Gesahe maestro gandrung terob Mak Temuk Misti kerasa ana sambate, ana kepingine nalika ditakoni Kang Ranu, moderator ring acara Dialog Kebudayaan sore dina Senin, 20 Nopember 2023 kang manggon nong auditorium Untag 1945 Banyuwangi. Apuwa sambat? Ulihe iyane ngajar nyang calon-calon gandrung terob kang ditulungi Gandrung Sunasih lan Sudartik, serta wis lulus lan diperas (sukuran), temakaken terus hing ana kabare, sambate Mak Temuk ambi nyampekaken nganggo basa Using deles. Gelem-geleme kirim kabar wis leren dadi gandrung. Ana kang terus dadi gandrung taping sing ngabari nyang maestro toraneya gendhing-gendhing husus kang digawa nalika ditanggap perlu ditambahi sakliyane gendhing Padha Nonton. Kepingine Mak Temuk, gandrung-gandrung iku tetep jejeg ning pakeme kerana akeh gandrung kang wis ninggalaken. Paran kang kudu dilakoni nalika buru mangkat, dibukak gendhing Padha Nonton sampek ditutup Seblang-Seblang utawa Seblang Subuh.
Acara kang dianakaken Dinas Kebudayaan dan Pariwisata (Disbudpar) kabupaten Banyuwangi iki sing mung ngundang maestro gandrung terob Mak Temuk Misti taping uga ngundang narasumber liyane kang kesenian utawa adate wis melebu Warisan Budaya Tak Benda (WBTB) Banyuwangi yaiku Janger (Damarulan), Keboan Aliyan, Rengganis (Prabu Roro), Macaan Lontar Yusup, Tumpeng Sewu, lan Seblang Olehsari. Dedi Wahyu minangka ketua penyelenggara nyampekaken kadhung acara iki tutuge kegiyatan kang wis dikawiti sakat tanggal pitulas ika. Jare Dedi, kang kawitan dianakaken yaiku pertunjukan janger lan barong ring Kemiren aju workshop kang pesertane dijuwut teka pelajar. Ring workshop iku lare-lare peserta dikenalaken olahan pecel pitik kang dadi olahan wajib kang ana ring acara Tumpeng Sewu (Selametan Kampung) Kemiren. Pecel pitik digawe teka pitik kemanggang kang dipethetheng, dipanggang/dibakar, aju diurapi ambi ragi kelapa. Sedheng tujuwane dianakaken dialog Kebudayaan, peserta dijaluki penemu kelendi WBTB tetep ana, dilestarekaken, lan kadhung bisa dimekaraken maning.
Bida sambate Pak Sugiyo, pimpinan janger (damarulan) Banje. Saiki kadhung tanggapan, pemain ngetutaken paran karepe kang nanggap. Kadhung bengen sakdurunge cerita lakone dimulai, ana tarian ekstra. Biyasahe njugedaken tari margapati utawa tari Bali liyane. Kadhung saiki sing gedigu malah diisi ambi gendhing-gendhing kang jugedane ekstra pisan. Ring kene ana peserta gesah kang usul supaya janger/damarulan iki dilebokaken nong even Banyuwangi festival makene tetep diuri-uri.
Ana WBTB kang emeh padha ambi damarulan, arane rengganis utawa Praburoro. Kumpulane rengganis iki sak Banyuwangi ana mung loro, lebih sithik timbangane damarulan. Gedigu pimpinane mung siji kang aran Pak Suyanto. Bidane damarulan ambi rengganis teka tabuhane. Kadhung damarulan tabuhane murni gamelan Bali sedheng rengganis nganggo gamelan Jawa. Cerita kang dilakokaken padha pisan, ngenengi keraton lan rajane, Basane uga padha yaiku nganggo basa Jawa. Kang nggarai ngenes ring rengganis iki pemain lan wiyagane wis tuwek-tuwek. Kadhung sing ana kang ngganteni, bisa bain kesenian iki kingslep aju ilang (punah).
WBTB Banyuwangi kang saiki magih akeh penontone yaiku seblang, tumpeng sewu, lan keboan Aliyan. Kang dimaksud seblang ring kene yaiku seblang Olehsari. Kaya kabeh adate, tujuwane dianakaken seblang lan keboan Aliyan karo-karone kanggo tulak balak, sawahe padha subur lan ngasilaken. Kang njuged ring seblang lan pemain keboan Aliyan padha-padha sing sadhar utawa kejimen. Kadhung Macaan Lontar Yusup kang ana ring Kemiren, terus diuri-uri antarane ambi lare nom-noman kang gabung ring Aliansi Masyarakat Adat Nusantara (AMAN) pimpinane Mbok Wiwin.
Redaktur menerima berbagai tulisan, kirimkan tulisan anda dengan mendaftar sebagai kontributor di sini. Mari ikut membangun basa Using dan Belambangan.