Trước Lý Thái Tổ định đô thành Đại La đổ nát mảnh đất sông ngòi hồ ao kênh rạch nối dòng sông Hồng Phía bắc hồ Lục Thuỷ Hồ Gươm hồ Diên Hưng khu vực phố Hàng Ngang hiện hồ Thái Cực khu vực phố Hàng Bè hiện
Vào triều vua Lý Thánh Tông 1057 xây dựng tháp báo Thiên vị trí Nhà thờ Lớn hồ Lục Thuỷ Tất sử sách thời vua Lý hồ Hoàn Gươm rùa Theo Đại Việt sử ký kháng chiến chống quân Nguyên thắng lợi vua Trần Nhân Tông dựng miếu thờ liệt sỹ địa hồ Lục Thuỷ Tuy nhiên sử sách ghi chép đền viết sử suy đoán đền nằm Bắc hồ Điều đời vua Trần Hồ Gươm sách ghi tích hồ Lục Thuỷ liên quan rùa Ai truyền thuyết Lê Lợi gươm thần rùa vàng đánh tan giặc Minh Cách dân gian sách văn bia đôi chỗ thể tóm tắt Đầu 1428 Lê Thái Tổ quần thần bơi thuyền hồ Lục Thuỷ dạo mát ngắm cảnh nhiên ngài ánh vàng loang loáng rùa vàng ngoi mặt thuyền buồm vua Lúc Lê Thái Tổ lưỡi gươm Lê Thận hai chữ Thuận Thiên giúp ngài đánh tan giặc ngoại xâm Khi ngài rút gươm vỏ lưỡi gươm bay rùa vàng Rùa ngậm lưỡi gươm lặn hồ đấy hồ hồ Hoàn Gươm dân gian quen gọi Hồ Gươm Song vấn đề chỗ truyền thuyết xuất hiện Lê Thái Tổ sống ngài đời thể xác định Và gươm rùa vàng Lê Thái Tổ liên quan truyền thuyết An Dương Vương học chữ tín mượn Tại liên quan rùa vật Theo sử học Pháp Philippe Papan thành viên viện Viễn Đông cổ sống Hà Nội 1991 2004 tác giả sách Lịch sử Hà Nội mô típ hùng gươm rùa diệt giặc ngoại xâm diệt yêu quái Việt Nam quốc gia Đông Nam Á Phải dựng truyền thuyết thêu dệt ảnh hưởng láng giềng Có lạ quanh hồ Gươm đền miếu thờ Lê Thái Tổ đình làng Kiếm Hồ đoạn phố Lý Thái Tổ vị thờ Lê Lợi thành hoàng làng Cho 1897 Kinh lược sứ Hoàng Cao Khải dựng tượng ngài đồng ven hồ tượng nằm sát hát Ca múa nhạc nhẹ 16 phố Lê Thái Tổ Đến triều Lê chúa Trịnh xây lầu Ngũ Long vị trí Bưu điện Hà Nội ngự lầu biểu diễn thuỷ quân Để đi phủ chúa khu vực xung quanh Bảo hiểm Xã hội Việt Nam hiện Chúa đắp đường ngăn Lục Thuỷ thành hai gọi Tả vọng Hồ Gươm Hữu vọng Do Lục Thuỷ rùa quý hồ nam Thăng Long thông Hữu vọng ví dụ hồ Ba mẫu Bẩy mẫu loài rùa Nguyễn Ngọc Tiến Rùa hồ Gươm Ảnh Thanh Niên