text:
PGS Hồ Thế Hà
Mỗi nhà thơ đích thực, có thân phận và số phận của riêng mình khi bị ám ảnh bởi những hình tượng đặc biệt nào đó từ trong hiện thực cuộc sống - nhưng là những hình tượng đã trở thành hữu thức và vô thức, có cả vô thức tập thể mà mình không hay biết để trở thành thi giới lung linh, huyền ảo, làm thành bản mệnh thơ và bản mệnh người, đồng nghĩa với phong cách cá nhân, thi pháp cá nhân - điều mà nhà thi pháp ngữ học R. Jakobson gọi là chất thơ (poétique) cần phải có ở mỗi thi sĩ. Từ đó, có thể quy chiếu trường hợp Nguyễn Quang Thiều, theo cách khái quát của chúng tôi, đó là những mẫu gốc (hay còn gọi là cổ mẫu - archétypes) mà nhà thơ cảm nhận, kiến tạo và hóa thân thành máu thịt từ thuở ấu thơ cho đến cả hành trình sống, bỗng một ngày chúng bừng thức, cựa quậy trong suy nghĩ, trong những thao thức đêm của anh. Và rồi cuối cùng, chúng hiện lên thành hình hài những con chữ chập chờn, hư ảo - thành tiếng vọng thi ca, thành những hình tượng nổi trội (dominant) của vô thức và hữu thức sáng tạo.
*
Là nhà thơ hiện đại, Nguyễn Quang Thiều đã chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi một thế giới bất an và đầy ám ảnh đối với mỗi thoáng chốc hiện sinh đời người, trong đó, nhà thơ là chủ thể thẩm mỹ nhạy cảm nhất, muốn nói lên thành tiếng nói cũng ám ảnh và tổn thương, làm thành vết sẹo trong tâm hồn và tạo thành chấn tích thi ca về một khách thể thẩm mỹ riêng, có sức lay động và day dứt, như là chứng chỉ khai sinh của anh khi trái tim anh lặn sâu vào đáy vực tâm hồn.
Hình tượng mẫu gốc ám gợi nhất trong thơ Nguyễn Quang Thiều là làng Chùa - nơi chôn nhau cắt rốn của anh, nơi mà anh - với tư cách một nhà thơ đã tự cho phép mình phải tuyên ngôn về nó như một tình cảm và mệnh lệnh tối thượng mà anh gọi là Bản tuyên ngôn của giấc mơ. Tuyên ngôn của anh là bài hát trong đêm lặng thầm chỉ riêng anh đối diện với chính mình dưới “những vì sao ướt đẫm” để được nghe tiếng vọng từ xa lắc của “Những ngọn gió hoang mê dại tìm về”. Cũng lúc ấy, mọi hiện thực đồng hiện, tương giao.
Hình tượng mẫu gốc ám gợi nhất trong thơ Nguyễn Quang Thiều là làng Chùa - nơi chôn nhau cắt rốn của anh, nơi mà anh - với tư cách một nhà thơ đã tự cho phép mình phải tuyên ngôn về nó như một tình cảm và mệnh lệnh tối thượng mà anh gọi là Bản tuyên ngôn của giấc mơ. Tuyên ngôn của anh là bài hát trong đêm lặng thầm chỉ riêng anh đối diện với chính mình dưới “những vì sao ướt đẫm” để được nghe tiếng vọng từ xa lắc của “Những ngọn gió hoang mê dại tìm về”. Cũng lúc ấy, mọi hiện thực đồng hiện, tương giao.
Đâu đây có tiếng nói mê đàn ông bên mái tóc đàn bà
Đâu đây thơm mùi sữa bà mẹ khe khẽ tràn vào đêm
Đâu đây những bầu vú con gái tuổi mười lăm như những mầm cây đang nhoi lên khỏi đất
Và đâu đây tiếng ho người già khúc khắc
Những trái cây chín mê ngủ tuột khỏi cành rơi xuống
Góc vườn khuya cỏ thức một mình
Đâu đây thơm mùi sữa bà mẹ khe khẽ tràn vào đêm
Đâu đây những bầu vú con gái tuổi mười lăm như những mầm cây đang nhoi lên khỏi đất
Và đâu đây tiếng ho người già khúc khắc
Những trái cây chín mê ngủ tuột khỏi cành rơi xuống
Góc vườn khuya cỏ thức một mình
Và đặc biệt là dưới ngọn đèn dầu có sức ám gợi tuổi thơ anh - ngọn đèn do ông bà anh, cha mẹ anh để lại mà anh gọi là “Đẹp và buồn hơn tất cả những ngọn đèn - Thuở tôi vừa sinh ra - Mẹ đã đặt ngọn đèn trước mặt tôi - Để tôi nhìn mặt đèn mà biết buồn, biết yêu và biết khóc”. Lửa đèn, ngọn lửa như Bachelard đã ám ảnh và mộng mơ, giờ xao động trong tâm tưởng Nguyễn Quang Thiều. Lửa đèn leo lét gợi nhắc niềm mộng mị, sự cô đơn, khắc khoải. Lửa đèn tự do nhưng quầng tụ thành ngọn, thành một cái gì đó cố định, để chống lại sự rét mướt và xua tan bóng tối. Đó là ngọn lửa của làng Chùa - một phần bản mệnh cuộc đời anh. Mẫu số chung của thơ Nguyễn Quang Thiều chính là cái làng Chùa - mẫu gốc của sáng tạo thơ, bừng ngộ thơ nơi anh. Làng Chùa trở thành niềm sầu xứ (nostalgie) khôn nguôi, cứ kéo dài mãi trên hành trình yêu thương và hoài vọng. Cố hương là bài ca bất tận, là báu vật có tên gọi nỗi buồn đồng hiện trong thơ:
Tôi hát bài hát về cố hương tôi
Bằng khúc ruột tôi đã chôn ở đó
Nó không tiêu tan
Nó thành con giun đất
Bò âm thầm dưới vại nước, bờ ao
Bò quằn quại qua khu mồ dòng họ
Bò qua bãi tha ma người làng chết đói
Đất đùn lên máu chảy ròng ròng
Tôi hát, tôi hát bài ca về cố hương tôi
Trong những chiếc tiểu sành đang xếp bên lò gốm
Một mai đây tôi sẽ nằm trong đó
Kiếp này tôi là người
Kiếp sau phải là vật
Tôi xin ở kiếp sau làm một con chó nhỏ
Để canh giữ nỗi buồn - báu vật cố hương tôi.
Bằng khúc ruột tôi đã chôn ở đó
Nó không tiêu tan
Nó thành con giun đất
Bò âm thầm dưới vại nước, bờ ao
Bò quằn quại qua khu mồ dòng họ
Bò qua bãi tha ma người làng chết đói
Đất đùn lên máu chảy ròng ròng
Tôi hát, tôi hát bài ca về cố hương tôi
Trong những chiếc tiểu sành đang xếp bên lò gốm
Một mai đây tôi sẽ nằm trong đó
Kiếp này tôi là người
Kiếp sau phải là vật
Tôi xin ở kiếp sau làm một con chó nhỏ
Để canh giữ nỗi buồn - báu vật cố hương tôi.
Mẫu số chung làng Chùa lặp đi lặp lại thành những ám ảnh thơ, hình tượng thơ đa phân trong thi giới Nguyễn Quang Thiều. Đó là những cánh đồng, khu vườn, là ông bà và bố mẹ, là thế giới của côn trùng và loài vật, cỏ cây hoa lá, là những người đàn bà quê tần tảo và những đứa trẻ dáng nâu, là dòng sông Đáy dạt dào trong tâm thức, là những bãi tha ma và nấm mồ hoang lạnh... Đó chính là thế giới hiện thực hiển minh và trầm tích, làm thành văn hóa, phong tục trong thơ Nguyễn Quang Thiều để bật lên thành tiếng gọi: “nỗi buồn - báu vật cố hương tôi” mà anh nguyện suốt đời canh giữ như một sở hữu, một mẫu thiêng, một hoài hương vĩnh cữu.
Dòng sông Đáy là ám gợi da diết, dòng sông chảy trong tâm thức làng Chùa mà Nguyễn Quang Thiều đã tắm suốt tuổi thơ, tắm cả trong những giấc mơ mộng mị. Để giờ đi xa còn nhói buốt những nỗi buồn.
Dòng sông Đáy là ám gợi da diết, dòng sông chảy trong tâm thức làng Chùa mà Nguyễn Quang Thiều đã tắm suốt tuổi thơ, tắm cả trong những giấc mơ mộng mị. Để giờ đi xa còn nhói buốt những nỗi buồn.
Sông Đáy chảy vào đời tôi
Như mẹ tôi gánh nặng rẽ vào ngõ sau mỗi buổi chiều đi làm về vất vả
Tôi dụi mặt vào lưng áo người đẫm mồ hôi mát một mảnh sông đêm
Năm tháng sống xa quê tôi như người bước hụt
Cơn mơ vang tiếng cá quẫy tuột câu như một tiếng nấc
Âm thầm vỡ trong tôi, âm thầm vỡ cuối nguồn
Tỏa mát cơn đau tôi là tóc mẹ bến mòn đứng đợi
Một cây ngô cuối vụ khô gầy
Suốt đời buồn trong tiếng lá reo.
Như mẹ tôi gánh nặng rẽ vào ngõ sau mỗi buổi chiều đi làm về vất vả
Tôi dụi mặt vào lưng áo người đẫm mồ hôi mát một mảnh sông đêm
Năm tháng sống xa quê tôi như người bước hụt
Cơn mơ vang tiếng cá quẫy tuột câu như một tiếng nấc
Âm thầm vỡ trong tôi, âm thầm vỡ cuối nguồn
Tỏa mát cơn đau tôi là tóc mẹ bến mòn đứng đợi
Một cây ngô cuối vụ khô gầy
Suốt đời buồn trong tiếng lá reo.
Dòng sông như khúc ruột của làng. Nước sông xanh mát, tưới thắm ruộng đồng. Nước bao giờ cũng vậy, mềm dịu, nhẹ nhàng. Nước đàn bà. Nước ẩm ướt. Nước nuôi dưỡng linh hồn người. Nước khởi thủy là nước ối trong lòng mẹ. Nước làng Chùa từ cội nguồn sông Đáy lặn sâu vào lớp đá ong chảy mát xanh như suối lệ trong hồn Nguyễn Quang Thiều. Hơn thế, sông còn là nơi hò hẹn, là nơi tình yêu đầu đời khẽ rung lên những dư chấn nhẹ nhàng và xốn xang lồng ngực. Vậy mà ngày trở lại làng Chùa, dòng sông như quặn đau trong mắt người xa xứ, bởi vì em đã sang ngang, những bãi bồi đã khác. Và “Mẹ tôi đã già như cát bên bờ - Ôi mùi cát khô, mùi tóc mẹ tôi - Tôi quì xuống vốc cát ấp vào mặt - Tôi khóc - Cát từ mặt tôi chảy xuống dòng dòng” (Sông Đáy).
Vậy là, xuất phát từ làng Chùa, Nguyễn Quang Thiều đã có nơi bám víu và nương tựa để liên tục gọi về những ký ức quê hương, những trầm tích của tâm hồn mà tôi gọi là những tái sinh từ mẫu gốc. Đó là người bà bất hạnh, người đánh thức những vô thức tuổi trẻ trong anh, để giờ nó bật lên thành tiếng nói thi ca, thành tâm thức sáng tạo như anh đã thú nhận trong Thay lời tựa của tuyển tập Châu thổ “Những câu chuyện được bà tôi kể liên miên trên giường bệnh trong suốt bốn năm lại không chỉ kể về bà tôi mà còn kể về những câu chuyện ám ảnh và trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến đời sống tinh thần của người. Bà tôi không hề có ý mù mờ hoá quá khứ của mình. Ngược lại, bà tôi đã dựng lên một cách sống động nhất lịch sử của mình. Hiện thực này, theo tôi, nó giống như hiện thực của một bài thơ.
... Có một lần tôi đã nói rằng, bà tôi - một nông dân không biết chữ - là nhà văn đầu tiên và vĩ đại của tuổi thơ tôi.
... Và qua chính giọng nói ấy của bà tôi, tôi đã lưu giữ trọn vẹn những gì đã qua đời sống này ở làng quê của tôi. Một đời sống mà chẳng bao giờ mất đi như ta tưởng. Một đời sống làm chúng ta hình dung đầy đủ hơn về vũ trụ. Một đời sống đã hoá giải dục vọng của chúng ta. Nó đôi lúc mang đến cho tôi một cảm giác nếu tôi chém vào không gian một nhát dao thì ở đó một cái cây trong suốt bị đổ gục, một ngón tay trong suốt bị đứt lìa... Và kỳ diệu hơn, là trong thế giới trong suốt, hay trong cõi hư vô làm ta có thể chết vì khiếp sợ lại hiện lên một phong cảnh đầy đủ nhất. Phong cảnh ấy, đối với tôi, nó là một cõi. Cái cõi ta vừa làm đầy nó vừa không chiếm lấy dù chỉ là một điểm nhỏ nhất, mà chỉ có trí tưởng tượng kỳ diệu mới có thể lờ mờ nhận ra”. Tôi gọi đó là cứu cánh, là bệ đỡ và là bảo hiểm của thơ Nguyễn Quang Thiều hay có thể gọi là mẫu gốc tâm hồn để anh đồng hiện thành thế giới hình tượng làng quê bền vững nhất. Những cánh đồng rau khúc, những con đường phù sa, những triền sông ngô cỏ và bao hình ảnh khác hiện về cho anh bật khóc “Không có gì cho tôi khóc sớm nay ngoài cánh đồng rau khúc - Sương dâng hơi chõ xôi mùa cuối của bà tôi - Những con chuột đồng ướt át và run rẩy gọi tôi - Về xứ sở những lùm dứa dại”. Vậy là, từ hình ảnh người bà, hiện lên bao ký ức làng quê, là chứng chỉ thời gian bền vững và trầm lắng nhất: “Tôi khóc những ngón tay bại liệt của bà tôi không bao giờ chịu tự sát - Tôi khóc những miếng bánh nóng như một cái lưỡi rơi vào bếp tro bụi bặm - Tôi khóc những mùa rau khúc thiêng liêng phủ đầy mưa xuân như phủ đầy cám nếp - Nơi mãi mãi giấu vùi hơi thở của bà tôi”. (Tôi khóc những cánh đồng rau khúc). Và hệ hình lây lan từ người bà là người mẹ tảo tần, thương cảm của đời anh, cũng lại đặt trong liên hệ với quê hương, với cát: “Mẹ tôi đã già như cát bên bờ - Ôi mùi cát khô, mùi tóc mẹ tôi” (Sông Đáy),
Chẳng còn mẹ và cũng chẳng còn cha cho anh gục mặt khóc một trận đã thèm. Hình ảnh người cha cũng thành ám ảnh thời gian trong thơ Nguyễn Quang Thiều: “Bao năm sau cha trở về tóc trắng”, ở đó “Tóc cha trắng một tiếng cười ngửa mặt” (Tiếng cười). Có gì nghẹn đắng và uẩn súc lắm!
Và rồi, người cha cũng đã hư vô trước chén trà của đứa con nhiều lỗi lầm tuổi nhỏ "- Cha! - Con có tội một lần một chiều xưa nói dối - Con mang tội suốt đời lời nói thật sáng nay". Để bây giờ, trong thinh lặng, không sao chuộc lại dại khờ.
Con sao tìm lại ấu thơ
Mà roi cha vẫn gác hờ mái hiên
Con từng ba dại bảy điên
Chén trà con rót tràn miền đắng cay
Phận con nhàu trọn lòng tay
Một câu thơ bạc một ngày vô ơn
Chén trà, con có gì hơn
Mời cha rồi muốt tủi hờn sau cha
Thưa cha, con đã dâng trà
Sao cha im lặng như là bóng mây
Để hồn trà khuất đâu đây
Xác trà lạnh ngắt đổ đầy lòng con
(Dâng trà)
Mà roi cha vẫn gác hờ mái hiên
Con từng ba dại bảy điên
Chén trà con rót tràn miền đắng cay
Phận con nhàu trọn lòng tay
Một câu thơ bạc một ngày vô ơn
Chén trà, con có gì hơn
Mời cha rồi muốt tủi hờn sau cha
Thưa cha, con đã dâng trà
Sao cha im lặng như là bóng mây
Để hồn trà khuất đâu đây
Xác trà lạnh ngắt đổ đầy lòng con
(Dâng trà)
Thơ Nguyễn Quang Thiều là thế giới của hồi tưởng và đồng hiện, với cách thế, anh mới tìm lại thời gian đã mất (à la recherche du temp perdu) của chính mình. Qua sự vực dậy những ký ức ấy, anh mới thức nhận về quê hương một cách bừng ngộ và thiêng liêng, chân thành nhất. Đặc biệt là những người đàn bà mang thiên tính nữ cao đẹp trong thơ Nguyễn Quang Thiều. Họ là những người gắn bó với quê hương, sông nước và cỏ hoa, gắn với những gì đồng nghĩa với sự thủy chung, dạt dào và tái sinh mầu nhiệm. Chúng là những biểu tượng lâu đời nhất, giống như những thần thoại, cổ tích - những mẫu gốc làm nên sự sống bền vững và nhân bản của cõi người. Giờ trong ký ức chập chờn nguồn cội, anh như thấy những người phụ nữ ấy hiện về nguyên vẹn sau nửa đời lưu lạc, di thê.
Đã năm năm, mười lăm năm, ba mươi lăm và nửa đời tôi thấy
Sau những người đàn bà gánh nước sông là lũ trẻ cởi truồng
Chạy theo mẹ và lớn lên
Con gái lại đặt đòn gánh lên vai và xuống bến
Con trai lại vác cần câu và cơn mơ biển ra khỏi nhà lặng lẽ
Và cá thiêng lại quay mặt khóc
Trước những lưỡi câu ngơ ngác lộ mồi.
Thế mà những thế giới buồn và nhức buốt ấy lại có khả năng hóa giải mọi bi ai để trở thành hiện thực nặng nhọc, trì hoãn mọi vật. Cái đẹp trở nên buồn và đắng như hạnh phúc: "Gió lạnh lồng lộng bốn phía chân trời - Con bò nguyền rủa con đường quá dài - Người đàn ông nguyền rủa con bò đi quá chậm - Người đàn bà lặng lẽ quàng lại khăn - Che bớt gương" (Cái đẹp). Và nhà thơ chỉ còn biết vọng trời cao để cho nỗi buồn có chỗ trú ẩn dưới sao trời.
Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu rồi ta chẳng còn biết nữa
Ta như hai đứa trẻ non mềm vừa mới sinh ra
Với hơi thở của người vừa ốm dậy
Ta ôm nhau ngước mắt gọi sao trời.
(Những ngôi sao)
Sau những người đàn bà gánh nước sông là lũ trẻ cởi truồng
Chạy theo mẹ và lớn lên
Con gái lại đặt đòn gánh lên vai và xuống bến
Con trai lại vác cần câu và cơn mơ biển ra khỏi nhà lặng lẽ
Và cá thiêng lại quay mặt khóc
Trước những lưỡi câu ngơ ngác lộ mồi.
Thế mà những thế giới buồn và nhức buốt ấy lại có khả năng hóa giải mọi bi ai để trở thành hiện thực nặng nhọc, trì hoãn mọi vật. Cái đẹp trở nên buồn và đắng như hạnh phúc: "Gió lạnh lồng lộng bốn phía chân trời - Con bò nguyền rủa con đường quá dài - Người đàn ông nguyền rủa con bò đi quá chậm - Người đàn bà lặng lẽ quàng lại khăn - Che bớt gương" (Cái đẹp). Và nhà thơ chỉ còn biết vọng trời cao để cho nỗi buồn có chỗ trú ẩn dưới sao trời.
Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu rồi ta chẳng còn biết nữa
Ta như hai đứa trẻ non mềm vừa mới sinh ra
Với hơi thở của người vừa ốm dậy
Ta ôm nhau ngước mắt gọi sao trời.
(Những ngôi sao)
Tôi xin trích lại ý kiến của Charles Simic (nhà thơ Mỹ, Giải Pulitzer 1990) mà Nguyễn Quang Thiều tâm huyết đặt trong Thay lời tựa của Tuyển thơ Châu thổ: "Mục đích của bài thơ là cố gắng lưu giữ lại cho người đọc cái khoảnh khắc của đời sống mà họ không bao giờ tìm lại được nếu không có thơ". Thế giới thơ Nguyễn Quang Thiều là những khoảnh khắc ấy. Chúng không phải là những số cộng giản đơn mà là tan hòa, chuyển hóa trong nhau để thành chất thơ riêng.
Có một biểu tượng nhức nhối khác gắn với quê hương, gắn với làng Chùa là Đất, có khi anh gọi là Đất đai hay Châu thổ cũng thế. Tôi gọi đây cũng là cổ mẫu then chốt, ám ảnh để nhận ra chất thơ riêng của anh. Đất trong thơ anh cũng lạ và được nhìn ngắm từ cội nguồn văn hóa làng quê:
Có một biểu tượng nhức nhối khác gắn với quê hương, gắn với làng Chùa là Đất, có khi anh gọi là Đất đai hay Châu thổ cũng thế. Tôi gọi đây cũng là cổ mẫu then chốt, ám ảnh để nhận ra chất thơ riêng của anh. Đất trong thơ anh cũng lạ và được nhìn ngắm từ cội nguồn văn hóa làng quê:
"Đất nâu thẫm hắt lên rười rượi - Mưa luênh loang, ngây ngất đáy chiều" (Cánh đồng).
Trước trái đất đang nóng lên từng độ
Và trái tim con người cứ lạnh dần đi
Thì tôi phải cần em, cần bạn bè cây lá
Cần có một quê hương
để được trở về mình
(Đêm gần sáng)
Trước trái đất đang nóng lên từng độ
Và trái tim con người cứ lạnh dần đi
Thì tôi phải cần em, cần bạn bè cây lá
Cần có một quê hương
để được trở về mình
(Đêm gần sáng)
Có một biểu tượng đáng chú ý nữa trong thơ Nguyễn Quang Thiều, đó là nấm mộ. Nấm mộ như biểu tượng về mặc cảm chết (complexe de mort) trong thơ anh, nó có liên quan đến thế giới hiện sinh, những ám ảnh về sự ra đi, sự tan rã vào đất đai, cây cỏ và hư vô.
Chúng ta thường chăm sóc những ngôi mộ
bằng nỗi sợ hãi và tiếc thương
Nhưng ít người chúng ta nhìn thấy
cỗ xe tang lộng lẫy
Trong tiếng trống tưng bừng
Làm thần chết cũng hết phiền muộn
Và tên tuổi chúng ta được khắc
Trên phiến đá lặng im
Lấp lánh và uy nghiêm
Như tên các vị thánh
Chúng ta thường chăm sóc những ngôi mộ
bằng nỗi sợ hãi và tiếc thương
Nhưng ít người chúng ta nhìn thấy
cỗ xe tang lộng lẫy
Trong tiếng trống tưng bừng
Làm thần chết cũng hết phiền muộn
Và tên tuổi chúng ta được khắc
Trên phiến đá lặng im
Lấp lánh và uy nghiêm
Như tên các vị thánh
(Thay lời nguyện cầu)
Qua thơ, Nguyễn Quang Thiều đã lưu giữ hồn quê và văn hóa làng quê, làm hiện lên những trầm tích văn hóa vừa tâm linh, vừa phong tục vừa xã hội mà không phải lúc nào, ở đâu, con người cũng nhận ra một cách day dứt, nhất là quá khứ ấy lại là quá khứ nhọc nhằn, lam lũ của một thời không xa lắm của xã hội Việt Nam trong những năm gian khổ, vừa thoát khỏi những ràng buộc của xã hội thực dân nửa phong kiến và chiến tranh dai dẳng.
Trong dòng chảy của đời sống đô thị hiện đại, cả nông thôn và thành thị đều có những thay đổi đa chiều. Những điều tốt đẹp có khi bị ẩn chìm dưới lớp vỏ màu mè, xa lạ, con người không kịp nhận biết về những phân hóa và tan rã của xã hội hiện đại. Trước dòng thời gian cuộn trôi chóng mặt ấy, Nguyễn Quang Thiều đã sâu sắc nhận ra bước ngoặt chuyển mình của hiện thực đời sống và hiện thực tâm lý. Và thơ là hình thái phản ánh chân thật, triết lý và sinh động nhất, thông qua những đối lập, va chạm và phát hiện mới mẻ của nhà thơ, bằng ngôn ngữ cũng giàu hàm ngôn và diệu vợi nhất. Hồn cuộc sống được vực dậy từ những ký ức gần và ký ức xa. Có thể xem Gọi hồn là bài thơ khái quát nhất cho cảm thức về hiện thực mới này.
Dưới ánh sáng những vầng mây mùa đông
Bên những ngôi nhà cao tầng vừa thở dốc vừa chống gối đứng dậy
Bên những quán đang đổ rượu mê man vào một miền khô trụi
Những đám cỏ vô tình được cứu sống dạt vào nhau
Tôi mang cơn mơ nham nhở của màu xanh
Suốt tuổi thơ không hay cỏ từng ngày bị săn đuổi
Những con dế bật càng xa, xa mãi
Mưa giêng hai góa bụa khóc sang hè
Tôi đi qua cái chết của màu xanh với 30 năm vừa rũ chiếu vừa khóc
Tôi đi qua những kẻ sát nhân đang bắn vào hơi thở
Không nhìn thấy nhà tù nào mà mỗi ngày tôi mất đi một cỏ
Không nghe tiếng súng nào mà ngực cỏ vỡ đêm đêm
Chiều nay trên đại lộ bê tông xuyên vào thế giới cuối cùng của cỏ
Một con ngựa trắng đi cúi mặt, rũ bờm
Cỗ xe tang chở cái chết của màu xanh với hai cánh mũi lên cơn sốt rát bỏng
Và tất cả những vệt cơ đang rung lên tiếng hí gọi hồn.
Bên những ngôi nhà cao tầng vừa thở dốc vừa chống gối đứng dậy
Bên những quán đang đổ rượu mê man vào một miền khô trụi
Những đám cỏ vô tình được cứu sống dạt vào nhau
Tôi mang cơn mơ nham nhở của màu xanh
Suốt tuổi thơ không hay cỏ từng ngày bị săn đuổi
Những con dế bật càng xa, xa mãi
Mưa giêng hai góa bụa khóc sang hè
Tôi đi qua cái chết của màu xanh với 30 năm vừa rũ chiếu vừa khóc
Tôi đi qua những kẻ sát nhân đang bắn vào hơi thở
Không nhìn thấy nhà tù nào mà mỗi ngày tôi mất đi một cỏ
Không nghe tiếng súng nào mà ngực cỏ vỡ đêm đêm
Chiều nay trên đại lộ bê tông xuyên vào thế giới cuối cùng của cỏ
Một con ngựa trắng đi cúi mặt, rũ bờm
Cỗ xe tang chở cái chết của màu xanh với hai cánh mũi lên cơn sốt rát bỏng
Và tất cả những vệt cơ đang rung lên tiếng hí gọi hồn.
Trong quan hệ phức hợp của đời sống hiện đại, những kinh nghiệm quan hệ mới sẽ xuất hiện trong thơ, giúp con người thức nhận lại cả quá khứ và hiện tại. Điều này được thông diễn học hiện đại gọi là sự vẫy gọi của văn bản, làm cho người tiếp nhận hiểu sâu sắc hơn giá trị của thi phẩm. Nguyễn Quang Thiều là người trải nghiệm và nâng chúng lên thành tư tưởng thi ca. Anh đã bổ sung vào thi giới của mình hiện thực mới nhưng cũng trên cái nền và những ám ảnh mẫu gốc bản chất của thơ anh như đã tìm hiểu. Những quan sát trực quan của anh về xã hội hiện đại nước ngoài, giúp anh có cơ hội nhìn thấu thị xã hội hiện đại Việt Nam, từ góc nhìn tham chiếu, cải biên mẫu gốc. Một khúc xạ hay một đứt gãy ở một nước phương Đông vừa ra khỏi chiến tranh, trong quá trình dựng xây và tiếp xúc với văn minh đô thị thế giới sẽ có cách riêng của mình. Và dĩ nhiên không tránh khỏi những bất cập. Nguyễn Quang Thiều đã đối sánh với những gì mình nạp được từ bản chất cuộc sống hiện đại để nghĩ suy và thức nhận chúng thành tiếng nói thi ca, để hiện hữu làng quê trong sự cảnh báo và níu giữ, trong bất an và minh triết của niềm tin. Những cuộc ra đi cũng chính là cuộc trở về trên hành trình tâm linh sự sống của Nguyễn Quang Thiều càng xác tín một đức tin thi ca dành cho cố hương anh là sâu nặng, bền vững biết chừng nào!
Nhìn trái đất, anh sẽ nghĩ về sự kết thúc và nối tiếp như một quy luật. Và con người cũng không thể khác: "Trái đất sẽ kết thúc bằng sự tự bóc vỏ - Con trai ơi, con sẽ sinh lại cùng ngày với cha ". Và
Trái đất sẽ kết thúc bằng sự tự nghiền hạt
Con trai ơi, con sẽ sinh lại cùng ngày với tổ tiên con
(Lời trăn trối của tương lai)
Con trai ơi, con sẽ sinh lại cùng ngày với tổ tiên con
(Lời trăn trối của tương lai)
Mọi vự vật, hiện tượng đều phải tự bóc vỏ để sinh thành, mọi nỗ lực đều phải chiến thắng những phi lý, nghịch lý và vô nghĩa, bởi con người là một sinh tồn có điều kiện, nếu con người không tự buông xuôi trước sự xâm thực, sự rạn vỡ của vũ trụ - một cảm thức hậu hiện đại xuất hiện trong thơ anh. Và anh đã viết khác như anh tâm sự " Viết là cuộc đối thoại không bao giờ kết thúc". Viết, với anh còn là "bởi khát vọng được giải tỏa. Chống lại sự giống người khác". Và cả giống lại mình.
Ta thức giấc khi mặt trời chạm vào mặt biển
Và ngoi lên mặt nước
Vây tóc ta bạc trắng
Ta cất tiếng gọi bến bờ của ta bằng tiếng cá
Trong hoàng hôn nước màu huyết dụ
Có một bài ca lưu lạc tìm về
(Xô-nat hoàng hôn trên biển)
Ngay cả trong những nghịch lý của cuộc sống - có thể giả tưởng như vậy - khi không còn những quan hệ hiện thực như vốn có, mà chỉ toàn là nghịch lý, nghịch dị và siêu hình thì một nghịch đảo khác lại hiện lên. Và sự hồi sinh sẽ lại bắt đầu. Thơ Nguyễn Quang Thiều ám ảnh đến triết lý về những điều nghịch lý như thế để chúng ta hiểu trong tận cùng tuyệt vọng thì sự sống lại tự bóc vỏ hồi sinh.
Ta thức giấc khi mặt trời chạm vào mặt biển
Và ngoi lên mặt nước
Vây tóc ta bạc trắng
Ta cất tiếng gọi bến bờ của ta bằng tiếng cá
Trong hoàng hôn nước màu huyết dụ
Có một bài ca lưu lạc tìm về
(Xô-nat hoàng hôn trên biển)
Ngay cả trong những nghịch lý của cuộc sống - có thể giả tưởng như vậy - khi không còn những quan hệ hiện thực như vốn có, mà chỉ toàn là nghịch lý, nghịch dị và siêu hình thì một nghịch đảo khác lại hiện lên. Và sự hồi sinh sẽ lại bắt đầu. Thơ Nguyễn Quang Thiều ám ảnh đến triết lý về những điều nghịch lý như thế để chúng ta hiểu trong tận cùng tuyệt vọng thì sự sống lại tự bóc vỏ hồi sinh.
Sự sống bao giờ cũng bắt đầu bằng âm thanh của chính từng sự vật, hiện tượng. Với con người, đó là tiếng khóc chào đời, là giọng nói, đồng nghĩa với sự sinh sôi, như những Nhịp điệu châu thổ mới - tên một bài thơ mà anh đã nhiều lần ẩn dụ, hoán dụ và tượng trưng từ những mẫu gốc làng Chùa.
Đêm vĩ đại và linh ẩn đã chuẩn bị con đường cho Cậu Bé
Những quả đồi tự xưng tên tuổi thật của mình
Tất cả thức dậy và đứng lên, những quả đồi bóng tối
Thức dậy không quờ tay tìm đèn và không cả ho khan
Thức dậy và rút những chân hương ra khỏi ngực mình
THỨC DẬY ĐỂ CHÀO ĐÓN MỘT GIỌNG NÓI
Giống như những cơn mưa tuyết đổ xuống "lộng lẫy như lời cầu kinh" để hiện dần lên trong đêm "những ngọn núi", "những ngọn cây", "những mái nhà", "những ống khói"...Và rồi mọi vật tưởng bất động, trở thành âm bản. Vậy mà sự sống vẫn ủ mầm chờ đợi sự tái diễn niềm vui, dù khoảnh khắc tuyết có thể vẽ lại thế giới trong mắt nhìn của nhà thơ.
Đổ xuống, tuyết vẽ lại bản đồ thế giới
Và dưới tấm bản đồ trắng kia, vĩnh viễn viện bảo tàng
(Và màu trắng)
Trong mạch cảm quan triết luận về cuộc sống hiện đại này, Nguyễn Quang Thiều có rất nhiều bài thơ hay và độc đáo, trước hết ở tứ thơ, sau đến là ở cách kiến trúc thời gian và không gian cho bài thơ. Bài ca những con chim đêm là một tiêu biểu. Tác giả đã nhìn thế giới bằng giả tưởng và ảo ảnh, ảo giác rằng tất cả mọi vật chỉ còn lại duy nhất là chính nó trong độc lập nhất thể và mất liên hệ với chung quanh. Vậy là nỗi buồn vây phủ. Không gian, thời gian nhạt nhòa, như có như không, vô định và bất ổn. Nhưng bỗng có tiếng con chim đêm vọng lại trong mờ mịt đen đã "Xối vào không gian như máu ngập tràn". Tiếng vọng ấy đã hóa giải mọi bi thương.
Còn một tiếng, con chim đêm, đập cánh và vọng xuống rền rĩ
Bài ca của trời xanh bị thương trên đôi cánh của mình
Còn một tiếng rống lên làm hoảng sợ những vòm cây
Làm phụt tắt ngọn đèn quán ăn khuya hết khách
Rồi mọi vật bỗng hiện dần lên lạnh lẽo, rõ dần như chính số phận an bày như thế. Và liền sau đó, mọi vật tiếp tục biến ảo và bất ổn, hỗn loạn, như những tại họa đang rình rập - một thế giới của cõi âm hiện lên như những oan hồn thở than và run rẩy, có cả lịch sử và con người đang nhìn sâu, lang thang trong quá khứ của mình. Rồi tiếng những con chim đêm tiếp tục vọng lại gấp gáp hơn, rõ và vang hơn, mọi vật lại tiếp tục biến động từ ảo giác, ảo ảnh trở về với hiện thực - một hiện thực đầy khát khao và ánh sáng, hiện hữu và hồi sinh.
Ngước nhìn lên và nhận thấy con đường
Từ xóm nhỏ chạy tới đỉnh đồi sáng lên như một vệt phấn
Người đàn bà câm mang thai, bỗng đẹp lên như một thiên thần, lặng lẽ bước đi
Hai bàn tay đặt dịu dàng lên cơn đau, và mỉm cười lướt hàm răng sáng
Người đàn bà câm đi qua những ngôn từ nguyền rủa
Những ngôn từ khiếp nhược và lừa dối ngày ngày trên đầu lưỡi chúng ta
Câm lặng xòe hai bàn tay phủ che lên mênh mông của nỗi đau chờ đợi.
Đêm vĩ đại và linh ẩn đã chuẩn bị con đường cho Cậu Bé
Những quả đồi tự xưng tên tuổi thật của mình
Tất cả thức dậy và đứng lên, những quả đồi bóng tối
Thức dậy không quờ tay tìm đèn và không cả ho khan
Thức dậy và rút những chân hương ra khỏi ngực mình
THỨC DẬY ĐỂ CHÀO ĐÓN MỘT GIỌNG NÓI
Giống như những cơn mưa tuyết đổ xuống "lộng lẫy như lời cầu kinh" để hiện dần lên trong đêm "những ngọn núi", "những ngọn cây", "những mái nhà", "những ống khói"...Và rồi mọi vật tưởng bất động, trở thành âm bản. Vậy mà sự sống vẫn ủ mầm chờ đợi sự tái diễn niềm vui, dù khoảnh khắc tuyết có thể vẽ lại thế giới trong mắt nhìn của nhà thơ.
Đổ xuống, tuyết vẽ lại bản đồ thế giới
Và dưới tấm bản đồ trắng kia, vĩnh viễn viện bảo tàng
(Và màu trắng)
Trong mạch cảm quan triết luận về cuộc sống hiện đại này, Nguyễn Quang Thiều có rất nhiều bài thơ hay và độc đáo, trước hết ở tứ thơ, sau đến là ở cách kiến trúc thời gian và không gian cho bài thơ. Bài ca những con chim đêm là một tiêu biểu. Tác giả đã nhìn thế giới bằng giả tưởng và ảo ảnh, ảo giác rằng tất cả mọi vật chỉ còn lại duy nhất là chính nó trong độc lập nhất thể và mất liên hệ với chung quanh. Vậy là nỗi buồn vây phủ. Không gian, thời gian nhạt nhòa, như có như không, vô định và bất ổn. Nhưng bỗng có tiếng con chim đêm vọng lại trong mờ mịt đen đã "Xối vào không gian như máu ngập tràn". Tiếng vọng ấy đã hóa giải mọi bi thương.
Còn một tiếng, con chim đêm, đập cánh và vọng xuống rền rĩ
Bài ca của trời xanh bị thương trên đôi cánh của mình
Còn một tiếng rống lên làm hoảng sợ những vòm cây
Làm phụt tắt ngọn đèn quán ăn khuya hết khách
Rồi mọi vật bỗng hiện dần lên lạnh lẽo, rõ dần như chính số phận an bày như thế. Và liền sau đó, mọi vật tiếp tục biến ảo và bất ổn, hỗn loạn, như những tại họa đang rình rập - một thế giới của cõi âm hiện lên như những oan hồn thở than và run rẩy, có cả lịch sử và con người đang nhìn sâu, lang thang trong quá khứ của mình. Rồi tiếng những con chim đêm tiếp tục vọng lại gấp gáp hơn, rõ và vang hơn, mọi vật lại tiếp tục biến động từ ảo giác, ảo ảnh trở về với hiện thực - một hiện thực đầy khát khao và ánh sáng, hiện hữu và hồi sinh.
Ngước nhìn lên và nhận thấy con đường
Từ xóm nhỏ chạy tới đỉnh đồi sáng lên như một vệt phấn
Người đàn bà câm mang thai, bỗng đẹp lên như một thiên thần, lặng lẽ bước đi
Hai bàn tay đặt dịu dàng lên cơn đau, và mỉm cười lướt hàm răng sáng
Người đàn bà câm đi qua những ngôn từ nguyền rủa
Những ngôn từ khiếp nhược và lừa dối ngày ngày trên đầu lưỡi chúng ta
Câm lặng xòe hai bàn tay phủ che lên mênh mông của nỗi đau chờ đợi.
Nằm trong mạch thi pháp này, Nguyễn Quang Thiều đã thống nhất và đa dạng hóa thế giới hình tượng. Vì vậy mà người đọc khó tiếp nhận ngay lập tức những thông điệp đa phân, biến ảo của thơ anh. Tôi gọi đó là kiểu tư duy tự động tâm linh, viết theo dòng ý thức ảo hóa - thi pháp hiện đại thế giới, nhưng ở Nguyễn Quang Thiều mãnh liệt và ám ảnh mạnh mẽ hơn do cơ chế tâm lý tự vệ của anh đối với những gì sâu đậm nhất, nhưng có nguy cơ tan rã, phân hóa của quê hương làng Chùa chôn nhau cắt rốn của anh. Những bài thơ như Sau bậc cửa ngôi nhà vô hình, Bản tuyên ngôn của giấc mơ, Bài ca trong đêm cuối cùng của năm cũ, Nhịp điệu châu thổ mới, Tiếng chó và những ngôi sao, Cây ánh sáng, Mười một khúc cảm... là những thao thức và thường nghiêm sâu sắc, thiêng liêng nhất của anh đối với quê hương mà ở đó là thế giới những con người và thế giới thiên nhiên, loài vật gần gũi, cụ thể của làng Chùa: "Và đêm ấy trong những căn phòng cách xa như sự sống và cái chết - Chúng ta kiệt sức trong chăn chiếu lụi tàn - Nhưng một ngôi sao xa xôi bên ngoài ô cửa - Suốt đêm không hề tuyệt vọng đợi chúng ta thức dậy" (Bên ngoài ô cửa). Bởi vì:
- Còn một hạt giống là còn cánh đồng
- Còn một giọt nước là còn dòng sông
- Còn một người có đức tin là cả thế gian được cứu rỗi
Thi giới Nguyễn Quang Thiều, vọng lại rất nhiều âm thanh - âm thanh của gió, của mưa, của các loài côn trùng, gia cầm, gia súc, âm thanh của dòng sông, của sóng biển, của hoa lá, của tiếng điện thoại, có cả tiếng tru đêm của cõi nào xa lắc vọng lại: "Chúng ta lớn lên bởi âm thanh, bởi nỗi sợ hãi - Bóng tối bồi dần vào ánh sáng phì nhiêu" (Ngôn ngữ tháng tư). Cho dù vậy thì mặt đất và con người vẫn cần có âm thanh hơn là âm thanh cần cho chính nó. Trong thơ Nguyễn Quang Thiều vang lên âm thanh của con người - tiếng khóc, tiếng than, tiếng cười, giọng nói, có cả tiếng của tiền nhân từ cõi âm vô thức vọng lại. Đấy phải chăng là những giọt nghĩ trong thinh lặng ùa về như những thế giới ước mơ tương hợp tình yêu, sự sống và những khát vọng người muôn thuở từ thuở hồng hoang? Dù cuộc sống hiện đại có đánh thức những nỗi buồn thì con người cũng sẽ tự nghe âm thanh của chính mình để chống lại sự im lặng đến rợn ngợp.
Thành phố câm lặng như tất cả
Đã bỏ đi từ đêm qua
Chỉ còn những đám mây khổng lồ
Bò trên những mái nhà cao tầng
Tôi mang cảm giác bị bỏ quên
Tất cả vội vã ra đi
Như bầy kiến tiên đoán cơn lụt lớn
Và không một ai nhớ
Để đánh thức tôi
Chuông điện thoại vẫn vang lên bền bỉ
Tôi nhấc ống nghe
Và từ đầu dây bên kia ở nơi nào xa lắc
Tôi lại nghe chính giọng nói của mình.
(Tiếng gọi)
Một bức tranh sinh động đang diễn ra, có gì rờn rợn, dù đó là hiện thực của bầy kiến trong đêm đang sinh tồn theo tính năng của chúng. Ở đó, có chú dế mèn hạnh phúc đang hát bài ca cỏ xanh. Những đối lập bản thể ở đây nói lên điều gì? Sự đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật có gì khác với thế giới con người? Thơ Nguyễn Quang Thiều bao giờ cũng tác động vào lý tính trước khi tác động vào tình cảm của người đọc là vậy.
Đã bỏ đi từ đêm qua
Chỉ còn những đám mây khổng lồ
Bò trên những mái nhà cao tầng
Tôi mang cảm giác bị bỏ quên
Tất cả vội vã ra đi
Như bầy kiến tiên đoán cơn lụt lớn
Và không một ai nhớ
Để đánh thức tôi
Chuông điện thoại vẫn vang lên bền bỉ
Tôi nhấc ống nghe
Và từ đầu dây bên kia ở nơi nào xa lắc
Tôi lại nghe chính giọng nói của mình.
(Tiếng gọi)
Một bức tranh sinh động đang diễn ra, có gì rờn rợn, dù đó là hiện thực của bầy kiến trong đêm đang sinh tồn theo tính năng của chúng. Ở đó, có chú dế mèn hạnh phúc đang hát bài ca cỏ xanh. Những đối lập bản thể ở đây nói lên điều gì? Sự đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật có gì khác với thế giới con người? Thơ Nguyễn Quang Thiều bao giờ cũng tác động vào lý tính trước khi tác động vào tình cảm của người đọc là vậy.
Con người hiện đại hầu như quan tâm nhiều về thời gian. Vì thời gian chính là giá trị vật chất lẫn tinh thần. Con người dễ trở thành tù nhân của thời gian, nếu họ không tích cực đón đầu thời gian để tồn tại có ích. Nguyễn Quang Thiều ám ảnh thời gian, cả thời gian thường nghiệm và thời gian tâm lý. Tất cả hình như nó đang vụt trôi nhanh đến nỗi con người không kịp nhận ra những moment sống trong từng hồng cầu của mình. Anh đối chiếu và liên hệ với thế giới chung quanh để nhận thức thời gian "Không giờ - Không phút - Không giây - Điểm chết thời gian - Đo bằng hơi thở linh hồn... Không giờ - Không phút - Kém một giây..." (Con bống đen đẻ trứng). Đơn vị tính thời gian, với Nguyễn Quang Thiều không phải là giờ mà là phút, là giây, thậm chí ít hơn thế nữa. Tiêu đề những bài thơ của anh như: 0h17 phút, 0h7 phút, 10h13 phút, 14h43 phút, 17h43 phút... là sự ý thức chiếm lĩnh thời gian của những con người biết sống, biết sự hủy diệt và tàn bạo của thời gian là ghê gớm như thế nào! Con người thời hiện đại không thể tồn tại và hành động theo tuyến tính thời gian mà phải có tư duy và ý thức vượt thoát và đảo tuyến thời gian để phù hợp với từng trạng thái và hoàn cảnh của từng chủ thể hiện sinh. Nhìn chiếc áo của con, anh càng sốt ruột “Chiếc áo sơ sinh của con ta phơi bày ra đó - Cái mỉm cười nhạo báng của thời gian" (Khúc cảm VI). Con người ý thức về thời gian bao nhiêu thì họ càng phải sống không phải bằng thời gian khách quan, thường nghiệm nữa. Mà chính là thời gian của từng giọt máu đỏ tươi, có khi nhập vai sống đồng thời (simultané) với thời gian của thế giới tự nhiên chung quanh mới mong chiến thắng thời gian khách quan để tồn tại có ích.
Tôi là con chim thay lông muộn và đang tập giọng bằng cặp mỏ mềm còn ứ đầy máu loãng
Trong niềm rời rạc hân hoan của nhịp trống chân trời
Đợi bài ca sinh ra từ những hạt cơm vương trong chân cỏ dại
Từ quả trứng buồn vừa bóc vỏ thời gian
(Bài hát)
Trong niềm rời rạc hân hoan của nhịp trống chân trời
Đợi bài ca sinh ra từ những hạt cơm vương trong chân cỏ dại
Từ quả trứng buồn vừa bóc vỏ thời gian
(Bài hát)
Thời gian còn là chứng tích trên từng hiện vật u trầm, trên từng nhịp thở thổn thức trong đêm, là giấc mơ đồng hiện những mảnh vỡ ký ức để hoàn nguyên những cảnh vật thân quan, cứu vãn sự trôi chảy của dòng đời tất bật và vô tận. Đó phải chăng là sự đồng hiện để cứu vớt những cổ mẫu: đất, lửa, nước, máu... đã nhạt nhòa? Rộng mê man, sông Hồng, chảy bên kia giấc mơ
Tôi ra sông, tóc réo vang như lửa, bất tận trên cánh đồng Châu Thổ.
Tôi ra sông, tóc réo vang như lửa, bất tận trên cánh đồng Châu Thổ.
Vục tay xuống lòng sông, tôi dâng lên, xoè rộng
Phù sa nhiễu dài - MÁU - chầm chậm và rên rỉ
Vục tay xuống lòng sông, tôi dâng lên, xoè rộng, ban mai túa đầy
mí mắt tôi bờ thứ ba màu mỡ bóng tối chuyển động.
(Chiếc bình gốm)
Phù sa nhiễu dài - MÁU - chầm chậm và rên rỉ
Vục tay xuống lòng sông, tôi dâng lên, xoè rộng, ban mai túa đầy
mí mắt tôi bờ thứ ba màu mỡ bóng tối chuyển động.
(Chiếc bình gốm)
Cao hơn nữa, thời gian đã kiến trúc thành ý thức sống tích cực, nối liền cõi thực và cõi hư vô. Phải vậy không mà người phụ nữ góa bụa có thể sống bằng niềm vui của người yêu đã khuất để được an ủi, vỗ về trong hiện thực trần thế: "Người hàng xóm góa chồng - Trở về từ nghĩa địa - Cắm đầy hoa tầm xuân trong phòng ngủ của mình" (Hồi tưởng tháng giêng). Đó là triết lý hiện sinh xuất phát từ trực giác và tâm linh mách bảo để nối liền cõi dương và cõi âm, giữa hiện thực và huyền bí. Chúng tôi cũng bắt gặp những phiên bản mẫu gốc đã trở thành những biểu tượng ám ảnh trong thơ anh giai đoạn sau như thánh đường, con quạ, ngọn đồi... mà chúng tôi chưa kịp tìm hiểu, để may ra, có thể giải thích sự tương liên văn hóa nào giưa phương Đông và phương Tây hay không? Đọc thơ Nguyễn Quang Thiều, chúng ta liên tiếp bị ám ảnh về những biểu tượng như thế.
*
Về thi giới Nguyễn Quang Thiều, đó là sự tích hợp theo kiểu tư duy tương hợp (correspondant) - tương hợp những âm thanh, màu sắc và hình tượng, thông qua thế giới ngôn từ cũng đầy nội lực, biến ảo, lại được thể hiện qua kiểu tư duy phức hợp vừa hiện thực, lãng mạn; vừa tượng trưng, siêu thực, vừa hiện đại, một phần hậu hiện đại, duy cảm kết hợp duy lý, càng về sau tăng cường yếu tố tâm linh, tính dục, ảo giác... tạo thành chỉnh thể nghệ thuật đa phân, lạ hóa, khó nắm bắt ý nghĩa ngay lập tức. Tất cả, theo tôi lại được tư duy bằng hình tượng mẫu gốc làng quê nên luôn đa phân, biến ảo, Vì vậy, nhiều người cho rằng thơ Nguyễn Quang Thiều ảnh hưởng thơ Tây và khó hiểu. Tất cả lại được anh viết bằng lối dồn dập hình ảnh, ngôn ngữ, bằng liên hoàn những đoản khúc, những bài thơ dài nên người đọc có mệt trí và khó bắt kịp cấu trúc chỉnh thể văn bản. Đó có thể xem là điểm mạnh và cũng là điểm yếu của thơ Nguyễn Quang Thiều. Nhưng theo chúng tôi, nếu bình tâm đọc và chiêm nghiệm thì không phải như vậy, bởi thơ anh hoàn toàn mang tâm thức Việt, khung cảnh Việt, tâm hồn Việt, cao hơn là văn hóa Việt, thông qua những hiện thực tâm trạng và hiện thực làng quê Việt mà tượng trưng là làng Chùa quê anh nên thật sự đánh thức tâm hồn những người nhà quê trong mỗi chúng ta như cách nói của Hoài Thanh khi nhận xét về thơ Nguyễn Bính cách đây hơn nửa thế kỷ.
Nhưng ở Nguyễn Quang Thiều cao hơn, hiện đại hơn, nghệ thuật hơn nên có sự phân hóa trong người đọc là điều dễ hiểu. Thơ anh tạo ra nhiều kiểu đọc, nhiều văn bản trong tiếp nhận. Và vì vậy, cần đến những nhà phê bình chuyên nghiệp - đồng sáng tạo tài năng mới mong chỉ ra đúng những thành công và hạn chế một cách có căn cứ.
Vì vậy mà trong bài viết ngắn này, chúng tôi cũng chỉ dừng lại ở nhận diện ban đầu về thành tựu thơ của một tác giả có nhiều cách tân mạnh mẽ, tạo ra hiệu ứng tích cực đối với thế hệ nhà thơ trẻ sau 1975. Nhiều đặc điểm thi pháp đặc sắc khác trong thơ Nguyễn Quang Thiều, đặc biệt là thi pháp hình thức như ngôn ngữ, giọng điệu hoặc từ góc nhìn văn hóa học, phân tâm học... sẽ có những tiểu luận, những công trình dài hơi khác đề cập mới mong giải mã hết giá trị những ẩn ngữ, ẩn hình và ẩn tứ của thơ anh.
Vỹ Dạ, tháng 4-2012
H.T.H
Nguồn: TCNV 06-2012
Top of Form
Bottom of Form
No comments:
Post a Comment

markdown:
**PGS Hồ Thế Hà**
Mỗi nhà thơ đích thực, có thân phận và số phận của riêng mình khi bị ám ảnh bởi những hình tượng đặc biệt nào đó từ trong hiện thực cuộc sống - nhưng là những hình tượng đã trở thành hữu thức và vô thức, có cả vô thức tập thể mà mình không hay biết để trở thành thi giới lung linh, huyền ảo, làm thành bản mệnh thơ và bản mệnh người, đồng nghĩa với phong cách cá nhân, thi pháp cá nhân - điều mà nhà thi pháp ngữ học R. Jakobson gọi là
*chất thơ*(poétique) cần phải có ở mỗi thi sĩ. Từ đó, có thể quy chiếu trường hợp Nguyễn Quang Thiều, theo cách khái quát của chúng tôi, đó là những mẫu gốc (hay còn gọi là cổ mẫu - archétypes) mà nhà thơ cảm nhận, kiến tạo và hóa thân thành máu thịt từ thuở ấu thơ cho đến cả hành trình sống, bỗng một ngày chúng bừng thức, cựa quậy trong suy nghĩ, trong những thao thức đêm của anh. Và rồi cuối cùng, chúng hiện lên thành hình hài những con chữ chập chờn, hư ảo - thành tiếng vọng thi ca, thành những hình tượng nổi trội (dominant) của vô thức và hữu thức sáng tạo.
*
Là nhà thơ hiện đại, Nguyễn Quang Thiều đã chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi một thế giới bất an và đầy ám ảnh đối với mỗi thoáng chốc hiện sinh đời người, trong đó, nhà thơ là chủ thể thẩm mỹ nhạy cảm nhất, muốn nói lên thành tiếng nói cũng ám ảnh và tổn thương, làm thành vết sẹo trong tâm hồn và tạo thành chấn tích thi ca về một khách thể thẩm mỹ riêng, có sức lay động và day dứt, như là chứng chỉ khai sinh của anh khi trái tim anh lặn sâu vào đáy vực tâm hồn.
Hình tượng mẫu gốc ám gợi nhất trong thơ Nguyễn Quang Thiều là
Hình tượng mẫu gốc ám gợi nhất trong thơ Nguyễn Quang Thiều là
*làng Chùa*- nơi chôn nhau cắt rốn của anh, nơi mà anh - với tư cách một nhà thơ đã tự cho phép mình phải tuyên ngôn về nó như một tình cảm và mệnh lệnh tối thượng mà anh gọi là *Bản tuyên ngôn của giấc mơ*. Tuyên ngôn của anh là bài hát trong đêm lặng thầm chỉ riêng anh đối diện với chính mình dưới *“những vì sao ướt đẫm”*để được nghe tiếng vọng từ xa lắc của *“Những ngọn gió hoang mê dại tìm về”.*Cũng lúc ấy, mọi hiện thực đồng hiện, tương giao. *Đâu đây có tiếng nói mê đàn ông bên mái tóc đàn bà* *Đâu đây thơm mùi sữa bà mẹ khe khẽ tràn vào đêm* *Đâu đây những bầu vú con gái tuổi mười lăm như những mầm cây đang nhoi lên khỏi đất* *Và đâu đây tiếng ho người già khúc khắc* *Những trái cây chín mê ngủ tuột khỏi* *cành rơi xuống* *Góc vườn khuya cỏ thức một mình*
Và đặc biệt là dưới ngọn đèn dầu có sức ám gợi tuổi thơ anh - ngọn đèn do ông bà anh, cha mẹ anh để lại mà anh gọi là
*“Đẹp và buồn hơn tất cả những ngọn đèn - Thuở tôi vừa sinh ra - Mẹ đã đặt ngọn đèn trước mặt tôi - Để tôi nhìn mặt đèn mà biết buồn, biết yêu và biết khóc”*. Lửa đèn, ngọn lửa như Bachelard đã ám ảnh và mộng mơ, giờ xao động trong tâm tưởng Nguyễn Quang Thiều. Lửa đèn leo lét gợi nhắc niềm mộng mị, sự cô đơn, khắc khoải. Lửa đèn tự do nhưng quầng tụ thành ngọn, thành một cái gì đó cố định, để chống lại sự rét mướt và xua tan bóng tối. Đó là ngọn lửa của làng Chùa - một phần bản mệnh cuộc đời anh. Mẫu số chung của thơ Nguyễn Quang Thiều chính là cái làng Chùa - mẫu gốc của sáng tạo thơ, bừng ngộ thơ nơi anh. Làng Chùa trở thành niềm sầu xứ (nostalgie) khôn nguôi, cứ kéo dài mãi trên hành trình yêu thương và hoài vọng. Cố hương là bài ca bất tận, là báu vật có tên gọi nỗi buồn đồng hiện trong thơ: *Tôi hát bài hát về cố hương tôi* *Bằng khúc ruột tôi đã chôn ở đó* *Nó không tiêu tan* *Nó thành con giun đất* *Bò âm thầm dưới vại nước, bờ ao* *Bò quằn quại qua khu mồ dòng họ* *Bò qua bãi tha ma người làng chết đói* *Đất đùn lên máu chảy ròng ròng* *Tôi hát, tôi hát bài ca về cố hương tôi* *Trong những chiếc tiểu sành đang xếp bên lò gốm* *Một mai đây tôi sẽ nằm trong đó* *Kiếp này tôi là người* *Kiếp sau phải là vật* *Tôi xin ở kiếp sau làm một con chó nhỏ* *Để canh giữ nỗi buồn - báu vật cố hương tôi.*
Mẫu số chung làng Chùa lặp đi lặp lại thành những ám ảnh thơ, hình tượng thơ đa phân trong thi giới Nguyễn Quang Thiều. Đó là những cánh đồng, khu vườn, là ông bà và bố mẹ, là thế giới của côn trùng và loài vật, cỏ cây hoa lá, là những người đàn bà quê tần tảo và những đứa trẻ dáng nâu, là dòng sông Đáy dạt dào trong tâm thức, là những bãi tha ma và nấm mồ hoang lạnh... Đó chính là thế giới hiện thực hiển minh và trầm tích, làm thành văn hóa, phong tục trong thơ Nguyễn Quang Thiều để bật lên thành tiếng gọi: “
Dòng sông Đáy là ám gợi da diết, dòng sông chảy trong tâm thức làng Chùa mà Nguyễn Quang Thiều đã tắm suốt tuổi thơ, tắm cả trong những giấc mơ mộng mị. Để giờ đi xa còn nhói buốt những nỗi buồn.
*nỗi buồn - báu vật cố hương tôi”*mà anh nguyện suốt đời canh giữ như một sở hữu, một mẫu thiêng, một hoài hương vĩnh cữu.
Dòng sông Đáy là ám gợi da diết, dòng sông chảy trong tâm thức làng Chùa mà Nguyễn Quang Thiều đã tắm suốt tuổi thơ, tắm cả trong những giấc mơ mộng mị. Để giờ đi xa còn nhói buốt những nỗi buồn.
*Sông Đáy chảy vào đời tôi* *Như mẹ tôi gánh nặng rẽ vào ngõ sau mỗi buổi chiều đi làm về vất vả* *Tôi dụi mặt vào lưng áo người đẫm mồ hôi mát một mảnh sông đêm* *Năm tháng sống xa quê tôi như người bước hụt* *Cơn mơ vang tiếng cá quẫy tuột câu như một tiếng nấc* *Âm thầm vỡ trong tôi, âm thầm vỡ cuối nguồn* *Tỏa mát cơn đau tôi là tóc mẹ bến mòn đứng đợi* *Một cây ngô cuối vụ khô gầy* *Suốt đời buồn trong tiếng lá reo.*
Dòng sông như khúc ruột của làng. Nước sông xanh mát, tưới thắm ruộng đồng. Nước bao giờ cũng vậy, mềm dịu, nhẹ nhàng. Nước đàn bà. Nước ẩm ướt. Nước nuôi dưỡng linh hồn người. Nước khởi thủy là nước ối trong lòng mẹ. Nước làng Chùa từ cội nguồn sông Đáy lặn sâu vào lớp đá ong chảy mát xanh như suối lệ trong hồn Nguyễn Quang Thiều. Hơn thế, sông còn là nơi hò hẹn, là nơi tình yêu đầu đời khẽ rung lên những dư chấn nhẹ nhàng và xốn xang lồng ngực. Vậy mà ngày trở lại làng Chùa, dòng sông như quặn đau trong mắt người xa xứ, bởi vì em đã sang ngang, những bãi bồi đã khác. Và “
*Mẹ tôi đã già như cát bên bờ - Ôi mùi cát khô, mùi tóc mẹ tôi - Tôi quì xuống vốc cát ấp vào mặt - Tôi khóc - Cát từ mặt tôi chảy xuống dòng dòng”*(Sông Đáy).
Vậy là, xuất phát từ làng Chùa, Nguyễn Quang Thiều đã có nơi bám víu và nương tựa để liên tục gọi về những ký ức quê hương, những trầm tích của tâm hồn mà tôi gọi là
*những tái sinh từ mẫu gốc.*Đó là người bà bất hạnh, người đánh thức những vô thức tuổi trẻ trong anh, để giờ nó bật lên thành tiếng nói thi ca, thành tâm thức sáng tạo như anh đã thú nhận trong *Thay lời tựa*của tuyển tập *Châu thổ*“Những câu chuyện được bà tôi kể liên miên trên giường bệnh trong suốt bốn năm lại không chỉ kể về bà tôi mà còn kể về những câu chuyện ám ảnh và trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến đời sống tinh thần của người. Bà tôi không hề có ý mù mờ hoá quá khứ của mình. Ngược lại, bà tôi đã dựng lên một cách sống động nhất lịch sử của mình. Hiện thực này, theo tôi, nó giống như hiện thực của một bài thơ.
... Có một lần tôi đã nói rằng, bà tôi - một nông dân không biết chữ - là nhà văn đầu tiên và vĩ đại của tuổi thơ tôi.
... Và qua chính giọng nói ấy của bà tôi, tôi đã lưu giữ trọn vẹn những gì đã qua đời sống này ở làng quê của tôi. Một đời sống mà chẳng bao giờ mất đi như ta tưởng. Một đời sống làm chúng ta hình dung đầy đủ hơn về vũ trụ. Một đời sống đã hoá giải dục vọng của chúng ta. Nó đôi lúc mang đến cho tôi một cảm giác nếu tôi chém vào không gian một nhát dao thì ở đó một cái cây trong suốt bị đổ gục, một ngón tay trong suốt bị đứt lìa... Và kỳ diệu hơn, là trong thế giới trong suốt, hay trong cõi hư vô làm ta có thể chết vì khiếp sợ lại hiện lên một phong cảnh đầy đủ nhất. Phong cảnh ấy, đối với tôi, nó là một cõi. Cái cõi ta vừa làm đầy nó vừa không chiếm lấy dù chỉ là một điểm nhỏ nhất, mà chỉ có trí tưởng tượng kỳ diệu mới có thể lờ mờ nhận ra”. Tôi gọi đó là cứu cánh, là bệ đỡ và là bảo hiểm của thơ Nguyễn Quang Thiều hay có thể gọi là mẫu gốc tâm hồn để anh đồng hiện thành thế giới hình tượng làng quê bền vững nhất. Những cánh đồng rau khúc, những con đường phù sa, những triền sông ngô cỏ và bao hình ảnh khác hiện về cho anh bật khóc
*“Không có gì cho tôi khóc sớm nay ngoài cánh đồng rau khúc - Sương dâng hơi chõ xôi mùa cuối của bà tôi - Những con chuột đồng ướt át và run rẩy gọi tôi - Về xứ sở những lùm dứa dại”*. Vậy là, từ hình ảnh người bà, hiện lên bao ký ức làng quê, là chứng chỉ thời gian bền vững và trầm lắng nhất: “ *Tôi khóc những ngón tay bại liệt của bà tôi không bao giờ chịu tự sát - Tôi khóc những miếng bánh nóng như một cái lưỡi rơi vào bếp tro bụi bặm - Tôi khóc những mùa rau khúc thiêng liêng phủ đầy mưa xuân như phủ đầy cám nếp - Nơi mãi mãi giấu vùi hơi thở của bà tôi”.*(Tôi khóc những cánh đồng rau khúc). Và hệ hình lây lan từ người bà là người mẹ tảo tần, thương cảm của đời anh, cũng lại đặt trong liên hệ với quê hương, với cát: “ *Mẹ tôi đã già như cát bên bờ - Ôi mùi cát khô, mùi tóc mẹ tôi”*(Sông Đáy),
Chẳng còn mẹ và cũng chẳng còn cha cho anh gục mặt khóc một trận đã thèm. Hình ảnh người cha cũng thành ám ảnh thời gian trong thơ Nguyễn Quang Thiều: “
*Bao năm sau cha trở về tóc trắng”*, ở đó “ *Tóc cha trắng một tiếng cười ngửa mặt”*(Tiếng cười). Có gì nghẹn đắng và uẩn súc lắm!
Và rồi, người cha cũng đã hư vô trước chén trà của đứa con nhiều lỗi lầm tuổi nhỏ
*"- Cha! - Con có tội một lần một chiều xưa nói dối - Con mang tội suốt đời lời nói thật sáng nay".*Để bây giờ, trong thinh lặng, không sao chuộc lại dại khờ. *Con sao tìm lại ấu thơ* *Mà roi cha vẫn gác hờ mái hiên* *Con từng ba dại bảy điên* *Chén trà con rót tràn miền đắng cay* *Phận con nhàu trọn lòng tay* *Một câu thơ bạc một ngày vô ơn* *Chén trà, con có gì hơn* *Mời cha rồi muốt tủi hờn sau cha* *Thưa cha, con đã dâng trà* *Sao cha im lặng như là bóng mây* *Để hồn trà khuất đâu đây* *Xác trà lạnh ngắt đổ đầy lòng con*
(Dâng trà)
Thơ Nguyễn Quang Thiều là thế giới của hồi tưởng và đồng hiện, với cách thế, anh mới tìm lại thời gian đã mất (à la recherche du temp perdu) của chính mình. Qua sự vực dậy những ký ức ấy, anh mới thức nhận về quê hương một cách bừng ngộ và thiêng liêng, chân thành nhất. Đặc biệt là những người đàn bà mang thiên tính nữ cao đẹp trong thơ Nguyễn Quang Thiều. Họ là những người gắn bó với quê hương, sông nước và cỏ hoa, gắn với những gì đồng nghĩa với sự thủy chung, dạt dào và tái sinh mầu nhiệm. Chúng là những biểu tượng lâu đời nhất, giống như những thần thoại, cổ tích - những mẫu gốc làm nên sự sống bền vững và nhân bản của cõi người. Giờ trong ký ức chập chờn nguồn cội, anh như thấy những người phụ nữ ấy hiện về nguyên vẹn sau nửa đời lưu lạc, di thê.
*Đã năm năm, mười lăm năm, ba mươi lăm và nửa đời tôi thấy* *Sau những người đàn bà gánh nước sông là lũ trẻ cởi truồng* *Chạy theo mẹ và lớn lên* *Con gái lại đặt đòn gánh lên vai và xuống bến* *Con trai lại vác cần câu và cơn mơ biển ra khỏi nhà lặng lẽ* *Và cá thiêng lại quay mặt khóc* *Trước những lưỡi câu ngơ ngác lộ mồi.*
Thế mà những thế giới buồn và nhức buốt ấy lại có khả năng hóa giải mọi bi ai để trở thành hiện thực nặng nhọc, trì hoãn mọi vật. Cái đẹp trở nên buồn và đắng như hạnh phúc: "
*Gió lạnh lồng lộng bốn phía chân trời - Con bò nguyền rủa con đường quá dài - Người đàn ông nguyền rủa con bò đi quá chậm - Người đàn bà lặng lẽ quàng lại khăn - Che bớt gương"*(Cái đẹp). Và nhà thơ chỉ còn biết vọng trời cao để cho nỗi buồn có chỗ trú ẩn dưới sao trời.
Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu rồi ta chẳng còn biết nữa
Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu rồi ta chẳng còn biết nữa
*Ta như hai đứa trẻ non mềm vừa mới sinh ra* *Với hơi thở của người vừa ốm dậy* *Ta ôm nhau ngước mắt gọi sao trời.*
(Những ngôi sao)
Tôi xin trích lại ý kiến của Charles Simic (nhà thơ Mỹ, Giải Pulitzer 1990) mà Nguyễn Quang Thiều tâm huyết đặt trong
Có một biểu tượng nhức nhối khác gắn với quê hương, gắn với làng Chùa là
*Thay lời tựa*của Tuyển thơ *Châu thổ*: "Mục đích của bài thơ là cố gắng lưu giữ lại cho người đọc cái khoảnh khắc của đời sống mà họ không bao giờ tìm lại được nếu không có thơ". Thế giới thơ Nguyễn Quang Thiều là những khoảnh khắc ấy. Chúng không phải là những số cộng giản đơn mà là tan hòa, chuyển hóa trong nhau để thành chất thơ riêng.
Có một biểu tượng nhức nhối khác gắn với quê hương, gắn với làng Chùa là
*Đất*, có khi anh gọi là *Đất đai*hay *Châu thổ*cũng thế. Tôi gọi đây cũng là cổ mẫu then chốt, ám ảnh để nhận ra chất thơ riêng của anh. Đất trong thơ anh cũng lạ và được nhìn ngắm từ cội nguồn văn hóa làng quê:
"
(Đêm gần sáng)
*Đất nâu thẫm hắt lên rười rượi - Mưa luênh loang, ngây ngất đáy chiều"*(Cánh đồng). *Trước trái đất đang nóng lên từng độ* *Và trái tim con người cứ lạnh dần đi* *Thì tôi phải cần em, cần bạn bè cây lá* *Cần có một quê hương* *để được trở về mình*
(Đêm gần sáng)
Có một biểu tượng đáng chú ý nữa trong thơ Nguyễn Quang Thiều, đó là
*nấm mộ*. Nấm mộ như biểu tượng về mặc cảm chết (complexe de mort) trong thơ anh, nó có liên quan đến thế giới hiện sinh, những ám ảnh về sự ra đi, sự tan rã vào đất đai, cây cỏ và hư vô.
Chúng ta thường chăm sóc những ngôi mộ
Chúng ta thường chăm sóc những ngôi mộ
*bằng nỗi sợ hãi và tiếc thương* *Nhưng ít người chúng ta nhìn thấy* *cỗ xe tang lộng lẫy* *Trong tiếng trống tưng bừng* *Làm thần chết cũng hết phiền muộn* *Và tên tuổi chúng ta được khắc* *Trên phiến đá lặng im* *Lấp lánh và uy nghiêm* *Như tên các vị thánh* **(Thay lời nguyện cầu)**
Qua thơ, Nguyễn Quang Thiều đã lưu giữ hồn quê và văn hóa làng quê, làm hiện lên những trầm tích văn hóa vừa tâm linh, vừa phong tục vừa xã hội mà không phải lúc nào, ở đâu, con người cũng nhận ra một cách day dứt, nhất là quá khứ ấy lại là quá khứ nhọc nhằn, lam lũ của một thời không xa lắm của xã hội Việt Nam trong những năm gian khổ, vừa thoát khỏi những ràng buộc của xã hội thực dân nửa phong kiến và chiến tranh dai dẳng.
Trong dòng chảy của đời sống đô thị hiện đại, cả nông thôn và thành thị đều có những thay đổi đa chiều. Những điều tốt đẹp có khi bị ẩn chìm dưới lớp vỏ màu mè, xa lạ, con người không kịp nhận biết về những phân hóa và tan rã của xã hội hiện đại. Trước dòng thời gian cuộn trôi chóng mặt ấy, Nguyễn Quang Thiều đã sâu sắc nhận ra bước ngoặt chuyển mình của hiện thực đời sống và hiện thực tâm lý. Và thơ là hình thái phản ánh chân thật, triết lý và sinh động nhất, thông qua những đối lập, va chạm và phát hiện mới mẻ của nhà thơ, bằng ngôn ngữ cũng giàu hàm ngôn và diệu vợi nhất. Hồn cuộc sống được vực dậy từ những ký ức gần và ký ức xa. Có thể xem
*Gọi hồn*là bài thơ khái quát nhất cho cảm thức về hiện thực mới này. *Dưới ánh sáng những vầng mây mùa đông*
Bên những ngôi nhà cao tầng vừa thở dốc vừa chống gối đứng dậy
Bên những ngôi nhà cao tầng vừa thở dốc vừa chống gối đứng dậy
*Bên những quán đang đổ rượu mê man vào một miền khô trụi* *Những đám cỏ vô tình được cứu sống dạt vào nhau* *Tôi mang cơn mơ nham nhở của màu xanh*
Suốt tuổi thơ không hay cỏ từng ngày bị săn đuổi
Suốt tuổi thơ không hay cỏ từng ngày bị săn đuổi
*Những con dế bật càng xa, xa mãi* *Mưa giêng hai góa bụa khóc sang hè* *Tôi đi qua cái chết của màu xanh với 30 năm vừa rũ chiếu vừa khóc* *Tôi đi qua những kẻ sát nhân đang bắn vào hơi thở* *Không nhìn thấy nhà tù nào mà mỗi ngày tôi mất đi một cỏ* *Không nghe tiếng súng nào mà ngực cỏ vỡ đêm đêm* *Chiều nay trên đại lộ bê tông xuyên vào thế giới cuối cùng của cỏ* *Một con ngựa trắng đi cúi mặt, rũ bờm* *Cỗ xe tang chở cái chết của màu xanh với hai cánh mũi lên cơn sốt rát bỏng* *Và tất cả những vệt cơ đang rung lên tiếng hí gọi hồn.*
Trong quan hệ phức hợp của đời sống hiện đại, những kinh nghiệm quan hệ mới sẽ xuất hiện trong thơ, giúp con người thức nhận lại cả quá khứ và hiện tại. Điều này được thông diễn học hiện đại gọi là sự vẫy gọi của văn bản, làm cho người tiếp nhận hiểu sâu sắc hơn giá trị của thi phẩm. Nguyễn Quang Thiều là người trải nghiệm và nâng chúng lên thành tư tưởng thi ca. Anh đã bổ sung vào thi giới của mình hiện thực mới nhưng cũng trên cái nền và những ám ảnh mẫu gốc bản chất của thơ anh như đã tìm hiểu. Những quan sát trực quan của anh về xã hội hiện đại nước ngoài, giúp anh có cơ hội nhìn thấu thị xã hội hiện đại Việt Nam, từ góc nhìn tham chiếu, cải biên mẫu gốc. Một khúc xạ hay một đứt gãy ở một nước phương Đông vừa ra khỏi chiến tranh, trong quá trình dựng xây và tiếp xúc với văn minh đô thị thế giới sẽ có cách riêng của mình. Và dĩ nhiên không tránh khỏi những bất cập. Nguyễn Quang Thiều đã đối sánh với những gì mình nạp được từ bản chất cuộc sống hiện đại để nghĩ suy và thức nhận chúng thành tiếng nói thi ca, để hiện hữu làng quê trong sự cảnh báo và níu giữ, trong bất an và minh triết của niềm tin. Những cuộc ra đi cũng chính là cuộc trở về trên hành trình tâm linh sự sống của Nguyễn Quang Thiều càng xác tín một đức tin thi ca dành cho cố hương anh là sâu nặng, bền vững biết chừng nào!
Nhìn trái đất, anh sẽ nghĩ về sự kết thúc và nối tiếp như một quy luật. Và con người cũng không thể khác:
*"Trái đất sẽ kết thúc bằng sự tự bóc vỏ - Con trai ơi, con sẽ sinh lại cùng ngày với cha ".*Và *Trái đất sẽ kết thúc bằng sự tự nghiền hạt* *Con trai ơi, con sẽ sinh lại cùng ngày với tổ tiên con*
(Lời trăn trối của tương lai)
Mọi vự vật, hiện tượng đều phải tự bóc vỏ để sinh thành, mọi nỗ lực đều phải chiến thắng những phi lý, nghịch lý và vô nghĩa, bởi con người là một sinh tồn có điều kiện, nếu con người không tự buông xuôi trước sự xâm thực, sự rạn vỡ của vũ trụ - một cảm thức hậu hiện đại xuất hiện trong thơ anh. Và anh đã viết khác như anh tâm sự " Viết là cuộc đối thoại không bao giờ kết thúc". Viết, với anh còn là "bởi khát vọng được giải tỏa. Chống lại sự giống người khác". Và cả giống lại mình.
(Xô-nat hoàng hôn trên biển)
Ngay cả trong những nghịch lý của cuộc sống - có thể giả tưởng như vậy - khi không còn những quan hệ hiện thực như vốn có, mà chỉ toàn là nghịch lý, nghịch dị và siêu hình thì một nghịch đảo khác lại hiện lên. Và sự hồi sinh sẽ lại bắt đầu. Thơ Nguyễn Quang Thiều ám ảnh đến triết lý về những điều nghịch lý như thế để chúng ta hiểu trong tận cùng tuyệt vọng thì sự sống lại tự bóc vỏ hồi sinh.
Ta thức giấc khi mặt trời chạm vào mặt biển
Ta thức giấc khi mặt trời chạm vào mặt biển
*Và ngoi lên mặt nước* *Vây tóc ta bạc trắng* *Ta cất tiếng gọi bến bờ của ta bằng tiếng cá* *Trong hoàng hôn nước màu huyết dụ* *Có một bài ca lưu lạc tìm về*
(Xô-nat hoàng hôn trên biển)
Ngay cả trong những nghịch lý của cuộc sống - có thể giả tưởng như vậy - khi không còn những quan hệ hiện thực như vốn có, mà chỉ toàn là nghịch lý, nghịch dị và siêu hình thì một nghịch đảo khác lại hiện lên. Và sự hồi sinh sẽ lại bắt đầu. Thơ Nguyễn Quang Thiều ám ảnh đến triết lý về những điều nghịch lý như thế để chúng ta hiểu trong tận cùng tuyệt vọng thì sự sống lại tự bóc vỏ hồi sinh.
Sự sống bao giờ cũng bắt đầu bằng âm thanh của chính từng sự vật, hiện tượng. Với con người, đó là tiếng khóc chào đời, là giọng nói, đồng nghĩa với sự sinh sôi, như những
Giống như những cơn mưa tuyết đổ xuống "
(Và màu trắng)
Trong mạch cảm quan triết luận về cuộc sống hiện đại này, Nguyễn Quang Thiều có rất nhiều bài thơ hay và độc đáo, trước hết ở tứ thơ, sau đến là ở cách kiến trúc thời gian và không gian cho bài thơ.
Rồi mọi vật bỗng hiện dần lên lạnh lẽo, rõ dần như chính số phận an bày như thế. Và liền sau đó, mọi vật tiếp tục biến ảo và bất ổn, hỗn loạn, như những tại họa đang rình rập - một thế giới của cõi âm hiện lên như những oan hồn thở than và run rẩy, có cả lịch sử và con người đang nhìn sâu, lang thang trong quá khứ của mình. Rồi tiếng những con chim đêm tiếp tục vọng lại gấp gáp hơn, rõ và vang hơn, mọi vật lại tiếp tục biến động từ ảo giác, ảo ảnh trở về với hiện thực - một hiện thực đầy khát khao và ánh sáng, hiện hữu và hồi sinh.
*Nhịp điệu châu thổ mới -*tên một bài thơ mà anh đã nhiều lần ẩn dụ, hoán dụ và tượng trưng từ những mẫu gốc làng Chùa.
Đêm vĩ đại và linh ẩn đã chuẩn bị con đường cho Cậu Bé
Đêm vĩ đại và linh ẩn đã chuẩn bị con đường cho Cậu Bé
*Những quả đồi tự xưng tên tuổi thật của mình* *Tất cả thức dậy và đứng lên, những quả đồi bóng tối* *Thức dậy không quờ tay tìm đèn và không cả ho khan* *Thức dậy và rút những chân hương ra khỏi ngực mình* *THỨC DẬY ĐỂ CHÀO ĐÓN MỘT GIỌNG NÓI*
Giống như những cơn mưa tuyết đổ xuống "
*lộng lẫy như lời cầu kinh*" để hiện dần lên trong đêm " *những ngọn núi*", " *những ngọn cây*", *"những mái nhà", "những ống khói"...*Và rồi mọi vật tưởng bất động, trở thành âm bản. Vậy mà sự sống vẫn ủ mầm chờ đợi sự tái diễn niềm vui, dù khoảnh khắc tuyết có thể vẽ lại thế giới trong mắt nhìn của nhà thơ.
Đổ xuống, tuyết vẽ lại bản đồ thế giới
Đổ xuống, tuyết vẽ lại bản đồ thế giới
*Và dưới tấm bản đồ trắng kia, vĩnh viễn viện bảo tàng*
(Và màu trắng)
Trong mạch cảm quan triết luận về cuộc sống hiện đại này, Nguyễn Quang Thiều có rất nhiều bài thơ hay và độc đáo, trước hết ở tứ thơ, sau đến là ở cách kiến trúc thời gian và không gian cho bài thơ.
*Bài ca những con chim đêm*là một tiêu biểu. Tác giả đã nhìn thế giới bằng giả tưởng và ảo ảnh, ảo giác rằng tất cả mọi vật chỉ còn lại duy nhất là chính nó trong độc lập nhất thể và mất liên hệ với chung quanh. Vậy là nỗi buồn vây phủ. Không gian, thời gian nhạt nhòa, như có như không, vô định và bất ổn. Nhưng bỗng có tiếng con chim đêm vọng lại trong mờ mịt đen đã " *Xối vào không gian như máu ngập tràn*". Tiếng vọng ấy đã hóa giải mọi bi thương.
Còn một tiếng, con chim đêm, đập cánh và vọng xuống rền rĩ
Còn một tiếng, con chim đêm, đập cánh và vọng xuống rền rĩ
*Bài ca của trời xanh bị thương trên đôi cánh của mình* *Còn một tiếng rống lên làm hoảng sợ những vòm cây* *Làm phụt tắt ngọn đèn quán ăn khuya hết khách*
Rồi mọi vật bỗng hiện dần lên lạnh lẽo, rõ dần như chính số phận an bày như thế. Và liền sau đó, mọi vật tiếp tục biến ảo và bất ổn, hỗn loạn, như những tại họa đang rình rập - một thế giới của cõi âm hiện lên như những oan hồn thở than và run rẩy, có cả lịch sử và con người đang nhìn sâu, lang thang trong quá khứ của mình. Rồi tiếng những con chim đêm tiếp tục vọng lại gấp gáp hơn, rõ và vang hơn, mọi vật lại tiếp tục biến động từ ảo giác, ảo ảnh trở về với hiện thực - một hiện thực đầy khát khao và ánh sáng, hiện hữu và hồi sinh.
Ngước nhìn lên và nhận thấy con đường
Ngước nhìn lên và nhận thấy con đường
*Từ xóm nhỏ chạy tới đỉnh đồi sáng lên như một vệt phấn* *Người đàn bà câm mang thai, bỗng đẹp lên như một thiên thần, lặng lẽ bước đi* *Hai bàn tay đặt dịu dàng lên cơn đau, và mỉm cười lướt hàm răng sáng* *Người đàn bà câm đi qua những ngôn từ nguyền rủa* *Những ngôn từ khiếp nhược và lừa dối ngày ngày trên đầu lưỡi chúng ta* *Câm lặng xòe hai bàn tay phủ che lên mênh mông của nỗi đau chờ đợi.*
Nằm trong mạch thi pháp này, Nguyễn Quang Thiều đã thống nhất và đa dạng hóa thế giới hình tượng. Vì vậy mà người đọc khó tiếp nhận ngay lập tức những thông điệp đa phân, biến ảo của thơ anh. Tôi gọi đó là kiểu tư duy tự động tâm linh, viết theo dòng ý thức ảo hóa - thi pháp hiện đại thế giới, nhưng ở Nguyễn Quang Thiều mãnh liệt và ám ảnh mạnh mẽ hơn do cơ chế tâm lý tự vệ của anh đối với những gì sâu đậm nhất, nhưng có nguy cơ tan rã, phân hóa của quê hương làng Chùa chôn nhau cắt rốn của anh. Những bài thơ như
*Sau bậc cửa ngôi nhà vô hình, Bản tuyên ngôn của giấc mơ, Bài ca trong đêm cuối cùng của năm cũ, Nhịp điệu châu thổ mới, Tiếng chó và những ngôi sao, Cây ánh sáng, Mười một khúc cảm...*là những thao thức và thường nghiêm sâu sắc, thiêng liêng nhất của anh đối với quê hương mà ở đó là thế giới những con người và thế giới thiên nhiên, loài vật gần gũi, cụ thể của làng Chùa: " *Và đêm ấy trong những căn phòng cách xa như sự sống và cái chết - Chúng ta kiệt sức trong chăn chiếu lụi tàn - Nhưng một ngôi sao xa xôi bên ngoài ô cửa - Suốt đêm không hề tuyệt vọng đợi chúng ta thức dậy"*(Bên ngoài ô cửa). Bởi vì:
-
*Còn một hạt giống là còn cánh đồng* *- Còn một giọt nước là còn dòng sông* *- Còn một người có đức tin là cả thế gian được cứu rỗi*
Thi giới Nguyễn Quang Thiều, vọng lại rất nhiều âm thanh - âm thanh của gió, của mưa, của các loài côn trùng, gia cầm, gia súc, âm thanh của dòng sông, của sóng biển, của hoa lá, của tiếng điện thoại, có cả tiếng tru đêm của cõi nào xa lắc vọng lại: "
*Chúng ta lớn lên bởi âm thanh, bởi nỗi sợ hãi - Bóng tối bồi dần vào ánh sáng phì nhiêu"*(Ngôn ngữ tháng tư) *.*Cho dù vậy thì mặt đất và con người vẫn cần có âm thanh hơn là âm thanh cần cho chính nó. Trong thơ Nguyễn Quang Thiều vang lên âm thanh của con người - tiếng khóc, tiếng than, tiếng cười, giọng nói, có cả tiếng của tiền nhân từ cõi âm vô thức vọng lại. Đấy phải chăng là những giọt nghĩ trong thinh lặng ùa về như những thế giới ước mơ tương hợp tình yêu, sự sống và những khát vọng người muôn thuở từ thuở hồng hoang? Dù cuộc sống hiện đại có đánh thức những nỗi buồn thì con người cũng sẽ tự nghe âm thanh của chính mình để chống lại sự im lặng đến rợn ngợp. *Thành phố câm lặng như tất cả* *Đã bỏ đi từ đêm qua* *Chỉ còn những đám mây khổng lồ* *Bò trên những mái nhà cao tầng* *Tôi mang cảm giác bị bỏ quên* *Tất cả vội vã ra đi* *Như bầy kiến tiên đoán cơn lụt lớn* *Và không một ai nhớ* *Để đánh thức tôi* *Chuông điện thoại vẫn vang lên bền bỉ* *Tôi nhấc ống nghe* *Và từ đầu dây bên kia ở nơi nào xa lắc* *Tôi lại nghe chính giọng nói của mình.*
(Tiếng gọi)
Một bức tranh sinh động đang diễn ra, có gì rờn rợn, dù đó là hiện thực của bầy kiến trong đêm đang sinh tồn theo tính năng của chúng. Ở đó, có chú dế mèn hạnh phúc đang hát bài ca cỏ xanh. Những đối lập bản thể ở đây nói lên điều gì? Sự đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật có gì khác với thế giới con người? Thơ Nguyễn Quang Thiều bao giờ cũng tác động vào lý tính trước khi tác động vào tình cảm của người đọc là vậy.
Con người hiện đại hầu như quan tâm nhiều về thời gian. Vì thời gian chính là giá trị vật chất lẫn tinh thần. Con người dễ trở thành tù nhân của thời gian, nếu họ không tích cực đón đầu thời gian để tồn tại có ích. Nguyễn Quang Thiều ám ảnh thời gian, cả thời gian thường nghiệm và thời gian tâm lý. Tất cả hình như nó đang vụt trôi nhanh đến nỗi con người không kịp nhận ra những moment sống trong từng hồng cầu của mình. Anh đối chiếu và liên hệ với thế giới chung quanh để nhận thức thời gian "
*Không giờ - Không phút - Không giây - Điểm chết thời gian - Đo bằng hơi thở linh hồn... Không giờ - Không phút - Kém một giây..."*(Con bống đen đẻ trứng). Đơn vị tính thời gian, với Nguyễn Quang Thiều không phải là giờ mà là phút, là giây, thậm chí ít hơn thế nữa. Tiêu đề những bài thơ của anh như: *0h17 phút*, *0h7 phút, 10h13 phút, 14h43 phút, 17h43 phút...*là sự ý thức chiếm lĩnh thời gian của những con người biết sống, biết sự hủy diệt và tàn bạo của thời gian là ghê gớm như thế nào! Con người thời hiện đại không thể tồn tại và hành động theo tuyến tính thời gian mà phải có tư duy và ý thức vượt thoát và đảo tuyến thời gian để phù hợp với từng trạng thái và hoàn cảnh của từng chủ thể hiện sinh. Nhìn chiếc áo của con, anh càng sốt ruột “ *Chiếc áo sơ sinh của con ta phơi bày ra đó - Cái mỉm cười nhạo báng của thời gian"*(Khúc cảm VI). Con người ý thức về thời gian bao nhiêu thì họ càng phải sống không phải bằng thời gian khách quan, thường nghiệm nữa. Mà chính là thời gian của từng giọt máu đỏ tươi, có khi nhập vai sống đồng thời (simultané) với thời gian của thế giới tự nhiên chung quanh mới mong chiến thắng thời gian khách quan để tồn tại có ích. *Tôi là con chim thay lông muộn và đang tập giọng bằng cặp mỏ mềm còn ứ đầy máu loãng* *Trong niềm rời rạc hân hoan của nhịp trống chân trời* *Đợi bài ca sinh ra từ những hạt cơm vương trong chân cỏ dại* *Từ quả trứng buồn vừa bóc vỏ thời gian*
(Bài hát)
Thời gian còn là chứng tích trên từng hiện vật u trầm, trên từng nhịp thở thổn thức trong đêm, là giấc mơ đồng hiện những mảnh vỡ ký ức để hoàn nguyên những cảnh vật thân quan, cứu vãn sự trôi chảy của dòng đời tất bật và vô tận. Đó phải chăng là sự đồng hiện để cứu vớt những cổ mẫu:
*đất, lửa, nước, máu...*đã nhạt nhòa? *Rộng mê man, sông Hồng, chảy bên kia giấc mơ* *Tôi ra sông, tóc réo vang như lửa, bất tận trên cánh đồng Châu Thổ.* *Vục tay xuống lòng sông, tôi dâng lên, xoè rộng* *Phù sa nhiễu dài - MÁU - chầm chậm và rên rỉ* *Vục tay xuống lòng sông, tôi dâng lên, xoè rộng, ban mai túa đầy* *mí mắt tôi bờ thứ ba màu mỡ bóng tối chuyển động.*
(Chiếc bình gốm)
Cao hơn nữa, thời gian đã kiến trúc thành ý thức sống tích cực, nối liền cõi thực và cõi hư vô. Phải vậy không mà người phụ nữ góa bụa có thể sống bằng niềm vui của người yêu đã khuất để được an ủi, vỗ về trong hiện thực trần thế: "
*Người hàng xóm góa chồng - Trở về từ nghĩa địa - Cắm đầy hoa tầm xuân trong phòng ngủ của mình"*(Hồi tưởng tháng giêng). Đó là triết lý hiện sinh xuất phát từ trực giác và tâm linh mách bảo để nối liền cõi dương và cõi âm, giữa hiện thực và huyền bí. Chúng tôi cũng bắt gặp những phiên bản mẫu gốc đã trở thành những biểu tượng ám ảnh trong thơ anh giai đoạn sau như *thánh đường, con quạ, ngọn đồi...*mà chúng tôi chưa kịp tìm hiểu, để may ra, có thể giải thích sự tương liên văn hóa nào giưa phương Đông và phương Tây hay không? Đọc thơ Nguyễn Quang Thiều, chúng ta liên tiếp bị ám ảnh về những biểu tượng như thế.
*
Về thi giới Nguyễn Quang Thiều, đó là sự tích hợp theo kiểu tư duy tương hợp (correspondant) - tương hợp những âm thanh, màu sắc và hình tượng, thông qua thế giới ngôn từ cũng đầy nội lực, biến ảo, lại được thể hiện qua kiểu tư duy phức hợp vừa hiện thực, lãng mạn; vừa tượng trưng, siêu thực, vừa hiện đại, một phần hậu hiện đại, duy cảm kết hợp duy lý, càng về sau tăng cường yếu tố tâm linh, tính dục, ảo giác... tạo thành chỉnh thể nghệ thuật đa phân, lạ hóa, khó nắm bắt ý nghĩa ngay lập tức. Tất cả, theo tôi lại được tư duy bằng hình tượng mẫu gốc làng quê nên luôn đa phân, biến ảo, Vì vậy, nhiều người cho rằng thơ Nguyễn Quang Thiều ảnh hưởng thơ Tây và khó hiểu. Tất cả lại được anh viết bằng lối dồn dập hình ảnh, ngôn ngữ, bằng liên hoàn những đoản khúc, những bài thơ dài nên người đọc có mệt trí và khó bắt kịp cấu trúc chỉnh thể văn bản. Đó có thể xem là điểm mạnh và cũng là điểm yếu của thơ Nguyễn Quang Thiều. Nhưng theo chúng tôi, nếu bình tâm đọc và chiêm nghiệm thì không phải như vậy, bởi thơ anh hoàn toàn mang tâm thức Việt, khung cảnh Việt, tâm hồn Việt, cao hơn là văn hóa Việt, thông qua những hiện thực tâm trạng và hiện thực làng quê Việt mà tượng trưng là làng Chùa quê anh nên thật sự đánh thức tâm hồn những người nhà quê trong mỗi chúng ta như cách nói của Hoài Thanh khi nhận xét về thơ Nguyễn Bính cách đây hơn nửa thế kỷ.
Nhưng ở Nguyễn Quang Thiều cao hơn, hiện đại hơn, nghệ thuật hơn nên có sự phân hóa trong người đọc là điều dễ hiểu. Thơ anh tạo ra nhiều kiểu đọc, nhiều văn bản trong tiếp nhận. Và vì vậy, cần đến những nhà phê bình chuyên nghiệp - đồng sáng tạo tài năng mới mong chỉ ra đúng những thành công và hạn chế một cách có căn cứ.
Vì vậy mà trong bài viết ngắn này, chúng tôi cũng chỉ dừng lại ở nhận diện ban đầu về thành tựu thơ của một tác giả có nhiều cách tân mạnh mẽ, tạo ra hiệu ứng tích cực đối với thế hệ nhà thơ trẻ sau 1975. Nhiều đặc điểm thi pháp đặc sắc khác trong thơ Nguyễn Quang Thiều, đặc biệt là thi pháp hình thức như ngôn ngữ, giọng điệu hoặc từ góc nhìn văn hóa học, phân tâm học... sẽ có những tiểu luận, những công trình dài hơi khác đề cập mới mong giải mã hết giá trị những ẩn ngữ, ẩn hình và ẩn tứ của thơ anh.
*Vỹ Dạ, tháng 4-2012* **H.T.H** **Nguồn:**TCNV 06-2012
Top of Form
Bottom of Form
## No comments:
## Post a Comment

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Vary: Accept-Encoding


text:
Gian hàng bán
Rao vặt
Hỏi đáp
Thêm
Danh sách gian hàng
Tin tức từ Vatgia.com
Để kinh doanh Online thành công
Đánh giá sản phẩm
BaoKim.vn
MyTour.vn
Nhanh.vn
WebBNC.net
Ứng dụng
Thông báo
Hỗ trợ
Đăng ký
Đăng ký thành viên
Đăng ký gian hàng
Đăng nhập
Hoặc đăng nhập bằng
Nhớ mật khẩu
Quên mật khẩu?
Sản phẩm
Sản phẩm
Rao vặt
Hỏi đáp
Cửa hàng
Trang chủ
>
Hàng công nghệ
>
Ô tô, xe máy, xe đạp
>
Xe máy, phụ tùng xe máy
>
Các phụ tùng xe máy khác
,
Phu tung xe dap
>
xe may nhat ban
Bạn có muốn tìm thêm:
xe may honda
xe may yamaha
xe may
xe may suzuki
xe liberty
gia xe honda
xe may sym
xe sirius
xe may attila
may lanh panasonic
xe exciter
các loại xe máy yamaha
xe air blade
xe may tay ga
xe may cu
may phat dien mini
gia xe yamaha
xe may exciter
xe may nhat ban
xe+may+nhat+ban
Tìm trong danh mục
Baga xe máy (1)
Đèn xe máy (1)
Danh mục
Sức khỏe, sắc đẹp (9)
Y tế, sức khỏe (9)
Thiết bị Y tế (9)
Máy móc y tế (9)
Máy sinh hóa (9)
Điện tử, điện máy (2)
Thiết bị theo mùa (2)
Máy ép mía (2)
Ô tô, xe máy, xe đạp (2)
Xe máy, phụ tùng xe máy (2)
Baga xe máy (1)
Đèn xe máy (1)
Sách, văn phòng, quà... (2)
Sách (2)
Máy tính, linh kiện (1)
Máy văn phòng (1)
Linh kiện máy photocopy (1)
Dòng sản phẩm liên quan tới “
xe may nhat ban
”
Xem tất cả
Baga Honda MSX 125 hiệu Gcraft Nhật Bản
1.330.000₫
1 gian hàng bán
Đôi xi nhan LED Nhật Bản hiệu G-Craft ốp mang tai cho MSX
600.000₫
1 gian hàng bán
Xe nước mía siêu sạch Nhật Duy có bàn ND03
7.800.000₫
2 gian hàng bán
Bộ bi côn Honda Nhật Bản lắp cho xe Lead
Không có GH bán...
0 gian hàng bán
Bộ bi côn Honda Nhật Bản lắp cho xe SCR
Không có GH bán...
0 gian hàng bán
Bộ bi côn Honda Nhật Bản lắp cho xe Air Blade, Click
Không có GH bán...
0 gian hàng bán
Tất cả
Bán chạy
Mới cập nhật
Giá tăng dần
Giá giảm dần
-
Toàn quốc
Hà Nội
Hồ Chí Minh
Hà Nội 2
Thanh Hoá
Đang giảm giá
Gian hàng đảm bảo
Miễn phí vận chuyển
Gian hàng mới
Hiển thị sản phẩm lên đầu trang?
Đang tải dữ liệu...
Tìm kiếm rao vặt
Xem tất cả
Suzuki raider 150 chính chủ,mới 99%
-
38.500.000 ₫
Đăng bởi:
mauthuenha
Cập nhật:
Hôm qua, lúc 08:28
Bán xe ép chở rác 9 khối hino FC9JESA
-
1.450.000.000 ₫/ xe
Đăng bởi:
viettruck
Cập nhật:
30/07/2015 - 09:34
Bán Màn hình vi tính 15 in hàng nhật japan : 170k
Đăng bởi:
srntvan775
Cập nhật:
27/07/2015 - 14:14
Ford EcoSport Titanium 2015 mới giá ưu đãi nhất trong năm| 0942331166
-
640.000.000 ₫/ xe
Đăng bởi:
honda104
Cập nhật:
10/07/2015 - 10:10
Ford EcoSport 2015 mới giá tốt nhất tại Ford Mỹ Đình
-
635.000.000 ₫/ xe
Đăng bởi:
phongthudoauto
Cập nhật:
08/07/2015 - 15:01
Tìm kiếm hỏi đáp
Xem tất cả
Giá xe Spacy ở HN hiện nay là bao nhiêu?
Đăng bởi:
vanhngoc
Cập nhật:
10/12/2008 - 14:24
Mình muốn mua xe máy trả góp?
Đăng bởi:
hoangquochoi
Cập nhật:
13/03/2009 - 00:32
iPod shuffle có phiên bản 512Mb không? Giá của con 1G là bao nhiêu? Mua ở đâu?
Đăng bởi:
thodl
Cập nhật:
16/04/2009 - 11:33
Giá xe Airblade là bao nhiêu? Chỗ nào ở Hà Nội bán xe máy rẻ nhất?
Đăng bởi:
thikdichoi
Cập nhật:
04/03/2010 - 21:49
Độ Xe Máy Wave RSX ở đâu Hà nội?
Đăng bởi:
zukenchi01
Cập nhật:
11/01/2011 - 11:50
Sản phẩm
xe may nhat ban
nhiều người bán -
Xem tất cả
Máy xét nghiệm sinh hoá bán tự động AE-600N - Nhật Bản
Giá bán:
54.940.000₫
Hàng mới từ
53.000.000 ₫
(9 GH bán)
Hãng sản xuất: Erma / Xuất xứ: Japan / Loại máy: Bán tự động / Màn hình hiển thị: Màn hình tinh thể lỏng (LCD) / Lưu lượng mẫu (µl): 0 / Số mẫu lưu tối đa (mẫu): 0 / Nguồn điện (V): 220 / Trọng lượng (kg): 10 /
Mới được đánh giá
Chưa có đánh giá nào
1
câu hỏi về sản phẩm
Bánh xe nhặt giấy Sharp SF1116/9800
Giá bán:
80.000₫
Hàng mới từ
80.000 ₫
(1 GH bán)
Hãng sản xuất:
Katun
Mới được đánh giá
Chưa có đánh giá nào
Xe nước mía Nhật Duy bàn 1HP
Không có GH bán...
Hãng sản xuất:
NHẬT DUY
Công suất (kg/h):
0
Tốc độ (Vòng/phút):
25
Trọng lượng (kg):
100
Xuất xứ:
Việt Nam
Mới được đánh giá
Chưa có đánh giá nào
Nhật ký hành trình xuyên Châu Mỹ Latin bằng xe gắn máy
Giá bán:
Liên hệ gian hàng...
Loại sách:
Danh nhân - Thế giới
Số trang:
315
Kích cỡ:
14.5x20.5cm
Nhà xuất bản:
Trẻ
Tìm theo vần:
N
Hình thức bìa:
Bìa mềm
Chưa có đánh giá nào
Che Guevara - Nhật ký hành trình xuyên châu Mỹ La Tinh bằng xe gắn máy
Giá bán:
Liên hệ gian hàng...
Loại sách:
Văn học nước ngoài - Tuỳ bút, nhật ký, tự truyện, hồi ký
Số trang:
312
Kích cỡ:
14.5x20.5cm
Nhà xuất bản:
Trẻ
Tìm theo vần:
N
Hình thức bìa:
Bìa mềm
Chưa có đánh giá nào
<<
<
1
2
>
>>
Hỗ trợ vận chuyển
Hỗ trợ thanh toán online
Chấp nhận thanh toán
Điện thoại, viễn thông
Phụ kiện,thiết bị sửa chữa,...
Mobile
Thiết bị viễn thông
Dịch vụ viễn thông
Máy tính, linh kiện
Máy vi tính
Thiết bị cho máy tính
Máy văn phòng
Linh kiện, phụ kiện Laptop
Điện tử, điện máy
Thiết bị an ninh
Âm thanh
Đồ dùng trong bếp
Hình ảnh
Máy ảnh, máy quay
Thiết bị liên quan
Máy ảnh, máy quay
Dịch vụ chụp, rửa ảnh
Dịch vụ sửa chữa, thẩm định
Ô tô, xe máy, xe đạp
Ô tô (Xe hơi)
Xe máy, phụ tùng xe máy
Phụ tùng ô tô
Đồ chơi ô tô
Công nghiệp, Xây dựng
Thiết bị điện, nước
Xây dựng
Vật tư, thiết bị công nghiệp
Cơ khí chế tạo
Thời trang, phụ kiện
Thời trang nữ
Thời trang nam
Đồ trang sức
Đồng hồ đeo tay
Mẹ & Bé
Đồ dùng cho trẻ
Tắm gội, vệ sinh an toàn
Đồ cho bé khi ra ngoài
Đồ cho mẹ
Sức khỏe, sắc đẹp
Y tế, sức khỏe
Nước hoa - Mỹ phẩm khác
Chăm sóc da mặt
Đồ trang điểm
Đồ dùng sinh hoạt
Đồ dùng nhà bếp, phòng ăn
Các loại đồ khác
Đồ dùng cá nhân
Đồ điện gia dụng
Nội thất, ngoại thất
Nội thất không gian, tổng hợp
Nội thất phòng ngủ
Nội thất phòng khách
Đèn trang trí, chiếu sáng
Sách, văn phòng, quà tặng
Hoa, quà tặng, đồ chơi
Sách
Thiết bị văn phòng
Văn phòng phẩm
Thể thao
Bóng đá
Golf (gôn)
Tennis
Đồ lưu niệm
Dịch vụ, giải trí, du lịch
Du lịch
Dịch vụ vận tải, vận chuyển
In ấn
Game, đồ chơi
Thực phẩm, đồ uống
Đồ uống
Bánh kẹo, mứt
Thực phẩm tươi sống
Thực phẩm chín, qua chế biến
Vatgia.com - Sàn giao dịch thương mại điện tử hàng đầu Việt Nam
Mua hàng trực tuyến mang lại sự tiện lợi, chủ động, lựa chọn đa dạng, với các dịch vụ hỗ trợ mua hàng, bán hàng, thanh toán an toàn, giao hàng chuyên nghiệp.
Với phương châm “Luôn đặt mình vào địa vị khách hàng và đối xử trên mong đợi của họ”, Vatgia.com không ngừng nỗ lực, cải tiến đáp ứng nhu cầu mua sắm cho người tiêu dùng.
Vatgia đảm bảo cung cấp đúng thông tin cho đúng người, đúng lúc, đảm bảo thanh toán trực tuyến bảo mật an toàn, áp dụng hình thức vận chuyển nhanh phù hợp.
Rao vặt
|
Hỏi đáp
|
Review - Đánh giá
|
Lưu trữ rao vặt
|
Quà tết
|
Việc làm
|
Exciter 150
|
Dien thoai
|
Laptop
|
Mua ban oto
|
Xe may
|
iPhone 5
|
iPhone 5s
|
iPhone 6
|
iPhone 6 Plus
|
iPhone 4
|
iPhone 4s
|
Điện thoại iphone
|
Galaxy s5
|
Điện thoại samsung
|
HTC One
|
Điện thoại HTC
|
Nokia
|
Nokia lumia 625
|
Nokia lumia 520
|
Sony xperia z3
|
Sony xperia m
|
Sony xperia z1
|
Áo khoác đẹp
|
Áo khoác da
|
Áo khoác nam
|
Giày nam
|
Vest nam
|
Đầm công sở
|
Áo khoác nữ
|
Giày cao gót
|
Điện thoại sony
|
Bất động sản
|
Cho thue nha
|
Tìm việc
|
Máy lọc nước
|
Cách làm trắng da
|
Sim số đẹp
|
Cao dán
|
Bếp ga du lịch
|
Bộ đột
|
Tuốc nơ vít ( tô vít )
|
Máy phát hàn
|
Quạt ly tâm
|
Cẩu tháp
|
Điện thoại Trung Quốc
|
Bàn ghế trang điểm
|
Xe lu
|
Phụ kiện, đồ chơi máy nghe nhạc
Giới thiệu
|
Hướng dẫn
|
Quy chế hoạt động
|
Chính sách bảo mật thông tin
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 011032001615, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: UBND thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Tài khoản
Giỏ hàng
Đã xem
Ứng dụng

Server: Apache

Set-Cookie: u_nologin_id=2040417361; expires=Mon, 09-Nov-2015 03:32:23 GMT; path=/; httponly

Content-Encoding: gzip

Connection: close


text:
Tìm khách sạn Có hồ bơi phù hợp tại Hinesville. Xem thông tin, so sánh, nhận xét của khách và đặt phòng trực tuyến an toàn cùng Hotels.com. Với nhiều mức giá đa dạng, đảm bảo bạn có thể tìm được khách sạn phù hợp cho mình, bất kể đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Hinesville.
Khách sạn Có hồ bơi ở Hinesville
Tìm khách sạn có hồ bơi tại Hinesville
Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Hinesville
- Đặt nhiều nhất
Americas Best Value Inn Hinesville
20 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
19 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
13 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
12 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
11 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
10 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
9 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
8 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
8 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Bản đồ khách sạn có hồ bơi tại Hinesville
Địa danh
Phương tiện giao thông
Khu vực
Khách sạn Có hồ bơi tại Hinesville
=
Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Hinesville
- Đặt nhiều nhất
Americas Best Value Inn Hinesville
20 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
19 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
13 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
12 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
11 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
10 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
9 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
8 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
8 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
=

markdown:
Tìm khách sạn Có hồ bơi phù hợp tại Hinesville. Xem thông tin, so sánh, nhận xét của khách và đặt phòng trực tuyến an toàn cùng Hotels.com. Với nhiều mức giá đa dạng, đảm bảo bạn có thể tìm được khách sạn phù hợp cho mình, bất kể đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Hinesville.
# Khách sạn Có hồ bơi ở Hinesville
## Tìm khách sạn có hồ bơi tại Hinesville
## Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Hinesville
- Đặt nhiều nhất
Americas Best Value Inn Hinesville
20 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
19 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
13 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
12 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
11 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
10 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
9 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
8 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
8 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
![ Hinesville, Georgia, United States of America](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
![ Hinesville, Georgia, United States of America](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
Bản đồ khách sạn có hồ bơi tại Hinesville
## Địa danh
## Phương tiện giao thông
## Khu vực
## Khách sạn Có hồ bơi tại Hinesville
![ Hotels.com™ Rewards](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/common/hcomrewards/logos/rewards-logo-purple-no-moon-vi_VN.png)
=
![ Hotels.com™ Rewards](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/common/hcomrewards/logos/rewards-logo-white-no-moon-vi_VN.png)
## Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Hinesville
- Đặt nhiều nhất
Americas Best Value Inn Hinesville
20 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
19 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
13 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
12 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
11 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
10 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
9 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
8 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
8 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
![ Hotels.com™ Rewards](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/common/hcomrewards/logos/rewards-logo-purple-no-moon-vi_VN.png)
=
![ Hotels.com™ Rewards](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/common/hcomrewards/logos/rewards-logo-white-no-moon-vi_VN.png)

Server: Application-Server

Content-Language: vi-VN

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Pragma: no-cache

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Sun, 31-Jul-2016 03:41:36 GMT; Path=/


text:
Tìm một khách sạn Phù hợp với khách đi công tác phù hợp với nhu cầu của mình chưa bao giờ dễ dàng hơn. Tại Hotels.com, bạn có thể tìm, xem thông tin, hình ảnh khách sạn, nhận xét của khách hàng thực tế, so sánh giá và đặt phòng trực tuyến một cách an toàn. Những khách sạn Phù hợp với khách đi công tác tốt nhất tại Cornwall đang chờ đón bạn.
Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác tại Cornwall
Bản đồ khách sạn phù hợp với khách đi công tác tại Cornwall
Phương tiện giao thông
Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác tại Cornwall
=
Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Cornwall
Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác tại Cornwall
- Đặt nhiều nhất
Comfort Inn
Tốt 3,5 / 5 ( 204 nhận xét )
80 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Best Western Plus Parkway Inn & Conference Centre
Tuyệt vời 4,3 / 5 ( 137 nhận xét )
28 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Ramada Cornwall
Tuyệt vời 4,1 / 5 ( 210 nhận xét )
24 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Super 8 Motel Cornwall ON
Tốt 3,7 / 5 ( 128 nhận xét )
16 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Howard Johnson Cornwall
Trung bình 2,4 / 5 ( 84 nhận xét )
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác trong phạm vi 15 km tại Cornwall
Comfort Inn & Suites adj to Akwesasne Mohawk Casino
Tuyệt vời 4,5 / 5 ( 91 nhận xét )
64 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Akwesasne Mohawk Casino Resort
Tuyệt vời 4,6 / 5 ( 14 nhận xét )
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác trong phạm vi 20 km tại Cornwall
Super 8 Massena NY
Tốt 3,8 / 5 ( 141 nhận xét )
34 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Quality Inn Massena
Tốt 3,9 / 5 ( 37 nhận xét )
17 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác trong phạm vi 25 km tại Cornwall
Econo Lodge Massena
Tốt 3,8 / 5 ( 99 nhận xét )
45 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

markdown:
Tìm một khách sạn Phù hợp với khách đi công tác phù hợp với nhu cầu của mình chưa bao giờ dễ dàng hơn. Tại Hotels.com, bạn có thể tìm, xem thông tin, hình ảnh khách sạn, nhận xét của khách hàng thực tế, so sánh giá và đặt phòng trực tuyến một cách an toàn. Những khách sạn Phù hợp với khách đi công tác tốt nhất tại Cornwall đang chờ đón bạn.
# Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác tại Cornwall
![ Cornwall, Canada](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
![ Cornwall, Canada](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
Bản đồ khách sạn phù hợp với khách đi công tác tại Cornwall
## Phương tiện giao thông
## Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác tại Cornwall
![ Hotels.com™ Rewards](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/20.0/images/brands/hcom/core/common/hcomrewards/logos/rewards-logo-purple-no-moon-vi_VN.png)
=
## Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Cornwall
#### Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác tại Cornwall
- Đặt nhiều nhất
Comfort Inn
Tốt 3,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho133250/comfort-inn-cornwall-canada/#reviews) **204**nhận xét )
80 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Best Western Plus Parkway Inn & Conference Centre
Tuyệt vời 4,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho176657/best-western-plus-parkway-inn-conference-centre-cornwall-canada/#reviews) **137**nhận xét )
28 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Ramada Cornwall
Tuyệt vời 4,1 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho141764/ramada-cornwall-cornwall-canada/#reviews) **210**nhận xét )
24 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Super 8 Motel Cornwall ON
Tốt 3,7 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho205720/super-8-motel-cornwall-on-cornwall-canada/#reviews) **128**nhận xét )
16 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Howard Johnson Cornwall
Trung bình 2,4 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho150563/howard-johnson-cornwall-cornwall-canada/#reviews) **84**nhận xét )
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác trong phạm vi 15 km tại Cornwall
Comfort Inn & Suites adj to Akwesasne Mohawk Casino
Tuyệt vời 4,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho251570/comfort-inn-suites-adj-to-akwesasne-mohawk-casino-hogansburg-my/#reviews) **91**nhận xét )
64 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Akwesasne Mohawk Casino Resort
Tuyệt vời 4,6 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho484191/akwesasne-mohawk-casino-resort-hogansburg-my/#reviews) **14**nhận xét )
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác trong phạm vi 20 km tại Cornwall
Super 8 Massena NY
Tốt 3,8 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho142921/super-8-massena-ny-massena-my/#reviews) **141**nhận xét )
34 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Quality Inn Massena
Tốt 3,9 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho211893/quality-inn-massena-massena-my/#reviews) **37**nhận xét )
17 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn Phù hợp với khách đi công tác trong phạm vi 25 km tại Cornwall
Econo Lodge Massena
Tốt 3,8 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho127631/econo-lodge-massena-massena-my/#reviews) **99**nhận xét )
45 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Sun, 31-Jul-2016 03:35:43 GMT; Path=/


text:
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

markdown:
#
0 definitions
by
**David D Davidson Jr**
*We couldn't find any definitions by this author.*
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=3600, public

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: MISS


markdown:
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


text:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.×

markdown:
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate


text:
Vietnam Spanking
Vietnam Spanking
The Community For Vietnamese Spanking
Index
Calendar
Trợ giúp
Tìm kiếm
Tìm kiếm
Display results as :
Số bài
Chủ đề
Advanced Search
Thành viên
Nhóm
Đăng ký
Đăng Nhập
feeds
Vietnam Spanking
Thông báo
Không có chủ đề hay bài viết bạn yêu cầu
Free forum
|
©
phpBB
|
Free forum support
|
Liên hệ
|
Report an abuse
|
Sosblogs.com

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0


text:
Bạn đọc Thanh Bình (Quảng Ngãi): Nhiều trường quan tâm, chăm lo đến các phong trào của Đoàn Thanh niên, sẵn sàng bỏ kinh phí, thời gian, công sức để tổ chức các hoạt động Đoàn, tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho học sinh. Nhưng còn không ít trường thờ ơ, thiếu quan tâm những hoạt động bề nổi của Đoàn Thanh niên. Các trường này thường đưa ra những lý do như: không có kinh phí, ảnh hưởng việc học tập của học sinh... Theo chế độ Nhà nước, Bí thư Đoàn trường được hưởng phụ cấp 0,25% lương, dạy có hai tiết chuẩn; Phó Bí thư Đoàn trường dạy số tiết chỉ bằng một nửa tiết chuẩn của giáo viên. Tổ chức Đoàn trong trường học hiện nay vẫn thiếu vắng những cán bộ Đoàn có năng lực, tâm huyết với hoạt động Đoàn. Công tác Đoàn thường làm theo kiểu thời vụ, mang tính hình thức, đối phó. Phong trào Đoàn không có gì nổi bật, song hầu hết các trường đều được công nhận cơ sở Đoàn vững mạnh, xuất sắc, toàn diện. Điều đó nói lên rằng công tác kiểm tra, công nhận của Đoàn cấp trên biểu hiện rõ sự dễ dãi, hời hợt, đánh giá chưa thực chất, chạy theo thành tích.
Bạn đọc Hồ Hải Hà (Khánh Hòa): Hiện nay, ở một số nơi cho thấy Đoàn trường không còn giữ được bản sắc là một đoàn thể chính trị-xã hội và tự nguyện của tuổi trẻ. Nhiều Đoàn trường hoạt động cầm chừng, hoặc được sử dụng như một bộ phận giám thị để quản lý học sinh, sinh viên. Việc phát triển, kết nạp Đoàn viên chú ý đến số lượng, chỉ tiêu được giao hơn là chất lượng. Sinh hoạt Đoàn bị đồng hóa với những sinh hoạt hành chính khác. Ban chấp hành Đoàn thường là các giáo viên trẻ kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản về công tác thanh niên, thiếu niên cũng như kỹ năng tổ chức phong trào... Phần lớn các buổi sinh hoạt thường kỳ của chi đoàn đều diễn ra trong lớp học, nhiều buổi sinh hoạt bị biến thành tiết ôn tập hoặc nói chuyện phiếm.
Bạn đọc Phan Hữu Nhân (Đà Nẵng): Để tổ chức Đoàn Thanh niên trong các trường học phát huy được vai trò, thế mạnh của mình, trước hết cần có sự quan tâm, phối hợp chặt chẽ của lãnh đạo nhà trường, hội phụ huynh học sinh, Đoàn thanh niên địa phương... Các cán bộ Đoàn trường dù là chuyên trách hay kiêm nhiệm phải là những thầy giáo, cô giáo trẻ, nhiệt huyết, trách nhiệm hay những học sinh, sinh viên gương mẫu, học giỏi, năng nổ, sẵn sàng cống hiến cho tổ chức Đoàn. Đồng thời, họ phải được đào tạo chu đáo về những kỹ năng căn bản trong công tác lãnh đạo, tổ chức các hoạt động của thanh niên.
Hôm nay, 1/8, các trường đại học bắt đầu…
Sắm laptop HP, rinh quà ngay
Hẹn đến trại hè năng lượng Milo năm sau!.
Giải mã cơn sốt máy lọc nước Nano Ozone
ĐH Văn Hiến cam kết không tăng học phí cho…
Chỉ còn 4 NGÀY VÀNG mua HÀNG XẢ KHO tại…
'Mẹo' tính điểm nộp đơn xét tuyển ĐH
Cộng đồng mạng sôi sục vì cô giáo "Bọ Cạp"
Điểm xét tuyển khối trường kinh tế cao hơn sàn
Hôm nay (01/8), bắt đầu nộp hồ sơ xét tuyển đại học, cao đẳng
Nguyện vọng 1 chỉ xét vào một trường
Tạo mục mới Top mục tự tạo
Nhúng Baomoi vào web của bạn
Thống kê & So sánh báo điện tử
Việc tổng hợp và sắp xếp các thông tin trên Báo Mới đều được thực hiện tự động bởi một chương trình máy tính.
Giấy phép số 46/GP-TTĐT cấp ngày 13/01/2012
Báo Mới có bản quyền thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ EPI.

Cache-Control: no-cache


text:
Ban tổ chức đã chuẩn bị chu đáo trong đón tiếp, lo ăn nghỉ cho các thí sinh. Trước đó, các thí sinh đã đến viếng và dâng hương tại Nhà lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi, Nghĩa trang liệt sĩ huyện Điện Bàn và Nhà lưu niệm Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ; tham gia các hoạt động xã hội, Festival Di sản Quảng Nam, bảo vệ môi trường, diễu hành đường phố và đấu giá các món quà mang bản sắc dân tộc. Tại vòng chung kết, các thí sinh sẽ thi ứng xử, thi tài năng, thi trang phục dân tộc, trang phục dạ hội và áo tắm. Đêm chung kết đăng quang Hoa hậu diễn ra tối 26-6.
Hội thảo khoa học "Then Tày - Nùng - Thái xưa và nay"
Tại Hà Nội, Viện Âm nhạc vừa tổ chức Hội thảo khoa học "Then Tày - Nùng - Thái xưa và nay". Tham dự, có nhiều nhà quản lý, nhà khoa học, nhà nghiên cứu về nghệ thuật hát then cùng các đại biểu của 11 trong số 12 địa phương có di sản then. Hội thảo lấy ý kiến nhằm xây dựng hồ sơ quốc gia trình UNESCO đề nghị công nhận di sản then là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2015. Tại hội thảo hơn 20 ý kiến của các đại biểu đã tập trung vào các vấn đề: lịch sử và đặc trưng của di sản then; vị trí, vai trò thái độ ứng xử và các hoạt động của cộng đồng đối với di sản then hiện nay...
Chung kết Giải bóng rổ U17 quốc gia - Cúp Cool Air năm 2013
Sau khi kết thúc vòng loại, 17 đội bóng rổ xuất sắc nhất Việt Nam ở lứa tuổi U17 đã tham gia thi đấu vòng chung kết tại Nhà thi đấu TDTT thành phố Cần Thơ từ ngày 15 đến 19-6. Vào vòng chung kết có 17 đội bóng (tám đội nam và chín đội nữ) được chia thành hai bảng nam (mỗi bảng bốn đội, thi đấu vòng tròn một lượt xác định hai đội nhất, nhì vào bán kết); ba bảng của nữ (mỗi bảng ba đội, thi đấu vòng tròn một lượt, xác định ba đội nhất bảng và đội nhì có thành tích tốt nhất vào bán kết). Giải bóng rổ U17 quốc gia năm nay là mùa giải thứ tư liên tiếp được Liên đoàn Bóng rổ Việt Nam, báo Thiếu niên tiền phong, Ban Thanh niên trường học Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức cùng nhãn hàng Sing-gum Cool Air.
Đào tạo nghề làm tóc miễn phí cho phụ nữ khó khăn
Ngày 14-6, Trung tâm đào tạo thợ tóc chuyên nghiệp của Dự án "L’Oreal "Làm đẹp để sống - Sống để làm đẹp" đã khai giảng khóa học đào tạo nghề tóc miễn phí cho phụ nữ khó khăn ở Hà Nội và các tỉnh phía bắc. Dự án được thành lập nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập của Tập đoàn L’Oreal trên toàn cầu vào năm 2009. Đây là chương trình đào tạo nghề tóc miễn phí dành cho những phụ nữ nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, độ tuổi từ 18 đến 35 tuổi nhằm trang bị cho họ nghề nghiệp ổn định trong tương lai. Chương trình đào tạo trong sáu tháng do các chuyên gia tóc ở trong nước và nước ngoài giảng dạy. Toàn bộ chi phí đào tạo do L’Oreal Việt Nam tài trợ. Sau khi tốt nghiệp, học viên sẽ được giới thiệu việc làm.
Ba tháng chi trả 24 tỷ đồng cho bản quyền tác giả âm nhạc
Theo Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam, chỉ riêng quý I năm 2013, trung tâm đã chi trả hơn 24 tỷ đồng tới các tác giả là chủ sở hữu tác phẩm, trong đó có danh sách tốp 100 người nhận từ 22 triệu đến 187 triệu đồng. Thời gian qua, mặc dù trung tâm gặp nhiều khó khăn, nhưng vẫn nỗ lực, kiên trì bền bỉ tìm kiếm và linh hoạt trong các hoạt động nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của các tác giả âm nhạc. Những việc làm và hoạt động của trung tâm góp phần hỗ trợ sáng tạo nghệ thuật, tuyên truyền phổ biến pháp luật về quyền tác giả tại các tỉnh, thành phố trong cả nước; tăng cường hợp tác quốc tế; mở rộng thành viên trong nước và thế giới... Hiện nay, số lượng các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả ủy thác cho trung tâm lên tới 2.558 thành viên.
Chương trình xúc tiến du lịch "Amazing photo tour"
"Amazing Photo Tour" là chương trình xúc tiến và quảng bá du lịch, do Tạp chí Travellive và Văn phòng Tổng cục Du lịch Hàn Quốc tại Việt Nam tổ chức ba tháng một lần hướng tới du khách Việt Nam. Chương trình gồm một chuỗi hành trình, trong đó hành trình số 1 khởi hành từ ngày 17-6, tới Bu-san và đảo Giê-giu (Hàn Quốc). Hành trình có sự tham gia của nhiều phóng viên và Á hậu Việt Nam 2012 Hoàng Anh. Kết quả của hành trình này sẽ được thực hiện qua các hoạt động: triển lãm ảnh và loạt bài viết chia sẻ kinh nghiệm và cảm nhận du lịch trên các báo và tạp chí, trong đó có năm tập phim truyền hình thực tế, dự kiến phát sóng trên Đài truyền hình Việt Nam. Theo kế hoạch, tháng 9-2013, hành trình số 2 sẽ giới thiệu về Xa-bát, nơi có nhiều điểm du lịch danh tiếng của Ma-lai-xi-a.
Mười món ăn dưỡng sinh trị đau bụng mạn tính
Sắm laptop HP, rinh quà ngay
Phố hoa
Nam Phong "đọ" vẻ đẹp trai với Đoàn Thanh Tài
Giải mã cơn sốt máy lọc nước Nano Ozone
Chỉ còn 4 NGÀY VÀNG mua HÀNG XẢ KHO tại…
Chen lấn hỗn loạn giành chỗ lên tàu rời Cô Tô
Vén màn bí ẩn sau chuyện "bùa ngải" trong showbiz Việt
Chị gái Ngọc Trinh ăn diện gợi cảm, khoe vòng 1 'bốc lửa'
Hà Hồ chân dài miên man, Tóc Tiên khoe vòng 1 nóng bỏng
Nữ sinh Hà Thành chào tuổi 20 bằng bộ ảnh cực gợi cảm
Tạo mục mới Top mục tự tạo
Nhúng Baomoi vào web của bạn
Thống kê & So sánh báo điện tử
Việc tổng hợp và sắp xếp các thông tin trên Báo Mới đều được thực hiện tự động bởi một chương trình máy tính.
Giấy phép số 46/GP-TTĐT cấp ngày 13/01/2012
Báo Mới có bản quyền thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ EPI.


text:
Phim cap 3, the gioi phim nguoi lon online
Click +1 De xem phim nhanh hon
Home -
Tình Dục Là Chuyện Nhỏ 3
Catergory:
Cat 3 Korea - Other
Starring:
Views:
955504
Parts:
3
,
Tags:
xem phim tinh duc la chuyen nho 3
,
download tinh duc la chuyen nho 3
,
watch Tình Dục Là Chuyện Nhỏ 3
,
xem tinh duc la chuyen nho 3 online
,
watch Tình Dục Là Chuyện Nhỏ 3 online
,
dvd Tình Dục Là Chuyện Nhỏ 3
,
phim cap 3 tinh duc la chuyen nho 3
,
tinh duc la chuyen nho 3
Tình Dục Là Chuyện Nhỏ 3
Similar Videos - Tình Dục Là Chuyện Nhỏ 3
Cô Thực Tập Quyến Rũ - Hot For Teacher (VietSub)
333565
views
Erotic Tow Cops
346833
views
Delicious Affair 2012
456670
views
Milae - Korea Movie
2174408
views
Plum Blossom - Thời Thanh Xuân 2000 (Vsub)
1099341
views
Erotic University
521167
views
Phim Cap 3 HQ - Nàng Đê Chang Kưm New Update Link
858084
views
The Blackberry Thai 2010
923302
views
Giấc Mơ Tình Ái - Wet Drems - Viet sub- Sexy Comedy
786355
views
Song Hoa Điếm 18+ (Eng Sub)
804588
views
Copyright 2008.
Phim88.NET
. All rights reserved.
Coi Phim Online
|
Login
|
Forum Phim cap 3 Online
|
Privacy Policy
|
the gioi phim online
|
Phim88
Cuộc Chiến Ngai Vàng 1
Cuộc Chiến Ngai Vàng 2
spartacus blood and sand
band of brothers
phim cap 3
Naruto Shippuuden
phim online
Quang cao/Advertise

Content-Type: text/html

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

X-Turbo-Charged-By: LiteSpeed

Server: cloudflare-nginx


text:
Từ con đập Xayaburi tới Don Sahong, cả hai công trình đã liên tục gây tranh cãi và chống đối từ nhiều phía trong suốt mấy năm qua.
pmu18-tape-recorded
Băng ghi âm các cuộc trả lời thẩm vấn của anh Nguyễn Ngọc Quang, một thành viên Khối 8406, với công an Việt Nam.
Sự kiện Trung Quốc thiết lập đơn vị hành chính để quản trị hai quần đảo Hòang Sa và Trường Sa, mới được công bố vài ngày nay, đang gây căm phẫn trong công luận người Việt trong và ngoài nước.
Khối 8406 là tên gọi của một nhóm các nhà vận động dân chủ hóa Việt Nam. Tên "Khối 8406" xuất phát từ ngày nhóm này công bố tuyên ngôn 8 tháng 4, 2006. Chính phủ VN cho rằng các hoạt động của nhóm này vi phạm pháp luật và đã kết án một số thành viên.

Server: Zope/(2.13.22, python 2.7.6, linux2) ZServer/1.1

X-Cache-Lookup: HIT from localhost:8100

Via: 1.1 localhost (squid/3.3.8)


text:
Ghi rõ nguồn gốc nếu bạn copy từ Thời trang hàng hiệu Quang Thăng
Mua hàng & Thanh toán | Giao hàng & Nhận hàng | Chính sách bảo hành | Chính sách Đổi trả và Hoàn tiền | Quy định về Bảo mật thông tin

Server: LiteSpeed