Sedurunge ana tas, wong bengen nggawe wayut kanggo ngewadhahi wowohan asile panenan. Ana kang dipeseng ring cingkek, ana pisan kang diendoni tali makene keneng diselindhang. Wayut digawe teka jeliringe kelapa kang dienam. Jeliring sak bongkok ditugel-tugel. Jeliringe digeningaken tetep cemanthol ring bongkoke. Dienam ambi dipelengkungaken aju pucuk ketemu pucuk ditaleni sampek wujude dadi kaya kanthongan. Gedhi-cilike ngetutaken kebutuhan. Kadhung dipeseng ring cingkek wayute digawe gedhi, nganggo bongkok kang ukurane rada gedhi pisan. Wayut gedhi bisa digawe nganggo bongkok lan jeliring kelapa gadhing. Wayut kang dicangking utawa diselindhang ring tepak wujude mula rada cilik. Mulane digawe teka jeliringe kelapa puyuh.
Semasa usum gelangse lan tas plastik pabrikan, wayut mangkat ditinggal. Uwong-uwong alukan nganggo tas tukon utawa gawenan pabrik. Kanggo ngunjali asile panenan wong saiki alukan nganggo gelangse dipikul ring cingkek. Paran maning sakat januran mari-mari garus diedol nyang Bali. Tuwasane sing pati ana bongkok wutuh polae janure wis kalong diseseti bangete magih nong uwite.
Wong wadon-wadon teka desa Kemiren ana kang ulih undangan pelatihan teka PEREMPUAN AMAN (Persekutuan Perempuan Adat Nusantara Aliansi Masyarakat Adat Nusantara), kang salah siji materine yaiku ngenam wayut. Bahan baku jeliring wis dicawisaken ambi panitiya. Peserta pelatihan diwarahi nggawe wayut sampe lanyah.
Mbok Emilda salah sijine peserta pelatihan kang aktip nganggo media sosial aju bain ngunggah potrek lan pidio pelatihan. Cumpu akeh kang ndeleng lan mbukak dalane rejeki. Ana wong kang weruh aju bain pelakon wayut akehe satus. Sing kewagang nggawe dhewek, Emilda ngajak kancane kang mari milu pelatian ngelayani pelakonan wayut.
“Kawite milu pelatian ring Kenjo. Kang ngelatih Kang Samsul ambi Mbok Suli. Sun unggah potrek lan pidione ring media sosial. Ee, ana wong Jakarta pelakon wayut akehe satus. Jare arep dienggo wadhahe daging korban. Isun nggawe dhewek sing nutut nyang wektune. Temune Isun ngajak kanca-kanca kang mari milu pelatian iku nyukupi pelakonane. Lamuna ana kang arep pelakon maning Isun siyap nyawisi”, gedigu jare Emilda emak-emak aktip kelairan Kemiren taun 1994 njelentrehaken.
Wayut digawe teka bahan alami nduweni kelebihan lan kekurangan. Kelebihane ya aman kanggo kesehatan merga sing ana bahan kimiane. Sedhenge kekurangane yaiku jeliringe gelis garing aju kisut lan nam-namane dadi arang lan ngongkong. Taping kadhung dienggo wadhahe endhog lan wowohan ya magih keneng.
Tantangane nggawe wayut ring jaman saiki ana ring bahan dhasare. Wayut gedhi digawe teka belarake kelapa gedhi utawa gadhing. Sedhenge kelapa gedhi wis diundhuh janure. Kadhung wayut cilik digawe teka belarake kelapa puyuh kang godhonge rada cilik-cilik. Sedhenge kelapa puyuh magih sing pati ana wong nandur. Taping kadhung ring kecamatan Glagah sing kuwatir kurangen jeliring. Merga wis akeh wong nyeja nandur kelapa dienggo januran. Kang bisa nggawe wayut wis akeh. Kari nganteni kang tuku utawa pelakon wayut.
Redaktur menerima berbagai tulisan, kirimkan tulisan anda dengan mendaftar sebagai kontributor di sini. Mari ikut membangun basa Using dan Belambangan.