ในระบบกฎหมายไทย  อะไรคือเกณฑ์ที่ใช้ในการแยกแยะระหว่างกฎหมายมหาชนกับกฎหมายเอกชน?
กฎหมายไทยแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก คือ
1. กฎหมายมหาชน
2. กฎหมายเอกชน
แต่ละประเภทมีบทบาทและหน้าที่แตกต่างกัน

• กฎหมายมหาชน
หมายถึง กฎหมายที่กำหนดสถานะและนิติสัมพันธ์ระหว่างรัฐหรือหน่วยงานของรัฐกับเอกชน หรือระหว่างหน่วยงานของรัฐด้วยกันเอง ในสถานะที่รัฐหรือหน่วยงานของรัฐมีอำนาจเหนือกว่าเอกชน กฎหมายมหาชนมีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองผลประโยชน์ของรัฐ รักษาความสงบเรียบร้อยของสังคม และส่งเสริมความยุติธรรม

• กฎหมายเอกชน 
หมายถึง กฎหมายที่กำหนดสถานะและนิติสัมพันธ์ระหว่างบุคคลธรรมดาหรือบุคคลนิติบุคคลด้วยกันเอง โดยที่บุคคลทั้งสองฝ่ายมีฐานะเท่าเทียมกัน กฎหมายเอกชนมีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ส่งเสริมความยุติธรรมทางสังคม และรักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

เกณฑ์ที่ใช้ในการแยกแยะระหว่างกฎหมายมหาชนกับกฎหมายเอกชน มีดังนี้
1. บุคคลที่เป็นคู่กรณี หากคู่กรณีฝ่ายหนึ่งเป็นรัฐหรือหน่วยงานของรัฐ กฎหมายที่ใช้บังคับจะเป็นกฎหมายมหาชน แต่หากคู่กรณีทั้งสองฝ่ายเป็นบุคคลธรรมดาหรือบุคคลนิติบุคคล กฎหมายที่ใช้บังคับจะเป็นกฎหมายเอกชน

2. ลักษณะของนิติสัมพันธ์ หากนิติสัมพันธ์ระหว่างคู่กรณีมีลักษณะที่รัฐหรือหน่วยงานของรัฐมีอำนาจเหนือกว่าเอกชน กฎหมายที่ใช้บังคับจะเป็นกฎหมายมหาชน แต่หากนิติสัมพันธ์ระหว่างคู่กรณีมีลักษณะที่บุคคลทั้งสองฝ่ายมีฐานะเท่าเทียมกัน กฎหมายที่ใช้บังคับจะเป็นกฎหมายเอกชน

3. วัตถุประสงค์ของกฎหมาย หากกฎหมายมีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองผลประโยชน์ของรัฐ รักษาความสงบเรียบร้อยของสังคม หรือส่งเสริมความยุติธรรม กฎหมายนั้นจะเป็นกฎหมายมหาชน แต่หากกฎหมายมีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ส่งเสริมความยุติธรรมทางสังคม หรือรักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ กฎหมายนั้นจะเป็นกฎหมายเอกชน

อย่างไรก็ตาม การแยกแยะระหว่างกฎหมายมหาชนกับกฎหมายเอกชน บางครั้งอาจไม่ชัดเจน ขึ้นอยู่กับบริบทของคดี ศาลจึงต้องพิจารณาเกณฑ์ทั้งหมดโดยรวมกัน เพื่อตัดสินว่ากฎหมายใดที่ใช้บังคับกับคดีนั้น

ตัวอย่าง
1. คดีที่รัฐเวนคืนที่ดินของเอกชนเพื่อสร้างถนน เป็นคดีกฎหมายมหาชน เพราะว่าคู่กรณีฝ่ายหนึ่งเป็นรัฐ ซึ่งมีอำนาจเหนือกว่าเอกชน และวัตถุประสงค์ของกฎหมายคือเพื่อรักษาผลประโยชน์ของรัฐ

2. คดีที่บริษัทเอกชนสองแห่งทำสัญญาซื้อขายสินค้า เป็นคดีกฎหมายเอกชน เพราะว่าคู่กรณีทั้งสองฝ่ายเป็นบุคคลนิติบุคคล ซึ่งมีฐานะเท่าเทียมกัน และวัตถุประสงค์ของกฎหมายคือเพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ความรู้พื้นฐานกฏหมาย