng bồi
đắp xây dựng Bạc Liêu từ một thôn xóm nghèo nàn vắng vẻ trở thành một phố thị
đông đúc và giàu sang nổi tiếng ở miền Nam. Trong thời Pháp thuộc, người Triều Châu
ở Bạc Liêu cũng đã hưởng ứng và tích cực tham gia các phong trào yêu nước, điển
hình như các hoạt động của Thiên địa hội trong buổi đầu.
Năm 1851, Kinh lược sứ Nam
kỳ Nguyễn Tri Phương và Kinh lược phó sứ Phan Thanh Giản đến đây kinh lý, hai
vị đã chỉ đạo thành lập bốn làng Vĩnh Hinh, Vĩnh Hương, Tân Hưng và An Trạch.
Đây là bốn làng đầu tiên, đến năm 1890 nhấp lại gọi là làng Vĩnh Lợi, chính là
tiền thân của thành phố Bạc Liêu hôm nay.
Đến cuối thế kỷ XIX, chợ
Bạc Liêu và các vùng phụ cận đã trở thành một phố thị phồn vinh đông đúc, các
nhu cầu của xã hội càng ngày càng lớn, nhất là vấn đề an ninh càng phải được
chú trọng; vì vậy vào ngày 18 tháng 12 năm 1882 tỉnh Bạc Liêu được thành lập
(thật ra lúc mới thành lập chỉ gọi là Hạt, đến ngày 20 tháng 12 năm 1889 mới
đổi gọi là Tỉnh).
Tóm lại, người Việt,
người Triều Châu, người Khmer đến Bạc Liêu có rất nhiều đợt, nhưng chỉ có đợt
đầu năm 1757 là đợt di cư tập trung theo kế hoạch của triều Nguyễn; còn những
đợt sau trong suốt thế kỷ XIX và XX đều là những đợt di cư tự phát, đa số với
mục đích tìm sinh kế. Nhưng dù là người đến trước hay những người đến trong các
thế kỷ sau đó, tất cả đều đã đóng góp ít nhiều công sức của mình cho quê hương
Bạc Liêu, nhất là trong hai mặt kinh tế văn hoá, để đến hôm nay con cháu của họ
đã thừa hưởng được thành qủa của tổ phụ vừa sống hoà ái trong đại gia đình Việt
Nam.
Copyright © 2004 - 2017 Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tỉnh Bạc Liêu.
Đơn vị thiết lập Viet Dong ® co., ltd.
Giấy phép số: 71/GP-TTĐT. Do Cục QL PTTH & TTĐT cấp ngày 08/04/2010.
Mọi thông tin khi sử dụng lại quý vị vui lòng ghi chú nguồn gốc.
Website được xây dựng dựa trên mã nguồn mở Joomla.

markdown:
|
|![]()
|BẠC LIÊU TRONG NHỮNG NGÀY ĐẦU KHAI HOANG LẬP ẤP||
|![]()
|Người viết: Trần Phước Thuận|
|08/05/2015|
|
|
Theo sử cũ, sau khi nhà Mãn Thanh thay thế vị trí của Minh Triều, một số tôi thần của nhà Minh không phục triều đình mới đã bỏ ra các nước lân cận; số người đến xin tỵ nạn ở miền Nam nước ta có nhiều toán, hai toán được chúa Nguyễn Phúc Tần bố trí trên các địa bàn cư trú khác nhau: toán Quảng Tây của Dương Ngạn Địch ở Mỹ Tho (1679), toán Quảng Đông của Trần Thượng Xuyên lúc đầu ở Biên Hoà (1679) sau dần dần dời về Chợ Lớn. Riêng Mạc Cửu (1655 – 1735) đến Chân Lạp từ năm 1680, thấy vùng cửa biển Péam (theo người địa phương có nghĩa là “cái vàm”) có địa thế làm ăn tốt, nên ông đã dừng chân ở đây đem bộ thuộc xây dựng một thị trấn, ông tự đặt tên là Phương Thành.
Tại đây ông đã ra công xây dựng bảy thôn làng (xã) gồm: Phương Thành, Phú Quốc, Cần Bột, Lịch Giá (Rạch Giá), Luống Cày, Hương Úc và Cà Mau. Ranh giới của mỗi làng tuy chưa xác định cụ thể, nhưng diện tích của mỗi làng lúc bấy giờ khá lớn, độ khoảng diện tích của một tỉnh Nam bộ thời Pháp thuộc. Làng Cà Mau lúc mới thành lập bao gồm cả phần đất tỉnh Cà Mau và một phần của tỉnh Bạc Liêu hiện nay.
Mạc Cửu chiêu tập lưu dân tứ xứ đến làm ăn sinh sống. Phương Thành càng ngày càng hưng thịnh như thủ phủ của một vương quốc, cũng chính vì vậy quân Xiêm đã nhiều lần đem quân đến cướp phá; triều đình Chân Lạp sức yếu không can thiệp được; Mạc Cửu thế cô đành phải cầu phong với Nam triều. Năm 1708, chúa Nguyễn Phúc Chu chấp thuận, dùng phần đất do Mạc Cửu khai phá thành trấn Hà Tiên, đồng thời phong Mạc Cửu làm tổng binh tước Cửu ngọc hầu cai quản trấn ấy. Kể từ năm ấy Hà Tiên mới chính thức thuộc chủ quyền nước ta. Mạc Cửu nguyên là người Lôi Châu, nhưng vợ của ông là người Triều Châu, một số lớn thù hạ của ông cũng là người Triều Châu. Cho nên có rất nhiều người Triều Châu đến Hà Tiên làm ăn sinh sống, nhất là sau năm 1708 Hà Tiên đã biến thành vùng thái bình thạnh trị, số lượng người Triều Châu ở đây ngày càng tăng thêm.
Năm 1757 (Đinh Sửu), do biểu tấu của Mạc Thiên Tứ, chúa Nguyễn Phúc Khoát (1738 - 1765) đã ban lệnh lập đạo Kiên Giang ở thôn Lịch Giá và đạo Long Xuyên ở thôn Cà Mau. Năm 1808 (niên hiệu Gia Long thứ 7), Cà Mau lại được đặt làm huyện Long Xuyên, lúc đầu do đạo quản hạt, nhưng đến năm 1810 (niên hiệu Gia Long thứ 9) lại thuộc trấn Hà Tiên.
Lúc bấy giờ, triều Nguyễn rất chú trọng đến vấn đề khai hoang lập ấp, nhất là đối với những vùng đất mới. Mạc Thiên Tích nghĩ đến việc di dân đi khai hoang; sẵn có một số người Triều Châu mới đến chưa có nơi ở, ông đã tập trung số người này cùng một số dân bản địa để đưa đi nhiều nơi trong địa bàn trấn Hà Tiên. Số người được đưa về Bạc Liêu lúc đó không rõ bao nhiêu – theo những người lớn tuổi nghe ông bà kể lại có khoảng vài chục gia đình, gồm cả ba tộc người : Việt, Hoa và Khmer. Riêng người Hoa đa số là thần dân của Minh triều nên họ tự nhận là người Minh Hương.
Lúc mới đến, họ sống tập
trung trên một khu đất gò (
Cuộc sống của người dân
lúc đầu rất thiếu thốn và cực khổ, nhưng nhờ thiên nhiên ưu đãi cộng thêm tính
cần cù lao động của họ nên chẳng bao lâu đã cải thiện được đời sống, cuộc sống
dần trở nên sung túc, họ đã tự động tổ chức một địa điểm gần bờ biển để mua bán
và trao đổi hàng hoá với các nơi (
Thật ra không phải tộc người Triều Châu là tộc người đông nhất ở Bạc Liêu, vì theo thống kê của Pháp vào năm 1910, ở Bạc Liêu có 19,500 người Việt, 19.850 người Khmer, và 12.213 người Hoa gồm (Triều, Quảng…). Như vậy, số lượng người Triều Châu còn kém xa người Khmer và người Việt, nhưng người Việt và người Khmer thì sống tản mát khắp nơi trong địa bàn tỉnh, còn người Triều Châu chỉ sống tập trung trong vùng chợ Bạc Liêu nên xem rất đông.
Người Triều Châu đến đây đã hoà nhập vào cuộc sống mới, vào sinh hoạt mới, xem Bạc Liêu như quê hương của mình, họ đã cùng người Việt, người Khmer chung lưng bồi đắp xây dựng Bạc Liêu từ một thôn xóm nghèo nàn vắng vẻ trở thành một phố thị đông đúc và giàu sang nổi tiếng ở miền Nam. Trong thời Pháp thuộc, người Triều Châu ở Bạc Liêu cũng đã hưởng ứng và tích cực tham gia các phong trào yêu nước, điển hình như các hoạt động của Thiên địa hội trong buổi đầu.
Năm 1851, Kinh lược sứ Nam kỳ Nguyễn Tri Phương và Kinh lược phó sứ Phan Thanh Giản đến đây kinh lý, hai vị đã chỉ đạo thành lập bốn làng Vĩnh Hinh, Vĩnh Hương, Tân Hưng và An Trạch. Đây là bốn làng đầu tiên, đến năm 1890 nhấp lại gọi là làng Vĩnh Lợi, chính là tiền thân của thành phố Bạc Liêu hôm nay.
Đến cuối thế kỷ XIX, chợ Bạc Liêu và các vùng phụ cận đã trở thành một phố thị phồn vinh đông đúc, các nhu cầu của xã hội càng ngày càng lớn, nhất là vấn đề an ninh càng phải được chú trọng; vì vậy vào ngày 18 tháng 12 năm 1882 tỉnh Bạc Liêu được thành lập (thật ra lúc mới thành lập chỉ gọi là Hạt, đến ngày 20 tháng 12 năm 1889 mới đổi gọi là Tỉnh).
Tóm lại, người Việt, người Triều Châu, người Khmer đến Bạc Liêu có rất nhiều đợt, nhưng chỉ có đợt đầu năm 1757 là đợt di cư tập trung theo kế hoạch của triều Nguyễn; còn những đợt sau trong suốt thế kỷ XIX và XX đều là những đợt di cư tự phát, đa số với mục đích tìm sinh kế. Nhưng dù là người đến trước hay những người đến trong các thế kỷ sau đó, tất cả đều đã đóng góp ít nhiều công sức của mình cho quê hương Bạc Liêu, nhất là trong hai mặt kinh tế văn hoá, để đến hôm nay con cháu của họ đã thừa hưởng được thành qủa của tổ phụ vừa sống hoà ái trong đại gia đình Việt Nam.
|Cập nhật ( 09/05/2015 )|
|
|
|
|

Set-Cookie: FontSize=3; expires=Mon, 08-Oct-2018 02:03:29 GMT; path=/


text:
Trang chủ
Giới thiệu
Sản phẩm
Tin tức
Liên hệ FAQ
Cty Thuận Mỹ TNHH Thương Mại & Dịch Vụ
Danh mục
Thời tiết
Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh
Sản phẩm mới nhất
Sản phẩm xem nhiều nhất
Sản phẩm khuyến mại
Hỗ trợ
Tin tức
Thống kê
Số lượt xem:
196
Tổng số sản phẩm:
0
Gửi tin nhắn
Cty Thuận Mỹ TNHH Thương Mại & Dịch Vụ
98 Nguyễn Công Trứ, P. Nguyễn Thái Bình, Q. 1,
- thuanmy-sales@hcm.fpt.vn
Bản quyền của
www.ThitruongOTC.com.vn

Cache-Control: private

Content-Type: application/xhtml+xml; charset=utf-8