Urfa, uga ajejuluk Şanlıurfa (;  ar-Ruhā; ), lan ing jaman kuna dikenal mawa jeneng Edessa, ya iku sawijining kutha kanthi padunung cacag 561.465 wong ing Turki Kidul-Wétan, lan minangka kutha krajané Provinsi Şanlıurfa. Akèh-akèhé padunung ing kutha iki wong Arab, wong Kurdhi, lan wong Turki. Urfa dumunung ana ing sawijining bacira (plain) udakara wolung kilomèter sawétané Kali Euphrates. Iklim ing Urfa panas banget, apa manèh nalika mangsa panas, iklimé uga garing lan ing mangsa salju iklimé adhem lan rada teles.

Sajarah 

Sajarahé Urfa kacathet saka abad ka-4 SM, nanging titimangsané udakara 9000 SM, amarga akèh bukti-bukti sajarah ing sana ana sakupengé Duru, Harran lan Nevali Cori. Ing papan sajeroning kutha iki, ana sana néolitik cacah telu ya iku: Göbekli Tepe, Gürcütepe lan kuthané iku, papan patemoné reca "Urfa" sing digawé saka watu gamping lan saukuran manungsa. Reca iki ditemokaké nalika ékskavasi Balıklıgöl. Kutha iki salah sawijining kutha sing prenahé ana ing udhik kali Euphrates-Tigris, papan sing lendha lan papan mula bukané anané kagiyatan tetanèn.

Miturut sajarah Islam lan Yahudi, Urfa iku Ur Kasdim, ya iku tanah wutah getihé Abraham. Panganggep iki dibantah déning Leonard Woolley, juru èkskavasiné kutha Sumeria ing Ur ing taun 1927, déné para sujana isih ndhebataké bab iki. Urfa uga salah sawijining kutha sing nduwé tradhisi sing gegayutan marang Job (Ayub).

Kanggoné wong Arménia, Urfa dianggep minangka wewengkon kang suci amarga ana panganggep yèn aksara Arménia diréka ing kono.

Ing sadawané sajarah, Urfa wis makaping-kaping diteluk lan didunungi déning bangsa sing béda-béda, kaya ta wong Ebla, Akkadia, Sumeria, Babylonia, Hittite, Arménia, Hurri-Mitanni, Suryani, Medes, Pèrsi, Makédonia Kuna (sangisoré kakuwasané Alèksander Agung), Seleucid, Aram, Néo-Asyur Osrhoen, Rum, Sassanid, Byzantin, lan Arab.

Pulitik 
Ing pamilihan lokal taun 2009, Ahmet Eşref Fakibaba, sawijining calon sing indhepèndhen kasil kapilih dadi walikutha.

Olah-olahan 
Olah-olahan sing ana ing Urfa iku wujud saka amalgamasi saka manéka warna bangsa sing uwis tau ndunungi wewengkon iki. Olah-olahan sing ana, uga duwé jeneng ing manéka basa kaya ta basa Kurdhi, Arab, Aram, lan basa Turki, lan akèh-akèhé olah-olahané iku pedhes. Salah sawijining olah-olaha sing jenengé Raw Kibbé (Çiğ Köfte), miturut carita, digawé dhéwé déning Nabi Ibrahim.

Angkutan 
Papan anggegana Şanlıurfa GAP dumunung udakara 34 km (21 mil) ana sisih lor-wétané kutha iki lan duwé jadwal montor mabur marang Istanbul, Ankara, lan Izmir.

Iklim 
Urfa nduwèni iklim Mediterania sing panas banget nalika mangsa panas (miturut panggolongan iklim Köppen). TNalika mangsa panas, suhuné ngancik 39 °C (102 °F). Ing mangsa panas arang banget ana udan. Déne ing mangsa salju, iklimé adhem lan teles, kala-kala uga ana udan salju. Nalika mangsa semi, lan mangsa rontok, iklimé sedhengan lan uga teles.

Gladri

Wong sing kondhang 
 Matthew of Edessa – Ahli sajarah
 Yusuf Nabi – Juru gurit Osmani saka abad ka-17
 Aysel Özakın - Panganggit katuunan Turki-Inggris, lair ing taun 1942
 Corinna Shattuck (1848-1910), misionaris Amérika ing Urfa
 İbrahim Tatlıses (Ibo) – Penyanyi Kurdhi
 Seyyal Taner- penyanyi pop Turki

Rujukan

Pranala njaba 

 Şanlıurfa Governor's Office (English) 
 Urfa Haber 
 Old and new photos
 Sanliurfa Mayor's Office
 Tourism information is available in English at the Southeastern Anatolian Promotion Project site. 
 Photos from Balikli Gol in the old part of Urfa
 Over 1000 pictures of sites in town

Turki