Archaea (utawa Archea) iku sawijining golongan organisme sèl tunggal. Jenengé asal saka Basa Yunani: αρχαία, "kang tuwa". Jeneng liya ya iku Archaebacteria.

Archaea iku wujudé cilik, wujud organisme kang prasaja. Wiwitan tinemu sajeroning kaanan èktrim extremophile, nanging saiki dianggep umum sajeroning kandisi kang biyasa. Akèh kang bisa tahan urip ing suhu dhuwur banget (punjul 80 °C) utawa cendhèk banget, utawa ing banyu kang asem, asin banget utawa banyu alkalin. Sawetara tinemu ing geyser, black smoker, sumur lenga, lan ing samodra kang jero. Riset anyar nemu archea kang mangan amonia ing lemah lan banyu sagara. Bab iki nuduhaké tansaya wigatiné peran archaea tinaimbang sadurungé.

Archaea, Eukariota lan Baktèri dumunung ana ing karajan sajeroning sistem kang béda-béda. Archaea, kaya déné baktèri, organisme sèl tunggal kang ora duwé nukleus lan amarga saka iku diklasifikasèkaké minangka prokariota — dikenal minangka monera sajeroning lima karajan taksonomi.

Rèferènsi

Wacan luwih lanjut

Pranala njaba 

Umum
 Introduction to the Archaea, ecology, systematics and morphology
 Oceans of Archaea – E.F. DeLong, ASM News, 2003

Klasifikasi
 NCBI taxonomy page on Archaea
 Genera of the domain Archaea – list of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature
 Tree of Life illustration showing how Archaea relates to other lifeforms
 Shotgun sequencing finds nanoorganisms – discovery of the ARMAN group of archaea

Génomika
 Browse any completed archaeal genome at UCSC
 Comparative Analysis of Archaeal Genomes  (at DOE's IMG system)

Archaea
Prokariota
Mikrobiologi