Gambar ilustrasi upaya penyelamatan hewan dan tumbuhan khas Indonesia Rafflesia Arnoldi oleh Hardi Cantrik
Kepiye kabare kanca-kanca blogger Jombang? Apa sampeyan ngerti manawa alam Indonesia diberkahi karo sing Nggawe kekayaan flora lan fauna sing luar biasa. Iki ora mung muji awak dhewe. Jagad iki ngakoni. Ahli biologi ngujo dheweke. Sajrone 144 yuta hektar alas tropis ing Indonesia, 25.000 spesies utawa jinis tanduran kembang bakal tuwuh, yaiku 10% saka kekayaan Planet Bumi. Rasa Jombang ana ing kene kanggo mriksa dhaptar kewan asli Indonesia sing eksistensine wis meh punah.
Indonesia uga bisa gumunggung karo macem-macem jinis mamalia utawa mamalia. Ing kene ana 515 spesies mamalia utawa 12% spesies mamalia sadonya. Mungkin sampeyan ora ngerti babagan kasunyatan manawa ing Indonesia, manawa wilayah konservasi utawa ora, ana 3.000 spesies reptil lan amfibi, utawa 10% spesies sing isih urip ing bumi iki. Kabeh sumber daya alam kasebut bisa dadi daya tarik alam sing apik lan turis sing apik banget.
Ing alas, lapangan, gunung lan pantai ing Indonesia urip 1.600 spesies manuk, yaiku 17% saka spesies manuk ing saindenging jagad. Segara, kali, tlaga lan rawa Indonesia duwe akeh jinis iwak ing jagad iki. Saka 34.000 jinis iwak sing nglangi bolak-balik ing perairan bumi, 25% utawa 8.500 spesies urip ing Indonesia. Utamane babagan kupu, sifat Indonesia kacathet minangka sing paling sugeh, nomer siji ing saindenging jagad kanthi 121 spesies kanthi maneka warna lan pola.
Kasunyatan penting sing uga bangga nanging ing wektu sing padha dadi tantangan gedhe kanggo upaya ngreksa yaiku jinis fauna sing mung diduweni dening Indonesia lan wis diklasifikasikake minangka langka. Ana 663 jinis kewan sing asli saka warisan alam Indonesia sing ana ing cadangan satwa, cadangan alam lan taman nasional.
Dhaptar jeneng kewan khas Indonesia kalebu naga Komodo ing Taman Nasional Komodo, manuk anoa lan manuk maleo ing Taman Nasional Lore Lindu, jalak Bali ing Taman Nasional Bali Barat, badhak jawa ing Taman Nasional Ujung Kulon lan kethèk proboscis, lan irung landhep kethek ing Bali Kulon. Taman Nasional Kutai. Umume kewan langka Indonesia saiki bisa ditampilake ing macem-macem kebun binatang ing negara kasebut.
Malah liwat ijol-ijolan kewan, sawetara kewan langka kasebut bisa ditemokake ing kebun binatang ing macem-macem negara. Maneka pengalaman kudu dadi guru sing apik. Macan Bali mung asma, wis suwe banget sadurunge bangsa kita ora duwe wektu kanggo mikir nglestarekake.
Macan jawa, sing ing pirang-pirang abad ing Sitam akeh banget ing alas Pulo Jawa lan digunakake minangka obyek pagelaran kanggo nglipur raja, saiki bisa uga wis punah. Sawetara tilak lan sisa-sisa tinja sing dianggep asale saka macan Jawa ing taun-taun pungkasan ditemokake ing Taman Nasional Meru Betiri.
Ahli sing mriksa kotoran kasebut nyimpulake yen macan mung bisa ngamangsa kewan cilik kayata kethek. Kayane lapangan mburu macan dadi mlarat. Mung mangan kethek lan kewan cilik liyane, dikuwatirake turahan macan jawa pungkasan ing Meru Betiri ora bakal bisa urip maneh, apa maneh nerusake keturunane.
Jalak Bali
Nasib jalak Bali uga meh padha parah karo macan jawa. Ing Taman Nasional Bali Barat, diramal mung ana sepuluh. Untunge, jalak Bali dibesarkan ing Amerika Serikat. Puluhan buntut wis dikirim maneh menyang Indonesia, dirilis maneh ing Bali Barat lan disebar menyang pirang-pirang kebun binatang.
Badhak sungu siji
Moro-moro spesies langka sing kudu dilindhungi isih aktif. Sapérangan badhak ditemokake dadi bangkai. Tanduk wis dijupuk, didol minangka obat sanajan miturut riset, bagean awak badhak kalebu zat tanduk sing ora duwe khasiat obat khusus.
Kajaba iku karo jalak Bali. Sanajan langka banget, nanging isih dicekel karo pemburu lan didol kanthi rahasia ing pirang-pirang pasar manuk. Macan sumatra uga terus ditargetake para pemburu. Kulit didol utawa awak macan disimpen kanggo dekorasi kamar.
Orangutan
Orangutan uga duwe nasib ala. Mamalia sing sawetara ciri sing cedhak karo manungsa sejatine dituku. Atusan orangutan sing disimpen manungsa ing macem-macem negara asale saka alas Sumatra lan Kalimantan. Maneka klompok kewan nyoba mbalekake kewan sing diselundupake metu saka negara kasebut.
Agensi kehutanan kanthi kerja sama karo pasukan keamanan asring nindakake serangan minangka upaya nylametake kewan terancam sing diperdagangkan kanthi ilegal. Manuk Cenderawasih, kentang, beo Nias, jalak Bali, orangutan, kethek proboscis, kucing alas lan bocah macan asring disita saka pedagang ilegal nanging uga saka bisnis kewan.
sing kudu dilindhungi ora gampang mandheg. Jaringan perdagangan terlarang iki kayane kalebu wong sing pancen ora peduli karo upaya konservasi alam lan perlindungan kewan terancam punah.
Keputusan Menteri Kehutanan tanggal 10 Juni 1991 negesake manawa 218 kewan kudu dilindhungi. Mamalia utawa mamalia sing direksa kalebu orang utan, Badhak Jawa lan Sumatra, macan, gajah, beruang srengenge, babi, rusa, rusa tikus, panther, macan tutul, kanguru, kucing emas, luwak banyu, lumba-lumba Mahakam lan langur abang.
Manuk sing dilindhungi kalebu jalak Bali, Cenderawasih, peregrine, manuk garudha, maleo, beo Nias, udang raja, elang, merak, kasuari, kentang ireng, beo ireng endhas abang. Reptil utawa reptil sing ora bisa diburu utawa didagang kalebu naga Komodo, buaya banyu tawar Irlandia, buaya muara, kura-kura kulit, kura-kura Irian, lan python Timor.
Serangga utawa serangga sing dilindhungi kalebu kupu-kupu raja liyane, kupu-kupu malaikat, lan swiwi manuk peri. Nalika karang sing dilindhungi kalebu oyot bahar, kerang raksasa, kepiting klapa, keong ijo.
Ancaman penjara 5 taun lan denda Rp. 100 yuta kanggo pamilik kewan terancam tanpa idin ora ukuman entheng. Sanksi sing ora kalah abot kanthi kurungan pakunjaran suwene 1 taun lan dhendha Rp 50 yuta uga bisa dileksanakake marang sapa wae, sanajan dheweke duwe ijin, ternyata nglirwakake utawa mbuwang kewan ingon sing kaancam bakal punah.
Akeh upaya lan tumindak sing kudu ditindakake kanggo nambah kepekaan lan kesadharan masarakat supaya dheweke gelem tanggung jawab nglestarekake warisan alam lan flora lan fauna sing subur. Muga-muga artikel ilmu alam iki kanthi The Jombang Rasa bisa nambah wawasan sampeyan. Ayo dijogo alam Indonesia supaya anak lan putu bisa seneng!
Referensi:
———–. 1990. Maskot Flora-Fauna Regional Kembang lan Daerah. Jakarta: Kantor Menteri Negara Berkelanjutan Lingkungan.
———–. 1991. Ringkesan Konservasi Alam lan Penggunaan Hutan Berkelanjutan. Jakarta: Menteri Kehutanan.
Gradwohl, Judith lan Russell Greenberg. 1991. Ngirit Hutan Tropis. Jakarta: Balai Pustaka
Hadisepoetro, Soebagjo. 1991. Sistem Taman Nasional lan Rekreasi ing Indonesia. Ditampilake ing Konferensi PATA kaping 40 ing Bali.
Sangguana, YP. 1994. Ngisi Preinan ing Taman Nasional. Bandung: Offset Remaja Rosdakarya
Tim Penyusun Kamus Menteri Pendidikan lan Budaya. 1991. Kamus Besar Indonesia. Jakarta: Balai Pustaka.