markdown:
# Đường sắt Việt Nam
**Đường sắt Việt Nam** là một trong những ngành [công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) lâu đời của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Ngành Đường sắt Việt Nam ra đời năm [1881](/wiki/1881) bằng việc khởi công xây dựng tuyến [Đường sắt](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt) đầu tiên đi từ [cột cờ Thủ Thiêm](/w/index.php?title=C%E1%BB%99t_c%E1%BB%9D_Th%E1%BB%A7_Thi%C3%AAm&action=edit&redlink=1) đến [bến xe Chợ Lớn](/w/index.php?title=B%E1%BA%BFn_xe_Ch%E1%BB%A3_L%E1%BB%9Bn&action=edit&redlink=1) dài 13 km. Chuyến tàu đầu tiên khởi hành ở Việt Nam là vào ngày [20 tháng 7](/wiki/20_th%C3%A1ng_7) năm [1885](/wiki/1885). Những năm sau đó, mạng lưới Đường sắt tiếp tục được triển khai xây dựng trên khắp lãnh thổ Việt Nam theo công nghệ [đường sắt](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt) của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) với khổ đường ray 1 [mét](/wiki/M%C3%A9t). Thời kỳ chiến tranh, Hệ thống Đường sắt bị hư hại nặng nề. Kể từ năm [1986](/wiki/1986), [Chính phủ Việt Nam](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vi%E1%BB%87t_Nam) tiến hành khôi phục lại các tuyến đường sắt chính và các [ga](/wiki/Ga) lớn, đặc biệt là tuyến [Đường sắt Bắc Nam](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_B%E1%BA%AFc_Nam).
## Mục lục
[1 Lịch sử hình thành và phát triển](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_h.C3.ACnh_th.C3.A0nh_v.C3.A0_ph.C3.A1t_tri.E1.BB.83n) [2 Kết cấu hạ tầng đường sắt](#K.E1.BA.BFt_c.E1.BA.A5u_h.E1.BA.A1_t.E1.BA.A7ng_.C4.91.C6.B0.E1.BB.9Dng_s.E1.BA.AFt) [3 Ga đường sắt](#Ga_.C4.91.C6.B0.E1.BB.9Dng_s.E1.BA.AFt) [4 Khổ đường sắt](#Kh.E1.BB.95_.C4.91.C6.B0.E1.BB.9Dng_s.E1.BA.AFt) [5 Các loại đầu máy](#C.C3.A1c_lo.E1.BA.A1i_.C4.91.E1.BA.A7u_m.C3.A1y) [6 Các loại toa xe](#C.C3.A1c_lo.E1.BA.A1i_toa_xe) [7 Các vụ tai nạn](#C.C3.A1c_v.E1.BB.A5_tai_n.E1.BA.A1n) [8 Các dự án chính](#C.C3.A1c_d.E1.BB.B1_.C3.A1n_ch.C3.ADnh) [9 Những nhân vật nổi bật](#Nh.E1.BB.AFng_nh.C3.A2n_v.E1.BA.ADt_n.E1.BB.95i_b.E1.BA.ADt) [10 Đường sắt cao tốc Bắc - Nam](#.C4.90.C6.B0.E1.BB.9Dng_s.E1.BA.AFt_cao_t.E1.BB.91c_B.E1.BA.AFc_-_Nam) [11 Hình ảnh](#H.C3.ACnh_.E1.BA.A3nh) [12 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [13 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử hình thành và phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=1)]
### Thời kỳ trước
[1945](/wiki/1945)[ [sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=2)]
Ngày
[20 tháng 7](/wiki/20_th%C3%A1ng_7) năm [1885](/wiki/1885) chuyến tàu đầu tiên xuất phát từ Ga [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n), vượt Sông [Vàm Cỏ Đông](/wiki/V%C3%A0m_C%E1%BB%8F_%C4%90%C3%B4ng) bằng phà tại [Bến Lức](/wiki/B%E1%BA%BFn_L%E1%BB%A9c), đến Ga cuối cùng tại Trung tâm Thành phố [Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho) đánh dấu sự ra đời của Ngành **Đường sắt Việt Nam**. Đến tháng 5 năm [1886](/wiki/1886) toàn bộ các cầu trên tuyến đường sắt [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) – [Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho) đã hoàn thành cho phép tàu chạy một mạch tới [Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho).
- Năm
[1902](/wiki/1902), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)xây dựng xong Đường sắt [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)– [Đồng Đăng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_%C4%90%C4%83ng);
- Năm
[1902](/wiki/1902), Pháp xây dựng xong Đường sắt Hà Nội – [Hải Phòng](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng);
- Năm
[1906](/wiki/1906), Pháp xây dựng xong Đường sắt Hà Nội – [Lào Cai](/wiki/L%C3%A0o_Cai);
- Năm
[1931](/wiki/1931), Pháp xây dựng xong Đường sắt [Tháp Chàm](/wiki/Th%C3%A1p_Ch%C3%A0m)– [Đà Lạt](/wiki/%C4%90%C3%A0_L%E1%BA%A1t);
- Năm
[1933](/wiki/1933), Pháp xây dựng xong Đường sắt Sài Gòn – [Lộc Ninh](/wiki/L%E1%BB%99c_Ninh);
- Năm
[1899](/wiki/1899)- [1936](/wiki/1936), Pháp xây dựng xong tuyến [Đường sắt Bắc Nam](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_B%E1%BA%AFc_Nam)
Ba mươi năm đầu tiên của Thế kỷ XX, để thực hiện chính sách khai thác triệt để thuộc địa, Pháp đã xây dựng một Hệ thống Đường sắt từ Bắc vào Nam, nhưng chủ yếu nhằm phục vụ công cuộc cai trị và khai thác.
[[1]](#cite_note-1)
### Thời kỳ từ
[1945](/wiki/1945) đến [1954](/wiki/1954)[ [sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=3)]
Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày
[28 tháng 8](/wiki/28_th%C3%A1ng_8) năm [1945](/wiki/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã Chính thức ký Quyết định thành lập Bộ Giao thông Công chính thuộc Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, trong đó có Sở Hỏa Xa - Cơ quan Quản lý Nhà nước và khai thác về Đường sắt Việt Nam. Và từ đây, Hệ thống Đường sắt Việt Nam đã thực sự trở thành tài sản của người Việt Nam, phục vụ người dân nước Việt.
### Thời kỳ từ
[1954](/wiki/1954) đến [1975](/wiki/1975)[ [sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=4)]
Việt Nam tạm thời chia cắt thành hai miền lấy
[Vĩ tuyến 17](/wiki/V%C4%A9_tuy%E1%BA%BFn_17) làm ranh giới.
#### Cơ cấu tại miền Bắc[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=5)]
Do
[Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) kiểm soát. [Đường sắt](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt)xây dựng CNXH ở miền Bắc và chi viện cho miền Nam. Thời kỳ này, do nhiệm vụ mới của Bắc Việt là khôi phục phát triển kinh tế miền Bắc để chi viện cho chiến trường miền Nam, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã quyết định Thành lập Tổng cục Đường sắt trực thuộc Bộ Giao thông và Bưu điện (trước đó là Bộ Giao thông Công chính) do Ông [Nguyễn Văn Trân](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Tr%C3%A2n)Bộ trưởng Bộ Giao thông và Bưu điện kiêm Tổng cục trưởng; các Tổng cục trưởng tiếp theo là Hồng Xích Tâm Thứ trưởng kiêm nhiệm, [Hà Đăng Ấn](/wiki/H%C3%A0_%C4%90%C4%83ng_%E1%BA%A4n).
- Cơ cấu, bộ máy tổ chức của Tổng cục Đường sắt (trước đó là Sở Hỏa Xa) cũng được nâng lên ngang tầm với nhiệm vụ, chức năng cụ thể được Chính phủ giao. Cơ cấu của Tổng cục Đường sắt bao gồm:
- Văn phòng Tổng cục Đường sắt;
- Cục Cầu đường Đường sắt;
- Nhà máy Xe lửa Gia Lâm;
- Cục Vận chuyển Đường sắt;
- Cục Kiến thiết Cơ bản Đường sắt;
- Ban Chỉ huy Quân sự Đường sắt;
- Ty Công an Đường sắt;
- Ty Y tế Đường sắt;
- Ty Thông tin Tín hiệu Đường sắt;
- Trường Đảng Tổng cục Đường sắt;
- Trường Công nhân kỹ thuật Tổng cục Đường sắt (PhổYên, Bắc Thái)
- Trường Trung cấp Đường sắt (Vĩnh Yên, Vĩnh Phú)
- Ban Thể dục - Thể thao Đường sắt (thành lập năm
[1960](/wiki/1960)).
##### Giai đoạn
[1954](/wiki/1954) – [1964](/wiki/1964)[ [sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=6)]
- Trong 10 năm (
[1954](/wiki/1954)– [1964](/wiki/1964)), Hệ thống Đường sắt miền Bắc đã được xây dựng và khôi phục lại với những tuyến đường chính là Hà Nội – Lào Cai; Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn. Những tuyến đường này đã có vai trò quan trọng phục vụ đi lại, khôi phục kinh tế miền Bắc trong nhiều năm thời điểm đó và còn phát huy tác dụng đến bây giờ. Một Tuyến Đường sắt khác được xây dựng là Hà Nội – [Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn)với 164 km cũng hoàn thành trong giai đọan này.
- Vận tải Đường sắt trong 10 năm (
[1954](/wiki/1954)– [1964](/wiki/1964)) đã đảm nhận trên 20% khối lượng vận chuyển toàn ngành GTVT, thực hiện sản lượng luân chuyển hàng hoá trên 50%. [ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
- Công nghiệp Đường sắt được hình thành với một số chuyên ngành tuy còn hạn hẹp nhưng đã tự túc sản xuất được một số mặt hàng phục vụ ngành, nổi bật nhất là Nhà máy Xe lửa Gia Lâm đã hình thành được nhiều phân xưởng quan trọng làm tiền đề cho công nghiệp đóng tàu Đường sắt sau này như phân xưởng sửa chữa đầu máy, đóng mới toa xe, rèn, đúc v.v...
##### Giai đoạn
[1964](/wiki/1964) – [1975](/wiki/1975)[ [sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=7)]
- Đường sắt miền Bắc chống chiến tranh phá hoại miền Bắc của
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)và chi viện cho giải phóng miền Nam. Đây là thời kỳ đầu đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của Ngành Đường sắt kể từ khi thành lập. Hai đặc điểm nổi bật của Ngành thời kỳ này là phục vụ sự nghiệp củng cố và phát triển kinh tế miền Bắc và chi viện cho cuộc kháng chiến chống [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)ở chiến trường miền Nam. Cũng trong giai đoạn này, Ngành Đường sắt đã nhận được một sự đầu tư đáng kể của Nhà nước và viện trợ giúp đỡ của bạn bè quốc tế, đặc biệt là sự giúp đỡ của [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)và [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c).
- Những sự kiện nổi bật ghi dấu ấn của Ngành trong giai đoạn này là duy trì vận chuyển hàng viện trợ và chở bộ đội trên các tuyến đường từ Bắc vào
[Vinh](/wiki/Vinh)với phong trào *"Tất cả vì miền Nam thân yêu"*do [Hồ Chí Minh](/wiki/H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)phát động. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam và Hồ Chí Minh, Ngành Đường sắt miền Bắc đã lập nên những kỳ tích huy hoàng, góp phần quan trọng vào chiến thắng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Hoa Kỳ oanh liệt.
- Ngành Đường sắt, liên tục đảm bảo giao thông suốt trong điều kiện bị Mỹ đánh phá dữ dội. Ngành Đường sắt đã làm 3.915 mét cầu tạm, 82 kilô mét đường và 274,5 kilô mét dây thông tin và vận chuyển được 4,16 triệu
[tấn](/wiki/T%E1%BA%A5n)hàng hoá. Cán bộ, nhân viên và tự vệ Ngành Đường sắt đã bắn rơi hàng chục máy bay các loại và dò phá được hàng ngàn quả bom nổ chậm ở các chiến trường trọng điểm miền Nam.
- Người đứng đầu Ngành Đường sắt miền Bắc giai đoạn này là Tổng cục trưởng
[Hà Đăng Ấn](/wiki/H%C3%A0_%C4%90%C4%83ng_%E1%BA%A4n)- Ông đã ghi dấu ấn đậm nét trong Ngành với các chiến công làm rạng rỡ truyền thống Ngành Đường sắt sau này.
#### Cơ cấu tại miền Nam[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=8)]
Do
[Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) và [Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam) (từ [1970](/wiki/1970) là [Cộng hòa miền Nam Việt Nam](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam)) kiểm soát. Chính quyền [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) xây dựng và khai thác Hệ thống Đường sắt ở miền Nam, Cơ quan quản lý là Cục Hỏa xa Việt Nam trực thuộc [Bộ Giao thông và Bưu điện](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Giao_th%C3%B4ng_v%C3%A0_B%C6%B0u_%C4%91i%E1%BB%87n_(Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)&action=edit&redlink=1) thuộc Chính quyền Việt Nam Cộng hòa;
Tính đến năm
[1971](/wiki/1971) - [1972](/wiki/1972) thì Việt Nam Cộng hòa có 1.240 km đường sắt nhưng vì chiến cuộc và an ninh nên chỉ có 57% sử dụng được. Dù vậy, tổng lượng hành khách và hàng hóa chuyên chở bằng đường sắt tăng dần. Cụ thể:
- Năm
[1968](/wiki/1968), Tổng lượng hàng hóa vận tải 400.000 tấn; Số lượng hành khách 0,73 triệu;
- Năm
[1969](/wiki/1969), Tổng lượng hàng hóa vận tải 530.000 tấn; Số lượng hành khách 1,75 triệu;
- Năm
[1970](/wiki/1970), Tổng lượng hàng hóa vận tải 720.000 tấn; Số lượng hành khách 2,4 triệu;
### Thời kỳ sau
[1975](/wiki/1975)[ [sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=9)]
#### Thời kỳ đầu[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=10)]
Thời kỳ này là thời kỳ
[Đường sắt Thống Nhất](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Th%E1%BB%91ng_Nh%E1%BA%A5t). Tổng cục trưởng Tổng cục Đường sắt lượt là: [Hà Đăng Ấn](/wiki/H%C3%A0_%C4%90%C4%83ng_%E1%BA%A4n), Đặng Hạ, Trần Mẫn, Nguyễn Văn Tư, Đoàn Văn Xê. Phó Tổng cục trưởng: Trần Mẫn, Nguyễn Duy Ninh, Nguyễn Văn Trị, Nguyễn Tường Lân, Nguyễn Tuấn Bình,...
- Cơ cấu của Tổng cục Đường sắt bao gồm:
- Văn phòng Tổng cục;
- Các Vụ Tham mưu;
- Cục Cơ khí - Cầu đường Đường sắt;
- Cục Vận chuyển;
- Ban Chỉ huy Quân sự Đường sắt (năm
[1980](/wiki/1980)trực thuộc [Bộ Quốc phòng](/wiki/B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng));
- Công an Đường sắt (năm 1980 chuyển thành Cục Cảnh sát Giao thông Đường sắt và Đường bộ trực thuộc Bộ Nội vụ - nay là
[Bộ Công an](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%B4ng_an));
- Sở Y tế Đường sắt (năm 1994 chuyển thành Sở Y tế Giao thông Vận tải trực thuộc
[Bộ Giao thông Vận tải](/wiki/B%E1%BB%99_Giao_th%C3%B4ng_V%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i));
- Sở Thông tin Tín hiệu Đường sắt;
- Trường Đảng Tổng cục Đường sắt;
- Trường Cao đẳng Đường sắt;
- Ban Thể dục - Thể thao Đường sắt;
- Xí nghiệp Dụng cụ Cao su Đường sắt trực thuộc Tổng cục (trước kia trực thuộc Ban Thể dục - Thể thao Đường sắt);
- Xí nghiệp Liên hợp Đường sắt Khu vực 1, 2, 3;
- Các Công ty Công trình Cầu đường Đường sắt;
- Các Công ty Phục vụ Đường sắt 1, 2;
- Nhà máy Cơ khí Cầu đường Đường sắt;
- Nhà máy Xe lửa Gia Lâm.
- Nhà máy Xe lửa Dĩ An;
#### Thời Bao cấp[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=11)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/%C4%90%E1%BA%A7u_m%C3%A1y_T%E1%BB%B1_L%E1%BB%B1c.jpg/220px-%C4%90%E1%BA%A7u_m%C3%A1y_T%E1%BB%B1_L%E1%BB%B1c.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/%C4%90%E1%BA%A7u_m%C3%A1y_T%E1%BB%B1_L%E1%BB%B1c.jpg/220px-%C4%90%E1%BA%A7u_m%C3%A1y_T%E1%BB%B1_L%E1%BB%B1c.jpg)
[tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_12)năm [1976](/wiki/1976), đầu máy này đã kéo đoàn tàu đầu tiên khai thông tuyến đường sắt Bắc Nam. Hiện vật đang được trưng bày tại [Ga Sài Gòn](/wiki/Ga_S%C3%A0i_G%C3%B2n).
Giai đoạn
[1975](/wiki/1975) – [1985](/wiki/1985), **Đường sắt** trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN. Sự tàn phá của chiến tranh trong một giai đoạn dài đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống giao thông trong đó có đường sắt cả hai miền Nam, Bắc.
- Ngành Đường sắt đã chấn chỉnh và tổ chức lại bộ máy hoạt động và hình thành một bộ máy mới với các chức năng đầy đủ hơn, đáp ứng thực tế. Các Ty Quản lý trực thuộc Tổng cục Đường sắt chuyển thành Sở và nhiều doanh nghiệp quốc doanh của Ngành Đường sắt đã ra đời và giữ vững mô hình hoạt động đến năm
[1986](/wiki/1986).
- Giai đoạn này đã khánh thành tuyến Đường sắt Bắc Nam (Đường sắt Thống Nhất) với sự kiện ngày
[13 tháng 12](/wiki/13_th%C3%A1ng_12)năm [1976](/wiki/1976)chuyến hàng từ Thành phố Hồ Chí Minh ra Thủ đô Hà Nội và chuyến tàu chở Apatít phục vụ nông nghiệp đã từ Lào Cai lên đường vào Thành phố Hồ Chí Minh. Vận tải Đường sắt cũng đã khai thông tuy năng lực chuyên chở vẫn còn hạn chế. Xây dựng mới hơn 2 vạn mét cầu, 520 cống, đặt mới 660 kilô mét đường ray và 1.686 kilô mét dây thông tin. [Tạo ra diện mạo khác hẳn thời kỳ chiến tranh Việt Nam của *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
#### Thời Đổi mới đến nay[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=12)]
Sau khi chuyển đổi cơ cấu và chuyển sang cơ chế thị trường, Đường sắt Việt Nam bắt tay vào chương trình khôi phục và hiện đại hoá Đường sắt với mục đích để Ngành Đường sắt trở thành một ngành vận tải hàng đầu của Việt Nam, đóng góp tích cực vào sự tăng truởng kinh tế của đất nước và hoà nhập với các Đường sắt trong khu vực
[Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81).
- Đường sắt, đã từng bước nâng cấp các tuyến đường sắt hiện có, nâng cao an toàn và rút ngắn đáng kể thời gian chạy tàu. Các
[cầu](/wiki/C%E1%BA%A7u)và [ga](/wiki/Ga)trên Đường sắt Thống Nhất đã được cải tạo và nâng cấp.
- Từ năm
[1989](/wiki/1989)đến ngày [4 tháng 3](/wiki/4_th%C3%A1ng_3)năm [2003](/wiki/2003), Ngành Đường sắt được cơ cấu lại thành một Doanh nghiệp Nhà nước với tên là Liên hiệp Đường sắt Việt Nam, hoạt động trên nguyên tắc thị trường mở.
- Từ ngày
[7 tháng 7](/wiki/7_th%C3%A1ng_7)năm [2003](/wiki/2003), Đường sắt Việt Nam chính thức đi vào hoạt động theo mô hình tổ chức mới bao gồm: **Cục Đường sắt Việt Nam**- Cơ quan Quản lý Nhà nước về đường sắt; và **Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam**- Doanh nghiệp Nhà nước, trong đó khối vận tải bao gồm 4 đơn vị chính là Công ty Vận tải Hành khách Đường sắt Hà Nội, Công ty Vận tải Hành khách Đường sắt Sài Gòn, Công ty Vận tải Hàng hoá Đường sắt và Trung tâm Điều hành Vận tải Đường sắt.
- Năm
[2004](/wiki/2004), [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i)đã thông qua Luật Đường sắt. Như vậy, lần đầu tiên trong lịch sử, Ngành Đường sắt có bộ luật điều chỉnh lĩnh vực của Ngành.
## Kết cấu hạ tầng đường sắt[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=13)]
### Các kiểu đường sắt[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=14)] **Đường sắt Quốc gia:**Là đường sắt phục vụ vận tải hành khách và hàng hóa chung của cả nước, từng vùng kinh tế và đường sắt liên vận Quốc gia. Đường sắt Quốc gia được chia thành nhiều tuyến đường sắt qua nhiều ga khác nhau (là đường sắt đi từ ga đầu tiên đến ga cuối cùng của một hành trình). Trên đường sắt Quốc gia có tàu khách, tàu hàng được lập bởi một hay nhiều đầu máy, toa xe không tự vận hành, toa xe động lực, phương tiện chuyên dùng trên đường sắt. **Đường sắt đô thị:**Là đường sắt phục vụ việc đi lại hàng ngày của hành khách của từng thành phố và các vùng phụ cận. Bao gồm: xe điện bánh sắt, tàu cao tốc, đường 1 ray tự động dẫn hướng, tàu điện chạy nổi và ngầm. Đường sắt đô thị được xây dựng kiểu chạy trên cao, chạy ngầm (chạy dưới lòng đất). Ngoài ra còn có kiểu chạy cùng mặt bằng (chạy trên mặt đường bộ) hoặc giao cắt với đường bộ. **Đường sắt chuyên dùng:**Là đường sắt phục vụ nhu cầu vận tải riêng của một tổ chức, cá nhân. Đường sắt chuyên dùng có thể kết nối hoặc không kết nối với đường sắt Quốc gia.
### Công trình tín hiệu[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=15)]
#### Tín hiệu cố định[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=16)]
Tín hiệu cố định gồm: tín hiệu đèn màu, tín hiệu cánh
**Tín hiệu đèn màu:**Là tín hiệu để báo cho lái tàu biết để điều khiển tàu vào ga, vào bãi, ra ga, ra bãi, phòng vệ, dừng tàu, thông qua ga... Tín hiệu đèn màu gồm có những màu sắc: đỏ, vàng, xanh lục, xanh lam, sữa. Có các kiểu tín hiệu: tín hiệu chính (vào ga, vào bãi, ra ga, ra bãi, ngăn đường, phòng vệ, dồn tàu, vượt đỉnh dốc gù...), tín hiệu lặp lại, tín hiệu báo trước. **Tín hiệu cánh:**Là tín hiệu có tác dụng giống như tín hiệu đèn màu, dùng ở những nơi chưa có tín hiệu đèn màu. Có các kiểu tín hiệu: tín hiệu chính (vào ga, vào bãi, ra ga, ra bãi, ngăn đường, phòng vệ, dồn tàu, vượt đỉnh dốc gù...), tín hiệu lặp lại, tín hiệu báo trước. Có loại 1 cánh, 2 cánh, 3 cánh. Trên mỗi cánh có một đèn tương ứng để thắp sáng vào ban đêm hoặc ban ngày không rõ tầm nhìn.
#### Tín hiệu di động[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=17)] **Tín hiệu phòng vệ:** **Tín hiệu của tàu:**
#### Biển báo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=18)]
Cung cấp những thông tin cần thiết cho lái tàu.
#### Biển hiệu, mốc hiệu[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=19)]
Yêu cầu những công việc lái tàu bắt buộc phải chấp hành.
## Ga đường sắt[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=20)]
### Chức năng chính của ga đường sắt[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=21)] **Ga đường sắt** là khu vực có phạm vi định giới rõ rệt theo quy định của ngành đường sắt, có các công trình kiến trúc và các thiết bị cần thiết khác để tàu hỏa dừng, tránh, vượt nhau, xếp dỡ hàng hóa, nơi hành khách lên xuống tàu hay chờ tàu... Ga có thể thực hiện một hay nhiều hoạt động khác nhau, như: nhận chuyển chở hàng, xếp dỡ hàng, bảo quản hàng, trao trả hàng, trung chuyển hàng lẻ, tổ chức liên vận, đón gửi tàu, lập và giải toả các đoàn tàu, kiểm tra kĩ thuật toa xe, bán vé cho hành khách... Ga đường sắt có các công trình: kho bãi hàng hóa, kho chứa hành lý, quảng trường, nhà ga, công trình cho người tàn tật, phòng chờ tàu, nơi xếp dỡ hàng hóa...
### Các cấp nhà ga[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=22)]
Căn cứ vào khối lượng và tính chất của công việc, nhà ga được phân cấp:ga cấp I, ga cấp II, ga cấp III, ga cấp IV.
### Phân loại ga[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=23)]
#### Ga chính[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=24)] **Ga hành khách:**Là ga thực hiện nhiệm vụ vận chuyển hành khách, bán vé cho hành khách, lên/xuống tàu, lập tàu và giải thể tàu. Nhà ga hành khách thường có các công trình: phòng đọc sách, phòng ăn uống, khách sạn, phòng bảo vệ và ban quản lý ga, khu vệ sinh, phòng chờ tàu, nơi giao nhận hành lý, phòng bán vé... **Ga hàng hóa:**Là ga thực hiện nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa, xếp dỡ hàng hóa, lưu kho bãi hàng hóa. Ga hàng hóa có những công trình: nhà ga, quảng trường, bãi xếp dỡ hàng, kho và các công trình lợi ích khác. **Ga kỹ thuật:**Là ga thực hiện tác nghiệp kỹ thuật đầu máy, toa xe và một số chức năng khác. **Ga hỗn hợp:**Là ga có 2 hoặc 3 chức năng của những loại ga trên.
#### Ga bổ sung[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=25)] **Ga dọc đường:**Là ga được bố trí cách nhau từng khoảng cách nhất định dọc theo tuyến đường để các đoàn tàu tránh, vượt nhau và phục vụ công tác vận chuyển. Các ga dọc đường thường là nhà ga nhỏ, công việc đơn giản, khối lượng thấp. **Ga khu đoạn:**Ga khu đoạn là ga mà ở đó các đoàn tàu phải thay đầu máy, thay tổ lái máy, kiểm tra kĩ thuật toa xe, làm các công việc cần thiết cho các đoàn tàu chạy thông qua. Ga khu đoạn thường là ga lớn, đảm nhiệm nhiều chức năng trong công tác vận chuyển hàng hoá và hành khách. **Ga lập tàu:**có nhiệm vụ chủ yếu là lập các đoàn tàu để gửi đi và giải toả các đoàn tàu đến. Ngoài ra, ga còn làm các công việc khác như xếp dỡ hàng hoá. Ga lập tàu là những ga lớn thường được đặt tại các khu đầu mối đường sắt.
## Khổ đường sắt[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=26)]
- Đường sắt Quốc gia có tiêu chuẩn là 1000mm (3 ft 3 3⁄8 in) và 1435mm (4 ft 8 1⁄2 in).
- Đường sắt đô thị có khổ đường là 1000mm.
- Đường sắt chuyên dùng do tổ chức tự quyết định khổ đường nếu không kết nối vào đường sắt Quốc gia.
## Các loại đầu máy[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=27)]
|#||Loại đầu máy||Số hiệu||Số lượng hiện dùng||Công suất (mã lực)|
|1||
|Tiệp Khắc |D12E||40||1.200|
|2||
|Bỉ |D18E||16||1.800|
|3||
|Rumani |D11H||23||1.100|
|4||
|Đổi mới |D19E||80||1.900|
|5||
|GE |D9E||33||900|
|6||
|GE |D10E||2||1.000|
|7||
|Ấn Độ |D13E||24||1.300|
|8||
|Úc |D5H||13||500|
|9||
|DFH-21 |D10H||20||1.000|
|10||
|Kéo đẩy |D8E||2||800|
|11||
|TY7 |D4H||77||400|
|12||
|TY 1.435 |D4HR||2||400|
|13||
|Hữu nghị |D19Er||5||1.950|
|14||
|JMD 1.435 |D14E||5||1.400|
|15||
|AR 15(Đức) |D20E||16||2.010|
## Các loại toa xe[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=28)]
### Toa chở hàng: Toa xe G, H,M,N,P....[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=29)]
### Toa chở khách[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=30) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=30)]
Đa dạng như toa xe A, An, An, B, Bn, C, À2T(Toa 2 tầng),....
## Các vụ tai nạn[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=31) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=31)]
### Trên tuyến đường sắt Bắc - Nam[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=32) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=32)]
- Trưa ngày
[12 tháng 3](/wiki/12_th%C3%A1ng_3)năm [2005](/wiki/2005), tàu lửa E1 chạy theo hướng Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh khi đang ôm cua tại cua Đá Bàn (Km 752+50) thuộc [Lăng Cô](/wiki/L%C4%83ng_C%C3%B4)( [Phú Lộc](/wiki/Ph%C3%BA_L%E1%BB%99c), [Thừa Thiên Huế](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_Hu%E1%BA%BF)) thì mối nối giữa toa số 7 và 8 bị đứt. Hậu quả là hai toa trên bị văng ra khỏi [đường ray](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_ray)kéo theo cả tàu bị lật theo hướng về đầm Lăng Cô. Tai nạn đã cướp đi sinh mạng của 12 hành khách và làm 100 người khác bị thương.
- Trưa ngày
[22 tháng 11](/wiki/22_th%C3%A1ng_11)năm [2009](/wiki/2009), tại khu vực phố Nguộn ( [Văn Tự](/wiki/V%C4%83n_T%E1%BB%B1,_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng_T%C3%ADn), [Thường Tín](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%9Dng_T%C3%ADn)), xe khách 30 chỗ BKS 30S – 2371 chở một đám ăn hỏi từ xã Đại Thắng đi qua đường ngang giao cắt với đường sắt, bị va chạm với tàu hỏa TN1 đang chạy theo hướng Hà Nội - [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). Xe khách bị xoay một vòng. Do lực tác động lớn, chiếc xe khách tiếp tục lao thẳng vào một chiếc xe máy đang lưu thông trên đường khiến người trên xe máy chết tại chỗ. Nguyên nhân tai nạn là do lái xe khách thiếu quan sát. Các nạn nhân được cấp cứu ở bệnh viện Thường Tín. [[2]](#cite_note-2)
### Trên tuyến đường sắt địa phương[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=33) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=33)]
- Tai nạn đường sắt nghiêm trọng xảy ra vào hồi sáng ngày
[10 tháng 8](/wiki/10_th%C3%A1ng_8)năm [2009](/wiki/2009)tại km 61+500 Tiền Trung, xã Nam Đồng (Hải Dương) thuộc tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng làm 1 người chết tại chỗ và 5 người bị thương. Vụ tai nạn khiến các thanh tà vẹt ngăn cách đường sắt và đường bộ bị văng ra. Các nạn nhân được đưa đi cấp cứu. [[3]](#cite_note-3)
### Lật tàu Hà Nội - Lào Cai[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=34) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=34)]
- 4h sáng 6/9/2010, chuyến tàu chở hơn 400 hành khách từ Hà Nội đi Lào Cai, khi qua huyện Văn Yên (Yên Bái) thì bị lật. Vụ tai nạn khiến hai người thiệt mạng tại chỗ.
[[4]](#cite_note-4)
## Các dự án chính[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=35) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=35)]
- Nối liền mạng lưới đường sắt với
[Lào](/wiki/L%C3%A0o), [Campuchia](/wiki/Campuchia)và các quốc gia [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81)khác.
- Nối liền với
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c).
- Xây dựng tuyến đường sắt trên cao Yên Viên - Ngọc Hồi.
- Xây dựng tuyến đường sắt đô thị Gia Lâm - Ngọc Hồi.
- Xây dựng tuyến dường sắt cao tốc Bắc - Nam.
## Những nhân vật nổi bật[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=36) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=36)]
### Lãnh đạo đường sắt[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=37) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=37)] [Hồng Xích Tâm](/w/index.php?title=H%E1%BB%93ng_X%C3%ADch_T%C3%A2m&action=edit&redlink=1)- Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Đường sắt, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải; [Hà Đăng Ấn](/wiki/H%C3%A0_%C4%90%C4%83ng_%E1%BA%A4n)- Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Đường sắt; [Ngô Gia Khảm](/wiki/Ng%C3%B4_Gia_Kh%E1%BA%A3m)- Anh hùng Lao động, Nguyên Giám đốc Nhà máy Toa Xe lửa Gia Lâm; [Tạ Đình Đề](/wiki/T%E1%BA%A1_%C4%90%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%81)- Nguyên Trưởng ban Ban Thể dục Thể thao Đường sắt, Giám đốc Xưởng Dụng cụ Cao su Đường sắt; [Đào Duy Khương](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Duy_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)- Thầy thuốc Nhân dân, Nguyên Giám đốc Sở Y tế Đường sắt; [Vạn Lịch](/w/index.php?title=V%E1%BA%A1n_L%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1)- Nhà Thơ, Nguyên Chánh Văn phòng Tổng cục Đường sắt;
### Nhân vật liên quan tới chức trách khác[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=38) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=38)] [Lưu Quang Vũ](/wiki/L%C6%B0u_Quang_V%C5%A9)- Nhà thơ, nhà biên kịch, công nhân Xưởng Dụng cụ Cao su Đường sắt; [Phan Lạc Hoa](/w/index.php?title=Phan_L%E1%BA%A1c_Hoa&action=edit&redlink=1)- Nhạc sĩ, công nhân Xưởng Dụng cụ Cao su Đường sắt; [Đào Đình Bình](/wiki/%C4%90%C3%A0o_%C4%90%C3%ACnh_B%C3%ACnh)- Nguyên Tổng Giám đốc Liên hiệp Đường sắt Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải; [Trịnh Quang Xuân](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Quang_Xu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)- Lão thành Cách mạng trước [1930](/wiki/1930); Nguyên Bí thư Đảng ủy, Phó Trưởng Ty Y tế Đường sắt; Nguyên Giám đốc Trường Đảng Tổng cục Đường sắt; [Lê Khả Sỹ](/w/index.php?title=L%C3%AA_Kh%E1%BA%A3_S%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)- Nhà Thơ, Nguyên Cán bộ Cơ quan Tổng cục Đường sắt; [Nguyễn Hữu Bằng](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_B%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1)- Tổng Giám đốc
## Đường sắt cao tốc Bắc - Nam[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=39) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=39)]
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=40) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=40)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=41) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=41)] [^](#cite_ref-1) [“Lịch sử ngành đường sắt”](http://www.vr.com.vn/thongtinchung_lichsupt.html). Truy cập [14 tháng 12](/wiki/14_th%C3%A1ng_12). Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-2) [TTXVN](/wiki/Th%C3%B4ng_t%E1%BA%A5n_x%C3%A3_Vi%E1%BB%87t_Nam)(22). [“Tai nạn đường sắt, 7 người thiệt mạng”](http://vovnews.vn/Home/Tai-nan-duong-sat-7-nguoi-thiet-mang/200911/127340.vov)(HTML). *Vovnews.vn*. Truy cập [11 tháng 4](/wiki/11_th%C3%A1ng_4). Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=, |accessdate=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **Tiến Huy (10).** [^](#cite_ref-3) [“Kinh hoàng tai nạn đường sắt”](http://tintuconline.vietnamnet.vn/vn/photo/401532/index.html)(HTML). *Tin tức online*. Truy cập [14 tháng 12](/wiki/14_th%C3%A1ng_12). Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=, |accessdate=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **Bích Liên - Tuấn Anh.** [^](#cite_ref-4) [“Lật tàu Hà Nội - Lào Cai, hai bà cháu tử nạn”](http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2010/09/3ba2006b/). Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2012.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=42) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=42)] [Trang web chính của ngành đường sắt Việt Nam](http://www.vr.com.vn/) [Cộng đồng yêu thích Đường sắt Việt Nam](http://www.daumaytoaxe.com/forum) [Trang web của ga Hà Nội](http://www.gahanoi.com.vn/) [Chiến lược phát triển đường sắt](http://tdsi.gov.vn/Default.aspx?tabid=0&catid=341.355.357/)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1067 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
*Chrysotoxum elegans*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Chrysotoxum elegans
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Diptera](/wiki/Ru%E1%BB%93i) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Brachycera](/wiki/Brachycera) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Syrphidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ru%E1%BB%93i_gi%E1%BA%A3_ong) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Chrysotoxum](/wiki/Chrysotoxum) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. elegans** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Chrysotoxum elegans*
Loew, 1841
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) * là một loài Chrysotoxum elegans* [ruồi](/wiki/Ru%E1%BB%93i)trong [họ Ruồi giả ong](/wiki/H%E1%BB%8D_Ru%E1%BB%93i_gi%E1%BA%A3_ong)(Syrphidae). Loài này được Loew mô tả khoa học đầu tiên năm 1841. *Chrysotoxum elegans*phân bố ở vùng Cổ Bắc giới [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Chrysotoxum_elegans&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chrysotoxum_elegans&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Classification of Syrphidae”](http://syrphidae.lifedesks.org/node/1476). Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013. [^](#cite_ref-2) [“Family Syrphidae”](http://www.zmuc.dk/entoWeb/collections-databaser/Diptera/Syrphidae%20all.htm). Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Encoding: gzip

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Xã Condit, Quận Champaign, Illinois
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Condit, Quận Champaign, Illinois](/w/index.php?title=Condit,_Qu%E1%BA%ADn_Champaign,_Illinois&redirect=no))
|Xã Condit
|
Condit Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Champaign, Illinois](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Map_highlighting_Condit_Township%2C_Champaign_County%2C_Illinois.svg/250px-Map_highlighting_Condit_Township%2C_Champaign_County%2C_Illinois.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Champaign, Illinois](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Map_highlighting_Condit_Township%2C_Champaign_County%2C_Illinois.svg/250px-Map_highlighting_Condit_Township%2C_Champaign_County%2C_Illinois.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Champaign](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Champaign,_Illinois), [Illinois](/wiki/Illinois) ![ Vị trí quận Champaign trong tiểu bang Illinois ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Map_of_Illinois_highlighting_Champaign_County.svg/250px-Map_of_Illinois_highlighting_Champaign_County.svg.png)
![ Vị trí quận Champaign trong tiểu bang Illinois ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Map_of_Illinois_highlighting_Champaign_County.svg/250px-Map_of_Illinois_highlighting_Champaign_County.svg.png)
Vị trí quận Champaign trong tiểu bang Illinois ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Illinois](/wiki/Illinois) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Illinois&action=edit&redlink=1) [Quận Champaign](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Champaign,_Illinois) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Xã Condit** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Condit Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Champaign](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Champaign,_Illinois), tiểu bang [Illinois](/wiki/Illinois), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 500 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Condit,_Qu%E1%BA%ADn_Champaign,_Illinois&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Condit,_Qu%E1%BA%ADn_Champaign,_Illinois&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Figueruelas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Figueruelas** (dân số 1.040 người, diện tích 16,99 km²) là một đô thị ở Vùng tự trị [Aragón](/wiki/Aragon), tỉnh [Zaragoza](/wiki/Zaragoza_(t%E1%BB%89nh)), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Figueruelas nằm cách tỉnh lỵ 26 km.
## Biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Figueruelas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Figueruelas&action=edit§ion=1)]
|
|[1996](/wiki/1996) [2001](/wiki/2001) [2004](/wiki/2004)

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Givry, Yonne
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°31′14″B 3°47′45″Đ / 47,5205555556°B 3,79583333333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Givry%2C_Yonne¶ms=47.5205555556_N_3.79583333333_E_region:FR_type:city)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Burgundy](/wiki/Burgundy) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Yonne](/wiki/Yonne) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Avallon](/wiki/Avallon_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Vézelay](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_V%C3%A9zelay&action=edit&redlink=1) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) *sans* [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 138 m/453 ft)
1 2(3,25 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [89190](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=89190-COM)/ [89200](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) **Givry** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p),tọa lạc ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Yonne](/wiki/Yonne) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bourgogne](/wiki/Bourgogne). Givry có diện tích 8,43 km2, dân số năm 1999 là 195 người.
## Biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Givry,_Yonne&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Givry,_Yonne&action=edit§ion=1)]
|
|[1968](/wiki/1968) [1975](/wiki/1975) [1982](/wiki/1982) [1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999)


markdown:
*Lomatium*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Lomatium
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Eudicots) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Apiales](/wiki/Apiales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Apiaceae](/wiki/Apiaceae) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Selineae](/w/index.php?title=Selineae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) *Lomatium* [Raf.](/w/index.php?title=Raf.&action=edit&redlink=1) [Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i)
Xem trong bài.
* là chi Lomatium* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Apiaceae](/wiki/Apiaceae). [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Lomatium&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lomatium&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Lomatium&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lomatium&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/browse/A/Apiaceae/Lomatium/). *Lomatium*” *The Plant List*. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lomatium&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lomatium&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Lomatium](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lomatium)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Lomatium](//species.wikimedia.org/wiki/Lomatium)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)


markdown:
# Matthew C. Perry
|Matthew Calbraith Perry|
|
|![]()
Matthew Perry
[New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) ![ Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/23px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/23px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hợp chúng quốc Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) ![ United States Navy Seal](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Seal_of_the_United_States_Department_of_the_Navy.svg/30px-Seal_of_the_United_States_Department_of_the_Navy.svg.png)
![ United States Navy Seal](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Seal_of_the_United_States_Department_of_the_Navy.svg/30px-Seal_of_the_United_States_Department_of_the_Navy.svg.png)
[Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Phó Đề đốc](/w/index.php?title=Ph%C3%B3_%C4%90%E1%BB%81_%C4%91%E1%BB%91c_(M%E1%BB%B9)&action=edit&redlink=1) [USS Shark](/w/index.php?title=USS_Shark_(1821)&action=edit&redlink=1) [USS Fulton](/w/index.php?title=USS_Fulton_(1837)&action=edit&redlink=1) [New York Navy Yard](/w/index.php?title=New_York_Navy_Yard&action=edit&redlink=1) [USS Mississippi](/wiki/USS_Mississippi_(1841)) [Mosquito Fleet](/w/index.php?title=Mosquito_Fleet&action=edit&redlink=1) [Little Belt Affair](/w/index.php?title=Little_Belt_Affair&action=edit&redlink=1) [Chiến tranh năm 1812](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Hoa_K%E1%BB%B3_-_Anh_Qu%E1%BB%91c_(1812)) **Matthew Calbraith** ( [[1]](#cite_note-1)Perry [10 tháng 4](/wiki/10_th%C3%A1ng_4), [1794](/wiki/1794), [South Kingston](/w/index.php?title=South_Kingston&action=edit&redlink=1)– [4 tháng 3](/wiki/4_th%C3%A1ng_3), [1858](/wiki/1858), [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York)) là [Phó Đề đốc](/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%E1%BB%81_%C4%91%E1%BB%91c)của [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3). Ông được biết đến trong lịch sử vì đã chỉ huy [hải đoàn](/wiki/H%E1%BA%A3i_%C4%91o%C3%A0n)Đông Ấn ( *East India Squadron*) đến buộc Nhật Bản phải mở cửa thông thương với nước ngoài sau hơn 200 năm thực hiện chính sách [bế quan tỏa cảng](/wiki/Sakoku)của [Mạc Phủ Tokugawa](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7_Tokugawa).
## Mục lục
[1 Tiểu sử](#Ti.E1.BB.83u_s.E1.BB.AD) [2 Cuộc viễn chinh của Perry: Mở cửa Nhật Bản, 1852-1854](#Cu.E1.BB.99c_vi.E1.BB.85n_chinh_c.E1.BB.A7a_Perry:_M.E1.BB.9F_c.E1.BB.ADa_Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n.2C_1852-1854) [3 Hạm đội của Perry](#H.E1.BA.A1m_.C4.91.E1.BB.99i_c.E1.BB.A7a_Perry) [4 Lá cờ Perry và di sản](#L.C3.A1_c.E1.BB.9D_Perry_v.C3.A0_di_s.E1.BA.A3n) [5 Tưởng niệm](#T.C6.B0.E1.BB.9Fng_ni.E1.BB.87m) [6 Miêu tả trong truyền thông](#Mi.C3.AAu_t.E1.BA.A3_trong_truy.E1.BB.81n_th.C3.B4ng) [7 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [8 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [9 Tài liệu tham khảo](#T.C3.A0i_li.E1.BB.87u_tham_kh.E1.BA.A3o) [10 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [11 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=1)]
Matthew Calbraith Perry sinh ngày
[10 tháng 4](/wiki/10_th%C3%A1ng_4) năm [1794](/wiki/1794) tại [South Kingston](/w/index.php?title=South_Kingston&action=edit&redlink=1), là con trai của [Đại tá Hải quân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Christopher R. Perry](/w/index.php?title=Christopher_R._Perry&action=edit&redlink=1) và là em trai của [Phó đề đốc](/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%E1%BB%81_%C4%91%E1%BB%91c) [Oliver Hazard Perry](/w/index.php?title=Oliver_Hazard_Perry&action=edit&redlink=1), người được mệnh danh là "Người hùng của [Trận hồ Erie](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_h%E1%BB%93_Erie&action=edit&redlink=1)" trong [Chiến tranh Hoa Kỳ - Anh Quốc (1812)](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Hoa_K%E1%BB%B3_-_Anh_Qu%E1%BB%91c_(1812)).
### Giai đoạn 1809 - 1820[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=2)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/The_Gokoku-ji_Bell.jpg/220px-The_Gokoku-ji_Bell.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/The_Gokoku-ji_Bell.jpg/220px-The_Gokoku-ji_Bell.jpg)
[Ryukyu](/wiki/Ryukyu)tặng. Hiện nay đặt ở lối vào của [Sảnh Bancroft](/w/index.php?title=S%E1%BA%A3nh_Bancroft&action=edit&redlink=1)tại [Học viện Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3)ở [Annapolis, MD](/w/index.php?title=Annapolis,_MD&action=edit&redlink=1). Quả chuông nguyên gốc đã được trả lại cho chính phủ Nhật Bản vào năm [1987](/wiki/1987).
Sự nghiệp của cha anh đã sớm ảnh hưởng đến Matthew Perry. Năm
[1809](/wiki/1809), ông chính thức trở thành một [Học viên Hải quân](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_vi%C3%AAn_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) ( *Midshipman*), và bước đầu được phân công làm việc trên tàu [USS Revenge](/w/index.php?title=USS_Revenge&action=edit&redlink=1). Dưới sự chỉ huy của anh trai, ông đã tham chiến trong [Trận hồ Erie](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_h%E1%BB%93_Erie&action=edit&redlink=1) với tư cách là một sĩ quan hải quân tập sự trên soái hạm Lawrence, sau đó là soái hạm [Niagara](/w/index.php?title=US_Brig_Niagara_(1813)&action=edit&redlink=1).
Sự nghiệp của Perry được tiếp tục trên một số
[tàu chiến](/wiki/T%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn), quan trọng nhất là tàu [USS President](/w/index.php?title=USS_President&action=edit&redlink=1), vốn đã giành được chiến thắng ngắn ngủi trước một tàu của [Anh](/wiki/Anh), [HMS Little Belt](/w/index.php?title=HMS_Little_Belt&action=edit&redlink=1), ngay trước khi cuộc [chiến tranh năm 1812](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Hoa_K%E1%BB%B3_-_Anh_Qu%E1%BB%91c_(1812)) chính thức tuyên bố. Khi đó, ông được bổ nhiệm làm một trợ lý của Phó Đề đốc [John Rodgers](/w/index.php?title=John_Rodgers&action=edit&redlink=1). Sau một thời gian ngắn, ông được chuyển sang tàu [USS United States](/w/index.php?title=USS_United_States&action=edit&redlink=1), và đã chứng kiến những trận chiến nhỏ trong chiến tranh sau đó, kể từ khi con tàu bị mắc kẹt tại cảng ở [New London](/w/index.php?title=New_London&action=edit&redlink=1), [Connecticut](/wiki/Connecticut).
Sau khi
[Hiệp ước Ghent](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ghent&action=edit&redlink=1) được ký kết, kết thúc cuộc xung đột, ông phục vụ trên nhiều tàu chiến khác nhau ở [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i). Matthew Perry còn phục vụ dưới trướng Phó Đề đốc [William Bainbridge](/w/index.php?title=William_Bainbridge&action=edit&redlink=1) trong [Chiến tranh Barbary lần thứ hai](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Barbary_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_hai&action=edit&redlink=1). Sau đó ông phục vụ trong vùng biển [Châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) trên tàu [USS Cyane](/w/index.php?title=USS_Cyane&action=edit&redlink=1) suốt cuộc tuần tra ngoài [Liberia](/wiki/Liberia) trong những năm [1819](/wiki/1819)- [1820](/wiki/1820). Sau cuộc hành trình này, ông được gửi đến để đàn áp [cướp biển](/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Bp_bi%E1%BB%83n) và việc [buôn bán nô lệ](/w/index.php?title=Bu%C3%B4n_b%C3%A1n_n%C3%B4_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) ở [Tây Ấn Độ](/wiki/T%C3%A2y_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Thời gian này, trong khi cập bến tại một cảng tại nước [Nga](/wiki/Nga), ông nhận được lời mời làm việc trong [Hải quân Đế quốc Nga](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga&action=edit&redlink=1), nhưng ông đã từ chối. [[2]](#cite_note-2)
### Giai đoạn 1820 – 1840[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=3)]
Vào năm
[1763](/wiki/1763), người Anh kiểm soát vùng [Florida](/wiki/Florida), đụng chạm với quyền lợi của người [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha), vốn cho rằng khu vực [Florida Keys](/wiki/Florida_Keys) là một phần của [Cuba](/wiki/Cuba) và Bắc La Habana. Người Mỹ thì nhắm đến [Key West](/wiki/Key_West,_Florida) (còn có tên gọi *Cayo Hueso* trong [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha)), được xem như là "Gibraltar của phương Tây" vì nó bảo vệ bờ phía bắc của [eo biển Florida](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Florida) rộng 145 km - tuyến đường nước sâu giữa [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) và [Vịnh Mexico](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Mexico).
Năm
[1815](/wiki/1815), thống đốc Tây Ban Nha ở [La Habana](/wiki/La_Habana) chuyển nhượng đảo [Key West](/wiki/Key_West,_Florida) cho [Juan Pablo Salas](/w/index.php?title=Juan_Pablo_Salas&action=edit&redlink=1) ở vùng [Saint Augustine](/wiki/Augustine_th%C3%A0nh_Hippo). Sau khi Florida được nhường lại cho Hoa Kỳ, Salas đã bán lại cho một thương gia người Mỹ là [John W. Simonton](/w/index.php?title=John_W._Simonton&action=edit&redlink=1) với giá $2.000 vào năm [1821](/wiki/1821). Simonton vận động chính phủ Mỹ cho thiết lập một căn cứ hải quân ở Key West, cả hai đều tận dụng lợi thế vị trí chiến lược của nó và mang lại luật lệ và trật tự cho khu vực này.
Bấy giờ, Perry đang là thuyền trưởng tàu
[USS Shark](/w/index.php?title=USS_Shark&action=edit&redlink=1), một loại [thuyền buồm dọc](/w/index.php?title=Thuy%E1%BB%81n_bu%E1%BB%93m_d%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) được trang bị 12 khẩu súng. Ngày [25 tháng 3](/wiki/25_th%C3%A1ng_3) năm [1822](/wiki/1822), ông đưa tàu Shark đến Key West để cắm lá cờ Mỹ, tuyên bố chính thức Key West thuộc chủ quyền của Hoa Kỳ. Cái tên "Cayo Hueso" được đổi thành "Đảo Thompson" theo lệnh của Bộ trưởng Hải quân [Smith Thompson](/w/index.php?title=Smith_Thompson&action=edit&redlink=1) và bến cảng "Port Rodgers" theo họ của một vị Chủ tịch Hội đồng Ủy viên Hải quân giấu tên.
Từ năm
[1826](/wiki/1826) đến [1827](/wiki/1827), Perry là một thuyền trưởng chiến hạm cho Phó Đề đốc Rodgers. Sau đó ông trở về [Charleston](/w/index.php?title=Charleston&action=edit&redlink=1), tiểu bang [Nam Carolina](/wiki/Nam_Carolina) làm nhiệm vụ phòng thủ bờ biển vào năm [1828](/wiki/1828), và năm [1830](/wiki/1830) được giao quyền chỉ huy [chiến hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m) [USS Concord](/wiki/USS_Concord) (một loại tàu chiến nhẹ). Ông đã trải qua bốn năm từ [1833](/wiki/1833) đến [1837](/wiki/1837), là [sĩ quan](/wiki/S%C4%A9_quan) thứ hai của Xưởng Hải quân New York (sau này là [Xưởng đóng tàu Hải Quân Brooklyn](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91%C3%B3ng_t%C3%A0u_H%E1%BA%A3i_Qu%C3%A2n_Brooklyn&action=edit&redlink=1)) được thăng chức [Đại tá Hải quân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) vào cuối cuộc thao diễn quân sự này.
Matthew Perry đã tỏ ra rất quan tâm đến việc đào tạo trong hải quân, Ông nhiệt thành hỗ trợ xây dựng một hệ thống học việc để đào tạo thủy thủ mới, và giúp thiết lập các chương trình giảng dạy cho
[Học viện Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3). Ông là một người ủng hộ và đề xướng công tác hiện đại hóa hải quân. Sau khi được thăng cấp Đại tá Hải quân, ông được cử giám sát việc đóng chiếc tàu [frigate](/w/index.php?title=Frigate&action=edit&redlink=1) hơi nước thứ hai của Hải quân Hoa Kỳ, USS Fulton. Ông cũng được bổ nhiệm làm thuyền trưởng của USS Fulton ngay sau khi nó hoàn thành. Ngoài ra, ông còn tổ chức binh đoàn các kỹ sư hải quân đầu tiên của nước Mỹ và trường dạy xạ kích đầu tiên của hải quân Mỹ ở [Sandy Hook](/w/index.php?title=Sandy_Hook&action=edit&redlink=1) trong khi chỉ huy tàu Fulton vào những năm 1839-1841 trên bờ biển [New Jersey](/wiki/New_Jersey). Vì nhiều lẽ đó, ông mệnh danh là "Cha đẻ của Hải quân hơi nước" của Hoa Kỳ. [[3]](#cite_note-3)
### Thăng phong Đề đốc[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=4)]
Matthew Perry được phong hàm
*Commodore* vào tháng 6 năm [1840](/wiki/1840), khi [Bộ trưởng Hải quân](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) chỉ định ông là sĩ quan chỉ huy của Xưởng đóng tàu Hải quân New York. Cần biết rằng Hải quân Hoa Kỳ không có cấp bậc cao hơn Đại tá Hải quân ( [4] *Navy Captain*) cho đến tận năm 1862, vì vậy cấp bậc *Commodore*(tương đương [Phó đề đốc](/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%E1%BB%81_%C4%91%E1%BB%91c)ngày nay) thực sự có tầm quan trọng đáng kể. Theo thông lệ bấy giờ, trong Lục quân và Hải quân Hoa Kỳ, khi đang thực thi các nhiệm vụ quan trọng, các sĩ quan thường được mang các cấp bậc tạm thời cao hơn cấp bậc thường trực của họ. Tuy nhiên, sau khi kết thúc nhiệm vụ, họ sẽ mang trở lại cấp bậc thường trực. Dù vậy, đối với các sĩ quan chỉ huy đã mang đến cấp bậc [[5]](#cite_note-5) *Commodore*thường được giữ cấp bậc này vĩnh viễn, và Perry không phải là ngoại lệ.
Trong suốt nhiệm kỳ tại Brooklyn, Perry sống ở Khu B ở
[Admiral's Row](/w/index.php?title=Admiral%27s_Row&action=edit&redlink=1), một tòa nhà vẫn còn đến ngày nay, dù đang bị đe dọa [phá hủy](/w/index.php?title=Ph%C3%A1_h%E1%BB%A7y&action=edit&redlink=1) bởi [Công ty Phát triển Xưởng đóng tàu Hải quân Brooklyn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ty_Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_X%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91%C3%B3ng_t%C3%A0u_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Brooklyn&action=edit&redlink=1). Năm [1843](/wiki/1843), Perry nắm quyền chỉ huy [Hạm đội Châu Phi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Ch%C3%A2u_Phi&action=edit&redlink=1) ( *African Squadron*) với nhiệm vụ ngăn chặn việc [buôn bán nô lệ](/w/index.php?title=Bu%C3%B4n_b%C3%A1n_n%C3%B4_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) theo [Hiệp ước Webster-Ashburton](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Webster-Ashburton&action=edit&redlink=1) cho đến năm [1844](/wiki/1844).
### Chiến tranh Mỹ - Mexico[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=5)]
Năm
[1845](/wiki/1845), nhiệm kỳ chỉ huy [Hải đoàn Chủ lực](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_%C4%91o%C3%A0n_Ch%E1%BB%A7_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) ( *Home Squadron*) của Phó Đề đốc [David Connor](/w/index.php?title=David_Connor&action=edit&redlink=1) đã kết thúc. Tuy nhiên, các quan chức chính phủ Hoa Kỳ hiểu được rằng không nên thay đổi vị trí chỉ huy khi [Chiến tranh Mỹ-Mexico](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Hoa_K%E1%BB%B3-M%C3%A9xico) bùng nổ. Nhiệm kỳ của Connor được tiếp tục và Matthew Perry, người được xem là ứng viên sáng giá để kế nhiệm Connor, được bổ nhiệm làm Phó chỉ huy trưởng thứ nhất ( *second-in-command*) và trực tiếp chỉ huy tàu [USS Mississippi](/wiki/USS_Mississippi). Ông chỉ huy phân đội của mình chiếm được thành phố Mexico của Frontera, uy hiếp [Tabasco](/wiki/Tabasco) và tham gia vào [cuộc viễn chinh Tampico](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_vi%E1%BB%85n_chinh_Tampico&action=edit&redlink=1). Ông phải trở lại [Norfolk](/wiki/Norfolk), [Virginia](/wiki/Virginia) để sửa chữa và tiếp tế cho tàu của mình và ở lại đó cho đến tận sau khi cuộc đổ bộ tại [Veracruz](/wiki/Veracruz) diễn ra.
Thời gian Matthew Perry trở lại Hoa Kỳ cũng chính là lúc ông nhận được quyết định bổ nhiệm ông thay thế Connor trong vai trò chỉ huy của Hải đoàn Chủ lực. Ông trở lại và chỉ huy
[hải đoàn](/wiki/H%E1%BA%A3i_%C4%91o%C3%A0n) hỗ trợ [cuộc bao vây Veracruz](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_bao_v%C3%A2y_Veracruz&action=edit&redlink=1) từ phía biển. Sau khi Veracruz thất thủ, chỉ huy lực lượng [Lục quân Hoa Kỳ](/wiki/L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3), tướng [Winfield Scott](/w/index.php?title=Winfield_Scott&action=edit&redlink=1) đã chuyển quân sâu hơn vào vùng nội địa và Perry được giao nhiệm vụ tấn công các thành phố cảng còn lại của Mexico. Perry tập hợp các phân đội của mình lại thành [Hạm đội Mosquito](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Mosquito&action=edit&redlink=1) và [chiếm được Tuxpan](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Tuxpan&action=edit&redlink=1) vào tháng 4 năm [1847](/wiki/1847). Trong tháng 7 năm 1847, ông đích thân dàn quân [tấn công Tabasco](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Tabasco_l%E1%BA%A7n_2&action=edit&redlink=1), dẫn đầu một lực lượng gồm 1.173 lính đổ bộ lên thành phố. [[6]](#cite_note-6)
## Cuộc viễn chinh của Perry: Mở cửa Nhật Bản, 1852-1854[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=6)]
Trước khi tới vùng Viễn Đông, Matthew Perry có đọc và nghiên cứu khá nhiều tài liệu để tìm hiểu về chính quyền
[Mạc Phủ](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7) của Nhật Bản. Nghiên cứu của ông thậm chí còn bao gồm việc tham khảo nhiều tác phẩm của nhà [Nhật Bản học](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) nổi tiếng [Philipp Franz von Siebold](/w/index.php?title=Philipp_Franz_von_Siebold&action=edit&redlink=1), người đã sống trên đảo [Dejima](/w/index.php?title=Dejima&action=edit&redlink=1) của [người Hà Lan](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A0_Lan) được 8 năm trước khi lui về [Leiden](/wiki/Leiden) ở [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan). [[7]](#cite_note-7)
### Tiền lệ[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=7)]
Trước thời điểm hạm đội của Matthew Perry đến Nhật Bản đã có một số cuộc thám hiểm bằng tàu do Hải quân Mỹ tổ chức:
- Từ 1797-1809, một số tàu chiến Mỹ tiến hành việc buôn bán ở
[Nagasaki](/wiki/Nagasaki)dưới cờ Hà Lan, theo yêu cầu của người Hà Lan bởi cuộc xung đột chống lại người Anh trong cuộc [chiến tranh Napoleon](/wiki/C%C3%A1c_cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_c%E1%BB%A7a_Napol%C3%A9on). Nhật Bản theo chính sách bế quan tỏa cảng đã hạn chế các hoạt động ngoại thương chỉ dành cho [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan)và [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)vào thời gian đó.
- Năm 1837,
[Charles W. King](/w/index.php?title=Charles_W._King&action=edit&redlink=1), một doanh nhân Mỹ ở [Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u), có một cơ hội mở cửa thương mại bằng cách cố gắng đưa trả lại ba thủy thủ người Nhật bị đắm tàu vài năm trước trên bờ biển Washington trở về Nhật Bản (trong đó có [Otokichi](/w/index.php?title=Otokichi&action=edit&redlink=1)). Ông đến [kênh Uraga](/w/index.php?title=K%C3%AAnh_Uraga&action=edit&redlink=1)với Morrison, một tàu buôn Mỹ không vũ trang. Con tàu bị tấn công nhiều lần, và khởi hành trở về mà không hoàn thành được nhiệm vụ.
- Năm 1846,
[Trung tá Hải quân](/wiki/Trung_t%C3%A1_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n)( *Commander*) [James Biddle](/w/index.php?title=James_Biddle&action=edit&redlink=1)được Chính phủ Hoa Kỳ gửi đến để mở cửa thương mại, neo trong [vịnh Tokyo](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Tokyo)với hai tàu, trong đó có một tàu chiến được trang bị 72 khẩu pháo, nhưng lời đề nghị về một hiệp định thương mại của ông không thành công. [[8]](#cite_note-8)
- Năm 1849,
[Đại tá Hải quân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [James Glynn](/w/index.php?title=James_Glynn&action=edit&redlink=1)khởi hành đi đến [Nagasaki](/wiki/Nagasaki)và thực hiện đàm phán thành công đầu tiên giữa một người Mỹ với chính phủ Nhật Bản. James Glynn đề nghị với [Quốc hội Hoa Kỳ](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3)rằng các cuộc đàm phán mở cửa Nhật Bản sẽ được hỗ trợ bằng một cuộc biểu dương lực lượng quân sự, do đó đã mở đường cho cuộc viễn chinh của Perry sau này. [[9]](#cite_note-9)
### Đợt viếng thăm đầu tiên, 1852-1853[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=8)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Shinagawa_Baidai_cannon.jpg/220px-Shinagawa_Baidai_cannon.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Shinagawa_Baidai_cannon.jpg/220px-Shinagawa_Baidai_cannon.jpg)
[Odaiba](/w/index.php?title=Odaiba&action=edit&redlink=1), hiện tại nằm ở [Đền Yasukuni](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Yasukuni)nặng 80-pao đồng, nòng súng: 250mm, chiều dài: 3830mm.
Năm
[1852](/wiki/1852), Matthew Perry bắt đầu khởi hành từ [Norfolk](/wiki/Norfolk) ( [Virginia](/wiki/Virginia)) đến [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), chỉ huy [Hải đoàn Đông Ấn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_%C4%91o%C3%A0n_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n&action=edit&redlink=1) ( *East India Squadron*) nhằm mục đích tìm kiếm một hiệp ước thương mại với Nhật Bản. Ông cho đậu bốn con tàu [Mississippi](/wiki/Mississippi), [Plymouth](/wiki/Plymouth), [Saratoga](/w/index.php?title=Saratoga&action=edit&redlink=1), [Susquehanna](/w/index.php?title=Susquehanna&action=edit&redlink=1) ở thủy đạo [Uraga](/w/index.php?title=Uraga&action=edit&redlink=1) gần [Edo](/wiki/Edo) ( [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D) ngày nay) vào ngày [8 tháng 7](/wiki/8_th%C3%A1ng_7) năm [1853](/wiki/1853). Trước khi tiến hành cuộc hành trình này, ông nghiên cứu cẩn thận về các cuộc gặp gỡ trước đây giữa chính phủ Nhật Bản với các tàu thuyền phương Tây và những gì ông được biết về văn hóa phân chia cấp bậc phong kiến trong xã hội Nhật Bản. Ông gặp người đại diện của [Mạc phủ Tokugawa](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7_Tokugawa) và được khuyên nên tới [Nagasaki](/wiki/Nagasaki), nơi có sự thương mại hạn chế với [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan) và là nơi duy nhất mà chính phủ Nhật Bản cho phép khai thương với người nước ngoài vào thời gian đó (xem [Tỏa quốc](/wiki/Sakoku)).
### Mối đe dọa vũ lực và đàm phán[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=9)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Japanese_coastal_wooden_cannon_1853_1854.jpg/220px-Japanese_coastal_wooden_cannon_1853_1854.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Japanese_coastal_wooden_cannon_1853_1854.jpg/220px-Japanese_coastal_wooden_cannon_1853_1854.jpg)
[Pháo bằng gỗ](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_b%E1%BA%B1ng_g%E1%BB%97&action=edit&redlink=1)nằm ven biển Nhật Bản được các lãnh chúa xây dựng theo lệnh Mạc phủ chống lại cuộc hành trình của hạm đội Perry. 1853-1854.
Khi vừa đặt chân đến Nhật Bản, Matthew Perry đã ra lệnh cho hạm đội của mình hướng thẳng trực tiếp tới thủ đô
[Edo](/wiki/Edo), và bố trí hướng súng vào thị trấn [Uraga](/w/index.php?title=Uraga&action=edit&redlink=1). Trước hành vi trắng trợn của các chiến hạm Mỹ, chính quyền Nhật Bản đã ra lệnh yêu cầu hạm đội của Mỹ phải rời bỏ khỏi khu vực này nhưng đã bị Perry bác bỏ. [10] Ngược lại, ông yêu cầu chuyển thư của Tổng thống [[10]](#cite_note-Beasly_153-10) [Millard Fillmore](/wiki/Millard_Fillmore)gửi cho chính phủ Nhật Bản, và đe dọa sử dụng vũ lực nếu các tàu thuyền của Nhật Bản xung quanh hạm đội Mỹ không chịu giải tán. [[10]](#cite_note-Beasly_153-10)
Lời đe dọa của Matthew Perry được gửi cho người Nhật bằng cách gửi cho họ một
[lá cờ trắng](/w/index.php?title=L%C3%A1_c%E1%BB%9D_tr%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1) (hàm ý buộc họ phải đầu hàng) và một bức thư trong đó nói với họ rằng trong trường hợp họ chọn cách chống lại thì nếu thấy cần thiết thì người Mỹ sẽ tiêu diệt hết toàn bộ tàu thuyền có ý xâm phạm. [[11]](#cite_note-11) Tàu của Perry được trang bị [12] [hải pháo Paixhans](/wiki/S%C3%BAng_th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19#H.E1.BA.A3i_ph.C3.A1o_Paixhans)với đạn nổ, có sức công phá lớn với mỗi loạt đạn khai hỏa. [[13]](#cite_note-13) Thuật ngữ " [[14]](#cite_note-14) [Hắc Thuyền](/w/index.php?title=H%E1%BA%AFc_Thuy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1)" ( [tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt): *黒船*, **kurofune**) từ đó về sau ở Nhật Bản thường được tượng trưng cho mối đe dọa đối với công nghệ phương Tây. [[15]](#cite_note-15)
Sau khi Nhật Bản đồng ý nhận quốc thư của Tổng thống Mỹ, Perry cập bến tại
[Kurihama](/w/index.php?title=Kurihama&action=edit&redlink=1) ( [Yokosuka](/wiki/Yokosuka) ngày nay) vào ngày [14 tháng 7](/wiki/14_th%C3%A1ng_7) năm [1853](/wiki/1853), gửi quốc thư cho sứ giả và rời khỏi vùng bờ biển Trung Quốc, hứa sẽ trở lại khi có câu trả lời của Mạc Phủ Tokugawa. [16] [[17]](#cite_note-17)
Câu trả lời của Mạc Phủ thực hiện ngay sau khi hạm đội Perry rời đi. Ngay sau đó, Mạc Phủ ra lệnh cho xây dựng một công sự phòng thủ ở
[Odaiba](/w/index.php?title=Odaiba&action=edit&redlink=1) trong [vịnh Tokyo](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Tokyo) để bảo vệ Edo nhằm tránh khỏi các cuộc xâm nhập của hải quân Mỹ.
### Đợt viếng thăm thứ hai, 1854[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=10)]
Matthew Perry trở lại vào tháng 2 năm
[1854](/wiki/1854) với số lượng tàu gấp đôi, thấy rằng các sứ giả đã chuẩn bị một hiệp ước đáp ứng hầu như tất cả mọi yêu cầu trong thư của Fillmore. Vào ngày [31 Tháng 3](/w/index.php?title=31_Th%C3%A1ng_3&action=edit&redlink=1) năm [1854](/wiki/1854), Perry chính thức ký kết [Hiệp định Kanagawa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Kanagawa&action=edit&redlink=1) với Mạc Phủ. Ông cho hạm đội của mình khởi hành với suy nghĩ thỏa thuận đã được thực hiện với đại diện của triều đình mà không biết rằng thỏa thuận trên thực ra được thực hiện với Tướng quân của Mạc Phủ, người thống trị tối cao trên thực tế ở Nhật Bản lúc bấy giờ. [18]
Trên đường đến Nhật Bản, Perry neo đậu tại
[Cơ Long](/wiki/C%C6%A1_Long) ở [Formosa](/wiki/Formosa) ( [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) ngày nay), trong 10 ngày. Perry và toàn bộ thủy thủ trên tàu đã đổ bộ vào Formosa và điều tra tiềm năng khai thác các mỏ than ở đây. Trong bản báo cáo của mình, ông nhấn mạnh rằng việc chiếm giữ Formosa sẽ cung cấp một địa điểm trung gian thuận tiện cho việc thương mại với đại lục. Ngoài ra Formosa còn có khả năng phòng thủ vững chắc. Nó có thể phục vụ như là một căn cứ thăm dò như Cuba đã làm cho người Tây Ban Nha ở châu Mỹ. Chiếm Formosa có thể giúp nước Mỹ chống lại sự [độc quyền](/wiki/%C4%90%E1%BB%99c_quy%E1%BB%81n_(kinh_t%E1%BA%BF)) với các cường quốc Châu Âu ở các tuyến đường thương mại chính. Tổng thống [19] [Franklin Pierce](/wiki/Franklin_Pierce)đã từ chối lời đề nghị này, nhận xét việc tiêu hao tài nguyên để sở hữu một hòn đảo xa xôi, hẻo lánh thực sự không cần thiết và điều quan trọng nhất là ông không thể nhận được sự đồng ý của Quốc hội.
### Trở lại Hoa Kỳ, 1855[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=11)]
Khi Perry trở về Hoa Kỳ vào năm
[1855](/wiki/1855), Quốc hội đánh giá cao công việc của ông tại Nhật Bản và đã bỏ phiếu dành cho ông một phần thưởng xứng đáng là 20.000 [đôla](/wiki/%C4%90%C3%B4_la). Perry sử dụng một phần số tiền này để chuẩn bị và xuất bản một bản báo cáo về chuyến thám hiểm gồm ba tập, với tựa đề *Bài tường thuật về cuộc thám hiểm của hạm đội Mỹ đến vùng biển Trung Quốc và Nhật Bản*. Ông cũng được đưa vào danh sách thăng cấp [Đề đốc](/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)sau khi về hưu (khi sức khỏe của ông bắt đầu suy giảm) như là phần thưởng cho công việc phục vụ ở [Viễn Đông](/wiki/Vi%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4ng). Tuy nhiên, bệnh viêm khớp nặng làm ông phải chịu đau đớn thường xuyên, ông đã không có cơ hội nhận được cấp bậc danh dự này khi về hưu. [[20]](#cite_note-20) [[21]](#cite_note-21)
### Những năm cuối đời[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=12)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Map_of_Formosa_Coal_Resources_%E7%BE%8E%E5%9C%8B%E4%BA%BA%E6%89%80%E7%B9%AA%E7%A6%8F%E7%88%BE%E6%91%A9%E6%B2%99-%E8%87%BA%E7%81%A3%E5%9F%BA%E9%9A%86%E4%BB%A5%E6%9D%B1%E7%85%A4%E7%A4%A6%E5%88%86%E5%B8%83.jpg/220px-Map_of_Formosa_Coal_Resources_%E7%BE%8E%E5%9C%8B%E4%BA%BA%E6%89%80%E7%B9%AA%E7%A6%8F%E7%88%BE%E6%91%A9%E6%B2%99-%E8%87%BA%E7%81%A3%E5%9F%BA%E9%9A%86%E4%BB%A5%E6%9D%B1%E7%85%A4%E7%A4%A6%E5%88%86%E5%B8%83.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Map_of_Formosa_Coal_Resources_%E7%BE%8E%E5%9C%8B%E4%BA%BA%E6%89%80%E7%B9%AA%E7%A6%8F%E7%88%BE%E6%91%A9%E6%B2%99-%E8%87%BA%E7%81%A3%E5%9F%BA%E9%9A%86%E4%BB%A5%E6%9D%B1%E7%85%A4%E7%A4%A6%E5%88%86%E5%B8%83.jpg/220px-Map_of_Formosa_Coal_Resources_%E7%BE%8E%E5%9C%8B%E4%BA%BA%E6%89%80%E7%B9%AA%E7%A6%8F%E7%88%BE%E6%91%A9%E6%B2%99-%E8%87%BA%E7%81%A3%E5%9F%BA%E9%9A%86%E4%BB%A5%E6%9D%B1%E7%85%A4%E7%A4%A6%E5%88%86%E5%B8%83.jpg)
[Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan)trong cuốn *Bài tường thuật về cuộc thám hiểm đến Nhật Bản của Phó Đề đốc Matthew Calbraith Perry*.
Perry dành những năm cuối đời của ông để chuẩn bị cho việc công bố các tác phẩm của mình viết về những chuyến thám hiểm Nhật Bản, thông báo hoàn thành vào ngày
[28 tháng 12](/wiki/28_th%C3%A1ng_12) năm [1857](/wiki/1857). Hai ngày sau đó, ông được miễn nhiệm các chức vụ Hải quân. Ông qua đời khi đang chờ quyết định vào ngày 4 tháng 3 năm 1858 tại thành phố [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York), do căn bệnh [thấp khớp](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A5p_kh%E1%BB%9Bp&action=edit&redlink=1) đã lây lan đến tim cùng với sự biến chứng phức tạp của bệnh [gút](/wiki/B%E1%BB%87nh_g%C3%BAt). [[22]](#cite_note-22)
Ban đầu, thi thể của ông được chôn cất trong hầm mộ trên phần đất của
[nhà thờ St Mark ở quận Bowery](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_St_Mark_%E1%BB%9F_qu%E1%BA%ADn_Bowery&action=edit&redlink=1) thành phố New York, phần còn lại được chuyển đến [Đảo Nghĩa Trang](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Ngh%C4%A9a_Trang&action=edit&redlink=1) ở [Newport](/wiki/Newport), [Đảo Rhode](/wiki/Rhode_Island) vào ngày [21 Tháng 3](/w/index.php?title=21_Th%C3%A1ng_3&action=edit&redlink=1) năm [1866](/wiki/1866), cùng với người con gái của mình là Anna qua đời năm [1839](/wiki/1839).
## Hạm đội của Perry[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=13)]
Vào ngày
[8 tháng 7](/wiki/8_th%C3%A1ng_7) năm [1853](/wiki/1853) Perry dẫn đầu bốn chiếc tàu chiến thuộc hạm đội Đông Ấn Độ của Hải quân Hoa Kỳ xuất hiện ngoài khơi Uraga ở [vịnh Edo](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Edo&action=edit&redlink=1), Nhật Bản. Bốn chiếc tàu chiến đó bao gồm: [Tàu chỉ huy](/w/index.php?title=T%C3%A0u_ch%E1%BB%89_huy&action=edit&redlink=1): [Susquehanna](/w/index.php?title=Susquehanna_(tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)( *USS Susquehanna*) hoàn thành tại [Xưởng đóng tàu Hải quân Brooklyn](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91%C3%B3ng_t%C3%A0u_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Brooklyn&action=edit&redlink=1)vào ngày [24 tháng 12](/wiki/24_th%C3%A1ng_12)năm [1850](/wiki/1850). Ngừng hoạt động tại Xưởng đóng tàu Hải quân Brooklyn ngày [14 tháng 1](/wiki/14_th%C3%A1ng_1)năm [1868](/wiki/1868), cho đến khi ngày [27 tháng 9](/wiki/27_th%C3%A1ng_9)năm [1883](/wiki/1883)bán lại cho thành phố [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York)(E. Stannard) tháo dỡ làm tàu cũ.
- Tàu chiến kiểu bánh ngoài: tốc độ 10 km/h, chiều dài đường nước 76 mét, tải trọng 3,824 tấn, thủy thủ đoàn 300 người.
- Trang bị: 3 cổng gắn pháo 10-inch, 6 cổng gắn pháo 8-inch.
- "
[Mississippi](/w/index.php?title=Mississippi_(ph%C3%A1o_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)" ( *USS Mississippi*) hoàn thành tại [Xưởng đóng tàu Hải quân Philadelphia](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91%C3%B3ng_t%C3%A0u_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Philadelphia&action=edit&redlink=1)vào ngày [22 tháng 12](/wiki/22_th%C3%A1ng_12)năm [1841](/wiki/1841). Ngày [14 tháng 3](/wiki/14_th%C3%A1ng_3)năm [1863](/wiki/1863)mắc cạn bị phá hủy tại [Cảng Hudson](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3ng_Hudson&action=edit&redlink=1), tiểu bang [Louisiana](/wiki/Louisiana).
- Tàu chiến kiểu bánh ngoài: tốc độ 8 km/h, chiều dài đường nước 70 m, tải trọng 3,230 tấn, thủy thủ đoàn 380 người
- Trang bị: 2 cổng gắn pháo 10-inch, 8 cổng gắn pháo 8-inch.
- "
[Plymouth](/w/index.php?title=Plymouth_(t%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn)&action=edit&redlink=1)" ( *USS Plymouth*) hoàn thành tại [Xưởng đóng tàu Hải quân Boston](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91%C3%B3ng_t%C3%A0u_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Boston&action=edit&redlink=1)vào ngày [3 tháng 4](/wiki/3_th%C3%A1ng_4)năm [1844](/wiki/1844). Ngày [20 tháng 4](/wiki/20_th%C3%A1ng_4)năm [1861](/wiki/1861)bị quân đội [Hợp Bang](/w/index.php?title=H%E1%BB%A3p_Bang&action=edit&redlink=1)miền Nam nước Mỹ đốt cháy và đánh đắm tại [Xưởng đóng tàu Hải quân Norfolk](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91%C3%B3ng_t%C3%A0u_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Norfolk&action=edit&redlink=1).
- Thuyền buồm: tốc độ không rõ, chiều dài đường nước 45 mét, tải trọng 889 tấn, thủy thủ đoàn 60 người
- Trang bị: 8 cổng gắn pháo 10-inch, 18 cổng gắn pháo 32 pao.
- "
[Saratoga](/w/index.php?title=Saratoga_(t%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn)&action=edit&redlink=1)" ( *USS Saratoga*) hoàn thành tại [Xưởng đóng tàu Hải quân Portsmouth](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91%C3%B3ng_t%C3%A0u_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Portsmouth&action=edit&redlink=1)vào ngày [26 tháng 7](/wiki/26_th%C3%A1ng_7)năm [1842](/wiki/1842). Hoạt động ngày [4 tháng 1](/wiki/4_th%C3%A1ng_1)năm [1843](/wiki/1843). Ngày [8 tháng 8](/wiki/8_th%C3%A1ng_8)năm [1888](/wiki/1888)tàu ngừng hoạt động chuyển thành thuyền huấn luyện của trường đào tạo hàng hải cho đến ngày [14 tháng 8](/wiki/14_th%C3%A1ng_8)năm [1907](/wiki/1907)thì bán lại cho công ty [Boston](/wiki/Boston).
- Thuyền buồm: tốc độ không rõ, chiều dài đường nước 45 mét, tải trọng 896 tấn, thủy thủ đoàn 210 người
- Trang bị: 4 cổng gắn pháo 10-inch, 18 cổng gắn pháo 32 pao.
-
USS Mississippi năm
[1863](/wiki/1863).
-
-
-
## Lá cờ Perry và di sản[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=14)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Perry_flag_1945.jpg/220px-Perry_flag_1945.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Perry_flag_1945.jpg/220px-Perry_flag_1945.jpg)
[Annapolis](/wiki/Annapolis)đến [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D)để trưng bày tại lễ đầu hàng của [Đế quốc Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)chính thức kết thúc [Chiến tranh thế giới thứ II](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai).
Một bản sao của lá cờ Mỹ Perry đang được trưng bày tại đài tưởng niệm trên tàu
[USS Missouri (BB-63)](/wiki/USS_Missouri_(BB-63)) ở [Trân Châu Cảng](/wiki/Tr%C3%A2n_Ch%C3%A2u_C%E1%BA%A3ng), [Hawaii](/wiki/Hawaii). Nó được gắn vào vách ngăn bên trong địa điểm mà người Nhật đã ký kết văn kiện [đầu hàng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BA%A7u_h%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) tại [bến cảng](/wiki/B%E1%BA%BFn_c%E1%BA%A3ng) bên cạnh con tàu. Lá cờ được đưa từ Bảo tàng Học viện Hải quân Hoa Kỳ đến Nhật Bản để tham dự lễ đầu hàng của người Nhật và được trưng bày trong dịp này theo yêu cầu của tướng [Douglas MacArthur](/wiki/Douglas_MacArthur), người có quan hệ họ hàng với Perry. Một số hình ảnh của lễ ký kết cho thấy lá cờ này đã bị treo ngược (ngôi sao ở góc trên bên phải). Miếng vải của lá cờ lịch sử rất mỏng nên người quản lý Bảo tàng đã cho khâu một lớp vải bảo vệ vào lá cờ, khiến cho chỉ nhìn thấy lá cờ từ mặt trái. Hiện nay, lá cờ được bảo quản tại [23] [Học viện Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3)ở [Annapolis](/wiki/Annapolis), [Maryland](/wiki/Maryland).
Cách bài trí ngôi sao trên lá cờ này khác với lá cờ 31 ngôi sao tiêu chuẩn được sử dụng về sau. Lá cờ của Perry có năm cột chứa 5 ngôi sao và cột cuối cùng có 6 ngôi sao. Khi nó lần đầu tiên được kéo lên ở vịnh Tokyo vào năm 1853-1854, lá cờ 5x5+6 của Perry là lá cờ duy nhất có kiểu bài trí sao như vậy. Ngày nay, một bản sao của lá cờ lịch sử này có thể được nhìn thấy trên boong tàu đầu hàng (
*Surrender Deck*) của đài tưởng niệm trên chiến hạm Missouri ở Trân Châu Cảng. Bản sao này cũng được đặt trong cùng vị trí trên các vách ngăn của tầng hiên, nơi lá cờ được thuyền trưởng [Carpenter Fred Miletich](/w/index.php?title=Carpenter_Fred_Miletich&action=edit&redlink=1) kéo lên lần đầu vào sáng ngày [2 tháng 9](/wiki/2_th%C3%A1ng_9) năm [1945](/wiki/1945). [[24]](#cite_note-24)
## Tưởng niệm[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=15)]
- Tại nơi sinh của ông,
[Newport](/wiki/Newport), [Đảo Rhode](/wiki/Rhode_Island), có một bảng tưởng niệm tại [Nhà thờ Trinity](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_Trinity&action=edit&redlink=1), [Newport](/wiki/Newport), và một bức tượng Perry tại Công viên Touro do [John Quincy Adams Ward](/w/index.php?title=John_Quincy_Adams_Ward&action=edit&redlink=1)thiết kế và xây dựng vào năm [1869](/wiki/1869)sau tượng được cô con gái của ông khánh thành. Thi thể Perry được chôn cất tại nghĩa trang Đảo Newport, gần cha mẹ và anh trai. Ngoài ra còn có gian trưng bày và bộ sưu tập nghiên cứu liên quan đến cuộc sống của ông tại [Bảo tàng Chiến tranh Hải quân](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Chi%E1%BA%BFn_tranh_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)và trường Cao đẳng tại [Hội Lịch sử Newport](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Newport&action=edit&redlink=1).
- Công viên Perry ở
[Kurihama](/w/index.php?title=Kurihama&action=edit&redlink=1), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)trong đó có một đài tưởng niệm làm bằng đá nguyên khối (khánh thành ngày 14 tháng 7 năm 1901) nằm tại vị trí mà lực lượng của Perry đổ bộ. Trong công viên có một [[25]](#cite_note-25) [bảo tàng](/wiki/Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng)nhỏ nhằm kỷ niệm sự kiện năm 1854. Vào cửa tự do, và viện bảo tàng mở cửa từ 10:00-04:00, bảy ngày một tuần.
- Trường Tiểu học và Trung học Matthew C. Perry nằm gần sân bay
[Quân đoàn Lính thủy Đánh bộ](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_L%C3%ADnh_th%E1%BB%A7y_%C4%90%C3%A1nh_b%E1%BB%99&action=edit&redlink=1)ở [Iwakuni](/wiki/Iwakuni), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). [Tàu khu trục lớp Perry](/w/index.php?title=T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_l%E1%BB%9Bp_Perry&action=edit&redlink=1)của Hải quân Mỹ (mua vào những năm 1970 và 1980) được đặt theo tên người anh của Perry, Phó Đề đốc [Oliver Hazard Perry](/w/index.php?title=Oliver_Hazard_Perry&action=edit&redlink=1).
- Ngày
[2 tháng 12](/wiki/2_th%C3%A1ng_12)năm [2008](/wiki/2008), [Bộ trưởng Hải quân](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Donald C. Winter](/w/index.php?title=Donald_C._Winter&action=edit&redlink=1)thông báo con tàu thứ chín của [lớp Lewis và Clark](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Lewis_v%C3%A0_Clark&action=edit&redlink=1)của tàu chở hàng khô, đạn dược sẽ được đặt tên [USNS Matthew Perry](/w/index.php?title=USNS_Matthew_Perry&action=edit&redlink=1)(T-ake-9) lấy theo tên của Phó Đề đốc Perry.
## Miêu tả trong truyền thông[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=16)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Matthewperry.jpg/180px-Matthewperry.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Matthewperry.jpg/180px-Matthewperry.jpg)
[Tranh khắc gỗ Nhật Bản](/w/index.php?title=Tranh_kh%E1%BA%AFc_g%E1%BB%97_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)minh họa Phó Đề đốc Perry, năm 1854. chú thích này đọc "Bắc Mỹ" (trên cùng dòng, được viết từ phải sang trái bằng [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n)) và "bức chân dung của Perry" (dòng đầu tiên, được viết từ trên xuống dưới).
- Câu chuyện về việc mở cửa Nhật Bản của Perry là nguồn cảm hứng cho cuốn tiểu thuyết
[Pacific Overtures](/w/index.php?title=Pacific_Overtures&action=edit&redlink=1)của [Stephen Sondheim](/w/index.php?title=Stephen_Sondheim&action=edit&redlink=1)và [John Weidman](/w/index.php?title=John_Weidman&action=edit&redlink=1).
- Nam diễn viên
[Richard Boone](/w/index.php?title=Richard_Boone&action=edit&redlink=1)đóng vai Phó Đề đốc Perry trong bộ phim Võ sĩ đạo mang tính tiểu thuyết hóa cao năm [1981](/wiki/1981).
- Cuộc hành trình của hạm đội Phó Đề đốc Perry là một phần gián tiếp của một chương trong series
[anime](/wiki/Anime) [Rurouni Kenshin](/wiki/Rurouni_Kenshin), và trong tập đầu tiên của anime [Hikaru no Go](/wiki/Hikaru_-_K%C3%AC_th%E1%BB%A7_c%E1%BB%9D_v%C3%A2y). Một số series anime khác có nói đến sự xuất hiện của Perry trong một thời gian ngắn là [Bokusatsu Tenshi Dokuro-chan](/w/index.php?title=Bokusatsu_Tenshi_Dokuro-chan&action=edit&redlink=1). [Manga](/wiki/Manga) [Fruits Basket](/wiki/Gi%E1%BB%8F_tr%C3%A1i_c%C3%A2y)cũng đề cập đến sự kiện này trong khi nhân vật chính đang học. Anime [Sayonara Zetsubou Sensei](/wiki/Sayonara_Zetsub%C5%8D_Sensei)mô tả Phó Đề đốc Perry như là một "người nước ngoài luôn gặp khó khăn, là người không hài lòng bằng cách mở các cảng và cần phải mở tất cả mọi thứ".
- Trong loạt anime,
[Samurai Champloo](/w/index.php?title=Samurai_Champloo&action=edit&redlink=1), trong tập "Bóng chày màu xanh", mô tả một nhân vật hư cấu có tên là "Đô đốc Joy Cartwright" người thách đấu chơi trò [bóng chày](/wiki/B%C3%B3ng_ch%C3%A0y)(Yakyū) với người dân địa phương Nhật Bản để thiết lập mối quan hệ thương mại. Nhân vật này được đặt theo tên [Joy Alexander Cartwright](/w/index.php?title=Joy_Alexander_Cartwright&action=edit&redlink=1)("cha đẻ của bóng chày") và rõ ràng là hình mẫu của Phó Đề đốc Perry.
- Đợt viếng thăm Nhật Bản của Perry cũng được đề cập đến trong bộ phim
[Sword of the Beast](/w/index.php?title=Sword_of_the_Beast&action=edit&redlink=1)năm [1965](/wiki/1965)của [Hideo Gosha](/w/index.php?title=Hideo_Gosha&action=edit&redlink=1).
- Con tàu vũ trụ có tốc độ nhanh hơn ánh sáng trong cuốn tiểu thuyết
[Homeward Bound](/w/index.php?title=Homeward_Bound&action=edit&redlink=1)được đặt tên là Phó Đề đốc Perry.
- Bộ manga
[Rozen Maiden](/wiki/Rozen_Maiden)bày tỏ sự trung thành với Perry thông qua con mắt của nhân vật Suiseiseki. [Popotan](/w/index.php?title=Popotan&action=edit&redlink=1)có một số tài liệu tham khảo liên quan đến Perry trong suốt series của bộ anime này.
- Bộ phim truyền hình
[Taiga Ryōmaden](/w/index.php?title=Taiga_Ry%C5%8Dmaden&action=edit&redlink=1)của [NHK](/wiki/T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_Truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)năm [2010](/wiki/2010), lấy bối cảnh về thời kỳ [Bakumatsu](/wiki/Bakumatsu), miêu tả Perry là một chỉ huy quân sự kiên định, hăm dọa và là người có thể chinh phục [Mạc Phủ](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7)bất khả chiến bại thông qua sự đàm phán lỗ mãng. Vai Perry do nam diễn viên [Timothy Harris](/w/index.php?title=Timothy_Harris&action=edit&redlink=1)đóng.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=17)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=18)] **tên đệm của Perry thường sai lỗi chính tả như** [^](#cite_ref-1) **G**albraith thay vì **C**albraith [^](#cite_ref-2) [“Matthew C. Perry biography - United States naval officer”](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/452613/Matthew-C-Perry). Encyclopedia Britannica. Truy cập 16 tháng 3 năm 2015. **Sewall, John S. (1905). The Logbook of the Captain's Clerk: Adventures in the China Seas, p. xxxvi.** [^](#cite_ref-3) **Griffis, William Elliot. (1887).** [^](#cite_ref-g154-155_4-0) [-155.](http://books.google.com/books?id=qcdEAAAAIAAJ&pg=PA443&dq=matthew+c+perry&lr=#PPA154,M1) *Matthew Calbraith Perry: A Typical American Naval Officer,*pp. 154 [^](#cite_ref-5) [“Commodore”](http://www.history.navy.mil/trivia/triv4-5k.htm). United States Navy. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2009. **Sewell, p. xxxvi.** [^](#cite_ref-6) **Sewall, p. xxxviii.** [^](#cite_ref-7) **Sewell, pp. xxxiv-xxxv, xlix, lvi.** [^](#cite_ref-8) [^](#cite_ref-9) [English Wikipedia on Preble Logbook](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:PrebleLogBook.jpg)
- ^
**a** **ă** **â** *The Perry mission to Japan, 1853 - 1854*by William Gerald Beasley, Aaron Haight Palmer, Henry F. Graff, Yashi Shōzan, Ernest Mason Satow, Shuziro Watanabe p.153 *ff* **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “Beasly_153” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “Beasly_153” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**"Among the items presented to the Japanese were a white flag and a letter from Perry. The letter attempted to intimidate Japanese officials by explaining that in the event the Japanese elected war rather than negotiation, they could use the white flag to sue for peace, since victory would naturally belong to the Americans"** [^](#cite_ref-11) *Matthew Calbraith Perry: antebellum sailor and diplomat*by John H. Schroeder p.286 Note 44 [^](#cite_ref-12) *The economic aspects of the history of the civilization of Japan*Yosaburō Takekoshi p.285-86 [[1]](http://books.google.com/books?id=mvfMKV1b1fwC&pg=PA285) [^](#cite_ref-13) *Arms and men: a study in American military history*Walter Millis p.88 [[2]](http://books.google.com/books?id=PcGpkzmjFbgC&pg=PA88) [^](#cite_ref-14) *Black Ships Off Japan - The Story of Commodore Perry's Expedition*Arthur Walworth p.21 [[3]](http://books.google.com/books?id=bFyV2BZMCRwC&pg=PA21) **Sewall, pp. 167-183.** [^](#cite_ref-15) [^](#cite_ref-16) ["Perry Ceremony Today; Japanese and U. S. Officials to Mark 100th Anniversary."](http://select.nytimes.com/mem/archive/pdf?res=F00A16FD3C59177B93C6A8178CD85F478585F9) *New York Times.*ngày 14 tháng 7 năm 1953, **Sewall, pp. 183-195.** [^](#cite_ref-17) **Sewall, pp. 243-264.** [^](#cite_ref-18) **John H. Schroeder (2010).** [^](#cite_ref-19) [. Naval Institute Press. tr. 258.](http://books.google.com/books?id=erBi_TmWanoC&pg=PA258&dq=matthew+perry+formosa&hl=en&ei=3El9TYLEEoe4sAP28LmBAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&q&f=false) *Matthew Calbraith Perry: antebellum sailor and diplomat* **Sewall, p. lxxxvii.** [^](#cite_ref-20) [^](#cite_ref-21) [“Commodore Perry's Expedition to Japan”](http://www.grifworld.com/perryhome.html). Ben Griffiths 2005. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2009. **Morison, Samuel Eliot. (1967).** [^](#cite_ref-22) *'Old Bruin' Commodore Matthew Calbraith Perry*p. 431. **Tsustsumi, Cheryl Lee.** [^](#cite_ref-tsusumi2007_23-0) ["Hawaii's Back Yard: Mighty Mo memorial re-creates a powerful history,"](http://starbulletin.com/2007/08/26/travel/tsutsumi.html) *Star-Bulletin*(Honolulu). ngày 26 tháng 8 năm 2007. **Broom, Jack.** [^](#cite_ref-24) ["Memories on Board Battleship,"](http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19980521&slug=2751979) *Seattle Times.*ngày 21 tháng 5 năm 1998. **Sewall, pp. 197–198.** [^](#cite_ref-25)
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=19)]
- Cullen, Louis M. (2003).
[Cambridge:](http://books.google.com/books?id=ycY_85OInSoC&dq=A+History+of+Japan,+1582-1941:+Internal+and+External+Worlds&client=firefox-a&source=gbs_navlinks_s) *A History of Japan, 1582-1941: Internal and External Worlds.* [Cambridge University Press](/wiki/Cambridge_University_Press). [ISBN 0-521-82115-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/052182115X)(cloth) [ISBN 0-521-529918](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521529918)-2 (paper) [Griffis](/w/index.php?title=William_Elliot_Griffis&action=edit&redlink=1), William Elliot. (1887). [Boston: Cupples and Hurd.](http://books.google.com/books?id=qcdEAAAAIAAJ&dq=matthew+c+perry&lr=&source=gbs_summary_s&cad=0) *Matthew Calbraith Perry: A Typical American Naval Officer.* [Hawks, Francis](/w/index.php?title=Francis_Hawks&action=edit&redlink=1). (1856). [Washington: A.O.P. Nicholson by order of Congress, 1856; originally published in](http://books.google.com/books?id=uwALAAAAYAAJ&dq=Narrative+of+the+Expedition+of+an+American+Squadron+to+the+China+Seas+and+Japan+Performed+in+the+Years+1852,+1853+and+1854+under+the+Command+of+Commodore+M.C.+Perry,+United+States+Navy&client=firefox-a&source=gbs_navlinks_s) *Narrative of the Expedition of an American Squadron to the China Seas and Japan Performed in the Years 1852, 1853 and 1854 under the Command of Commodore M.C. Perry, United States Navy.* *Senate Executive Documents*, No. 34 of 33rd Congress, 2nd Session. [reprinted by London:Trafalgar Square, 2005. [ISBN 1-84588-026-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1845880269)(paper)]
- Sewall, John S. (1905).
[Bangor, Maine: Chas H. Glass & Co. [reprint by Chicago: R.R. Donnelly & Sons, 1995]](http://books.google.com/books?id=UdCt8iyB4IkC&dq=The+Logbook+of+the+Captain%27s+Clerk:+Adventures+in+the+China+Seas&client=firefox-a&source=gbs_navlinks_s) *The Logbook of the Captain's Clerk: Adventures in the China Seas.* [ISBN 0-548-20912-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/054820912X)
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=20)]
- Perry, Matthew Calbraith. (1856).
[New York: D. Appleton and Company. [digitized by](http://ebook.lib.hku.hk/CTWE/B36599566/) *Narrative of the expedition of an American Squadron to the China Seas and Japan, 1856.* [University of Hong Kong](/w/index.php?title=University_of_Hong_Kong&action=edit&redlink=1) [Libraries](/w/index.php?title=University_of_Hong_Kong&action=edit&redlink=1), [Digital Initiatives,](http://lib.hku.hk/database/) ["China Through Western Eyes."](http://xml.lib.hku.hk/gsdl/db/ctwe/search.shtml)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Matthew_C._Perry&action=edit§ion=21)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1794](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1794) [Mất 1858](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1858) [Phó Đề đốc Mỹ](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ph%C3%B3_%C4%90%E1%BB%81_%C4%91%E1%BB%91c_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) [Người Mỹ bị đày biệt xứ tại Nhật Bản](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_b%E1%BB%8B_%C4%91%C3%A0y_bi%E1%BB%87t_x%E1%BB%A9_t%E1%BA%A1i_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) [Bệnh xơ gan](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%E1%BB%87nh_x%C6%A1_gan&action=edit&redlink=1) [Thời Edo](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%9Di_Edo&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Key West, Florida](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Key_West,_Florida&action=edit&redlink=1) [Người Mỹ gốc Anh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Anh) [Người Mỹ gốc Scotland](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Scotland) [Quân nhân Mỹ gốc Anh](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%C3%A2n_nh%C3%A2n_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Anh&action=edit&redlink=1) [Quân nhân Mỹ gốc Scotland](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%C3%A2n_nh%C3%A2n_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Scotland&action=edit&redlink=1) [Người xuất thân từ Newport, Rhode Island](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_xu%E1%BA%A5t_th%C3%A2n_t%E1%BB%AB_Newport,_Rhode_Island&action=edit&redlink=1) [Người xuất thân từ New York](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_xu%E1%BA%A5t_th%C3%A2n_t%E1%BB%AB_New_York&action=edit&redlink=1) [Gia đình Perry](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gia_%C4%91%C3%ACnh_Perry&action=edit&redlink=1) [Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C4%A9_quan_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Minh Trị Duy Tân](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Minh_Tr%E1%BB%8B_Duy_T%C3%A2n) [Người Thành phố New York](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) [Thời kỳ Edo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Edo)


markdown:
# Quy luật Titius-Bode
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Quy luật Titius–Bode** (đôi khi gọi là **quy luật Bode**) là một giả thuyết cho rằng các thiên thể quay quanh một thiên thể khác, như quay quanh Mặt Trời, sẽ quay trên quỹ đạo có [bán trục lớn](/wiki/B%C3%A1n_tr%E1%BB%A5c_l%E1%BB%9Bn) miêu tả bởi công thức truy hồi ở dưới. Quy luật này tiên đoán đúng quỹ đạo của [Ceres](/wiki/Ceres_(h%C3%A0nh_tinh_l%C3%B9n)) và [Sao Thiên Vương](/wiki/Sao_Thi%C3%AAn_V%C6%B0%C6%A1ng), nhưng không còn đúng với quỹ đạo của [Sao Hải Vương](/wiki/Sao_H%E1%BA%A3i_V%C6%B0%C6%A1ng).
## Công thức[
[sửa](/w/index.php?title=Quy_lu%E1%BA%ADt_Titius-Bode&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Quy_lu%E1%BA%ADt_Titius-Bode&action=edit§ion=1)]
Quy luật nói rằng bán trục lớn
của mỗi hành tinh trong hệ Mặt Trời với Trái Đất có bán trục lớn của quỹ đạo bằng 10 sẽ là:
,
trong đó
, và mỗi giá trị
bằng hai lần giá trị trước. Lấy những giá trị này đem chia cho 10 để đưa về
[đơn vị thiên văn](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_thi%C3%AAn_v%C4%83n) (AU), cho biểu thức
đối với
Đối với các hành tinh nằm phía ngoài Trái Đất, quỹ đạo của chúng được tiên đoán bằng 2 lần quỹ đạo của các hành tinh trước.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Quy_lu%E1%BA%ADt_Titius-Bode&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Quy_lu%E1%BA%ADt_Titius-Bode&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Quy_lu%E1%BA%ADt_Titius-Bode&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Quy_lu%E1%BA%ADt_Titius-Bode&action=edit§ion=3)] [The ghostly hand that spaced the planets](http://www.newscientist.com/article/mg14219202.300-science-the-ghostly-hand-that-spaced-the-planets-.html)New Scientist ngày 9 tháng 4 năm 1994, p13

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1067 frontend miss (0)