markdown:
-
[Mừng đại Lễ: XẢ HÀNG MUA 1 TẶNG 1](http://zanado.com/tin-tuc/mung-dai-le-xa-hang-mua-1-tang-1-aid1068.html)
-
[Những cách mix áo sơ mi ấn tượng cho cô nàng phong cách trẻ trung](http://zanado.com/tin-tuc/nhung-cach-mix-ao-so-mi-an-tuong-cho-co-nang-phong-cach-tre-trung-aid1070.html)
-
[THỜI TRANG GIÁ SỐC, BỐC CHÁY NGÀY HÈ - Giảm giá đến 54%](http://zanado.com/tin-tuc/thoi-trang-gia-soc-boc-chay-ngay-he-giam-gia-den-54-aid1066.html)
-
[Công thức mix váy hoa xinh “bí kíp” nàng nào cũng muốn có](http://zanado.com/tin-tuc/cong-thuc-mix-vay-hoa-xinh-bi-kip-nang-nao-cung-muon-co-aid1065.html)
-
[Khuyến mãi cực HOT: Cám ơn mẹ - Vì đã sinh ra con](http://zanado.com/tin-tuc/khuyen-mai-cuc-hot-cam-on-me-vi-da-sinh-ra-con-aid1069.html)
-
[Hot hot hot - Top 100 sản phẩm đồng hồ nam bán chạy tại Zanado](http://zanado.com/tin-tuc/hot-hot-hot-top-100-san-pham-dong-ho-nam-ban-chay-tai-zanado-aid1072.html)
-
[Mừng quốc tế thiếu nhi 1/6 – Ba mẹ shopping, rinh quà cho bé](http://zanado.com/tin-tuc/mung-quoc-te-thieu-nhi-16-ba-me-shopping-rinh-qua-cho-be-aid1074.html)
-
[ƯU ĐÃI CHO NÀNG- RỘN RÀNG DẠO PHỐ](http://zanado.com/tin-tuc/uu-dai-cho-nang-ron-rang-dao-pho-aid1067.html)
-
[Quần tây và áo sơ mi – bộ đôi khiến anh chàng nào cũng lịch lãm, thu hút](http://zanado.com/tin-tuc/quan-tay-va-ao-so-mi-bo-doi-khien-anh-chang-nao-cung-lich-lam-thu-hut-aid1073.html)
-
[Lựa chọn trang phục dự tiệc trong mùa hè này – Các nàng đã biết chưa?](http://zanado.com/tin-tuc/lua-chon-trang-phuc-du-tiec-trong-mua-he-nay-cac-nang-da-biet-chua-aid1071.html)
-
### Quần dài nam nữ thể thao viền sọc197.000 ₫ 140.000 ₫29%
-
### Quần jean nam rách gối phong cách511.000 ₫ 337.000 ₫34%
-
### Quần jogger thun gân cá tính250.000 ₫ 175.000 ₫30%
-
### Quần jean nam phối rách trẻ trung511.000 ₫ 337.000 ₫34%
-
### Quần jean nam Eco JNAD-015-M1469.000 ₫ 455.000 ₫3%
-
### Quần jean nam Eco JNAD-010-M1450.000 ₫ 405.000 ₫10%
-
### Quần jean nam Eco JNAD-008-M2401.000 ₫ 309.000 ₫23%
-
### Quần dài nam AR thời trang200.000 ₫ 140.000 ₫30%
-
### Quần jean nam Eco JNAD-015-M1469.000 ₫ 455.000 ₫3%
-
### Quần jean nam Mốt Trẻ fashion 0607513.000 ₫ 359.000 ₫30%
-
### Quần jean nam Eco JNAD-010-M1450.000 ₫ 405.000 ₫10%
-
### Quần jean nam Eco JNAD-008-M2401.000 ₫ 309.000 ₫23%
-
### Quần jean nam phối rách bụi bặm511.000 ₫ 337.000 ₫34%
-
### Quần jean nam phối rách trẻ trung511.000 ₫ 337.000 ₫34%
-
### Quần jean nam rách gối phong cách511.000 ₫ 337.000 ₫34%
-
### Quần kaki nam thời trang Zana468.000 ₫ 295.000 ₫37%
-
### Quần dài thể thao nam PA simple197.000 ₫ 140.000 ₫29%
-
### Quần dài nam nữ thể thao viền sọc197.000 ₫ 140.000 ₫29%
-
### Quần dài nam AR thời trang200.000 ₫ 140.000 ₫30%
-
### Quần dài nam phối túi thời trang207.000 ₫ 145.000 ₫30%
-
### Quần dài nam nữ phối túi kéo213.000 ₫ 149.000 ₫30%
-
### Quần jogger thun gân cá tính250.000 ₫ 175.000 ₫30%
-
### Quần kaki nam thời trang Zana468.000 ₫ 295.000 ₫37%
-
### Quần dài kaki nam thời trang484.000 ₫ 295.000 ₫39%
-
### Quần jogger thun gân cá tính250.000 ₫ 175.000 ₫30%
-
### Quần kaki KUMAS cao cấp 16003489.000 ₫ 489.000 ₫0%
-
### Quần dài nam nữ phối túi kéo213.000 ₫ 149.000 ₫30%
-
### Quần dài nam AR thời trang200.000 ₫ 140.000 ₫30%
-
### Quần dài nam phối túi thời trang207.000 ₫ 145.000 ₫30%
-
### Quần Jean nam ECOJEANS Classic 017M2500.000 ₫ 405.000 ₫19%
-
### Quần Jean nam ECOJEANS Classic Blue 024M1660.000 ₫ 409.000 ₫38%
-
### Quần Jean nam ECOJEANS basic black 020M1610.000 ₫ 409.000 ₫33%
-
### Quần jeans nam xước túi KUMAS 7010A1320.000 ₫ 320.000 ₫0%
-
### Quần jeans nam phối hình cá tính KUMAS 89073 E1455.000 ₫ 455.000 ₫0%
-
### Quần jean dài nam ECO JEAN JNAD-019-M1399.000 ₫ 399.000 ₫0%
-
### Quần short jeans phối túi KUMAS B10018225.000 ₫ 225.000 ₫0%
-
### Quần short jean nam IMAGINE U phong cách450.000 ₫ 255.000 ₫43%
-
### Quần jean short nam chỉ nổi250.000 ₫ 175.000 ₫30%
-
### Quần Jean nam KUMAS lịch lãm 5021B123390.000 ₫ 390.000 ₫0%
-
### Quần Jean nam ECOJEANS basic black 020M1610.000 ₫ 409.000 ₫33%
-
### Quần jogger phối túi kéo năng động250.000 ₫ 165.000 ₫34%
-
### Quần dài kaki lính mạnh mẽ413.000 ₫ 285.000 ₫31%
-
### Quần jeans nam phối hình cá tính KUMAS 89073 E1455.000 ₫ 455.000 ₫0%
-
### Quần jean dài nam ECO JEAN JNAD-019-M1399.000 ₫ 399.000 ₫0%
-
### Quần jeans nam trơn KUMAS 89073 HXD1455.000 ₫ 455.000 ₫0%
-
### Quần kaki nam trơn KUMAS 1320 A1339.000 ₫ 339.000 ₫0%
-
### Combo 2 cà vạt nam thanh lịch230.000 ₫ 159.000 ₫31%
-
### Quần jean nam phong cách490.000 ₫ 359.000 ₫27%
### Đồng hồ nam SKMEI S-SHOCK I thể thao SK013650.000 ₫349.000 ₫46%
### Đồng hồ cặp dây da Begelu 01500.000 ₫279.000 ₫44%
### Áo thun nam cổ trụ trơn ngắn tay ECO JEAN299.000 ₫299.000 ₫0%
### Đồng Hồ nam SKmei SK042 9083CL650.000 ₫359.000 ₫45%
### Đồng hồ nam Skmei phát quang SK1051.199.000 ₫690.000 ₫42%
### Combo 3 áo thun nam thời trang450.000 ₫265.000 ₫41%
### Quần kaki nam trơn KUMAS 1320 A1339.000 ₫339.000 ₫0%
### Áo thun nam cổ bẻ thời trang T'man279.000 ₫279.000 ₫0%
### Đồng hồ cặp dây da Baisdn 01500.000 ₫279.000 ₫44%
### Dép sandal nam cá tính600.000 ₫339.000 ₫44%
### Giày lười nam năng động AQUA L005270.000 ₫270.000 ₫0%
### Áo sơ mi nam ngắn tay họa tiết ô vuông TIX289.000 ₫289.000 ₫0%
Xu hướng:
[Quần bò nam ken fashion](http://zanado.com/quan-bo-nam-ken-fashion-key.html)| [Quần dù thể thao nam cá tính](http://zanado.com/quan-du-the-thao-nam-ca-tinh-key.html)| [Quần tây công sở nam mt bqp076](http://zanado.com/quan-tay-cong-so-nam-mt-bqp076-key.html)| [Quần dài nam du lịch](http://zanado.com/quan-dai-nam-du-lich-key.html)| [Quần bò nam ôm imagine u](http://zanado.com/quan-bo-nam-om-imagine-u-key.html)| [Quần kaki kumas cao cấp 16003](http://zanado.com/quan-kaki-kumas-cao-cap-16003-key.html)| [Quần dài nam màu xanh](http://zanado.com/quan-dai-nam-mau-xanh-key.html)| [Quần jean nam phối rách phong cách](http://zanado.com/quan-jean-nam-phoi-rach-phong-cach-key.html)| [Quần kaki nam giá rẻ](http://zanado.com/quan-kaki-nam-gia-re-key.html)| [Quần jean nam mốt trẻ phong cách](http://zanado.com/quan-jean-nam-mot-tre-phong-cach-key.html)| [Quần jean nam ecojean classic blue 024m1](http://zanado.com/quan-jean-nam-ecojean-classic-blue-024m1-key.html)| [Quần dài thể thao nam p.a năng động](http://zanado.com/quan-dai-the-thao-nam-pa-nang-dong-key.html)| [Quần nam hàn quốc](http://zanado.com/quan-nam-han-quoc-key.html)| [Quần dài nam đi biển](http://zanado.com/quan-dai-nam-di-bien-key.html)| [Quần jean nam rách fashion](http://zanado.com/quan-jean-nam-rach-fashion-key.html)| [Quần jean nam ecobò basic black 020m1](http://zanado.com/quan-jean-nam-ecobo-basic-black-020m1-key.html)| [Quần jean nam thời trang eco jnad-011](http://zanado.com/quan-jean-nam-thoi-trang-eco-jnad011-key.html)| [Quần tây công sở mt cá tính](http://zanado.com/quan-tay-cong-so-mt-ca-tinh-key.html)| [Quần tây công sở nam mốt trẻ bqp072](http://zanado.com/quan-tay-cong-so-nam-mot-tre-bqp072-key.html)| [Quần dài nữ màu đen](http://zanado.com/quan-dai-nu-mau-den-key.html)| [Quần jean nam imagine u basic](http://zanado.com/quan-jean-nam-imagine-u-basic-key.html)| [Quần dài nam mặc nhà](http://zanado.com/quan-dai-nam-mac-nha-key.html)| [Quần dài nam lửng](http://zanado.com/quan-dai-nam-lung-key.html)| [Quần bò nam phối rách phong cách](http://zanado.com/quan-bo-nam-phoi-rach-phong-cach-key.html)| [Quần dài nam larvana](http://zanado.com/quan-dai-nam-larvana-key.html)| [Quần bò nam mốt trẻ phong cách](http://zanado.com/quan-bo-nam-mot-tre-phong-cach-key.html)| [Quần jean nam p.la thời trang](http://zanado.com/quan-jean-nam-pla-thoi-trang-key.html)| [Quần nam giá rẻ](http://zanado.com/quan-nam-gia-re-key.html)| [Quần dài nam đi chơi](http://zanado.com/quan-dai-nam-di-choi-key.html)| [Quần bò nam rách fashion](http://zanado.com/quan-bo-nam-rach-fashion-key.html)| [Quần jean nam ecobò classic blue 024m1](http://zanado.com/quan-jean-nam-ecobo-classic-blue-024m1-key.html)| [Quần jean nam ecobò classic 017m2](http://zanado.com/quan-jean-nam-ecobo-classic-017m2-key.html)
Đăng nhập
Quên mật khẩu?
Làm ơn hãy nhập địa chỉ Email đã đăng ký!
Đăng ký thành viên
Cần nhập đầy đủ thông tin bên dưới
Đăng ký mua sỉ/buôn
Cần nhập đầy đủ thông tin bên dưới
Thông báo
Thông báo
Kiểm tra đơn hàng
Cần nhập đầy đủ thông tin bên dưới
Để mua hàng xin hãy nhập số điện thoại
đã thêm vào giỏ hàng


markdown:
Việc cấp “sổ đỏ” tại dự án Đại Thanh từng bị phát hiện có nhiều sai phạm (Thanh Trì, Hà Nội) làm nóng cuộc họp giao ban báo chí Thành ủy Hà Nội chiều 6/10.
Trước hết, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên môi trường Hà Nội Nguyễn Hữu Nghĩa thông tin về nguồn gốc đất trước đây của dự án Đại Thanh là của Xí nghiệp gạch Đại Thanh, sau đó được UBND TP giao và cho phép Xí nghiệp này chuyển mục đích sử dụng đất. Sau đó, đơn vị này liên danh với một đơn vị có tên là Công ty Hải Phát. Sau một thời gian, Xí nghiệp Đại Thanh rút vốn, chỉ còn mình Công ty Hải Phát.
*Dự án Đại Thanh (Thanh Trì, Hà Nội) đang bị Thanh tra Chính phủ làm rõ sai phạm của chủ đầu tư, nhưng người mua nhà vẫn được cấp "sổ đỏ".*
Khi thẩm định nhu cầu sử dụng đất, đã lập quy hoạch chi tiết được phê duyệt, có quy chế quản lý đô thị… nhưng Hải Phát không tiếp tục thực hiện dự án mà chuyển nhượng cho Xí nghiệp Xây dựng Tư nhân số 1 tỉnh Điện Biên (Xí nghiệp Điện Biên).
Khi triển khai dự án, Xí nghiệp Điện Biên có vướng một số sai phạm. Dự án này cũng đã có nhiều cơ quan thanh tra vào cuộc. Hiện Thanh tra Chính phủ vẫn đang trong quá trình thanh tra.
“Dự án Đại Thanh xây vượt tầng thì Sở TN&MT có biết, UBND TP Hà Nội có biết và đã có chỉ đạo thanh tra, kiểm tra. Sở TN&MT cũng đã có thanh tra và kết luận, thanh tra thành phố cũng đã có kiểm tra xem xét và đã có báo cáo. Dựa trên căn cứ này chúng tôi thực hiện cấp GCN, kết hợp với chỉ đạo của Thủ tướng tại công văn 327”, ông Nghĩa cho hay.
Câu hỏi đặt ra là tại sao dự án Đại Thanh vi phạm nhưng vẫn được cấp GCN quyền sử dụng đất, sở hữu nhà ở?
Ông Nghĩa cho biết, việc cấp GCN là để đảm bảo quyền lợi của người dân mua nhà tại dự án. Bởi lẽ, tháng 8/2013, sau khi có có thông báo của Thủ tướng thì việc cấp GCN cho người mua nhà được tháo gỡ. Theo đó, sai phạm của chủ đầu tư được đặt sang một bên để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, còn người dân được đặt sang một bên, trách nhiệm của cơ quan chuyên môn nhà nước cùng chủ đầu tư đảm bảo quyền lợi của người dân khi đã hoàn tất nghĩa vụ.
Từ đó, Sở TN&MT đã tiến hành cấp GCN cho người mua nhà đối với các dự án, trong đó có dự án Đại Thanh.
“Theo chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Tài nguyên Môi trường đã có văn bản hướng dẫn Hà Nội tiếp tục cấp GCN, theo văn bản cấp ngay GCN với người mua nhà ở những dự án đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính, kể cả dự án đã có sai phạm pháp luật về đất đai, xây dựng và nghĩa vụ tài chính. Nghĩa là đối với dự án Đại Thanh hay dự án tương tự như dự án đó thì Hà Nội đang thực hiện nghiêm theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài nguyên Môi trường”, ông Nghĩa nói.
Cũng theo vị Phó Giám đốc Sở này, hiện Xí nghiệp Điện Biên đang làm thủ tục để được công nhận quyền sử dụng đất, khi đó có nghĩa là công nhận hợp đồng mua bán với các hộ dân mà không bị vô hiệu.
Cùng với đó, chủ dự án Đại Thanh đã thực hiện xong nghĩa vụ tiền thuê đất (27 tỷ đồng) và hơn 500 tỷ đồng tiền sử dụng đất. Còn lại số liệu chính thức là bao nhiêu thì chờ vào kết luận của Thanh tra Chính phủ đang thanh tra.
Chính vì thế, ông Nghĩa khẳng định, chưa bao giờ Sở TN&MT dừng việc cấp GCN đối với tất cả các dự án, kể cả dự án Đại Thanh, do đó người dân không nên lo lắng bởi không có chuyện dừng cấp GCN. “Lúc nào chúng tôi cũng tiếp nhận hồ sơ và cấp GCN nếu dự án đúng theo tinh thần chỉ đạo ở các văn bản của Thủ tướng”, ông Nghĩa nói thêm.
[Đại Thanh](https://cafeland.vn/tags/Đại-Thanh/), [chủ đầu tư](https://cafeland.vn/tags/chủ-đầu-tư/), [sổ đỏ](https://cafeland.vn/tags/sổ-đỏ/)
Tất cả các Dự án của Đại Thanh hiện đã và đang xây dựng trên địa bàn Hà Nội đều chỉ có duy nhất 01 tầng hầm trong khi số hộ dân sinh sống tại các Khu đô thị này lại tăng gấp 4-5 lần các dự án khác. Vậy không hiểu nhà nước ta có quy định gì về việc này không? mà các Dự án của Đại Thanh vẫn đang thực hiện rầm rộ? Trân trọng cảm ơn!

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


markdown:
![ hot](https://forum.idichvuseo.com/images/hot.gif)
**Tham gia nhóm thảo luận IDVS trên mạng xã hội Facebook** ![ hot](https://forum.idichvuseo.com/images/hot.gif)
**Diễn đàn IDVS là sân chơi chất lượng dành cho cộng đồng SEO trên báo Tuổi Trẻ** **Giấy phép chứng nhận Mạng Xã Hội của diễn đàn IDVS được bộ Thông Tin Truyền Thông cấp**
Xin HÃY nhấn nút REPORT khi gặp topic spam. Comment trong topic spam sẽ bị BAN NICK không thông báo trước
![ pemap](https://forum.idichvuseo.com/styles/flexile/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 23 Tháng năm 2013
- Tham gia:
- 3 Tháng tư 2013
- Bài viết:
- 9
- Đã được thích:
- 2
- Điểm thành tích:
[3](members/pemap.12476/trophies)
- Sinh nhật:
- 12 Tháng tám 1989
(Age: 27)
# pemap
Dự bị, 27
- pemap được nhìn thấy lần cuối:
- 23 Tháng năm 2013
- Đang tải...
- Đang tải...
### Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 12 Tháng tám 1989 (Age: 27)
### Tương tác

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Set-Cookie: xf_session=e675b276fb0e61c27e16ff4beac3c318; path=/; secure; httponly

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0


markdown:
by Lê Tùng Châu Dec 9, 2016
“Kẻ Vô Ơn” là truyện ngắn lấy chủ đề "Cải Cách Ruộng Đất" làm trọng tâm của Vũ Thư Hiên (tác giả Hồi Ký Chính Trị 41 Chương: "
Truyện không đề năm tháng sáng tác nhưng y cứ vào tình tiết và mạch văn, ắt phải được viết vào khoảng đầu những năm 2000 lúc nhà văn đã vào tuổi thất thập.
Truyện có 5 phân đoạn, dài chừng 9 trang A4 với khoảng hơn 6200 chữ.
Bối cảnh của truyện chỉ giản dị với hồi ức và chút tương tác giữa 3 người bạn cũ, là những thanh niên cùng thời vào những năm biến cố "Cải Cách Ruộng Đất" diễn ra (một chiến dịch giết “địa chủ” do cộng sản miền Bắc thực thi nhiều lần nhiều đợt từ 1952-1956), cả ba còn sống đến ngày nay dù hai người đã lưu lạc sang xứ người. Ba người bạn cũ cũng là nhân chứng sống của chiến dịch giết người dã man khi xưa tuy ở vào ba vị thế khác nhau lúc ấy. Nếu tính theo thời gian thực trong truyện thì họ đều đã ở vào tuổi bảy mươi hoặc hơn hoặc kém khi hồi ức kinh hoàng đẫm máu xưa xoay quanh ba người hôm nay…
Tác giả chia truyện thành 5 phân đoạn với các diễn tiến thu hẹp dần vào trọng đề muốn trình bày.
Sau đây, trong phạm vi một bài “đọc sách” ngắn gọn nhanh lẹ, tôi chỉ xin đưa ra vài ý, vài điểm nhận định chính yếu tiêu biểu với mong cầu những chỗ còn lại bạn đọc sẽ tự tìm thấy hãy còn nhiều rải rác trong “Kẻ Vô Ơn.
1/
"Cải Cách Ruộng Đất" là biến cố kinh hoàng của đất nước Việt Nam ngay những ngày đầu chế độ cộng sản được thiết lập tại miền Bắc. Lượng dữ liệu để nhà văn lấy dùng là giàu có rộng rãi, nhưng cũng chính vì đề tài quá nổi bật và phong phú tài liệu dễ dẫn nhiều cây bút đi lan man, lắm tác phẩm làm người đọc không rõ đó là tiểu thuyết hay tài liệu phóng sự điều tra [1].
Nhưng với một truyện ngắn, Vũ Thư Hiên đã có một thủ pháp già dặn khi dựng truyện một cách mạch lạc và hợp luận lý (logically) như một bài toán pháp, bạn đọc thấy khi các nhân vật trong truyện nói ra điều khẳng định gì, tác giả cũng không quên các dẫn chứng chắc nịch kèm theo. Người đọc chỉ cần một “Kẻ Vô Ơn” là đủ có một cái nhìn tổng thể về "Cải Cách Ruộng Đất" với những gợi mở mang tính “câu hỏi lớn”.
Chính ở chỗ người con bất lực chứng kiến Cha mình bị giết dã man sau khi bị “tố” cũng dã man không kém, đã cho phép tác giả hoàn toàn có lý khi cho “ông Hiếu” đặt ra một câu hỏi lớn, mà khi vừa đọc tới, bản thân tôi (Lê Tùng Châu) đã sững sờ vì trước Vũ Thư Hiên tôi chưa thấy ai đặt câu hỏi hợp lý đến như vậy:
Ở chi tiết này, ta thấy rõ câu “Văn Dĩ Tải Đạo” của người xưa. Nhà văn, khi ông sống qua, từng trải và bôn ba lao nhọc, thao thức đoạn trường với nước với non, bỗng trở nên một nhà chính trị bao giờ không hay. Cụ Đồ Chiểu [1822-1888]:
=>
=>
2/
Với tựa “Kẻ Vô Ơn”, tác giả đã “ngụy trang” truyện của ông như thể một loại chuyện ít nhiều gợi tính hiếu kỳ nơi bạn đọc, vả bạn đọc cũng sẽ dễ bị mang tâm lý đó khi phải đọc tiếp, đọc tiếp các diễn tiến bên dưới xem thử ai vô ơn? Ai gieo ơn? Tình tiết có ly kỳ không?
Quả thực tác giả đã thành công với lối “dẫn dụ” khôn ngoan như thế. Thế nhưng người đọc cho đến hết truyện vẫn không thấy “lời giải” như đa số truyện thường tình! Bằng chứng là vào June 27, 2014, bạn đọc “Nhi Duong” đã phải hỏi nhà văn [nơi Facebook của ông]:
Nếu Thạc là đại diện của chế độ cộng sản Hanoi, và Hiếu là nạn nhân thì ở đây nhà văn đã “dời bình diện” (chữ của Thi Sĩ Bùi Giáng) khi ông mượn lối che dấu “lời giải” nói trên để thẳng thừng minh định rằng, tại Việt Nam, có một nỗi nhầm lẫn oan nghiệt lớn, đó là chế độ độc tài (tập trung tiêu biểu qua hình ảnh Hồ chí Minh chẳng hạn) đã vừa giết người vừa tự nhận –và buộc nạn nhân phải công nhận- mình là kẻ ban ơn! Oan khốc còn lớn hơn ở chỗ đa số nạn nhân đều răm rắp thừa nhận kẻ “ban ơn” đó!
Riêng tôi khi đọc tới đây tôi mới dám khẳng định “nhà văn-chính trị” thì hiền hòa nhân hậu” ở bên trên!
Quả thực vậy, nhà văn dù là một văn sĩ nho nhã và miệt mài với nghiệp bút như Vũ Thư Hiên, hay là một quân nhân băng trùng trùng lửa đạn để chiến đấu với cộng quân từ miền Bắc tràn vào xâm lăng miền Nam như Phan Nhật Nam [khóa 18 Võ Bị Dalat, Đại Úy binh chủng Nhảy Dù QLVNCH]… họ đều cùng “hiền hòa nhân hậu” như nhau.
Nếu Vũ Thư Hiên viết
Ước mơ bình hòa giản dị thân thương và gần gũi mùi con người của hai nhà văn từng ở hai chiến tuyến phân tranh Quốc-Cộng
Họ không hẹn mà gặp ở cùng một điểm rất người:
Vâng, thiên đường của người Việt chỉ hiền hòa giản dị thế thôi, không cần vĩ đại, muôn năm, hay thế giới đại đồng hay muôn năm quang vinh hay đời đời sống mãi gì gì sất. Đó chính là Nhân Tính trong nước Việt người Việt nếu không có chủ nghĩa cộng sản do Hồ chí Minh và đệ tử rước về giày xéo mảnh gấm vóc cha ông này!
Chân Lý thì đồng quy.
Nhưng ẩn ngữ thì phải tìm tòi khổ công mới nhận ra chớ văn chương không phải là phóng sự hay bản tin rao vặt để người người ai nấy vào đọc là thấy liền! Vì Văn chương là gì nếu không phải là nghệ thuật xếp đặt chữ nghĩa để đi thẳng đến Chân Lý?
Vũ Thư Hiên đã thành công có lẽ “ngoài dự định” khi có một người [ký tên là Trần Thảo] viết bài có Title: ĐỌC “KẺ VÔ ƠN” CỦA NHÀ VĂN VŨ THƯ HIÊN – bài được đăng trên trang Wordpress basam vào Dec. 7, 2016 đã viết về “Kẻ Vô Ơn” như sau:
(trích 1):
(trích 2):
Người đọc Trần Thảo càng thấy những trang văn của Vũ Thư Hiên thật:
”
là “
bao nhiêu thì Vũ Thư Hiên càng thành công lớn bấy nhiêu [2] qua “Kẻ Vô Ơn”
Kẻ hậu sinh này xin có lời chúc mừng nhà văn tiến bối khả kính!
Dec 9, 2016
LTC
[1]: cho tới nay các tiểu thuyết dài hoặc ngắn về đề tài "Cải Cách Ruộng Đất" có
"
"Ba Người Khác", của Tô Hoài, viết xong 1992, xuất bản và công bố 2006 tại Vietnam (ngắn)
[2]: Thượng sĩ văn đạo, cần nhi hành chi; trung sĩ văn đạo, nhược tồn nhược vong; hạ sĩ văn đạo, đại tiếu chi. Bất tiếu, bất túc dĩ vi đạo (Đạo Đức Kinh - Lão Tử)
1.
Nghe tôi nói đến “Hiếu Nhà Băng”, ông Thạc lộ vẻ ngạc nhiên:
– “Hiếu nhà băng” ở Zurich? Ông cũng quen hắn à?
– Quen. Nhưng chưa lâu lắm. Ông biết ông ấy?
– Biết chứ. Từ hồi kháng chiến chống Pháp kìa. Lúc ấy hắn có cái biệt danh khác – “Hiếu tồ”.
– Trái đất tròn thật. Tôi gặp ông Hiếu trong chuyến du lịch trên sông Nil, lâu rồi, dễ cũng đến ba hoặc bốn năm. Quen nhau kiểu ấy thì chỉ loáng thoáng thế thôi, mãi đến năm ngoái gặp lại nhau ở Genève hai đứa mới có dịp tâm sự. Ông này tính tình cởi mở, dễ chịu lắm, tuy có hơi tồ tồ một chút thật, ông gọi là Hiếu tồ cũng không ngoa. Nghe ông nói mới biết, chứ tôi cứ tưởng ông ta là dân Bắc kỳ di cư rồi vọt qua đây sau tháng tư 75. Cái vụ thuyền nhân bi thảm là thế, thế giới chửi cho mất mả, vậy mà cũng có cái mặt hay của nó – người mình giờ ở đâu cũng có, dễ chỉ thua dân Trung Quốc. Người ta bảo ở đâu có gián ở đấy có người Trung Quốc.
– “Hiếu tồ” đi sang bên này khoảng 78 hay 79 chi đó.
– Thuyền nhân?
Ông gật đầu.
– Tức là có đi kháng chiến một đoạn, rồi dinh tê?
– Đại khái thế. Nghe nói bây giờ hắn giàu. Không phải giàu thường thường, mà giàu lắm.
Ông Thạc liếm đôi môi khô. Trong giọng nói của ông có một chút khó chịu, hoặc một chút ghen tị, hoặc cả hai.
– Trông ông ấy bề ngoài thì cũng bình bình, vầy vậy, không có dáng giàu có – tôi thấy cần nói nhận xét của mình, tôi không thích cái sự khó chịu vì người khác giàu ở ông Thạc – Ăn vận xuyền xoàng, xe không sang – một cái BMW không còn mới. Đại khái thì cũng như mọi người khác, người bình thường, không vênh, cũng không hãnh. Nghe ông ấy kể thì đúng là trước khi về hưu ông ấy có làm việc ở một ngân hàng lớn. Phó giám đốc hay là chuyên viên gì đấy.
– Giám đốc đấy, ông ạ. Làm đến chức ấy thằng chó nào mà không giàu cơ chứ?
Ông Thạc đổi giọng ngậm ngùi:
– Ngẫm ra cái số con người ta thật lạ, lên voi xuống chó khôn lường, có giời biết trước. Tôi biết Hiếu lắm. Trước đây, hắn công tác cùng chỗ với tôi.
Đến lượt tôi ngạc nhiên:
– Tức là ông Hiếu còn ở bộ đội nữa?
– Chứ sao. Cấp dưới của tôi. Nhưng hồi ông đến công tác ở chỗ tôi thì hắn không còn đấy nữa. Đào ngũ rồi.
– Năm nào?
– Đầu năm 54.
– Chiến thắng đến nơi mà còn chuồn, rõ hoài, có phải không ông? Ông Hiếu có không muốn nhắc đến giai đoạn ấy cũng là phải thôi, chẳng vinh quang gì.
Tôi với ông Thạc quen nhau hồi ông còn làm trưởng phòng chính trị quân khu 3, tôi từ Việt Bắc về làm công tác tổng kết quân sự. Rồi tiếp quản thủ đô, mấy đợt rèn cán chỉnh quân, chúng tôi gặp nhau luôn. Ông về hưu với quân hàm đại tá. Người khác ở tuổi ông, có thâm niên quân đội như ông, thì đã lên tướng từ lâu.
Chuyện dân “tạch tạch xè”, đi kháng chiến bị phân biệt đối xử là chuyện thường tình, chẳng làm ai ngạc nhiên. Quen nhau lâu thế nhưng tình bạn giữa chúng tôi không thể gọi là thân thiết, có lẽ tại tính tình không hợp, hoặc tại cái gì đó không giải thích được, nhưng biết nhau hơn nửa thế kỷ mà vẫn giữ được quan hệ quen biết nhau thì cũng coi như có sự gần gụi.
Ông sang Đức ở với con gái, không hiểu nhờ ai mà biết địa chỉ của tôi, ông có biên thư hỏi thăm, thành thử có việc qua vùng ông ở, tôi rẽ vào thăm. Ông mừng lắm, ôm chặt, vỗ lưng tôi đồm độp, mắt nhòa đi. Ông đang trong cơn cô đơn, tôi đoán. Tâm trạng này,với từng cơn ác tính, có ở bất cứ người lớn tuổi nào trong cuộc sống xa quê. Hỏi thì ông bảo cuộc sống của ông tạm ổn, không có gì đáng phàn nàn.
Anh con rể người Đức là chuyên viên của hảng Siemens nổi tiếng, lương cao; cô vợ trông nom một cửa hàng hoa tươi, nhiều khách quen, có bề phát đạt. Ngoài ngôi nhà ở khang trang ở trung tâm Stuttgart, hai vợ chồng còn tậu được một nhà vườn. Ở nước Đức như thế là thuộc loại trung bình khá.
Khi mới sang, ông bố vợ ở chung với các con, ít lâu sau ông dọn ra ở nhà vườn. Ông bảo ở đây cũng đủ mọi tiện nghi, lại được ở một mình, dễ chịu hơn, chưa kể sáng sáng còn có việc làm – với cái cuốc, cái kéo tỉa cây, bình tưới, ông chăm sóc mấy giàn hoa leo, mấy luống rau thơm, ăn không ngồi rồi buồn chết đươc. Thỉnh thoảng, cuối tuần, hai vợ chồng dẫn mấy đứa cháu ngoại ra thăm ông.
Ông không biết một tiếng Đức nào, với ai ông cũng chỉ gật đầu mỉm cười thay lời chào. Anh con rể gật đầu chào lại, nhưng không cười. Hai đứa cháu trai nghịch như quỷ sứ, vừa ra đến nhà vườn là chúi ngay vào các trò chơi của chúng, la hét om sòm.
– Cái giống Đức tính lạnh, ông ạ, không như người mình – ông nhận xét. Giao thiệp với dân Đức không dễ, chẳng biết trong bụng chúng nó nghĩ gì. Thằng rể tôi đươc cái lễ độ, biết kính trọng bố vợ.
Ông tiếp tôi ở nhà vườn, xăng xái đi nấu cơm thết bạn. Tôi thấy ông đi đứng còn nhanh nhẹn, lưng không gù, giọng sang sảng, duy có nước da mai mái, dấu ấn của bệnh sốt rét kinh niên, làm ông hơi xấu mã. Hàm dưới đưa ra, má hóp lại. Ở tuổi bảy mươi sáu mà được như thế là tốt rồi. Trong phong thái, ông vẫn còn giữ được chút gì đó của một thời chinh chiến, khi ông còn là một cán bộ quân sự quen ra lệnh. Bây giờ không ra lệnh được cho ai thì ông ra lệnh con béc-giê giống Đức lúc nào cũng quanh quẩn bên chủ. Nó to như con bê, mà hiền khô. Dưới sự chỉ huy của ông nó biết ăn cơm nguội rưới tí nước thịt, y như một con vàng hoặc con vện Việt Nam.
Tôi muốn hỏi ông sang Đức sống lẻ loi thế này làm gì cho khổ, trong khi ở Việt Nam ông có bạn bè, có họ hàng. Tuổi già sống cô độc ở xứ người có vui gì. Lương hưu cấp tá giờ rất khá, hơn trước nhiều lắm, thừa đủ cho một cuộc sống không còn nhiều đòi hỏi. Ông cũng cho biết nhà nước bây giờ chiều cán bộ hưu lắm, nhất là đám có thâm niên cách mạng cao, không muốn họ gây chuyện nay kiến nghị mai phản đối, hoặc a dua với bọn hới mưng đòi dân chủ.
– Sang đây ông có gặp lại ông Hiếu không?
– Có. Mà không.
– Là thế nào?
– Tôi có trông thấy hắn ta, nhưng không gọi.
– Sao vậy? – tôi trợn mắt – Ông giận ông ấy? Giận cái chuyện đào ngũ ấy à? Vớ vẩn. Chuyện từ đời tám hoánh mà đến giờ còn để bụng thì ông quẫn rồi đấy. Bọn mình, thằng chó nào cũng vậy, gần đất xa trời cả rồi, mọi chuyện xửa xưa ông nghe tôi, cứ quăng tuốt đi, cho nó nhẹ. Ông âm lịch quá.
Ông Thạc nhún vai, môi dưới trề ra. Im lặng một lúc, ông thủng thẳng:
– Không phải tôi giận hắn cái chuyện ấy đâu, chuyện ấy tôi không tính, bộ đội hồi ấy đào ngũ nhiều, chẳng phải mình hắn … Hồi Cải cách ruộng đất bọn con cái địa chủ, phú nông, không trước thì sau, theo nhau chuồn bằng sạch. Không như chúng ta, đã đi với cách mạng là ta đi đến cùng. Chúng nó không thể kiên trì lập trường cách mạng là do bản chất giai cấp của chúng nó khác ta …
Tôi che miệng ngáp. Giời ạ, lại cái bài ca lập trường giai cấp cũ rích tưởng chừng không còn có thể nghe thấy ở bất cứ đâu, đùng một cái lại gặp nó giữa lòng nước Đức. Chán ơi là chán. Thậm chí tôi còn không còn thấy ngạc nhiên nữa.
Từ lâu rồi, chính cái ông bạn tôi này từng than thở với tôi rằng chúng tôi, có nghĩa là ông, và cả thế hệ ông nữa, bây giờ là cái vỏ chanh vắt kiệt bị quẳng vào thùng rác lịch sử, rằng cuộc cách mạng đầy lãng mạn là lẽ sống một thời trai trẻ của lớp người như ông đã biến mất, thay vào đó là một xã hội của những kẻ đi sau về trước, trong cái xã hội đó những người như ông chẳng là cái gì hết. Biết thì ông biết đấy, không phải ông ngu, ông không biết, nhưng trong tâm tư ông, trong cái vô thức vô duyên của ông, lại có cái gì đó chống lại cái biết của ông, khốn nạn vậy.
Những người như ông không ít. Trong họ cái quá khứ hào hùng nặng như cối đá, bất chấp sự biết ấy, sự ngộ nhận ấy, vẫn cứ tiếp tục tồn tại, nó sống không cần anh có biết đến nó hay không, nó hiện hữu thường trực như một bản năng được cấy ghép, âm thầm hiện hữu, thậm chí ta không nhận thấy nó, nhưng thỉnh thoảng nó lại trỗi dậy, thỉnh thoảng lại hung hăng lên tiếng. Trong cái xã hội do chính họ tạo ra, nhưng lại hình thành ngoài ý muốn của họ, theo một cách khác hẳn, họ chẳng còn gì để tự hào, họ thấy mình là đồ bỏ trong lòng xã hội ấy, thế là họ đành nhẫn nhục sống với những kỷ niệm, với những giáo điều đã chết và những hào quang không còn lấp lánh.
– Vậy thì vì cớ gì ông giận?
– Hắn là thằng vô ơn, ông ạ – ông thở dài. Tôi giận là giận cái sự vô ơn ấy. Hắn chịu ơn tôi, nhưng khi gặp tôi, hắn lờ. Tôi chỉ cần được nhìn thấy hắn mừng rỡ khi gặp lại tôi thôi, thế là đủ, thế là được, khốn nạn, nào tôi có mong gì hơn, nhưng không, khi gặp tôi, hắn lờ tịt.
2.
Ông Hiếu cười buồn khi nghe tôi kể chuyện tôi gặp ông Thạc.
– Tôi nhớ ông ấy chứ, quên sao được. Trí nhớ tôi không đến nỗi tồi. Tôi có nhìn thấy ông ấy thật. Và tôi đã không gọi, đúng thế. Chuyện ông ấy kể cho ông nghe không sai, ông ấy không bịa, đúng là ông ấy có làm ơn cho tôi thật. Nhưng là một thứ ơn mà người mang ơn không muốn nhớ đến …
Chúng tôi ở trong một biệt thự nhỏ và xinh xắn bên bờ hồ Bodensee, còn có tên là hồ Konstanz, chung biên giới với ba nước Đức, Áo, Thụy Sĩ. Hồ này rộng mênh mông, nó đứng thứ hai tính về diện tích các hồ thuộc vùng núi Alpes. Giá đất ở những nơi có địa thế đẹp ở ven hồ Konstanz đắt khủng khiếp, có thể so với giá đất ở Hà Nội. Ở những địa điểm có thể xây khách sạn, nhà nghỉ phải có nhiều tiền lắm lắm mới xây được một biệt thự riêng.
Tôi hiểu như thế nên rất ngạc nhiên thấy bên trong ngôi biệt thự chắc chắn là đắt tiền của ông Hiếu chẳng có gì sang trọng. Giữa phòng khách chình ình một cái chõng tre y như trong một quán nước ở đồng bằng sông Hồng; trên đó lỏng chỏng một cái ấm giỏ và mấy cái bát sành. Ghế ngồi là những thân gỗ mộc xù xì, nhưng có đệm dành cho khách không quen ngồi ghế gỗ. Tôi đã gặp cách bài trí theo lối cổ ở nhiều nhà người Việt ly hương, với những hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng, những sập gụ, tủ chè, tràng kỷ, cái nào cái nấy thuần bằng gỗ quý đặt trong nước làm … Cũng là nỗi nhớ quê hương, nhưng khác với nỗi nhớ của ông Hiếu, nó là nỗi nhớ trưởng giả hoặc mang hơi trưởng giả.
– Tại sao?
Ông Hiếu bắt đầu câu chuyện gợi trí tò mò của tôi vào một đêm khuya, cả hai đều khó ngủ. Chúng tôi ngồi bên nhau, an nhàn tựa lưng trên ghế dài đặt sát mép nước hồ. Ban đêm mặt hồ phẳng lặng như một tấm gương vô cùng lớn màu đen, với những đốm lửa nhấp nháy ở chân trời, rất xa, nơi có quần thể đông đúc khách sạn và nhà hàng.
– Ông Thạc chưa kể cho ông nghe?
– Chưa. Ông kể đi.
Ông Hiếu im lặng một lúc lâu. Hình như ông do dự, ông không muốn kể, có thể là ông không muốn gợi lại một quá khứ muốn quên. Ông chỉ kể khi tôi phải thúc giục vài lần nữa. Sau đây là câu chuyện tôi được nghe trong đêm ấy.
“Ông Thạc lúc bấy giờ đã là bí thư chi bộ, tôi là quần chúng. Chúng tôi đều là học sinh xuất thân, lý lịch của chúng tôi đơn giản, chúng tôi vào bộ đội như là lẽ đương nhiên – thanh niên thời chiến thì phải cầm súng bảo vệ Tổ quốc.
Tôi với ông Thạc vừa là bạn, vừa có quan hệ cấp trên cấp dưới. Cái sự tôi ở trong diện cảm tình đảng, đang thời kỳ thẩm tra lý lịch để kết nạp cũng là do ông Thạc quan tâm nâng đỡ. Chứ tôi, nói thật với ông, chẳng thuộc diện được đảng chú ý, tôi thì cũng chẳng mặn mà gì cái sự vào đảng.
– Vào thời ấy mà không biết quý cái sự vào đảng thì, nói thế nào cho đúng nhỉ, – tôi nói – hoặc ông rất cấp tiến, hoặc ông hâm.
– Tôi không cấp tiến, cũng chẳng hâm – tôi lười, ông ạ – ông Hiếu cười khe khẽ. Người ta phấn đấu để được vào đảng, để được đề bạt, để được oai với người khác, tôi thì không. Còn chiến tranh thì mình làm lính, hết chiến tranh thì thôi, chẳng lẽ ở bộ đội cho đến hết đời à? Trong đảng họ nghĩ gì về tôi, tôi không biết. Mà họ nghĩ gì mới được chứ? Họ coi tôi bình thường, như mọi người lính không có gì đặc biệt. Tôi ở đơn vị chiến đấu suốt từ những ngày đầu kháng chiến cho tới khi quân khu lấy về làm ở phòng chính trị, dưới quyền ông Thạc. Tôi không thích làm lính ống quyển , nhưng quân lệnh như sơn, cứ là phải chấp hành.
– Ông có phạm kỷ luật gì trong thời gian ấy không?
– Không.
– Ông Thạc nói ông mang ơn ông ấy là ơn thế nào? – tôi rụt rè hỏi.
Ông Hiếu im lặng.
– Tôi đoán … ông phạm kỷ luật gì đó và ông ấy đã gỡ tội cho ông?
– Cái ơn còn lớn hơn. Tôi sẽ kể ông nghe.
Ông không kể ngay. Ông nhìn ra hồ. Khi có gió, mặt nước cũng lăn tăn một chút làm xao động những đốm lửa xa.
Tôi im lặng chờ. Cuối cùng rồi ông Hiếu cũng bắt đầu câu chuyện gợi trí tò mò của tôi:
3.
“Một hôm, ông Thạc gọi tôi ra chỗ vắng. Ông thì thào:
– Lâu nay cậu có tin tức gia đình không?
– Không. Cũng đến cả năm rồi không thấy thư từ gì hết. Chắc cũng chẳng có chuyện gì đâu, vùng tôi ít bị máy bay bắn phá – tôi nói. Ông cụ tớ cũng bận. Làm chủ tịch xã, lại còn kiêm nhiều việc trên huyện nữa. Tớ tính sau đợt chỉnh quân tới sẽ xin đi phép về thăm các cụ.
Ông Thạc có vẻ lúng túng. Có vẻ ông ấy phải chọn lời:
– Tớ nói chuyện này, nhưng cậu phải tuyệt đối bí mật nhá.
– Cậu biết tính tớ rồi, tớ không phải đứa bép xép.
Ông chớp chớp mắt rồi ghé sát vào tai tôi, giọng trầm trọng:
– Ông cụ bà cụ cậu bị lên địa chủ phản động rồi …
Tôi chết điếng.
Tôi không tin ở tai mình. Lúc bấy giờ ở vùng chúng tôi đóng quân đã qua bước giảm tô giảm tức, đang đi vào cải cách ruộng đất, nhưng đơn vị chúng tôi chỉ học tập chủ trương chính sách để ủng hộ chứ không trực tiếp tham gia công tác cùng các đội các đoàn. Trong học tập tôi được biết cải cách ruộng đất do đảng lãnh đạo là một cuộc cách mạng long trời lở đất, là sự đổi đời ở nông thôn, giai cấp nông dân vùng lên đánh đổ bọn cường hào gian ác. Thế nhưng, tôi cũng như nhiều đồng đội của tôi, cứ nghĩ rằng ở đây, hoặc ở đẩu ở đâu kia, mới có những tên địa chủ tàn bạo, ác độc, chứ những quân quỷ sứ ấy không thể có ở quê mình, đừng nói gì ngay trong nhà mình.
– Nghe đâu lại còn Việt Quốc hay Việt Cách gì đó nữa …
Tôi không còn nghe thấy gì nữa. Tôi gục xuống.
– Chắc cậu cũng chẳng biết hết những việc làm của ông cụ đâu … – tiếng ông Thạc văng vẳng bên tai tôi – nhưng chẳng có gì giấu được quần chúng được phát động …
– Làm gì có chuyện ấy được – tôi đứng phắt dậy, tôi kêu lên, rền rĩ. Ông cụ bà cụ tớ hiền như đất ấy mà, nào có biết đảng phái là cái gì.
– Địa phương gửi công văn đến, hỏi về cậu đấy.
– Hỏi về tớ?
– Phải. Tớ đã viết công văn trả lời sau khi hội ý toàn chi bộ, bảo đảm cậu là cán bộ tốt.
– Chuyến ấy xảy ra khi nào?
Ông Thạc thở dài:
– Ba tuần rồi.
Tôi nhớ lại: có một cái gì đó không bình thường trong ánh mắt của các đảng viên khi gặp tôi. Dường như họ tránh nhìn tôi. Trong sinh hoạt cơ quan, mọi chuyện chỉ có đảng viên được biết, quần chúng chỉ có thể đoán rằng có chuyện gì đó, xấu hoặc tốt, căn cứ thái độ của họ.
– Sao cậu không cho tôi biết?
– Nói sao được?! Nguyên tắc.
– Bây giờ cậu bảo tớ phải làm gì?
Ông Thạc suy nghĩ lung.
– Bây giờ cậu về nhà đi – ông nói. Đừng nói với ai cậu đi đâu, chuyện đó mặc tớ lo. Đây là công lệnh, bản sao công văn đơn vị gửi chi bộ địa phương, cứ cầm theo, phòng xa, có khi hữu dụng. Về đến nhà rồi, gặp được ông cụ bà cụ rồi thì trở lại ngay đơn vị. Đấy là tất cả những gì tớ có thể làm cho cậu.
Tôi nói:
– Ông Thạc đối với ông thật là tốt.
– Tôi không nói ông ấy xấu. – ông Hiếu đáp – Ông nghe nốt câu chuyện đã.
Tôi lập tức lên đường. Đi suốt đêm. Suốt ngày hôm sau. Vừa đặt chân vào nhà, tôi bị bắt ngay. Đám du kích ập đến, trói gô tôi lại. Chúng quát tháo, chúng chửi mắng, không cho tôi kịp mở miệng. Mà chúng nó là ai chứ? Toàn người quen kẻ thuộc cả, ông ạ, không hàng xóm láng giềng thì cũng người cùng thôn, cùng xã. Nghe chúng nói với nhau tôi mới biết mẹ tôi không chịu được hành hạ đã thắt cổ tự vẫn tuần trước, còn cha tôi sẽ bị bắn vào sáng hôm sau. Tôi lặng đi. Tôi không khóc được. Nước mắt chưa chảy đã cạn. Mẹ tôi là một nửa cuộc sống của tôi. Ngay cả khi sống xa nhà tôi vẫn cảm thấy mẹ ở bên tôi. Cha tôi khác, tôi yêu cha, kính trọng cha, nhưng không gần gụi cha như gần gụi mẹ.
Tôi không tưởng tượng được cái tai họa giáng xuống gia đình tôi lại lớn đến như thế, lại kinh khủng đến như thế. Đau đớn nhất là cái sự tôi là bộ đội chẳng giúp được gì cho các cụ. Không mảy may. Ngày nay ai cũng biết rõ rằng những khẩu hiệu “Người cày có ruộng,” “Đánh đổ bọn cường hào ác bá, nông dân giành lấy chính quyền,” “Nông dân là quân chủ lực của cách mạng” … chỉ là những lời lừa mị. Nhưng lúc ấy khác, lúc ấy chúng có một tác dụng ghê gớm.
Nông dân ào ào đi theo đội cải cách, hô những khẩu hiệu đùng đoàng ấy đến khản tiếng, đến rạc người. Có thể họ chân thành tin ở cuộc đổi đời mà đảng hứa hẹn, rồi đây họ sẽ trở thành những ông chủ bà chủ ở trong làng, họ sẽ có những gì mà những người sang trọng có, có thể là như thế. Điều tôi biết chắc là những con người khốn khổ hi vọng ở số quả thực sẽ được chia ngay lập tức sau khi bọn nhà giàu trở thành kẻ có tội với cách mạng – một thúng thóc, cái mâm đồng, cái phản gỗ, có khi là cả cái sập gụ cũng nên …
Sáng hôm sau, tôi bị điệu ra trường đấu. Dân chúng cả mấy xã tề tựu ở sân trường học của xã. Tôi đã nghe tiếng loa thúc giục mọi người đi dự cuộc đấu “tên phản động đầu sỏ, tên cường hào gian ác, tên địa chủ có nợ máu với nhân dân” từ khi còn tối đất. Trường học này đầy ắp những kỷ niệm thời thơ ấu của tôi và của những người bạn học mặt sát khí đằng đằng lăm lăm súng trường mã tấu đứng ở vòng ngoài.
Tôi nhìn thấy cha tôi, bị trói giật cánh khuỷu, bị lôi đi xềnh xệch, bước chân lảo đảo, giữa một đám đông xỉa xói, gào thét, những bộ mặt biến dạng với những đôi mắt đỏ ngầu, những cái miệng há to, nhớt dãi chảy xuống ngực áo, giữa rừng cánh tay vung lên hạ xuống theo những khẩu hiệu đòi trả nợ máu …
– Kinh khủng! Hồi ấy tôi đang theo học ở Liên Xô nên không được chứng kiến những gì xảy ra, chỉ được nghe kể lại, sau này …
– May cho ông, ông là người gốc thành phố, chứ dân nông thôn chúng tôi hồi ấy, chỉ cần hơi có máu mặt một tí là toi. Chẳng riêng gia đình tôi, người cùng cảnh ngộ với chúng tôi nhiều vô số kể … Tôi nói hơi có máu mặt, tức là những người có của ăn của để, chứ không nói những người có dư chút ít ruộng đất. Ở nông thôn miền Bắc nước ta, ông biết đấy, đâu có nhiều địa chủ lớn. Gọi là địa chủ, chứ đó chỉ là nông dân khá giả, do chăm chỉ làm ăn hoặc khéo sắp xếp thu vén mà hơn người. Hơn cũng chẳng nhiều, bất quá vài ba mẫu là cùng, mà lại là mẫu ta.
Ông Hiếu thở dài.
– Có cần kể cho ông nghe chi tiết cuộc đấu không?
Ông Hiếu đặt câu hỏi, rồi im lặng hồi lâu, như thể ông đang nhớ lại cảnh tượng hãi hùng mà ông không phải chỉ là người chứng kiến. Ông là người trong cuộc, người chịu đựng.
– Đại khái là có một cuộc đấu kéo dài, một cuộc xử án chớp nhoáng. Tất cả diễn ra trong những tiếng hô khẩu hiệu không ngớt. Rồi cha tôi bị điệu ra trước bức tường xa nhất của trường học, nơi vẫn còn cái khẩu hiệu do chính tay tôi viết năm 1945: “Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Minh vạn tuế!” Cha tôi bị bắn ở đó. Trước khi bị bắn, cụ chằm chằm nhìn tôi, nước mắt đầm đìa. Có vẻ cha tôi muốn nói điều gì đó với tôi nhưng không thể nói được – trong miệng cụ là một búi giẻ bẩn thỉu, từ đó nhểu xuống đất những giọt dãi …
– Cụ “đi” có nhanh không?
– Không – ông lắc đầu – Lúc đấu thì hùng hổ lắm, nhưng đến lúc phải cầm súng bắn người thì hình như không ai muốn, hoặc người nào cũng không muốn mình là người bắn viên đạn giết chết một mạng người, thành thử những người du kích được phân công hành quyết đều bắn trượt trong loạt đạn đầu tiên. Những “ông đội” “bà đội” phải hò hét, quát tháo liên hồi, giật lấy súng chỉ cách cho họ bắn họ mới bắn được. Có vài viên trúng, máu loang trên ngực cha tôi, nhưng cụ vẫn chưa nhận được viên đạn kết liễu. Một “ông đội” mắt long sòng sọc chạy xổ đến bên cọc, rút súng lục, bắn thêm một phát vào thái dương cụ mới “đi”. Tôi nhắm mắt lại, không muốn hình dung cảnh tượng gớm ghiếc đó.
4.
Chúng tôi ngồi bên nhau, im lặng rất lâu.
– Về sau này, khi nhớ lại những phút hãi hùng đó tôi mới hiểu ra vì sao trước khi đưa những người gọi là địa chủ phản động ra đấu chính thức, người ta bắt nông dân phải đấu lưng trước đã …
– Đấu lưng?
– Vâng, đấu lưng. Tức là người bị đấu phải quỳ, nhưng không được quay mặt lại đám đông đấu mình, còn những khổ chủ, những người được “đội” bồi dưỡng để đấu thì xỉa xói vào lưng người bị đấu mà kể khổ, kể tội … Chẳng qua nếu những người nông dân hiền lành thật thà mà nhìn vào mặt người hôm qua còn là họ hàng, làng xóm, tối lửa tắt đèn có nhau thì họ không nỡ lòng nào bịa đặt ra những tội lỗi không có, không thốt nổi thành lời những điều vu oan giá họa bất nhân, bạc ác như đội dạy được. Con người không phải dễ dàng trở thành quỷ. Phải dạy dỗ, phải huấn luyện, ông ạ. Và không phải bao giờ người ta cũng thành công. Có nhiều người thà chết chứ không chịu trở thành quỷ.
– Tôi tin có những người như thế.
– Điều đáng buồn là một khi đã thành quỷ rồi thì khó trở lại làm người lắm. Tôi có chú em họ, hồi cải cách ruộng đất còn nhỏ đã đi theo đội học đòi đấu tố, lớn lên thì vào đảng, rồi làm quan, ăn bẩn, cho đến khi về hưu không bị sứt mẻ gì, gọi là hạ cánh an toàn. Giàu có lắm, nhưng bị người trong họ ngoài làng xa lánh. Cũng có người cực chẳng đã phải nhờ vả chú ấy việc này việc khác, nhưng trong thâm tâm họ đều khinh bỉ. Chú ấy phân trần với tôi: “Thời thế nó thế thì phải thế, ai cũng phải làm phải ăn, em cũng không thể khác, người ta không hiểu em, chứ em có lòng dạ nào làm hại bà con.” “Nhưng họ khinh chú là phải chứ?” tôi hỏi. “Thì họ có cách nào khác, yêu em à?”, chú ấy bùi ngùi.
– Sau vụ ấy ông trốn vào thành?
Ông Hiếu tránh nhìn tôi.
– Vâng – ông nói khẽ. Tôi còn biết đi đâu?
– Tôi hiểu. Lúc ấy trong lòng tôi đầy mâu thuẫn thì dúng hơn. Tôi không muốn rời bỏ hàng ngũ kháng chiến. Nhưng tôi cũng không thể ở lại. Quên, chưa nói để ông biết, ông Thạc nhìn xa đã cấp cho tôi đủ giấy tờ cần thiết để tôi không bị lôi vào cuộc đấu tố cùng với gia đình. Đội cải cách đã tha cho tôi trở lại đơn vị.
– Nhiều người ở trong hoàn cảnh ông đã không “dinh tê.”
– Vâng, có người rồi còn trở thành cán bộ cấp cao nữa, tôi biết. Họ phải trả giá đắt cho sự thăng tiến ấy, bằng sự dối trá thường xuyên, bằng sự hàng phục tuyệt đối. Tôi không có đủ dũng khí, và lòng kiên trì nữa, để làm được như họ. Khi đã ở trong thành rồi, có nhiều lúc tôi lại muốn trở ra vùng kháng chiến. Có một sự giằng xé như thế đấy.
Sương xuống làm tôi rùng mình. Cả một vùng hồ Bodenzee lặng lẽ như không lúc nào nó lặng lẽ như thế.
– Ông có gia nhập quân đội Pháp không? Tôi muốn nói ông rồi có bị bắt lính và phải chiến đấu ở phía bên kia không?
– Không. Tôi trốn lính. Tôi không muốn cầm súng nữa, dù ở bên này hay ở bên kia. Nhưng cũng phải thú thực với ông: sau cái chết của cha tôi, cũng có lúc tôi có ý định đi với quân Pháp để đánh lại những kẻ đã mang lại thảm họa cho gia đình tôi. Tôi cũng căm thù lắm chứ. Nhưng tôi đã không làm điều đó nhờ một lời khuyên.
Chả là lúc mới về thành tôi ở nhờ trong một ngôi chùa. Khi biết ý định của tôi, sư cụ bảo: “Con tính sai rồi. Đi với cái Ác này để diệt cái Ác kia không được đâu. Chỉ có cái Thiện mới diệt được cái Ác thôi, con ạ.” Tôi nghe lời sư cụ, nhưng tôi không tìm thấy cái Thiện ở đâu cả.
– Tìm ra cái Thiện đích thực thật là khó.
– Vì không tìm ra nó, tôi chỉ biết làm một người dân bình thường. Nhưng đến năm 75 thì tôi hiểu – cái Ác đang thắng, nếu không làm được gì để chống nó thì chỉ còn cách tránh xa nó, tránh thật xa, xa chừng nào hay chừng ấy, có gọi là chạy trốn nó thì cũng đúng. Tuy chẳng có gì vinh quang trong sự chạy trốn ấy …
Chúng tôi đi ngủ. Đêm đã quá khuya.
Hôm sau, trong bữa điểm tâm, ông Hiếu đột ngột ra cho tôi một câu hỏi lạ tai:
– Ông có nghĩ rằng cải cách ruộng đất là một sai lầm như người ta thường nói không?
– Một sai lầm chứ. Đó là điều không thể chối cãi được. Chính đảng cộng sản vốn không bao giờ chịu nhận mình sai, cũng đã thừa nhận là thế. Người ta đã phải sửa sai ngay sau đó.
– Ông tin người ta có sửa sai?
Tôi có cảm giác ông Hiếu chỉ chờ tôi nói khẳng định để cười vào mũi tôi. Hẳn ông có cách nhìn khác đối với việc ấy. Tôi gật đầu.
– Họ có sửa sai. – tôi nói – Nhưng có sửa đến nơi đến chốn hay không lại là chuyện khác. Và còn phải sửa dài dài, bởi vì trang sử cải cách ruộng đất cho đến nay vẫn chưa khép lại được. Nghe nói mới đây thành phố Hà Nội vừa quyết định đền bù cho những gia đình có người bị giết trong cải cách ruộng đất.
– Đền bù thế nào?
– Một hay hai triệu đồng gì đó cho mỗi người bị chết oan.
Ông Hiếu cười khe khẻ:
– Tức là khoảng trên dưới một trăm đô la, theo tỷ hối hiện tại.
– Khoảng ấy.
Ông Hiếu trầm ngâm nhìn vào ly cà phê.
– Tôi thì không nghĩ đó là một sai lầm. Nói cho đúng, bây giờ tôi mới nghĩ được như thế. Trước kia thì không. Trước kia tôi không nghĩ ra. Một sai lầm có tính toán trước rằng kết quả nó sẽ là như thế nào, không thể gọi là một sai lầm – ông Hiếu thở dài. Người ta chỉ buộc lòng gọi nó là sai lầm khi mưu toan của họ bị bóc trần.
– Cái gì làm cho ông nghĩ như thế?
– Ông nhớ lại xem. Ông sẽ thấy điều này: ở bất cứ quốc gia nào, để tiến hành cải cách ruộng đất người ta phải điều tra tình hình ruộng đất trước đã. Nhưng ở miền Bắc trước cải cách ruộng đất, ông thấy không, đã không có một cuộc điều tra nào hết.
Tôi giật mình. Ý nghĩ ấy chưa từng đến với tôi.
– Ông có lý – tôi thừa nhận. Tôi hồi ấy ở một trong những cơ quan trung ương. Tôi không được biết có một báo cáo nào về chuyện ấy.
– Người ta tính những cái mà hồi ấy chúng ta không nghĩ tới. Người ta muốn thanh toán cho bằng hết những người đã ủng hộ cuộc kháng chiến trong thời kỳ cách mạng còn trứng nước hiện đang giữ những chức vụ trong chính quyền kháng chiến để thay vào đó những người hoàn toàn mới. Những người mới này sẽ hoàn toàn là người của họ. Để làm gì? Để những kẻ được chia quả thực cướp được kia, những kẻ bỗng dưng có được địa vị ăn trên ngồi trốc kia sẽ hết mình với họ … Chỉ có chúng mới là những kẻ rất mực trung thành với họ.
– Tôi muốn hỏi thêm ông một câu.
– Ông hỏi đi.
– Tôi nghĩ ông Thạc muốn ông được gặp mặt cụ nhà lần cuối là một ý nghĩ tốt. Ông không nghĩ thế?
Ông Hiếu cười khe khẽ. Tiếng cười gằn nghe đầy cay đắng.
– Một ý nghĩ tốt chứ, tôi thừa nhận. Có khi nó còn tốt hơn cả những gì tôi nghĩ nữa. Ông ấy đã giúp tôi tỉnh ngộ. Tôi phải chịu ơn ông ấy. Nhưng tôi không cảm được cái ơn ấy trong lòng tôi. Có lẽ tôi tham lam chăng, khi tôi cho rằng trong những ngày ấy tôi cần một cái gì hơn thế. Một cái gì đó chứng tỏ ông ấy đứng về phía tôi, kẻ chịu đựng một bi kịch không đáng có. Một cái gì đó chứng tỏ ông ấy không đứng về phía những tên đao phủ. Cái gì đó ấy sẽ an ủi tôi nhiều hơn, sẽ cho tôi thêm một chút niềm tin đã mất vào con người …
5.
Ít lâu sau cuộc gặp gỡ với ông Hiếu, tôi lại gặp ông Thạc. Ông vừa về Việt Nam tham dự cuộc họp mặt truyền thống của quân khu. Ông vui hẳn lên, khác với lần chúng tôi gặp nhau ở Stutgart. Ông kể chuyện những đổi thay ở đất nước, chuyện Hà Nội khác trước đến không nhận ra, chuyện ông vừa được nhận thêm một huân chương vì những công trạng trong quá khứ …
– Ông đã gặp “Hiếu Nhà Băng” rồi hả? Hắn nói sao?
Tôi lúng túng:
– Ông ấy vẫn nhớ ông. Nhưng ông ấy không muốn gặp lại … Vì cuộc gặp lại ấy sẽ làm ông ấy nhớ đến những ngày ông ấy không muốn nhớ đến nữa.
– Cái thằng … Bây giờ mà không biết quên đi quá khứ, hướng tới tương lai là ngu, là xuẩn ngốc. Nó y như mấy thằng đang đòi dân chủ ấy, trong tụi nó có cả những thằng cánh ta ngày trước, tức là đã từng trong quân ngũ, chúng nó mắt nhắm tịt, ương như cua, không biết rằng nước ta bây giờ dân chủ lắm rồi, hơn hẳn ngày xưa rồi, ngày xưa không có nhiều dân chủ là do hoàn cảnh, là chuyện bất khả kháng, chứ bây giờ khác, bây giờ đảng ta vững mạnh, có lực lượng quân đội, công an hùng hậu, thì cho hay chưa cho, cho nhiều hay cho ít, là cái quyền của đảng, đảng không keo xỉn trong chuyện ấy, vấn đề là phải có tính toán; cho cái gì trước cho cái gì sau, cho bao nhiêu, cho vào lúc nào …
Tôi nhìn ông. Ông nói say sưa. Ông bốc. Trong ông ấn tượng của chuyến đi đầy tràn.
– Ông Hiếu gửi lời thăm ông. Tôi nói để mà nói.
– Thế hả? Nó chỉ gửi lời thăm thôi? Không nói thêm gì nữa?
– Không.
Ông Thạc sa sầm mặt.
– Cái thằng vô ơn đến thế là cùng. Để lúc nào tôi kể ông nghe đầu đuôi chuyện tôi đã làm gì cho hắn … Bây giờ chúng mình kiếm cái gì chén đã. Chắc ông đi đường cũng đói bụng rồi.
Tôi vội vã chìa tay ra:
– Xin lỗi, hôm nay tôi mắc một cái hẹn. Để bữa khác vậy.
Trong lòng bàn tay tôi là một vật mềm, nhũn nhẽo.
– Ờ ờ … Tiếc quá! Có bao chuyện muốn kể ông nghe.
– Tiếc quá!
– Nói tóm lại, thằng Hiếu là một thằng vô ơn, ông nhớ đấy, tôi nói với ông rồi đấy. Ông Thạc nói theo, khi tôi đã ra đến cửa.
# Ẩn ngữ trong truyện ngắn “Kẻ Vô Ơn” của Vũ Thư Hiên(
*xin đọc "Kẻ Vô Ơn" bên dưới bài này*)
## Tổng quan:
“Kẻ Vô Ơn” là truyện ngắn lấy chủ đề "Cải Cách Ruộng Đất" làm trọng tâm của Vũ Thư Hiên (tác giả Hồi Ký Chính Trị 41 Chương: "
[Đêm Giữa Ban Ngày](http://letungchau.blogspot.com/2009/04/em-giua-ban-ngay-1-6-hoi-ky-vu-thu-hien.html)" -Tiếng Quê Hương xb, USA 1997)
Truyện không đề năm tháng sáng tác nhưng y cứ vào tình tiết và mạch văn, ắt phải được viết vào khoảng đầu những năm 2000 lúc nhà văn đã vào tuổi thất thập.
Truyện có 5 phân đoạn, dài chừng 9 trang A4 với khoảng hơn 6200 chữ.
**Tóm lược:**
Bối cảnh của truyện chỉ giản dị với hồi ức và chút tương tác giữa 3 người bạn cũ, là những thanh niên cùng thời vào những năm biến cố "Cải Cách Ruộng Đất" diễn ra (một chiến dịch giết “địa chủ” do cộng sản miền Bắc thực thi nhiều lần nhiều đợt từ 1952-1956), cả ba còn sống đến ngày nay dù hai người đã lưu lạc sang xứ người. Ba người bạn cũ cũng là nhân chứng sống của chiến dịch giết người dã man khi xưa tuy ở vào ba vị thế khác nhau lúc ấy. Nếu tính theo thời gian thực trong truyện thì họ đều đã ở vào tuổi bảy mươi hoặc hơn hoặc kém khi hồi ức kinh hoàng đẫm máu xưa xoay quanh ba người hôm nay…
**Bố cục:**
Tác giả chia truyện thành 5 phân đoạn với các diễn tiến thu hẹp dần vào trọng đề muốn trình bày.
__Đoạn 1__: Giới thiệu bối cảnh chính và ba nhân vật chính của đích nhắm tới của truyện. Nhân vật “tôi” là người trung gian qua lại như con thoi với hai nhân vật kia để thuật truyện và khơi gợi những suy nghĩ, nhận định để dẫn đến mấy câu hỏi lớn có tính chủ đề nhằm lột trần mặt thực của chiến dịch giết người tàn bạo kia. Nhân vật “Thạc” là chủ thể phụ, nhân vật “Hiếu” là chủ thể chính của truyện. Người đọc sẽ còn được biết rõ dần vị thế, vai trò của từng nhân vật trong các phân đoạn tiếp theo. __Đoạn 2:__Chuyển mạch vào trọng tâm của truyện khi cho chủ thể chính bày tỏ uẩn khúc xưa vẫn còn bám chặt trong tâm hôm nay:
“Chuyện ông ấy kể cho ông nghe không sai, ông ấy không bịa, đúng là ông ấy có làm ơn cho tôi thật. Nhưng là một thứ ơn mà người mang ơn không muốn nhớ đến …” –lời “ông Hiếu”.
__Đoạn 3:__Mạch chính của truyện khi tác giả cho chủ thể chính –“ông Hiếu”- thuật lại chi tiết chính của truyện: Cha “ông Hiếu” bị đấu tố trong một “một cuộc đấu kéo dài, một cuộc xử án chớp nhoáng” –lời “ông Hiếu”- và bị giết chết một cách dã man ngay trước mắt ông. __Đoạn 4:__Chủ thể chính –“ông Hiếu”- thuật tiếp các diễn tiến tiếp nối qua phần “trò chuyện”, “vấn đáp” của nhân vật “tôi”. Đoạn này, dụng ý của tác giả khép dần khi tạo điều kiện cho ông Hiếu nói lên suy nghĩ, nhận định hôm nay của chính ông Hiếu -với sự đồng thuận của nhân vật “tôi”- về biến cố "Cải Cách Ruộng Đất". Đây là đoạn hay nhất, trọng tâm của dụng ý tác giả. __Đoạn 5 (kết):__Là đoạn kết mà không kết. Tác giả không giải đề bài mà mình đã nêu ra từ đầu (Vô Ơn) mà để mặc, để mở cho người đọc tự tìm thấy lời giải:
“Nói tóm lại, thằng Hiếu là một thằng vô ơn…” –lời “ông Thạc”Phần này, còn có thể gọi là phần “hệ luận” của “chính luận” bên trên. Tác giả tiếp phần “hệ luận” để khai thác theo mạch câu chuyện cho rốt ráo cốt nhắm nói tới thực trạng đất nước hôm nay khi có quá nhiều người bịt mắt, bịt tai, cầu an, vị kỷ, ngụy tín hoặc hèn nhát trước thực trạng tan hoang về khắp mọi bình diện của xứ sở (dưới chế độ độc tài tàn bạo không khác gì xưa) … bằng lập luận gượng gạo, vuốt đuôi buồn cười như con trẻ:
“quên đi quá khứ, hướng tới tương lai” / “ương như cua, không biết rằng nước ta bây giờ dân chủ lắm rồi, hơn hẳn ngày xưa rồi” v.v… -lời “ông Thạc”.
Sau đây, trong phạm vi một bài “đọc sách” ngắn gọn nhanh lẹ, tôi chỉ xin đưa ra vài ý, vài điểm nhận định chính yếu tiêu biểu với mong cầu những chỗ còn lại bạn đọc sẽ tự tìm thấy hãy còn nhiều rải rác trong “Kẻ Vô Ơn.
1/
## Kỹ thuật dựng truyện:
"Cải Cách Ruộng Đất" là biến cố kinh hoàng của đất nước Việt Nam ngay những ngày đầu chế độ cộng sản được thiết lập tại miền Bắc. Lượng dữ liệu để nhà văn lấy dùng là giàu có rộng rãi, nhưng cũng chính vì đề tài quá nổi bật và phong phú tài liệu dễ dẫn nhiều cây bút đi lan man, lắm tác phẩm làm người đọc không rõ đó là tiểu thuyết hay tài liệu phóng sự điều tra [1].
Nhưng với một truyện ngắn, Vũ Thư Hiên đã có một thủ pháp già dặn khi dựng truyện một cách mạch lạc và hợp luận lý (logically) như một bài toán pháp, bạn đọc thấy khi các nhân vật trong truyện nói ra điều khẳng định gì, tác giả cũng không quên các dẫn chứng chắc nịch kèm theo. Người đọc chỉ cần một “Kẻ Vô Ơn” là đủ có một cái nhìn tổng thể về "Cải Cách Ruộng Đất" với những gợi mở mang tính “câu hỏi lớn”.
**Câu Hỏi lớn [của tác phẩm]**: Diễn tiến của “ông Hiếu” làm ta nhớ tới cuốn phim nhựa “Chúng Tôi Muốn Sống” (của Đạo Diễn Vĩnh Noãn và Manuel Conde, 1956 tại Saigon), trong đó nhân vật “anh Vinh” cũng nhiệt tình cống hiến máu xương khi tham gia kháng Pháp, nhưng ở chốn quê nhà, Cha Mẹ anh bị đưa ra trường đấu tố và bị xử tử. Nhân vật “ông Hiếu” của Vũ Thư Hiên chỉ khác “anh Vinh” của Vĩnh Noãn một chút ở chỗ kháng chiến quân Hiếu được “kẻ làm ơn” là “thủ trưởng” Thạc tạo điều kiện giúp cho về quê nhà (để Hiếu “bị bắt ngay lập tức” như một tên tội phạm) và có mặt chứng kiến cảnh Cha mình bị đấu tố và xử tử.
Chính ở chỗ người con bất lực chứng kiến Cha mình bị giết dã man sau khi bị “tố” cũng dã man không kém, đã cho phép tác giả hoàn toàn có lý khi cho “ông Hiếu” đặt ra một câu hỏi lớn, mà khi vừa đọc tới, bản thân tôi (Lê Tùng Châu) đã sững sờ vì trước Vũ Thư Hiên tôi chưa thấy ai đặt câu hỏi hợp lý đến như vậy:
"Người ta tính những cái mà hồi ấy chúng ta không nghĩ tới. Người ta muốn thanh toán cho bằng hết những người đã ủng hộ cuộc kháng chiến trong thời kỳ cách mạng còn trứng nước hiện đang giữ những chức vụ trong chính quyền kháng chiến để thay vào đó những người hoàn toàn mới. Những người mới này sẽ hoàn toàn là người của họ. Để làm gì? Để những kẻ được chia quả thực cướp được kia, những kẻ bỗng dưng có được địa vị ăn trên ngồi trốc kia sẽ hết mình với họ … Chỉ có chúng mới là những kẻ rất mực trung thành với họ" –lời “ông Hiếu”.Chi tiết này có vẻ gì gợi ta nhớ lại những vụ thanh trừng kỳ lạ và ngoạn mục ở Nga 1936-1938 khi Staline hài tội hầu hết những đồng chí của Lenine và toàn là giới chức cao cấp của Bolshevik rồi xử tử họ [trừ Trotsky, trước đó vào 1927 bị khai trừ khỏi đảng cộng sản rồi bị lưu dày biệt xứ 1928, và chỉ bị giết [ám sát] vào 1940 ở Mễ Tây Cơ, Hoa Kỳ khi Đệ Nhị Thế Chiến bùng nổ]. Staline đã “đi một bài” sớm nhất trong thế giới cộng sản, là phản bội và thanh trừng tầng lớp “cách mạng” cũ, thu nạp lớp nhân sự mới tuyệt đối trung thành để giữ quyền thống trị độc tôn độc tài dài lâu. Vậy, phải chăng học trò Hồ chí Minh của Staline cũng học lại y hệt bài của Thầy? Vậy, ai bảo nhà văn chỉ viết văn? Rõ ràng, không khác một nhà khoa học thực nghiệm, nhà văn đã quan sát, đối chiếu và lập luận chặt chẽ và nghiêm túc mới có thể rút ra một lời giải còn ẩn kín trong phận mệnh nước Việt vẫn còn bị kìm hãm dưới ách độc tài? Lời giải dưới dạng một nghi vấn, tức là một lời giải còn bỏ ngỏ đang truy cầu những công dân nước Việt hãy cùng tham gia tự lự?
Ở chi tiết này, ta thấy rõ câu “Văn Dĩ Tải Đạo” của người xưa. Nhà văn, khi ông sống qua, từng trải và bôn ba lao nhọc, thao thức đoạn trường với nước với non, bỗng trở nên một nhà chính trị bao giờ không hay. Cụ Đồ Chiểu [1822-1888]:
*“Chở bao nhiêu Đạo thuyền không khẳm – đâm mấy thằng gian bút chẳng tà”*, hay Aleksandr Solzhenitsyn [1918-2008, Nga, Nobel Văn Chương 1970] là một vài dẫn chứng. **Những Câu Hỏi nhỏ [của tác phẩm]**: Nhưng “nhà văn-chính trị” thì hiền hòa nhân hậu. Câu hỏi nêu ra của ông chính là tiếng lòng thao thức bấy lâu, nay ông cho nó bật ra với công luận ngõ hầu khơi gợi một hoặc nhiều suy tư chân chính cho một giai đoạn tang thương bi đát trong sử Việt: giết người nông dân chơn chất hiền lành bao đời!
=>
**Oan khốc:**
“May cho ông, ông là người gốc thành phố, chứ dân nông thôn chúng tôi hồi ấy, chỉ cần hơi có máu mặt một tí là toi. Chẳng riêng gia đình tôi, người cùng cảnh ngộ với chúng tôi nhiều vô số kể … Tôi nói hơi có máu mặt, tức là những người có của ăn của để, chứ không nói những người có dư chút ít ruộng đất. Ở nông thôn miền Bắc nước ta, ông biết đấy, đâu có nhiều địa chủ lớn. Gọi là địa chủ, chứ đó chỉ là nông dân khá giả, do chăm chỉ làm ăn hoặc khéo sắp xếp thu vén mà hơn người. Hơn cũng chẳng nhiều, bất quá vài ba mẫu là cùng, mà lại là mẫu ta” –lời “ông Hiếu”.
=>
**Giết người một cách dã man có dụng ý trước, có bài bản đã chủ định trước:**
“Ông Hiếu trầm ngâm nhìn vào ly cà phê.
– Tôi thì không nghĩ đó là một sai lầm. Nói cho đúng, bây giờ tôi mới nghĩ được như thế. Trước kia thì không. Trước kia tôi không nghĩ ra. Một sai lầm có tính toán trước rằng kết quả nó sẽ là như thế nào, không thể gọi là một sai lầm – ông Hiếu thở dài. Người ta chỉ buộc lòng gọi nó là sai lầm khi mưu toan của họ bị bóc trần.
– Cái gì làm cho ông nghĩ như thế?
– Ông nhớ lại xem. Ông sẽ thấy điều này: ở bất cứ quốc gia nào, để tiến hành cải cách ruộng đất người ta phải điều tra tình hình ruộng đất trước đã. Nhưng ở miền Bắc trước cải cách ruộng đất, ông thấy không, đã không có một cuộc điều tra nào hết.
Tôi giật mình. Ý nghĩ ấy chưa từng đến với tôi –đối đáp giữa “tôi” và "ông Hiếu”.
2/
## Che dấu và gợi tò mò:
Với tựa “Kẻ Vô Ơn”, tác giả đã “ngụy trang” truyện của ông như thể một loại chuyện ít nhiều gợi tính hiếu kỳ nơi bạn đọc, vả bạn đọc cũng sẽ dễ bị mang tâm lý đó khi phải đọc tiếp, đọc tiếp các diễn tiến bên dưới xem thử ai vô ơn? Ai gieo ơn? Tình tiết có ly kỳ không?
Quả thực tác giả đã thành công với lối “dẫn dụ” khôn ngoan như thế. Thế nhưng người đọc cho đến hết truyện vẫn không thấy “lời giải” như đa số truyện thường tình! Bằng chứng là vào June 27, 2014, bạn đọc “Nhi Duong” đã phải hỏi nhà văn [nơi Facebook của ông]:
“à có phải chính xác thì ông Hiếu cho rằng ông Thạc đã khéo léo thay ông bằng một người mới, vì thế mới không có sự mang ơn.”Và “cực chẳng đã” nhà văn đã phải trả lời (June 27, 2014):
“Nhi Duong: Không phải thế đâu. Cái ơn ấy là ơn của kẻ giết cha ban cho con được thấy cảnh hành quyết cha mình. Ông Thạc là một trong những, hoặc phải coi là người thay mặt cho kẻ ấy.”
Nếu Thạc là đại diện của chế độ cộng sản Hanoi, và Hiếu là nạn nhân thì ở đây nhà văn đã “dời bình diện” (chữ của Thi Sĩ Bùi Giáng) khi ông mượn lối che dấu “lời giải” nói trên để thẳng thừng minh định rằng, tại Việt Nam, có một nỗi nhầm lẫn oan nghiệt lớn, đó là chế độ độc tài (tập trung tiêu biểu qua hình ảnh Hồ chí Minh chẳng hạn) đã vừa giết người vừa tự nhận –và buộc nạn nhân phải công nhận- mình là kẻ ban ơn! Oan khốc còn lớn hơn ở chỗ đa số nạn nhân đều răm rắp thừa nhận kẻ “ban ơn” đó!
“– Tôi nghĩ ông Thạc muốn ông được gặp mặt cụ nhà lần cuối là một ý nghĩ tốt. Ông không nghĩ thế?
Ông Hiếu cười khe khẽ. Tiếng cười gằn nghe đầy cay đắng.
– Một ý nghĩ tốt chứ, tôi thừa nhận. Có khi nó còn tốt hơn cả những gì tôi nghĩ nữa. Ông ấy đã giúp tôi tỉnh ngộ. Tôi phải chịu ơn ông ấy. Nhưng tôi không cảm được cái ơn ấy trong lòng tôi. Có lẽ tôi tham lam chăng, khi tôi cho rằng trong những ngày ấy tôi cần một cái gì hơn thế. Một cái gì đó chứng tỏ ông ấy đứng về phía tôi, kẻ chịu đựng một bi kịch không đáng có. Một cái gì đó chứng tỏ ông ấy không đứng về phía những tên đao phủ. Cái gì đó ấy sẽ an ủi tôi nhiều hơn, sẽ cho tôi thêm một chút niềm tin đã mất vào con người …” –đối đáp giữa “tôi” và "ông Hiếu” ở cuối đoạn 4
Riêng tôi khi đọc tới đây tôi mới dám khẳng định “nhà văn-chính trị” thì hiền hòa nhân hậu” ở bên trên!
## Tạm Kết:
Quả thực vậy, nhà văn dù là một văn sĩ nho nhã và miệt mài với nghiệp bút như Vũ Thư Hiên, hay là một quân nhân băng trùng trùng lửa đạn để chiến đấu với cộng quân từ miền Bắc tràn vào xâm lăng miền Nam như Phan Nhật Nam [khóa 18 Võ Bị Dalat, Đại Úy binh chủng Nhảy Dù QLVNCH]… họ đều cùng “hiền hòa nhân hậu” như nhau.
Nếu Vũ Thư Hiên viết
Thì Phan Nhật Nam viết:
“Cái gì đó ấy sẽ an ủi tôi nhiều hơn, sẽ cho tôi thêm một chút niềm tin đã mất vào con người …” “Nhưng đến đây, ở cao độ 960, người lính Bắc Việt không tiến được nữa vì đã gặp “người”- Người rất bình thường và giản dị. Người biết lo âu, sợ nguy biến. Người có ước mơ và ham muốn vụn vặt. Những người không thần thánh hóa lãnh tụ và tin tưởng Thiên Chúa cũng chỉ là bạn tâm tình”–cuối Chương 2, Bút ký chiến tranh “Mùa Hè Đỏ Lửa” -Sáng Tạo xb, Saigon 1972
Ước mơ bình hòa giản dị thân thương và gần gũi mùi con người của hai nhà văn từng ở hai chiến tuyến phân tranh Quốc-Cộng
Họ không hẹn mà gặp ở cùng một điểm rất người:
“. . . .
Để có một ngày có một ngày cho chúng mình
Ta lại gặp ta còn vòng tay mở rộng thương mến bao la
Chuông chùa làng xa chiều lại vang bếp ai lên khói ấm tình thương
Bát cơm rau thắm mối tình quê
Có con trâu có nương dâu, thiên đường này mơ ước bao lâu”
(lời Ca Khúc "Một Mai Giã Từ Vũ Khí" của Ngân Khánh, Minh Phát xb, Saigon 1972)
Vâng, thiên đường của người Việt chỉ hiền hòa giản dị thế thôi, không cần vĩ đại, muôn năm, hay thế giới đại đồng hay muôn năm quang vinh hay đời đời sống mãi gì gì sất. Đó chính là Nhân Tính trong nước Việt người Việt nếu không có chủ nghĩa cộng sản do Hồ chí Minh và đệ tử rước về giày xéo mảnh gấm vóc cha ông này!
Chân Lý thì đồng quy.
Nhưng ẩn ngữ thì phải tìm tòi khổ công mới nhận ra chớ văn chương không phải là phóng sự hay bản tin rao vặt để người người ai nấy vào đọc là thấy liền! Vì Văn chương là gì nếu không phải là nghệ thuật xếp đặt chữ nghĩa để đi thẳng đến Chân Lý?
Vũ Thư Hiên đã thành công có lẽ “ngoài dự định” khi có một người [ký tên là Trần Thảo] viết bài có Title: ĐỌC “KẺ VÔ ƠN” CỦA NHÀ VĂN VŨ THƯ HIÊN – bài được đăng trên trang Wordpress basam vào Dec. 7, 2016 đã viết về “Kẻ Vô Ơn” như sau:
(trích 1):
“Tôi không biết gọi “Kẻ Vô Ơn” là một truyện ngắn thì có chính xác không? Bởi vì trong hiểu biết giới hạn của tôi, khi đã nói TRUYỆN thì phần lớn có những chi tiết được nhà văn hư cấu. Nhưng với “Kẻ Vô Ơn”, người đọc cảm thấy nhà văn kể lại một liên hệ rất thực trong đời, và chính ông là một nhân vật trong đó” (by Trần Thảo)
(trích 2):
“Nhân vật Hiếu trong Kẻ Vô Ơn đã hỏi “tôi”: Ông tin người ta nhận ra sai và sửa sai? Câu hỏi này đã khiến ông Vũ Thư Hiên ngạc nhiên vì trước đó ông chưa bao giờ đặt vấn đề này, vì ông cũng tin là tập đoàn cầm quyền CSVN đã thấy sai lầm khi tiến hành CCRĐ, và cố gắng sửa đổi. Nhân vật Hiếu đã tiếp lời: Người ta chỉ buộc lòng gọi nó là sai lầm khi mưu toan của họ bị đổ bể.
Câu nói của nhân vật Hiếu đã mở ra một góc khuất cho chả riêng gì ông Vũ Thư Hiên, mà còn …” (by Trần Thảo)
Người đọc Trần Thảo càng thấy những trang văn của Vũ Thư Hiên thật:
”
*… là thực trong đời*”…
là “
*Câu hỏi này đã khiến ông Vũ Thư Hiên ngạc nhiên vì trước đó ông chưa bao giờ đặt vấn đề này, vì ông cũng tin là tập đoàn cầm quyền CSVN đã thấy sai lầm khi tiến hành CCRĐ*” …
bao nhiêu thì Vũ Thư Hiên càng thành công lớn bấy nhiêu [2] qua “Kẻ Vô Ơn”
Kẻ hậu sinh này xin có lời chúc mừng nhà văn tiến bối khả kính!
Dec 9, 2016
LTC
[1]: cho tới nay các tiểu thuyết dài hoặc ngắn về đề tài "Cải Cách Ruộng Đất" có
"
[NGÀY LONG TRỜI ĐÊM LỞ ĐẤT](http://letungchau.blogspot.com/2011/08/tran-nhan-ngay-long-troi-em-lo-at-tieu.html)" của TRẦN THẾ NHÂN [Tổ hợp Xuất Bản Miền Đông Hoa Kỳ 2010 (dài)
"Ba Người Khác", của Tô Hoài, viết xong 1992, xuất bản và công bố 2006 tại Vietnam (ngắn)
[2]: Thượng sĩ văn đạo, cần nhi hành chi; trung sĩ văn đạo, nhược tồn nhược vong; hạ sĩ văn đạo, đại tiếu chi. Bất tiếu, bất túc dĩ vi đạo (Đạo Đức Kinh - Lão Tử)
*Gửi các bạn một truyện ngắn tôi nghĩ đã thất lạc, bạn Dung Dang đã tình cờ gặp nó và gửi lại cho tôi. Một câu chuyện buồn, như mọi chuyện buồn trong cuộc sống ở một đất nước buồn. June 26, 2014 - VTH*
## Kẻ Vô Ơn
1.
Nghe tôi nói đến “Hiếu Nhà Băng”, ông Thạc lộ vẻ ngạc nhiên:
– “Hiếu nhà băng” ở Zurich? Ông cũng quen hắn à?
– Quen. Nhưng chưa lâu lắm. Ông biết ông ấy?
– Biết chứ. Từ hồi kháng chiến chống Pháp kìa. Lúc ấy hắn có cái biệt danh khác – “Hiếu tồ”.
– Trái đất tròn thật. Tôi gặp ông Hiếu trong chuyến du lịch trên sông Nil, lâu rồi, dễ cũng đến ba hoặc bốn năm. Quen nhau kiểu ấy thì chỉ loáng thoáng thế thôi, mãi đến năm ngoái gặp lại nhau ở Genève hai đứa mới có dịp tâm sự. Ông này tính tình cởi mở, dễ chịu lắm, tuy có hơi tồ tồ một chút thật, ông gọi là Hiếu tồ cũng không ngoa. Nghe ông nói mới biết, chứ tôi cứ tưởng ông ta là dân Bắc kỳ di cư rồi vọt qua đây sau tháng tư 75. Cái vụ thuyền nhân bi thảm là thế, thế giới chửi cho mất mả, vậy mà cũng có cái mặt hay của nó – người mình giờ ở đâu cũng có, dễ chỉ thua dân Trung Quốc. Người ta bảo ở đâu có gián ở đấy có người Trung Quốc.
– “Hiếu tồ” đi sang bên này khoảng 78 hay 79 chi đó.
– Thuyền nhân?
Ông gật đầu.
– Tức là có đi kháng chiến một đoạn, rồi dinh tê?
– Đại khái thế. Nghe nói bây giờ hắn giàu. Không phải giàu thường thường, mà giàu lắm.
Ông Thạc liếm đôi môi khô. Trong giọng nói của ông có một chút khó chịu, hoặc một chút ghen tị, hoặc cả hai.
– Trông ông ấy bề ngoài thì cũng bình bình, vầy vậy, không có dáng giàu có – tôi thấy cần nói nhận xét của mình, tôi không thích cái sự khó chịu vì người khác giàu ở ông Thạc – Ăn vận xuyền xoàng, xe không sang – một cái BMW không còn mới. Đại khái thì cũng như mọi người khác, người bình thường, không vênh, cũng không hãnh. Nghe ông ấy kể thì đúng là trước khi về hưu ông ấy có làm việc ở một ngân hàng lớn. Phó giám đốc hay là chuyên viên gì đấy.
– Giám đốc đấy, ông ạ. Làm đến chức ấy thằng chó nào mà không giàu cơ chứ?
Ông Thạc đổi giọng ngậm ngùi:
– Ngẫm ra cái số con người ta thật lạ, lên voi xuống chó khôn lường, có giời biết trước. Tôi biết Hiếu lắm. Trước đây, hắn công tác cùng chỗ với tôi.
Đến lượt tôi ngạc nhiên:
– Tức là ông Hiếu còn ở bộ đội nữa?
– Chứ sao. Cấp dưới của tôi. Nhưng hồi ông đến công tác ở chỗ tôi thì hắn không còn đấy nữa. Đào ngũ rồi.
– Năm nào?
– Đầu năm 54.
– Chiến thắng đến nơi mà còn chuồn, rõ hoài, có phải không ông? Ông Hiếu có không muốn nhắc đến giai đoạn ấy cũng là phải thôi, chẳng vinh quang gì.
Tôi với ông Thạc quen nhau hồi ông còn làm trưởng phòng chính trị quân khu 3, tôi từ Việt Bắc về làm công tác tổng kết quân sự. Rồi tiếp quản thủ đô, mấy đợt rèn cán chỉnh quân, chúng tôi gặp nhau luôn. Ông về hưu với quân hàm đại tá. Người khác ở tuổi ông, có thâm niên quân đội như ông, thì đã lên tướng từ lâu.
Chuyện dân “tạch tạch xè”, đi kháng chiến bị phân biệt đối xử là chuyện thường tình, chẳng làm ai ngạc nhiên. Quen nhau lâu thế nhưng tình bạn giữa chúng tôi không thể gọi là thân thiết, có lẽ tại tính tình không hợp, hoặc tại cái gì đó không giải thích được, nhưng biết nhau hơn nửa thế kỷ mà vẫn giữ được quan hệ quen biết nhau thì cũng coi như có sự gần gụi.
Ông sang Đức ở với con gái, không hiểu nhờ ai mà biết địa chỉ của tôi, ông có biên thư hỏi thăm, thành thử có việc qua vùng ông ở, tôi rẽ vào thăm. Ông mừng lắm, ôm chặt, vỗ lưng tôi đồm độp, mắt nhòa đi. Ông đang trong cơn cô đơn, tôi đoán. Tâm trạng này,với từng cơn ác tính, có ở bất cứ người lớn tuổi nào trong cuộc sống xa quê. Hỏi thì ông bảo cuộc sống của ông tạm ổn, không có gì đáng phàn nàn.
Anh con rể người Đức là chuyên viên của hảng Siemens nổi tiếng, lương cao; cô vợ trông nom một cửa hàng hoa tươi, nhiều khách quen, có bề phát đạt. Ngoài ngôi nhà ở khang trang ở trung tâm Stuttgart, hai vợ chồng còn tậu được một nhà vườn. Ở nước Đức như thế là thuộc loại trung bình khá.
Khi mới sang, ông bố vợ ở chung với các con, ít lâu sau ông dọn ra ở nhà vườn. Ông bảo ở đây cũng đủ mọi tiện nghi, lại được ở một mình, dễ chịu hơn, chưa kể sáng sáng còn có việc làm – với cái cuốc, cái kéo tỉa cây, bình tưới, ông chăm sóc mấy giàn hoa leo, mấy luống rau thơm, ăn không ngồi rồi buồn chết đươc. Thỉnh thoảng, cuối tuần, hai vợ chồng dẫn mấy đứa cháu ngoại ra thăm ông.
Ông không biết một tiếng Đức nào, với ai ông cũng chỉ gật đầu mỉm cười thay lời chào. Anh con rể gật đầu chào lại, nhưng không cười. Hai đứa cháu trai nghịch như quỷ sứ, vừa ra đến nhà vườn là chúi ngay vào các trò chơi của chúng, la hét om sòm.
– Cái giống Đức tính lạnh, ông ạ, không như người mình – ông nhận xét. Giao thiệp với dân Đức không dễ, chẳng biết trong bụng chúng nó nghĩ gì. Thằng rể tôi đươc cái lễ độ, biết kính trọng bố vợ.
Ông tiếp tôi ở nhà vườn, xăng xái đi nấu cơm thết bạn. Tôi thấy ông đi đứng còn nhanh nhẹn, lưng không gù, giọng sang sảng, duy có nước da mai mái, dấu ấn của bệnh sốt rét kinh niên, làm ông hơi xấu mã. Hàm dưới đưa ra, má hóp lại. Ở tuổi bảy mươi sáu mà được như thế là tốt rồi. Trong phong thái, ông vẫn còn giữ được chút gì đó của một thời chinh chiến, khi ông còn là một cán bộ quân sự quen ra lệnh. Bây giờ không ra lệnh được cho ai thì ông ra lệnh con béc-giê giống Đức lúc nào cũng quanh quẩn bên chủ. Nó to như con bê, mà hiền khô. Dưới sự chỉ huy của ông nó biết ăn cơm nguội rưới tí nước thịt, y như một con vàng hoặc con vện Việt Nam.
Tôi muốn hỏi ông sang Đức sống lẻ loi thế này làm gì cho khổ, trong khi ở Việt Nam ông có bạn bè, có họ hàng. Tuổi già sống cô độc ở xứ người có vui gì. Lương hưu cấp tá giờ rất khá, hơn trước nhiều lắm, thừa đủ cho một cuộc sống không còn nhiều đòi hỏi. Ông cũng cho biết nhà nước bây giờ chiều cán bộ hưu lắm, nhất là đám có thâm niên cách mạng cao, không muốn họ gây chuyện nay kiến nghị mai phản đối, hoặc a dua với bọn hới mưng đòi dân chủ.
– Sang đây ông có gặp lại ông Hiếu không?
– Có. Mà không.
– Là thế nào?
– Tôi có trông thấy hắn ta, nhưng không gọi.
– Sao vậy? – tôi trợn mắt – Ông giận ông ấy? Giận cái chuyện đào ngũ ấy à? Vớ vẩn. Chuyện từ đời tám hoánh mà đến giờ còn để bụng thì ông quẫn rồi đấy. Bọn mình, thằng chó nào cũng vậy, gần đất xa trời cả rồi, mọi chuyện xửa xưa ông nghe tôi, cứ quăng tuốt đi, cho nó nhẹ. Ông âm lịch quá.
Ông Thạc nhún vai, môi dưới trề ra. Im lặng một lúc, ông thủng thẳng:
– Không phải tôi giận hắn cái chuyện ấy đâu, chuyện ấy tôi không tính, bộ đội hồi ấy đào ngũ nhiều, chẳng phải mình hắn … Hồi Cải cách ruộng đất bọn con cái địa chủ, phú nông, không trước thì sau, theo nhau chuồn bằng sạch. Không như chúng ta, đã đi với cách mạng là ta đi đến cùng. Chúng nó không thể kiên trì lập trường cách mạng là do bản chất giai cấp của chúng nó khác ta …
Tôi che miệng ngáp. Giời ạ, lại cái bài ca lập trường giai cấp cũ rích tưởng chừng không còn có thể nghe thấy ở bất cứ đâu, đùng một cái lại gặp nó giữa lòng nước Đức. Chán ơi là chán. Thậm chí tôi còn không còn thấy ngạc nhiên nữa.
Từ lâu rồi, chính cái ông bạn tôi này từng than thở với tôi rằng chúng tôi, có nghĩa là ông, và cả thế hệ ông nữa, bây giờ là cái vỏ chanh vắt kiệt bị quẳng vào thùng rác lịch sử, rằng cuộc cách mạng đầy lãng mạn là lẽ sống một thời trai trẻ của lớp người như ông đã biến mất, thay vào đó là một xã hội của những kẻ đi sau về trước, trong cái xã hội đó những người như ông chẳng là cái gì hết. Biết thì ông biết đấy, không phải ông ngu, ông không biết, nhưng trong tâm tư ông, trong cái vô thức vô duyên của ông, lại có cái gì đó chống lại cái biết của ông, khốn nạn vậy.
Những người như ông không ít. Trong họ cái quá khứ hào hùng nặng như cối đá, bất chấp sự biết ấy, sự ngộ nhận ấy, vẫn cứ tiếp tục tồn tại, nó sống không cần anh có biết đến nó hay không, nó hiện hữu thường trực như một bản năng được cấy ghép, âm thầm hiện hữu, thậm chí ta không nhận thấy nó, nhưng thỉnh thoảng nó lại trỗi dậy, thỉnh thoảng lại hung hăng lên tiếng. Trong cái xã hội do chính họ tạo ra, nhưng lại hình thành ngoài ý muốn của họ, theo một cách khác hẳn, họ chẳng còn gì để tự hào, họ thấy mình là đồ bỏ trong lòng xã hội ấy, thế là họ đành nhẫn nhục sống với những kỷ niệm, với những giáo điều đã chết và những hào quang không còn lấp lánh.
– Vậy thì vì cớ gì ông giận?
– Hắn là thằng vô ơn, ông ạ – ông thở dài. Tôi giận là giận cái sự vô ơn ấy. Hắn chịu ơn tôi, nhưng khi gặp tôi, hắn lờ. Tôi chỉ cần được nhìn thấy hắn mừng rỡ khi gặp lại tôi thôi, thế là đủ, thế là được, khốn nạn, nào tôi có mong gì hơn, nhưng không, khi gặp tôi, hắn lờ tịt.
2.
Ông Hiếu cười buồn khi nghe tôi kể chuyện tôi gặp ông Thạc.
– Tôi nhớ ông ấy chứ, quên sao được. Trí nhớ tôi không đến nỗi tồi. Tôi có nhìn thấy ông ấy thật. Và tôi đã không gọi, đúng thế. Chuyện ông ấy kể cho ông nghe không sai, ông ấy không bịa, đúng là ông ấy có làm ơn cho tôi thật. Nhưng là một thứ ơn mà người mang ơn không muốn nhớ đến …
Chúng tôi ở trong một biệt thự nhỏ và xinh xắn bên bờ hồ Bodensee, còn có tên là hồ Konstanz, chung biên giới với ba nước Đức, Áo, Thụy Sĩ. Hồ này rộng mênh mông, nó đứng thứ hai tính về diện tích các hồ thuộc vùng núi Alpes. Giá đất ở những nơi có địa thế đẹp ở ven hồ Konstanz đắt khủng khiếp, có thể so với giá đất ở Hà Nội. Ở những địa điểm có thể xây khách sạn, nhà nghỉ phải có nhiều tiền lắm lắm mới xây được một biệt thự riêng.
Tôi hiểu như thế nên rất ngạc nhiên thấy bên trong ngôi biệt thự chắc chắn là đắt tiền của ông Hiếu chẳng có gì sang trọng. Giữa phòng khách chình ình một cái chõng tre y như trong một quán nước ở đồng bằng sông Hồng; trên đó lỏng chỏng một cái ấm giỏ và mấy cái bát sành. Ghế ngồi là những thân gỗ mộc xù xì, nhưng có đệm dành cho khách không quen ngồi ghế gỗ. Tôi đã gặp cách bài trí theo lối cổ ở nhiều nhà người Việt ly hương, với những hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng, những sập gụ, tủ chè, tràng kỷ, cái nào cái nấy thuần bằng gỗ quý đặt trong nước làm … Cũng là nỗi nhớ quê hương, nhưng khác với nỗi nhớ của ông Hiếu, nó là nỗi nhớ trưởng giả hoặc mang hơi trưởng giả.
– Tại sao?
Ông Hiếu bắt đầu câu chuyện gợi trí tò mò của tôi vào một đêm khuya, cả hai đều khó ngủ. Chúng tôi ngồi bên nhau, an nhàn tựa lưng trên ghế dài đặt sát mép nước hồ. Ban đêm mặt hồ phẳng lặng như một tấm gương vô cùng lớn màu đen, với những đốm lửa nhấp nháy ở chân trời, rất xa, nơi có quần thể đông đúc khách sạn và nhà hàng.
– Ông Thạc chưa kể cho ông nghe?
– Chưa. Ông kể đi.
Ông Hiếu im lặng một lúc lâu. Hình như ông do dự, ông không muốn kể, có thể là ông không muốn gợi lại một quá khứ muốn quên. Ông chỉ kể khi tôi phải thúc giục vài lần nữa. Sau đây là câu chuyện tôi được nghe trong đêm ấy.
“Ông Thạc lúc bấy giờ đã là bí thư chi bộ, tôi là quần chúng. Chúng tôi đều là học sinh xuất thân, lý lịch của chúng tôi đơn giản, chúng tôi vào bộ đội như là lẽ đương nhiên – thanh niên thời chiến thì phải cầm súng bảo vệ Tổ quốc.
Tôi với ông Thạc vừa là bạn, vừa có quan hệ cấp trên cấp dưới. Cái sự tôi ở trong diện cảm tình đảng, đang thời kỳ thẩm tra lý lịch để kết nạp cũng là do ông Thạc quan tâm nâng đỡ. Chứ tôi, nói thật với ông, chẳng thuộc diện được đảng chú ý, tôi thì cũng chẳng mặn mà gì cái sự vào đảng.
– Vào thời ấy mà không biết quý cái sự vào đảng thì, nói thế nào cho đúng nhỉ, – tôi nói – hoặc ông rất cấp tiến, hoặc ông hâm.
– Tôi không cấp tiến, cũng chẳng hâm – tôi lười, ông ạ – ông Hiếu cười khe khẽ. Người ta phấn đấu để được vào đảng, để được đề bạt, để được oai với người khác, tôi thì không. Còn chiến tranh thì mình làm lính, hết chiến tranh thì thôi, chẳng lẽ ở bộ đội cho đến hết đời à? Trong đảng họ nghĩ gì về tôi, tôi không biết. Mà họ nghĩ gì mới được chứ? Họ coi tôi bình thường, như mọi người lính không có gì đặc biệt. Tôi ở đơn vị chiến đấu suốt từ những ngày đầu kháng chiến cho tới khi quân khu lấy về làm ở phòng chính trị, dưới quyền ông Thạc. Tôi không thích làm lính ống quyển , nhưng quân lệnh như sơn, cứ là phải chấp hành.
– Ông có phạm kỷ luật gì trong thời gian ấy không?
– Không.
– Ông Thạc nói ông mang ơn ông ấy là ơn thế nào? – tôi rụt rè hỏi.
Ông Hiếu im lặng.
– Tôi đoán … ông phạm kỷ luật gì đó và ông ấy đã gỡ tội cho ông?
– Cái ơn còn lớn hơn. Tôi sẽ kể ông nghe.
Ông không kể ngay. Ông nhìn ra hồ. Khi có gió, mặt nước cũng lăn tăn một chút làm xao động những đốm lửa xa.
Tôi im lặng chờ. Cuối cùng rồi ông Hiếu cũng bắt đầu câu chuyện gợi trí tò mò của tôi:
3.
“Một hôm, ông Thạc gọi tôi ra chỗ vắng. Ông thì thào:
– Lâu nay cậu có tin tức gia đình không?
– Không. Cũng đến cả năm rồi không thấy thư từ gì hết. Chắc cũng chẳng có chuyện gì đâu, vùng tôi ít bị máy bay bắn phá – tôi nói. Ông cụ tớ cũng bận. Làm chủ tịch xã, lại còn kiêm nhiều việc trên huyện nữa. Tớ tính sau đợt chỉnh quân tới sẽ xin đi phép về thăm các cụ.
Ông Thạc có vẻ lúng túng. Có vẻ ông ấy phải chọn lời:
– Tớ nói chuyện này, nhưng cậu phải tuyệt đối bí mật nhá.
– Cậu biết tính tớ rồi, tớ không phải đứa bép xép.
Ông chớp chớp mắt rồi ghé sát vào tai tôi, giọng trầm trọng:
– Ông cụ bà cụ cậu bị lên địa chủ phản động rồi …
Tôi chết điếng.
Tôi không tin ở tai mình. Lúc bấy giờ ở vùng chúng tôi đóng quân đã qua bước giảm tô giảm tức, đang đi vào cải cách ruộng đất, nhưng đơn vị chúng tôi chỉ học tập chủ trương chính sách để ủng hộ chứ không trực tiếp tham gia công tác cùng các đội các đoàn. Trong học tập tôi được biết cải cách ruộng đất do đảng lãnh đạo là một cuộc cách mạng long trời lở đất, là sự đổi đời ở nông thôn, giai cấp nông dân vùng lên đánh đổ bọn cường hào gian ác. Thế nhưng, tôi cũng như nhiều đồng đội của tôi, cứ nghĩ rằng ở đây, hoặc ở đẩu ở đâu kia, mới có những tên địa chủ tàn bạo, ác độc, chứ những quân quỷ sứ ấy không thể có ở quê mình, đừng nói gì ngay trong nhà mình.
– Nghe đâu lại còn Việt Quốc hay Việt Cách gì đó nữa …
Tôi không còn nghe thấy gì nữa. Tôi gục xuống.
– Chắc cậu cũng chẳng biết hết những việc làm của ông cụ đâu … – tiếng ông Thạc văng vẳng bên tai tôi – nhưng chẳng có gì giấu được quần chúng được phát động …
– Làm gì có chuyện ấy được – tôi đứng phắt dậy, tôi kêu lên, rền rĩ. Ông cụ bà cụ tớ hiền như đất ấy mà, nào có biết đảng phái là cái gì.
– Địa phương gửi công văn đến, hỏi về cậu đấy.
– Hỏi về tớ?
– Phải. Tớ đã viết công văn trả lời sau khi hội ý toàn chi bộ, bảo đảm cậu là cán bộ tốt.
– Chuyến ấy xảy ra khi nào?
Ông Thạc thở dài:
– Ba tuần rồi.
Tôi nhớ lại: có một cái gì đó không bình thường trong ánh mắt của các đảng viên khi gặp tôi. Dường như họ tránh nhìn tôi. Trong sinh hoạt cơ quan, mọi chuyện chỉ có đảng viên được biết, quần chúng chỉ có thể đoán rằng có chuyện gì đó, xấu hoặc tốt, căn cứ thái độ của họ.
– Sao cậu không cho tôi biết?
– Nói sao được?! Nguyên tắc.
– Bây giờ cậu bảo tớ phải làm gì?
Ông Thạc suy nghĩ lung.
– Bây giờ cậu về nhà đi – ông nói. Đừng nói với ai cậu đi đâu, chuyện đó mặc tớ lo. Đây là công lệnh, bản sao công văn đơn vị gửi chi bộ địa phương, cứ cầm theo, phòng xa, có khi hữu dụng. Về đến nhà rồi, gặp được ông cụ bà cụ rồi thì trở lại ngay đơn vị. Đấy là tất cả những gì tớ có thể làm cho cậu.
Tôi nói:
– Ông Thạc đối với ông thật là tốt.
– Tôi không nói ông ấy xấu. – ông Hiếu đáp – Ông nghe nốt câu chuyện đã.
Tôi lập tức lên đường. Đi suốt đêm. Suốt ngày hôm sau. Vừa đặt chân vào nhà, tôi bị bắt ngay. Đám du kích ập đến, trói gô tôi lại. Chúng quát tháo, chúng chửi mắng, không cho tôi kịp mở miệng. Mà chúng nó là ai chứ? Toàn người quen kẻ thuộc cả, ông ạ, không hàng xóm láng giềng thì cũng người cùng thôn, cùng xã. Nghe chúng nói với nhau tôi mới biết mẹ tôi không chịu được hành hạ đã thắt cổ tự vẫn tuần trước, còn cha tôi sẽ bị bắn vào sáng hôm sau. Tôi lặng đi. Tôi không khóc được. Nước mắt chưa chảy đã cạn. Mẹ tôi là một nửa cuộc sống của tôi. Ngay cả khi sống xa nhà tôi vẫn cảm thấy mẹ ở bên tôi. Cha tôi khác, tôi yêu cha, kính trọng cha, nhưng không gần gụi cha như gần gụi mẹ.
Tôi không tưởng tượng được cái tai họa giáng xuống gia đình tôi lại lớn đến như thế, lại kinh khủng đến như thế. Đau đớn nhất là cái sự tôi là bộ đội chẳng giúp được gì cho các cụ. Không mảy may. Ngày nay ai cũng biết rõ rằng những khẩu hiệu “Người cày có ruộng,” “Đánh đổ bọn cường hào ác bá, nông dân giành lấy chính quyền,” “Nông dân là quân chủ lực của cách mạng” … chỉ là những lời lừa mị. Nhưng lúc ấy khác, lúc ấy chúng có một tác dụng ghê gớm.
Nông dân ào ào đi theo đội cải cách, hô những khẩu hiệu đùng đoàng ấy đến khản tiếng, đến rạc người. Có thể họ chân thành tin ở cuộc đổi đời mà đảng hứa hẹn, rồi đây họ sẽ trở thành những ông chủ bà chủ ở trong làng, họ sẽ có những gì mà những người sang trọng có, có thể là như thế. Điều tôi biết chắc là những con người khốn khổ hi vọng ở số quả thực sẽ được chia ngay lập tức sau khi bọn nhà giàu trở thành kẻ có tội với cách mạng – một thúng thóc, cái mâm đồng, cái phản gỗ, có khi là cả cái sập gụ cũng nên …
Sáng hôm sau, tôi bị điệu ra trường đấu. Dân chúng cả mấy xã tề tựu ở sân trường học của xã. Tôi đã nghe tiếng loa thúc giục mọi người đi dự cuộc đấu “tên phản động đầu sỏ, tên cường hào gian ác, tên địa chủ có nợ máu với nhân dân” từ khi còn tối đất. Trường học này đầy ắp những kỷ niệm thời thơ ấu của tôi và của những người bạn học mặt sát khí đằng đằng lăm lăm súng trường mã tấu đứng ở vòng ngoài.
Tôi nhìn thấy cha tôi, bị trói giật cánh khuỷu, bị lôi đi xềnh xệch, bước chân lảo đảo, giữa một đám đông xỉa xói, gào thét, những bộ mặt biến dạng với những đôi mắt đỏ ngầu, những cái miệng há to, nhớt dãi chảy xuống ngực áo, giữa rừng cánh tay vung lên hạ xuống theo những khẩu hiệu đòi trả nợ máu …
– Kinh khủng! Hồi ấy tôi đang theo học ở Liên Xô nên không được chứng kiến những gì xảy ra, chỉ được nghe kể lại, sau này …
– May cho ông, ông là người gốc thành phố, chứ dân nông thôn chúng tôi hồi ấy, chỉ cần hơi có máu mặt một tí là toi. Chẳng riêng gia đình tôi, người cùng cảnh ngộ với chúng tôi nhiều vô số kể … Tôi nói hơi có máu mặt, tức là những người có của ăn của để, chứ không nói những người có dư chút ít ruộng đất. Ở nông thôn miền Bắc nước ta, ông biết đấy, đâu có nhiều địa chủ lớn. Gọi là địa chủ, chứ đó chỉ là nông dân khá giả, do chăm chỉ làm ăn hoặc khéo sắp xếp thu vén mà hơn người. Hơn cũng chẳng nhiều, bất quá vài ba mẫu là cùng, mà lại là mẫu ta.
Ông Hiếu thở dài.
– Có cần kể cho ông nghe chi tiết cuộc đấu không?
Ông Hiếu đặt câu hỏi, rồi im lặng hồi lâu, như thể ông đang nhớ lại cảnh tượng hãi hùng mà ông không phải chỉ là người chứng kiến. Ông là người trong cuộc, người chịu đựng.
– Đại khái là có một cuộc đấu kéo dài, một cuộc xử án chớp nhoáng. Tất cả diễn ra trong những tiếng hô khẩu hiệu không ngớt. Rồi cha tôi bị điệu ra trước bức tường xa nhất của trường học, nơi vẫn còn cái khẩu hiệu do chính tay tôi viết năm 1945: “Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Minh vạn tuế!” Cha tôi bị bắn ở đó. Trước khi bị bắn, cụ chằm chằm nhìn tôi, nước mắt đầm đìa. Có vẻ cha tôi muốn nói điều gì đó với tôi nhưng không thể nói được – trong miệng cụ là một búi giẻ bẩn thỉu, từ đó nhểu xuống đất những giọt dãi …
– Cụ “đi” có nhanh không?
– Không – ông lắc đầu – Lúc đấu thì hùng hổ lắm, nhưng đến lúc phải cầm súng bắn người thì hình như không ai muốn, hoặc người nào cũng không muốn mình là người bắn viên đạn giết chết một mạng người, thành thử những người du kích được phân công hành quyết đều bắn trượt trong loạt đạn đầu tiên. Những “ông đội” “bà đội” phải hò hét, quát tháo liên hồi, giật lấy súng chỉ cách cho họ bắn họ mới bắn được. Có vài viên trúng, máu loang trên ngực cha tôi, nhưng cụ vẫn chưa nhận được viên đạn kết liễu. Một “ông đội” mắt long sòng sọc chạy xổ đến bên cọc, rút súng lục, bắn thêm một phát vào thái dương cụ mới “đi”. Tôi nhắm mắt lại, không muốn hình dung cảnh tượng gớm ghiếc đó.
4.
Chúng tôi ngồi bên nhau, im lặng rất lâu.
– Về sau này, khi nhớ lại những phút hãi hùng đó tôi mới hiểu ra vì sao trước khi đưa những người gọi là địa chủ phản động ra đấu chính thức, người ta bắt nông dân phải đấu lưng trước đã …
– Đấu lưng?
– Vâng, đấu lưng. Tức là người bị đấu phải quỳ, nhưng không được quay mặt lại đám đông đấu mình, còn những khổ chủ, những người được “đội” bồi dưỡng để đấu thì xỉa xói vào lưng người bị đấu mà kể khổ, kể tội … Chẳng qua nếu những người nông dân hiền lành thật thà mà nhìn vào mặt người hôm qua còn là họ hàng, làng xóm, tối lửa tắt đèn có nhau thì họ không nỡ lòng nào bịa đặt ra những tội lỗi không có, không thốt nổi thành lời những điều vu oan giá họa bất nhân, bạc ác như đội dạy được. Con người không phải dễ dàng trở thành quỷ. Phải dạy dỗ, phải huấn luyện, ông ạ. Và không phải bao giờ người ta cũng thành công. Có nhiều người thà chết chứ không chịu trở thành quỷ.
– Tôi tin có những người như thế.
– Điều đáng buồn là một khi đã thành quỷ rồi thì khó trở lại làm người lắm. Tôi có chú em họ, hồi cải cách ruộng đất còn nhỏ đã đi theo đội học đòi đấu tố, lớn lên thì vào đảng, rồi làm quan, ăn bẩn, cho đến khi về hưu không bị sứt mẻ gì, gọi là hạ cánh an toàn. Giàu có lắm, nhưng bị người trong họ ngoài làng xa lánh. Cũng có người cực chẳng đã phải nhờ vả chú ấy việc này việc khác, nhưng trong thâm tâm họ đều khinh bỉ. Chú ấy phân trần với tôi: “Thời thế nó thế thì phải thế, ai cũng phải làm phải ăn, em cũng không thể khác, người ta không hiểu em, chứ em có lòng dạ nào làm hại bà con.” “Nhưng họ khinh chú là phải chứ?” tôi hỏi. “Thì họ có cách nào khác, yêu em à?”, chú ấy bùi ngùi.
– Sau vụ ấy ông trốn vào thành?
Ông Hiếu tránh nhìn tôi.
– Vâng – ông nói khẽ. Tôi còn biết đi đâu?
– Tôi hiểu. Lúc ấy trong lòng tôi đầy mâu thuẫn thì dúng hơn. Tôi không muốn rời bỏ hàng ngũ kháng chiến. Nhưng tôi cũng không thể ở lại. Quên, chưa nói để ông biết, ông Thạc nhìn xa đã cấp cho tôi đủ giấy tờ cần thiết để tôi không bị lôi vào cuộc đấu tố cùng với gia đình. Đội cải cách đã tha cho tôi trở lại đơn vị.
– Nhiều người ở trong hoàn cảnh ông đã không “dinh tê.”
– Vâng, có người rồi còn trở thành cán bộ cấp cao nữa, tôi biết. Họ phải trả giá đắt cho sự thăng tiến ấy, bằng sự dối trá thường xuyên, bằng sự hàng phục tuyệt đối. Tôi không có đủ dũng khí, và lòng kiên trì nữa, để làm được như họ. Khi đã ở trong thành rồi, có nhiều lúc tôi lại muốn trở ra vùng kháng chiến. Có một sự giằng xé như thế đấy.
Sương xuống làm tôi rùng mình. Cả một vùng hồ Bodenzee lặng lẽ như không lúc nào nó lặng lẽ như thế.
– Ông có gia nhập quân đội Pháp không? Tôi muốn nói ông rồi có bị bắt lính và phải chiến đấu ở phía bên kia không?
– Không. Tôi trốn lính. Tôi không muốn cầm súng nữa, dù ở bên này hay ở bên kia. Nhưng cũng phải thú thực với ông: sau cái chết của cha tôi, cũng có lúc tôi có ý định đi với quân Pháp để đánh lại những kẻ đã mang lại thảm họa cho gia đình tôi. Tôi cũng căm thù lắm chứ. Nhưng tôi đã không làm điều đó nhờ một lời khuyên.
Chả là lúc mới về thành tôi ở nhờ trong một ngôi chùa. Khi biết ý định của tôi, sư cụ bảo: “Con tính sai rồi. Đi với cái Ác này để diệt cái Ác kia không được đâu. Chỉ có cái Thiện mới diệt được cái Ác thôi, con ạ.” Tôi nghe lời sư cụ, nhưng tôi không tìm thấy cái Thiện ở đâu cả.
– Tìm ra cái Thiện đích thực thật là khó.
– Vì không tìm ra nó, tôi chỉ biết làm một người dân bình thường. Nhưng đến năm 75 thì tôi hiểu – cái Ác đang thắng, nếu không làm được gì để chống nó thì chỉ còn cách tránh xa nó, tránh thật xa, xa chừng nào hay chừng ấy, có gọi là chạy trốn nó thì cũng đúng. Tuy chẳng có gì vinh quang trong sự chạy trốn ấy …
Chúng tôi đi ngủ. Đêm đã quá khuya.
Hôm sau, trong bữa điểm tâm, ông Hiếu đột ngột ra cho tôi một câu hỏi lạ tai:
– Ông có nghĩ rằng cải cách ruộng đất là một sai lầm như người ta thường nói không?
– Một sai lầm chứ. Đó là điều không thể chối cãi được. Chính đảng cộng sản vốn không bao giờ chịu nhận mình sai, cũng đã thừa nhận là thế. Người ta đã phải sửa sai ngay sau đó.
– Ông tin người ta có sửa sai?
Tôi có cảm giác ông Hiếu chỉ chờ tôi nói khẳng định để cười vào mũi tôi. Hẳn ông có cách nhìn khác đối với việc ấy. Tôi gật đầu.
– Họ có sửa sai. – tôi nói – Nhưng có sửa đến nơi đến chốn hay không lại là chuyện khác. Và còn phải sửa dài dài, bởi vì trang sử cải cách ruộng đất cho đến nay vẫn chưa khép lại được. Nghe nói mới đây thành phố Hà Nội vừa quyết định đền bù cho những gia đình có người bị giết trong cải cách ruộng đất.
– Đền bù thế nào?
– Một hay hai triệu đồng gì đó cho mỗi người bị chết oan.
Ông Hiếu cười khe khẻ:
– Tức là khoảng trên dưới một trăm đô la, theo tỷ hối hiện tại.
– Khoảng ấy.
Ông Hiếu trầm ngâm nhìn vào ly cà phê.
– Tôi thì không nghĩ đó là một sai lầm. Nói cho đúng, bây giờ tôi mới nghĩ được như thế. Trước kia thì không. Trước kia tôi không nghĩ ra. Một sai lầm có tính toán trước rằng kết quả nó sẽ là như thế nào, không thể gọi là một sai lầm – ông Hiếu thở dài. Người ta chỉ buộc lòng gọi nó là sai lầm khi mưu toan của họ bị bóc trần.
– Cái gì làm cho ông nghĩ như thế?
– Ông nhớ lại xem. Ông sẽ thấy điều này: ở bất cứ quốc gia nào, để tiến hành cải cách ruộng đất người ta phải điều tra tình hình ruộng đất trước đã. Nhưng ở miền Bắc trước cải cách ruộng đất, ông thấy không, đã không có một cuộc điều tra nào hết.
Tôi giật mình. Ý nghĩ ấy chưa từng đến với tôi.
– Ông có lý – tôi thừa nhận. Tôi hồi ấy ở một trong những cơ quan trung ương. Tôi không được biết có một báo cáo nào về chuyện ấy.
– Người ta tính những cái mà hồi ấy chúng ta không nghĩ tới. Người ta muốn thanh toán cho bằng hết những người đã ủng hộ cuộc kháng chiến trong thời kỳ cách mạng còn trứng nước hiện đang giữ những chức vụ trong chính quyền kháng chiến để thay vào đó những người hoàn toàn mới. Những người mới này sẽ hoàn toàn là người của họ. Để làm gì? Để những kẻ được chia quả thực cướp được kia, những kẻ bỗng dưng có được địa vị ăn trên ngồi trốc kia sẽ hết mình với họ … Chỉ có chúng mới là những kẻ rất mực trung thành với họ.
– Tôi muốn hỏi thêm ông một câu.
– Ông hỏi đi.
– Tôi nghĩ ông Thạc muốn ông được gặp mặt cụ nhà lần cuối là một ý nghĩ tốt. Ông không nghĩ thế?
Ông Hiếu cười khe khẽ. Tiếng cười gằn nghe đầy cay đắng.
– Một ý nghĩ tốt chứ, tôi thừa nhận. Có khi nó còn tốt hơn cả những gì tôi nghĩ nữa. Ông ấy đã giúp tôi tỉnh ngộ. Tôi phải chịu ơn ông ấy. Nhưng tôi không cảm được cái ơn ấy trong lòng tôi. Có lẽ tôi tham lam chăng, khi tôi cho rằng trong những ngày ấy tôi cần một cái gì hơn thế. Một cái gì đó chứng tỏ ông ấy đứng về phía tôi, kẻ chịu đựng một bi kịch không đáng có. Một cái gì đó chứng tỏ ông ấy không đứng về phía những tên đao phủ. Cái gì đó ấy sẽ an ủi tôi nhiều hơn, sẽ cho tôi thêm một chút niềm tin đã mất vào con người …
5.
Ít lâu sau cuộc gặp gỡ với ông Hiếu, tôi lại gặp ông Thạc. Ông vừa về Việt Nam tham dự cuộc họp mặt truyền thống của quân khu. Ông vui hẳn lên, khác với lần chúng tôi gặp nhau ở Stutgart. Ông kể chuyện những đổi thay ở đất nước, chuyện Hà Nội khác trước đến không nhận ra, chuyện ông vừa được nhận thêm một huân chương vì những công trạng trong quá khứ …
– Ông đã gặp “Hiếu Nhà Băng” rồi hả? Hắn nói sao?
Tôi lúng túng:
– Ông ấy vẫn nhớ ông. Nhưng ông ấy không muốn gặp lại … Vì cuộc gặp lại ấy sẽ làm ông ấy nhớ đến những ngày ông ấy không muốn nhớ đến nữa.
– Cái thằng … Bây giờ mà không biết quên đi quá khứ, hướng tới tương lai là ngu, là xuẩn ngốc. Nó y như mấy thằng đang đòi dân chủ ấy, trong tụi nó có cả những thằng cánh ta ngày trước, tức là đã từng trong quân ngũ, chúng nó mắt nhắm tịt, ương như cua, không biết rằng nước ta bây giờ dân chủ lắm rồi, hơn hẳn ngày xưa rồi, ngày xưa không có nhiều dân chủ là do hoàn cảnh, là chuyện bất khả kháng, chứ bây giờ khác, bây giờ đảng ta vững mạnh, có lực lượng quân đội, công an hùng hậu, thì cho hay chưa cho, cho nhiều hay cho ít, là cái quyền của đảng, đảng không keo xỉn trong chuyện ấy, vấn đề là phải có tính toán; cho cái gì trước cho cái gì sau, cho bao nhiêu, cho vào lúc nào …
Tôi nhìn ông. Ông nói say sưa. Ông bốc. Trong ông ấn tượng của chuyến đi đầy tràn.
– Ông Hiếu gửi lời thăm ông. Tôi nói để mà nói.
– Thế hả? Nó chỉ gửi lời thăm thôi? Không nói thêm gì nữa?
– Không.
Ông Thạc sa sầm mặt.
– Cái thằng vô ơn đến thế là cùng. Để lúc nào tôi kể ông nghe đầu đuôi chuyện tôi đã làm gì cho hắn … Bây giờ chúng mình kiếm cái gì chén đã. Chắc ông đi đường cũng đói bụng rồi.
Tôi vội vã chìa tay ra:
– Xin lỗi, hôm nay tôi mắc một cái hẹn. Để bữa khác vậy.
Trong lòng bàn tay tôi là một vật mềm, nhũn nhẽo.
– Ờ ờ … Tiếc quá! Có bao chuyện muốn kể ông nghe.
– Tiếc quá!
– Nói tóm lại, thằng Hiếu là một thằng vô ơn, ông nhớ đấy, tôi nói với ông rồi đấy. Ông Thạc nói theo, khi tôi đã ra đến cửa.
Vũ Thư Hiên
Vũ Thư Hiên
## No comments:
## Post a Comment
Enter you comment ...

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block


markdown:
**Chiếc iPhone của bạn có thể bị treo táo chỉ bằng một tin nhắn có chứa một vài ký tự Ả-rập, tuy vậy chúng ta có thể khắc phục theo cách dưới đây mà Apple hướng dẫn.**
Không lâu sau khi một người dùng của trang Reddit phát hiện ra có thể làm
**iPhone bị treo bằng tin nhắn ký tự đặc biệt,** tin nhắn nói trên đã lan truyền với tốc độ chóng mặt trên khắp thế giới. Hầu hết người dùng [đều có thể bị dính lỗi kỳ lạ này. Chúng khiến ứng dụng tin nhắn bị “treo” hoặc máy bị “treo táo” trong thời gian ngắn. Chính Apple cũng đã thừa nhận lỗi này. Nguyên nhân ban đầu được đưa ra là do iOS chưa thực sự được tối ưu để hiển thị những ký tự đặc biệt đó. iPhone ](https://mediamart.vn/smartphones-apple/)
Hệ điều hành đã phải tiêu tốn quá nhiều tài nguyên khi hiển thị (dựng hình) thông báo trên màn hình khóa của iPhone, dẫn đến việc chiếc máy cũng như ứng dụng tin nhắn bị “treo”.
Lỗi này thực chất không gây hậu quá quá nghiêm trọng bởi máy sẽ trở lại bình thường sau một vài giây, tuy vậy nó vẫn gây khó chịu nếu người dùng liên tục bị người khác “chơi khăm”.
Apple hứa sẽ khắc phục lỗi này trong bản cập nhật sắp tới, còn bây giờ, người dùng iPhone có thể tạm thời khắc phục lỗi này theo hướng dẫn sau.
Tắt ngay thông báo tin nhắn trên màn hình khoá:
Vào Settings > Notifications > Messages > Show On Lockscreen, chọn Off
“Nhờ” Siri đọc tin nhắn giúp: Nhấn và giữ phím Home để mở Siri, sau đó ra lệnh “Read unread messages” để Siri đọc các tin nhắn chưa đọc.Khi Siri hỏi có trả lời lại tin nhắn không?, nói "Yes"rồi trả lời một câu bất kỳ. Sau khi trả lời, bạn có thể mở lại ứng dụng Messages. Sau đó xoá tin nhắn chứa ký tự đặc biệt đi.
Với người Việt Nam, việc trả lời tin nhắn bằng tiếng Anh có thể sẽ gặp khó khăn đôi chút. Khi đó, cách khắc phục đơn giản nhất là trả lời tin nhắn "xấu tính" kia bằng một tin nhắn dạng khác có nội dung "an toàn" hơn. Chúng ta có thể lợi dụng tính năng gửi ảnh qua tin nhắn của iPhone.
Mở ứng dụng Photos > chọn một bức ảnh bất kỳ > chọn tính năng Share qua tin nhắn như hình dưới, đến đúng người đã gửi tin nhắn "lạ" kia cho bạn:
Sau đó, chúng ta đã có thể mở tin nhắn một cách bình thường. Để cẩn thận hơn thì bạn nên xoá hết những tin nhắn có chứa ký tự lạ như trên. Trên đây là cách khắc
**iPhone bị treo vì tin nhắn lạ.** *Nguồn: techz*

Cache-Control: public, max-age=3600

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
[Xà phòng handmade mua ở địa chỉ nào uy tín?](https://meovatdoisong.net/xa-phong-handmade-mua-o-dia-chi-nao-uy-tin/)
Ngày nay, khi đời sống ngày một tăng lên thì con người ta càng quan tâm đến việc bảo vệ và chăm sóc thể trạng. Ngoài việc chăm sóc sức khỏe bằng 1 số loại dưỡng chất phải có cho thân thể, con người cũng chú ý tới việc
Tác giả

Vary: Accept-Encoding, Cookie

Strict-Transport-Security: max-age=31536000; includeSubdomains;


markdown:
Đặt phòng trực tuyến, hoặc gọi
Hà Nội: (04) 7109 9999
Hồ Chí Minh: (08) 7109 9998
T2 - CN: 08:00 - 23:00
Bạn không có thông báo nào
(Cung cấp bởi khách sạn)
C3/D6 Cầu Giấy Mới, Trần Thái Tông, Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội
Liên hệ tổng đài Mytour 1900 2096 để biết thêm thông tin chi tiết
Công ty TNHH Mytour Việt Nam
Số ĐKKD: 0105983269 cấp ngày 30/08/2012
Văn phòng Hà Nội: Tầng 4, tòa nhà GP Invest, 170 Đê La Thành, Đống Đa
Văn phòng HCM: Tầng 5, Tòa Nhà HDTC, Số 36 Bùi Thị Xuân, Q.1

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Connection: Close


markdown:
[
15 Hai Bà Trưng, Phường 4, Thành Phố Bến Tre, Bến Tre
(Xem bản đồ)
](javascript:;)
~ 3.68km
Với hơn 5.000 khách sạn, resort tại 63 tỉnh/ thành phố, Mytour ngày càng được du khách tin dùng để đặt khách sạn. Mytour sẽ hỗ trợ quý khách
[ với chi phí hợp lý để có chuyến đi thật thú vị và tiết kiệm. Ngoài việc cung cấp những khách sạn giá tốt nhất, bạn còn có thể tìm thấy nhiều thông tin du lịch hữu ích và thú vị khác. khám phá thành phố Bến Tre](http://mytour.vn/d124/khach-san-tai-thanh-pho-ben-tre.html) **Khám phá thành phố Bến Tre** giá tốt nhất tại Mytour.vn, với nhiều khuyến mãi từ website và đơn vị khách sạn tiết kiệm lên đến 70%. Hơn 150.000 đánh giá từ khách hàng đã qua sử dụng khách sạn giúp bạn đưa ra những quyết định tốt nhất cho lựa chọn của mình. Đặc biệt chính sách [ chỉ có tại Mytour.vn, giờ đây bạn có thể hoàn toàn tin tưởng vào dịch vụ đặt phòng trực tuyến. ĐẢM BẢO HOÀN TIỀN](http://mytour.vn/news/112569-dat-phong-khach-san-truc-tuyen-an-toan-voi-chinh-sach-dam-bao-hoan-tien-tu-mytour.html) **Khu nghỉ dưỡng Mỹ An **thuộc Ấp Mỹ An B, Xã Mỹ Thạnh An, Tp. Bến Tre, Tỉnh Bến Tre. Khu nghỉ dưỡng có khuôn viên khá rộng, lại nằm cạnh bờ sông Hàm Luông, nên quanh năm luôn mát mẻ, thoáng đãng, thoải mái, lại thêm khí hậu nhiệt đới ấm áp biến nơi đây thành một chỗ nghỉ dưỡng tuyệt vời cho gia đình và bè bạn. Ở đây, có đủ loại tiện nghi từ phòng ở tiêu chuẩn 3 sao cho đến các loại hội trường, nhà hàng, tiệc cưới, đáp ứng cho nhu cầu của các bạn. Đến với nơi đây, bạn sẽ được thưởng thức các loại đặc sản đậm chất địa phương, dân dã mà lại hấp dẫn, cuốn hút không thể cưỡng lại, hứa hẹn sẽ không làm bạn hối hận.
Hãy cùng Mytour đến với Khu nghỉ dưỡng Mỹ An, bạn sẽ tự thưởng cho mình một chuyến đi đáng nhớ, một trải nghiệm không thể nào quên. Không chỉ thư giãn tinh thần và thể xác sau những ngày mệt nhọc, sau khi đến đây, bạn có thể dễ dàng đi tham quan những danh thắng, những di tích lịch sử nổi tiếng khác của Bến Tre, cảm nhận cái nên thơ của sông núi, cái uy nghi hào hùng của những chứng nhân lịch sử vẫn đứng vững cùng năm tháng. Chắc chắn, bạn sẽ không muốn phải quay về sau khi đi lên hành trình của những cảm xúc thăng hoa.
Đừng ngần ngại mà hãy thưởng cho mình những khoảnh khắc để đời bằng cách nhanh tay
[, và cũng đừng quên đặt tour du lịch tỉnh Bến Tre](http://mytour.vn/tour/c13/tour-du-lich-ben-tre.html)


markdown:
Đàm Vĩnh Hưng tiếp tục khẳng định khả năng ‘lắm chiêu’ khi chuẩn bị cho ra mắt đêm diễn mới, mang tên ‘Mr Đàm by night’. Trong chương trình này, khán giả sẽ được chứng kiến khả năng diễn xuất của Mr Đàm, bên cạnh việc thưởng thức tiết mục song ca của anh với ‘cô gái’ Vũ Hà.
Sau một năm vơ vét hầu hết các giải thưởng lớn nhỏ trong nước, Đàm Vĩnh Hưng bất ngờ bị trượt giải Cống Hiến, khi không có nổi tên trong top 5 đề cử
*Ca sĩ của năm*. Tuy vậy, anh không mấy buồn. Chàng nghệ sĩ lắm chiêu còn tỏ ra bất cần và khẳng định, mình đã có quá nhiều giải thưởng, để không cần phải có thêm một danh hiệu nào khác. Thay vào đó, Mr Đàm cho rằng, anh quan tâm đến việc phục vụ nhu cầu nghe nhìn của người hâm mộ mình hơn. Đó cũng là lý do để anh dốc sức tạo ra một đêm diễn hứa hẹn nhiều tiết mục “lạ” như “Mr Đàm by night”.
Trong chương trình này, tiết mục song ca của Đàm Vĩnh Hưng với người bạn thân, ca sĩ Vũ Hà được xem là điểm nhấn thú vị. Bởi, nghệ sĩ họ Đàm sẽ khoe khả năng diễn xuất, trong khi đó, Vũ Hà không chỉ hát, mà còn hóa trang thành vũ nữ và khoe tài nhảy múa uyển chuyển.
Tất cả các nghệ sĩ góp mặt trong “Mr Đàm by night” đều là nam. Ngoài bộ đôi Đàm Vĩnh Hưng – Vũ Hà, “Mr Đàm by night” còn có sự góp mặt của Dương Triệu Vũ, Minh Thuận, Cao Thái Sơn, Ngô Kiến Huy, Nguyên Vũ, Nguyễn Phi Hùng, Phan Đình Tùng, Mai Quốc Huy, Lương Viết Quang, Don Nguyễn… Một điểm thú vị khác, từ sân khấu, trang phục đến trang phục của các ca sĩ và vũ công đều được phủ trắng – màu sắc yêu thích của Đàm Vĩnh Hưng.
Phát biểu về đêm nhạc, Mr Đàm nói: “Một chương trình ca nhạc tổng hợp vốn quá quen thuộc với khán giả rồi, nên tôi muốn đêm nhạc do mình tổ chức phải lạ, đồng thời phải khiến người xem hài lòng”.
|
|![]()
|Chương trình “Mr Đàm by night” sẽ quy tụ toàn các ca sĩ nam, và đặc biệt, tất cả nghệ sĩ đều diện trang phục màu trắng.|
“Mr Đàm by night” sẽ diễn ra vào lúc 20h, tối 17/3, tại sân khấu Trống Đồng (TP HCM). Giá vé đồng hạng 150.000 đồng.
(Theo
**Ngôi Sao**)

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/p3Hku-3fQ>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca