markdown:
Hồi thứ một trăm lẻ hai
**Đại hội Diên Hồng,**
Chiêu Minh vương nhắc lại chủ đích của buổi họp.
Nhân Huệ vương hỏi:
– Thần nghe, từ sau khi Vũ Uy vương trợ Tống trở về, vương lo lắng vì hệ thống Tế tác gồm 12 mỹ nhân gửi sang Mông cổ, có thể bị lộ. Bấy giờ Thượng hoàng mới lên ngôi. Thượng hoàng ban chỉ rằng tất cả thư tín hệ thống Tế tác gửi về Bắc cương. Chính Vũ Uy vương nhận, rồi gửi về triều, rồi chính Thượng hoàng nhận.
Thượng hoàng trả lời:
– Đúng vậy, khi Vũ Uy vương sang Tống làm vua Kinh hồ, thì thư tín gửi về Khu mật viện Kinh hồ. Rồi khi Tống mất, Vũ Uy vương sang Nguyên lĩnh ấn Trấn Tây đại vương, thì việc này trao cho Dã Tượng, Địa Lô. Lúc vương rời Kinh hồ thì là lúc tin của Bạch Liên và Hồng Nga báo rằng có hai thân vương làm gian tế cho Nguyên để xin được phong cho làm An nam quốc vương. Vụ này để Trung lang tướng Địa Lô trình bầy.
Địa Lô đứng dậy:
– Hốt Tất Liệt giữ kín không cho ai biết danh tính hai vương này. Trong hồ sơ mật, Hốt Tất Liệt ghi tên hai vương này bằng dấu vuông, tròn. Khi Quốc Toản từ Trường sa về nước, vương phi Ý Ninh đã gửi hai mảnh lụa, mang bút tích của 2 con rắn độc này. Nên khi Quốc Toản tới Tiên yên thì bị bắt cóc, mong tiêu hủy hai mảnh lụa. Cuối cùng chính Hoài Văn hầu cũng biết một trong hai gian vương là Trần Di Ái. Từ hồi ấy đến giờ tất cả thư tín, chỉ dụ của triều đình cho Tế tác đều chuyển qua Bắc cương, chứ không chuyển về Khu mật viện. Còn gian vương thứ nhì thì chưa tìm ra.
Địa Lô ngừng một lát rồi tiếp:
– Tin mới nhất, Hốt Tất Liệt triệu hồi tất cả tướng sĩ An nam hành tỉnh về Đại đô, cho ăn yến, hứa thăng chức tước sau khi đánh An nam. Y còn hứa xa xôi rằng nếu Thoát Hoan thắng trong trận này sẽ được truyền ngôi vua. Trong bữa tiệc, Hốt Tất Liệt ban chỉ thị cho Thoát Hoan:
*– Hồi Thái tổ Thành Cát Tư hãn chinh Tây chỉ có 30 vạn quân. Nay đánh An nam là một nước nhỏ bé, mà quân số lên tới 50 vạn; thì phải thắng, không thể để bại.* *– Đánh phương Tây, tiếp tế khó khăn, đường xa diệu vợi. Nay An nam với Trung nguyên kề cận nhau. Núi liền núi, sông liền sông. Đường chuyển quân, vận lương dễ dàng. Thì không lý gì không thắng.* *– Tuy nhiên *An nam là nơi rồng nằm hổ phục *. *Dân An nam thường hay chia rẽ, chửi nhau, cãi nhau. Nhưng khi chống ngoại xâm thì chúng bỏ tỵ hiềm, cùng cầm vũ khí giữ nước. * Thời Tống Thái tông sai bọn Hầu Nhân Bảo sang đánh đã bị bại. Thời Tống Thần tông, bọn Quách Quỳ, Triệu Tiết thống lĩnh trăm vạn binh, rồi cũng bị phá. Bây giờ đích thân hoàng tử cầm quân, thì không được thua. Khi xuất trận phải nhớ mười điều:* **Thứ nhất: Người Việt rất giỏi thủy chiến,** bọn vua chúa họ Trần xuất thân làm nghề đánh cá, chúng là những người vô địch thế gian về Thủy chiến. Tuyệt đôi không được dùng thủy chiến với chúng. **Thứ nhì: Bọn An nam thường dùng đàn bà, thầy tu, trẻ con làm tướng.** Phải nhớ rằng những bọn đó ắt có biệt tài mới được cầm quân. Đối trận với chúng phải cẩn thận lắm. Đời nào chúng cũng có những tăng ni, nữ tướng kiệt hiệt. **Thứ ba: An nam không có thành quách kiên cố.** Là xứ thấp nhiệt, mưa nhiều, đồng lầy, sông lạch chằng chịt. Không có những khu đất khô để đóng quân, để dàn trận. Chúng thường phân tán thành những toán nhỏ, rình khi ta không đề phòng thì tấn công, rồi bỏ chạy. Ta đuổi theo thì bị giẫm phải chông, sa xuống bùn lầy. Chúng gây cho quân ta mệt mỏi. Rồi thình lình tập trung đánh vào khu đóng quân. **Thứ tư: Mỗi làng, mỗi xóm của chúng thường là khu đất cao, nhô lên khỏi vùng đồng lầy.** Đường vào chỉ có một lối đi xuyên qua. Lối đi hẹp chỉ một hai người vào được. Muốn tấn công thì một hai người sao vượt qua cổng? Còn xung quanh bao bọc bởi những lũy tre cao, dầy đặc. Ngoài lũy tre là hào sâu, dưới hào chúng gài chông. Muốn đánh phải dùng bộ binh lấp hào, phá lũy tre. Chúng ở trong dùng cung tên bắn ra. Khi mình hy sinh phá rào vào thì chúng ẩn nấp trong các bụi cây, trong các căn nhà. Quân phải lục soát đánh chiếm từng nhà. Nếu thấy yếu thế, chúng rút sang làng khác. Rút cuộc mình chiếm được một làng vườn không nhà trống. **Thứ năm: Khi ta đánh phương Tây, Trung nguyên, Tây tạng, Đại lý, Liêu, chỉ cần chiếm được thành, rồi ban lệnh cho các bộ thuộc, làng xã nộp lương thảo là ta có lương ăn, có người cắt cỏ, chăn ngựa. An nam thì không thế. **Lương thực của các làng rất ít. Mà chiếm các làng cực khó khăn. Chúng không chịu nộp lương. Mà có nộp thì cũng trộn thuốc độc cho quân ăn, cho ngựa bệnh. Vì vậy ta phải vận lương sang. Vận lương cho năm mươi vạn người, số lao binh lên đến con số mấy chục vạn. Lương từ vùng Hồ Quảng sang đến An nam, phu đi ít ra là một tháng. Thành ra số lương chúng mang đi, chính chúng ăn hết một nửa. Aáy là không kể dọc dường phu bỏ trốn, hoặc bị quân An nam phục binh đánh cướp. **Thứ sáu: Khí hậu An nam vốn thấp nhiệt, lam chướng gây cho quân, cho ngựa bệnh. **Người ngựa chết vì lam chướng nhiều hơn là chết trận. Khắp nơi, muỗi, mòng như ong. Chúng đốt người, đốt ngựa, gây bệnh sốt rét ngã nước. Vì vậy ta phải tốn tiền làm màn cho quân, cho ngựa, tốn kém không phải là ít. **Thứ bẩy: Trước đây mỗi khi Trung nguyên đem quân đánh An nam, thường được các bang hội người Hoa nổi lên làm nội ứng, làm Tế tác cho. Nay ta không được cái may đó.** Hồi Ngột Lương Hợp Thai đánh An nam, đem theo những đội võ sĩ Trung nguyên. Khi quân tới Thăng long, người Hoa nổi lên làm nội ứng. Nhưng sau đám võ sĩ ngưởi Hoa làm phản, kéo theo bọn Hoa kiều trở giáo đánh lại quân mình. Mới đây khi Tống bị diệt, tàn quân Tống chạy san,g An nam xin kiều ngụ. Bọn An nam thu nhận, tổ chức thành ba hiệu binh Thiệu Hưng, Tường Hưng, Văn Thiên Tường. Bọn người Hoa ở đất Việt sát cánh với dân Việt. Phải tối đề phòng bọn người Hoa. **Thứ tám: Các triều đại trước, khi khởi binh đánh An nam, thường phong chức tước cho Chiêm, sai Chiêm đánh vào phía Nam lãnh thổ chúng. Ta đã nhiều lần sai sứ chiêu dụ Chiêm. Chiêm không theo.** Năm năm trước, ta sai bọn Toa Đô đem quân đánh Chiêm. Bọn An nam giúp Chiêm 500 chiến thuyền, 5 vạn quân, vì vậy Toa Đô không thành công. Nhưng Toa Đô còn trấn đóng ở Chiêm. Khi ta tiến vào An nam, Toa Đô sẽ đánh vào phía Nam của chúng. **Thứ chín: Hồi năm Chí nguyên thứ 18 (1281), ta đã tổ chức An nam tuyên úy ty, sai Bốc Nhan Thiết Mộc Nhi (1) làm An nam tuyên úy sứ, đô nguyên soái, Sài Thung, Hốt Kha Nhi làm phó (2) sang An nam, cai trị. Bốc Nhan Thiết Mộc Nhi lập phủ trị, bổ nhiệm, tuyển mộ quan lại. Bọn vua An nam không nhận, đuổi về. **Ta sai sứ sang bắt đích thân quốc chủ vào chầu, chúng không tuân, nói rằng bệnh hoạn không cỡi được ngựa. Chúng cử chú là Trần Di Ái sang thay. Từ lâu ta tiếp được biểu của hai thân vương An nam. Chúng tình nguyện làm nội ứng khi ta tiến quân vào. Chúng xin dược ta phong cho làm An nam quốc vương. Biết Tế tác An nam rất giỏi, rất tinh vi, nên ta không bao giờ tiết lộ tên hai người này. Cả hai từng gửi nhiều tin tức về triều đình An nam, về tình hình tổ chức binh bị của chúng. Một trong hai tên chính là Trần Di Ái. Y là chú của vua An nam. Khi y được cử sang chầu thay cháu. Ta đã phong y làm An nam quốc vương. Hai bồi sứ là Lê Tuân, Lê Mục. Ta đã phong cho Lê Tuân làm Thượng thư lệnh, Lê Mục làm Hàn lâm học sĩ . Lại sai Sài Thung đem một Thiên phu hộ tống về nước. Bọn An nam dùng bọn Cần vương Tống phục ở Đại giáp, giết chú, bắn mù mắt Sài Thung. **Thứ mười: Ta trao cho con sắc phong sẵn.** Khi con sang An Nam, tên thân vương thứ nhì sẽ cùng bộ thuộc nổi lên giúp con. Con ban sắc chỉ cho y, rồi sai làm lễ tấn phong y làm An nam quốc vương, giúp y tổ chức triều đình, sai y đem bản bộ quân mã đánh lại bọn triều đình của chúng. Đợi khi bình định xong An nam, con đặt Tuyên phủ ty cạnh triều đình mới. Đừng vội đặt quan cai trị ngay.
Sau khi Địa Lô trình bày xong, Thượng hoàng hỏi:
– Trước tình thế như vậy, chư khanh đừng tỵ hiềm gì, cứ phát biểu thực ý nghĩ của mình, để chúng ta cùng bàn kế giữ nước.
Yết Kiêu tâu:
– Qua tin tức này, thì thần thấy ba điều: một là Hốt Tất Liệt cương quyết phải đánh mình bằng bất cứ giá nào. Chủ ý đánh mình đã có từ lâu. Thượng hoàng đã nhận ra dã tâm đánh Chiêm của Hốt Tất Liệt là chuẩn bị đánh Đại việt, nên đã giúp Chiêm. Hai là Nguyên triều biết rất rõ tình hình nước ta. Ba là cuộc ra quân này của Nguyên được chuẩn bị rất chu đáo, kỹ lưỡng. Họ quyết đánh bằng được, chứ không phải như lần trước.
Chiêu Quốc vương Trần Ích Tắc nói lớn:
– Thiên Kình đại tướng quân luận đúng. Chúng ta có hai con đường đi. Một là chịu các điều kiện Nguyên đưa ra : cho họ mượn đường đánh Chiêm, cung đốn lương thảo cho họ. Hai là đem toàn lực ra đánh lại 50 vạn quân như hùm như hổ của họ.
Dã Tượng phát biểu :
– Nguyên đánh Chiêm chỉ với mục đích làm bàn đạp đánh mình bằng hai mũi : bắc và nam. Bởi đánh Chiêm không được, họ đành trực diện đánh mình. Họ xảo quyệt nói rằng ra quân vì Chiêm, không phải vì Đại Việt. Bây giờ mở cửa cho họ đem quân vào nước mình, thì không khác gì quỳ gối, bưng đất nước dâng cho họ.
Chiêu Quốc vương tiếp :
– Tình hình giữa ta với Nguyên bây giờ không phải như thời Nguyên phong. Thời Nguyên phong, đánh mình là thân vương Hốt Tất Liệt. Bấy giờ Mông cổ còn phải đối đầu với Tống, với Liêu. Bây giờ Nguyên bao gồm cả Mông cổ, cả Trung nguyên. Nguyên là một nước lớn chưa từng có. Lớn gấp 10, gấp 100 Tống. Không cần nói đâu xa, chỉ nhìn ngay trước mắt, bao gồm Trung nguyên, Tây tạng, Hồi cương, Bắc liêu, Tây hạ, Mông cổ. Lịch đại các triều Đinh, Lê, Lý dù mình mạnh, dù mình thắng, cuối cùng cũng phải quy phục nhận sắc phong, niên niên tu cống để được yên. Tại sao ta không chịu một vài điều kiện của họ để trăm họ yên vui. Với năm mươi vạn quân tràn vào nước mình, chúng tàn phá, chém giết, số người chết lên tới trăm vạn chứ không phải một vạn hay mười vạn. Dù mình có thắng, thì chúng lại kéo năm mươi vạn khác sang. Cuối cùng nước mình chỉ còn là bãi đất hoang. Ở đây có Trung Thành vương, Trung Nghĩa vương, từng cầm quân Mông cổ, xin cho biết ý kiến.
Trung Thành vương đưa mắt cho Ngột A Đa. Ngột A Đa nói:
– Đa tạ Chiêu Quốc vương đã tín nhiệm, hỏi ý kiến tôi. Vì tôi nói tiếng Việt không sõi, xin để vợ tôi nói thay.
Vương nói gần một khắc bằng tiếng Mông cổ với vương phi. Vương phi Thanh Nga dịch lại:
– Nếu chúng ta chịu cho Nguyên mượn đường đánh Chiêm thì coi như triều đại Đông a không còn nữa.
Cử tọa cùng bật lên tiếng ồ!
Chiêu Quốc vương than:
– Đâu đến nỗi. Bất quá họ đặt Tuyên phủ ty bên cạnh triều đình Việt là quá.
Ngột A Da lại nói. Thanh Nga dịch tiếp:
– Tôi từng làm phó Tể tướng Mông cổ một thời gian. Tôi biết tất cả sách lược của họ. Tôi xin vì Đại việt mà nói. Có tất cả 125 nước chịu thần phục Mông cổ. Lúc đầu Mông cổ bắt chịu 6 điều kiện. Trong đó có điều phải nhận Đạt Lỗ Hoa Xích. Cái đoàn Đạt Lỗ Hoa Xích khởi thủy chỉ gồm mươi người, rồi dần dần tăng lên vài trăm người. Bất cứ việc gì của triều đình họ cũng xen vào. Họ bắt bẻ đủ thứ.
Cử tọa cùng gật đầu công nhận lời A Đa nói đúng.
– Đại việt đã bị Đạt Lỗ Hoa Xích gây đủ thứ rắc rối rồi phải không? Tiếp theo họ công khai tuyển người địa phương bổ nhiệm vào các cơ sở của họ. Những người này triều đình không được phép xử tội, dù chúng cướp của giết người. Đạt Lỗ Hoa Xích tổ chức các toán Thị vệ. Dần dần, họ nắm quyền cai trị. Bấy giờ triều đình Mông cổ mới triệu hồi Đạt Lỗ Hoa Xích về, giải tán sứ đoàn, thành lập Tuyên phủ ty. Người đứng đầu Tuyên phủ ty là Tuyên úy sứ, quyền hành như một ông vua, có toàn quyền cách chức, bổ nhiệm các Thượng thư, An phủ sứ, tướng cầm quân. Sau khi Tuyên phủ ty đã vững mạnh, triều đình Mông cổ truất phế vua chư hầu, phong cho con em làm vua, gửi sang cai trị. Xa đâu không nói làm gì. Gần đây: Đại lý bị xóa bỏ, thành một tỉnh Vân nam. Thổ phồn bị biến mất thành tỉnh Tây tạng. Cả hai nơi đều không còn triều đình nữa mà tất cả được cai trị bởi một thân vương Mông cổ là Tây tạng vương, Vân nam vương. Nếu mình chịu cho quân của Thoát Hoan vào nước. Việc đầu tiên họ truất phế vua mình, lập một thân vương Việt làm vua bù nhìn. Dần dần họ sẽ cử một thân vương Mông cổ sang làm An nam vương, với một hệ thống quan lại người Nguyên, người Mông cổ. Vì vậy tôi mới nói: triều đại anh hùng Đông a không còn nữa.
Ngột A Đa lại nói, Thanh Nga dịch lại:
– Đánh! Thà đánh bị thua mà chết còn hơn cúi đầu lệ thuộc. Lệ thuộc họ rồi đến tiếng nói cũng không còn. Đến cúng giỗ tổ tiên cũng không được. Trai tráng bị xung quân, đi đánh các nước phương xa.
Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư phát biểu:
– Thôi không bàn việc chiến hay hòa nữa. Phải đánh. Đánh thì hy vọng sống còn. Hàng thì không khác gì thắt cổ tự tử. Ta chỉ bàn việc phải đánh. Đánh như thế nào mà thôi.
Cử tọa đưa mắt nhìn Hưng Đạo vương.
Hưng Đạo vương phát biểu bằng giọng nhẹ nhàng:
– Ta không còn kéo dài thời gian được nữa. Ta không thể tu cống, nhún nhường nữa. Phải đánh thôi. Lần này ta chia làm ba giai đoạn.
**Giai đoạn một, ta đánh mấy trận để chúng biết ta không hèn.** Đánh cản đường tiến quân của chúng. Đánh xong ta rút lui, ẩn vào dân chúng, để cho địch tiến về Thăng long. Khi địch tiến, những đạo quân rút, lại trở về chỗ cũ. Làng xã, trang ấp vẫn của ta. **Giai đoạn hai, sau các trận đánh cản đường ta phải rút thực nhanh, tránh mũi nhọn của chúng.** Đợi chúng vào sâu trong nước, bị lam chướng, bị muỗi mòng, bị khí hậu nóng bức làm cho người, ngựa mệt mỏi. Ta đánh tỉa, làm hao sức lực của chúng, hao quân số. Trong khi đó ta lại đánh chặn đường vận lương, khiến chúng phải trải rộng quân giữ an ninh trục lộ, ta dễ dàng tập trung quân đánh chúng. **Giai đoạn ba, khi thấy thời cơ chín mùi, ta chuyển sang thời kỳ phản công.** Quét từng khu một.
Nhân Huệ vương tiếp:
– Dù ta lùi, nhưng lợi dụng sở đoản của chúng, sở trường của ta. Ta cần chủ động về Thủy quân, để di chuyển quân, để chặn đường tiếp vận bằng thủy quân. Từng làng, từng xóm, lợi dụng địa thế lầy lội, sử dụng Ngưu binh, để giữ lương thảo. Tôi đề nghị như thế này.
Cử tọa im lặng. Nhân Huệ vương tiếp:
– Trong ba đường tiến quân của chúng. Ta cần chia quân thành những Vệ, đóng đồn. Đồn là những xóm có lũy tre, sách, mương, hào. Đểà chúng phải chia quân đánh mệt mỏi. Cái gương Phù lỗ, Cụ bản thời Nguyên phong còn đó. Tuy nhiên khi thấy đồn không giữ được, thì phải âm thầm rút sang xóm, ấp khác để bảo toàn lực lượng. Khi chúng vào làng, thì chỉ thấy vườn không nhà trống. Chúng sẽ bỏ đi. Ta lại trở về. Nếu chúng ở lại, mình quen địa thế, đêm đêm khấy rối, không cho chúng yên.
Cử tọa cùng gật đầu tỏ ra đồng ý. Vương tiếp:
– Khi ba mũi của chúng bắt tay nhau tại Thăng long, ta dùng Thủy quân, chuyên chở, tập trung quân chặn các vùng chúng đã đi qua. Cắt toàn bộ đường vận lương của chúng. Thế bắt buộc chúng phải đem quân quay trở lại nhổ các chốt. Ta lại tập trung quân đuổi theo. Cứ như vậy, cái vòng lẩn quẩn khiến chúng mệt mỏi. Rồi chờ chúng sơ hở ta phản công.
Thượng hoàng hài lòng:
– Trẫm nhắc lại, Tiết chế, tổng lĩnh binh mã là Hưng Đạo vương. Hưng Đạo vương sẽ lưu động chỉ huy. Trẫm cử Nhân Huệ vương làm Phó Tiết chế, trấn thủ toàn bộ lãnh hải. Chiêu Văn vương trấn thủ Tây bắc cương. Hưng Ninh vương trấn thủ vùng Đông Bắc cương. Chiêu Quốc vương tổng trấn Thăng long. Tĩnh Quốc vương trấn thủ Nam thùy. Trước kia, công chúa Thủy Tiên phụ trách bảo vệ cung quyến. Bây giờ phò mã Phạm Ngũ Lão với hiệu Tả Thánh dực trấn tại biên giới Chi lăng, công chúa Thủy Tiên được điều lên phụ giúp phò mã. Việc chỉ huy đội nữ Thị vệ trao cho công chúa An Tư. Việc trấn thủ các sông ngòi, đánh phá không cho giặc vượt sông, chuyên chở trên sông cực kỳ quan trọng, vậy Thiên kình đại tướng quân Yết Kiêu trao hiệu Thiệu Hưng cho Quốc công Triệu Nhất. Thiên Kình đại tướng quân trở lại tổng chỉ huy lực lượng Ngạc ngư. Trước kia thống lĩnh Ngưu binh là Dã Tượng. Khi Dã Tượng đi sứ thì trao cho Đô thống Lê Linh Anh. Từ ngày Quận chúa Lê Linh Anh tòng phu sang Cao Ly trẫm cử Ngưu vệ thượng tướng quân, Nam thiên bá Lý Long Đại, vợ là Quận chúa Cái Hồng Vũ Trang Hồng tạm quyền. Nay bổ nhiệm thực Tổng lĩnh.
Thượng hoàng hỏi:
– Có ai muốn góp ý gì không?
Khâm Từ hoàng hậu tâu:
– Phụ hoàng cử cô An Tư Tổng lĩnh đạo nữ Thị vệ thần nhi e có điều đáng ngại!
– Con với An Tư, cô cháu như bóng với hình. Một bên là chúa hậu cung, một bên là Tổng lĩnh đạo binh nữ Thị vệ Mê linh, thì hợp nhau như tay phải, với tay trái. Có gì mà con ái ngại?
– Tâu về võ công thì hiện con với Thủy Tiên đều không thể sánh với cô An Tư. Về tài dùng binh thì cô An Tư không thua công chúa Thánh Thiên thời vua Trưng. Nhưng thần nhi ái ngại ba điều. Một là cô An Tư quá đẹp. Hồi cô ở Trường sa với chú Vũ Uy. Cô đã xuất hiện đấu lý với Thoát Hoan. Y bị thua. Tuy y thua, nhưng y đã thốt ra rằng cô An Tư là tiên nữ giáng trần. Bất cứ giá nào y cũng phải bắt bằng được. E kỳ này y sẽ dùng toàn lực phá đạo Mê linh, bắt cô An Tư. Hai là cô An Tư tuy tuổi còn nhỏ, nhưng vai vế ngang với phụ hoàng, tính khí quá cương cường. Trong hoàng cung, khó ai nói cho cô nghe. Thần nhi tuy là chúa hậu cung, nhưng không dám dùng quyền với cô. Ba là cô đã nhân Vạn Kiếp Tông bí truyền thư, chế ra một lối vận đông chiến. Khi gặp giặc đuổi đến cùng, diệt cho tuyệt. Như vậy dễ bị thất bại.
Công chúa An Tư xua tay:
– Khâm Từ với cô tuy hai mà là một. Cô tuy là cô, nhưng vẫn là công chúa. Trong khi Khâm Từ là cháu dâu, nhưng là hoàng hậu. Cô phải tuân chỉ của Khâm Từ chứ! Có bao giờ cô dám lấn quyền Khâm Từ đâu?
Thượng hoàng quay lại nói với Thái hậu:
– Dễ! Dù An Tư cương cường đến đâu cũng phải chịu quản chế của hậu. Liệu hậu có bảo đảm rằng hậu quản chế được An Tư không?
Thái hậu mỉm cười:
– Phải công nhận là An Tư cương cường, nhưng từ xưa đến giờ An Tư luôn ngoan ngoãn với thiếp. Chị dâu em chồng chưa có gì bất đồng ý kiến. An Tư tuy có tài, nhưng cũng có đức. Cứ như trận đánh Đại giáp vừa rồi, An Tư là cô Quốc Toản, mà khi ra trận An Tư tuân lệnh Quốc Toản răm rắp.
Hưng Đạo vương mỉm cười nói với Khâm Từ hoàng hậu (là con gái ngài):
– Trong nhà mình từ xưa đến giờ các vị nữ lưu thường đa tài, đa năng, nhưng đức nhu thuận bao giờ cũng được giữ gìn. Cái gương lớn nhất là Linh Từ quốc mẫu, là vương phi Ý Ninh. Công chúa An Tư là đệ tử yêu của Vô Huyền bồ tát, thì nồ tát hạnh đâu có thiếu?
Được Hưng Đạo vương khen, công chúa An Tư đề nghị:
– Tâu Thượng hoàng, trong chư vị vương, hầu, tướng soái hôm nay đây. Có thể nhiều vị giữ ý không muốn phát biểu. Thần xin Thượng hoàng, phát cho mỗi vị một lá phiếu, trên có chữ
*. Ai đề nghị chiến thì đánh dấu vào chữ Chiến. Ai đề nghị Hàng thì đánh dấu vào chữ Hàng. Như vậy để biết rõ ý chí chư tướng. Hàng, Chiến*
Thượng hoàn tán đồng ý kiến. Phiếu được phát cho cử tọa. Người cao niên nhất là Trung Thành vương. Người nhỏ tuổi nhất là Hoài Nhân vương được cử ra kiểm phiếu.
Sau khi kiểm xong, Trung Thành vương công bố:
– Ý kiến cháu An Tư thực sáng suốt. Chúng ta có tất cả 242 người. Thì 72 phiếu hàng, 170 phiếu chiến. Tính ra 30 phần trăm hàng, 70 phần trăm chiến.
Nhân Huệ vương tỏ ra lo lắng:
– Hiện diện tại đây không là vương, hầu thì cũng là tướng soái. Mà cứ ba người thì có một người chủ hàng. Cuộc chống Thát đát này, chúng ta dựa vào dân, sống lẫn với dân. Ta cần lấy ý kiến dân. Đại diện cho dân là những hào mục, là những vị cao niên. Vậy thần xin Thượng hoàng cho mời tất cả các hào mục, cao niên tuổi trên 50 về Thăng long, đãi yến tại diện Diên hồng, rồi hỏi ý kiến xem họ muốn hòa hay chiến. Sau đó chúng ta mới có quyết định chính thức.
Thượng hoàng vui v ẻ:
– Trẫm thuận đề nghị của Nhân Huệ vương.
Thái giám Kính sự hô:
– Buổi họp chấm dứt.
Thượng hoàng, Thái hậu, Hoàng đế, được công chúa An Tư chỉ huy đội nữ binh Mê linh hộ tống lên bờ. Thượng hoàng nhìn khí thế hiệu binh Hàm tử dàn ra cực kỳ uy nghi. Ngài khen:
– Hoài Văn hầu thực không hổ là con của Vũ Uy vương. Hiệu binh Hàm tử thế kia, thì bọn Thát đát bị đánh bại đã thấy trước rồi vậy.
*Niên hiệu Thiệu Bảo thứ sáu đời vua Trần Nhân tông bên Đại việt.
Bên Trung nguyên là niên hiệu Chí Nguyên thứ 21 đời Nguyên Thế tổ Hốt Tất Liệt (1284), tháng 11.*
Trên toàn lãnh thổ Đại việt như muốn rung chuyển, vì những con ngựa trạm của triều đình phi như bay, đến từng xã, từng thôn truyền chiếu chỉ của triều đình đến các hào kiệt, đến các vị bô lão. Nội dung chiếu chỉ:
*“ Trước thế nước chông chênh như trứng trồng trên đá. Đức vua mời về điện Diên hồng dự yến, đề thỉnh ý kiến: chiến hay hàng“.*
Mỗi xã, ấp, trang, động nhận được chiếu chỉ, thì các chức sắc như: Đại tư, Tiểu tư, Câu đương, Chánh ty, Học lễ, bàn luận với nhau, rồi sai mõ rao mời dân chúng đến đình làng họp.
Người Việt vốn có một nền dân chủ hạ tầng rất sớm. Nền dân chủ này phát xuất từ chế độ Lạc hầu, Lạc tướng vào thời vua Hùng. Dân chúng sống tập hợp thành từng làng, từng xã. Các gia tộc tổ chức thành xóm. Nhiêu xóm thành một làng, một xã. Đó là những khu đất cao. Xung quanh là cánh đồng, ao hồ. Họ tổ chức phòng thủ xã bằng những lũy tre dầy đặc bao quanh. Ngoài lũy tre là một con mương, con hào, hay con sách. Dưới mương đó họ đặt chông. Làng có từ một cổng tới bốn hay năm cổng. Tại mỗi cổng có một điếm canh. Điếm canh ngày đêm có tráng đinh canh gác thông ra đồng, hay những làng khác bằng con đường.
Tổ chức cai trị làng thường do dân chúng họp nhau bầu lên, rồi do chính quyền ban hành văn kiện công nhận. Mỗi đời những chức sắc này có một tên khác nhau, quyền hạn khác nhau. Như triều Trần thì người lãnh đạo xã lớn có tên Đại tư, xã nhỏ có tên Tiểu tư. Đến triều Nguyễn (1802-1945) thì là Lý trưởng. Phụ giúp Đại tư có một hay nhiều Phó tư, triều Nguyễn gọi là Phó lý. Hiện nay là Chủ tịch hội đồng nhân dân xã.
Chức dịch trong xã đời Trần có Đại tư, Phó tư, Câu đương, Chánh ty, Học lễ. Ngoài ra nếu trong xã có những đại quan về hưu thì được tôn là Tiên chỉ, Thứ chỉ. Xã cũng bầu lên một số người đại diện, gọi là Hội đồng xã. Hội đồng sẽ họp, lập ra các lệ, một loại luật chỉ áp dụng trong xã. Nhiều khi lệ này trái với luật nước. Bởi vậy mới có câu: phép vua thua lệ làng.
Cạnh trụ sở xã có một ngôi nhà lớn, gọi là cái đình. Cái đình là nơi hội họp dân trong xã.
Mõ là một nhân vật đặc biệt, hưởng lương xã . Thường thì Mõ được cấp công điền cầy cấy, không phải nộp tô thuế. Mõ bị coi khinh. Con cháu ba đời không được đi thi, không được làm quan. Mõ để chức dịch sai mời, triệu hồi, thông báo đến dân làng. Khi có việc cần thông báo, chức dịch sai Mõ đi rao. Mõ cầm cái mõ, gõ ba tiếng lớn, đề gây chú ý, rồi cất tiếng rao:
– Trình làng, trình xã, trình quan viên nghe cho rõ…
Sau đó nói nội dung tin tức. Khi làng họp, ăn uống thì Mõ ngồi một cỗ.
Trong buổi họp, Học Lễ đứng lên trình bầy tình hình đất nước.
*Trong 27 năm qua Mông cổ luôn sai sứ sang hoạnh họe, bắt ta phải chịu 6 điều kiện. Điều nặng nhất là họ bắt đích thân nhà vua sang chầu, phải nạp sổ đinh, sổ điền, phải chịu quân dịch, phải nhân Đạt lỗ hoa xích. Gần đây họ thay Đạt lỗ hoa xích bằng Tuyên phủ ty. Tuyên phủ ty là một cơ quan cai trị. Cơ quan này như một phủ Thái thú. Rồi ít lâu sau, Nguyên sẽ phong cho một thân vương sang làm vua Đại việt. Triều đình cương quyết không thuận. Nguyên đem 50 vạn quân sang đánh. Triều đình hỏi ý kiến dân:* *– Chịu điều kiện của Nguyên, để được yên. Không chịu nạn binh lửa?* *– Hay cương quyết chống giặc.* *Chúng ta sẽ quyết định, rồi cử các bô lão về Thăng long, dự yến ở điện Diên hồng. Các bô lão sẽ phát biểu ý HÀNG hay CHIẾN. Triều đình theo đó mà hành động.*
Thế rồi làng, xã, động, trang cử các bô lão lên đường về Thăng long. Có người đi bộ, có người đi thuyền, có người đi ngựa, có người đi voi. Lại có người cao niên, phải dùng cáng.
Triều đình cử Phụ quốc thái úy Chiêu Minh vương Trần Quang Khải phụ trách tổ chức, tiếp đón các đại biểu. Vương ủy cho Nghĩa hòa hầu Đại Lực, nguyên là Tổng thái giám thời đức Thái tông điều khiển Ngự trù làm tiệc. Hầu về hưu đã lâu, nhưng nay quốc gia có sự, hầu từ quê về Thăng long chủ trì việc làm tiệc. Thời Trần là thời mà giữa triều đình với dân chúng có sự tương thông rất cao, nên dân chúng đem thổ sản về góp với triều đình để thiết đãi các bô lão.
*Trước hết là dân chúng tổng An biên, ấp phong của Đông hải Thiên kình đại tướng quân, Nam phương hùng uy, công thần, An biên đình hầu Yết Kiêu, gửi về hai con thuyền lớn chất đầy cua bấy (lột). Cua này dân chúng nuôi nên to lớn dị thường. Con lớn bằng cái nồi ba, con nhỏ bằng hai nắm tay vụm lại.* *Thứ nhì, dân đảo Trường sa, ấp phong của Trường sa nam Võ Văn Sáu, thống lĩnh hạm đội Bạch đằng, gửi về 5 thuyền lớn cá ngừ; một trăm lồng, mỗi lồng 50 con chim hải âu mới ra ràng. * *Thứ ba, dân chúng Côi sơn, ấp phong của Côi sơn hầu Nguyễn Đại Hành. Hầu tuy ở xa vạn dặm, nhưng phu nhân Võ Cẩm Nhãn cũng hô hào dân chúng gửi về 100 con dê núi.* *Ba châu Văn sơn, Khâu bắc, Chiêu dương ấp phong của Địa Lô, Dã Tượng, Cao Mang gửi về hằng chục xe chở gà rừng, chim bồ câu, nấm tía.* *Khắp các phủ, huyện, trấn, những người có tài nấu nướng đều tình nguyện về giúp triều đình.* *Việc đón tiếp trao cho công chúa An Tư với đội nữ Thị vệ Mê linh. Việc giữ an ninh Thăng long trao cho Hoài Nhân vương, Hoài Văn hầu với đội Thiết đột Hàm Tử.*
Đúng giờ Thìn. Trong điện Diên hồng, các bô lão đã tề tựu đầy đủ. Một đài cao, trên bầy bàn thờ Quốc tổ, liệt vị anh hùng các triều đại. Hai bên bàn thờ có hai giá vũ khí, cùng 12 thiếu nhi, khoanh tay đứng hầu. Khói từ đỉnh hương bốc lên nghi ngút.
Một hồi chiêng trống.
Lễ bộ thượng thư hô:
– Chiêu Minh vương, lĩnh Phụ quốc thái úy giá lâm.
Cử tọa đứng dậy.
Chiêu Minh vương Trần Quang Khải từ trong đi ra. Vương đứng trên đài thấp hơn bàn thờ, đáp lễ các bô lão. Vương vận nội lực nói lớn:
– Thưa các vị bô lão. Hôm nay là ngày khai hội. Chúng ta đang ở vào giữa giờ linh của tộc Việt. Chúng tôi xin loan báo:
– Khai hội.
Ba hồi chiêng trống vang lừng.
Lễ bộ Thượng thư hô:
– Thượng hoàng, hoàng đế Thiệu Bảo giá lâm. Chư vị không phải quỳ gối, ngược lại được nhìn thẳng để thấy phong quang hai vua.
Thượng hoàng, Hoàng đế từ trong đi ra. Lễ bộ thượng thư nghinh tiếp hai vị lên đài. Trong điện có tới hơn 5 nghìn người mà không một tiếng động.
Chiêu Minh vương hô :
– Kính thỉnh Thượng hoàng, hoàng đế cùng các bô lão quỳ gối lễ Quốc tổ cùng liệt vị anh hùng dân tộc.
Hai vua đến trước bàn thờ thắp hương, quỳ gối lễ tám lễ. Rồi về ghế ngồi. Các bô lão cũng lễ tám lễ.
Ba hồi chiêng trống, nhạc cử bản Bát nhã. Nhạc dứt, Thượng hoàng bước ra hướng cử tọa :
*Các vị bô lão, * *Chư vị hào kiệt.* *Chư vị là những người ông, cha của dân chúng. Các vị với quả nhân cùng là con cháu vua Hùng, vua Trưng. Từ mấy nghìn năm nay, tộc Việt ta đỉnh lập nam phương, kiến tạo một nước có văn hiến, có tổ chức. Tiếng nói, phong tục so với bắc phương có khác. Gần đây, bọn rợ Thát đát đánh chiếm Trung nguyên, vẫn chưa cho là đủ, chúng muốn chiếm Đại việt ta. Trong 28 năm qua, chúng không ngớt gửi sứ sang yêu sách 6 điều :*
-
Một là đích thân quốc vương phải vào chầu,
-
Hai là đem trưởng nam làm con tin,
-
Ba là kê biên dân số,
-
Bốn là phải chịu quân dịch,
-
Năm là phải nộp thuế, lương thảo.
-
Sáu là nhận Đạt lỗ hoa xích (Đa gu ra tri) .
*Triều đình nín nhịn, sai sứ từ chối. Tuy nhiên cũng phải gửi người sang làm con tin, chịu nhận Đạt lỗ hoa xích. Bọn Đạt lỗ hoa xích luôn hoạnh họe triều đình bắt phải thế này, thế nọ để đòi mỹ nữ, đòi vàng ngọc. Gần đây, chúng giải tán Đạt lỗ hoa xích, thành lập Tuyên phủ ty. Cái gọi là Tuyên phủ ty giống như phủ Thái thú. Chúng công khai tuyển bọn đầu trộm đuôi cướp làm Thị vệ, đi lại khắp nước, đòi bổ nhiệm bọn đầu trâu mặt ngựa làm quan chức. Triều đình phải nín nhịn cho qua. Thế nhưng chúng chưa thỏa lòng, mới đây chúa Nguyên phong cho con làm Trấn Nam vương, lập An nam hành tỉnh tại Kinh hồ, bắt ta phải chịu cho chúng đô hộ, bằng không chúng quyết đem 50 vạn quân sang làm cỏ nước Việt.*
Ngài ngừng lại một lát rồi tiếp:
*Bản triều lấy dân làm gốc, vì vậy quả nhân mời các vị về đây đẻ hỏi ý kiến: * **CHIẾN** * hay * **HÀNG** *?*
Lập tức cả điện cùng vang lên:
– Chiến! Quyết chiến!
Chiêu Minh vương hỏi:
– Có ai muốn hàng không?
Cả điện im lặng, không một tiếng động.
Chiêu Minh vương hỏi lại:
– Chiến hay Hàng?
– Chiến! Chiến!
Một lão bà, lưng còng, chống gậy xin nói.
Chiêu Minh vương sai nữ Thị vệ mời bà lên đài. Bà thở hổn hển:
– Tâu Thượng hoàng, thần là Vũ Thị The, từng đánh nhau với Thát đát tại Phù lỗ , thời Nguyên Phong. Thần xin có lời tâu.
Thượng hoàng vui vẻ:
– Quả nhân xin nghe lời lão bà.
– Tất cả chúng thần đều quyết chiến. Sau khi rời đây trở về làng xã, chúng thần sẽ họp con cháu, giảng giải cho chúng biết tại sao phải chiến. Nhưng triều đình định kế sách ra sao? Dân chúng phải làm gì?
Thượng hoàng tuyên chỉ:
– Trẫm để Hưng Đạo vương dặn dò các vị.
Hưng Đạo vương lên đài:
– Các vị bô lão! Khi rời đây các vị trở về làng phải thực hiện 10 điều. Khu mật viện sẽ phát cho mỗi vị một tập sách nhỏ ghi chú 10 điều này. Xin các vị nghe cho rõ. Có chỗ nào không hiểu thì hỏi lại.
Hội trường im phăng phắc.
– Điều thứ nhất,
*về tới làng, các vị họp cả làng bất kể già, trẻ, gái trai, tăng tục. Các vị giảng giải cái thế nguy của giang sơn cho mọi người hiểu tại sao phải đánh.*
Hội trường cùng vỗ tay hoan hô.
– Điều thứ nhì,
*các vị giảng giải cho con cháu biết: đánh giặc là nhiệm vụ chung của con dân Đại việt, chứ không phải triều đình. Già đánh, trẻ đánh, trai dánh, gái đánh, tăng đánh, tục đánh.*
– Điều thứ ba,
*mỗi làng, mỗi xã, mỗi xóm là một thành. Già, trẻ, nam nữ cùng nhau thủ thành. Nếu thế giặc mạnh quá, ta quen địa thế, rút sang làng khác. Đợi giặc đi, ta lại trở về.*
– Điều thứ tư,
*cần cất giấu lương thực. Không bán lương thực cho giặc. Không để giặc cướp lương. Nếu giặc tràn đến, không kịp chuyên chở lương thực đi nơi khác thì hủy đi.*
– Điều thứ năm,
*triều đình sẽ cử người đến từng xã ấp huấn luyện dân chúng phương pháp trấn thủ làng. Phương pháp chế vũ khí, cung tên. Phương pháp tác chiến, thế công, thế thủ.*
– Điều thứ sáu,
*tùy vị trí làng xã, triều đình sẽ cử quân đến cùng dân thiết lập đồn lũy sát cánh chiến đấu.*
– Điều thứ bẩy,
*mỗi châu, mỗi phủ, mỗi huyện sẽ thông báo tin tức đến từng xã, từng ấp. Mỗi vùng có một hiệu binh đồn trú. Tướng chỉ huy hiệu binh là người chịu trách nhiệm an ninh lãnh thổ của mình. Khi làng, xã bị đánh thì tướng chỉ huy sẽ cứu ứng. *
– Điều thứ tám,
*lương thảo của toàn quân không chứa thành kho, mà chia ra; trao cho làng xã cất giữ. Khi các hiệu binh bị tổn thất, các tướng hoặc tuyên vũ sứ, an phủ sứ toàn quyền tuyển dân binh thay thế. Các tướng, các tuyên vũ sứ, an phủ sứ toàn quyền ban lệnh cho các Đại tư lấy lương thảo cho quân. *
– Điều thứ chín,
* lỡ ra một trấn, một phủ, một huyện bị giặc chiếm. Các Tuyên vũ sứ, An phủ sứ bị bắt hay hàng giặc, lập tức các Đại tư không tuân lệnh trưng quân, trưng lương của các Tuyên vũ sứ, An vũ sứ đó nữa.*
Điều thứ mười,
* làng nào, xã nào, trang nào, động nào hàng giặc thì các làng, xã, trang, động xung quanh phải cô lập bọn hèn nhát đó. Sau khi đuồi giặc rồi, thì những làng, xã hàng giặc sẽ bị trừng phạt: không được ứng thi, không được làm quan. Trai không được lấy vợ làng khác, gái không được lấy chồng có chức tước. Toàn thể phải nộp thuế gấp đôi làng khác. Kẻ chủ xướng bị chém đầu. Các chức sắc như Tiên, Thứ chỉ, Đại tư, Chánh ty, Câu đương, Học lể bị tội chặt một chân.*
Tiệc bắt đầu. Trên từ Thượng hoàng, Thái hậu, hoàng đế, hoàng hậu, phi tần, công chúa, hoàng thân chia nhau mỗi cỗ một người cùng ăn uống, cùng trao đổi chuyện trò với bô lão. Tiệc tàn, Thượng hoàng cùng Hoàng đế cùng tiễn các bô lão ra tận cổng thành.
Thế rồi tòa Tổng Tiết chế ban hành lệnh cho các hiệu quân, các hạm đội, phụ trách vùng trấn đóng của mình:
– Phân chia các cấp chỉ huy đến từng xã, từng ấp giúp dân chúng lập hành rào, vét hào, đặt chông, chế vũ khí, cung tên.
– Huấn luyện dân chúng cách tác chiến, tấn công, giữ ấp, rút lui. Nhất là tổ chức dân chúng thành từng Ngũ (5 người), lượng (20 người), đô (80 người), cử người chỉ huy.
Cả nước bừng bừng khí sắc chống giặc giữ nước.
Hưng Đạo vương ban hành bài
**, in ra thực nhiều bản, gửi tới cấp đô. Có các thầy đồ tới từng đô giảng giải ý nghĩa bài hịch cho binh sĩ hiểu. Hịch tướng sĩ**
Bài hịch này có nhiều bản dịch, tôi xin lấy bản dịch của V?n tuy?n. Xem nguyên văn, chú giải cuối hồi này.
*Niên hiệu Thiệu Bảo thứ sáu đời vua Trần Nhân tông bên Đại việt.
Bên Trung nguyên là niên hiệu Chí Nguyên thứ 21 đời Nguyên Thế tổ Hốt Tất Liệt (1284), tháng 12.*
Tổng hành doanh lưu động của Tiết chế binh mã họp mật tại trấn Lạng sơn. Buổi họp do Hưng Đạo vương chủ trì, gồm Hưng Ninh vương tổng trấn Đông Bắc cương, Chiêu Văn vương Tổng trấn Tây Bắc cương, Nhân Huệ vương Tổng trấn dọc vùng biển, Chiêu Quốc vương Tổng trấn Thăng long, Hưng Nhượng vương Tổng lĩnh Thiên tử binh.
Trước hết Văn sơn hầu Nguyễn Địa Lô tường trình tình hình Nguyên:
– Thoát Hoan đã cho các đạo binh lên đường: hiện Tổng hành dinh đã tới Ung châu. Phía Nam, A Lý Hải Nha ra lệnh cho Toa Đô lên đường. Đợi khi các đạo quân phía bắc tràn vào Thăng long, thì đạo quân này tiến đánh Nam giới. Nhưng một là đạo quân của Toa Đô lâu nay đói khát, bệnh tật, lại bị Chiêm bao vây, nên y phải để một nửa quân số bảo vệ các đồn điền, căn cứ.
Hưng Đạo vương hỏi Tĩnh Quốc vương:
– Hiện các đạo dân quân vùng Thanh, Nghệ, Trường yên được huấn luyện rất tinh nhuệ, có thể tự vệ khi bị tấn công. Nay tôi chia lực lượng trấn phía Nam thành ba vòng. Vòng đai thứ nhất do hiệu Củng thần, của Chiêu võ thượng tướng quân Cao Mang trấn thủ tại Nam giới. Vòng đai thứ nhì do hiệu Thiên cương của Chương hiến hầu Trần Kiện trấn tại Nghệ an. Vòng đai thứ ba do hiệu Tứ thiên của Văn nghĩa hầu Trần Tú Hoãn trấn tại Trường yên. Như vậy đủ chưa?
Tĩnh Quốc vương tự tin:
– Đủ rồi! Đối phó với đạo binh chết đói, bệnh tật của Toa Đô như vậy là yên rồi. Nhất là dân quân vùng Hoan, Ái rất mạnh.
Chiêu Minh vương dùng ngôn từ gia đình:
– Anh cả ơi! Anh phải thận trọng. Nếu để bọn Nguyên phá vỡ ba vòng đai phía nam thì Thiên trường lâm nguy đấy.
– Nguy sao được, chỉ cần thằng cháu Cao Mang cũng đủ phá Toa Đô rồi.
Tuy vậy Hưng Đạo vương tiếp:
– Việc binh phải cẩn thận vẫn hơn. Tôi đặt đạo Thiết đột Hàm tử của Hoài Văn hầu, hiệu binh Tứ thần của Hoài Nhân vương làm trừ bị cho phía nam.
Tĩnh Quốc vương nói:
– Tôi nghe từ hôm cháu Hoài Nhân được trao cho thống lĩnh hiệu binh Tứ thần. Cháu cùng Hoài Văn nhờ Trung Thành vương tổ chức, huấn luyện lại. Nên hiệu binh này mạnh bất khả đương. Vì Hoài Nhân là đệ tử của Hoài Văn, hai trẻ thân thiết với nhau, tuy hai mà là một. Hiệu binh Tứ thần, Hàm tử từ trang bị, đến tổ chức, phương pháp tác chiến đều giống nhau. Nghĩa là chỉ học tiến, không học lui. Quân Nguyên gốc từ Mông cổ, sở trường về dàn trận. Mà khí đối trận với chúng chỉ tiến, sẽ nguy vô cùng.
Ngột A Đa xua tay:
– Xin đại vương yên tâm. Phụ thân tôi từng ở trong quân Mông cổ trải qua các cấp bách phu, thiên phu, vạn phu. Rồi từng đánh Mông cổ hồi chúng xâm lăng thời Nguyên phong. Cuối cùng người thống lĩnh quân Mông cổ ở Liêu. Vì vậy người hiểu rõ chiến thuật của họ. Nay người hợp kinh nghiệm lại, giúp Quốc Toản, Quốc Kiện , thì hai đạo binh Hàm tử, Tứ thần sẽ có tất cả tinh hoa của Mông cổ, của Đại việt.
Chiêu Văn vương tiếp:
– Mời Văn sơn hầu tiếp về tình hình địch ở đạo quân Vân nam.
Địa Lô tiếp:
– Tướng chỉ huy cánh quân từ Vân nam đã tiến đến sát biên giới. Người chỉ huy là Nạp Tốc Lạt Đinh (Nãsir ud Dĩn). Vân Nam vương đã dốc hết quân cơ hữu dự trận đánh này. Cánh quân Vân nam khá đông, gồm 5 vạn 5 nghìn người. Chia ra 5 nghìn kị binh gốc Mông cổ, 3 vạn binh gốc Tứ xuyên, 2 vạn binh gốc Đại lý. Trang bị đầy đủ, lương thực tiếp tế dễ dàng. Chúng sẽ nhập Việt theo hướng bắc nam, giống như hồi Ngột Lương Hợp Thai. Nghĩa là qua Thảo lâm, tới Bạch hạc, Bình lệ nguyên, Phù lỗ, Cụ bản vào Thăng long.
Hưng Đạo vương hỏi Chiêu Văn vương:
– Vương sẽ nghênh địch ra sao?
– Tuân theo đại kế, tôi bố trí như sau: hiệu binh Thiên thuộc của Trấn biên tướng quân Nguyễn Thế Lộc, Nguyễn Lĩnh trấn từ biên giới tới Thảo lâm. Hiệu binh Thiệu hưng của Kinh nam quốc công Triệu Hòa trấn tại Bạch hạc, Đông bộ đầu. Hiệu Trung thánh dực của Văn chiêu hầu Trần Văn Lộng trấn vùng Tam đái tức từ Phù lỗ, Cụ bản tới Thăng long. Tất cả được lệnh: cần đánh một vài trận rồi rút lui, ẩn vào dân chúng. Chờ cho giặc đi qua, thì trở lại chặn đường tiếp tế, rút lui. Khi ta phản công, giặc bỏ chạy thì chặn đánh.
Địa Lô lại trình bày tình hình địch mặt biển:
– Nguyên gốc là Mông cổ, giỏi về kị binh, không có thủy quân. Cho nên suốt 5 năm qua Hốt Tất Liệt lúng túng về mặt biển. Hai lần đánh Nhật bản bị thất bại. Gửi quân đánh Chiêm, bị ta phá ở Quỳnh châu (Hải nam), rồi Trường sa, Hoàng sa, rồi Thư mi liên. Gần đây Hốt Tất Liệt đã trọng dụng các cựu tướng thủy quân của Tống, sai lập các xưởng đóng chiến thuyền. Nhưng chiến thuyền của họ chỉ đủ để vận tải lương, chuyển quân từ Trường sa, Hồ nam, Liễu châu xuống Ung châu. Trong các thủy đội của họ hiện không có khả năng đánh vào mặt biển của ta.
Hưng Đạo vương ban lệnh:
– Phó Tiết chế Nhân Huệ vương hiện đóng ở Tiên yên, Đồ sơn. Vương có 4 hạm đội. Vậy vương nghênh chiến ra sao?
Nhân Huệ vương trình:
– Từ 5 năm nay, bốn hạm đội, thì chỉ duy hạm đội Bạch đằng là trực diện tham chiến. Bây giờ tôi phối trí như sau. Hạm đội Bạch đằng phụ trách vùng biển Chiêm. Tuần phòng, đánh các đội thủy quân Nguyên từ Nghệ an tới cực nam của Chiêm. Trấn thủ trên các quần đảo Trường sa, Hoàng sa. Hạm đội Âu cơ của đô đốc Nguyễn Chế Nghĩa trấn thủ trên vịnh Hạ long, và các cửa sông từ biên giới tới Bạch đằng. Hạm đội Thần phù trấn thủ từ của biển Bạch đằng tới Thần phù. Hạm đội Thăng long trấn thủ sông ngòi vùng Thăng long, Thiên trường.
Địa Lô trình bầy tình hình địch tiếp:
– Hiện đại quân Nguyên đã đóng dọc biên giới từ Lạng sơn tới Như hồng. Tất cả gồm 10 vạn phu bộ binh và 5 vạn phu kị binh. Toàn quân tinh nhuệ. Ý định của A Lý Hải Nha là phô trương lực lượng, rồi sai sứ chiêu hàng.
Hưng Đạo vương cười:
– Được! Để trả lời cho cái vụ chiêu hàng, ta cần đặt chúng vào thế bị động. Gây cho chúng kinh hoàng. Vụ này phi Đại đởm, đại tướng quân, Minh tâm, dũng lược, duệ mưu công thần,Nam phương, thần vũ Quốc công Nguyễn Thiên Sanh không ai làm nổi. Công tìm cách đột nhập vào doanh trại Nguyên, giết ngựa, đốt lương, khiến chúng kinh hoàng. Hiện công có bao nhiêu toán Đại đởm?
Công trình bầy:
– Khải vương gia, hiện Nguyên đóng sát biên giới của ta gồm 4 khu. Khu giữa gồm 2 vạn phu kị binh. Khu đông gồm 2 vạn phu bộ binh, khu tây gồm 2 vạn phu bộ binh. Còn lại chúng đóng phía sau, xa biên giới tới 10 dặm. Lương thảo của chúng không do bộï binh, kị binh canh phòng mà do Lao binh, dân phu. Chúng chứa thành bốn kho. Đánh cảm tử thì tránh dùng những đơn vị lớn, cần những đơn vị nhỏ cấp Đô (1 đô 80 người) dễ xoay xở, dễ rút lui hơn. Thần có tại đây 4 đô. Thần sẽ cho tấn công vào bốn kho lương một lúc.
Hầu đưa mắt nhìn Hoài Nhân vương Trần Quốc Kiện, Hoài Văn hầu Trần Quốc Toản:
– Sau khi đốt lương địch thì cần rút mau. Thần cần tới Hoài Nhân vương, Hoài Văn hầu cho Thiết đột phục binh cản đường.
Hưng Đạo vương hài lòng:
– Vậy cuộc tấn công này trao cho Đại đởm đại tướng quân với Hoài Nhân, Hoài Văn.
Vương tiếp:
– Ta chia quân thành bốn vòng đai. Vòng đai thứ nhất là các ải địa đầu dọc biện giới tới Chi lăng, do Bình nam đại tướng quân Phạm Ngũ Lão thống lĩnh. Lực lượng gồm hiệu binh cơ hữu là Hữu thánh dực và hiệu Thần cách của Văn sơn hầu Địa Lô. Nhưng tôi cần Văn Sơn hầu ở cạnh. Vậy phó tướng Nguyễn Lộc thay thế. Nhiệm vụ: củng cố chiến lũy, đồn ải thực kiên cố. Khiến chúng phải hao binh, tổn tướng đánh chiếm. Chỉ cần giữ từ 5 tới 10 ngày, rồi rút lui, ẩn vào dân chúng. Đợi cho đại quân chúng đi qua, lại xuất hiện đánh các đoàn chở lương, trấn đóng các làng xã, khuấy rồi hậu quân chúng. Chờ khi có lệnh phản công thì mới đánh thực sự.
– Vòng đai thứ nhì do Thiên tượng đại tướng quân, Khâu Bắc đình hầu Dã Tượng thống lĩnh. Trấn thủ từ Chi lăng tới Nội bàng. Quân cơ hữu gồm hiệu cơ hữu Văn bắc và hiệu Tứ thánh của hai đại tướng quân Nguyễn Khoái và Nguyễn Khả Lạp. Nhiệm vụ: như vòng đai thứ nhất; củng cố chiến lũy, đồn ải thực kiên cố. Khiến chúng phải hao binh, tổn tướng đánh chiếm. Chỉ cần giữ từ 5 tới 10 ngày, rồi rút lui, ẩn vào dân chúng. Đợi cho đại quân chúng đi qua, lại xuất hiện đánh các đoàn chở lương, trấn đóng các làng xã, khuấy rồi hậu quân chúng. Chờ khi có lệnh phản công thì mới đánh thực sự.
– Vòng đai thứ ba, do đích thân tôi thống lĩnh, đóng tại Đông triều, Vạn kiếp. Tôi sẽ dùng hiệu binh Tiền thánh dực của Hưng Trí vương, hiệu Tả Thánh dực của Hưng Hiếu vương.
– Vòng đai thứ tư do Chiêu Quốc vương thống lĩnh, bảo vệ kinh thành Thăng long. Lực lượng gồm hiệu binh Phù đổng của Chiêu hòa vương Quốc Uất, hiệu Tứ thần của Hoài Nhân vương, hiệu Hàm tử của Hoài Văn hầu, hiệu Thiên thánh của Quang nghĩa hầu Trần Bình Trọng, hạm đội Thăng long, hiệu binh Hoa lư của Ngưu vệ tướng quân Lý Long Đại và phu nhân Vũ Trang Hồng.
Hưng Đạo vương gọi Ngột A Đa:
– Trong tất cả các tướng Đại việt, không ai hiểu chiến thuật của Mông cổ bằng vương gia. Vương gia lại kinh nghiệm đối phó với các tướng của Hốt Tất Liệt. Vì vậy xin vương gia lĩnh nhiệm vụ cực kỳ khó khăn.
Vương phi Thanh Nga cảm động:
– Thưa Tiết chế, vợ chồng tôi suốt bao năm cầm quân Mông cổ chống Nguyên, mà lòng ước ao có ngày được vì Đại Việt ra sức. Nay Tiết chế trao cho nhiệm vụ khó đến đâu cũng không từ nan.
Hưng Đạo vương hài lòng:
– Vương gia thống lĩnh mặt trận cực rộng: bao gồm Vân nam, Quảng tây, Quảng đông. Khi rời Vân nam về Đại việt, vương gia dẫn theo hơn 5 nghìn quân gốc Mông cổ. Bây giờ tôi đặt các hiệu binh gốc Tống là Văn Thiên Tường, Tường Hưng, dưới quyền vương gia. Khi xuất binh, ba Quốc công Triệu Nhất, Triệu Trung, Triệu hòa sẽ kéo cao cờ nghĩa Cần vương Tống. Nghĩa là chúng ta đánh bọn Thát đát trên đất Trung quốc là vì Tống, là vì phục hồi đất của Quốc tổ Phục Hy, Thần Nông, Hoàng đế.
Ngột A Đa hỏi:
– Chúng tôi sẽ nhận lệnh từ đâu? Từ Khu mật viện Đại việt? Từ Hưng Ninh vương? Từ Chiêu Văn vương? Hay từ Tiết chế?
– Vương cần phối hợp với tất cả chúng tôi để cùng hoạt động. Bây giờ quân Nguyên của Thoát Hoan đang lũ lượt kéo nhau xuống nam. Vương gia ém quân vào dân chúng. Đợi khi toàn quân của Thoát Hoan nhập Việt, vương gia tung quân đánh chiếm các phủ, huỵện nhỏ. Sau khi chiếm được trao cho ba vị Triệu Quốc công. Các vị ấy sẽ tìm hào kiệt bổ nhậm làm quan, tổ chức cai trị. Đánh vùng nào, tùy nghi vương gia với ba vị Triệu quốc công. Tuy nhiên bằng mọi giá phải chiếm Hỏa giáp, Đại giáp, Ngọc tuyền, Côn luân. Như vậy bất đắc dĩ Thoát Hoan phải cho lui quân từ Việt về tái chiếm 4 vị trí ấy. Khi thấy chúng trở lại, các vị lại rút đi. Thế bắt buộc chúng phải đóng đồn bảo vệ con lộ huyết mạch. Thiên Kình đại tướng quân đã huấn luyện cho Cần vương Tống 5 đội Ngạc ngư. Vương gia dùng 5 đội này đục thuyền vận lương của Nguyên trên sông Tương.
*Ngày 21 tháng chạp, năm Giáp thân (27-1-1285) niên hiệu Thiệu Bảo thứ sáu đời vua Trần Nhân tông bên Đại việt.
Bên Trung nguyên là niên hiệu Chí Nguyên thứ 21 đời Nguyên Thế tổ Hốt Tất Liệt *
Trời bắc cương Đại việt vừa trải qua 10 ngày mưa phùn, tự nhiên nắng ráo, gió heo may thổi nhè nhẹ. Dọc biên giới hiệu binh Hữu Thánh dực của Phạm Ngũ Lão đóng hai đồn Khả lan vi, Đại trợ. Đối lại bên kia biên giới tướng Nguyên là Bột la Cáp đáp nhĩ (3), và A Thâm với 2 vạn bộ, một vạn kị. Hiệu binh Thần cách của Nguyễn Lộc đóng trong hai chiến lũy Khâu ôn, Khâu cấp, đối diện lại bên kia là Khiếp tiết Tản lược Nhi (4), và Lý Bang Hiến với 2 vạn bộ,1 vạn kị.
Trấn Nam vương Thoát Hoan và Kinh hồ An nam hành tỉnh A Lý Hải Nha ban chỉ cho các cánh quân:
*“ Phải tiến đánh thực mau, thực mạnh, để vào Thăng long ăn tết, hái cành đào đem về dâng cho phụ hoàng“.*
Thoát Hoan cùng bộ tham mưu rời thành Ung châu, hướng về biên giới Đại Việt. Vào trong đại doanh, Thái tử hỏi vương phi Lý Ngọc Trí:
– Khanh xa quê hương đã lâu. Bây giờ chỉ còn một ngày nữa, ta sẽ đưa phi nhập Việt. Bọn Nhật Huyên ngoan cố không chịu đầu hàng. Chúng dàn hai hiệu binh thành bốn đồn là Khả lan vi, Đại trợ, Khâu ôn, Khâu cấp. A Lý Hải Nha đã chia quân làm hai cánh, đánh 4 đồn. Hạ được 4 đồn này thì đại quân tràn qua Chi lăng, chỉ cần một ngày sức ngựa là tới Thăng long.
Ngọc Trí giả ngây thơ:
– Vương gia tiến mau như vậy, bỏ lại sau các cánh dân quân Việt; liệu tiền quân có yên không?
– Nàng không biết gì về cách dùng binh của đức Thái tổ Thành Cát Tư Hãn cả. Để ta nói cho nàng nghe: hồi người mang quân chinh tây, đã sai Tốc Bất Đài, Triết Biệt đem 3 vạn kị binh đuổi theo đại đế Mộ Hợp Mễ, xuyên qua đế quốc của ông ta. Ông ta chạy bán mạng, khiến các vương hầu như rắn mất đầu. Không tập hợp quân cứu viện được. Vì vậy Thái tổ chinh phục được một đế quốc hùng mạnh. Nay ta đem quân vào Việt, cần đánh như sét nổ, chiếm Thăng long, truy lùng bắt cho được triều đình họ Trần, thì các cánh quân khác phải buông vũ khí đầu hàng.
Y nhìn bà vợ xinh đẹp:
– Khi ta vây Thăng long, để tránh đồ máu, ta sẽ nhờ nàng đi sứ, khuyên Nhật Huyên đầu hàng, như trước đây vợ của Chân Kim là Đặng Ngọc Kỳ đi sứ, thuyết phục chư tướng Hoa lâm đầu hàng, mà không phải dùng binh.
Ngọc Trí cười:
– Thái tử không muốn đổ máu chắc vì sợ giao tranh thì công chúa An Tư khó mà thoát khỏi cái chết! Bấy giờ được An Tư thì Thái tử sẽ phế em, phải không?
– Không hề! Dù nói cách nào nàng cũng có với ta hai con trai. Muôn ngàn lần ta không thể phế nàng.
Có Tham quan vào trao cho Thoát Hoan một tấu trình. Ngọc Trí liếc qua, đó là mật khẩu đêm nay:
Hỏi:
*Đại đô,*
Đáp:
*Thăng long.*
Nàng vào phòng cầm bút tóm lược những gì Thoát Hoan nói với nàng, cùng mật khẩu vào một tờ giấy rồi trao cho viên Thái giám thân tín, viên Thái giám này do Đại Hành an trí để giúp nàng. Viên Thái giám ra sau, gọi chim ưng xuống, gửi đi liền.
Chim đó mang thư về Tổng hành doanh Tiết chế tại Vạn kiếp. Địa Lô mở thư ra coi. Hầu trình với Hưng Đạo vương. Vương mừng vô cùng, vì biết rõ chủ tâm của Thoát Hoan là t
*iến thực mau, đuổi bắt vua Trần*. Như vậy các hiệu binh chỉ cần đánh cầm chừng, rồi ẩn vào dân chúng. Vương ban chỉ cho Địa Lô:
– Hôm qua, Quốc Toản với Thiên Sanh bàn: đợi trời tối bí mật nhập trại Nguyên, bắt một tên quân canh để biết mật khẩu. Điều này rất khó. Bây giờ có mật khẩu, hãy báo cho Quốc Toản, Thiên Sanh biết ngay.
Địa Lô sai chim ưng mang thư đến ải Khả lan vi giữa lúc Phạm Ngũ Lão, Quốc Kiện, Quốc Toản đang họp với Nguyễn Thiên Sanh. Cả bốn đang nghiên cứu đường rừng xuyên biên giới để nhập trại Nguyên. Biết được mật khẩu, Thiên Sanh reo lên:
– Thế này là chúng ta nhập trại Nguyên dễ dàng rồi.
Cả ba định rõ đường rút lui. Quốc Toản, Quốc Kiện cho Thiết đột phục binh như thế nào.
Công chúa Thủy Tiên hỏi:
– Tin của Ngọc Trí cho biết sáng sớm mai Thoát Hoan sẽ cho bốn tướng Khiết tiết Tán lược nhi, Lý Bang Hiến, Bột lan Cáp đáp nhĩ, A Thâm đánh 4 ải của mình. Nay trong đêm Đại đởm đốt phá, dù Đại đởm thành công nhiều hay ít, cũng gây xáo trộn trong đội binh tiên phong. Liệu sáng mai chúng có tiếp tục đánh mình hay để sang ngày khác?
Phạm Ngũ Lão đáp thản nhiên:
– Lính Nguyên, lính Mông cổ được huấn luyện cực kỳ dẻo dai. Dù Đại đởm có quấy phá khiến chúng mất ngủ cả đêm, Thoát Hoan vẫn cho xuất trại. Y không chịu đổi dâu!
Quốc Toản từng được nghe phụ vương, vương mẫu thuật lại những truyện làm xuất quỷ nhập thần của Thần Vũ quốc công Nguyễn Thiên Sanh. Hầu hỏi:
– Thúc thúc! Thúc thúc định làm gì để cho tên Thoát Hoan kinh hồn táng đởm như hồi 27 năm trước thúc thúc đã gây cho Ngột Lương Hợp Thai ghê sợ?
– Bọn Nguyên cậy đông người, đóng binh san sát dọc biên giới, với mục đích uy hiếp tinh thần ta. Mấy hôm nay chú dò dẫm được biết lính Nguyên thường rời trại vào rừng kiếm củi khô. Như vậy việc canh phòng không chặt chẽ. Chú sẽ cho các Đại đởm mặc quân phục Nguyên, vào rừng trà trộn lẫn với chúng. Rồi đêm mình tập trung lại nhập trại chúng.
– Chú lấy đâu ra quân phục, vũ khí quân Nguyên để giả làm lính Nguyên?
– Sau trận đánh Hỏa giáp, chú thu được quân phục của 160 lính Nguyên. Bây giờ chú cho các Đại đởm mặc quân phục Nguyên. Mình đã có mật khẩu, mình di chuyển trong trại Nguyên dễ dàng. Chú sẽ làm như thế… như thế … thì tên Thoát Hoan sẽ sợ đến té đái, vãi phân ra!
– Nhưng nguy hiểm quá!
– Nguy hiểm ư? Có hành sự như vậy đức Thái tông mới đặt cho cái tên Đại đởm.
Quốc Toản nói sẽ vào tai Thiên Sanh:
– Chú nhớ nhé, trong trướng của Thoát Hoan có hai người mà chú phải hết sức cẩn thận, kẻo giết lầm.
– Chú biết rồi, một người là vợ của Thoát Hoan, một người là vợ của Lý Hằng.
– Chú biết mặt hai người đó không?
Thiên Sanh chỉ vào Như Vân:
– Biết! Hai con nhỏ đó xinh đẹp không thua gì Như Vân đâu. Khác một điều là chúng ca, múa, đàn, địch tuyệt vời và ăn quà như mỏ khoét. Hồi vương mẫu cháu đem chúng vào Thục. Chú đã sống trong thành Điếu ngư cùng chúng một thời gian.
**Chú thích:**
(1) Bốc Nhan Thiết Mộc Nhi, Nguyên sử , An nam truyện phiên âm là Bốc Nhan Thiết Mộc Nhi. Nguyên sử Thế tổ bản kỷ phiên âm là Bột Nhan Thiết Mộc Nhi, tên Mông cổ là Buyan Tămur đọc là Bu-y-an Tê-mua.
(2) Hốt Kha Nhi, Nguyên sử, Thế tổ bản kỷ phiên âm là Hốt Kha Nhi. Tên Mông cổ là Qugar,
(3). Bột la Cáp Đáp Nhĩ tên Mông cổ là Bolqada đọc là Bôn Kha Đa. Nguyên sử An Nam truyện chép là Bột la Cáp Đáp Nhĩ. An nam chí lược phiên âm là Lý la hợp đáp nhĩ.
(4). Khiếp tiết là cấp bậc của tướng chỉ huy Thị vệ của Hốt Tất Liệt. Tán Lược Nhi phiên âm từ tiếng Mông cổ là Satartai đọc là Xa tác tai.
**Phụ Lục: HỊCH TƯỚNG SĨ**
Ta thường nghe: Kỷ Tín (1) đem mình chết thay, cứu thoát cho Cao Ðế; Do Vu (2) chìa lưng chịu giáo, che chở cho cho Chiêu Vương; Dự Nhượng (3) nuốt than, báo thù cho chủ; Thân Khoái (4) chặt tay để cứu nạn cho nước. Kính Ðức (5) một chàng tuổi trẻ, thân phò Thái Tông thoát khỏi vòng vây Thái Sung; Cảo Khanh (6) một bầy tôi xa, miệng mắng Lộc Sơn, không theo mưu kế nghịch tặc. Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ, bỏ mình vì nước, đời nào chẳng có? Ví thử mấy người đó cứ khư khư theo thói nhi nữ thường tình thì cũng đến chết hoài ở xó cửa, sao có thể lưu danh sử sách cùng trời đất muôn đời bất hủ được?
Các ngươi vốn dòng võ tướng, không hiểu văn nghĩa, nghe những chuyện ấy nửa tin nửa ngờ. Thôi việc đời trước hẵng tạm không bàn. Nay ta lấy chuyện Tống, Nguyên mà nói: Vương Công Kiên (7) là người thế nào? Nguyễn Văn Lập (8) , tỳ tướng của ông lại là người thế nào? Vậy mà đem thành Ðiếu Ngư nhỏ tày cái đấu đương đầu với quân Mông Kha đường đường trăm vạn, khiến cho sinh linh nhà Tống đến nay còn đội ơn sâu! Cốt Ðãi Ngột Lang (9)là người thế nào? Xích Tu Tư (10) tỳ tướng của ông lại là người thế nào? Vậy mà xông vào chốn lam chướng xa xôi muôn dặm đánh quỵ quân Nam Chiếu trong khoảng vài tuần, khiến cho quân trưởng người Thát đến nay còn lưu tiếng tốt!
Huống chi, ta cùng các ngươi sinh ra phải thời loạn lạc, lớn lên gặp buổi gian nan. Lén nhìn sứ ngụy đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn tấc lưỡi cú diều mà lăng nhục triều đình (11); đem tấm thân dê chó mà khinh rẻ (12) tổ phụ. Ỷ mệnh Hốt Tất Liệt (13) mà đòi ngọc lụa để phụng sự lòng tham khôn cùng; khoác hiệu Vân Nam Vương mà hạch bạc vàng, để vét kiệt của kho có hạn. Thật khác nào đem thịt ném cho hổ đói, tránh sao khỏi tai họa về sau.(14)
Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ giận chưa thể xả thịt, lột da, ăn gan, uống máu quân thù; dẫu cho trăm thân ta phơi ngoài nội cỏ, nghìn thây ta bọc trong da ngựa, cũng nguyện xin làm.
Các ngươi ở lâu dưới trướng, nắm giữ binh quyền, không có mặc thì ta cho áo; không có ăn thì ta cho cơm. Quan thấp thì ta thăng tước; lộc ít thì ta cấp lương. Ði thủy thì ta cho thuyền; đi bộ thì ta cho ngựa. Lâm trận mạc thì cùng nhau sống chết; được nhàn hạ thì cùng nhau vui cười. So với Công Kiên đãi kẻ tỳ tướng, Ngột Lang đãi người phụ tá, nào có kém gì?
Nay các ngươi ngồi nhìn chủ nhục mà không biết lo; thân chịu quốc sỉ mà không biết thẹn. Làm tướng triều đình đứng hầu quân man mà không biết tức; nghe nhạc thái thường đãi yến sứ ngụy mà không biết căm. Có kẻ lấy việc chọi gà làm vui; có kẻ lấy việc cờ bạc làm thích. Có kẻ chăm lo vườn ruộng để cung phụng gia đình; có kẻ quyến luyến vợ con để thỏa lòng vị kỷ. Có kẻ tính đường sản nghiệp mà quên việc nước; có kẻ ham trò săn bắn mà trễ việc quân. Có kẻ thích rượu ngon; có kẻ mê giọng nhảm. Nếu bất chợt có giặc Mông Thát tràn sang thì cựa gà trống không đủ đâm thủng áo giáp của giặc; mẹo cờ bạc không đủ thi hành mưu lược nhà binh. Vườn ruộng nhiều không chuộc nổi tấm thân ngàn vàng; vợ con bận không ích gì cho việc quân quốc. Tiền của dẫu lắm không mua được đầu giặc; chó săn tuy hay không đuổi được quân thù. Chén rượu ngọt ngon không làm giặc say chết; giọng hát réo rắt không làm giặc điếc tai. Lúc bấy giờ chúa tôi nhà ta đều bị bắt, đau xót biết chừng nào! Chẳng những thái ấp của ta không còn mà bổng lộc các ngươi cũng thuộc về tay kẻ khác; chẳng những gia quyến của ta bị đuổi mà vợ con các ngươi cũng bị kẻ khác bắt đi; chẳng những xã tắc tổ tông ta bị kẻ khác giày xéo mà phần mộ cha ông các ngươi cũng bị kẻ khác bới đào; chẳng những thân ta kiếp này chịu nhục đến trăm năm sau tiếng nhơ khôn rửa, tên xấu còn lưu, mà gia thanh các ngươi cũng không khỏi mang danh là tướng bại trận. Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui chơi thỏa thích, phỏng có được chăng?
Nay ta bảo thật các ngươi: nên lấy việc đặt mồi lửa dưới đống củi nỏ làm nguy; nên lấy điều kiềng canh nóng mà thổi rau nguội làm sợ. Phải huấn luyện quân sĩ, tập dượt cung tên, khiến cho ai nấy đều giỏi như Bàng Mông, mọi người đều tài như Hậu Nghệ, có thể bêu đầu Hốt Tất Liệt dưới cửa khuyết, làm rữa thịt Vân Nam Vương ở Cảo Nhaị Như thế chẳng những thái ấp của ta mãi mãi vững bền mà bổng lộc các ngươi cũng suốt đời tận hưởng; chẳng những gia thuộc ta được ấm êm giường nệm, mà vợ con các ngươi cũng trăm tuổi sum vầy; chẳng những tông miếu ta được hương khói nghìn thu mà tổ tiên các ngươi cũng được bốn mùa thờ cúng; chẳng những thân ta kiếp này thỏa chí, mà đến các ngươi, trăm đời sau còn để tiếng thơm; chẳng những thụy hiệu ta không hề mai một, mà tên họ các ngươi cũng sử sách lưu truyền. Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi không muốn vui chơi, phỏng có được không?
Nay ta chọn lọc binh pháp các nhà hợp thành một tuyển, gọi là Binh Thư Yếu Lược. Nếu các ngươi biết chuyên tập sách này, theo lời ta dạy bảo, thì trọn đời là thần tử; nhược bằng khinh bỏ sách này, trái lời ta dạy bảo thì trọn đời là nghịch thù.
Vì sao vậy? Giặc Mông Thát với ta là kẻ thù không đội trời chung, mà các ngươi cứ điềm nhiên không muốn rửa nhục, không lo trừ hung, lại không dạy quân sĩ, chẳng khác nào quay mũi giáo mà xin đầu hàng, giơ tay không mà chịu thua giặc. Nếu vậy, rồi đây, sau khi dẹp yên nghịch tặc, để thẹn muôn đời, há còn mặt mũi nào đứng trong cõi trời che đất chở này nữa?
Cho nên ta viết bài hịch này để các ngươi hiểu rõ bụng ta.”
–––––––––
(1) Kỷ Tín :Bầy tôi của Hán Cao Tổ Lưu Bang, khi Lưu Bang bị hạng Vũ vây hãm ở thành Huỳnh Dương rất nguy cấp, Kỷ Tín phải ăn mặc giả làm Lưu Bang xông ra mặt trận. Sau khi Hạng Võ bắt được Kỷ Tín (Lưu Bang giả) Lưu Bang được thoát nạn, còn Kỷ Tín bị Hạng Võ thiêu chết.
(2) Do Vu tức Vương Tôn Do Vu, người thời Xuân Thu, bầy tôi nước Sở. Khi nước Sở bị chúa nước Ngô là Hạp Lư đánh, Chiêu Vương nước Sở phải chạy đến Vân Mộng, trong lúc Chiêu Vương nằm ngủ, có thích khách cầm giáo vào đâm, lúc ấy Do Vu ở bên cạnh, phải lấy thân mình chịu giáo thay thế. Do Vu bị trúng vai, mà Chiêu Vương được thoát nạn.
(3) Dự Nhượng người thời Chiến quốc, bầy tôi Trí Bá. Trí Bá bị Triệu Tương tử giết. Dự Nhượng lập mưu giết Tương Tử để báo thù cho Trí Bá. Hành thích lần đầu, bị bắt, được tha. Dự Nhượng lấy sơn trát vào mình làm người hủi, nuốt than cho tiếng nói khác đi. Hành thích lần sau, laị bị bắt, Dự Nhượng xin Tương Tử cho đánh vào cái áo để trả thù. Khi người nhà đem cái áo của Tương Tử ra, Dự Nhượng nhảy lên kêu trời ba lần, vừa kêu vừa đánh vào cái áo, rồi tự sát.
(4) Thân Khoái người thời Xuân Thu, một viên quan coi giữ ao cá của Tề Trang Công. Trang Công bị Thôi Trữ giết, Thân Khoái tự tử chết theo.
(5) Kính Đức, tức Uất trì Kính Đức, người đời Tùy Đường, một tướng mạnh của Đường Thái tông (Thế Dân). Kính Đức có biệt tài tránh gươm giáo, thường một mình cưỡi ngựa xông vào trận địa của giặc. Giặc tập trung giáo lại đâm, Kính Đức đã không bị thương, lại còn cướp giáo giặc để đâm giặc. Đường Thế Dân đem năm trăm quân ra trận địa, bị Vương Thế Sung đem hơn vạn quân ập đến bao vây. Đơn Hùng Tín cầm giáo đuổi đâm Thế Dân, Kính Đức phóng ngựa lại đâm Hùng Tín ngã ngựa, làm cho quân của Thế Sung tan vỡ, Thế Dân thoát được vòng vây.
(6) Nhan Khanh là Nhan Cảo Khanh, bầy tôi nhà Đường. Thời đại Đường Minh Hoàng, An Lộc Sơn làm phản, lúc ấy Cảo Khanh làm Thái thú Thường Sơn mang quân đánh Lộc Sơn, quân thua bị bắt. Lộc Sơn dụ Cảo Khanh đầu hàng. Bị Cảo Khanh mắng lại :Ta là bầy tôi nhà Đường, vì nước đánh bọn phản nghịch, ta giận rằng không chém được đầu mày. Lộc Sơn sai đem hành hình, đến lúc gần tắt thở vẫn còn mắng chửi Lộc Sơn.
(7) Vương Công Kiên, tướng nhà Tống trấn thủ Điếu ngư. Xin xem các hồi 81 đến 88, trong AHĐA–GTHT này.
(8) Nguyễn Văn Lập, tướng phụ trấn Điếu ngư. Xem hồi 81-88, trong AHĐA–GTHT này.
(9) Cốt Ngại Ngột Lang, tức Ngột Lương Hợp Thai, đại công thần Mông cổ, con của thân vương Tốc Bất Đài. Y là Thái sư Mông cổ, đem quân đánh Đại việt lần thứ nhất (1257), bị đánh bại.
(10) Cân Tu Tư, tiên phong của Ngột Lương Hợp Thai, có công đầu trong việc đánh Đại lý. Bị tử trận.
(11) Bài hịch nhắc lại việc sứ nhà Nguyên là Sài Thung, khi vào đến cửa Dương Minh vẫn ngoan cố, không xuống ngựa ; khi Thượng tướng Trần Quang Khải đến sứ quán tiếp, Sài Xuân vẫn nằm dài không dậy.
(12) Tể Phụ là những viên quan, quyền cao, chức trọng, giúp vua điều khiển công việc trong cả nước.
(13) Thế Tổ nhà Nguyên tên Hốt Tất Liêt.
(14) Bài hịch nhắc việc, Mông Cổ sai sứ sang bắt nước ta, phải hàng năm cống nộp tiền tệ, sau lại sai sứ thần là Lương Tăng sang dụ vua Nhân Tông sang chầu, nếu không sang phải nộp vàng ngọc thay thế và cống nộp người hiền tài, mỹ nữ, thợ v.v….
—->
[Hồi thứ 103](http://wp.me/p2Trbf-eO)

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 5.dca _dca


markdown:
# Đại Thần Dẫn Vào Ngực: 101 Nụ Hôn Sâu Chương 79: Tôi Hoài Niệm Là Thời Niên Thiếu Của Chúng Ta (9)
Chương trước:
[Chương 78: Tôi Hoài Niệm Là Thời Niên Thiếu Của Chúng Ta (8)](/dai-than-dan-vao-nguc-101-nu-hon-sau/chuong-78-toi-hoai-niem-la-thoi-nien-thieu-cua-chung-ta-8)
Editor: Hồng Phan – Virgo
Beta: Stuki^^
Tôi không muốn kết hôn, nhưng tôi lại chỉ có thể lựa chọn kết hôn …….
Hạ Qúy Thần bỗng nhiên nhớ tới buổi trưa, cô cùng Thiên Ca nói những lời kia: “Thiên Ca, cô sai rồi, phá thế cục này của cô rất đơn giản, chỉ cần tôi kết hôn …”
Bước chân của Hạ Qúy Thần bỗng nhiên ngừng lại.
Cô vì muốn phá thế cục của Thiên Ca mà thật sự chuẩn bị kết hôn sao?
“Tôi thật sự không có muốn kết hôn …”. Cô gái thần trí không tỉnh táo, một lát sau mồm miệng cũng không rõ lại đã mở miệng.
Hạ Qúy Thần hoàn hồn, sắc mặt bình tĩnh, một lần nữa nhấc chân lên, bước chân thực ổn định tiếp tục đi về phía bãi đỗ xe.
“Không muốn kết hôn, không muốn kết hôn …” Cô gái lại một lần nữa lặp lại bốn chữ này, giọng điệu càng ngày càng chắc chắn: “……Một chút cũng không muốn kết hôn …….”.
Bỗng nhiên một trận gió đêm thổi tới khiến thân thể người con gái đang nằm dài trên lưng của Hạ Qúy Thần run lập cập. Âm thanh lẩm bẩm trong miệng trở nên có chút rời rạc nhưng Hạ Qúy Thần vẫn nghe được rõ ràng câu nói kế tiếp của cô: “…….Có một người tôi muốn gả, rất nhiều năm trước, rất nhiều năm trước, đã có ….”.
Bước chân của Hạ Qúy Thần dừng lại một chút, giây tiếp theo hắn vẫn không lên tiếng mà tiếp tục cõng Qúy Ức đi về phía trước. Đến chỗ đậu xe, Hạ Qúy Thần kéo cửa xe ra, cẩn thận đặt Qúy Ức vào trong.
Bên trong xe thực an tĩnh, mà cô gái ngồi ở phía sau lại không ngừng lặp lại lời nói vừa nãy.
Hạ Qúy Thần không chớp mắt nhìm chằm chằm con đường phía trước, sắc mặt bình tĩnh như nước.
Bên ngoài xe đã lên đèn rực rỡ, ánh sáng nê-ông đầy màu sắc không ngừng xẹt qua gương mặt anh tuấn của Hạ Qúy Thần, khiến người nhìn thấy rõ ràng hàm dưới của hắn càng ngày càng cắn chặt.
Hạ Qúy Thần không giống như lần trước lúc nhìn thấy Qúy Ức bị đau bụng liền mang về nhà mà trực tiếp đem cô đến khách sạn Bốn mùa cách trường học không xa.
Hạ Qúy Thần tìm giấy chứng minh của Qúy Ức ở trong túi xách của cô để đặt phòng, sau đó bế ngang hông Qúy Ức – người đang mơ mơ màng màng sắp ngủ lên lầu.
Vào đến phòng của khách sạn, Hạ Qúy Thần nhẹ nhàng đặt Qúy Ức lên giường, kéo chăn đắp lên cho cô.
Hắn an tĩnh đứng ở mép giường thật lâu, thẳng đến khi cô gái trên giường hô hấp đều đều, hoàn toàn lâm vào ngủ say, hắn mới tắt đèn rồi rón ra rón rén rời đi.
Lúc Hạ Qúy Thần đi ra từ khách sạn Bốn mùa thì trời cũng đã gần rạng sáng. Hắn đứng ở nơi không có một bóng người, châm một điếu thuốc. Cách một tầng khói thuốc, hắn nhìn ánh đèn mờ nhạt trên đường cái bỗng nhiên lại nhớ tới bốn năm trước, sau khi hắn cùng cô trải qua một đêm kia, hắn cũng đứng ở trên đường cái như thế này, cùng giờ khắc này cực kỳ giống nhau.
Chỉ là khi đó, bên tai của hắn vang lên thanh âm khi cô nằm dưới người của hắn, cô trầm thấp mà ôn nhu nói ra một câu khiến hắn đau tận tâm can. Còn lúc này, hắn lại nhớ lại câu nói kia của cô: “Tôi không muốn kết hôn, nhưng lại chỉ có thể lựa chọn kết hôn …”
Hạ Qúy Thần giống như là hóa đá, vẫn đứng thẳng không nhúc nhích, mãi đến khi điếu thuốc cháy hết, lửa nóng chạm đến đầu ngón tay thì hắn mới hoàn hồn mà dập tắt điếu thuốc.
Xem tiếp:
[Chương 80: Tôi Hoài Niệm Là Thời Niên Thiếu Của Chúng Ta (10)](/dai-than-dan-vao-nguc-101-nu-hon-sau/chuong-80-toi-hoai-niem-la-thoi-nien-thieu-cua-chung-ta-10)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Connection: close

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown: Duolingo: Học tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha và các tiếng khác miễn phí

Server: nginx/1.4.6 (Ubuntu)

Connection: Close

Pragma: no-cache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-control: no-cache="set-cookie"

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
## Are you sure?
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
Một hôm trước khi ra đồng ăn cỏ Dê mẹ dặn con: - Con ở nhà cho ngoan! Mẹ đi ra đồng ăn một ít cỏ tươi để có nhiều sữa ngọt cho con bú. Ai gọi cửa cũng đừng mở cửa nhé! Nếu không, thì con sói vào nó ăn thịt con đấy! Dê con vâng lời mẹ và hỏi thêm: - Thế mẹ về thì làm thế nào con biết mà mở cửa! Dê mẹ khen con thông minh và dặn con: - Lúc nào mẹ về mẹ gọi cửa thì mẹ sẽ nói: con chó sói hung ác, đuổi cổ nó đi , thế là con mở cửa cho mẹ. Nhưng con sói hung ác nấp gần đó đã nghe Dê mẹ dặn dê con như thế rồi. Dê mẹ vừa đi khuất,coi sói hung ác đã chạy lại gọi cửa "Cạch, cạch, cạch! Con chó sói hung ác, đuổi cổ nó đi Dê con ở trong nhà, nghe tiếng gõ cửa vội vàng chạy ra. Nghe đúng câu mẹ dặn, nó định mở cửa, nhưng sao nó thấy tiếng gọi lại ồm ồm chứ không phải tiếng mẹ. Dê con bèn nghĩ ra một kế và bảo: - Mẹ đấy ư? Sao hôm nay tiếng mẹ lại ồm ồm thế? Con chó sói sợ bị lộ nhưng nó vẫn khôn ngoan trả lời: - Mẹ ra ngoài đồng bị cảm gió nên khản tiếng đấy Dê con vẫn còn ngại: - Mọi lần mẹ về vẫn thò chân vào khe cửa cơ mà? Chân mẹ thon thon, con nhìn thấy là biết ngay. Con Sói lại tìm cách chống chế: - Mẹ giẫm phải gai, chân sưng vù lên, thò vào khe cửa không vừa nữa. Con mở cửa cho mẹ vào ! Dê con cúi sát xuống đất nhìn qua khe cửa ,nó thấy cái chân lem luốc đen sì. Nó bảo chó sói : - Thôi anh sói ơi ! chính anh rồi! Anh cút đi kẻo mẹ tôi về húc cho anh vỡ bụng ra đấy! Chân anh đen sì thế kia kìa? Ai còn lạ gì nữa! Bị lộ, con sói vội vàng bỏ đi. Nhưng nó vẫn nghĩ cách lừa dê con. Nó chạy ngay đến một cửa hàng bánh. Chờ lúc người làm bánh đi vắng, nó vội cho chân vào thing bột, bột dính đến đầu gối. Xong xuôi, nó chạy vội về gọi dê con: - Cạch, cạch, cạch! Con chó sói hung ác, đuổi cổ nó đi! Dê con chạy vội ra ngó qua khe cửa, lần này nó thấy rô ràng bốn chân trắng. Thôi đích là mẹ nó đã về? Nhưng cái mũi thính của nó lại ngửi thấy mùi gì hôi hôi chứ không phải thơm mùi sữa như mẹ nó. Dê con ngần ngại, khe khẽ bắc ghế trèo lên nghếch cổ nhìn qua khe tường ra ngoài .Nó thấy hai cái tai lem luốc và nhọn hoắt. Thôi đúng là tai chó sói rồi, Dê con gọi chó sói và bảo: Tai anh đen và nhọn, chẳng giống tai mẹ tôi đâu! Sừng mẹ tôi nhọn lắm ! Anh Sói hung ác ơi,cút ngay đi kẻo mẹ tôi về, mẹ tôi lại húc cho anh vỡ bụng đấy! Con chó sói bị lộ vội vàng bỏ chạy. Nó cố hết sức tìm cách giấu đôi tai lem luốc và nhọn hoắt mà không được. Nó chưa dám trở lại thì dê mẹ đã về gõ cửa: "Cạch, cạch, cạch!Con chó sói hung ác, đuổi cổ nó đi!". Dê con nghe đúng tiếng mẹ. Nó cúi nhìn qua khe cửa, đúng là chân mẹ .Nó trèo lên nhìn qua khe tường, đúng là tai mẹ.Nó mở ngay cửa cho mẹ nó vào. Nó kể chuyện con chó sói
+ Dê con nhanh trí đã không mắc lừa Chó Sói (trích các đoạn: Dê con phát hiện ra tiếng Chó Sói ồm ồm không giống tiếng của Dê mẹ. Dê con nhìn qua khe cửa thấy cái chân đen xì của Chó Sói.Lưu ý: Khi phân tích từng nhân vật.đến lừa cho dê mẹ nghe.. Chó sói nấp ở trong bụi cây gần đấy đang dỏng tai lên nghe trộm. âu yếm.Trẻ đánh giá được tính cách của các nhân vật: Dê con thận trọng và nhanh trí. . Giọng của Dê con cương quyết. "Mọi lần mẹ về. anh Sói ơi! Chính anh rồi.. Phỏng theo truyện Gờrim Hoàng Thái Anh "Bài soạn lớp mẫu giáo nhỡ" Nhà xuất bản Giáo dục 1978. có giáo đặt các câu hỏi để trẻ nắm được ngữ điệu giọng của nhân vật: Dê mẹ dặn gì Dê con? Giọng của Dê mẹ như thế nào? . Chó sói dối trá và lừa gạt.Tranh minh họa: Tranh l: Dê mẹ đang dặn dê con ở trong nhà. II.. Tranh 3: Chó sói thò một chân đâ nhúng bột trắng toát đến đầu gối vào khe cửa nhà Dê con. chân giẫm phải gai nến sưng vù lên.". III. Giọng của Dê con nhẹ nhàng.."." và Tai anh đen và nhọn . thông qua nội dung giáo dục trẻ vâng lời cha mẹ.( mạnh mẽ trong các câu: thôi. + Chó Sói đă tìm mọi cách để đánh lừa Dê con (trích các đoạn: Chó Sói gọi cửa. . nhẹ nhàng. Yêu cầu: . Chú ý nhấn vào câu Dê mẹ dặn con: "Lúc nào mẹ về gọi cửa. Chó Sói nói dối là bị cảm nên giọng ồm ồm. Dê mẹ ôm con vào lòng... tỏ sự nghi ngờ trong các câu: "Mẹ đấy ư? .Kể diễn cảm: + Ðoạn 1: Giọng Dê mẹ dịu dàng. . . Tranh 4: Dê mẹ đang nghe Dê con kể lại chuyện Chó sói đă đánh lừa dê con như thế nào. Dê con bắc ghế nhìn qua khe tường thấy đôi tai nhọn hoắt của Chó Sói). Cách tiến hành: . Dê con từ trong nhà nhìn ra ngoài khe cửa. khen con giỏi và can đảm.Kể trích dẫn và làm rõ các ý: + Dê mẹ dặn dê con ở nhà trông nhà (trích đoạn dê mẹ dặn Dê con).. Chuẩn bị: . Tranh 2: Chó sói gõ cửa nhà Dê con.Trẻ hiểu nội dung. mẹ vẫn?".. Giọng Dê con ngây thơ. I." + Ðoạn 2: Giọng của chó sói ồm ồm nhưng nhẹ nhàng (vì nó cố bắt chước giọng của Dê mẹ lừa Dê con).Trẻ so sánh được tên truyện với nội dung và kể lại truyện. Dê mẹ cho con bú một bữa thơm và ngọt. Chó Sói cho chân vào thùng bột).
cô giáo hỏi trẻ: Tại sao câu chuyện lại được đặt tên là dê con nhanh trí. . Cô cho kể lại truyện dưới hình thức đóng kịch sau khi trẻ đã kể được câu chuyện (theo kich bản). Giọng của nó như thế nào? Qua phân tích.Chó sói gọi cửa nhà Dê con.

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: nginx

X-Served-By: cache, cache-dca17720-DCA

Set-Cookie: stg=85; Domain=.scribd.com; Path=/; Expires=Sat, 17-Jun-28 02:10:42 GMT

X-Page-Type: docview

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-Cache: MISS, MISS

X-Content-Type-Options: nosniff

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: no-cache

Vary: Accept-Encoding, User-Agent


markdown:
# terne
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít
Số nhiều
|
|Giống đực
|
|
|
|Giống cái
|
|**terne** [/tɛʁn/](/wiki/Wiktionary:IPA)
[Mờ](/wiki/m%E1%BB%9D) [xỉn](/wiki/x%E1%BB%89n), [lờ](/wiki/l%E1%BB%9D)đờ. *Blanc*— màu trắng xỉn **terne** *Oeil*— mắt lờ đờ **terne**
-
[Tẻ](/wiki/t%E1%BA%BB), [tẻ nhạt](/w/index.php?title=t%E1%BA%BB_nh%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1). *Style*— lời văn tẻ nhạt **terne** *Existence*— cuộc sống tẻ nhạt **terne**
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

X-Cache: cp1068 miss, cp1066 miss

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiktionary.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiktionary-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiktionary-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


markdown:
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp bị nén kết hợp với hội tụ gió trên cao nên đêm qua (tính đến 1h sáng 11/9) ở các tỉnh vùng núi và Trung Du đã có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to. Một số nơi có lượng mưa lớn trong 6h qua như: Yên Bái 91mm, Hàm Yên (Tuyên Quang) 62mm, Hà Giang 51mm, Ngân Sơn (Bắc Kạn) 48mm,...
Dự báo, từ ngày hôm nay (11/9) đến hết ngày mai (12/9) ở Bắc Bộ tiếp tục có mưa vừa, có nơi mưa to; vùng núi và trung du có mưa to, có nơi mưa rất to với tổng lượng mưa từ 50-150mm; các tỉnh Quảng Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Cao Bằng, Hà Giang, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Điện Biên lượng mưa 100-200mm, có nơi trên 200mm. Thời gian mưa lớn xảy ra về đêm và sáng.
Khu vực Hà Nội: Từ hôm nay đến sáng mai (12/9): Có mưa rào và dông. Trong cơn dông có khả năng xảy ra gió giật mạnh.
| |![]()
|Mưa lớn trên diện rộng có thể gây ngập úng nhiều nơi|*Dự báo thời tiết các vùng trong cả nước ngày và đêm 11/9: *
Phía Tây Bắc Bộ: Nhiều mây, sáng và đêm có mưa, có nơi mưa vừa, mưa to và rải rác có dông. Gió nhẹ. Trong cơn dông có khả năng xảy ra tố, lốc và gió giật mạnh. Độ ẩm từ 70 - 98%.
Nhiệt độ thấp nhất từ 22 - 25
oC. Nhiệt độ cao nhất từ 29 - 32 oC.
Phía Đông Bắc Bộ: Nhiều mây, sáng và đêm có mưa, có nơi mưa vừa, mưa to; vùng núi và trung du sáng có mưa to, có nơi mưa rất to. Gió nhẹ. Trong cơn dông có khả năng xảy ra tố, lốc và gió giật mạnh. Độ ẩm từ 68 - 98%.
Nhiệt độ thấp nhất từ 23 - 26
oC. Nhiệt độ cao nhất từ 29 - 32 oC.
Thanh Hóa - Thừa Thiên Huế: Mây thay đổi, ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Độ ẩm từ 65 - 95%.
Nhiệt độ thấp nhất từ 25 - 28
oC. Nhiệt độ cao nhất từ 32 - 35 độ, có nơi trên 35 oC
Đà Nẵng đến Bình Thuận: Mây thay đổi, ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Độ ẩm từ 58 - 94%.
Nhiệt độ thấp nhất từ 25 - 28
oC. Nhiệt độ cao nhất từ 32 - 35 oC.
Tây Nguyên: Mây thay đổi, ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Độ ẩm từ 63 - 96%.
Nhiệt độ thấp nhất từ 21 - 24
oC. Nhiệt độ cao nhất từ 30 - 33 oC.
Nam Bộ: Mây thay đổi, ngày nắng, chiều tối có mưa rào và dông rải rác, đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Trong cơn dông có khả năng xảy ra tố, lốc và gió giật mạnh. Độ ẩm từ 61 - 96%.
Nhiệt độ thấp nhất từ 24 - 27
oC. Nhiệt độ cao nhất từ 31 - 34 oC.
Hà Nội: Nhiều mây, có lúc có mưa rào và dông. Gió nhẹ. Trong cơn dông có khả năng xảy ra gió giật mạnh. Độ ẩm từ 70 - 97%.
Nhiệt độ thấp nhất từ 24 - 27
oC. Nhiệt độ cao nhất từ 29 - 32 oC.
| |![]()
Đang đi xe đạp trên cầu thì trời mưa to, bất ngờ bị sét đánh trúng khiến người phụ nữ tử vong tại chỗ.
**Minh Tuệ (t/h)** *Theo Đời sống & Pháp lý*

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Cache-Control: max-age=600, private, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding


markdown:
Vào cuối tháng 3, đầu tháng 4 hoa ảnh đào nở rực rỡ khắp Nhật Bản, thu hút nhiều người đi ngắm. Ảnh chia sẻ của bạn Lê Thanh Thủy.
Lê Thanh Thủy
Mùa hoa anh đào Nhật Bản
Cộng đồng
© Copyright 1997 VnExpress, All rights reserved
® VnExpress giữ bản quyền nội dung trên website này.

Cache-Control: max-age=120, stale-while-revalidate=6, stale-if-error=864000, private

Set-Cookie: device_env_real=4; expires=Wed, 27-Jun-2018 01:53:17 GMT; path=/; domain=vnexpress.net


markdown:
Ngày 29/11, Công an thành phố Đà Nẵng đã tuyên dương việc dũng cảm bắt kẻ trộm của 2 sinh viên ĐH Kiến trúc Đà Nẵng là Nguyễn Tiến Sơn (25 tuổi) và Nguyễn Ngọc Tâm (24 tuổi, cùng ở phường Mỹ An, quận Ngũ Hành Sơn).
Khoảng 5h ngày 23/10, nghe tiếng tri hô của chủ nhà trọ, Sơn và Tâm đã dậy truy đuổi và bắt được kẻ trộm là Hoàng Văn Nguyện (22 tuổi, quê Lệ Ninh, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) giao dân phòng phường Mỹ An xử lý.
Những ngày qua, một công dân khác của Đà Nẵng là ông Phan Văn Phúc (tổ 31, phường Mỹ An, quận Ngũ Hành Sơn) cũng được Công an Đà Nẵng tặng Giấy khen cho thành tích truy bắt kẻ trộm.
Theo
*Công an nhân dân*

Set-Cookie: device_env_real=4; expires=Wed, 27-Jun-2018 02:04:47 GMT; path=/; domain=vnexpress.net


markdown:
**(VTC News) - Ngày 10/1, huyện Mù Cang Chải (Yên Bái) xuất hiện băng tuyết khi nhiệt độ giảm xuống còn 0 độ C.**
Chiều nay (10/1), Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ xảy ra rét đậm, rét hại trên diện rộng. Người dân cho biết khu vực huyện Mù Cang Chải (Yên Bái) bắt đầu xuất hiện băng tuyết.
![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 1](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/26694801_1990430504533625_2073174755_n-1-1543072.jpg)
* Hình ảnh băng tuyết tại khu vực đèo Khau Phạ, huyện Mù Cang Chải, Yên Bái. (Ảnh: Khánh Duy)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 2](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/26696104_1990430514533624_1782150357_n-1543269.jpg)
* Trên đèo, sương mù dày đặc phủ kín lối đi. (Ảnh: Khánh Duy)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 3](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/26754320_1990430491200293_1080628279_n-3-1543425.jpg)
* Khoảng 8h ngày 10/1, toàn bộ huyện Mù Cảng Chải chìm trong sương mù, băng tuyết với nhiệt độ 0 độ C. (Ảnh: Khánh Duy)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 4](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/26829210_1990466061196736_740286033_o-25-1647548.jpg)
* Hình ảnh băng tuyết được chụp tại Bản Chống Láo Sang - xã La Pán Tẩn - huyện Mù Cang Chải, Yên Bái. (Ảnh: Khánh Duy)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 5](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/26803526_1990466134530062_1063099602_n-26-1648056.jpg)
* Những hình ảnh này được chụp lúc 14h chiều nay (10/1). (Ảnh: Khánh Duy)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 6](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/26735194_1990466097863399_1012440896_o-27-16482710.jpg)
* Nhiệt độ lúc chiều nay là -1 độ C. (Ảnh: Khánh Duy)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 7](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/26829955_1990466084530067_494667000_o-28-1648556.jpg)
*Băng tuyết phủ trắng xóa. (Ảnh: Khánh Duy)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 8](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/bao-yen-bai-1-35-1816021.jpg)
*Nhiệt độ sáng sớm -3 độ C đã gây ra hiện tượng đóng băng tại Mù Cang Chải. (Ảnh: Báo Yên Bái)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 9](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/bao-yen-bai-2-36-1816256.jpg)
*Người dân thích thú chụp ảnh. (Ảnh: Báo Yên Bái)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 10](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/bao-yen-bai-3-37-18163510.jpg)
*Băng tuyết phủ kín cây cối. (Ảnh: Báo Yên Bái)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 11](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/bao-yen-bai-4-38-1816448.jpg)
*Đóng băng hàng loạt cây. (Ảnh: Báo Yên Bái)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 12](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/bao-yen-bai-5-39-1816510.jpg)
* (Ảnh: Báo Yên Bái)* **Video: Những địa điểm miền Bắc rét nhất trong đợt lạnh này**
![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 13](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/t-4-5-1544590.jpg)
*Học sinh tại bản Dào Xa - xã Kim Nọi - huyện Mù Cang Chải được nghỉ học khi rét xuống còn -1 độ C vào lúc sáng sớm.* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 14](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/t-3-6-1545150.jpg)
*Sáng nay 10/1, các trường học tại huyện Mù Cang Chải, Yên Bái cho học sinh nghỉ học.* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 15](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/t-2-7-1545276.jpg)
*Học sinh tại Mù Cang Chải nghỉ học để đảm bảo sức khỏe khi nhiệt độ giảm xuống còn 0 độ C .* **Video: Vì sao mùa Đông năm nay rét bất thường?**
![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 16](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/baolaocai-1-11-1551150.jpg)
* Từ ngày 8/1, do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, nền nhiệt độ ở khu du lịch Sa Pa xuống rất thấp. (Ảnh: Báo Lào Cai)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 17](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/baolaocai-5-12-1551254.jpg)
* Lúc 7 giờ sáng 10/1, Trạm khí tượng ở thị trấn Sa Pa ghi nhận được nhiệt độ xuống còn 2,8 độ C. (Ảnh: Báo Lào Cai)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 18](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/baolaocai-6-13-1551359.jpg)
*Thị trấn Sa Pa mây mù bao phủ. (Ảnh: Báo Lào Cai)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 19](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/baolaocai-2-14-1551470.jpg)
* Rét đậm, rét hại đã khiến cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng. (Ảnh: Báo Lào Cai)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 20](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/baolaocai-3-15-1551577.jpg)
* Các trường học phải cho học sinh nghỉ, nông dân không thể ra đồng canh tác. (Ảnh: Báo Lào Cai)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 21](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/baolaocai-4-16-1552079.jpg)
* Một gia đình người Mông phải di chuyển trâu xuống vùng thấp để tránh rét. (Ảnh: Báo Lào Cai)* ![ Nhiet do xuong 0 do C, Mu Cang Chai xuat hien bang tuyet hinh anh 22](https://vncdn9.secureswiftcontent.com/files/ctv.giaoduc/2018/01/10/s7-21-1600545.jpg)
* Nhiều người bán hàng trên phố phải đốt lửa sưởi ấm. (Ảnh: Báo Lào Cai)* *>>> Đọc thêm: * [Làm thế nào để giữ ấm khi thời tiết dưới 10 độ C?](https://vtc.vn/suc-khoe/lam-the-nao-de-giu-am-khi-thoi-tiet-duoi-10-do-c.1-374627.htm) * (tổng hợp)*

Cache-Control: public

X-Fastcgi-Cache: MISS


markdown:
Bệnh sán chó có lây từ người sang người không? Trong tất cả các bệnh có nguy cơ lây từ chó sang người phải kể đến: bệnh dại, vi khuẩn và ký sinh trùng, dị ứng.
Cho dù chúng ta coi chó cưng là một thành viên thân thiết trong gia đình. Nhưng nếu tiếp xúc quá thân thiết, sẽ mang đến cho chúng ta không ít “rắc rối”. Đặc biệt là phải chú ý những căn bệnh cả người và chó đều mắc phải. Những bệnh mà chó và chủ nhân dễ mắc phải đó là gì. Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây!
**Bệnh ở chó lây sang người: Bệnh dại**
Nói đến bệnh dại, mọi người đều biết là “có thể phòng không thể trị”, cũng là một loại bệnh có tỷ lệ tử vong cao nhất. Tuy chó con của chúng ta đã tiêm phòng bệnh dại. Nhưng không phát bệnh không đại biểu không có độc. Vì thế, không bao giờ tiếp xúc quá thân mật với chó con, tránh tiếp xúc nước bọt, máu… Càng không được tiếp xúc với chó mèo không rõ nguồn gốc trên đường. Cũng như những loại động vật hoang dã khác.
**Bệnh ở chó lây sang người: Vi khuẩn & ký sinh trùng**
Các loại vi khuẩn và ký sinh trùng của chó con đều sẽ tấn công con người. Đây cũng là vấn đề người và vật cùng bị bệnh. Tuy sẽ không tạo nên hậu quả xấu, nhưng chó con khó chịu, chúng ta cũng sẽ không yên tâm. Cố gắng không để chó con tiếp xúc với những nguồn bệnh vi khuẩn, lúc bình thường phải bảo vệ thật tốt. Không đến những nơi hoang dã, khử độc môi trường trong phòng định kỳ. Mỗi ngày kiểm tra tình trạng lông của chó. Vào mùa xuân hạ, tiến hành biện pháp tẩy giun cho chó con.
**Bệnh ở chó lây sang người: Giun**
Giun đũa là ký sinh trùng bên trong cơ thể. Đối với chó con, đối với con người đều có nguy hiểm, đặc biệt là đối với trẻ nhỏ. Chó từ 3 tháng đến nửa năm, cho dù phát hiện được chó con có giun hay không, đều phải tiến hành tẩy giun định kỳ. Cũng có nghĩa là, sau khi chúng ta vuốt ve, tiếp xúc với chó con, đều phải rửa sạch hai tay. Đối với tất cả thức ăn và đồ dùng. Đặc biệt là các loại thịt, hoa quả, rau, đều phải khử độc, diệt khuẩn, tránh bị bệnh qua đường miệng. Nếu phát hiện vì ký sinh trùng dẫn đến không thoải mái. Cho dù là chó cưng hay chúng ta, đều phải nhanh chóng đến
[bệnh viện thú y](https://www.bacsithuy.org). **Bệnh ở chó lây sang người: Dị ứng**
Đây là do chó gây ra, tạo nên ảnh hưởng nghiêm trọng cho 2% người bị dị ứng với lông thú cưng. Đặc biệt là đối với da, hệ thống hô hấp của chúng ta sẽ sinh ra các phản ứng: ngứa da, chảy nước mắt, chảy nước mũi, khó thở, buồn nôn, hắt hơi. Thậm chí xuất hiện co thắt phế quản, hen suyễn. Nếu tình hình nghiêm trọng, tốt nhất tìm nguồn gây dị ứng, nếu có liên quan đến chó cưng, phải nghe theo lời dặn của bác sĩ.
Tất nhiên, tăng độ ẩm, lọc không khí, để cún cưng cách xa phòng ở của người, thường xuyên chải lông và tắm rửa, làm sạch khăn trải giường, sa lon, đồ dùng của chó con,… sẽ giảm bớt dị ứng.

Cache-Control: max-age=0, no-cache


markdown:
Nhạc MP3: Hát Chầu Văn MP3
Phóng viên: Việc được cấp phép biểu diễn chính thức tại Việt Nam có mang đến cho chị cảm xúc đặc biệt?
- Ca sĩ Thanh Hà: Được một đơn vị sản xuất chương trình truyền hình thực tế mời về nước làm giám khảo, tôi quyết định nhận lời và xem đây là cơ hội để thực hiện các dự án âm nhạc của mình tại Việt Nam. Tôi đang rất phấn khích về việc thực hiện 2 album nhạc với sự hợp tác của nhạc sĩ Đức Trí.
Với nghệ sĩ, đích đến là khán giả nên được đi nhiều nơi, hát ở nhiều sân khấu là may mắn đối với họ. Tôi cũng vậy và đang tận hưởng niềm hạnh phúc đó.
Ngày càng nhiều ca sĩ cải lương hải ngoại về nước hoạt động nghệ thuật. Nhiều người bảo rằng thị trường ở nước ngoài đang bị thu hẹp dần với họ. Chị có là người trong số đó?
- Tức là bảo chúng tôi ế sô đấy! Nếu tôi nói không phải thì bạn có tin không khi chưa nắm lịch diễn của tôi? Thực tế, tôi về Việt Nam quay hình được 4 ngày là phải bay đến Canada. Ở đó được 2 ngày, tôi lại về Mỹ để đi sô.
Không sôi nổi như ở Việt Nam nhưng chúng tôi vẫn còn lịch diễn tính đến thời điểm này. Tôi luôn tin ca sĩ nào cũng có những đối tượng khán giả riêng của mình, chắc chắn trong đó có không ít khán giả trung thành. Tôi cũng không ngoại lệ.
Nhưng rõ ràng, đông đảo khán giả trẻ hiện nay không biết và cũng chẳng thích nhạc xưa - nơi những giọng ca như chị đạt đến đỉnh cao với những bản tình ca nổi tiếng?
- Đúng vậy! Mỗi thời mỗi khác và đối tượng công chúng cũng sẽ thay đổi theo thời gian. Dù vậy, điều đó không có nghĩa những giá trị cũ bị xóa sổ. Vẫn có những khán giả của tình ca, vẫn có những khán giả yêu thích nhạc xưa hay giọng hát thuộc thế hệ trước như tôi.
Tất nhiên, với những bạn thật trẻ, những người tiếp cận văn hóa phương Tây từ rất nhỏ thì việc bắt buộc hay kêu gọi họ nghe nhạc xưa là không thể. Chúng ta phải chấp nhận quy luật phát triển đó.
Không chỉ xinh đẹp, chị còn có giọng hát trời phú. Đó là lợi thế cạnh tranhcủa chị trên con đường ca hát?
-Ở tuổi này, tôi tin ông Trời không cho ai tất cả, cũng chẳng đẩy ai vào bước đường cùng. Nếu tôi là “hồng nhan” thì những gì trải qua hai lần hôn nhân tan vỡ có lẽ chính là ‘bạc mệnh”.
Đó hẳn là một quá khứ đầy ám ảnh trong cuộc đời chị?
-Ở thời điểm này, tôi không còn thấy nó quá nặng nề nữa. Nó đơn giản là một giai đoạn không tươi sáng trong cuộc đời mà mình đã phải trải qua mà thôi.
Nếu nhìn ở khía cạnh tích cực, biết đâu nhờ đổ vỡ hôn nhân mà tôi hát hay hơn? Tôi của hôm nay chững chạc, chín chắn, trưởng thành hơn nên chắc chắn hát cũng bằng trái tim với nhiều trải nghiệm. Chẳng phải hát tình ca thì cần sâu lắng hơn sao?
Chị đã vượt qua điều ấy như thế nào để tìm được hạnh phúc hiện tại?
- Tôi chia tay người chồng đầu tiên khi con gái chúng tôi mới mười mấy tháng tuổi. Cuộc sống của 2 mẹ con phải chịu cực khổ, đau buồn nhưng cũng nhanh chóng trôi qua. Nhưng thất bại của cuộc hôn nhân thứ hai khiến tôi bị ám ảnh và tự nhốt mình, gần như tuyệt giao với cuộc sống bên ngoài vì lại sợ bị tổn thương. Tôi đau một nhưng thấy sợ mười.
Thời gian là liều thuốc thần kỳ. Mình càng cố tỏ ra mạnh mẽ chỉ cho thấy mình càng yếu đuối, càng để nỗi sợ lấn át, không muốn thoát ra đối mặt với sự thật. Tôi đã đắm chìm trong những đớn đau và sợ hãi nhưng rồi nhận ra trái đất vẫn quay, cuộc sống vẫn tiếp tục và đau đớn nào cũng phải gạt qua để bắt nhịp với đời sống thực tại. Tôi đối mặt với mất mát để kiếm tìm những điều tốt đẹp, vui vẻ hơn cho mình.
“Và con tim đã vui trở lại”?
- Đúng thế! Nhưng tôi có quan điểm rất rõ ràng về tình yêu và chuyện hôn nhân. Trải qua 2 lần hôn nhân đổ vỡ, tôi không tin hôn nhân vững bền.
Tôi vẫn cứ yêu bằng tất cả sinh lực của mình nhưng không chịu đau đớn nào từ tình yêu nữa. Tôi và người hiện tại cứ là tình nhân của nhau để nuôi dưỡng tâm hồn cho nhau, còn kết hôn lần nữa chắc chắn sẽ không có.
Chị đã mạnh mẽ hơn sau những mất mát?
- Nếu bạn cùng lúc vừa làm cha vừa làm mẹ, tôi tin bạn mạnh mẽ một cách không tưởng. Đôi khi tôi còn thấy phục mình. Mất mát quá nhiều cũng có cái hay của nó. Bạn sẽ thấy rằng mọi thứ trôi qua đều rất nhẹ nhàng. Đau đớn thì cũng đau đớn rồi, buồn - vui - hạnh phúc cũng đã trải qua hết rồi.
Giờ mọi thứ với tôi trở nên vô thường. Tôi biết hôm nay mình rất vui, đang yêu đó, hạnh phúc đó nhưng nếu hỏi rằng có niềm tin vào ngày mai không thì tôi trả lời “không”. Vì sao ư? Vì tôi chỉ biết mình đang sống cuộc sống của hôm nay và sẽ sống như không có ngày mai. Chuyện của ngày mai, hãy để mai tính!
Một phụ nữ đầy trải nghiệm như chị ắt hẳn nhìn về cuộc sống cũng đầy những khác biệt?
- Tôi không biết nữa nhưng thấy mình đã thay đổi rất nhiều so với trước đây. Trải qua những đớn đau và mất mát, tôi dễ dàng thấu hiểu nỗi đau của người khác, biết bao dung với những sai lầm. Vì thế, tôi biết sống nhượng bộ.
Điều đó không có nghĩa tôi sợ hay hèn nhát nhưng tôi hiểu cuộc đời này, nếu lúc nào mình cũng muốn hơn người thì làm sao tìm được sự bình yên? Suy cho cùng, phụ nữ cũng chỉ đi tìm sự bình yên trong cuộc đời mà thôi.
Luôn làm mới mình
Ca sĩ Thanh Hà mang hai dòng máu Việt- Mỹ, từng là nhân vật trong cuốn “Coming Home - Trở về nhà” của tác giả kịch bản cải lương người Mỹ Thomas, với tư cách là một trong những người con lai thành đạt nhất nên nhiều người biết về chị. Thanh Hà cho biết khi sang Mỹ, chị làm đến 13 công việc để kiếm sống.
Sở hữu một gương mặt rất Jennifer Lopez nhưng ca sĩ Thanh Hà lại hát những bản tình ca đằm thắm, da diết và khắc khoải. Sự đối lập thú vị ấy đã góp phần làm nên một Thanh Hà thực sự khác biệt trong trái tim người yêu nhạc. Nhiều người cho rằng Thanh Hà là một giọng hát không cần lăng-xê, quảng bá cũng nổi tiếng. Thế nhưng, chị tiết lộ: “Tôi cũng gặp rất nhiều khó khăn. Phải nói rằng trong nghề này, một số ca sĩ gặp may mắn vì thời gian đầu đi hát đã được nhiều người nâng đỡ. Trong khi đó, tôi phải tự giúp mình, tự hoàn thiện mình. Không ai giúp tôi những điều ấy. Tôi luôn cố gắng làm mới mình từ cách thức trình diễn đến âm nhạc”.
Nguồn: cailuongvietnam.com
Nhạc MP3: Hát Chầu Văn MP3, bán máy phát điện cũ sài gòn
Xem thêm bình luận
[ 470 Video] Rượu Tình - Cải Lương Hồ Quảng - Ngọc Huyền, Vũ Linh, Kim Tử Long
[ 239 Video] Cải Lương Cổ - Trạng Quyét - Kim Tử Long, Bình Tinh, Trinh Trinh
[ 932 Video] Cải Lương Hay - Khóc Vì Chồng Con - Ngọc Huyền, Vũ Linh, Út Bạch Lan
[ 832 Video] Cải Lương Việt - Ngõ Hẹp Đời Người - Vũ Linh, Tài Linh, Thoại Mỹ
[ 688 Video] Cải Lương Tết - Cưới Vợ Ăn Tết - Đào Vũ Thanh, Hồng Yến, Thanh Tâm, Nhã Thy
[ 537 Video] Cải Lương Tết - Miền Quê Đón Tết - Quế Trân, Linh Trung, Lam Tuyền, Tấn Bo
[ 1224 Video] Tuồng Cải Lương Xưa - Tìm Lại Cuộc Đời - Mỹ Châu, Thanh Tuấn, Giang Châu, Hà Mỹ Xuân
[ 716 Video] Phim Cải Lương Cõi Tình - Vũ Linh,Tài Linh
[ 820 Video] Cải Lương Công Chúa Diệu Thiện - Ngọc Huyền, Vũ Linh, Diệp Lang, Thoại Mỹ 2019
Với sự xúc động, nghệ sĩ tài danh Minh Cảnh đã có những chia sẻ tâm tình trong lần về nước biểu diễn sau 13 năm xa quê hương.
Nhiều đồng nghiệp, bạn bè tề tựu tại Nhà tang lễ TP HCM (25, Lê Quý Đôn, Q.3) sáng 10-6, thắp nén nhang tiễn biệt NSND – Đạo diễn Nguyễn Huy Thành.
Ngày 11-6, theo giờ địa phương, tại miền Nam tiểu bang California - Mỹ, Nguyễn Ngô Hồng Châu (Xí Ngầu) - con gái NSND Hồng Vân - đã lên xe hoa.
CLVNCOM - Nữ nghệ sĩ Tịnh Đế Liên Hoa LMH ở Touluose - Pháp gởi email cho tôi biết: bạn TG viết tiểu sử soạn giả Hoàng Việt như sau: « Hoàng Việt tên Phan Văn Việt, sanh ngày 3 tháng 11 năm 1928, đài trưởng đoàn Dạ Lý Hương từ năm 1963 » và hỏi tôi đúng không?
Là con gái của NSND Thanh Tòng, từ nhỏ đã sống trong môi trường nghệ thuật cải lương, NSƯT Quế Trân hiện là một trong những nghệ sĩ đắt show và nhận được nhiều sự yêu mến của khán giả.
Sáng 28-5, đông đảo nghệ sĩ sân khấu đã tiễn đưa nghệ sĩ Mai Lan về nơi an nghỉ cuối cùng. NSƯT Hữu Châu đã xúc động bày tỏ nỗi niềm đối với nữ nghệ sĩ tài hoa mà anh luôn kính trọng.
Mới làm xong cái chat mà ko ai chat, cũng bùn 😂😂😂
[ 30959 Video] Cải Lương Xã Hội - Không Chồng - Vũ Linh Tài Linh
[ 26242 Video] Cải Lương Xưa - Bơ Vơ - Lệ Thủy & Minh Vương & Mỹ Châu
[ 15172 Video] Kẻ Chợ Người Quê - Vũ Linh, Tài Linh, Thanh Ngân, Tấn Beo
[ 11560 Video] Bụi đời - Cải lương trước 1975 Hùng Cường, Bạch Tuyết, Mỹ Châu, Dũng Thanh Lâm
[ 11209 Video] Phạm Công Cúc Hoa - Vũ Linh
[ 9105 Video] Cải Lương Xã Hội: SỐ PHẬN
Bản quyền © 2015 - 2018. Mọi người có thể lấy bất cứ thông tin trên website nếu bạn là fan cải lương việt nam - www.cailuong.net

Cache-Control: private, no-store, must-revalidate


markdown: Acer 5610z của mình chỉ hiển thì logging off hoài nhưng vẫn kô shutdown được.Có ai biết cách khắc phục dùm mình không vậy ?

X-Frame-Options: DENY

Set-Cookie: xf_session=2HU3fpMHTEq-iAkt_CxwMla6s8fac_KE; path=/; secure; HttpOnly

X-Page-Speed: Powered By HHVN

X-Content-Options: nosniff


markdown:
Trang Chủ
Giới thiệu
Công ty
Công trình
Thiết kế Shop thời trang
Thiết kế Shop mỹ phẩm
Thiết kế Shop giày dép
Thiết kế cửa hàng điện thoại
Thiết kế Siêu thị Mini
Căn hộ Chung Cư
Sản phẩm nội thất
Xưởng sản xuất
Hình ảnh thi công
Tư vấn
Dịch vụ
Liên hệ
Trang chủ
»
Thiết kế nội thất phòng ngủ đẹp
»
chan-dung
chan-dung
Bài viết liên quan
Thiết kế, thi công tủ bếp xinh đẹp
Thiết kế, thi công nội thất Shop – Showroom đẹp
0972252837
© 2017 PV Interior Design

Vary: Accept-Encoding, Cookie


markdown:
# Nhãn Cards
-
[Hơn](https://ati-catalyst-install-manager.updatestar.com/vi) [ATI Catalyst Install Manager 3.0.833](https://ati-catalyst-install-manager.updatestar.com/vi) [ATI Technologies, Inc.](https://www.updatestar.com/vi/publisher/ati-technologies-inc-20669)- Shareware -Chất xúc tác cài đặt quản lý cho Radeon thẻ. Đây là một công cụ phần mềm di sản, tải driver mới nhất cho card đồ họa của bạn từ liên kết tải xuống dưới đây. [Thông tin thêm...](https://ati-catalyst-install-manager.updatestar.com/vi)
-
[Hơn](https://recuva.updatestar.com/vi) [Recuva 1.53.1087](https://recuva.updatestar.com/vi) [Piriform Ltd.](https://www.updatestar.com/vi/publisher/piriform-ltd-20371)- 2,4MB - Freeware -Recuva là một phần mềm miễn phí Windows Tiện ích để khôi phục tập tin đã vô tình xóa từ máy tính của bạn. Điều này bao gồm các tập tin làm trống từ thùng rác cũng như hình ảnh và các tập tin đã bị xóa do lỗi người sử dụng từ thẻ nhớ máy … [Thông tin thêm...](https://recuva.updatestar.com/vi)
-
[Hơn](https://toshiba-value-added-package.updatestar.com/vi) [TOSHIBA Value Added Package 1.6.35.6406](https://toshiba-value-added-package.updatestar.com/vi) [TOSHIBA Corporation](https://www.updatestar.com/vi/publisher/toshiba-corporation-21626)- 67,4MB - Freeware -Gói này sẽ cài đặt một loạt các tiện ích quan trọng.-TOSHIBA thành phần phổ biến điều khiển là một thành phần thiết yếu của Windows Vista. [Thông tin thêm...](https://toshiba-value-added-package.updatestar.com/vi)
-
[Hơn](https://gpu-z.updatestar.com/vi) [GPU-Z 2.9.0](https://gpu-z.updatestar.com/vi) [techPowerUp](https://www.updatestar.com/vi/publisher/techpowerup-302968)- 2MB - Freeware -GPU-Z là một tiện ích hạng nhẹ được thiết kế để cung cấp cho bạn tất cả thông tin về video card và GPU của bạn.Tính năng chính:-Hỗ trợ NVIDIA và ATI thẻ-Hiển thị adapter, GPU và hiển thị thông tin-Hiển thị ép xung, mặc định đồng hồ và đồng … [Thông tin thêm...](https://gpu-z.updatestar.com/vi)
-
[Hơn](https://siw.updatestar.com/vi) [SIW - System Information for Windows 2014 2015 5.2.0707](https://siw.updatestar.com/vi) [Topala Software Solutions](https://www.updatestar.com/vi/publisher/topala-software-solutions-2444)- 2,4MB - Freeware -SIW là một công cụ nâng cao hệ thống thông tin cho Windows sẽ phân tích máy tính của bạn và thu thập các thông tin chi tiết về thuộc tính hệ thống và cài đặt và nó sẽ hiển thị một cách vô cùng dễ hiểu. [Thông tin thêm...](https://siw.updatestar.com/vi)
-
[Hơn](https://www.updatestar.com/vi/detail/avm-fritz-fax-f%C3%BCr-fritz-box) [AVM FRITZ!fax für FRITZ!Box 3.7.61.0](https://www.updatestar.com/vi/detail/avm-fritz-fax-f%C3%BCr-fritz-box) [AVM Berlin](https://www.updatestar.com/vi/publisher/avm-berlin-21333)- 17MB - Freeware -Ứng dụng cho việc gửi/nhận fax với AVM Fritz! Các sản phẩm như Fritz! Thẻ ISDN-thẻ hoặc Fritz! Hộp DSL-WLAN-Router. [Thông tin thêm...](https://www.updatestar.com/vi/detail/avm-fritz-fax-f%C3%BCr-fritz-box)
-
[Hơn](https://design-print.updatestar.com/vi) [Design & Print 4.0.0](https://design-print.updatestar.com/vi) [Avanquest](https://www.updatestar.com/vi/publisher/avanquest-5185)- 472MB - Commercial -Tìm cách để tạo ra một professonal và hình ảnh mạnh mẽ cho công ty của bạn nhưng không có ngân sách để thuê ngoài sáng tạo để một công ty thiết kế? Thiết kế & in là giải pháp của bạn. [Thông tin thêm...](https://design-print.updatestar.com/vi)
-
[Hơn](https://businesscards-mx.updatestar.com/vi) [BusinessCards MX 5.0](https://businesscards-mx.updatestar.com/vi) [Mojosoft Business Cards Software](https://www.updatestar.com/vi/publisher/mojosoft-business-cards-software-10095)- 73,4MB - Demo -Chương trình này sẽ giúp để thiết kế và in một thẻ kinh doanh chuyên nghiệp. Giao diện của chương trình đã được thiết kế theo cách mà thậm chí là một người sử dụng đầu sẽ không có vấn đề với cách sử dụng chương trình. [Thông tin thêm...](https://businesscards-mx.updatestar.com/vi)
-
[Hơn](https://terratec-home-cinema.updatestar.com/vi) [TerraTec Home Cinema 6.28.02](https://terratec-home-cinema.updatestar.com/vi) [TerraTec](https://www.updatestar.com/vi/publisher/terratec-7341)- Freeware -TerraTec Home Cinema là giải pháp mạnh mẽ và hiệu quả từ TerraTec truyền hình trên máy tính. Biến máy tính của bạn thành một máy ghi video mạnh mẽ với hướng dẫn sử dụng hoặc lập trình ghi (thậm chí thông qua Internet).Tất cả các tiêu chuẩn … [Thông tin thêm...](https://terratec-home-cinema.updatestar.com/vi)
-
[Hơn](https://free-solitaire-3d.updatestar.com/vi) [Free Solitaire 3D 4.4](https://free-solitaire-3d.updatestar.com/vi) [Grass Games](https://www.updatestar.com/vi/publisher/grass-games-6496)- 5,8MB - Freeware -Play all your favourite solitaire games, including Freecell, Spider, Gaps and Klondike, for free !Beautiful 3D graphics, fully customizable board sets, unique lighting effects and much more make this a must for all solitaire fans. [Thông tin thêm...](https://free-solitaire-3d.updatestar.com/vi)

Cache-Control: public, max-age=1800


markdown:
Kinh nghiệm mua vali
Kinh nghiệm mua vali đi du học
valikeo.vn tự hào là đơn vị cung cấp vali kéo hàng hiệu chính hãng tại TP HCM và Hà Nội. Với đội ngũ nhân viên thân thiện và chế độ bảo hành tốt, bạn sẽ tìm được một chiếc vali kéo từ giá rẻ cho đến cao cấp tại valikeo.vn.
Đăng ký ngay email để nhận mã giảm giá 5% khi mua online hoặc tại cửa hàng KOS Shop

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


markdown:
Loading...
Yêu ai đó?...Hãy nói ra.
Không ai biết mọi thứ trong đầu bạn đang diễn ra như thế nào.
Hãy "thể hiện" tốt hơn là "trông chờ".
Yêu ai đó?...Hãy nói ra. Không ai biết mọi thứ trong đầu bạn đang diễn ra như thế nào. Hãy "thể hiện" tốt hơn là "trông chờ&q...
Thuận theo tự nhiên là cảnh giới cao nhất của trí tuệ. Mời tham gia chia sẻ bài viết trên
[ tùy duyên. DIỄN ĐÀN](https://plus.google.com/u/1/communities/103819094002463926339)
## 0 nhận xét:

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0