Kasultanan Ternaté, uga dikenal minangka Kerajaan Gapi, minangka salah siji saka papat karajan Islam ing Kapuloan Maluku lan minangka salah sawijining kerajaan Islam paling tuwa ing Nusantara. Kasultanan Ternaté diyasa déning Baab Mashur Malamo taun 1257. Kasultanan Ternate gadhah peran ingkang wigati ing sisih wétan Nusantara antarane saka abad 13 nganti abad 19. Kasultanan Ternate ngugemi kadigdayaan ing abad 16 amarga padodolan rempah - rempah lan kekuatan militer. Nalika jamane, kekuwatane bisa nyakup Maluku, Sulawesi Lor, wetan lan Sulawesi Tengah, bagian kidul kepuloan Filipina nganti Kapuloan Marshall ing Pasifik .

Sangkan Paran 
Pulo Gapi (saiki Ternate) lekas rame ing awal abad kaping 13. Penduduk awal Ternate minangka warga eksodus saka Halmahera . Awalipun ing Ternate wonten 4 desa, saben desa dipimpin dening ibuole (kepala klan). Iku wong-wong sing pisanan kontak karo pedagang sing teka saka kabèh arah gawe golek rempah-rempah. Wong ing Ternate tambah akeh lan bhineka amarga tekane pedagang Arab, Jawa, Melayu lan Cina . Amarga aktivitas dagang sing saya akeh lan sibuk, ditambah ancaman sing asale saka bajak laut, pamimpin Momole Guna Tobona nganakake diskusi kanggo mbentuk organisasi sing kuat lan ngangkat pemimpin kang siji minangka dadi raja .

Ing taun 1257 Pemimpin Momole Ciko Sampalu kapilih lan diangkat minangka kolano  (raja) kang sepisanan kanthi gelar Baab Mashur Malamo (1257-1272). Karajaan Gapi dipusatake ing desa Ternate, sing ing pungkasane dadi luwih gedhe lan luwih padhet banjur penduduk uga diarani Gam Lamo utawa desa gedhe (wong-wong liyané ngarani Gam Lamo karo Gamalama). Kutha Ternate luwih gedhé lan misuwur, banjur wong-wong luwih seneng nyebut Karajan Ternate tinimbang Gapi. Wonten ing pimpinan sapérangan generasi panguwaos ingkang salajengipun, Ternate ngrembaka saking kekaisaran ingkang namung dados pulo cilik ingkang dados karajan ingkang paling sanget lan paling ageng ing Indonesia wétan, utaminipun Maluku.

Rujukan

Sajarah Nusantara