Serat Jayèngbaya iku buku pituduh / falsafah urip kang dianggit déning R. Ngabehi Ranggawarsita lan diterbitaké déning Balai Pustaka Jakarta, cithakan kapisan taun 1988 kanthi alih basa lan alih aksara déning L. Mardiwarsito.  Buku iki dianggit déning R. Ngabehi Ranggawarsita wektu panjenengané isih umur antara 20 nganti 28 taun, ya iku nalika mengku kalungguhan carik Kadipaten Anom ing Kasunanan Surakarta, kanthi asma sebutan Mas Ngabèhi Sarataka.

Buku serat kang dumadi saka 250 pada iki nyaritakaké tokoh Jayengbaya kang péngin nggolèki kabagjan urip kanthi cara nindakaké tugas kanthi apik, golèk kalungguhan dhuwur, lan kalungguhan kang kinurmatan.   Sajeroning upayané iku, 47 cara kauripan wis dicoba, nanging ora ana siji-sijia kang cocog, amarga saben cara mau tansah ngadhut kakurangan-kakurangan lan ora ana siji-sijia kang sampurna. Pungkasané, Jayengbaya mutusaké bakal nekuni cara kauripané kang wis biyasa, amarga iku kang dianggep paling apik.

Cuplikan tembang
Asmaradana (pada 1):
Kidung kadresaning kapti
Yayah nglamong tanpa mangsa
Hingan silarja jatine
Satata samaptaptinya
Raket rakiting ruksa
Tahan tumaneming siku
Karasuk sakeh kasrakat.

Tegesé
Lumrahé tembang mau bisa diterjemahaké ing ngisor iki:
Iki tembang bab katabahan ati
Kaya-kaya ngocèh tanpa kendhat
Tanpa ngerti wates kasusilan lan kaslametan,
Amarga saka iku kita kudu tansah waspada
sajeroning ngadhepi hukum alam
lan kuwat ngendhalèkaké émosi
lan ngadhepi kasangsaran.

 Rujukan 

 Serat Jayengbaya'', R. Ng. Ranggawarsita, alihbasa L. Mardiwarsito, Balai Pustaka Jakarta, 1988. ISBN 979-407-080-7

Sastra Jawa Anyar
Buku taun 1988