ช่วยสรุปเรื่อง โรคทางเดินหายใจ   ได้ไหม
โรคทางเดินหายใจ โรคระบบหายใจ โรคระบบทางเดินหายใจ Respiratory tract disorder โรคทางเดินหายใจมีสาเหตุจากอะไร โรคอะไรพบได้บ่อย อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางเดินหายใจ โรคทางเดินหายใจมีอาการอย่างไร แพทย์วินิจฉัยโรคทางเดินหายใจได้อย่างไร รักษาโรคทางเดินหายใจอย่างไร โรคทางเดินหายใจรุนแรงไหม มีผลข้างเคียงไหม ดูแลตนเองอย่างไร ควรพบแพทย์เมื่อไร มีการตรวจคัดกรองโรคทางเดินหายใจไหม ป้องกันโรคทางเดินหายใจได้อย่างไร โรคปอด โรคของปอด โรคทางปอด Pulmonary disease ไข้หวัดใหญ่ Influenza ไข้หวัดหมู Swine influenza ไข้หวัดนก Avian influenza โรคซาร์ส SARS โรคติดเชื้อไมโคพลาสมา มัยโคพลาสมา Mycoplasma infections โรคมะเร็งปอด Lung cancer โรคหวัด Common cold โรคปอดบวม โรคปอดอักเสบ Pneumonia โรคทางเดินหายใจ หรือ โรคระบบหายใจ หรือ โรคระบบทางเดินหายใจ Respiratory tract disorder หรือ Respiratory tract disease คือ โรคที่เกิดจากมีความผิดปกติของเนื้อ เยื่ออวัยวะต่างๆในระบบทางเดินหายใจ เช่น จมูก ลำคอ ท่อลม หลอดลม และปอด ระบบทางเดินหายใจ แบ่งเป็น 2 ส่วนคือ ระบบทางเดินหายใจตอนบน และระบบทางเดินหายใจตอนล่าง ก. ระบบทางเดินหายใจตอบบน หรือ ตอนต้น Upper respiratory tract ประกอบ ด้วย โพรงจมูก ไซนัส ลำคอ โพรงหลังจมูก กล่องเสียง และแพทย์บางท่านรวมท่อลม Trachea ด้วย โดยแพทย์เฉพาะทางที่ดูแลรักษาโรคของเนื้อเยื่ออวัยวะในส่วนนี้คือ แพทย์ หู คอ จมูก อีเอ็นทีENTEar Nose Throat ข. ระบบทางเดินหายใจตอนล่าง Lower respiratory tract ซึ่งประกอบ ด้วย ปอดและหลอดลม แต่แพทย์บางท่านจะรวมท่อลมไว้ด้วย ดังนั้น ท่อลมจึงเป็นอวัยวะที่เป็นได้ทั้งทางเดินหายใจตอนบน หรือทางเดินหายใจตอนล่าง ทั้งนี้แล้วแต่คำนิยามของแพทย์แต่ละท่าน ซึ่งแพทย์เฉพาะทางที่ให้การดูแลรักษาโรคของเนื้อเยื่ออวัยวะในส่วนตอนล่างนี้ คือ แพทย์อายุรกรรมโรคปอด และศัลยแพทย์โรคปอดและหัวใจ อนึ่ง เมื่อโรคทางเดินหายใจเกิดขึ้นเฉียบพลันและสามารถรักษาได้หายภายในระยะเวลาไม่เกิน 3 - 6 เดือน โดยทั่วไปจะใช้เวลารักษาให้หายได้ในระยะเวลาประมาณ 2 - 4 สัปดาห์ เรียกว่า โรคทางเดินหายใจเฉียบพลัน Acute respiratory disease แต่ถ้าเป็นโรคที่มีอา การอยู่นานเกิน 3 เดือน แพทย์มักเรียกว่า โรคทางเดินหายใจเรื้อรัง Chronic respiratory disease ซึ่งโรคเรื้อรังนี้การรักษาให้หายมักเป็นไปได้ยาก การรักษาเพียงเพื่อช่วยบรรเทาอา การให้ผู้ป่วยคงมีคุณภาพชีวิต ทั้งนี้ บางครั้งอาการในโรคเรื้อรังอาจจะเป็นๆหายๆ หรืออาจมีอาการเฉียบพลันซ้ำซ้อนเป็นครั้งคราวก็ได้ โรคระบบทางเดินหายใจเป็นโรคที่พบได้บ่อยในทุกเพศและในทุกวัย ตั้งแต่เด็กแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ เพศหญิงและเพศชายมีโอกาสเกิดโรคได้ใกล้เคียงกัน โดยโรคที่พบได้บ่อยที่สุดคือ โรคที่เกิดจากการติดเชื้อ ทั้งเชื้อไวรัสและเชื้อแบคทีเรีย ในสหราชอาณาจักร ในปี ค.ศ. 2011 พ.ศ. 2554 มีรายงานผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ด้วยการติดเชื้อทางเดินหายใจตอนบนที่มีลักษณะอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่เฉลี่ยประมาณ 1.94 รายต่อประชากร 100000 คนในทุกๆสัปดาห์ และที่มีอาการของทางเดินหายใจตอนล่าง คือ หลอดลมอักเสบเฉลี่ยประมาณ 55.64 รายต่อประชากร 100000 คนในทุกๆสัปดาห์เช่นกัน มีรายงานจากสหรัฐอเมริกาว่า โรคปอดเรื้อรังเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับที่ 4 ของชาวอเมริกัน รองจาก โรคหัวใจ โรคมะเร็ง และโรคหลอดเลือดสมอง ตามลำดับ โดยอัตราเสียชีวิตจากโรคทางเดินหายใจนี้อยู่ที่ประมาณ 40 รายต่อประชากร 100000 คน โรคทางเดินหายใจมีสาเหตุจากอะไร โรคอะไรพบได้บ่อย โรคทางเดินหายใจมีสาเหตุได้จากหลากหลายสาเหตุ ได้แก่ การติดเชื้อ หรือที่เรียกว่า โรคติดเชื้อทางเดินหายใจ ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดของโรคทางเดินหายใจ โดยการติดเชื้อที่พบบ่อยคือ การติดเชื้อไวรัส ทั้งของทางเดินหายใจตอนต้น ที่พบบ่อยคือ โรคหวัดและไข้หวัดใหญ่ และของทางเดินหายใจตอนล่าง ที่พบบ่อย คือ โรคหลอดลมอักเสบ ส่วนโรคที่พบบ่อยจากการติดเชื้อแบคทีเรียคือ โรคไซนัสอักเสบ โรคปอดอักเสบโรคปอดบวม การสูบบุหรี่ โรคที่เกิดจากการสูบบุหรี่มักเป็นโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยที่สุด และเป็นสา เหตุให้เสียคุณภาพชีวิตและเสียชีวิตได้สูงคือ โรคถุงลมโป่งพอง Pulmonary emphysema และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หรือที่เรียกย่อว่า โรคซีโอพีดี COPD Chronic obstructive pulmo nary disease และมะเร็งปอด โรคภูมิแพ้ ก็เป็นอีกโรคที่พบได้บ่อย จากพันธุกรรม โดยโรคที่เกี่ยวข้องกับพันธุกรรมที่พบได้บ่อย คือ โรคหืด อุบัติเหตุ เช่น ถูกยิง ถูกแทง อุบัติเหตุรถยนต์ การสำลักควันต่างๆ หรือมีสิ่งแปลก ปลอมหลุดเข้าทางเดินหายใจ อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ภาวะเร่งด่วนทางลำคอ เช่น สำลักอาหารหรือการกลืนเมล็ดผลไม้ จากการขาดออกซิเจนในอากาศ เช่น โรคจากการขึ้นที่สูง หรือ การสูดดมสารพิษ หรือควันต่างๆ จากโรคหัวใจ ซึ่งจะส่งผลให้เกิดภาวะเลือดคั่งในปอด จึงก่ออาการทางการหายใจขึ้น จากโรคมะเร็ง สาเหตุอื่นๆที่พบได้บ้างประปราย เช่น มีก้อนเลือดเล็กๆอุดตันในหลอดเลือดปอด Pul monary embolism มีความดันในหลอดเลือดปอดสูง Pulmonary hypertension โรคเนื้องอกปอด ภาวะโพรงเยื่อหุ้มปอดมีอากาศโรคปอดแตก Pneumothorax หรือภาวะปอดเป็นพังผืดจากการฉายรังสีรักษาในโรคมะเร็งปอด หรือจากผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดบางชนิด อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางเดินหายใจ ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางเดินหายใจที่สำคัญที่สุดคือ การขาดสุขอนามัยพื้นฐาน สุขบัญญัติแห่งชาติ เป็นเหตุให้เกิดการติดเชื้อต่างๆของอวัยวะในระบบทางเดินหายใจ การไม่รู้จักใช้หน้ากากอนามัย และ การสูบบุหรี่ ซึ่งรวมทั้งการสูบบุหรี่มือสองได้รับควันบุหรี่ต่อเนื่องโดยไม่ได้สูบบุหรี่เอง Secondhand smoke โรคทางเดินหายใจมีอาการอย่างไร อาการเฉพาะของโรคทางเดินหายใจคือ อาการไอ ที่มีได้ทั้งไอมีเสมหะ หรือไอโดยไม่มีเสมหะ ส่วนอาการอื่นๆเป็นอาการไม่เฉพาะ พบได้ในโรคอื่นๆ ซึ่งที่พบได้บ่อย คือ หายใจลำบาก หอบ เหนื่อยง่าย เสมหะไอเป็นเลือด อาการเขียวคล้ำ นอนราบแล้วหายใจไม่ได้ มีไข้ ซึ่งมีได้ทั้งไข้สูงหรือไข้ต่ำ ทั้งนี้ขึ้นกับสาเหตุ ภาวะหายใจล้มเหลว หมดสติ โคม่า แพทย์วินิจฉัยโรคทางเดินหายใจได้อย่างไร แพทย์วินิจฉัยโรคทางเดินหายใจได้จาก ประวัติอาการ ประวัติการเจ็บป่วยในครอบครัว ประวัติสูบบุหรี่ การตรวจร่างกายทั่วไป การนับอัตราการหายใจ สัญญาณชีพ การตรวจฟังเสียงการหายใจโดยใช้เครื่องตรวจฟังของแพทย์ หูฟัง และอาจมีการตรวจสืบค้นอื่นๆเพิ่มเติม ขึ้นกับอาการผู้ป่วย ความผิดปกติที่แพทย์ตรวจพบ และดุลพินิจของแพทย์ เช่น การตรวจเลือดดูสารภูมิต้านทานเพื่อวินิจฉัยการติดเชื้อชนิดต่างๆ การตรวจเลือดดูค่าออกซิเจน และหรือ คาร์ บอนไดออกไซด์ การตรวจสมรรถภาพการทำงานของปอดด้วยการเป่าลมหรือเป่าปอด การตรวจ เชื้อ และหรือการเพาะเชื้อจากเสมหะ และหรือจากน้ำในโพรงเยื่อหุ้มปอด การตรวจภาพปอดด้วยเอกซเรย์ และหรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ การส่องกล้องตรวจหลอดลมในปอด การเจาะดูดเซลล์จากก้อนเนื้อหรือจากน้ำในโพรงเยื่อหุ้มปอดเพื่อการตรวจทางเซลล์วิทยา หรือการตัดชิ้นเนื้อจากเนื้อเยื่อหรือก้อนเนื้อในทางเดินหายใจเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา รักษาโรคทางเดินหายใจอย่างไร แนวทางการรักษาโรคทางเดินหายใจคือ การรักษาสาเหตุและการรักษาประคับประคองตามอาการ ก. การรักษาตามสาเหตุ จะแตกต่างกันในแต่ละสาเหตุ เช่น การให้ยาปฏิชีวนะเมื่อโรคเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย การให้ยาต้านไวรัส เช่น ในไข้หวัดใหญ่ 2009 ถ้าโรคเกิดจากไวรัสชนิดมียาต้านไวรัส มีไวรัสบางชนิดเท่านั้นที่มียาต้านไวรัส เช่น ไวรัสไข้หวัดใหญ่ และไว รัสเอชไอวี การรักษาโรคภูมิแพ้ เมื่อสาเหตุเกิดจากโรคภูมิแพ้ การใช้ยาป้องกันการแข็งตัวของเลือดเมื่อโรคเกิดจากมีก้อนเลือดอุดตันในหลอดเลือดปอด หรือการผ่าตัดเมื่อมีเนื้องอก หรือมะ เร็งปอดระยะที่ผ่าตัดได้ หรือรักษามะเร็งปอดระยะลุกลามด้วยยาเคมีบำบัดและหรือรังสีรักษา เป็นต้น ข. การรักษาประคับประคองตามอาการ ที่สำคัญคือ เลิกบุหรี่ เมื่อสูบบุหรี่ ไม่สูบบุหรี่ การให้ยาแก้ไอ ยาขับเสมหะ ยาละลายเสมหะ ยาลดไข้ การให้ออกซิเจน และหรือการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำกรณีกินดื่มได้น้อย หรือขาดสารอาหาร เป็นต้น โรคทางเดินหายใจรุนแรงไหม มีผลข้างเคียงไหม การพยากรณ์โรคความรุนแรงของโรคทางเดินหายใจขึ้นกับสาเหตุ เช่น โรคไม่รุนแรงเมื่อเป็นโรคหวัดหรือไซนัสอักเสบ โรครุนแรงปานกลางเมื่อเป็นปอดบวม แต่ถ้าพบแพทย์ล่าช้า ผู้ป่วยก็อาจเสียชีวิตจากปอดบวมได้ และโรคที่รุนแรงที่สุด คือ โรคมะเร็งปอด หรือมีมะเร็งของอวัยวะอื่นๆแล้วแพร่กระจายสู่ปอด เช่น โรคมะเร็งเต้านม ผลข้างเคียงจากโรคทางเดินหายใจ คือ อาการหายใจลำบาก และอาการไอ โดยเฉพาะเมื่อเกิดจากโรคปอดเรื้อรัง เช่น โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในผู้ที่สูบบุหรี่เรื้อรัง ซึ่งจะส่งผลถึงคุณ ภาพชีวิตทั้งในการใช้ชีวิตประจำวันและในการงาน ดูแลตนเองอย่างไร ควรพบแพทย์เมื่อไร การดูแลตนเองที่สำคัญคือ เมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ อาการ เมื่ออาการเลวลงหรืออาการไม่ดีขึ้นภายใน 2 - 3 วันหลังการดูแลตนเอง ควรรีบพบแพทย์ไปโรงพยาบาลเสมอ โดยเฉพาะในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ เมื่อรู้ตัวแล้วว่าเป็นโรคทางเดินหายใจ การดูแลตนเองและการพบแพทย์ คือ ปฏิบัติตามแพทย์ พยาบาล แนะนำ กินยาที่แพทย์แนะนำให้ครบถ้วน ถูกต้อง ไม่ขาดยา เลิกบุหรี่เมื่อสูบบุหรี่ ไม่สูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน สุขบัญญัติแห่งชาติ เพื่อสุขภาพแข็งแรง ป้องกันการติดเชื้อซ้ำซ้อน และการแพร่กระจายเชื้อ รู้จักใช้หน้ากากอนามัย เคลื่อนไหวร่างกายเสมอ ร่วมกับการออกกำลังกายทุกวันตามควรกับสุขภาพ ดื่มน้ำสะอาดมากๆเมื่อไม่มีโรคที่ต้องจำกัดน้ำดื่ม เพราะน้ำจะช่วยละลายเสมหะ จึงช่วยลดอาการและความรุนแรงของอาการไอ กินอาหารมีประโยชน์ 5 หมู่ให้ครบถ้วนในทุกวัน อยู่ในที่มีอากาศถ่ายเทได้ดี ไม่มีมลภาวะ หลีกเลี่ยงสถานที่แออัด มีการตรวจคัดกรองโรคทางเดินหายใจไหม ปัจจุบัน ยังไม่มีการตรวจคัดกรองโรคทางเดินหายใจ รวมทั้งยังไม่มีวิธีที่มีประสิทธิภาพในการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปอด อย่างไรก็ตาม แพทย์กำลังศึกษาอย่างจริงจังเพื่อหาวิธีในการที่จะตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปอดที่มีประสิทธิภาพ คือ ที่เป็นวิธีที่ไม่ยุ่งยาก ไม่เป็นอันตราย ค่าใช้จ่ายในการตรวจไม่แพง สามารถตรวจได้กับคนส่วนใหญ่ และที่จะช่วยลดอัตราการเสีย ชีวิตจากมะเร็งปอดลงได้ ป้องกันโรคทางเดินหายใจได้อย่างไร การป้องกันโรคทางเดินหายใจที่สำคัญที่สุดมีประสิทธิภาพที่สุด คือ การรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน สุขบัญญัติแห่งชาติ การเลิกสูบบุหรี่ เมื่อสูบบุหรี่ ไม่สูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ สูบบุหรี่มือสองSecondhand smoke รู้จักใช้หน้ากากอนามัย ฉีดวัคซีนป้องกันโรคที่มีวัคซีนตามคำแนะนำของกระทรวงสาธารณสุข เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ โดยเฉพาะช่วงมีการระบาดของโรค หลีกเลี่ยงการเข้าไปในที่แออัดเมื่อมีการระบาดของโรค หรือไปยังถิ่นหรือประเทศที่มีการระบาดของโรค
โรคทางเดินหายใจ  โรคที่เกิดจากมีความผิดปกติของเนื้อ เยื่ออวัยวะต่างๆในระบบทางเดินหายใจ เช่น จมูก ลำคอ ท่อลม หลอดลม และปอด ระบบทางเดินหายใจ แบ่งเป็น 2 ส่วนคือ

ก. ระบบทางเดินหายใจตอบบน หรือ ตอนต้น Upper respiratory tract ประกอบ ด้วย โพรงจมูก ไซนัส ลำคอ โพรงหลังจมูก กล่องเสียง และแพทย์บางท่านรวมท่อลม Trachea ด้วย โดยแพทย์เฉพาะทางที่ดูแลรักษาโรคของเนื้อเยื่ออวัยวะในส่วนนี้คือ แพทย์ หู คอ จมูก อีเอ็นทีENTEar Nose Throat 

ข. ระบบทางเดินหายใจตอนล่าง Lower respiratory tract ซึ่งประกอบ ด้วย ปอดและหลอดลม แต่แพทย์บางท่านจะรวมท่อลมไว้ด้วย ดังนั้น ท่อลมจึงเป็นอวัยวะที่เป็นได้ทั้งทางเดินหายใจตอนบน หรือทางเดินหายใจตอนล่าง 

เมื่อโรคทางเดินหายใจเกิดขึ้นเฉียบพลันและสามารถรักษาได้หายภายในระยะเวลาไม่เกิน 3 - 6 เดือน โดยทั่วไปจะใช้เวลารักษาให้หายได้ในระยะเวลาประมาณ 2 - 4 สัปดาห์ พบได้บ่อยในทุกเพศและในทุกวัย 

สาเหตุ ได้แก่ การติดเชื้อ หรือที่เรียกว่า โรคติดเชื้อทางเดินหายใจ ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดของโรคทางเดินหายใจ โดยการติดเชื้อที่พบบ่อยคือ การติดเชื้อไวรัส ทั้งของทางเดินหายใจตอนต้น ที่พบบ่อยคือ โรคหวัดและไข้หวัดใหญ่ และของทางเดินหายใจตอนล่าง ที่พบบ่อย คือ โรคหลอดลมอักเสบ ส่วนโรคที่พบบ่อยจากการติดเชื้อแบคทีเรียคือ โรคไซนัสอักเสบ โรคปอดอักเสบโรคปอดบวม การสูบบุหรี่ โรคที่เกิดจากการสูบบุหรี่มักเป็นโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยที่สุด และเป็นสาเหตุให้เสียคุณภาพชีวิตและเสียชีวิตได้สูงคือ โรคถุงลมโป่งพอง 

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางเดินหายใจที่สำคัญที่สุดคือ การขาดสุขอนามัยพื้นฐาน สุขบัญญัติแห่งชาติ เป็นเหตุให้เกิดการติดเชื้อต่างๆของอวัยวะในระบบทางเดินหายใจ การไม่รู้จักใช้หน้ากากอนามัย และ การสูบบุหรี่ ซึ่งรวมทั้งการสูบบุหรี่มือสองได้รับควันบุหรี่ต่อเนื่องโดยไม่ได้สูบบุหรี่เอง การตรวจภาพปอดด้วยเอกซเรย์  การเจาะดูดเซลล์จากก้อนเนื้อหรือจากน้ำในโพรงเยื่อหุ้มปอดเพื่อการตรวจทางเซลล์วิทยา การให้ยาปฏิชีวนะเมื่อโรคเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย การให้ยาต้านไวรัส เช่น ในไข้หวัดใหญ่ 2009 ถ้าโรคเกิดจากไวรัสชนิดมียาต้านไวรัส มีไวรัสบางชนิดเท่านั้นที่มียาต้านไวรัส เช่น ไวรัสไข้หวัดใหญ่ และไวรัสเอชไอวี 

การรักษาโรคภูมิแพ้ 
เมื่อสาเหตุเกิดจากโรคภูมิแพ้ การใช้ยาป้องกันการแข็งตัวของเลือดเมื่อโรคเกิดจากมีก้อนเลือดอุดตันในหลอดเลือดปอด หรือการผ่าตัดเมื่อมีเนื้องอก หรือมะ เร็งปอดระยะที่ผ่าตัดได้ หรือรักษามะเร็งปอดระยะลุกลามด้วยยาเคมีบำบัดและหรือรังสีรักษา เลิกบุหรี่ เมื่อสูบบุหรี่ ไม่สูบบุหรี่ การให้ยาแก้ไอ ยาขับเสมหะ ยาละลายเสมหะ ยาลดไข้ การให้ออกซิเจน และหรือการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำกรณีกินดื่มได้น้อย หรือขาดสารอาหาร อยู่ในที่มีอากาศถ่ายเทได้ดี ไม่มีมลภาวะ หลีกเลี่ยงสถานที่แออัด มีการตรวจคัดกรองโรคทางเดินหายใจไหม ปัจจุบัน ยังไม่มีการตรวจคัดกรองโรคทางเดินหายใจ รวมทั้งยังไม่มีวิธีที่มีประสิทธิภาพในการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปอด
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine