markdown:
# Vật Lý Nguyên Tử Và Hạt Nhân
Chia sẻ: Phan Thi Ngoc Giau | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:84
![](images/blank.gif)
![](images/blank.gif)
lượt xem 53
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2012/20120106/giauphan89/80x100/8961340774001.jpg)
##
Vật Lý Nguyên Tử Và Hạt Nhân
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Tới thế kỉ XIX quan niệm về nguyên tử là phần tử cuối cùng không phân li được do Đêmôcrít đề xướng từ thế kỉ thứ V, trước công nguyên đã không thể tồn tại được nữa. Bởi vì ngay từ sự kiện khám phá ra các hạt electron (1897) đã cho người ta nhận thấy rằng nguyên tử phải có những thành phần và những cấu trúc nhất định. - Năm 1903 nhà vật lý người Anh Tômxơn (Thomson) đã đưa ra mô hình nguyên tử cụ thể đầu tiên....
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Vật Lý Nguyên Tử Và Hạt Nhân
- Khoa Sư Phạm Vật Lý Nguyên Tử Và Hạt Nhân Tác giả: Trần Thể
- Chương I: Cấu trúc nguyên tử theo lý thuyết cổ điển Mẫu nguyên tử Thomson và thí nghiêm Rutherford về tán xạ hạt a 1.MẪU NGUYÊN TỬ THOMSON. - Tới thế kỉ XIX quan niệm về nguyên tử là phần tử cuối cùng không phân li được do Đêmôcrít đề xướng từ thế kỉ thứ V, trước công nguyên đã không thể tồn tại được nữa. Bởi vì ngay từ sự kiện khám phá ra các hạt electron (1897) đã cho người ta nhận thấy rằng nguyên tử phải có những thành phần và những cấu trúc nhất định. - Năm 1903 nhà vật lý người Anh Tômxơn (Thomson) đã đưa ra mô hình nguyên tử cụ thể đầu tiên. Theo Thomson, nguyên tử có dạng hình cầu với kích thước vào bậc Angstron (1Å = 10-10m). tích điện dương dưới dạng một môi trường đồng chất, còn các elctrron thì phân bố rải rác và đối xứng bên trong hình cầu đó (hình 1-1). - Điện tích dương của môi trường và điện tích âm của các electron bằng nhau để đảm bảo tính trung hoà về điện của nguyên tử. Mô hình này còn được gọi là mẫu nguyên tử “bánh hạt nhân”. - Trong thời gian dài mẫu nguyên tử của Tômxơn có vẻ như hợp lý. Như sau kiểm nghiệm lại mẫu bằng cách cho những hạt đi xuyên sâu vào bên trong hạt nhân thì kết quả khác so với đoán nhận lý thuyết theo mẫu Thomson. 2. THÍ NGHIỆM RUDÔPHO VỀ TÁN XẠ HẠT . - Các nhà khoa học dùng một nguồn phóng xạ tự nhiên phát ra chùm hạt anpha (α) có vận tốc lớn. Các hạt này là các nguyên tố Hêli đã mất 2 electron, vì vậy nó có điện tích (+2e). Sơ đồ thí nghiệm được bố trí như hình vẽ (1-2) - Chùm hạt α đi qua một khe hẹp đập vào một lá vàng mỏng, phía sau lá vàng là màn huỳnh quang, phủ lớp Sunfit kẽm nó cho ta một dấu hiệu loé sáng khi có hạt a đập vào. - Theo dự đoán hầu hết các hạt a sẽ xuyên qua lá vàng. Kết quả này dựa theo mẫu nguyên tử Tômxơn là nguyên tử có các điện tích dương phân bố đều
- trong nguyên tử. Như vậy các hạt a chỉ chịu tác dụng của điện trường rất yếu, và coi như không chịu ảnh hưởng gì khi đi qua lá vàng, do vậy mà phương chuyển động ban đầu không thay đổi. Thế nhưng kết quả thí nghiệm hoàn toàn khác với dự đoán. Kết quả thí nghiệm là: Đa số các hạt a bay thẳng, xuyên qua lá vàng, nhưng số ít bị lệch với những góc rất lớn, thậm chí có hạt bay trở lại. Kết quả thí nghiệm mâu thuẫn với mẫu nguyên tử Tômxơn. Như vậy để giải thích được hiện tượng này thì phải giả thuyết rằng trong nguyên tử phải có một điện trường cực mạnh mới có thể làm cho các hạt a bị lệch so với góc lớn. Từ đó Rudopho bỏ mẫu nguyên tử Tônxon và co ràng các điện tích dương trong nguyên tử phải tập trung lại trung tâm của nguyên tử và được gọi là hạt nhân của nguyên tử. Như vậy mẫu nguyên tử của Rudopho được hình dung gồm hạt nhân ở giữa tại đó tập trung toàn bộ điện tích dương và gần như toàn bộ khối lượng của nguyên tử, xung quanh có các electron chuyển động. Với mô hình như vậy có thể giải thích được hiện tượng tán xạ của chùm hạt a. Vì kích thước hạt nhân nhỏ hơn rất nhiều so với kích thước nguyên tử, nên đại bộ phận các hạt a xuyên qua được và đi thẳng, chỉ những hạt nào đi gần sát hạt nhân mới chịu lực đẩy tĩnh điện, rất mạnh làm cho nó có thể lệch hướng bay với góc lệch đáng kể. 3. LÝ THUYẾT TÁN XẠ HẠT a TRÊN NGUYÊN TỬ, CÔNG THỨC TÁN XẠ (RUDƠPHO): - Từ mẫu nguyên tử nêu trên Rudơpho đã thiết lập công thức cho phép tính toán được số hạt α bị tán bởi một lá kim loại mỏng. - Giả thiết hạt α và hạt nhân đều là những điện tích điểm và tương tác ở đây là tương tác Culong. Các electron có khối lượng rất nhỏ nên có thể bỏ qua tương tác của chúng. Bài toán còn lại chỉ là tương tác của hai vật và đó chính là 2 điện tích điểm mang điện tích dương. Ngoài ra còn giả thiết rằng hạy nhân nguyên tử được coi là đứng yên vì bia đứng yên. Hãy xét chùm hạt α có động năng T từ xa bay về phía hạt nhân. Khi đó khoảng cách từ hạt nhân đến phương chuyển động của hạt a, nếu như không có lực tác dụng giữa chúng được định nghĩa bằng khoẳng cách nhìn b, đóng vai trò như một thông số va chạm, có liên quan đến góc tán xạ θ. Là góc giữa
- phương tới ban đầu và phương bị lệch của hạt α. Vì vậy khi hạt tới gần hạt nhân lực đẩy Culong tăng lên rất nhanh và một phần động năng của hạt a chuyển thành thế năng Culong: U= k với qui ước thế năng ở bằng 0. Theo cơ học dưới tác dụng của lực đẩy xuyên tâm hạt a sẽ chuyển động theo một quỹ đạo Hypecbol mà hạt nhân là một trong hai tiêu điểm. Góc tán xạ q là góc hợp bởi hai đường tiệm cận của nhánh Hypecbol đó (hình 1-3). Nó liên hệ với khoảng cách nhắm b theo công thức sau: cotg = (1-1) Không thể xác nhận trực tiếp công thức trên bằng thực nghiệm vì không được khoảng nhắm b. Trước hết ta nhận xét rằng một hạt α tiến gần lại hạt nhân với khoảng nhắm b sẽ bị tán xạ theo góc θ xác định như trên. Nếu khoảng nhắm nhỏ hơn b, thì góc θ sẽ lớn hơn. Hay một hạt a bay theo phương nào đó trong phạm vi diện tích hình tròn πb2 bao quanh một hạt nhân, chắc chắn sẽ tán xạ với góc lớn hơn θ. Diện tích s=πb2 gọi là tiết diện của tương tác. Xét tấm kim loại có bề dày d, chưa n nguyên tử trong một đơn vị thể tích (mật độ diện tích) sẽ là nd và một chùm hạt α tới lá kim loại có điện tích A sẽ bao quanh ndA hạt nhân. Tiết diện tương tác tổng cộng sẽ bằng sndA. Từ đó suy ra hệ số tỷ lệ u của các hạt α tới bị tán xạ với góc lớn hơn θ được định nghĩa: u = n.d.π.b2 .
- Rút b từ (1-1) cotg2 u = π.n.d. (2-1) ( Giả thuyết lá kim loại đủ mỏng để tiết diện tương tác của các hạt nhân không che khuất lẫn nhau). Để có thể tiến hành thí nghiệm nhằm xác định kết quả tính toán sôa hạt a tán xạ. Ta hãy xét tỷ lệ hạt dU tán xạ trong góc giữa q + dq. Lấy vi phân (2-1). =π.n.d. . (3-1) Khi đó những hạt a tán xạ giưa góc θ+dθ, sẽ phải đi qua một đới cầu có bề rộng r.dθ. (hình 1-4) (Với r bán kính hình cầu), bán kính của đới cầu là r.sinθ, do đó diện tích ds của màn mà số hạt a tán xạ trong khoảng góc q và q+dq sẽ đi qua là: ds = 2π.r2sinθ.dθ = 4π2sin dθ. cos Hình 1 - 4 Nếu gọi N0 là toàn bộ số hạt a đi qua lá vàng trong quá trình tiến hành thí nghiệm thì số hạt a tán xạ theo hướng q trong khoảng góc dq là N0dU. Vậy số hạt N(q)đập vào một đơn vị diện tích của màn với góc tán xạ q sẽ là:
- hay: N(θ)= (4-1) Công thức (4-1) gọi là công thức tán xạ Ruđơpho. Đại lượng N(q) sẽ đo được từ thí nghiệm. Hoặc là đại lượng: N(θ). sin4 = const. Kết quả của thí nghiệm hoàn toàn phù hợp với tính toán lý thuyết của Ruđơpho và lý thuyết về hạt nhân được khẳng định. Mẫu hành tinh nguyên tử, kích thước hạt nhân. 1. MẪU HÀNH TINH NGUYÊN TỬ: Ta có thể hình dung tổng quát về mẫu nguyên tử Ruđơpho như sau: Nguyên tử gồm một hạt nhân chiếm một thể tích cực nhỏ ở chính giữa, tại đó tập trung điện tích dương và gần như toàn bộ khối lượng của nguyên tử. Xung quanh hạt nhân có các electron chuyển động, tổng điện tích âm của các electron bằng tổng các điện tích dương của hạt nhân. Nếu số electron của nguyên tử là Z thì điện tích dương của hạt nhân là +Ze. Số Z chính là nguyên tử số của các nguyên tố. Như vậy có thể nói rằng sự sắp xếp thứ tự của các nguyên tố hoá học trong hệ thống tuần hoàn Mendeleep thực chất là do số electron của mỗi nguyên tố đó qui định. Ngoài ra người ta cũng cho rằng các electron quay quanh hạt nhân trên những quỹ đạo Elip, giống như chuyển động của các hành tinh quanh mặt trời trong thái dương hệ. Vì thế mẫu nguyên tử của Ruđopho còn được gọi là mẫu hành tinh nguyên tử. Sự khác biệt duy nhất giữa hai hệ thống chỉ là lực tương tác. Với nguyên tử là lực hút tĩnh điện còn với thái dương hệ là lực hấp dẫn.
- 2. KÍCH THƯỚC HẠT NHÂN. Ở phần trên ta đã chỉ rằng bán kính của hạt nhân rất nhỏ so với bán kính nguyên tử, nhỏ hơn hàng ngàn lần, và chính kết quả thí nghiệm cũng xác nhận điều này. Bởi vì trong thí nghiệm của Ruđơpho, khi đếm số hạt tán xạ trong góc (θ ), tức là các hạt có khoảng cách nhắm b rất nhỏ (nhỏ hơn giá trị giới hạn). (T: động năng) Thì kết quả sai lệch rất nhiều so với lý thuyết. Từ đó suy ra ở khoảng cách r đối với hạt nhân, định luật về tương tác tĩnh điện không còn đúng nữa, mà thay vào đó là một tương tác mới, đặc biệt chỉ tồn tại trong phạm vi hạt nhân. Như vậy giá trị b0 được coi là kích thước hạt nhân. Nó có giá trị trong khoảng 10-13 - 10-14m. Tức là nhỏ hơn từ 1013 - 1014 một ngàn đến một vạn lần so với nguyên tử. Tuy nhiên từ mẫu nguyên tử Ruđpưpho cũng nảy sinh một số mâu thuẫn không thể giải thích nổi. Trước hết theo điện động lực học một hạt nhân chuyển động có gia tốc (electron chuyển động quay) sẽ bức xạ liên tục sóng điện từ với tần số bằng tần số quay quanh hạt nhân. Như vậy phổ của nguyên tử phải là phổ liên tục, nhưng thực nghiệm lại xác nhận phổ nguyên tử là phổ vạch. Thứ hai là: Khi electron bức xạ điện từ liên tục thì năng lượng của nó cũng giảm liên tục, dẫn đến kết quả là quỹ đạo của các electron bị thu hẹp dần theo đương xoáy ốc cuối cùng rơi vào hạt nhân và nguyên tử bị phá huỷ. Nhưng thực tế lại cho thấy các nguyên tử lại tồn tại bền vững. Những mâu thuẫn trên đòi hỏi phải xây dựng lý thuyết mới có đủ cơ sở để giải thích các tồn tại trên. Phương pháp quan trọng để nghiên cứu cấu trúc nguyên tử là nghiên cứu quang phổ do các nguyên tử phát ra. Quy luật quang phổ nguyên tử Hydrô Cuối thế kỉ 19, khi nghiên cứu quang phổ, người ta thấy các bước sóng trong phổ nguyên tử hợp thành những dãy vạch quang phổ xác định được gọi là dãy quang phổ. Banme(Balmer) là người đầu tiên thiết lập được công thức kinh nghiệm có thể xác định chính xác tất cả các bước sóng thuộc vùng ánh sáng nhìn thấy của phổ nguyên tử Hydro. Vì vậy dãy này được gọi là dãy Banme. Vạch có bước sóng dài nhất và rõ nhất là có bước sóng 6564 Å (kí hiệu là Hα), vạch tiếp theo: 4863,4 Å (kí hiệu Hβ). Bước sóng càng giảm các vạch càng sít gần nhau, và cường độ sóng càng yếu dần, cho tói vạch không phân biệt rõ được nữa mà chỉ là một dải mở. Công thức tính bước sóng của dãy Banme là:
- . n = 3,4,5,… (3-1) R là hằng số gọi là hằng số Ritbeé (Ridberd), có giá trị R=1,096776.107 m-1. Vạch Hα ứng với n=3; Hβ ứng với n=4; Hγ ứng với n=5 … vạch giới hạn ứng với n= . Ngoài dãy Banme người ta còn tìm thấy dãy phổ, thuộc những vùng ngoài ánh sáng nhìn thấy. Với mỗi dãy đều có công thức tương tự như công thức dãy Banme. Trong vùng tử ngoại là dãy Laiman (Lyman) với các bước sóng. n=2,3,4…… (3 -2) Trong vùng hồng ngoại có dãy Pasen (Paschen) theo công thức n=4,5,6 …… (3 - 3) Trong vùng hồng noại xa có dãy Braket(Brackett) và Phun(Pfund) theo công thức: n=5,6,7, … (3 - 4) n=6,7,8,… (3 - 5) Tất cả các công thức trên được viết dưới dạng công thức Banme tổng quát: nk>n1 . (3 - 6) Giữ nguyên n1 thay đổi nk ta tìm được bước sóng của các vạch trong cùng dãy, còn nếu thay đổi n1 và nk ta được các bước sóng của mọi dãy khác nhau. Sự tồn tại một quy luật trật tự đáng chú ý như vậy trong quang phổ nguyên tử Hydro, cũng như trong các ion tương tự là những bằng chứng khẳng định phải có một lý thuyết nhất định về cấu trúc nguyên tử.
- Thuyết Bo (Borh) Dựa trên những thành công của lý thuyết Plăng (Plack) và Anhstanh (Einstein), nhà vật lý người Đan Mạch N.Bo đã đề ra một lý thuyết mới về cấu trúc nguyên tử, nhằm khắc phục những mâu thuẫn mà mẫu hành tinh nguyên tử của Ruđơpho không giải quyết được. Thuyết Bo được phát biểu bằng 2 định đề với ý nghĩa là thừa nhận chúng như những tiên đề trong toán học: 1. Định đề I: (định đề về trạng thái dừng của nguyên tử) Nguyên tử chỉ tồn tại trong những trạng thái dừng có năng lượng xác định và gián đoạn hợp thành một chuỗi các giá trị E1, E2, …,En. Trong trạng thái dừng, các electron không bức xạ năng lượng và chỉ chuyển động trên những quỹ đạo tròn gọi là quỹ đạo lượng tử, có bán kính thoả mãn điều kiện sau đây (gọi là điều kiện lượng tử hoá của Bo) về môme động lượng. L= mvr = nħ (4 - 1) Trong đó ħ là hằng số Plăng rút gọn: ħ= Js và n là những số nguyên: n=1,2,3,… 2. Định luật II: (định đề về cơ chế hấp thụ và cơ chế bức xạ của nguyên tử). Nguyên tử chỉ hấp thụ hay phát xạ năng lượng dưới dạng bức xạ điện từ, khi đó nó chuyển từ trạng thaí dừngnày sang trạng thái dừng khác (tức là ứng với sự chuyển của các electron từ quỹ đạo dừng này sang trạng thái dừng khác). Tần số v của bức xạ điện từ mà nguyên tử hấp thụ hoặc phát xạ đựơc xác định bằng biểu thức: . (4 - 2) Với E1,Ek là năng lượng ứng với trạng thái đầu và cuối. Ta có: E1 - Ek>0 : quá trình phát xạ E1 - Ek <0 : quá trình hấp thụ. Ta có thể biểu diễn hai định đề Bo trên một sơ đồ gọi là sơ đồ mức năng lượng (hình1-6)
- Mỗi đường nằm ngang song song ứng với mộy mức năng lượng gián đoạn của trạng thái dừng khác được biểu diễn bằng một mũi tên thẳng đứng giữa hai mức năng lượng. Như vậy nếu thừa nhận hai định đề của Bo sẽ xoa bỏ ngay được các mâu thuẫn của mẫu nguyên tử Ruđơpho: Đó là nguyên tử luôn bền vững và quang phổ nguyên tử phải là quang phổ vạch. Cấu trúc Hydrô theo thuyết Bo, đánh giá thuyết Bo(Borh) 1. NGUYÊN TỬ HYDRO: Vận dụng hai định đề của lý thuyết Bo, ta khảo sát bài toán về cấu trúc nguyên tử Hydro; đó là nguyên tử đơn giản nhất, chỉ có một electron ở lớp vỏ ngoài cùng. Hạt nhân có khối lượng lớn được coi là đứng yên, khi đó electron chuyển động trên quỹ đạo tròn quanh hạt nhân chịu tác dụng của lực hút Culong từ hạt nhân đóng vai trò lực hướng tâm. Áp dụng định luật Niutơn: (5-1) Năng lượng của nguyên tử bao gồm động năng của electron và thế năng tương tác tĩnh điện của hệ hạt nhân - electron. (5-2) Từ biểu thức (5-1) ta có: Thay vào E ta có: Năng lượng toàn phần có giá trị âm là kết quả tất nhiên, nó biểu hiện điều kiện liên kết giữa hạt nhân và electron để tạo thành nguyên tử bền vững. Đến đây, nếu sử dụng thêm điều kiện lượng tử hoá Bo, ta sẽ được những kết quả hoàn toàn mới chưa hề gặp trong vật lý cổ điển.
- Thật vậy: Ta có: (5-4) Bán kính các quỹ đạo tăng theo bình phương các số nguyên và chỉ những quỹ đạo có bán kính thoả mãn (5-4) mới là được phép: Đặt: (5-5) Ta có thể viết: r=ao; r2=4a0; r3=9ao; v.v… với ao được gọi là bán kính Bo lớn nhất. Vậy vận tốc của electron sẽ là: (Thay r vào: mvr=n ) Ta được: (5-6) Vận tốc tỷ lệ nghịch với các số nguyên, suy ra bán kính quỹ đạo càng lớn thì vận tốc càng nhỏ và ngược lại. Trên mỗi quỹ đạo vận tốc của electron là không đổi, quỹ đạo là ổn định và năng lượng không thay đổi giống như định đề Bo. Về năng lượng ta có: thay rn vào E. Như vậy năng lượng của nguyên tử không thể có mọi giá trị tuỳ ý, mà nó chỉ nhận một giá trị xác định và gián đoạn. Các số nguyên n đóng vai trò quyết định tính gián đoạn của năng lượng nguyên tử. Vì vậy gọi n là lượng tử số chính. Trở lại đường mức năng lượng như hình 1-6, đường thấp nhất biểu hiện trạng thái cơ bản ững với n=1. Những đường nằm phía trên biểu diễn mức năng lượng kích thích. ………
- Năng lượng càng cao, khoảng cách giữa các mức càng xít lại gần nhau, tới chỗ không còn phân biệt được hai mức kề nhau nữa. Khi n= có . Đó là trạng thái có năng lượng cao nhất của nguyên tử, và đó cũng là trường hợp khi electron đi ra xa vô hạn. Ta nói nguyên tử bị ion hoá. Gọi là mức năng lượng ở trạng thái kích thích. là mức năng lượng ở trạng thái thấp hơn trạng thái kích thích. Quá trình phát xạ là: (5-9) Thay giá trị của E. (5-10) (5-10) Với nk>n1 (Enk>En1) Công thức trên xác định bước sóng của phổ phát xạ của nguyên tử Hydro có dạng giống như công thức Banme tổng quát. Và hằng số Ritbec m-1 (5-11) Các số nguyên trong công thức Banme, biểu diễn số thứ tự của các trạng thái dừng của nguyên tử. 2.CÁC ION TƯƠNG TỰ HYDRO: Bài toán nguyên tử Hydro, hoàn toàn có thể áp dụng cho các ion tương tự như : He+, Li++; Be+++; v.v… Với hạt nhân mạng điện tích +Ze, điều này dẫn đến kết quả bán kính quỹ đạo của các electron sẽ nhỏ hơn Z lần vì nó chịu lực hút từ phía hạt nhân tăng lên Z lần. Và ta có:
- (5-12) (5-13) (5-14) 3.CHUYỂN ĐỘNG CỦA HẠT NHÂN: Trong bài toán trên, ta đã giả thiết hạt nhân đứng yên. Nhưng thực tế khối lượng của hạt nhân không phải là lớn vô cùng, nên nó vẫn chuyển động cùng electron quanh khối tâm chung của hệ. Điều này dẫn đến sự hiệu chỉnh của khối lượng của electron. Như vậy năng lượng và hằng số Ricbe cũng thay đổi đôi chút. 4. ĐÁNH GIÁ THUYẾT BO: Thuyết Bo với hai tiên đề đã mang đến những yếu tố mới mà chưa từng có trong vật lý học cổ điển đó là quan niệm lượng tử về năng lượng của nguyên tử. Trước hết dùng lý thuyết Bo đã giải quyết được bài toán nguyên tử Hydro, dùng thuyết Bo đã giải thích được tính quy luật quang phổ hydro, và tính toán chính xác các bước sóng của các vạch quang phổ. Tuy nhiên bên cạnh những thành công Bo cũng bộc lộ những thiếu sót lớn và những hạn chế đáng kể đó là: Về cường độ, bề rộng và cấu trúc tinh thể của các vạch quang phổ, thì lý thuyết Bo hoàn toàn không giải quyết được. Và thiếu sót cơ bản nhất của thuyết Bo là sự thiếu nhất quán của bản thân lý thuyết. Trong khi đưa ra các tiên đề có tính độc đáo, cách mạng thì Bo vẫn thừa nhận cơ học cổ điển và vẫn áp dụng các định luật của điện học cổ điển. Các qui tắc tương tự được gắn cho các hình mẫu cổ điển không theo một liên hệ lôgíc nào. tất cả những yếu tố đó dẫn đến chỗ bế tắc của Bo. Sau này có bổ sung thêm thuyết Sơmôphe (Somerfeld). Nhưng cuối cùng vẫn không tránh khỏi thất bại vì không giải quyết triệt để vấn đề cấu trúc nguyên tử. Và chính sự bế tắc này đã dẫn đến sự ra đời của cơ học lượng tử, là nền tảng của một lý thuyết hoàn toàn mới, có khả năng giải quyết đúng đắn, và chính xác mọi hiện tượng, mọi qui luật của thế giới vi mô xảy ra bên trong nguyên tử và hạt nhân. Tuy nó chỉ có giá trị lịch sử tạm thời, và chỉ tồn tại trong khoảng thời gian 10 năm. Thuyết Bo với những thành công độc đáo, vẫn xứng đáng được coi là chiếc cầu nối không thể thiếu được của hai giai đoạn phát triển của vật lý học. Nó đánh dấu sự chuyển tiếp từ vật lý học cổ điển sang vật lý học hiện đại. Chương II: Cơ sở học lượng tử, Nguyên tử hydrô theo thuyết
- lượng tử. Lưỡng tính sóng hạt của hạt vi mô. Giả thuyết Dơbrơi (De Broglie) 1.LƯỠNG TÍNH SÓNG HẠT CỦA CÁC HẠT VI MÔ: Trong quang học ta đã nghiên cứu rõ bản chất của ánh sáng đó là bản chất sóng hạt. Những hiện tượng giao thoa, nhiễu xạ thể hiện bản chất sóng của sóng điện từ. Còn hiêuụ ứng quang điện và tán xạ congtôn (compton), lại thể hiện bản chất hạt của ánh sáng - hạt photon. Tính chất hai mặt đócủa ánh sáng được Anhxtanhdieenx tả bằng công thức: E=h.v (1-1) P (1-2) Trong đó E là năng lượng và p là xung lượng đặc trưng cho tính chất hạt. Còn v là tần số, là bước sóng đặc trưng cho tính chất sóng. Năm 1924 nhà vật lý người Pháp Đơ-Brơi đã đưa ra giả thuyết táo bạo nhằm phát triển vấn đề rên đối với các hạt vi mô. Ông đặt câu hỏi tại sao ánh sáng đã có tính chất hạt thì mọi vật nói chung lại khôgn thể có tính chất sóng? Từ đó ông đã phát triển lý thuyết của mình về sóng vật chất. 2.GIẢ THUYẾT ĐƠ_BRƠI: Đơ-brơi nêu một giả thuyết như sau: chuyển động của một hạt tự do với xung lượng p=mv và năng lượng (động năng) E được biểu diễn bởi một sóng phẳng lan truyền theo phương chuyển động của hạt với bước sóng l và với tần số n biểu diễn qua các hệ thức sau đây: (1-3) Mặc dù có hình thức giống nhau giữa công thức Đơ-Brơi và của Anhstanh. Nhưng sự khác nhau về nội dung đó là: với photon, chuyển động trong chân không với vận tốc lan truyền e của sóng điện từ, tức là giữa tần số n và bước sóng l của ánh sáng có mối liên hệ: . Còn đối với sóng Đơ- Brơi thì không có hệ thức đó. Bởi vì sóng Đơ-Brơi không phải là sóng điện từ. Để khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết Đơ-Brơi, ta cần phải chứng minh sự tồn tại của sóng Đơ-Brơi. Nói cách khác phải tiến hành thí nghiệm xác nhận sóng Đơ-Brơi là có thưc. Muốn vậy chúng ta hãy tính bước sóng Đơ-Brơi đối với electron.
- Giả sừ chùm hạt electron chuyển động tự do với năng lượng E thu được sau khi cho chúng tăng tốc qua một điện trường có hiệu điện thế V, từ đó trạng thái nghỉ ban đầu. Bước sóng Đơ-Brơi là : (1-4) (mv = ; E=q.V=e.V) A0. Như vậy bước sóng của electron ứng với chuyển động tự do của một electron sau khi được tăng tốc bởi một hiệu điện thế cỡ 150V, sẽ đúng bằng 1A0, tức là cùng bậc với bước sóng tia X. Thí nghiệm nhiễu sóng Đơ-Brơi Hiện tượng nhiễu xạ là hiện tượng thể hiện trực tiếp bản chát sóng của ánh sáng. Do vậy nếu chúng ta tao ra được hình ảnh nhiễu xạ của chùm electron thì đó là sự chứng minh rõ rệt nhất sự tồn tại tính chất sóng của hạt electron. Vào năm 1927, hai nhà vật lý ĐêvitSon và Giécmơ (Đavisson-Germer), đã tiến hành thí nghiệm nhiễu xạ chùm của chùm electron. Dựa vào hiện tượng nhiễu xạ của chùm tia X bằng cách dùng một cách tử nhiễu xạ có khoảng cách giữa các khe cùng bậc với bước sóng tia X (~A0). Người ta đã chọn mạng tinh thể thiên nhiên làm cách tử nhiễu xạ, vì nó đáp ứng được các yêu cầu nêu trên. Trong thí nghiệm nhiễu xạ tia X, người ta chiếu chùm tia X song song vào mạng tinh thể và tiến hành quan sát chùm tia nhiễu xạ thao hướng phản xạ của chùm tia tới trên bề mặt mạng tinh thể. Khi đó điều kiện để thu được cực đại nhiễu xạ theo hướng quan sát được gọi là điều kiện Vunphơ-Brắc (wulf-Bragg), sẽ định bởi công thức: 2dsinθ=nλ.
- Với d là khoảng cách giữa hai mặt phẳng chứa các nút mạng gọi là hằng số mạng tinh thể, θ là góc hợp bởi chùm tia tới với bề mặt mạng tinh thể gọi là góc trượt. Chính thí nghiệm nhiễu xạ chùm tia X, vừa được mô tả trên ta có thể áp dụng để phát hiện tính chất sóng của chùm electron, dựa trên cơ sở là bước sóng của chùm electron gần bằng với bước sóng của tia X, như đã tính toán ở phần trên. Sơ đồ thí nghiệm được mô tả hình 2-2 Chùm electron phát ra từ một Catốt nóng ở nhiệt độ cao rồi được tăng tốc bởi một hiệu điện thế V vôn, sau khi qua một khe hẹp để tạo thành chùm song song được chiếu vào mạng tinh thể Ni. Và người ta đã nghiên cứu cường độ chùm electron phản xạ nhờ ống đếm electron. Tất cả các dụng cụ trên đặt trong buồng chân không. Giống như đối với tia X chùm electron tới bề mặt mạng tinh thể dưới góc trượt θ, xuyên qua 3 hoặc 4 lớp nguyên tử và bị chệch hướng (nhiễu xạ) tại khe cách tử. Trong đó có hướng phản xạ cùng góc θ được lựa chọn là hướng quan sát. Nếu chùm electron phản xạ có tính chất sóng thì cường độ của chùm sẽ đạt giá trị cực đại khi hệ thức Vunphơ-Brắc được thoả mãn. Kết quả với electron ta được: 2.d.sinθ = n. (2-1) Trong đó V là thế tăng tốc tính bằng Vôn, còn d tính bằng Angstron. Với tinh thể kẽm : d=2,15A0 và chọn góc θ=150. Ta có: (2-2) Cường độ chùm electron phản xạ từ thí nghiệm cho thấy nó đạt những giá trị cực đại liên tiếp ứng với các giá trị của cách đều nhau, chứng tỏ mỗi cực đại của cường đọ ứng với một bậc nhiễu xạ khác nhau.
- n=1 V=121V cực đại bậc 1 n=2 V=484V cực đại bậc 2 n=3 V=1089V cực đại bậc 3 Như vậy thí nghiệm đã xác nhận rõ tính chất sóng của các electron. Sau này người ta còn xác nhận không chỉ electron mà còn cả những hạt vi mô khác như proton, nơtron v.v… cũng có tính chất sóng. Tính chất sóng của electron được ứng dụng vào ngành khoa học kĩ thuật mới đó là ngành quang học điện tử. Vấn đề cuối cùng đặt ra là là giả thuyết Đơ-Brơi liệu có áp dụng cho bất kỳ hạt vật chất nào hay không? Theo giả thuyết Đơ-Brơi: Do đó với những hạt thông thường mà khối lượng rất lớn so với khối lượng electron thì bước sóng có giá trị vô cùng nhỏ, nhỏ tới mức mà không còn ý nghĩa để diễn tả tính sóng nữa. Như vậy khái niệm về lưỡng tính sóng hạt của giả thuyết Đơ-Brơi chỉ thể hiện ở các hạt vi mô mà thôi. Nguyên lý bất định Haixenbec (Heisenberg) Trong cơ học cổ điển, luôn luôn xác định được các đại lượng đặc trưng cho trạng thái của một hệ như vị trí, vận tốc, xung lượng, năng lượng,v.v… về mặt lý thuyết phép đo đồng thời các đại lượng nói trên bao giờ cũng có thể đạt được độ chính xác tuỳ ý, miễn là các dụng cụ đo cho phép làm việc đó. Sở dĩ như vậy là vì các phép đo không ảnh hưởng gì đến hệ đó, trong khi ta biết rằng phép đo bao giờ cũng cần đến một năng lượng dùng để truyền đạt thông tin lấy từ hệ được đo. Đối với các vật thể vĩ mô phần năng lượng này rất nhỏ, hoàn toàn không ảnh hưởng gì đến hệ đó. Nhưng khi chuyển sang hệ vi mô, phần năng lượng này trở thành đáng kể vì nó cùng bậc với độ lớn năng lượng của hệ phải đo do vậy nó có thể làm thay đổi trạng thái của hệ. Điều này dẫn đến kết quả là có những đại
- lượng vật lý đặc trưng cho trạng thái của hệ không thể đồng thời xác định một cách chính xác, nó không phải do mức độ chính xác bị hạn chế của các dụng cụ đo mà nguyên nhân thuộc về bản chất của đối tượng cần đo. Năm 1925, nhà vật lý Haixenbec đã phát biểu một nguyên lý làm nền tảng cho những quy luật của thế giới qui mô. Nguyên lý này được gọi là nguyên lý bất định Haixenbec. Nội dung của nó như sau: “Không thể xác định đồng thời chính xác toạ độ và xung lượng của một hạt (vi mô). Nếu toạ độ x được xác định với độ chính xác x và thành phần xung lượng px=m.vx. Được xác định độ chính xác px thì tích có giá trị cùng bậc ít nhất bằng hằng số Plăng: ”. Ta sẽ minh hoạ nguyên lý bất định bằng thí dụ sau: Xét một chùm electron nhiễu xạ qua một khe hẹp (hình 2-4), trên màn đặt phía sau khe ta thu được hình ảnh nhiễu xạ gồm một cực đại trung tâm có cường độ gần 80% số electron và những cực đại phụ thuộc có cường độ nhỏ. Ta không biết chắc chắn từng electron đi qua khe ở vị trí nào, hay nói cách khác đã có độ bất định về toạ độ vào bậc kích thước của khe, tức là x=d. Khi qua khe chùm electron có xung lượng không đổi theo hướng Oy. Nhưng sau khi qua khe chùm electron chuyển động theo những hướng khác nhau, tức là đã xuất hiện thành phần trên trục Õ. Giả sử xét electron nào đó rơi vào điểm M, ứng với cực tiểu thứ nhất cuỉa nhiễu xạ và tại đây thành phần xung lượng theo Ox là: px=p.sinθ. và ta có thể coi độ bất định về thành phần xung lượng px đúng bằng pox. (3-2) Theo quang học ta có: M là cực tiểu thứ nhất nên Suy ra: dp.sinq=h.
- Vậy: . (3-3) Nếu kể thêm một số electron bên ngoài khoảng MN thì: . Do vậy mà ta có: Vì toạ độ x được chọn tuỳ ý nên ta có biểu thức tương tự: Hệ thức bất định Haixenbec có ý nghĩa rất lớn và vô cùng sâu sắc, nó phản ánh bản chất của đối tượng vi mô và gắn với tính chất sóng của các hạt. Chúng ta không thể xác định chính xác tuyệt đối vị trí của các hạt vì chuyển động của hạt có tính chất sóng. Trong khi các hạt thông thường, bản chất sóng không được thể hiện do vậy mà ta xác định được chính xác toạ đọ và xung lượng của hạt. Hệ thức bất định cho thấy khi xung lượng được xác định chính xác bao nhiêu thì phép đo toạ độ càng kém chính xác bấy nhiêu. Nguyên lý bất định được xem như là tiêu chuẩn để đánh giá phân biệt ranh giới giữa cơ học cổ điển và cơ học lượng tử. Hàm sóng của hạt vi mô. Đoán nhận thống kê của hàm sóng. Tính chất sóng của hạt vi môđược khẳng định, vì vậy chúng ta cần mô tả sóng của hạt vi mô bằng một hàm sóng. Mặc dù bản chất của sóng Đơ-Brơi này chưa được làm sáng tỏ, nhưng hoàn toàn có thể biểu diễn nó một cách hình thức giống như mọi qua strình sóng đã biết trong cơ học. 1.HÀM SÓNG CỦA HẠT TỰ DO: Theo giả thuyết Đơ-Brơi sóng ứng với hạt tự do là sóng phẳng. Trong cơ học một số sóng phẳng lan truyền theo phương x với vận tốc v được biểu diễn: (4-1) Dấu (-) ứng với sóng truyền theo chiều dương trục Ox. Thay giá trị v và v=λ.v ta có: (4-2) Nếu biểu diễn dưới dạng hàm phức: (4-3) Trong đó phần thực diễn tả sóng thực truyền theo trục Ox.
- (4-4) Bây giờ hãy áp dụng một cách hình thức biểu thức sóng trên cho sóng Đơ- Brơi, với các lưu ý sau đây: Thay cho y là một đại lượng vật lý cụ thể ta dùng kí hiệu hàm sóng là , nó không phải là đại lượng đo được thông hường mà là một hàm toán học dạng phức. Ngoài ra còn thay các đặc trưng của sóng (v,l) bằng các đặc trưng của hạt (E,p) theo công thức Đơ-Brơi ta có: (4-5) (4-6) Lấy dấu (-) có lý riêng của cơ học lượng tử: gọi là hằng số Plăng rút gọn. Mở rộng cho hạt chuyển động tự do theo phương thức trong không gian ta có biểu thức tổng quát: (4-7) Hoặc viết dưới dạng thành hai phần riêng, phụ thuộc thời gian và không gian là: (4-8) 2.HÀM SÓNG CỦA HẠT CHUYỂN ĐỘNG TRONG TRƯỜNG LỰC: Trong trường hợp tổng quát, hạt chuyển động dưới tác dụng của trường lực mà phổ biến là trường lực thế, sóng Đơ-Brơi tương ứng không còn là sóng phẳng nữa, dạng của hàm sóng trở nên phức tạp hơn nhiều. Tuy nhiên nếu chỉ giới hạn ở trường lực dừng (thế năng U không phụ thuộc thời gian) thì biểu thức của hàm sóng phần phụ thuộc thời gian vẫn giữ nguyên dạng . Và hàm sóng bây giờ được biểu diễn dưới dạng: (4-9) Dạng tường minh của hàm sóng sẽ phụ thuộc vào trường lực cụ thể trong đó hạt chuyển động. Để tìm nó chúng ta phải giải phương trình trong cơ học lượng tử là phương trình Sơrơđingơ. Nghiệm của phương trình này chính là hàm sóng mà ta cần tìm.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


markdown:
[HƯỚNG DẪN TẢI NHẠC CHUÔNG](/huong-dan-tai-nhac-chuong/) [CÂU HỎI THƯỜNG GẶP- FQA](/cau-hoi-thuong-gap-ve-nhac-chuong-fqa/) [Nhạc chuông hay](/hay/) [Nhạc Iphone](/hay/nhac-iphone/) [Nhạc cực hay chọn lọc](/hay/nhac-cuc-hay-chon-loc/) [Nhạc trẻ hay nhất](/hay/nhac-tre-hay-nhat/) [Nhạc không lời hay nhất](/hay/nhac-khong-loi-hay-nhat/) [Nhạc chế hay nhất](/hay/nhac-che-hay-nhat/) [Tết - năm mới](/hay/tet-nam-moi/) [Nhạc Hài hước đón Tết](/hay/nhac-hai-huoc-don-tet/) [Nhạc chuông hot](/hot/) [Hot nhất tháng](/hot/hot-nhat-thang/) [Hot nhất tuần](/hot/hot-nhat-tuan/) [Hot nhất hiện nay](/hot/hot-nhat-hien-nay/) [Nhạc hot chọn lọc](/hot/nhac-hot-chon-loc/) [Nhạc trẻ hot nhất](/hot/nhac-tre-hot-nhat/) [Nhạc Đế chế - aoe](/hot/nhac-de-che-aoe/) [Nhạc chuông độc](/doc/) [Nhạc hài hước](/doc/nhac-hai-huoc/) [Nhạc vui](/doc/nhac-vui/) [Nhạc cười](/doc/nhac-cuoi/) [Nhạc chế](/doc/nhac-che/) [Nhạc remix](/doc/nhac-remix/) [Nhạc cho vợ yêu](/doc/nhac-cho-vo-yeu/) [Nhạc cho chồng yêu](/doc/nhac-cho-chong-yeu/) [Nhạc cho đại ca](/doc/nhac-cho-dai-ca/) [Nhạc kinh dị - ma](/doc/nhac-kinh-di-ma/) [Nhạc VIP](/doc/nhac-vip/) [Nhạc RAP](/doc/nhac-rap/) [Liên khúc bóng đá seagame chế](/doc/lien-khuc-bong-da-seagame-che/) [Nhạc chuông đặc biệt](/dac-biet/) [Nhạc theo tên](/dac-biet/nhac-theo-ten/) [Âm thanh cuộc sống](/dac-biet/am-thanh-cuoc-song/) [Nhạc thể thao](/dac-biet/nhac-the-thao/) [Nhạc quảng cáo](/dac-biet/nhac-quang-cao/) [Nhạc game](/dac-biet/nhac-game/) [Nhạc Thiên Chúa giáo](/dac-biet/nhac-thien-chua-giao/) [Nhạc Phật](/dac-biet/nhac-phat/) [Nhạc chuông mp3](/mp3/) [Nhạc Hàn Quốc](/mp3/nhac-han-quoc/) [Vietnam got talent](/mp3/vietnam-got-talent/) [Việt Nam The Voice](/mp3/viet-nam-the-voice/) [Nhạc DJ](/mp3/nhac-dj/) [The Voice Kids 2013](/mp3/the-voice-kids-2013/) [Nhạc phim](/mp3/nhac-phim/) [Nhạc trẻ](/mp3/nhac-tre/) [Nhạc sàn - dance](/mp3/nhac-san-dance/) [Việt Nam Idol](/mp3/viet-nam-idol/) [Nhạc trữ tình](/mp3/nhac-tru-tinh/) [Nhạc thiếu nhi](/mp3/nhac-thieu-nhi/) [Nhạc cách mạng - nhạc đỏ](/mp3/nhac-cach-mang-nhac-do/) [Nhạc không lời - cổ điển](/mp3/nhac-khong-loi-co-dien/) [Love song](/mp3/love-song/) [Nhạc quốc tế](/mp3/nhac-quoc-te/) [Nhạc Việt](/mp3/nhac-viet/) [Nhạc vàng](/mp3/nhac-vang/) [Dân ca-chèo-cải lương](/mp3/dan-ca-cheo-cai-luong/) [Nhạc chuông miễn phí](/mien-phi/) [Nhạc chuông điện thoại](/dien-thoai/) [Nhạc chuông Theo ngày lễ](/ngay-le/) **Để tải nhạc chuông về điện thoại, soạn:** **HNC Mã số** **gửi** **8577**
# NHẠC CHUÔNG KIM TIỂU LONG,SAKA TRƯƠNG TUYỀN
**Tên bài nhạc chuông**Ca sĩ **Nghe**
thử
thử
[TIỂU SỬ KIM TIỂU LONG,SAKA TRƯƠNG TUYỀN](/tieu-su/kim-tieu-long-saka-truong-tuyen-profile/)
## CÁC CA SĨ ĐANG ĐƯỢC ƯA THÍCH NHẤT
## Hướng dẫn tải nhạc chuông Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền
**Để nghe và tải nhạc chuông Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền về điện thoại và máy tính**, click vào tên bài để đến trang nghe nhạc. Các bài nhạc chuông Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền **miễn phí** sẽ có màu sắc khác bạn có thể nghe đầy đủ các bài nhạc chuông hay cũng như tải miễn phí về máy tính tại trang nghe nhạc.
Chú ý: danh sách nhạc chuông ở trang này chỉ bao gồm các bài nhạc chuông của ca sĩ Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền, nếu bạn muốn tìm bài nhạc chuông của ca sĩ Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền hát cùng ca sĩ khác, vui lòng sử dụng chức năng tìm kiếm ở phía trên với từ khóa tìm kiếm là "Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền".
**Từ khóa tìm kiếm trang này:**
Nghe/ download/ Tải nhạc chuông Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền, nhạc chuông Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền hay nhất cho điện thoại iphone, nhạc chuông Kim Tiểu Long,Saka Trương Tuyền hot nhất- mp3 độc- miễn phí
Nghe/ download/ Tai nhac chuong Kim Tieu Long,Saka Truong Tuyen, nhac chuong Kim Tieu Long,Saka Truong Tuyen hay nhat cho dien thoai iphone, nhac chuong Kim Tieu Long,Saka Truong Tuyen hot nhat- mp3 doc- mien phi

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Cache-Control: max-age=3600, public

Content-Encoding: gzip

Connection: close

Accept-Ranges: bytes


markdown:
trang chủ
talaCu
ý kiến ngắn
spectrum
sách mới
tòa soạn
hỗ trợ talawas
Văn học
Thơ và Thơ Trẻ
Văn học Việt Nam
Văn học nước ngoài
Các giải thưởng văn học
Giải thưởng Bùi Giáng
Lý luận phê bình văn học
Điểm nóng
Chính trị Việt Nam
Chính trị thế giới
Đại hội X và cải cách chính trị tại Việt Nam
Xã hội
Giáo dục
Kinh tế
Đồng tính luyến ái trong xã hội hiện đại
Thế hệ @
Pháp luật
Đời sống hiện đại
Thể thao
talaFemina
Xã hội
Giáo dục
1 - 20 / 171 bài
2.11.2008
Nam Đan
Mày có sợ tao không?
2.10.2008
Nguyễn Phi Hùng
Nhỏ không học, lớn đi dạy
6.9.2008
Trần Hoàng
Giáo dục Việt Nam: cải cách nửa phần
21.8.2008
Phạm Toàn
Hỡi loài người, hãy lớn khôn lên!
5.6.2008
Nguyễn Minh Vương
Cái học ngày nay
5.6.2008
Tôn Văn
Dạy và học, bàn góp
17.3.2008
Hà Cao Kỳ
Thư của một viện sĩ nước ngoài gửi viện sĩ Tôn Kiện
24.1.2008
Đặng Thân
Những chuồ/trường đại học (ĐH) d/ranh já/tiếng nhất thế jới vs. ĐH “R”
24.11.2007
Phạm Toàn
Sai về phương pháp! Có thể có động cơ xấu!
27.10.2007
Giao Ngọc Lê
Khủng hoảng giáo dục tại Việt Nam: Hệ quả của độc đảng, giáo điều và thiếu tự do ngôn luận
26.10.2007
Lê Hoài Nam
Bài giảng nhập môn
26.10.2007
Ngô Quốc Đông
Tăng học phí là tăng chất lượng giáo dục?
23.10.2007
Cổ Ngư
Liệt sĩ Tây, liệt sĩ Ta
22.9.2007
Phùng Hi
Phác họa đôi nét về trường trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay
21.9.2007
Cù Lương Thiết
Đọc tác phẩm bắt đầu từ sự yêu kính tác giả
15.9.2007
Phạm Xuân Yêm
Trả lời phỏng vấn về hoạt động khoa học và nghiên cứu ở Việt Nam
5.9.2007
Jonathan D. London
Quản lý giáo dục dưới chế độ kinh tế-chính trị của Việt Nam - quốc gia ngoại vi trong hệ thống “xã hội chủ nghĩa”
4.9.2007
Jonathan D. London
Quản lý giáo dục dưới chế độ kinh tế-chính trị của Việt Nam - quốc gia ngoại vi trong hệ thống “xã hội chủ nghĩa”
4.9.2007
Phạm Toàn
Triết học của Cải cách Giáo dục
4.9.2007
Jonathan D. London
Quản lý giáo dục dưới chế độ kinh tế-chính trị của Việt Nam - quốc gia ngoại vi trong hệ thống “xã hội chủ nghĩa”
1 - 20 / 171 bài
tìm
(dùng Unicode hoặc không dấu)
tác giả:
A
B
C
D
Đ
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Ý
Z
Xã hội
Giáo dục
bản để in
Gửi bài này cho bạn bè
6.9.2008
Trần Hoàng, Hữu Vinh
Giáo dục Việt Nam: cải cách nửa phần
Nhiều năm nay, trong các trường phổ thông ở Việt Nam, câu khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” đã trở thành quen thuộc. Nhưng không rõ liệu có bao nhiêu thầy, trò tự giải thích cái ý nghĩa của câu ngạn ngữ ấy, và họ giải thích ra sao? “Văn” thì có vẻ dễ hiểu, nó là tri thức, nhưng còn “lễ” là cái gì thì không dễ giải thích.
Trong cuốn
Nho Giáo
của cụ Trần Trọng Kim về chữ
Lễ
được phân tích rất cầu kỳ, kỹ lưỡng, chỉ xin trích một đoạn tóm lược, gồm bốn ý:
Hàm dưỡng tính tình;
Giữ tình cảm cho thích hợp đạo trung.
Định lẽ phải trái, tình thân sơ và trật tự trên dưới cho phân minh.
Tiết chế cái thường tình của người ta.
Nhưng một khẩu hiệu mang hơi hướng đạo lý Nho giáo, được áp dụng dưới mái trường xã hội chủ nghĩa (XHCN), trong một xã hội với nền kinh tế thị trường và bang giao quốc tế rộng mở, hiểu biết và quan niệm trong lớp trẻ về các quyền tự do cá nhân đã thay đổi rất nhiều so với chỉ mươi năm về trước, thì sẽ càng khó thêm để hiểu cho đúng, ngay cả với thầy chứ chưa nói tới trò.
Cho nên, nếu tìm một khái niệm cho đơn giản dễ hiểu, thì “học lễ” là rèn lối sống sao cho thành người tử tế, văn minh. Nhưng quan niệm về dạy chữ “lễ” ở mỗi người mỗi khác nhau. Có người thì cho là dạy theo đúng lễ giáo phong kiến xưa; người khác muốn phải như thời ở miền Bắc cách nay nửa thế kỷ; lại có người cho là phải học theo lối sống văn minh phương Tây (mà như Nhật Bản, Hàn Quốc là những quốc gia châu Á cũng có truyền thống Nho giáo lâu đời đã làm được).
Trên thực tế trong nhiều năm qua đã nổi lên hai mối nguy lớn qua việc soi chiếu vào câu khẩu hiệu này. Đó là: quá chú trọng “văn”, tức là trí dục, trong khi với “lễ” – đức dục – lại vừa quá coi thường, vừa tiếp tục đi theo lối mòn nguy hiểm. Điều này dễ thấy ngay trong các chương trình gọi là cải cách, hoàn toàn tập trung vào nội dung, chương trình dạy, học, thi cử. Nhiều kiến nghị của các bậc trí thức, nhà giáo uy tín, có kinh nghiệm cũng đều tập trung nói về trí dục, tức học văn, còn chữ lễ có nói tới cũng thường được lồng trong chương trình học, không có tính hệ thống. (Có chăng người ta chỉ sửa nội dung môn Giáo dục Công dân. Song, đâu phải chỉ môn này là tác động tới tư cách con người học sinh trong suốt 12 năm học?)
Không khó để giải thích vì sao. Đó chủ yếu là do tính
nhạy cảm
của vấn đề.
Bài này xin gợi mở một vài điều quanh khái niệm
học lễ
– đức dục – trong trường phổ thông. Nó liên quan tới một hệ thống từ tiêu chuẩn, quyền hạn, trách nhiệm của bộ máy quản lý giáo dục, của thầy cô, cho tới những nguyên tắc quản lý học sinh, tổ chức hoạt động của trường lớp,... rồi cả một hệ thống chính trị gồm Đội Thiếu niên, Đoàn Thanh niên, tổ chức bộ máy trường lớp, tiêu chí đánh giá thầy cô, học sinh... Tầng tầng lớp lớp rất nặng nề, với vô vàn những quy định tùy tiện (tựa những văn bản dưới luật trong điều hành bộ máy nhà nước) kìm hãm sự phát triển tự nhiên từ trẻ thơ cho tới trưởng thành, thậm chí là căn nguyên lớn cho lối sống đạo đức giả, dối trá mà ngành giáo dục trong hơn một năm qua phát động tuyên chiến.
Tuy nhiên, để tiện hình dung, so sánh, rút kinh nghiệm, phần hai của bài sẽ dẫn chứng phương pháp dạy, học liên quan tới đức dục của nền giáo dục miền Nam trước 1975 và một vài dẫn chứng đối chiếu với giáo dục Mỹ (môi trường mà Chính phủ Việt Nam mới đây đã rất quan tâm và có những bước đi mạnh mẽ tìm sự trợ giúp).
Phần Một
1. Hạnh kiểm:
đánh giá đạo đức học sinh.
–
Lớp mẫu giáo:
đã có phương pháp sơ khai là phiếu bé ngoan được phát vào ngày cuối tuần. Trên thực tế phiếu bé ngoan có ít nhất năm điều tai hại:
Rất hình thức, gần như các cháu đều được.
Mang tính hù doạ (ít khóc, ít tè dầm- ị đùn... là được), tạo tâm lý lo sợ mỗi ngày, mỗi cuối tuần, thui chột bản chất hồn nhiên.
Trao quyền sinh sát quá lớn cho cô giáo khi không có tiêu chuẩn, cơ chế đánh giá gì rõ ràng, tạo dần thói quen e sợ cấp trên cho trẻ ngay từ bé.
Gây cảnh bất công phi lý (khi chỉ có hai loại: được hoặc không được phiếu, tức là “hư” hoặc “ngoan”).
Tác động xấu tới cả cha mẹ trong phương pháp giáo dục con cái.
–
Cấp 1, cấp 2, và cấp 3:
Từ lớp một đến mười hai, hạnh kiểm xếp theo 4 tiêu chuẩn:
tốt
,
khá
,
trung bình
, và
yếu
. Cách xếp loại này cũng khá hình thức, tuỳ thuộc nhận thức và tùy tiện ở thầy cô. Tai hại nhất là một quan niệm rất phổ biến: hễ học sinh nào hiền lành, ít đùa nghịch, không “cãi lại” thầy cô thì thường được gọi là “ngoan”, dễ được hạnh kiểm tốt. Trong khi việc đánh giá hạnh kiểm lại vô cùng quan trọng và đôi khi trở thành ác mộng cho các em vì ảnh hưởng việc chuyển cấp, chuyển trường, và vào đại học...
Hậu quả của vấn đề đánh giá hạnh kiểm này ở cấp 1, 2 , 3 là nảy sinh dối trá và tiêu cực. Thêm vào đó, việc đánh giá hạnh kiểm hoàn toàn bất công và không khách quan. Điển hình là một mình giáo viên chủ nhiệm mà được trao quyền quyết định sinh mệnh chính trị của năm sáu chục con người, trong khi với chính họ và đội ngũ công chức, để đánh giá tư cách phải có quy trình bình bầu rất công phu.
Đề xuất chung là nên bỏ hoàn toàn cách đánh giá hạnh kiểm này.
2. Quy chế. Kỷ luật:
– Học sinh lớp mẫu giáo được dạy phải ngồi im và khoanh tay nghe cô giảng, hát đồng ca, vỗ tay khi cô yêu cầu, cô hỏi thì phải thưa đồng loạt, ít được tự do chạy chơi vui đùa hồn nhiên. Phương pháp dạy dỗ này một phần bị ảnh hưởng bởi điều kiện dạy, học, đời sống giáo viên thấp kém.
– Vào trường phổ thông là hàng loạt quy định nghiêm ngặt từ nhà trường cho tới thầy cô chủ nhiệm, từ quy chế nhà trường cho tới quy định riêng tùy hứng của thầy cô. Học sinh có được biết, học và kiểm soát việc thi hành Luật Giáo dục để được tự bảo vệ mình không? E rằng điều này quá xa lạ với các em, trong khi những thứ dưới luật thì vô thiên lủng. Xin đơn cử:
Hàng tuần có buổi xếp hàng nghe đọc điểm thi đua rất chi tiết, nêu tên lớp, học sinh vi phạm... Mức độ nhiều ít, coi trọng tới đâu đều tùy trường – nông thôn hay thành phố, trường điểm hay bình thường, tư thục hay công lập – nhưng tóm lại là rất tùy tiện. Việc này vừa mất thì giờ, vừa gây tâm lý nặng nề, ý thức ganh đua hình thức, sinh bất công, thậm chí xúc phạm nhân phẩm học sinh.
Thầy cô (thường là chủ nhiệm lớp) hầu như được tuỳ ý đưa ra quy định đánh giá hoặc hình phạt với trò, từ không được nhuộm tóc; tóc ngắn quá / dài quá thì bắt kiểm điểm, đuổi về, xỉ vả; cho đến vui chơi đùa nghịch gây khó chịu cho thầy cô đều có thể bị nhận hình phạt dưới đủ mọi hình thức tùy theo tâm trạng, tính cách, thái độ yêu/ghét thầy cô, và cả “sáng kiến” một khi họ tự cho là mình “bất lực”, phải tìm phương pháp mới. Những hiện tượng hành hạ học sinh mà báo chí mấy năm nay đưa rất nhiều là minh chứng rõ nhất.
Một hiện tượng khá nghiêm trọng hiện nay liên quan tới vấn đề kỷ luật học sinh là: do hệ thống giáo dục Việt Nam từ nhiều năm không khuyến khích phát triển tư thục, nên nó như một thứ doanh nghiệp nhà nước độc quyền (bán một thứ hàng hóa quá ư đặc biệt, khách hàng không bao giờ được nắm đằng chuôi, như “đâm lao phải theo lao”) nên việc
xin
học, chuyển trường/lớp rất gian nan, phản ánh những sai trái của giáo viên, nhà trường là đối mặt với nguy hiểm. Từ đó, nảy sinh thái độ cửa quyền từ thầy cô, nhà trường.
Một khi học sinh bị vi phạm với mức độ nào đó, lớp, nhà trường có thể tìm cách ép dưới mọi hình thức để học sinh đó phải chuyển đi, đảm bảo không khí trong lành cho riêng mình. Đây là một thứ như “hù doạ” cho cả phụ huynh lẫn trò, từ đó họ phải chịu sức ép để mà ngoan ngoãn dưới mọi hình thức.
Muốn sửa căn bản thói quen lâu đời làm mụ mị lớp trẻ này, phải đảo ngược các quy định, đó là thay vì để cho giáo viên tự có quyền dường như vô hạn, thì nay hãy dần dần đặt ra các hình phạt với giáo viên nếu trong phương pháp giáo dục có biểu hiện xúc phạm hay hạn chế khả năng phát triển tính tự chủ của học sinh. Đồng thời có cơ chế thích hợp để học sinh được có ý kiến riêng của mình, tốt nhất là mở diễn đàn trên blog hoặc web cho trường, lớp, giao cho học sinh tự quản. Cách làm này cũng sẽ hạn chế phần nào tiêu cực từ phía thầy cô (ép học thêm, bạo hành...)
3. Hệ thống quản lý:
quá nhiều, gồm có giáo viên chủ nhiệm, ban lãnh đạo lớp, giám thị, sao đỏ, sổ liên lạc, ban phụ huynh.
– Giáo viên chủ nhiệm: tình cảm của các em học sinh vui, buồn sướng khổ phụ thuộc vào giáo viên chủ nhiệm. Học sinh không được cãi lại thầy cô giáo, không biết nơi nào để có thể phản ánh những sai trái và bày tỏ sự tín nhiệm hay không với giáo viên chủ nhiệm. Trong khi đó, lương, điều kiện sống, làm việc của giáo viên lại kém so với rất nhiều ngành nghề khác, đem tới hậu quả tiêu cực dưới nhiều hình thức. Từ đó có hiện tượng tập trung quyền “sinh sát” trong tay của giáo viên chủ nhiệm. Trước hết liên quan tới hạnh kiểm – một vấn đề rất hệ trọng với học sinh, nhưng lại rất mơ hồ về cách xếp loại. Cần có thay đổi ngay quyền hạn, trách nhiệm của vị trí này. Tốt nhất giáo viên chủ nhiệm chỉ nên là người chăm sóc tinh thần cho học sinh, tuyệt đối không có quyền đánh giá hạnh kiểm. Việc này đi đôi với hủy bỏ chế độ đánh giá hạnh kiểm học sinh.
– Ban lãnh đạo lớp: nếu tính tất cả những học sinh có chức vị trong lớp thì có thể chiếm tới 1/4 sĩ số (lớp trưởng/phó, tổ trưởng/phó, cán bộ đoàn/đội, sao đỏ,...). Số này thường được thầy cô chủ nhiệm cử, nếu có được học sinh bầu cũng chỉ là hình thức. Tâm lý háo danh, ham quyền lực, tình trạng bất bình đẳng, mất đi chất hồn nhiên tuổi trẻ dễ phát sinh từ đây.
– Giám thị: nhiều năm nay có thêm hệ thống này, thường là các thầy giáo đã nghỉ hưu đảm trách, lãnh trách nhiệm như cảnh sát trật tự, nhưng quyền hạn không rõ ràng, hành xử hầu như theo cảm tính. Họ cần được hạn chế tối thiểu quyền, tốt nhất chỉ nên đóng vai trò quan sát, nhắc nhở chung.
– Sao đỏ: là những học sinh thường “ngoan”, có năng lực phát hiện và chịu mách thầy cô những vi phạm kỷ luật của bạn bè. Đội ngũ này hình thành trong hàng chục năm qua, góp phần giữ không khí kỷ luật trong trường, lớp. Thế nhưng, mặt trái của nó dường như chưa bao giờ được xem xét. Đó là gây không khí căng thẳng, ganh đua không cần thiết, mất hồn nhiên của tuổi trẻ, nghi kỵ lẫn nhau, kích thích thói đam mê quyền lực, cậy quyền cậy thế, nịnh hót, dò xét thóc mách... giữa học sinh với nhau. Cần bỏ hoàn toàn.
– Ban phụ huynh: nhiều năm nay, do những đặc thù nêu trên, nên vai trò như cầu nối giữa nhà trường với phụ huynh / học trò của tổ chức này rất yếu. Hầu như họ được cô chủ nhiệm chỉ định, chỉ làm nhiệm vụ giải quyết chính sách chế độ với thầy cô; khá hơn thì vài lần tổ chức cho trò đi cắm trại. Họ thường không dám phản ứng với thầy cô, nhà trường. Lý do có nhiều, từ thói quen chung của xã hội, sợ con bị trù úm, cho tới ảnh hưởng từ hệ thống quản lý, kỷ luật dễ nảy sinh tùy tiện như nêu trên.
– Sổ liên lạc: đây cũng là thứ rất hình thức, làm giáo viên mất nhiều thì giờ vô ích, song thêm tâm lý gò bó cho học sinh.
– Một cách gián tiếp, hệ thống quản lý giáo viên nhiều tầng nấc và khắt khe từ soạn giáo án, bình bầu, thanh tra... mang tư duy cũ cũng gây áp lực không tốt cho những thầy cô muốn mày mò tự cải tiến phương pháp dạy dỗ học sinh theo hướng chống lối hình thức giả tạo, khích lệ tính tự chủ hơn. Vậy cần giảm bớt quyền lực, tăng khả năng hướng dẫn cho các cấp quản lý giáo dục – từ Bộ cho tới nhà trường.
4. Phong trào:
có quá nhiều đợt phát động phong trào thi đua trống dong cờ mở, mất thì giờ, tiền của. Nó tựa một bước tập dượt để sau này như ta thấy ở các cơ quan, địa phương cũng áp dụng, gây tốn kém hình thức, thậm chí giả tạo. Kể cả các cuộc thi giáo viên giỏi, học sinh giỏi các cấp, các giờ dạy mẫu v.v... cũng nặng tính hình thức, thầy trò công khai hành động đối phó là rất phổ biến.
Để thay đổi, cần lưu ý vấn đề này có liên quan mật thiết với việc đánh giá hạnh kiểm và quy chế kỷ luật, do đó, phải có những thay đổi đồng bộ theo hướng giảm bớt dần. Thêm nữa, việc phát động phong trào cũng nằm trong cả hệ thống quy định của các cơ quan đoàn thể; vậy cần có quy định thí điểm áp dụng riêng cho ngành giáo dục.
5. Hệ thống chính trị:
cụ thể là Đội Thiếu niên, Đoàn Thanh niên.
Đây là nét đặc thù và có lẽ là nhạy cảm nhất mà hiếm có nhà giáo dục nào muốn nêu ra.
Đội, Đoàn trước hết là những tổ chức xã hội tự nguyện. Nhưng hàng chục năm nay đã như thành lệ, ít nhất đó là nơi đánh giá hạnh kiểm học sinh, coi việc gia nhập như là lẽ đương nhiên để tiến thân, tới một lúc nào đó mà không được đeo khăn quàng, không có huy hiệu đoàn là trong con mắt mọi người, đó là kẻ chậm tiến, chưa nói tới sẽ ảnh hưởng việc lên lớp, vào lớp nào, thậm chí như bị cô lập. Ngược lại, với uy quyền này, những người có trách nhiệm trong tổ chức dễ nảy sinh thái độ ban ơn, quyền uy, đương nhiên bản chất thực của tổ chức bị mất nhiều.
Không hiếm chuyện khôi hài về lối “đánh trống ghi tên”, hoạt động rất hình thức. Hậu quả khó có thể kể hết, nhưng lớn nhất là thói đạo đức giả.
Không dễ để thay đổi thực trạng này, nhưng không thể cứ như vậy mãi. Thay đổi theo hướng nhỏ mà mạnh, chứ không phải lớn, đông mà yếu, thiếu thực chất (xin chớ lo sợ).
Nên trước tiên cần thay đổi từ điều lệ Đoàn, Đội để căn bản giảm bớt cơ cấu tổ chức trong nhà trường (ví dụ: bỏ chi đoàn lớp, chỉ có tổ chức đoàn của trường, chấm dứt vai trò vừa là giáo viên vừa làm lãnh đạo đoàn – giáo viên không nên tham gia cùng cơ cấu tổ chức đoàn với học sinh; tham khảo mô hình “hướng đạo sinh” đã có từ thời Pháp thuộc). Tiếp đến là những quy định trong ngành giáo dục, và cao hơn là đưa vào Luật Giáo dục liên quan tới hoạt động này.
6. Luật Giáo dục:
Cũng như nhiều bộ luật, Luật Giáo dục Việt Nam có rất nhiều điều khoản quá chung chung như hô khẩu hiệu, giống với đường lối, chính sách trong các nghị quyết của Đảng, không có chế tài cụ thể cho những hành vi vi phạm mang tính đặc thù trong lĩnh vực này. Ví dụ: một số hình phạt nhục hình với học sinh như nhốt vào nhà xí, bắt học sinh tát lẫn nhau, bắt liếm ghế,... trong Bộ Luật Hình sự không có chế tài, vậy Luật Giáo dục phải có (cụ thể như trong những trường hợp này, giáo viên sẽ phải chịu những hình phạt từ phạt tiền, đuổi việc, cấm bao nhiêu năm không được đứng lớp, cải tạo lao động...) Hiện tượng học sinh tự vẫn, trò / phụ huynh đánh thầy cô một phần có lý do từ đây. Nói đơn giản là một khi luật nhà nước thiếu, không nghiêm, họ phải tự giải quyết bằng “luật rừng”.
7. Các trường sư phạm:
Đây là khâu rất quan trọng, vì dù có những văn bản quy định, điều luật thích hợp để cải cách về đức dục như nói ở trên mà không thay đổi sớm nội dung, phương pháp đào tạo đội ngũ giáo viên thì cũng vô ích. Trong khi toàn bộ hệ thống giáo dục đại học hiện nay đang cực kỳ lạc hậu mà ngành giáo dục loay hoay nhiều năm vẫn chưa tìm được / chưa muốn tìm lối ra.
Trong những thay đổi thuộc hệ thống sư phạm liên quan tới đức dục này, một yêu cầu quan trọng là phải giảm nhẹ nhiều đòi hỏi không cần thiết, quá cũ kỹ cho giáo viên (như việc soạn giáo án), từ đó giảm áp lực trách nhiệm lên vai họ hơn, họ sẽ có nhiều thì giờ, tâm trí hơn để học hỏi cách dạy trò về đức dục theo phương pháp mới. Tốt nhất cần tham khảo phương pháp giáo dục tiên tiến, không phải chỉ phương Tây, các nước đi trước ở châu Á, mà cả dưới chế độ Sài Gòn trước 1975, thời Pháp thuộc.
8. Hậu quả:
tất cả những điều nêu trên đã ăn sâu vào thói quen, quan niệm xã hội trong hàng chục năm của thế kỷ trước, đi vào bộ máy quản lý giáo dục, nhận thức, chương trình đào tạo của các trường sư phạm một triết lý giáo dục xuyên suốt chỉ nằm trong một chữ “ngoan” duy nhất khi nói về đức dục. Và chữ “ngoan” này luôn được hiểu là
gọi dạ bảo vâng
,
đặt đâu ngồi đó
, ít đùa nghịch, miễn sao càng tập trung vào “học gạo”, “thầy đọc trò chép” càng tốt. Thái độ này đi liền với cái được gọi là “bệnh thành tích” mà Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân khi mới nhận chức đã phát động tuyên chiến.
Quả tình, trong giai đoạn chiến tranh, thứ nguyên lý giáo dục này có tác dụng nhất định, tạo sự ổn định chính trị xã hội, đồng tâm hiệp lực phục vụ chiến tranh, trong khi nhu cầu phát triển tài năng, cá tính không quan trọng bằng yêu cầu đồng thuận. Thế nhưng chúng ta đã qua chiến tranh hơn 30 năm rồi, chế độ chính trị đã vững vàng, lại thêm mở cửa ra với thế giới, thực tế học sinh được chứng kiến từ ngoài xã hội cho tới các nước khác trái ngược với lối giáo dục trong nhà trường rất nhiều, nên không thể tiếp tục lối giáo dục cũ với nhu cầu cần những con người giỏi nghe mệnh lệnh hơn là biết chủ động sáng tạo, phát hiện và phản ánh những điều phi lý. Tình trạng thua kém mọi mặt trên thương trường, trong giao lưu quốc tế, trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt là sự băng hoại đạo đức, tham nhũng tràn lan một nguyên nhân quan trọng là từ cái nguyên lý giáo dục coi trọng chữ “ngoan” này.
Còn một hậu quả rất lớn không thể coi nhẹ, đó là chính sự méo mó trong giáo dục nhân cách này lại tác động xấu ngay vào kết quả học tập, có nghĩa trí dục và đức dục luôn có mối quan hệ chặt chẽ, không thể quan niệm thô thiển là miễn sao nhồi được nhiều chữ vào đầu là tốt. Cũng như bởi chương trình học quá nặng, méo mó, không sát thức tế đang cùng với phương pháp rèn trí dục quá cũ kỹ làm khổ cả thầy lẫn trò. Và cải cách giáo dục phải là sự song hành cải cách cả phương pháp đào luyện trí dục lẫn đức dục, nó cũng là tiền đề cho những bước đổi mới kinh tế phải đi liền với đổi mới trong cơ cấu chính trị, xã hội.
Trong lúc việc cải cách từ nhiều năm nay chỉ toàn những giải pháp chắp vá, nửa vời, thiên về trí dục, mà nửa phần còn lại này - đức dục - rất cần cải cách nhưng cũng vô cùng khó khăn, đụng chạm nhiều đến nền tảng thiết chế chính trị, xã hội, nên nếu không có quyết tâm chính trị thực sự (và phải từ những cấp cao nhất), chắc chắn nền giáo dục nước nhà sẽ ngày càng đi xuống, tác động xấu ngay tới phát triển kinh tế, ổn định xã hội.
Vẫn còn chưa nói tới một điều, là nếu chấp nhận khẩu hiệu “tiên học lễ, hậu học văn”, nghĩa là coi chữ “lễ” (đức dục) phải đi trước, thì chúng ta đang đi ngược – chỉ lo cải cách trong trí dục, còn đức dục lại như bị lờ đi.
Như một hệ quả tất yếu, chúng ta đang rộng cửa giao lưu, mời gọi đầu tư, khuyến khích kinh tế tư bản tư nhân để hòng xây lên một tòa lâu đài nguy nga, nhưng lại trên cái nền móng là hệ thống giáo dục cũ kỹ kéo theo cả một lớp nhân công, công chức yếu kém. Đương nhiên tai hoạ kinh tế ập đến, song chắc chắn cũng chỉ mới như vài vết nứt rạn ban đầu của tòa lâu đài này.
Phần Hai
Từ trước năm 1975, trong mỗi lớp học ở miền Nam, hàng chữ “tiên học lễ, hậu học văn” nằm trang trọng trên tường, ngay trên bảng đen của mỗi lớp.
Để dạy được chữ “lễ” cho học sinh, thiết tưởng nên viết sơ lược về cách đào tạo thầy cô, trường đại học sư phạm, và các giáo sư ở miền Nam theo mức độ hiểu biết của tác giả bài này.
1. Sau khi thi xong tú tài 1
(cuối năm lớp 11), và đậu luôn tú tài 2 (cuối năm lớp 12), muốn dạy trường tiểu học hay trung học thì phải nộp đơn vào đại học. Trước năm 1960, muốn dạy tiểu học chỉ cần học xong tú tài 1 và nộp đơn vào Trường Sư phạm ở Qui Nhơn. Về sau, phải có tú tài 2 mới vào được trường này. Các thầy cô giáo phần lớn được đào tạo tại trường Sư phạm Qui Nhơn, hoặc đại học sư phạm Sài Gòn, hoặc Đại học Sư phạm Huế, và Sư phạm Cần Thơ (sau này mới có). Cũng có nhiều thầy cô được đi tu nghiệp về giáo dục ở Hoa Kỳ trong giai đoạn 1955–1974 và cũng có rất nhiều các cô giáo thầy giáo tốt nghiệp ở Hoa kỳ, Pháp, Úc, Canada, Tân Tây Lan, và các quốc gia Âu châu. Ngoài ra, các sinh viên học xong đại học ban cử nhân có thể lấy thêm chứng chỉ sư phạm và được đi dạy tại các trường trung học.
Các giáo sư giảng dạy đại học sư phạm miền Nam là các nhà giáo chuyên nghiệp thật sự được đào tạo ở nước ngoài, hoặc là những nhà giáo dục quá nổi tiếng và kỳ cựu và nhận được sự kính trọng của sinh viên và các thầy cô đang dạy ở trung và tiểu học. Mục đích duy nhất trong đời họ là giáo dục, sinh viên, và gia đình. Tài trí và đạo đức của các giáo sư đại học để lại những dấu ấn mạnh mẽ trong thế hệ các sinh viên được đào tạo trong giai đoạn trước năm 1975.
2. Chương trình học
là sự cân bằng giữa Đông phương và Tây phương. Các môn khoa học, toán, tâm lý và triết lý giáo dục phương Tây, tâm lý học sinh được giảng dạy chung với các môn học thuần của phương Đông và của nước ta. Chương trình học của sinh viên không có môn chính trị hay ngợi ca chính phủ đương nhiệm.
Tất cả các trường Đại học đều được quyền tự trị. Tất cả các viên chức chính quyền hầu như không thể gây ảnh hưởng gì đến tiến trình tuyển chọn, thi tuyển, nhập học ở các cấp tiểu học, trung học, và đại học. Gần như các sĩ quan cao cấp trong quân đội, các tỉnh trưởng, phó tỉnh trưởng không thể ra lệnh cho các hiệu trưởng làm việc theo ý muốn của họ. Tất cả các hiệu trưởng đều không làm việc theo chỉ thị của các đảng phái. Nên thực tế con cái của các viên chức cao cấp ở các quận, các tỉnh, và thành phố lớn, nhỏ đều học chung trường với con cái của các nhân viên có cấp bậc thấp nhất. Các kỳ thi tú tài hầu như không thể quay cóp, đề thi không thể lộ ra ngoài trước, thí sinh không thể nhận được sự trợ giúp của bất cứ ai. Việc xét đơn nhập học vào trường đại học rất công bằng và hầu như không gây những tai tiếng trên báo chí và dư luận. Chuyện học sinh được xuất ngoại du học căn cứ trên tài năng thật sự. Con cháu của các nhân viên cao cấp, các nhân viên của bộ giáo dục, các trường đại học không thể lợi dụng chức vụ để chiếm lấy các học bổng của các đại học nước ngoài dành cho học sinh. Vì vậy, một số rất nhỏ các gia đình khá giả, đa số là các thương gia hoặc nhà giàu, phải gửi con đi du học dạng tự túc và trả học phí 100%. Con cái của tất cả các sĩ quan cao cấp và các nhân viên cao cấp trong chính phủ đều học ở trong nước vì hầu hết không đủ tiền để chi trả học phí đại học ở nước ngoài.
Học sinh tiểu học và trung học không đem chức vụ cha mẹ ra khoe với nhau, và bản thân mỗi học sinh cũng không có thói quen nói về cha mẹ của chúng trong các câu chuyện thường ngày với bạn bè ở lớp. Nói chung, bầu không khí học hành trong mỗi lớp, mỗi trường là thuần túy giáo dục.
3. Hạnh kiểm:
đánh giá học sinh ở 4 mức:
giỏi
,
khá
,
trung bình
, và
xấu
.
– Ở lớp mẫu giáo chắc chắn là không có thầy cô nào đánh giá học sinh nhỏ ở lứa tuổi này và lấy tiêu chuẩn hạnh kiểm để xét nhập học vào một trường nào đó. Học sinh mẫu giáo không có phiếu khen thưởng hàng tuần.
Mục tiêu chính của trường mẫu giáo là làm cho các em thích đến lớp để học, vui chơi, đếm số, đọc các chữ cái a, b, c,... tập vẽ, tô màu, và về sau tập đánh vần khi học sinh sắp vào lớp một. Không có tiêu chuẩn thi đua trong lớp, giữa các lớp, và giữa trường này với trường kia.
Ở Mỹ, lớp mẫu giáo cũng không có đánh giá, không có phiếu khen thưởng, chỉ có nụ cười mà em nào cũng vẽ được trên giấy và các hình ảnh, huy hiệu (sticker) có nụ cười thân thiện cô giáo vẫn phát cho các em dán vào áo hay đem về nhà dán cho cha mẹ.
– Cấp 1, 2, 3: Từ lớp 1 đến lớp 12, ở miền Nam, việc đánh giá khả năng học tập (trí dục) của học sinh là chính và mỗi tháng một lần.
Hạnh kiểm của học sinh cũng được đánh giá tốt, khá, trung bình, xấu. Những đánh giá về hạnh kiểm của giáo viên chỉ dành riêng cho cha mẹ của học sinh biết con em của mình ra sao và tìm hiểu con cái của minh để khuyên và giúp chúng sửa đổi. Việc đánh giá này không phải là một tiêu chuẩn có một ảnh hưởng gì đến chuyện nhập học, chuyển trường, khi cha mẹ di chuyển đến một nơi khác.
Việc chuyển trường, xin nhập học trường mới thuộc về một qui định hành chính của địa phương quận, huyện kết hợp với ty giáo dục (hay sở giáo dục) của tỉnh hoặc thành phố.
Trong tổ chức hành chính điều hành không có phòng giáo dục quận hay phòng giáo dục huyện, chỉ có ty giáo dục của tỉnh và xuống thẳng đến hiệu trưởng của trường trung học, tiểu học.
Theo đúng qui định hành chính nói trên, cha mẹ hoặc học sinh có địa chỉ ở đâu, thì trường học ở nơi ấy phải thu nhận con em của họ. Chuyện này đã được phân định rõ ràng theo văn bản hành chính, nên nhân viên văn phòng của trường chiếu theo đó mà làm và cũng không có ai có thể làm khác được ngay cả hiệu trưởng (trừ trường hợp trường tư).
Vì qui định hành chính nghiêm ngặt và được tất cả tôn trọng, nên trên thực tế, hiệu trưởng của chính trường ấy và các giới chức cao cấp của tỉnh, thị xã, quận, phường và ngay các thầy cô giáo, nhân viên của trường cũng không thể dùng sự quen biết hay quyền lực gây ảnh hưởng về việc nhập học của bất cứ ai.
Tóm lại, vì cách tổ chức nói trên, tiêu chuẩn hạnh kiểm không có chỗ đứng trong việc xem xét nhập học. Thầy cô giáo không vì thế mà có cơ hội làm những chuyện tiêu cực.
Ở trường tiểu học (lớp 1 – lớp 5) không có danh xưng giáo viên chủ nhiệm. Không có thi đua giữa các lớp ở trong một trường. Có lẽ cách dạy và phương pháp dạy ở đại học sư phạm đã đào tạo ra đúng các nhà giáo dục thật sự. Và trường học không nhằm mục đích để phục vụ cho một đảng phái chính trị hay chính quyền đương nhiệm, và cũng không làm theo lệnh các viên chức các đảng chính trị, hoặc hành chính.
Ở Mỹ, việc cứu xét nhập học của các em học sinh, trường học không nhằm mục đích để phục vụ cho một đảng phái chính trị hay chính quyền đương nhiệm, và cũng không làm theo lệnh các viên chức các đảng chính trị, hoặc hành chính (giống y như miền nam Việt Nam). Trong trường học, cũng như trường học ở miền Nam Việt nam, trường học ở Mỹ không có sự thi đua giữa các lớp với nhau trong một trường, hoặc thi đua giữa trường này và trường kia.
Hiện nay, kể từ lớp 2 đến lớp 6, mỗi lớp có 6 thầy cô phụ trách dạy các môn khác nhau. Cô giáo chính của lớp, người phê hạnh kiểm thường là cô giáo dạy môn toán, Anh văn, khoa học, các môn học xã hội (social study). Từ lớp 7 đến lớp 12, cũng có đánh giá về hạnh kiểm, đạo đức, thói quen trong lớp, cách học tập của các em, cách cư xử của các em với bạn bè và trong lớp có tuân theo hướng dẫn của thầy cô hay không. Nhưng các đánh giá ấy cũng chỉ có mục đích giúp cho cha mẹ hiểu con cái của họ chứ không được nâng lên thành một tiêu chuẩn cho bất cứ chuyện gì khác hoặc ảnh hưởng đến chuyện nhập học vào trường này trường kia.
4. Quy chế. Kỷ luật
:
Học sinh mẫu giáo 3, 4 tuổi đến trường chủ yếu là chơi đồ chơi trong lớp, vui vẻ với bạn bè, và được dạy ca hát. Chương trình lớp học như sau. Buổi sáng, khi mới vào lớp, các em được tập hát, tập đếm số, hoặc nhận ra các chữ a, b, c,... sau đó được tô màu, và chơi đồ chơi. Mỗi lớp có hàng trăm món đồ chơi. Mỗi cô trông nom 8 học sinh, và mỗi lớp có hai cô, 16 học sinh. Sau khi ăn trưa xong, các em được ngủ trưa 1 giờ hoặc 1 giờ 30 phút. 2 giờ, các em được đánh thức dậy, được xếp hàng đi tiểu, sinh hoạt đếm số hoặc vẽ hoặc chơi đồ chơi. Khoảng 2 giờ 30 các em được ăn thức ăn nhẹ, bánh và được uống nước trái cây và được ra sân chạy nhảy chơi đùa chờ cha mẹ hoặc gia đình đến đón vế nhà. Buổi sáng, sau khi ăn sáng, các em được vui chơi trong sân trường trước khi vào lớp học.
Ở trường tiểu học Mỹ, mỗi lớp có 16–20 em. Hợp đồng của thầy cô giáo và phòng giáo dục quy định mỗi lớp có dưới 25 học sinh.
Các cô giáo đứng lớp làm nhiệm vụ giảng dạy. Nếu trong lớp có học sinh quậy, phá, nói tục, đánh nhau... cô giáo bấm vào đường điện thoại liên lạc với văn phòng thư ký, và ban cố vấn học sinh (counselor). Cô giáo đứng lớp không phải là người xử phạt các trường hợp vi phạm nghiêm trọng của học sinh.
Các trường hợp nhẹ như nói chuyện trong lớp, làm ồn, hình thức kỹ luật rất đơn giản. Cô giáo nhắc nhở học sinh ấy không làm nữa, hoặc yêu cầu em ấy ra đứng ngoài hành lang ngay cửa ra vào trong 1 phút, hoặc cho em ngồi sát bàn của cô giáo, hoặc dời em đến ngồi một chỗ khác xa chỗ cũ.
Nếu các em không vâng lời, cô giáo gọi điện thoại xuống văn phòng trường và sẽ có nhân viên cố vấn giáo dục lên mời em ấy xuống văn phòng nói chuyện. Như vậy, cô giáo không phải là người làm chuyện xử phạt và sẽ dành toàn bộ thời gian để dạy các em khác, và học sinh bị phạt cũng không cảm thấy mất mặt trước các bạn.
(Mỗi 300 em học sinh, trường phải thuê 1 cố vấn về giáo dục, và 1 bảo vệ. Cố vấn giáo dục (high school counselor, tốt nghiệp đại học ngành tâm lý giáo dục) nhằm giúp học sinh chọn lớp học, ngành nghề, và lắng nghe lời giải thích của các em học sinh vì sao quậy phá, và đưa ra lời khuyên, đóng góp ý kiến giúp em chọn một lối cư xử hợp lý hơn và liên lạc với gia đình, mời phụ huynh đến trường để báo cho biết con cái của họ quậy như thế nào, và đề ra các biện pháp giúp đỡ. Cố vấn giáo dục tìm hiểu lỗi lầm của học sinh vi phạm kỷ luật, tìm phương cách giải thích cho học sinh hiểu vấn đề, và hiệu phó sẽ quyết định xử phạt đuổi học 1 ngày hoặc 3 ngày.
Trong trường học ở Mỹ, không có chuyện đánh đập, đá, bạt tai học sinh, không được hỏi với tính cách điều tra, hạch hỏi và kết tội. Thiển nghĩ, những chuyện ấy nằm ngoài lĩnh vực của trường học, không nằm trong số các môn học mà các thầy các cô đã được học ở trường sư phạm.
Như vậy, cô giáo, thầy giáo dạy các môn học khác và giáo viên của lớp (tương đương với giáo viên chủ nhiệm) chỉ việc chuyên tâm làm nhiệm vụ giảng dạy. Và giáo viên này không đưa ra các hình thức kỷ luật học sinh.
Từ lớp 1 đền lớp 12, tất cả đều diễn ra theo hệ thống kỷ luật như trên.
Thầy giáo cô giáo ký hợp đồng làm nhiệm vụ giảng dạy, ban cố vấn và hiệu phó làm nhiệm vụ kỷ luật. Hình thức kỷ luật là gửi em học sinh về nhà 1 ngày, 3 ngày.
Không có chuyện hiệu trưởng hay bất cứ ai ép cha mẹ phải chuyển học sinh đến trường khác. Vị trí địa lý nhà em ở đâu trong vùng ấy, đã được khoanh lên bản đồ, và mỗi cha mẹ cứ chiếu theo bản đồ ấy để chuyển con mình đến đấy học.
Nhân viên bảo vệ không mang súng, chỉ trang bị bằng điện thoại và trông coi học sinh trong giờ ra chơi, giải tán và can thiệp nếu các em đánh nhau.
5. Hệ thống quản lý
:
Từ lớp 1 đến lớp 12, có bầu trưởng lớp và phó trưởng lớp, trưởng ban học tập của lớp. Vì mỗi lớp có 45–50 học sinh, chia làm 4 hoặc 5 đội, có đội trưởng và đội phó.
Mục đích chính và duy nhất là xếp hàng chào cờ ở sân trường vào mỗi sáng. Trưởng lớp đứng đầu trước mỗi lớp 1 bước, các đội trưởng đứng đầu hàng và sau lớp trưởng, đội phó đứng cuối hàng.
Các em này chỉ có nhiệm vụ giúp bạn bè xếp hàng khi chào cờ buổi sáng. Nhờ vậy các thầy cô được rảnh tay chuẩn bị giảng bài. Ngoài nhiệm vụ chào cờ ra, các em nói trên không có họp hành gì với nhau, và cũng không giúp thầy cô giữ nhiệm vụ kỷ luật của lớp. Học sinh quá kính trọng thầy cô giáo, ham học, các học sinh yếu kém và ở hạng trung bình các môn học thường có hạnh kiểm tốt để bù đắp cho học lực không có gì nổi bật, và số học sinh đi học hàng ngày gần như 100%, trừ khi bị bệnh. Chuyện đến lớp muộn cũng rất hiếm. Nên chỉ cần 2, 3 thầy giám thị trông coi việc kỷ luật học sinh cho cả trường. Thậm chí nhiều trường không cần có giám thị.
Thứ hạng của học sinh được chấm điểm và cộng lại hàng tháng. Các em học giỏi được phát bảng danh dự. Trong một lớp 50 em, 5 em có điểm hàng tháng cao nhất được phát bảng danh dự, từ hạng 6 đến hạng 10 được bảng tưởng lệ. Ngoài ra, các em có nhiều cố gắng trong một tháng nào đó, thí dụ tháng trước đứng hạng 30 hay 40, tháng sau lên hạng 15, thầy cô giáo sẽ phát cho em ấy một
bảng-tưởng-lệ
để khen thưởng và ghi nhận sự cố gắng. Mỗi em cũng có sổ điểm hàng tháng đem về nhà cho cha mẹ xem, ký tên, và học sinh đem trở lại nộp cho thầy giáo.
Ở Mỹ, ở bậc tiểu học từ lớp 1 đến lớp 6, không có lớp trưởng hoặc lớp phó và cũng không có ban lãnh đạo lớp.
Ở Mỹ, mỗi 3 tháng có phiếu điểm một lần. Vào ngày có phiếu điểm, các em học sinh sau giờ ăn trưa được về nhà sớm. Thầy, cô giáo không phải dạy vào buổi chiều hôm ấy. Tất cả thầy cô ngồi trong lớp và chuẩn bị tiếp phụ huynh bắt đầu lúc 2 giờ đến 6 giờ chiều. Phụ huynh đến trường và từng người một được mời vào lớp nói chuyện 5–15 phút với thầy cô dạy con em của mình. Ai đến trước vào trước, ai đến sau thì đứng ngoài lớp chờ đợi phiên mình. Phiếu điểm được phát tận tay phụ huynh và phụ huynh có thể hỏi thêm về khả năng học tập của con cái mình. Phụ huynh thường ghé thăm 4 thầy hoặc cô giáo và hỏi điểm từng môn học, sự tiến bộ của con mình. Ngay từ lớp 2, lớp 3, các em đã học các môn toán, khoa học, tiếng Anh, môn học xã hội (social study như địa lý nước Mỹ, lịch sử nước nhà, các nước láng giềng, văn hóa nước nhà, sinh hoạt hay các hoạt động trong cộng đồng, kinh tế... mỗi cô giáo chỉ đánh giá hay ghi điểm môn mà họ giảng dạy.
Đánh giá về cá nhân của học sinh nhiều chi tiết như sau:
– Thói quen và thái độ: A = giỏi; B = Khá; C = trung bình; D = không đạt; F = failing; N = cần sửa đổi.
Trong đó có việc đánh giá cá tính của học sinh như:
– Hạnh kiểm, đạo đức, cách cư xử (conduct):
tự kìm chế
tôn trọng
tham dự các hoạt động trong lớp
luôn luôn có thái độ biết suy nghĩ đến người khác
tôn trọng quyền của người khác
tôn trọng của cải và đồ dùng của người khác
– Ý thức học tập (work and study habits):
Biết cách tổ chức công việc
Hoàn tất công việc
Học tập độc lập không nhờ bạn bè, cô giáo giúp đỡ
Theo đúng sự hướng dẫn cách làm bài
Hoàn thành các bài học, bài làm ở nhà và nộp đúng thời hạn
sử dụng thời gian có hiệu quả
sử dụng và bảo quản sách vở sạch sẽ và bàn học sạch sẽ
Hạnh kiểm và đạo đức cũng chỉ để dành riêng cho cha mẹ hiểu biết thêm về con mình, yếu tố này không ảnh hưởng gì đến việc chuyển trường và nhập học (giống như miền Nam Việt Nam trước 1975).
6. Hệ thống chính trị:
Trong trường học không có chương trình học tập chính trị. Không có học về chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa cộng sản và các học thuyết.
Trường học chỉ thuần túy là giáo dục. Vì giáo dục và chính trị là hai lĩnh vực khác nhau.
Ngoài giờ học, vào ngày thứ bảy và chủ nhật, các em học sinh có thể tham gia Hướng Đạo Sinh Việt Nam hoặc Phật tử, hoặc các phong trào sinh hoạt của thanh thiếu niên công giáo như đoàn Thánh Thể. Các em tham gia với tinh thần tự nguyện. Không ai đề nghị hay ép buộc phải tham gia. Các phong trào này chủ yếu là sinh hoạt cắm trại, ngủ đêm trong các lều, thăm các thắng cảnh trong nước, giúp các em yêu thích cuộc sống và sinh hoạt ngoài trời. Các phong trào này dạy cho các em các trò chơi, các môn thể thao lành mạnh, các bài ca cộng đồng vui tươi và nhiều sức sống, tập cho các em làm việc với tinh thần đồng đội và giúp đỡ lẫn nhau trong công việc.
Sâu xa hơn là tạo cho các em thói quen tháo vát và chia sẻ với cha mẹ mọi việc trong gia đình. Nhờ vậy việc học tập của các theo các phong trào này cũng cải thiện hơn. Ngoài ra, các phong trào còn giúp các em sống hướng thiện, nhân ái, giúp đỡ người gặp hoạn nạn, giúp phân phối các vật phẩm cứu trợ cho đồng bào bị thiên tai, bão lụt, cháy nhà, chiến tranh.
Mặt lợi ích mà phong trào này đem lại cho các em là không hút thuốc, không uống bia, rượu, không nói tục, nói dối, ngay thẳng và chính trực. Trường học nào có nhiều em tham gia các phong trào thường được các phụ huynh tin tưởng và yêu thích. Các em theo các phong trào này khi lớn lên trong xã hội thường trở thành các công dân gương mẫu trong gia đình, nơi làm việc, và thành đạt trong đời sống. Người thanh niên và thiếu nữ Việt Nam nào có tham gia các phong trào Hướng đạo, Phật tử, các phong trào Công giáo hầu như về sau khi lớn lên ít phạm pháp, nhất là luật hình sự. Có thể nói các phong trào này là những nơi sinh hoạt lành mạnh nhất, làm cho họ trưởng thành hơn, có nhiều trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội. Đó cũng là những nơi hun đúc lòng yêu nước, xây dựng nền tảng gia đình và tạo nếp sống lành mạnh của các thanh thiếu niên miền Nam.
Những trao đổi trên đây chỉ mới xới lên một vấn đề rất hệ trọng mà hầu như chưa được bàn tới, từ một góc nhìn của người “ngoài cuộc”, chắc chắn còn hạn chế nhiều, chúng tôi mong rằng sẽ có thêm những ý kiến của chính các học sinh, phụ huynh, nhà giáo và các học giả.
© 2008 talawas
bản để in
Gửi bài này cho bạn bè
Ngôn ngữ
Dịch thuật
Tản văn thứ sáu
Tủ sách talawas
Nghệ thuật
talaGallery
Bàn tròn "Mĩ thuật đương đại Việt Nam đang ở đâu"
Mĩ thuật
Kiến trúc
Điện ảnh
Sân khấu
Âm nhạc
Tư tưởng
Triết học
Lịch sử
Tôn giáo
Phương Đông và Phương Tây
Văn hoá và phát triển
Chiến tranh nhìn từ nhiều phía

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Server: Apache


markdown:
Còn
gọi là quang lang, choambok barangparrcang prang, badamier
Tên khoa học là Terminaliacatappa.
Thuộc họ bàng Combretaceae.
**A. Mô tả
cây**
Bàng là một cây to, có thể cao tới 25m, cành mọc vòng làm cho tán cây xòe ra như cái lọng. Lá to hình thìa, đầu tròn, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông hung nhạt phiến lá dài 20-30cm, rộng 10-13cm. Hoa nhiều mọc thành bông dài 15-20cm, trên cán bông có lông. Quả hình bầu dục, nhẵ dẹt với hai bên dìa hẹp, đầu hơi nhọn, dài 4cm, rộng 3cm, dày 15mm, nhẵn, cơm màu vàng đỏ, có xơ. Hạch rộng 15mm, hạt có nhân trắng chứa nhiều dầu. Mùa quả tháng 8-10.
**B. Phân
bố, thu hái và chế biến**
Cây bàng được trồng khắp nơi làm cây bóng mát. Người ta cho rằng cây bàng vốn không có ở nước ta, mà di thực từ đảo Moluques vào.
Người ta thường dùng lá, vỏ và hạt. Về mặt nguyên liệu cho dầu thì năng suất bàng thấp vì việc tách nhân bàng ra vất vả. Từ 100g hạch khô chỉ tách được 23g nhân.
**C.Thành
phần hoá học**
Lá và vỏ cây chứa tamin vỏ thân chứa từ 25-35% taminpyrogalic và tamin catechic. Vỏ cành chứa 11% tamin.
Nhân hạt chứa 50% dầu béo màu vàng nhạt hay lục nhạt, vì dễ chịu, giống như dầu hạnh nhân, ăn được. Tuy nhiên nhân chỉ chiếm 10% toàn quả cho nên cuối cùng toàn quả chỉ chứa chừng 5% dầu béo, việc tách nhận đòi hỏi nhiều công sức, chưa cơ giới hóa được cho nên đến nay việc khai thác dầu hạt bàng chưa được đặt ra.
**D. Công
dụng và liều dùng**
Tại một số vùng nhân dân dùng vỏ bàng sắc uống chữa lị, ỉa chảy và rửa các vết loét, vết thương.
Lá còn dùng sắc uống chữa cảm sốt làm cho ra mồ hôi, hoặc lá tươi giã nát, xào nóng để đắp và chườm vào nơi đau nhức.
Hạt dùng chữa ỉa ra máu, có thể dùng hạt ép lấy dầu để ăn hay dùng trong công nghiệp.
Thông tin trên Website :
[www.thaythuoccuaban.com](http://www.thaythuoccuaban.com) chỉ có tính chất tham khảo. Người xem không được dựa vào để tự chữa bệnh.
Phòng khám đông y Nguyễn Hữu Toàn (Công ty cổ phần Y Dược YHT) : số 482 lô 22C Đường lê Hồng Phong - Hải Phòng. GP : 197GCN HNY SYTH

Content-Type: text/html


markdown:
(Thethaovanhoa.vn) - 16h05 ngày 13/10/2013, linh cữu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã được an táng tại khu vực núi Thọ, Vũng Chùa, Quảng Trạch, Quảng Bình.
Trân trọng kính mời quý độc giả theo dõi những hình ảnh lễ an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp:
Bạn cài Flash Player để xem được Clip này.
BÁO THỂ THAO & VĂN HÓA - THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM
Giấy phép số 118/GP-TTĐT ngày 15/06/2011 do Bộ TT&TT cấp
Tòa soạn: 11 Trần Hưng Đạo - Hoàn Kiếm - Hà Nội
T: 04.39331878 F: 04.38248600 E:ttvhonline@thethaovanhoa.vn
© 2008 Báo Thể thao & Văn hóa, TTXVN. All rights reserved
® Thể thao & Văn hóa giữ bản quyền nội dung trên website này.
Miền Bắc
Nguyễn Quỳnh Hoa
M: 0903.419.197
E: hoaquynh@thethaovanhoa.vn
Phương Thảo
M: 0989.026.482
E: phuongthao@thethaovanhoa.vn
Miền Trung
Đình Châu Hiếu Nguyên
M: 0905.404.855
E: hieunguyen@thethaovanhoa.vn
Miền Nam
Đỗ Thị Thu Hà
M: 0903.122.633
E: thuha@thethaovanhoa.vn

Cache-Control: private

Connection: Keep-Alive


markdown:
![ ](http://trangnhung.net/wp-content/uploads/2012/09/trangnhung01-300x228.jpg)
![ ](http://trangnhung.net/wp-content/uploads/2012/09/trangnhung01-300x228.jpg)
Người mẫu sợ những rùm beng của đêm nhạc “Vũ điệu đường cong” ảnh hưởng tới tên tuổi mình. Phi Thanh Vân sẽ thay thế Trang Nhung.
Chia sẻ với VnExpress.net, Trang Nhung cho biết, giữa tháng 8, thông qua người quản lý, cô nhận lời ra Bắc biểu diễn trong chương trình ca nhạc dành cho các hotgirl, chân dài vì thấy đây là chương trình nhằm mục đích từ thiện và khẳng định thực lực của những “người đẹp hát”. Tuy nhiên, khi đêm nhạc bị phạt vì treo pano sai giấy phép, có hình nghệ sĩ mặc bikini hở hang và dòng chữ “Chương trình không dành cho các bạn trẻ dưới 18 tuổi và phụ nữ đoan trang” ở Hải Phòng, Á hậu Phụ nữ Việt Nam qua ảnh 2005 buộc phải rút lại quyết định.
“Bạn bè tôi ở Hà Nội khi nhận được tờ rơi ‘Vũ điệu đường cong’ với quảng cáo chừng mực, lịch sự đã rất hào hứng ủng hộ tôi và hứa mua vé đi xem. Tuy nhiên, khi đọc báo phát hiện ra sự cố ở Hải Phòng, tôi rất buồn nên quyết định hủy sô. Tôi vừa trải qua những tin đồn thất thiệt và đang trong quá trình lấy lại niềm tin từ khán …
[[Read more...]](http://trangnhung.net/bai-vi%e1%ba%bft-v%e1%bb%81-trang-nhung/trang-nhung-bo-so-cam-phu-nu-doan-trang/)

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown: Cách phân nhóm khách hàng A, B, C, D trong Marketing Cách phân loại khách hàng theo thu nhập A, B, C, D là như thế nào ạ? Theo em được biết thì Nhóm A là có thượng lưu, B là trung lưu...nhưng như thế thì chung chung quá. Em muốn biết cụ thể thì nhóm A thì thu nhập bao nhiêu, nhóm B là bao nhiêu...? Bác nào biết chỉ giúp em với nhé! Thanks mọi người.

Server: nginx

Cache-control: private, max-age=0

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding


markdown:
## Từ:
**je me présente** **Thêm vào:**04/12/2008 **Đã nghe:**17K lần [learning French](/tag/learning_french/), [expressions in French](/tag/expressions_in_french/), [French pronouns](/tag/french_pronouns/), [verbes en Francais](/tag/verbes_en_francais/), [verbs in](/tag/verbs_in/), [verbs in French](/tag/verbs_in_french/)
### Phát âm bằng
[Tiếng Pháp](/languages/fr/) [fr]
Bạn có thể làm tốt hơn? bằng giọng khác?
[Phát âm je me présente trong Tiếng Pháp](/word-record/je_me_pr%C3%A9sente/fr/)
### Giọng & ngôn ngữ ở trên bản đồ
- Từ ngẫu nhiên:
[Sauce Soubise](/word/sauce_soubise/)
#### by Yandex Translate Bản dịch Tiếng Việt:
je me présente =
**Tôi tự giới thiệu**
#### Not satisfied?
#### Sửa từ:
·
[Thêm ngôn ngữ](/word-modify/je_me_pr%C3%A9sente/)
·
[Thêm](/word-modify/je_me_pr%C3%A9sente/) **thể loại**
#### Báo cáo về từ:
Có gì không ổn với từ này?
[Xin báo cáo nó tại đây](/word-report/je_me_pr%C3%A9sente/).
#### Kể cho bạn bè về cách phát âm je me présente:
[thư điện tử](mailto:?subject=C%C3%A1ch%20ph%C3%A1t%20%C3%A2m%20je%20me%20pr%C3%A9sente%20trong%20Ti%E1%BA%BFng%20Ph%C3%A1p&body=Nghe%20c%C3%A1ch%20ph%C3%A1t%20%C3%A2m%20b%E1%BA%A3n%20x%E1%BB%A9%20trong%20Forvo%2C%20http%3A%2F%2Fvi.forvo.com%2Fword%2Fje_me_pr%25C3%25A9sente%2F)

Set-Cookie: forvo_cookies=1; expires=Mon, 28-Mar-2016 16:06:39 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.forvo.com

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


markdown:
## Từ:
**ragazza** **Thêm vào:**04/06/2008 **Đã nghe:**7.2K lần [sostantivo](/tag/sostantivo/)
### Phát âm bằng
[Tiếng Ý](/languages/it/) [it]
Bạn có thể làm tốt hơn? bằng giọng khác?
[Phát âm ragazza trong Tiếng Ý](/word-record/ragazza/it/)
### Giọng & ngôn ngữ ở trên bản đồ
- Từ ngẫu nhiên:
[sciopero](/word/sciopero/)
#### by Yandex Translate Bản dịch Tiếng Việt:
ragazza =
**cô gái**
#### Not satisfied?
#### Sửa từ:
·
[Thêm ngôn ngữ](/word-modify/ragazza/)
·
[Thêm](/word-modify/ragazza/) **thể loại**
#### Báo cáo về từ:
Có gì không ổn với từ này?
[Xin báo cáo nó tại đây](/word-report/ragazza/).
#### Kể cho bạn bè về cách phát âm ragazza:
[thư điện tử](mailto:?subject=C%C3%A1ch%20ph%C3%A1t%20%C3%A2m%20ragazza%20trong%20Ti%E1%BA%BFng%20%C3%9D&body=Nghe%20c%C3%A1ch%20ph%C3%A1t%20%C3%A2m%20b%E1%BA%A3n%20x%E1%BB%A9%20trong%20Forvo%2C%20http%3A%2F%2Fvi.forvo.com%2Fword%2Fragazza%2F)

Set-Cookie: forvo_cookies=1; expires=Mon, 28-Mar-2016 16:05:24 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.forvo.com


markdown:
Tìm ưu đãi và khuyến mãi giá phòng khách sạn 3 sao tại Pistoia, Ý. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Pistoia, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn. Tìm và đặt phòng trực tuyến ngay hôm nay để nhận mức giá tốt nhất.
# Khách sạn 3 sao tại Pistoia
![ Pistoia, Italy](http://a1.cdn-hotels.com/da/assets/s/11.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
![ Pistoia, Italy](http://a1.cdn-hotels.com/da/assets/s/11.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
Xem khách sạn 3 sao tại Pistoia trên bản đồ
## Phương tiện giao thông
## Khách sạn 3 sao tại Pistoia
## Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Pistoia
#### Khách sạn 3 sao tại Pistoia
- Đặt nhiều nhất
Park Hotel Arcobaleno
Tốt 3,1 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho257921/park-hotel-arcobaleno-pistoia-y/#reviews) **85**nhận xét )
23 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Piccolo Ritz
Tốt 3,6 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho411097/hotel-piccolo-ritz-pistoia-y/#reviews) **8**nhận xét )
10 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Villa Giorgia Albergo In Collin
Tuyệt vời 4,6 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho331598/villa-giorgia-albergo-in-collin-pistoia-y/#reviews) **5**nhận xét )
13 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Patria
Xuất sắc 4,8 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho290099/hotel-patria-pistoia-y/#reviews) **5**nhận xét )
34 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn 3 sao trong phạm vi 10 km tại Pistoia
Locanda la Rotonda
Tốt 3,0 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho299536/locanda-la-rotonda-montale-y/#reviews) **2**nhận xét )
6 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Lago Verde
Chưa có nhận xét nào của khách
13 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn 3 sao trong phạm vi 15 km tại Pistoia
Bellavista
Tuyệt vời 4,0 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho290101/bellavista-lamporecchio-y/#reviews) **10**nhận xét )
20 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Monti
Tốt 3,7 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho232523/hotel-monti-lamporecchio-y/#reviews) **15**nhận xét )
15 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Residence Montefiore
Xuất sắc 5,0 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho290102/residence-montefiore-lamporecchio-y/#reviews) **3**nhận xét )
18 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
La Villa Resort
Tuyệt vời 4,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho330122/la-villa-resort-pieve-a-nievole-y/#reviews) **2**nhận xét )
18 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

Content-Language: vi-VN

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Mon, 28-Mar-2016 16:11:07 GMT; Path=/


markdown:
Đặt phòng tại khách sạn này và tích lũy đêm sau thời gian lưu trú
**Vị trí. **
Tọa lạc tại Providencia -
**Santiago**, Best Western Plus Hotel Los Espanoles là một khách sạn phù hợp cho cả gia đình nằm gần **Trung tâm Costanera**, **Vườn Tượng** và **Công viên Quảng trường Peru**. **Trung tâm Thương mại Panoramico** và **Đồi San Cristobal** cũng ở khá gần đó. **Đặc điểm của khách sạn. **
Best Western Plus Hotel Los Espanoles có
*câu lạc bộ sức khỏe*, *phòng xông hơi* và *phòng tắm hơi*. Khách có thể *truy cập Internet tốc độ cao có dây và không dây miễn phí* tại các khu vực chung. Khách sạn 3.5 sao này có các dịch vụ, tiện nghi phục vụ nhu cầu công việc, hội nghị gồm *trung tâm dịch vụ văn phòng phục vụ 24 giờ*, *phòng họp* và *dịch vụ xe limo/xe đưa đón hạng sang*. Tại khách sạn dành cho gia đình này, khách có thể lựa chọn dùng bữa tại *nhà hàng*, *quán cà phê* hay *quầy bar/khu lounge*. Khách sạn phục vụ *bữa sáng miễn phí* mỗi ngày. Các tiện ích, dịch vụ khác bao gồm *hồ bơi ngoài trời phục vụ theo mùa*, *sân thượng* và *nhân viên nói được nhiều thứ tiếng*. Với khoản phụ phí nhỏ, khách có thể sử dụng *xe đưa đón sân bay* *(có sẵn 24 giờ)*. *Bãi đậu xe tự phục vụ miễn phí* nằm ngay trong khuôn viên. Khách sạn có *khu vực hút thuốc riêng biệt*. **Tiện nghi phòng. **
40 phòng được trang bị điều hòa nhiệt độ tại Best Western Plus Hotel Los Espanoles bao gồm
*minibar* và *két bảo mật*. Khách có thể truy cập *Internet không dây và có dây tốc độ cao miễn phí* tại phòng. TV đi cùng *các kênh truyền hình cáp*. Tất cả phòng đều có *bàn*, *báo miễn phí* và *điện thoại*; *điện thoại nội vùng miễn phí* cũng được cung cấp (có thể áp dụng các giới hạn). Phòng tắm có *vòi sen/bồn tắm kết hợp*, *máy sấy tóc* và *đồ dùng nhà tắm miễn phí*. Các tiện nghi bổ sung bao gồm *bàn ủi/dụng cụ ủi quần áo* và *màn/rèm cửa*. *Dịch vụ dọn phòng* phục vụ hàng ngày.
Trẻ em dưới 9 tuổi không được phép vào hồ bơi hoặc câu lạc bộ sức khỏe mà không có sự giám sát của người lớn.
Bãi đậu xe có giới hạn chiều cao.
Khách phải liên hệ khách sạn về vấn đề đưa đón trước khi đến qua thông tin liên lạc được cung cấp trong xác nhận đặt phòng.
Khách cần liên hệ khách sạn qua thông tin liên lạc được cung cấp trong xác nhận đặt phòng trước khi đến để đăng ký sử dụng dịch vụ mát-xa.
Bạn sẽ thanh toán các khoản phí sau khi nhận hoặc trả phòng:
Các khoản phụ phí sau đã được tính trong tổng giá hiển thị:
|Ẩm thực||
|
|Vui chơi, giải trí||
|
|Làm việc từ xa||
|
|Dịch vụ||
|
|Tiện nghi||
|
|Hỗ trợ người khuyết tật||
|
|Tiện nghi như tại nhà||
|
|Ngon giấc||
|
|Hãy tận hưởng||
|
|Nghỉ ngơi||
|
|Giải trí||
|
|Kết nối||
|
|Ẩm thực||
|
|Xem thêm||
|
Trẻ em dưới 9 tuổi không được phép vào hồ bơi hoặc câu lạc bộ sức khỏe mà không có sự giám sát của người lớn.
Bãi đậu xe có giới hạn chiều cao.
Khách phải liên hệ khách sạn về vấn đề đưa đón trước khi đến qua thông tin liên lạc được cung cấp trong xác nhận đặt phòng.
Khách cần liên hệ khách sạn qua thông tin liên lạc được cung cấp trong xác nhận đặt phòng trước khi đến để đăng ký sử dụng dịch vụ mát-xa.
Bạn sẽ thanh toán các khoản phí sau khi nhận hoặc trả phòng:
Các khoản phụ phí sau đã được tính trong tổng giá hiển thị:
Chúng tôi đã liệt kê mọi khoản phí được khách sạn thông báo với mình. Tuy nhiên, phí cụ thể có thể khác biệt, ví dụ như phụ thuộc vào thời gian lưu trú hoặc loại phòng của bạn.
Chúng tôi đang theo dõi giá của khách sạn này vào ngày lưu trú dự kiến của bạn
**( - )**

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZOIUUqMzA3NDA0fG51bGx8bnVsbHwyIUYq; Domain=.hotels.com; Expires=Mon, 28-Mar-2016 16:21:18 GMT; Path=/


markdown:
Top Definition
A small town in the middle of California. Not really known. It is very hot in summer and almost 32 degrees Fahrenheit in the winter. Beautiful Autumns and Springs. Split right down the middle. One half it's the good side and the other is Mexican territory. Lots of schools. Nice people and gangsters. Asians, white people, Hispanics, African Americans, Germans, Italians etc.
Man, it's hot
Dude, we are in Madera, CA. Get used to it.
Dude, we are in Madera, CA. Get used to it.
viết bởi

Server: Cowboy

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Via: 1.1 varnish

X-Cache: MISS


markdown:
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


markdown:
Top Definition
While getting a blowjob from a prostitute, you urinate into her mouth instead of ejaculating.
The golden guzzle was done so perfectly, urine was smeared all over the face and dripped out like a faucet running water.
viết bởi
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


markdown:
Top Definition
Something all too common on the internet.
Bob- There are too many idiots on the internet!
Karen- That explains why there's so much idiocy on www.urbandictionary.com
Karen- That explains why there's so much idiocy on www.urbandictionary.com
viết bởi
[Brian Audly](/author.php?author=Brian+Audly)11 Tháng tư, 2006
9 more definitions
2
1. The act of being fuckin' stupid.
2. The only problem in the world that takes care of itself, yet laws prevent that.
2. The only problem in the world that takes care of itself, yet laws prevent that.
1. "Man, he's stupid. He needs to stop the idiocy."
2. "Idiotic people kill themselves, but the police to their best to stop this."
2. "Idiotic people kill themselves, but the police to their best to stop this."
viết bởi
[Shadow XII](/author.php?author=Shadow+XII)11 Tháng một, 2006
3
(n).
1. Any action performed by an idiot or in an idiotic manner.
2. State of being for any idiot.
1. Any action performed by an idiot or in an idiotic manner.
2. State of being for any idiot.
Though the internet is amazing, there tend to be gaping cesspools of utter idiocy.
viết bởi
[Koma](/author.php?author=Koma)15 Tháng tư, 2005
4
When a person drives a motorcycle and talks/text on there phone at the same time
Using Idiocy by ridng a motorcycle and texting at the same time
viết bởi
[cpk1234](/author.php?author=cpk1234)21 Tháng sáu, 2011
5
The act of being an idiot
e.g.
Refusing to learn the rules of grammar and spelling of your first and native language (e.g. intertube kids)
Denying truth in favour of comfortable misinformation (e.g Americans on the world)
Taking advantage of the limitations of coding or rule making in games in order to win
Feeling pride after winning a game (Sports, Video, Cards) in said fashion
e.g.
Refusing to learn the rules of grammar and spelling of your first and native language (e.g. intertube kids)
Denying truth in favour of comfortable misinformation (e.g Americans on the world)
Taking advantage of the limitations of coding or rule making in games in order to win
Feeling pride after winning a game (Sports, Video, Cards) in said fashion
Scientology conventions are a cesspool of idiocy
Your a idiot, there isnt lots of people which can acheave youre level of stupidness
The US of A is respected by foreign powers
Chainsaw laggers in GoW2
Geared and high level characters ganking in World of Warcraft areas designed for low level characters.
Your a idiot, there isnt lots of people which can acheave youre level of stupidness
The US of A is respected by foreign powers
Chainsaw laggers in GoW2
Geared and high level characters ganking in World of Warcraft areas designed for low level characters.
viết bởi
[Finger_Bang](/author.php?author=Finger_Bang)27 Tháng bảy, 2009
6
Insane Clown Posse (ICP)
If you've ever seen the music video "Miracles", the LEAST offensive adjective to describe it (or the makers) is probably idiocy.
viết bởi
[LittleAnnaGirl](/author.php?author=LittleAnnaGirl)28 Tháng tư, 2010
7
Look under
[George Bush](/define.php?term=George+Bush)
Hahaha..He has too much idiocy...
viết bởi


markdown:
Top Definition
A medical condition in which a guys balls seem to climb upward. The opposite of testicular retraction.
Yeah, he was sent to the hospital with Wonderlandism. He said he was in a lot of pain, by the time they got him in the ER his balls were practially on the cieling!
viết bởi


markdown:
# Books and calendars...
|
|![]()
[mo' urban dictionary](http://www.amazon.com/gp/product/0740768751/ref=as_li_ss_tl?ie=UTF8&tag=urbandictio08-20)Order on Amazon ![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
|
|![]()
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate


markdown:
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
[](/add.php) [](/random.php) [](/users.php)
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


markdown:
# 3474 Linsley
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Khám phá và chỉ định|
|Khám phá bởi||
|[Brooklyn](/wiki/Brooklyn) [Tên chỉ định tiểu hành tinh](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))14 tháng 5, 2008 [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Đặc trưng vật lý](/w/index.php?title=Standard_asteroid_physical_characteristics&action=edit&redlink=1) [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **3474 Linsley** (1962 HE) là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) được phát hiện ngày 27 tháng 4, 1962 bởi [Đài thiên văn Goethe Link](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Goethe_Link&action=edit&redlink=1) ở [Brooklyn](/wiki/Brooklyn).
[§](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)Liên kết ngoài[ [sửa](/w/index.php?title=3474_Linsley&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=3474_Linsley&action=edit§ion=1)] [NASA](/wiki/NASA) [JPL](/wiki/Jet_Propulsion_Laboratory)Cơ sở dữ liệu thên thể nhỏ [3474 Linsley](http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=3474+Linsley)
|
|
|
|
|Danh sách/danh mục
|

Content-language: vi

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Estensan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [42°49′10″B 0°20′44″Đ / 42,8194444444°B 0,345555555556°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Estensan¶ms=42.8194444444_N_0.345555555556_E_region:FR-65_type:city(35))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Midi-Pyrénées](/wiki/Midi-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Hautes-Pyrénées](/wiki/Hautes-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Quận Bagnères-de-Bigorre](/wiki/Bagn%C3%A8res-de-Bigorre_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Vielle-Aure](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Vielle-Aure&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 974 m/3.196 ft)
1 2(0,59 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(60 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [65172](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=65172-COM)/ [65170](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Estensan** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Hautes-Pyrénées](/wiki/Hautes-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Midi-Pyrénées](/wiki/Midi-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) tây nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 974 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


markdown:
# Xã Harvey, Quận Cowley, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Harvey, Quận Cowley, Kansas](/w/index.php?title=Harvey,_Qu%E1%BA%ADn_Cowley,_Kansas&redirect=no))
|
|Xã Harvey Harvey Township
|—
| —
|
|[37°25′58″B 96°34′39″T / 37,432777777778°B 96,5775°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=X%C3%A3_Harvey%2C_Qu%E1%BA%ADn_Cowley%2C_Kansas¶ms=37.432777777778_N_-96.5775_E_type:city(94)_region:US-KS_globe:earth) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Kansas&action=edit&redlink=1) [Quận Cowley](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Cowley,_Kansas) **Dân số**(2010) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Xã Harvey** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Harvey Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Cowley](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Cowley,_Kansas), tiểu bang [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 94 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Harvey,_Qu%E1%BA%ADn_Cowley,_Kansas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Harvey,_Qu%E1%BA%ADn_Cowley,_Kansas&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
# Itagüí
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Itagüí
|—
| —
|
|
Con dấu
|
|[6°10′21″B 75°36′35″T / 6,1726°B 75,6096°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Itag%C3%BC%C3%AD¶ms=6.1726_N_-75.6096_E_type:city(180354)_region:CO_globe:earth) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Colombia.svg/22px-Flag_of_Colombia.svg.png)
[Colombia](/wiki/Colombia) [Tỉnh (Departmento)](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Colombia#C.E1.BA.A5p_th.E1.BB.A9_nh.E1.BA.A5t) [Antioquia](/w/index.php?title=Antioquia_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(6,6 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) **Dân số**(28 tháng 5 năm 2005) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Itagüí** là một [khu tự quản](/w/index.php?title=Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n_c%E1%BB%A7a_Colombia&action=edit&redlink=1) thuộc [tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Colombia#C.E1.BA.A5p_th.E1.BB.A9_nh.E1.BA.A5t) [Antioquia](/wiki/Antioquia), [Colombia](/wiki/Colombia). Thủ phủ của khu tự quản Itagüí đóng tại Itagüí Khu tự quản Itagüí có diện tích 17 [ki lô mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng). Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Itagüí có dân số 180354 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Itag%C3%BC%C3%AD&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Itag%C3%BC%C3%AD&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Municipalities of Colombia”](http://statoids.com/yco.html). Statoids. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20101129051202/http://statoids.com/yco.html)5 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2012.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1055 frontend miss (0)