ในกรณีที่ผู้ขายฝากที่ดินไม่สามารถไถ่ถอนที่ดินคืนภายในระยะเวลาที่กำหนดตามสัญญาขายฝาก  ผู้ซื้อฝากมีสิทธิอะไรบ้าง และขั้นตอนทางกฎหมายเพื่อดำเนินการกับผู้ขายฝากมีอะไรบ้าง?
ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562  กรณีที่ผู้ขายฝากไม่สามารถไถ่ถอนที่ดินคืนภายในระยะเวลาที่กำหนดตามสัญญาขายฝาก  ผู้ซื้อฝากมีสิทธิยึดกรรมสิทธิ์ในที่ดินนั้นโดยสิ้นเชิง  โดยไม่ต้องดำเนินการฟ้องร้องคดีต่อศาล

ขั้นตอนทางกฎหมาย :
1.  ผู้ซื้อฝาก: ต้องการแจ้งความประสงค์ยึดกรรมสิทธิ์ในที่ดิน  โดยต้องยื่น คำขอจดทะเบียนยึดกรรมสิทธิ์ตามสัญญาขายฝาก ต่อ เจ้าหน้าที่ที่ดิน ณ สำนักงานที่ดินที่ได้จดทะเบียนนิติกรรมขายฝากไว้

2.  เจ้าหน้าที่ที่ดิน : จะตรวจสอบเอกสารหลักฐาน  และดำเนินการจดทะเบียนยึดกรรมสิทธิ์ในที่ดินให้กับผู้ซื้อฝาก

เอกสารที่ต้องใช้ :
-  โฉนดที่ดิน
-  สัญญาขายฝากที่ดิน
-  ใบเสร็จรับเงินค่าธรรมเนียม

หมายเหตุ :
-  ผู้ซื้อฝากไม่จำเป็นต้อง แจ้งความประสงค์ยึดกรรมสิทธิ์ในที่ดิน แต่สามารถดำเนินการฟ้องร้องคดีต่อศาล เพื่อให้ศาลพิพากษายึดกรรมสิทธิ์ในที่ดินแทนก็ได้
-  ผู้ขายฝาก ยังมีสิทธิไถ่ถอนที่ดินคืนได้ภายใน 1 ปี นับตั้งแต่วันที่จดทะเบียนยึดกรรมสิทธิ์ในที่ดิน

กรณีตัวอย่าง :
-  นาย A ขายฝากที่ดินให้กับนาย B  โดยกำหนดระยะเวลาไถ่ถอน 2 ปี  แต่เมื่อครบกำหนดเวลาแล้ว นาย A ไม่สามารถไถ่ถอนที่ดินคืนได้  
-  นาย B จึงต้องการยึดกรรมสิทธิ์ในที่ดิน

ขั้นตอน :
-  นาย B ไปยื่นคำขอจดทะเบียนยึดกรรมสิทธิ์ตามสัญญาขายฝากต่อเจ้าหน้าที่ที่ดิน ณ สำนักงานที่ดินที่ได้จดทะเบียนนิติกรรมขายฝากไว้
-  เจ้าหน้าที่ที่ดินตรวจสอบเอกสารหลักฐาน และดำเนินการจดทะเบียนยึดกรรมสิทธิ์ในที่ดินให้กับนาย B
-  นาย A ยังมีสิทธิไถ่ถอนที่ดินคืนได้ภายใน 1 ปี นับตั้งแต่วันที่จดทะเบียนยึดกรรมสิทธิ์ในที่ดิน
ผลลัพธ์
-  นาย B ได้รับกรรมสิทธิ์ในที่ดินโดยสิ้นเชิง
นาย A เสียสิทธิ์ในที่ดิน
42.กฎหมายซื้อขาย,3.ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์