markdown:
# Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ
|Bài viết này cần thêm
|
|Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ|
|Gọi tắt||IACHR|
|Thành lập||1959|
|Mục đính||Giám sát các vấn đề
|[Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9)
(các nước ký
[Công ước châu Mỹ về Nhân quyền](/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9_v%E1%BB%81_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n), [Tổ chức các Quốc gia Châu Mỹ](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_c%C3%A1c_Qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9)) [Felipe Gonzalez](/wiki/Chile) ![ Chile](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Flag_of_Chile.svg/23px-Flag_of_Chile.svg.png)
![ Chile](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Flag_of_Chile.svg/23px-Flag_of_Chile.svg.png)
[Tổ chức các Quốc gia Châu Mỹ](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_c%C3%A1c_Qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9) [IACHR](http://www.cidh.org) **Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Inter-American Commission on Human Rights*, [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha): *Comisión Interamericana de los Derechos Humanos*, [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p): *Commission Interaméricaine des Droits de l'Homme*, [tiếng Bồ Đào Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha): *Comissão Interamericana de Direitos Humanos*) là một cơ quan tự trị của [Tổ chức các Quốc gia Châu Mỹ](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_c%C3%A1c_Qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9).
Cùng với
[Tòa án Nhân quyền liên Mỹ](/wiki/T%C3%B2a_%C3%A1n_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9), đây là một trong các cơ quan nằm trong hệ thống bảo vệ và thúc đẩy [nhân quyền](/wiki/Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n) liên Mỹ.
Ủy ban này là một cơ quan thường trực, có trụ sở ở
[Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Hàng năm Ủy ban họp các khóa họp thường xuyên và các khóa đặc biệt vài lần để xem xét các vụ tố cáo vi phạm nhân quyền ở bán cầu này. Nhiệm vụ của Ủy ban xuất phát từ 3 tài liệu sau: [Hiến chương Tổ chức các quốc gia châu Mỹ](/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ch%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) [Tuyên ngôn châu Mỹ về quyền và trách nhiệm của con người](/w/index.php?title=Tuy%C3%AAn_ng%C3%B4n_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9_v%E1%BB%81_quy%E1%BB%81n_v%C3%A0_tr%C3%A1ch_nhi%E1%BB%87m_c%E1%BB%A7a_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1) [Công ước châu Mỹ về Nhân quyền](/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9_v%E1%BB%81_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n)
## Mục lục
## Lịch sử hệ thống nhân quyền liên Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=1)]
Hệ thống bảo vệ nhân quyền liên Mỹ nảy sinh khi chấp thuận
[Tuyên ngôn châu Mỹ về quyền và trách nhiệm của con người](/w/index.php?title=Tuy%C3%AAn_ng%C3%B4n_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9_v%E1%BB%81_quy%E1%BB%81n_v%C3%A0_tr%C3%A1ch_nhi%E1%BB%87m_c%E1%BB%A7a_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1) vào tháng 4 năm 1948 – một [văn kiện nhân quyền quốc tế](/w/index.php?title=V%C4%83n_ki%E1%BB%87n_nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) đầu tiên có tính cách tổng quát, có trước [Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền](/wiki/Tuy%C3%AAn_ng%C3%B4n_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n) trên 6 tháng.
Tòa án Nhân quyền liên Mỹ được thành lập năm 1959 và có cuộc họp đầu tiên vào năm 1960. Tòa án thực hiện chuyến viếng thăm tại chỗ lần đầu để thanh tra tình trạng nhân quyền trong một nước thành viên của "Tổ chức các quốc gia châu Mỹ" (nước
[Cộng hòa Dominica](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Dominica)) năm 1961.
Một bước tiến quan trọng trong sự phát triển của hệ thống đã được thực hiện vào năm 1965, khi Ủy ban được quyền xem xét các trường hợp vi phạm nhân quyền cụ thể. Từ ngày đó Tòa án đã nhận được hàng ngàn đơn xin cứu xét và đã xử lý trên 12.000 vụ riêng rẽ.
Năm 1969, các nguyên tắc hướng dẫn trong "Tuyên ngôn châu Mỹ về quyền và trách nhiệm của con người" được đưa ra soạn thảo lại và trình bày lại trong
[Công ước châu Mỹ về Nhân quyền](/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9_v%E1%BB%81_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n). Công ước quy định rõ các quyền con người mà các bên ký kết phải tôn trọng và bảo đảm, và nó cũng đã đặt ra việc thành lập [Tòa án Nhân quyền liên Mỹ](/wiki/T%C3%B2a_%C3%A1n_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9) Hiện nay, Công ước này ràng buộc 24 trong số 35 nước thành viên của "Tổ chức các quốc gia châu Mỹ".
## Chức năng của Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=2)]
Nhiệm vụ chính của Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ là thúc đẩy việc tuân thủ và bảo vệ nhân quyền tại
[châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9). Để thi hành sự ủy nhiệm này, Ủy ban có nhiệm vụ:
- Thâu nhận, phân tích và điều tra các đơn của các cá nhân cho rằng họ bị vi phạm các quyền con người cụ thể được "Công ước châu Mỹ về Nhân quyền" bảo vệ.
- Làm việc để giải quyết các đơn khiếu tố đó bằng cách hợp tác hòa nhã với các bên (tranh chấp).
- Giám sát tình trạng nhân quyền tổng quát trong các nước thành viên của "Tổ chức các quốc gia châu Mỹ", và khi cần, chuẩn bị và công bố các báo cáo nhân quyền cụ thể của một nước.
- Tiến hành các cuộc viếng thăm tại chỗ để xem xét tình trạng nhân quyền chung của các nưoóc thành viên, hoặc để điều tra các vụ việc cụ thể.
- Khuyến khích nhận thức của quần chúng về nhân quyền và các vấn đề liên quan khắp vùng
[Tây bán cầu](/wiki/T%C3%A2y_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u).
- Tổ chức các hội nghị, hội thảo và các cuộc họp với các chính phủ, các
[tổ chức phi chính phủ](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_phi_ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7), các học viện vv… để thông tin và nâng cao nhận thức về các vấn đề liên quan tới hệ thống nhân quyền liên Mỹ.
- Đưa ra các khuyến nghị cho các nước thành viên rằng - nếu được thông qua - sẽ tiếp tục nâng cao sự nghiệp bảo vệ nhân quyền.
- Yêu cầu các nước thành viên chấp thuận các
[biện pháp phòng ngừa](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%87n_ph%C3%A1p_ph%C3%B2ng_ng%E1%BB%ABa&action=edit&redlink=1)để ngăn chặn các thiệt hại nhân quyền nghiêm trọng, không thể khắc phục hậu quả trong những trường hợp khẩn cấp.
- Chuyển các vụ khiếu kiện về nhân quyền sang Tòa án Nhân quyền liên Mỹ, và biện hộ cho các vụ khiếu kiện này trước Tòa án.
- Yêu cầu Tòa án Nhân quyền liên Mỹ cho ý kiến tư vấn về các vấn đề liên quan tới việc giải thích Công ước (nhân quyền) hoặc các văn kiện có liên quan.
## Chức báo cáo viên và các đơn vị[
[sửa](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=3)]
Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ đã lập ra nhiều chức báo cáo viên và một chức báo cáo viên đặc biệt để giám sát việc tuân thủ Công ước nhân quyền của các nước thành viên trong các lãnh vực sau:
[Báo cáo viên đặc biệt về các công nhân di trú và gia đình họ](http://www.cidh.org/Migrantes/defaultmigrants.htm) [Báo cáo viên đặc biệt về các quyền của Phụ nữ](http://www.cidh.org/women/Default.eng.htm)Đây là chức báo cáo viên đầu tiên được Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ thiết lập (năm 1994) [Báo cáo viên đặc biệt về các quyền của Trẻ em](http://www.cidh.org/Ninez/default_eng.htm)
- Chức báo cáo viên về các quyền của những dân bản địa (Website tiếng Tây Ban Nha:
[http://www.cidh.org/Indigenas/Default.htm](http://www.cidh.org/Indigenas/Default.htm), không có website tiếng Anh)
- Chức báo cáo viên về các quyền của những người bị tước quyền tự do (Website tiếng Tây Ban Nha:
[http://www.cidh.org/PRIVADAS/default.htm](http://www.cidh.org/PRIVADAS/default.htm), không có Website tiếng Anh)
- Chức báo cáo viên về các quyền của những hậu duệ gốc châu Phi và chống phân biệt chủng tộc. (không có Website)
[Báo cáo viên đặc biệt về Tự do ngôn luận](/w/index.php?title=B%C3%A1o_c%C3%A1o_vi%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_v%E1%BB%81_T%E1%BB%B1_do_ng%C3%B4n_lu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1). Chỉ có một chức báo cáo viên đặc biệt của Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ, nghĩa là có một báo cáo viên làm việc toàn thời gian. Các chức báo cáo viên khác thuộc quyền các ủy viên, những người có các chức năng khác trong Ủy ban Nhân quyền và cũng có công việc riêng trong nước của họ, vì việc làm ủy viên của họ không được hưởng lương.
Ủy ban Nhân quyền cũng có một đơn vị các người bảo vệ nhân quyền (website tiếng Tây Ban Nha:
[http://www.cidh.org/defenders/defensores.htm](http://www.cidh.org/defenders/defensores.htm)), một phòng báo chí và tiếp xúc với cộng đồng ( [http://www.cidh.org/prensa.eng.htm](http://www.cidh.org/prensa.eng.htm))
## Đơn khiếu kiện[
[sửa](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=4)]
Ủy ban xử lý các đơn khiếu kiện được nộp cho mình theo các thủ tục:
[Rules of Procedure](http://www.iachr.org/Basicos/basic16.htm). Đơn khiếu kiện có thể do các nước thành viên, các tổ chức phi chính phủ hay các cá nhân nộp cho Ủy ban. Không giống như hầu hết các hồ sơ tòa án, các đơn khiếu kiện là những tài liệu bí mật và không được công khai. Đơn khiếu kiện phải đáp ứng ba yêu cầu:
- đã từng thử các biện pháp giải quyết ở trong nước mà không thành công
- đơn phải được nộp trong vòng 6 tháng sau khi thử biện pháp giải quyết cuối cùng theo hệ thống trong nước (mà thất bại)
- đơn không được nộp trước một tòa án khác (trùng lặp thủ tục).
Khi đơn đã được nộp, sẽ tiến hành các thủ tục sau:
- Đơn được chuyển tới Ban thư ký để xem xét lại đã đầy đủ chưa – nếu đã đủ các chi tiết theo yêu cầu –thì đăng ký vào sổ và ghi số (hồ sơ). Đây là nơi nhà nước được thông báo về đơn khiếu kiện.
- Đơn được xem xét lại xem có thể được chấp nhận (hay không).
- Ủy ban cố gắng tìm cách hòa giải thân thiện.
- Nếu không đạt được thỏa thuận, thì mỗi bên sẽ nộp bản trình bày lý lẽ của mình trên lẽ phải trái của vụ án.
- Sau đó Ủy ban lập một báo cáo về lẽ phải trái của vụ việc, được biết đến như là một báo cáo Điều 50 từ điều khoản của Công ước có liên quan. Đây cơ bản là một quyết định của Ủy ban với các khuyến nghị về cách giải quyết cuộc tranh chấp. Báo cáo Điều 50 được gửi đến nhà nước liên quan. Đây là một báo cáo mật, bên nguyên đơn không có được một bản sao đầy đủ của báo cáo này.
- Nhà nước có thời hạn 2 tháng để thi hành các khuyến nghị của báo cáo.
- Người khởi kiện sau đó có một tháng để nộp đơn yêu cầu đưa vấn đề này ra Toà án Nhân quyền liên Mỹ (chỉ áp dụng nếu Nhà nước bị kiện đã công nhận thẩm quyền của Tòa án Nhân quyền liên Mỹ).
- Ủy ban Nhân quyền có thời hạn 3 tháng kể từ ngày gửi báo cáo Điều 50 cho nhà nước bị kiện, đê hoặc công bố báo cáo Điều 50 hoặc gửi hồ sơ vụ khiếu kiện sang Tòa án Nhân quyền liên Mỹ. Ngoài ra, Ủy ban cũng có thể chọn cách giám sát tình hình. Công ước châu Mỹ về Nhân quyền xác định rằng nếu báo cáo không nộp cho Tòa án trong vòng 3 tháng thì nó sẽ không được nộp trong tương lai, nhưng nếu Nhà nước yêu cầu nhiều thời gian hơn để thi hành theo khuyến nghị của báo cáo Điều 50, thì Ủy ban có thể cho phép với điều kiện là Nhà nước đó ký bản từ bỏ yêu cầu này.
## Thành phần Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=5)]
Các viên chức được xếp hạng của Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ là 7
**ủy viên**.
Các ủy viên được
[Đại hội đồng của Tổ chức các nước châu Mỹ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_c%E1%BB%A7a_T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_c%C3%A1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) bầu chọn cho một nhiệm kỳ 4 năm, với khả năng tái cử một lần, trong một thời hạn tại chức tối đa là 8 năm. Các ủy viên này phục vụ với tư cách cá nhân và không được coi là đại diện cho tổ quốc mình, mà đại diện cho "mọi nước thành viên của Tổ chức" (Điều 35 của Công ước). Công ước (Điều 34) nói rằng họ phải "là những người có tính đạo đức cao và được công nhận là có thẩm quyền trong lãnh vực nhân quyền". Không một quốc gia thành viên nào được có 2 công dân cùng làm ủy viên một lúc (Điều 37), và các ủy viên được yêu cầu không tham gia vào việc thảo luận các vụ việc có liên quan tới tổ quốc mình. [Tập tin:AntiguaBarbuda.ClareRoberts.01.jpg](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=AntiguaBarbuda.ClareRoberts.01.jpg)
### Các ủy viên hiện thời[
[sửa](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=6)]
|Tên||Nước||Chức vụ||Được bầu||Nhiệm kỳ|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Flag_of_Venezuela.svg/22px-Flag_of_Venezuela.svg.png)
[Venezuela](/wiki/Venezuela) [Felipe González Morales](/w/index.php?title=Felipe_Gonz%C3%A1lez_Morales&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Flag_of_Chile.svg/22px-Flag_of_Chile.svg.png)
[Chile](/wiki/Chile) [Paulo Sérgio Pinheiro](/w/index.php?title=Paulo_S%C3%A9rgio_Pinheiro&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Flag_of_Brazil.svg/22px-Flag_of_Brazil.svg.png)
[Brasil](/wiki/Brasil)
2007
2008–2011
[María Silvia Guillén](/w/index.php?title=Mar%C3%ADa_Silvia_Guill%C3%A9n&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Flag_of_El_Salvador.svg/22px-Flag_of_El_Salvador.svg.png)
[El Salvador](/wiki/El_Salvador) [Rodrigo Escobar Gil](/w/index.php?title=Rodrigo_Escobar_Gil&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Colombia.svg/22px-Flag_of_Colombia.svg.png)
[Colombia](/wiki/Colombia) [Dinah Shelton](/w/index.php?title=Dinah_Shelton&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Jesús Orozco Henríquez](/w/index.php?title=Jes%C3%BAs_Orozco_Henr%C3%ADquez&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Flag_of_Mexico.svg/22px-Flag_of_Mexico.svg.png)
[Mexico](/wiki/M%C3%A9xico) [IACHR elects officers](http://www.cidh.org/Comunicados/English/2009/12-09eng.htm)(ngày 16 tháng 3 năm 2009). Xem thêm: [IACHR distributes rapporteurships](http://www.cidh.org/Comunicados/English/2008/7.08eng.htm)(ngày 4 tháng 3 năm 2008).
### Các ủy viên cũ[
[sửa](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=7)]
## Các vụ vi phạm nhân quyền do Ủy ban Nhân quyền liên Mỹ điều tra[
[sửa](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=8)] [Thảm sát Trujillo](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_s%C3%A1t_Trujillo&action=edit&redlink=1)(Colombia) [Thảm sát Barrios Altos](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_s%C3%A1t_Barrios_Altos&action=edit&redlink=1)(Peru) [Lori Berenson](/w/index.php?title=Lori_Berenson&action=edit&redlink=1)(Peru) [Thảm sát La Cantuta](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_s%C3%A1t_La_Cantuta&action=edit&redlink=1)(Peru)
- '
[El Caracazo](/w/index.php?title=Caracazo&action=edit&redlink=1)(Venezuela) [Những người chết ở Ciudad Juárez](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ch%E1%BA%BFt_%E1%BB%9F_Ciudad_Ju%C3%A1rez&action=edit&redlink=1)(Mexico) [Antoine Izméry](/w/index.php?title=Antoine_Izm%C3%A9ry&action=edit&redlink=1)(Haiti) [Thảm sát Plan de Sánchez](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_s%C3%A1t_Plan_de_S%C3%A1nchez&action=edit&redlink=1)(Guatemala) [Hugo Chavez](/wiki/Hugo_Chavez)(Venezuela) [[1]](http://www.cidh.oas.org/Comunicados/English/2010/20V-10eng.htm)

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1067 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=29-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Sun, 30 Aug 2015 12:00:00 GMT


markdown:
# Albertosaurus
|Albertosaurus|
|Thời điểm hóa thạch:
| ![ Albertosaurus mount.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Albertosaurus_mount.jpg/272px-Albertosaurus_mount.jpg)
![ Albertosaurus mount.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Albertosaurus_mount.jpg/272px-Albertosaurus_mount.jpg)
[Muséum national d'histoire naturelle](/wiki/Mus%C3%A9um_national_d%27histoire_naturelle) [Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) *Nhánh* [Dinosauria](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Saurischia](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_h%C3%B4ng_th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Theropoda](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_ch%C3%A2n_th%C3%BA) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Tyrannosauridae](/wiki/Tyrannosauridae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Albertosaurinae](/w/index.php?title=Albertosaurinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Albertosaurus** [Osborn](/w/index.php?title=Henry_Fairfield_Osborn&action=edit&redlink=1), 1905 [Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i) *(* **A. sarcophagus** [điển hình](/wiki/Lo%C3%A0i_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh))
Osborn, 1905
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) * (Osborn, 1905)* [Deinodon](/wiki/Deinodon)sarcophagus *Parks, 1928* **Albertosaurus arctunguis** *(Parks, 1928)* **Deinodon arctunguis** **Albertosaurus** ( [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [æ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [l](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˌ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [b](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɜr](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [t](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɵ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɔr](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ə](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English);có nghĩa là Thằn lằn Alberta) là một chi [Theropoda](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_ch%C3%A2n_th%C3%BA) lớn thuộc họ [Tyrannosauridae](/wiki/Tyrannosauridae) sống ở [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9) ngày nay vào cuối [kỷ Phấn Trắng](/wiki/K%E1%BB%B7_Creta), khoảng 70 triệu năm trước.
Như tyrannosauridae khác, Albertosaurus là một động vật ăn thịt hai chân có đôi tay nhỏ hai ngón tay và một cái đầu lớn với hàng tá răng lớn, sắc nhọn. Nó có thể ở đầu chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái địa phương. Mặc dù khá to lớn nhưng Albertosaurus lại khá nhỏ so với người họ hàng là
[Tyrannosaurus](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_b%E1%BA%A1o_ch%C3%BAa), vì chỉ nặng khoảng 2 tấn.
Kể từ khi phát hiện đầu tiên vào năm 1884, hóa thạch của hơn ba mươi cá thể đã được phục hồi, cung cấp cho các nhà khoa học với một kiến thức chi tiết hơn về giải phẫu Albertosaurus hơn hầu hết các tyrannosauridae khác.
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Albertosaurus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Albertosaurus&action=edit§ion=1)]
Albertosaurus nhỏ hơn so với một số tyrannosauridae khác, chẳng hạn như
* và Tarbosaurus* *. Con trưởng thành điển hình của Albertosaurus dài đến 9 mét (30 ft),* [Tyrannosaurus](/wiki/Tyrannosaurus) [[1]](#cite_note-russell1970-1) trong khi cá thể hiếm hoi lớn tuổi có thể phát triển đến hơn 10 mét (33 ft) chiều dài. [[2]](#cite_note-holtz2004-2) Một số ước tính khối lượng độc lập, thu được bằng cách phương pháp khác nhau, cho thấy rằng một con trưởng thành Albertosaurus nặng từ 1,3 tấn (1,4 tấn ngắn) [[3]](#cite_note-ericksonetal2006-3) và 1,7 tấn (1,9 tấn ngắn). [[4]](#cite_note-ericksonetal2004-4) [[5]](#cite_note-christiansenfarina2004-5)
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=Albertosaurus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Albertosaurus&action=edit§ion=2)] *Albertosaurus* là thành viên của họ theropod Tyrannosauridae, trong phân họ Albertosaurinae. Họ hàng gần nhất của nó là *Gorgosaurus libratus* (đôi khi được gọi là *Albertosaurus libratus*). Chi có hai loài albertosaurinae được mô tả; một loài khác không được mô tả cũng có thể tồn tại. [6] [[7]](#cite_note-currie2003b-7) [Thomas Holtz](/w/index.php?title=Thomas_R._Holtz,_Jr.&action=edit&redlink=1)phát hiện *là Albertosaurinae 2004,* [Appalachiosaurus](/wiki/Appalachiosaurus) nhưng các khám phá gần đây hơn của Holtz đặt Appalachiosaurus ngoài họ Tyrannosauridae, [[2]](#cite_note-holtz2004-2) trong một hiệp nghị với các nhà khoa học khác. [[8]](#cite_note-holtzdml2005-8) [[9]](#cite_note-carretal2005-9)
Một phân họ lớn khác là Tyrannosaurinae, bao gồm
*, Daspletosaurus* *and* [Tarbosaurus](/wiki/Tarbosaurus) *Tyrannosaurus*. So sánh với Tyrannosaurinae, Albertosaurinae có cơ thể mãnh khảnh hơn, với hộp sọ nhỏ hơn theo tỉ lệ và [xương chày](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_ch%C3%A0y&action=edit&redlink=1), [khối xương bàn chân](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%91i_x%C6%B0%C6%A1ng_b%C3%A0n_ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1), đối ngón tay dài hơn. [[6]](#cite_note-currieetal2003-6) [[10]](#cite_note-currie2003a-10)
Dưới đây là cây phát sinh loài Tyrannosauridae dựa trên phân tích phân tử của Loewen
*et al.* năm 2013. [[11]](#cite_note-Loewen13-11)
|
|
|
|
|
|
|
|
Tyrannosauridae thành hệ Dinosaur Park
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Albertosaurus&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Albertosaurus&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-russell1970_1-0) [Russell, Dale A.](/w/index.php?title=Dale_Russell&action=edit&redlink=1)(1970). “Tyrannosaurs from the Late Cretaceous of western Canada”. *National Museum of Natural Sciences Publications in Paleontology* **1**: 1–34.
- ^
**a** **ă** [Holtz, Thomas R.](/w/index.php?title=Thomas_R._Holtz,_Jr.&action=edit&redlink=1)(2004). “Tyrannosauroidea”. Trong [Weishampel, David B.](/w/index.php?title=David_B._Weishampel&action=edit&redlink=1); [Dodson, Peter](/w/index.php?title=Peter_Dodson&action=edit&redlink=1); & Osmólska, Halszka (eds.). *The Dinosauria*. Berkeley: University of California Press. tr. 111–136. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-520-24209-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-520-24209-2). **Erickson, Gregory M.; Currie, Philip. J.; Inouye, Brian D.; & Wynn, Alice A. (2006).** [^](#cite_ref-ericksonetal2006_3-0) [“Tyrannosaur life tables: an example of nonavian dinosaur population biology”](http://www.nceas.ucsb.edu/jai/podcast_publications/inouye_science_dinosaur.pdf). *Science* **313**(5784): 213–217. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.1125721](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.1125721). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16840697](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16840697). Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2010. **Erickson, Gregory M., GM; Makovicky, Peter J.; Currie, Philip J.; Norell, Mark A.; Yerby, Scott A.; & Brochu, Christopher A. (2004).** [^](#cite_ref-ericksonetal2004_4-0) [“Gigantism and comparative life-history parameters of tyrannosaurid dinosaurs”](http://www.biology.ualberta.ca/courses.hp/biol506.hp/pdfs/Erickson'04_Nature.pdf). *Nature* **430**(7001): 772–775. [doi](/wiki/DOI): [10.1038/nature02699](http://dx.doi.org/10.1038%2Fnature02699). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15306807](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15306807). Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2010. **Christiansen, Per; & Fariña, Richard A. (2004). “Mass prediction in theropod dinosaurs”.** [^](#cite_ref-christiansenfarina2004_5-0) *Historical Biology* **16**(2-4): 85–92. [doi](/wiki/DOI): [10.1080/08912960412331284313](http://dx.doi.org/10.1080%2F08912960412331284313).
- ^
**a** **ă** [Currie, Philip J.](/w/index.php?title=Philip_J._Currie&action=edit&redlink=1); Hurum, Jørn H; & Sabath, Karol (2003). [“Skull structure and evolution in tyrannosaurid phylogeny”](http://app.pan.pl/archive/published/app48/app48-227.pdf)(PDF). *Acta Palaeontologica Polonica* **48**(2): 227–234. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20090326062829/http://app.pan.pl/archive/published/app48/app48-227.pdf)ngày 26 tháng 3 năm 2009. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2009. [^](#cite_ref-currie2003b_7-0) [Currie, Philip J.](/w/index.php?title=Philip_J._Currie&action=edit&redlink=1)(2003). [“Cranial anatomy of tyrannosaurids from the Late Cretaceous of Alberta”](http://app.pan.pl/archive/published/app48/app48-191.pdf)(PDF). *Acta Palaeontologica Polonica* **48**(2): 191–226. [^](#cite_ref-holtzdml2005_8-0) [Holtz, Thomas R.](/w/index.php?title=Thomas_R._Holtz,_Jr.&action=edit&redlink=1)(20 tháng 9 năm 2005). [“RE: Burpee Conference (LONG)”](http://dml.cmnh.org/2005Sep/msg00345.html). Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2007. **Carr, Thomas D.; Williamson, Thomas E.; & Schwimmer, David R. (2005). “A new genus and species of tyrannosauroid from the Late Cretaceous (middle Campanian) Demopolis Formation of Alabama”.** [^](#cite_ref-carretal2005_9-0) *Journal of Vertebrate Paleontology* **25**(1): 119–143. [doi](/wiki/DOI): [10.1671/0272-4634(2005)025[0119:ANGASO]2.0.CO;2](http://dx.doi.org/10.1671%2F0272-4634%282005%29025%5B0119%3AANGASO%5D2.0.CO%3B2). [^](#cite_ref-currie2003a_10-0) [Currie, Philip J.](/w/index.php?title=Philip_J._Currie&action=edit&redlink=1)(2003). [“Allometric growth in tyrannosaurids (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of North America and Asia”](http://www.ingentaconnect.com/content/nrc/cjes/2003/00000040/00000004/art00014). *Canadian Journal of Earth Sciences* **40**(4): 651–665. [doi](/wiki/DOI): [10.1139/e02-083](http://dx.doi.org/10.1139%2Fe02-083). [^](#cite_ref-Loewen13_11-0)
[Hoàn thành chú thích này](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_DOI/10.1371.2Fjournal.pone.0079420&preload=Bản_mẫu:Chú_thích_DOI/preload&editintro=Bản_mẫu:Chú_thích_DOI/editintro&action=edit)
|
|![]()

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1067 hit (1), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
*Crockerella*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Crockerella
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Conoidea](/wiki/Conoidea) [Caenogastropoda](/wiki/Caenogastropoda)
nhánh
[Hypsogastropoda](/wiki/Hypsogastropoda)
nhánh
[Neogastropoda](/wiki/Neogastropoda) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Conidae](/w/index.php?title=Conidae&action=edit&redlink=1) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Clathurellinae](/w/index.php?title=Clathurellinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) *Crockerella* * là một chi Crockerella* [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển trong họ [Conidae](/w/index.php?title=Conidae&action=edit&redlink=1), họ ốc cối. [[1]](#cite_note-WoRMS-1)
## Các loài[
[sửa](/w/index.php?title=Crockerella&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Crockerella&action=edit§ion=1)]
Các loài thuộc chi
*Crockerella* bao gồm: *(Dall, 1919)* [Crockerella castianira](/wiki/Crockerella_castianira) [[2]](#cite_note-2) *(Gabb, 1865)* [Crockerella constricta](/wiki/Crockerella_constricta) [[3]](#cite_note-3) *(Gabb, 1865)* [Crockerella crystallina](/wiki/Crockerella_crystallina) [[4]](#cite_note-4) *(Dall, 1919)* [Crockerella cymodoce](/wiki/Crockerella_cymodoce) [[5]](#cite_note-5) *(Dall, 1919)* [Crockerella eriphyle](/wiki/Crockerella_eriphyle) [[6]](#cite_note-6) *(Dall, 1919)* [Crockerella evadne](/wiki/Crockerella_evadne) [[7]](#cite_note-7) *(Dall, 1919)* [Crockerella hesione](/wiki/Crockerella_hesione) [[8]](#cite_note-8) *(Dall, 1903)* [Crockerella lowei](/wiki/Crockerella_lowei) [[9]](#cite_note-9) *(Dall, 1919)* [Crockerella philodice](/wiki/Crockerella_philodice) [[10]](#cite_note-10) *McLean, 1996* [Crockerella scotti](/wiki/Crockerella_scotti) [[11]](#cite_note-11)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Crockerella&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Crockerella&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-WoRMS_1-0) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=432439) *Crockerella* [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 04/16/10. [^](#cite_ref-2) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433436) *Crockerella castianira*(Dall, 1919) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-3) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433437) *Crockerella constricta*(Gabb, 1865) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-4) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433438) *Crockerella crystallina*(Gabb, 1865) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-5) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433439) *Crockerella cymodoce*(Dall, 1919) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-6) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433440) *Crockerella eriphyle*(Dall, 1919) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-7) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433441) *Crockerella evadne*(Dall, 1919) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-8) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433442) *Crockerella hesione*(Dall, 1919) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-9) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433443) *Crockerella lowei*(Dall, 1903) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-10) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433444) *Crockerella philodice*(Dall, 1919) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010. [^](#cite_ref-11) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433445) *Crockerella scotti*McLean, 1996 [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 16 tháng 4 2010.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
*Ilex taubertiana*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Ilex taubertiana
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Asterids](/wiki/Nh%C3%A1nh_C%C3%BAc) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Aquifoliales](/wiki/B%E1%BB%99_Nh%E1%BB%B1a_ru%E1%BB%93i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Aquifoliaceae](/wiki/Aquifoliaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Ilex](/wiki/Ilex) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **I. taubertiana** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Ilex taubertiana* [Loes.](/w/index.php?title=Ludwig_Eduard_Theodor_Loesener&action=edit&redlink=1) * là một loài Ilex taubertiana* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Aquifoliaceae](/wiki/Aquifoliaceae). Loài này được Loes. mô tả khoa học đầu tiên.. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ilex_taubertiana&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ilex_taubertiana&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-2000198). Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2013. *Ilex taubertiana*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ilex_taubertiana&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ilex_taubertiana&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Ilex taubertiana](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ilex_taubertiana)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Ilex taubertiana](//species.wikimedia.org/wiki/Ilex_taubertiana)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Ilex taubertiana”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=83794-1). *. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Kiềm Tri Vương
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Kiềm Tri Vương|
|
|*hay*금겸왕 [Hanja](/wiki/Hanja) *hay*金鉗王 [Romaja quốc ngữ](/wiki/Romaja_qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF) *hay*Geumgyeom wang [McCune–Reischauer](/wiki/McCune%E2%80%93Reischauer) *hay*Kŭmgyŏm wang **Kiềm Tri Vương** (trị vì 492–521) là vị vua thứ 9 của [1] [Kim Quan Già Da](/wiki/Kim_Quan_Gi%C3%A0_Da), một thành bang của liên minh [Già Da](/wiki/Gi%C3%A0_Da)và thời [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)cổ đại. Ông là con của [Chí Tri Vương](/wiki/Ch%C3%AD_Tri_V%C6%B0%C6%A1ng)và phu nhân Bang Viện (Bangwon). Ông kết hôn với Thục phu nhân, con gái của tướng ( *) Chulchung. Bà là mẫu thân của* [gakgan](/w/index.php?title=Gakgan&action=edit&redlink=1) [Cừu Hành Vương](/wiki/C%E1%BB%ABu_H%C3%A0nh_V%C6%B0%C6%A1ng), người cuối cùng trị vì thành bang.
## Tham khao[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%81m_Tri_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%81m_Tri_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)] **Ilyeon đưa ra con số này, được chấp thuận rộng rãi. Tuy nhiên, ông cũng đưa ra số liệu thay thế là 477-507.** [^](#cite_ref-1) [Ilyeon](/w/index.php?title=Ilyeon&action=edit&redlink=1)(1972). *. Seoul: Yonsei University Press.* [Samguk Yusa](/wiki/Tam_qu%E1%BB%91c_di_s%E1%BB%B1), tr. by Ha, Tae-Hung and Mintz, Grafton K [ISBN](/wiki/ISBN) [89-7141-017-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/89-7141-017-5).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%81m_Tri_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%81m_Tri_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
|Tiền nhiệm:
||
|Vua của
492–521
|Kế nhiệm:
|
|
|

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Puget-sur-Argens
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [43°27′23″B 6°40′58″Đ / 43,456478°B 6,682767°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Puget-sur-Argens¶ms=43.456478_N_6.682767_E_region:FR-83_type:city(7100))
|
|
|
|![]()
![ Clocher puget.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Clocher_puget.jpg/270px-Clocher_puget.jpg)
![ Clocher puget.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Clocher_puget.jpg/270px-Clocher_puget.jpg)
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Provence-Alpes-Côte d'Azur](/wiki/Provence-Alpes-C%C3%B4te_d%27Azur) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Var](/wiki/Var) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Draguignan](/wiki/Draguignan_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 12 m/39 ft)
1 2(10,4 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(680 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [83099](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=83099-COM)/ [83480](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Puget-sur-Argens** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Var](/wiki/Var) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Provence-Alpes-Côte d’Azur](/wiki/Provence-Alpes-C%C3%B4te_d%27Azur) miền đông nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Mục lục
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Puget-sur-Argens&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Puget-sur-Argens&action=edit§ion=1)]
## Climate[
[sửa](/w/index.php?title=Puget-sur-Argens&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Puget-sur-Argens&action=edit§ion=2)]
|Mois||Janv.||Fév.||Mars||Avr.||Mai||Juin||Juil.||Août||Sept.||Oct.||Nov.||Déc.||Année|
|Températures maximales moyennes (°C)||13||13||15||18||21||25||28||28||25||21||16||13||19,6|
|Températures minimales moyennes (°C)||3||4||5||7||10||14||16||16||14||11||6||3||9,1|
|Températures moyennes (°C)||8||9||10||13||16||19||22||22||19||16||11||8||14,4|
|Ensoleillement (h)||147,8||148,9||203,2||252,1||234,9||280,6||310,3||355,5||319,5||247,0||201,5||145,5||2748,1|
|Moyennes mensuelles de précipitations (mm)||89,6||85,4||72,3||62,1||48,7||37,9||14,6||42,6||59,0||117,0||108,9||85,6||823,4|
|
|Source: Climatologie mensuelle à Saint-Raphaël .
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Puget-sur-Argens&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Puget-sur-Argens&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Puget-sur-Argens&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Puget-sur-Argens&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
[Puget-sur-Argens](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Puget-sur-Argens?uselang=vi) *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*


markdown:
# St. Pölten
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**St. Pölten** (viết tắt của **Sankt Pölten**) là thủ phủ của [Hạ Áo](/wiki/Nieder%C3%B6sterreich) (Niederösterreich).
## Thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=St._P%C3%B6lten&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=St._P%C3%B6lten&action=edit§ion=1)] [Kurashiki](/wiki/Kurashiki), Nhật Bản (1957) [Heidenheim an der Brenz](/w/index.php?title=Heidenheim_an_der_Brenz&action=edit&redlink=1), Đức (1967) [Clichy, Hauts-de-Seine](/wiki/Clichy,_Hauts-de-Seine), Pháp (1968) [Brno](/wiki/Brno), Cộng hòa Séc (1990) [Altoona, Pennsylvania](/wiki/Altoona,_Pennsylvania), Hoa Kỳ (2000) [Vũ Hán](/wiki/V%C5%A9_H%C3%A1n), Trung Quốc (2005)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=St._P%C3%B6lten&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=St._P%C3%B6lten&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=St._P%C3%B6lten&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=St._P%C3%B6lten&action=edit§ion=3)]
|
|![]()

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Thể loại:Bộ Mười chân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Bộ Mười chân**, tên khoa học *, là một nhóm động vật Decapoda* [giáp xác](/wiki/Gi%C3%A1p_x%C3%A1c)thuộc lớp [Malacostraca](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Mai_m%E1%BB%81m), bao gồm rất nhiều họ trong phân ngành [Crustacea](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_gi%C3%A1p_x%C3%A1c)như [cua](/wiki/Cua), [ghẹ](/wiki/Gh%E1%BA%B9), [tôm hùm](/wiki/T%C3%B4m_h%C3%B9m), [tôm càng xanh](/wiki/T%C3%B4m_c%C3%A0ng_xanh)v.v *Bài chính thể loại:* [Bộ Mười chân](/wiki/B%E1%BB%99_M%C6%B0%E1%BB%9Di_ch%C3%A2n)
|
|![]()
[Bộ Mười chân](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Decapoda?uselang=vi)
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Bộ Mười chân](//species.wikimedia.org/wiki/Decapoda?uselang=vi)
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
|
|
Mục lục
## Thể loại con
Thể loại này gồm 10 thể loại con sau, trên tổng số 10 thể loại con.
### D
- ►
[Dendrobranchiata](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Dendrobranchiata) (2 t.l.)
- ►
[Diogenidae](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Diogenidae) (2 t.l.)
### O
- ►
[Orithyiidae](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Orithyiidae) (1 t.l., 1 tr.)
### P
- ►
[Phân bộ Phôi bụng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Ph%C3%B4i_b%E1%BB%A5ng) (5 t.l., 1 tr.)
- ►
[Paguridae](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Paguridae) (1 t.l., 1 tr.)
- ►
[Pinnotheridae](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Pinnotheridae) (1 tr.)
- ►
[Procarididae](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Procarididae) (1 t.l.)
### T
- ►
[Tôm](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%B4m) (22 tr.)
- ►
[Tôm hùm nước ngọt](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%B4m_h%C3%B9m_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt) (3 t.l., 2 tr.)
## Các trang trong thể loại “Bộ Mười chân”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Xã Hiawatha, Quận Schoolcraft, Michigan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Xã Hiawatha
|
Hiawatha Township
|—
|![ Vị trí quận Schoolcraft trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Map_of_Michigan_highlighting_Schoolcraft_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Schoolcraft_County.svg.png)
![ Vị trí quận Schoolcraft trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Map_of_Michigan_highlighting_Schoolcraft_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Schoolcraft_County.svg.png)
Vị trí quận Schoolcraft trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Michigan](/wiki/Michigan) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Michigan&action=edit&redlink=1) [Quận Schoolcraft](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Schoolcraft,_Michigan) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-4](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Xã Hiawatha** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Hiawatha Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Schoolcraft](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Schoolcraft,_Michigan), tiểu bang [Michigan](/wiki/Michigan), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 1.302 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Hiawatha,_Qu%E1%BA%ADn_Schoolcraft,_Michigan&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Hiawatha,_Qu%E1%BA%ADn_Schoolcraft,_Michigan&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.


markdown:
## Khái niệm về tài nguyên và phân loại tài nguyên.
1. Khái niệm về tài nguyên
Dưới tác động mạnh mẽ của cách mạng khoa học và công nghệ, khái niệm tài
nguyên được mở rộng ra trên nhiều lĩnh vực hoạt động của con người.
Hiểu theo nghĩa rộng, tài nguyên bao gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, nhiên liệu
- năng lượng, thông tin có trên Trái Đất và trong không gian vũ trụ liên quan mà
con người có thể sử dụng cho mục đích tồn taị và phát triển của mình.
Với nhận thức mới nhất hiện nay, người ta định nghĩa tài nguyên như sau:
"Tài nguyên là tất cả các dạng vật chất, phi vật chất và tri thức được sử dụng để
tạo ra của cải vật chất, hoặc tạo ra giá trị sử dụng mới cho con người"
Như vậy, theo quan niệm mới này tài nguyên là đối tượng sản xuất của con người.
Xã hội loài người càng phát triển, số loại hình tài nguyên và số lượng mỗi loại tài
nguyên được con người khai thác ngày càng tăng.
Trong khuôn khổ của giáo trình, chúng ta chỉ xem xét tới các nguồn tài nguyên
thiên nhiên.
2. Phân loại tài nguyên thiên nhiên.
Hiện nay Quan điểm của các Nhà Kinh tế học môi trương đều thống nhất cách phân
loại tài nguyên thien nhiên như sau:Theo khả năng tái sinh và không có khả năng
tái sinh
- Tài nguyên có khả năng tái sinh là những tài nguyên có thể tự duy trì hoặc bổ
sung một cách liên tục khi được quản lý hợp lý. Tuy nhiên nếu sử dụng, không hợp
lý, tài nguyên này cũng có thể bị cạn kiệt và không thể tái sinh nữa. Ví dụ các
giống loài thực vật, động vật bị giảm sút và tuyệt chủng.
- Tài nguyên không có khả năng tái sinh là những nguồn tài nguyên có một mức độ
giới hạn nhất định trên trái đất, chúng ta chỉ được khai thác chúng ở dạng nguyên
khai một lần, đối với loại tài nguyên này được chia thành ba nhóm:
+ Tài nguyên không có khả năng tái sinh nhưng tạo tiền đề cho tái sinh, ví dụ
như đất, nước tự nhiên....
+ Tái nguyên không có khả năng tái sinh nhưng tái tạo. Ví dụ như kim loại,
thủy tinh, chất dẻo...
+ Tài nguyên cạn kiệt. Ví dụ như than đá, dầu khí....

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Server: nginx

Set-Cookie: laravel_session=qGJTRLu29ULvRI6vcpjOjbdSqzwCAxrfFlOvlYlV; expires=Wed, 29-Jul-2015 17:00:14 GMT; Max-Age=3600; path=/; httponly

Vary: Accept-Encoding

X-Powered-By: wp

Connection: Close