Gunung Penanggungan (dhuwuré 1.653 mèter ing dhuwur lumahing sagara) yaiku gunung kang ana ing Pulo Jawa, Indonésia.

Panggonané gunung geni kang turu ini ana ing Kabupatèn Majakerta lan Kabupatèn Pasuruan, Jawa Wétan, leté kurang luwih 25 km saka Surabaya. Gunung Penanggungan panggonané sakluster karo Gunung Arjuno lan Gunung Welirang.

Gunung iki dikenal duwé pangaji sajarah kang dhuwur amarga ana ing saubengé èrèng-èrèng gunung iki ana manéka tilas purbakala jaman biyèn, ing antarané candhi, panggonan kanggo tapa, sarta banyu wiwit saka jaman Hindhu-Buda ing Jawa Wétan. Ing jaman semana banyu iku dikenal wong-wong kanthi jeneng Pawitra.

Vegetasi kang nutupi iku kalebu kawasan Alas Dipterokarp Bukit, Alas Dipterokarp dhuwur, alas Montane, lan Alas Ericaceous utawa alas gunung.

Pawitra yaiku panggonan kanggo adus ing jaman kuna (patirthan) Jalatunda ana ing èrèng-èrèng kuloné. Pawitra iku dibangun taun 899-977 M lan isih ngilèni banyu nganti tekan saiki. Banyu saka Pawitra iku dianggep amerta (banyu kang langgeng) amarga metu langsung saka awaké Mahameru, gunung kang pucuké ana swarloka, panggonané déwa-déwa. Kang dianggep jaman biyèn tau duwé tahta reca Wisnu déwa kang gawé sejahterané manungsa ing pérangan tengah panggonan adus, nanging saiki wis ilang ora ngerti ana ing ngendi.

Cathetan sikil 

Gunung ing Jawa Wétan