markdown:
**Nghệ thuật quân sự Việt Nam trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc đang đặt ra những vấn đề mới trong điều kiện tác chiến đang có sự vận động, phát triển không ngừng. Những bài học về nghệ thuật tác chiến trong Đại thắng mùa Xuân 1975 vẫn còn nguyên giá trị.**
Tuy nhiên, sự vận dụng kinh nghiệm lịch sử ngoài sự kế thừa có chọn lọc, cần có sự sáng tạo mới, gắn với điều kiện mới… Từ sự suy nghĩ như vậy, bài viết đề cập một số nội dung về phương thức tác chiến chiến lược trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trên cơ sở nhìn từ Đại thắng mùa Xuân 1975.
Tác chiến chiến lược là vấn đề rất rộng lớn, hệ trọng, có tác động trực tiếp đến thành, bại của cuộc chiến tranh. Phương thức tác chiến chiến lược là một trong những nội dung cơ bản, quyết định đến thắng lợi của tác chiến chiến lược. Phương thức tác chiến chiến lược phù hợp với điều kiện tác chiến của mỗi cuộc chiến tranh. Sau năm 1975, chúng ta đã nghiên cứu phương thức tác chiến chiến lược phù hợp với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong hoà bình, thống nhất.. Tuy nhiên, để hoàn chỉnh lý luận phương thức tác chiến, cần được đầu tư nghiên cứu đầy đủ hơn.
Phương thức tác chiến chiến lược là toàn bộ cách thức và phương pháp tiến hành đấu tranh vũ trang, sử dụng các lực lượng vũ trang tiến hành các hoạt động tác chiến trên quy mô toàn cục của chiến tranh theo quyết tâm chiến lược, nhằm đánh bại các biện pháp tác chiến chiến lược của địch, thực hiện các nhiệm vụ đặt ra trong quá trình chiến tranh.
Nói rõ hơn, phương thức tác chiến chiến lược là toàn bộ cách thức, phương pháp, biện pháp và thủ đoạn tác chiến như: phòng thủ, phòng ngự, phản công, tiến công, chống tập kích chiến lược, chống bao vây, phong toả và chia cắt chiến lược… Toàn bộ các hình thức và phương pháp sử dụng các thứ quân, lực lượng tại chỗ và các binh đoàn cơ động, các quân binh chủng, các binh đoàn chiến dịch và tập đoàn chiến lược… tiến hành các hoạt động tác chiến, nhằm thực hiện mục đích của chiến tranh hoặc mục đích của giai đoạn chiến lược trong chiến tranh.
Phương thức tác chiến chiến lược là căn cứ để nghiên cứu, giải quyết nhiều vấn đề của chiến lược quân sự như: tổ chức các lực lượng chiến lược, xây dựng thế trận chiến lược, hậu phương chiến lược, cơ sở vật chất kỹ thuật và hậu cần chiến lược… nhằm chuẩn bị đất nước chủ động và tạo ra những điều kiện để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ tác chiến chiến lược trong chiến tranh.
Phạm vi của phương thức tác chiến chiến lược là giải quyết những hoạt động đấu tranh vũ trang, trong mối kết hợp với các hoạt động đấu tranh khác, nhằm chỉ đạo những hoạt động tác chiến chiến lược. Đây là phương thức tác chiến chiến lược trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc XHCN, chống chiến tranh xâm lược của CNĐQ và các thế lực thù địch.
Xác định phương thức tác chiến chiến lược cần phải nhận thức, mỗi cuộc chiến tranh có thể được tiến hành theo những phương thức riêng của nó; vì vậy, nghiên cứu phương thức tác chiến chiến lược là nghiên cứu phương thức trong một cuộc chiến tranh cụ thể. Khi xác định phương thức tác chiến chiến lược cần xem xét kỹ lưỡng và nghiêm túc các căn cứ sau đây:
Tính chất, đặc điểm của cuộc chiến tranh, trên cơ sở phân tích cả nguyên nhân và điều kiện phát sinh; mục đích và nhiệm vụ của cả ta và địch trong chiến tranh; quy mô sử dụng lực lượng vũ trang và tính chất các phương tiện sẽ sử dụng, tính đến sự tham gia của các lực lượng đồng minh của mỗi bên tham chiến; những điều kiện và yếu tố mới của cuộc chiến tranh… Các vấn đề đó ảnh hưởng rất lớn đến việc định ra phương thức tác chiến chiến lược.
Tình hình địch, về các mặt: tiềm lực kinh tế, khả năng huy động cho chiến tranh; số lượng, chất lượng các lực lượng vũ trang và phương tiện kỹ thuật; âm mưu, chủ trương và các biện pháp tác chiến chiến lược; tình hình chính trị trong nội bộ địch và trong khối liên minh quân sự của chúng…
Tình hình ta, trên mọi mặt, đặc biệt phải căn cứ vào tiềm lực kinh tế, quốc phòng; khả năng động viên nền kinh tế và nhân lực cho cuộc chiến tranh; số lượng và chất lượng các lực lượng vũ trang, phương tiện, binh khí kỹ thuật; truyền thống quân sự của dân tộc, tinh thần chính trị của nhân dân; yếu tố lãnh đạo, phương châm tiến hành chiến tranh, tư tưởng chỉ đạo nghệ thuật quân sự.
Môi trường địa lý của chiến trường chiến tranh và chiến trường tác chiến, trên cơ sở phân tích đặc điểm địa lý quân sự, khó khăn và thuận lợi của điều kiện địa hình, thời tiết có ảnh hưởng lớn đến hoạt động tác chiến chiến lược của đôi bên trong chiến tranh….
Tính toán được tất cả những nhân tố và điều kiện nói trên, mới có cơ sở khoa học để xác định các phương thức tác chiến chiến lược và vận dụng một cách chủ động, sáng tạo trong từng trường hợp cụ thể để đánh bại các phương thức tác chiến chiến lược của địch, giành thắng lợi.
Xác định phương thức tác chiến chiến lược trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc có thể tập trung vào những nội dung chủ yếu:
**1. Giữ vững, phát huy thế trận chiến tranh nhân dân, tạo lập thế trận vững chắc, chuyển hoá linh hoạt, bảo tồn lực lượng, phòng tránh đánh trả kịp thời, có trọng điểm đòn tiến công hoả lực, tác chiến điện tử của địch.**
Khi chiến tranh nổ ra, thế trận chiến tranh nhân dân được chuyển hoá, phát triển từ thế trận quốc phòng toàn dân đã có từ thời bình, thế trận đó phải được giữ vững, phát huy để tiến hành các hoạt động tác chiến. Các hoạt động tác chiến chỉ có thể diễn ra một cách hiệu quả khi thế trận chiến tranh nhân dân được giữ vững, lực lượng được bảo toàn. Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc (nếu xảy ra) là cuộc chiến tranh trong điều kiện hiện đại, phải đánh trả lại cuộc tiến công xâm lược bằng vũ khí công nghệ cao của địch, nên ngay từ đầu sẽ rất quyết liệt, phức tạp. Địch sẽ đánh ta từ nhiều hướng, bằng lực lượng và thủ đoạn rất đa dạng. Chính vì vậy, ta phải có thế trận vững chắc, chuyển hoá linh hoạt, giữ ổn định tình hình trước mọi tình huống và đánh địch kịp thời, có hiệu quả.
Trong tác chiến hiện đại, tiến công hoả lực và tác chiến điện tử được coi là một trong những biện pháp tác chiến chủ yếu của địch ở phạm vi chiến lược, chiến dịch và chiến đấu. Do vậy, phòng tránh có hiệu quả, đánh trả kịp thời có trọng điểm đòn tiến công hoả lực, tác chiến điện tử của địch là nội dung có ý nghĩa chi phối trong toàn bộ hoạt động tác chiến.
Theo thượng tướng, giáo sư Hoàng Minh Thảo: Thế trận chiến lược của quân và dân ta trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 là một điển hình về thế trận có tính vững chắc và cơ động cao. Đó là một thế trận liên hoàn cả ba vùng từ bắc vào nam của lực lượng tại chỗ (lực lượng vũ trang và chính trị) kết hợp với các binh đoàn chủ lực cơ động và đội dự bị chiến lược mạnh đứng chân trên các hướng chiến lược trọng yếu, được tổ chức và chuẩn bị chu đáo. Thế trận đó cho phép vừa đánh địch trên diện rộng, vừa tập trung được vào trọng điểm, có thể mở những chiến dịch tiến công vào những khu vực quan trọng nhất, có thể hình thành thế kìm hãm chia cắt, bao vây chiến lược, chiến dịch, đồng thời có thể cơ động lực lượng kịp thời, chớp thời cơ đột biến, phát triển tiến công vào tận sào huyệt cuối cùng của địch.
**2. Phát huy sức mạnh các lực lượng tại chỗ, chủ động đánh địch rộng khắp, sát thương, tiêu hao nhiều sinh lực, phương tiện chiến tranh của địch.**
Nội dung phương thức này thể hiện đặc trưng nhất cuộc chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện-là một trong những điểm cốt lõi về phương thức tiến hành chiến tranh nhân dân. Lực lượng tại chỗ là lực lượng đánh địch kịp thời, rộng khắp-là huy động lực lượng toàn dân đánh giặc mà nòng cốt là lực lượng vũ trang ba thứ quân, trong đó chủ yếu là lực lượng vũ trang địa phương. Các thế lực hiếu chiến gây chiến tranh ngày càng chú trọng lấy vũ khí, trang bị kỹ thuật thay cho vai trò của con người, nhằm hạn chế thương vong trên chiến trường; cho nên, tiêu hao sinh lực địch là đánh vào điểm yếu cốt tử của chúng. Các lực lượng tại chỗ với cách đánh linh hoạt (chủ yếu là lối đánh du kích) cho phép bám sát, cài xen để diệt sinh lực, phương tiện địch với hiệu suất cao và có thể đánh địch thường xuyên, liên tục ở khắp nơi.
Trong Đại thắng mùa Xuân 1975, lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang địa phương (lực lượng tại chỗ) có ý nghĩa chiến lược góp phần cùng lực lượng chủ lực giành thắng lợi hoàn toàn. Lực lượng vũ trang địa phương đánh địch khắp nơi, tiêu diệt làm tan rã nhiều đơn vị địch; bức hàng bức rút nhiều đồn bốt, đánh phá giao thông, đập tan bộ máy kìm kẹp ở cơ sở, trực tiếp hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy giành chính quyền ở địa phương. Nhiều nơi, lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang địa phương đập tan lực lượng vũ trang và chính quyền tại chỗ của địch, nhanh chóng xây dựng chính quyền cách mạng, hỗ trợ bộ đội chủ lực tác chiến.
**3. Nắm chắc thời cơ, kiên quyết tiến hành các đòn tác chiến có tính quyết định, có trọng điểm của các binh đoàn chủ lực, thực hiện tiêu diện lớn, đánh bại địch trên các hướng chiến lược.**
Có thể khẳng định: cuộc tiến công xâm lược của địch chỉ có thể bị đánh bại khi ta thực hiện các đòn tác chiến chiến lược có tính quyết định (chiến dịch Điện Biên Phủ trong kháng chiến chống Pháp, chiến dịch Hồ Chí Minh trong kháng chiến chống Mỹ). Trong điều kiện hiện nay, sử dụng các binh đoàn chủ lực để thực hiện các đòn đánh lớn (chiến dịch-chiến lược, chiến dịch quyết chiến chiến lược) là rất khó khăn, nhưng phải tạo, nắm thời cơ và kiên quyết tiến hành. Chỉ có như vậy, mới tiêu diệt được bộ phận quan trọng lực lượng chiến lược của địch, từ đó mới đánh bại được các biện pháp tác chiến chiến lược của chúng, tạo ra sự chuyển hoá về chiến lược hoặc kết thúc chiến tranh. Tác chiến của các binh đoàn chủ lực phải được chuẩn bị kỹ, tiến hành trên các hướng chiến lược trọng điểm.
Đại thắng mùa Xuân 1975 là đỉnh cao của nghệ thuật nắm thời cơ và thực hiện các đòn đánh có tính quyết định. Chiến dịch Tây Nguyên mở đầu bằng trận đột phá chiến lược vào Buôn Ma Thuột, tiêu diệt tập đoàn phòng ngự quan trọng của địch ở chiến trường miền Trung-Tây Nguyên, tạo nên sự chuyển hoá đột biến, dẫn đến sự tan rã và sụp đổ về chiến lược của địch. Chiến dịch Huế-Đà Nẵng với sự tham gia của Quân đoàn 2 (binh đoàn chủ lực mạnh) cùng với Quân khu Trị Thiên và Quân khu 5 là chiến dịch của thời cơ, có ý nghĩa chiến lược, quét sạch quân địch ở vùng ven biển miền Trung; cùng với chiến dịch Tây Nguyên làm thay đổi hẳn tương quan so sánh lực lượng có lợi cho ta, làm thay đổi hẳn cục diện chiến tranh, tạo ra thời cơ chiến lược vô cùng quan trọng để đánh đòn quyết chiến chiến lược cuối cùng. Chiến dịch Hồ Chí Minh là đỉnh cao của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, tập trung sức mạnh của cả nước đánh trận quyết chiến chiến lược cuối cùng, tạo điều kiện quyết định để quân và dân các tỉnh đồng bằng Nam Bộ đồng loạt tiến công, nổi dậy giành chính quyền và kết thúc chiến tranh.
**4. Tiến hành triệt để các biện pháp chia cắt, đánh phá hậu phương địch và chống chia cắt chiến lược, bao vây phong toả của địch.**
Chia cắt trong nghệ thuật quân sự là để “căng địch ra mà đánh, trói địch lại mà diệt”. Biện pháp tác chiến này nhằm chia cắt, cô lập quân địch làm cho chúng lực lượng đông mà bị phân tán, kìm giữ; ta có điều kiện tập trung lực lượng đánh vào nơi và lúc có lợi bằng những đòn quan trọng, quyết định.
Đánh phá hậu phương địch trong tác chiến chiến lược ở điều kiện hiện nay có nhiều khó khăn, nhưng phải nỗ lực thực hiện. Hậu phương địch có thể gồm: hậu phương chiến tranh, chiến lược, chiến dịch. Căn cứ vào điều kiện thực tế và khả năng của ta, vận dụng cách đánh linh hoạt, sáng tạo của các lực lượng làm cho hậu phương của địch luôn mất ổn định.
Đặc điểm địa lý của nước ta dễ bị địch chia cắt chiến lược. Vấn đề đặt ra là, ta phải tổ chức thế trận chiến trường tác chiến, bố trí lực lượng (các tập đoàn, cụm lực lượng chiến lược, các tập đoàn chiến dịch) thế nào để hoạt động tác chiến được linh hoạt, có điều kiện tập trung được sức mạnh khi cần thiết, không để địch chia cắt phá thế chiến lược và làm phân tán lực lượng ta.
Đại thắng mùa Xuân 1975, ta đã thực hiện rất thành công đòn chia cắt trong tác chiến chiến lược khi địch tập trung mạnh hai đầu phía Bắc và Nam của chiến trường miền Nam, ta tiến hành chiến dịch Tây Nguyên thắng lợi tạo nên sự chia cắt hoàn toàn về mặt chiến lược đối với quân địch. Trong chiến dịch này, ta cũng thành công trong chia cắt chiến dịch, “trói” địch ở Buôn Ma Thuột để tiêu diệt, bằng cắt đứt đường bộ giữa bắc và nam Tây Nguyên, giữa Tây Nguyên với đồng bằng ven biển miền Trung. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, với cách đánh đồng thời từ 5 hướng tiến công vào sào huyệt cuối cùng của địch, vừa chia cắt bên ngoài với bên trong thành phố, vừa loại bỏ hoàn toàn khả năng co cụm của địch ở Sài Gòn và chiến trường Tây Nam Bộ.
**5. Kiên quyết đập tan nhanh, gọn các hoạt động bạo loạn bên trong của các lực lượng phản động. Kết hợp chặt chẽ tác chiến và các mặt đấu tranh.**
Cuộc chiến tranh xâm lược của địch (nếu xảy ra) sẽ có sự phối hợp hoạt động bạo loạn bên trong của các lực lượng phản động, vì chúng rất coi trọng lực lượng phản động bên trong-lực lượng quan trọng, hỗ trợ nhanh chóng kết thúc chiến tranh. Do đó, kiên quyết đập tan nhanh, gọn các hoạt động bạo loạn, tiêu diệt triệt để các lực lượng phản động bên trong là chặt đứt một hướng chiến lược của địch; tiêu diệt một bộ phận quan trọng lực lượng tác chiến chiến lược của chúng. Xử lý bạo loạn của lực lượng phản động bên trong càng nhanh, gọn bao nhiêu, càng tốt bấy nhiêu. Đồng thời, kết hợp chặt chẽ với hoạt động đấu tranh chính trị, ngoại giao để phân hoá kẻ thù. Đây là truyền thống trong nghệ thuật đấu tranh cách mạng, nghệ thuật chiến tranh nhân dân, nghệ thuật quân sự của ta. Sự kết hợp đó tạo nên sức mạnh tổng hợp cho hoạt động tác chiến chiến lược ở hướng, mục tiêu chiến lược.
Trong Đại thắng Mùa xuân 1975, kết hợp giữa tác chiến với đấu tranh chính trị được tiến hành rất thành công. Thành công đó là sự kết hợp đòn tiến công quân sự và đòn đấu tranh chính trị, nổi dậy giành chính quyền của lực lượng quần chúng nhân dân; là sự kết hợp giữa đòn quân sự và binh địch vận; là sự kết hợp giữa đòn quân sự và đấu tranh ngoại giao để làm phá sản mưu đồ của các thế lực thù địch muốn níu kéo, chia sẻ quyền lực, dựng lên một chính quyền mới tại miền Nam mới giải phóng, phục vụ cho âm mưu tiếp tục chống phá cách mạng Việt Nam của chúng…
Đại thắng Mùa xuân 1975, ngoài việc đưa đến thắng lợi trọn vẹn của cuộc chiến tranh giải phóng dưới sự lãnh đạo của Đảng, đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Nghệ thuật quân sự Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN luôn kế thừa, phát huy và vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm, truyền thống đánh giặc của cha ông, trong đó có phương thức tác chiến chiến lược trong Đại thắng mùa Xuân 1975, đưa cách mạng nước ta tiến lên theo con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn.
**Đại tá, PGS TS Nguyễn Thanh Sơn**
** Tạp chí Nghệ thuật quân sự Việt Nam**

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca