ช่วยสรุปเรื่อง "การเข้าใจและจัดการกับอาการวูบเมื่อเปลี่ยนท่า กับเคล็อบข้อมูลทางการแพทย์เพื่อป้องกันและรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉิน" ให้หน่อยสิคะ
วูบ ตอนที่ 2 วูบ ตอนที่ 2 เรื่องราวต่าง ๆ ทางการแพทย์มีมากมาย หลายคนดูว่ายุ่งยากซับซ้อนหรือถูกทำให้ดูยุ่งยากสับสนจนไม่อยากแตะต้อง สิ่งละอันพันละน้อย จะนำเรื่องเหล่านี้มาทำให้อ่านง่ายเข้าใจง่ายเพื่อจะได้เป็นประโยชน์ในวงกว้างต่อไป วูบ ในคนไข้รายแรกนี้จึงเป็นอาการวูบที่เกิดจาก ภาวะความดันเลือดตกเมื่อเปลี่ยนท่า orthos-tatic hypotension อาการจึงเกิดในท่ายืน ท่าเดิน หรือท่าอื่น ๆ ที่ศีรษะอยู่ในระดับสูงสุดของร่างกาย โดยอาการมักจะเกิดเมื่อคนไข้ลุกขึ้นจากเตียงนอนหรือนั่งเก้าอี้ แล้วเดินไปรับโทรศัพท์หรือไปห้องน้ำหรือไปอื่น ๆ หรือยืนอยู่กับที่เฉย ๆ นาน ๆ เลือดซึ่งเป็นของเหลวเป็นน้ำจะไหลไปสู่ที่ต่ำคือที่ขาและเท้า เลือดที่จะสูบฉีดไปเลี้ยงสมอง ในศีรษะ จึงลดลง ทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ หน้ามืดเป็นลมและล้มฟุบลงโดยยังรู้ตัวอยู่ ค่อย ๆ นั่งลงและนอนลง ทำให้ไม่เจ็บตัว หรือล้มฟาดลงโดยไม่รู้ตัว ทำให้เกิดบาดแผลหรือรอยฟกช้ำจากการกระแทกกับพื้น โถส้วม เตียง โต๊ะ หรือสิ่งอื่น หลังจากนอนราบลงนอนกับพื้นศีรษะต่ำลงได้ระดับเดียวกับลำตัวหรือต่ำกว่า เลือดก็จะไหลไปเลี้ยงสมองเพิ่มขึ้น ทำให้ฟื้นคืนสติ หรือมีแรงเพิ่มขึ้นพอจะลุกขึ้นได้ แต่ถ้าลุกขึ้นเร็ว ๆ อาจเวียนศีรษะ และหน้ามืดเป็นลมอีกได้ ถ้าหน้ามืดเป็นลมแล้วยังไม่ล้มฟุบลง หรือนอนลง ยังคงยืนหรือนั่งอยู่เพราะถูกเบียดไว้ หรือถูกจับไว้ให้อยู่ในท่านั้น สมองจะขาดเลือดมากขึ้นหรือนานขึ้น ทำให้หมดสติรุนแรง และอาจเกิดอาการชัก อุจจาระ ปัสสาวะราด หรืออาจเกิดอันตรายรุนแรงถึงชีวิตได้ เป็นต้น เมื่อเห็นคนหมดสติ ล้มฟุบลง จึงไม่ควรเข้าไปอุ้มหรือประคองให้อยู่ในท่านั่งหรือในท่าที่ศีรษะสูงกว่าระดับตัว เพราะอาจทำให้เกิดอันตรายเพิ่มขึ้น ควรปล่อยให้นอนหงายราบเหยียดยาว แล้วรีบคลำดูชีพจรที่คอและที่ขาหนีบ ถ้าคลำไม่ได้ และคนไข้ไม่หายใจและไม่รู้สึกตัวเลย ให้รีบฟื้นชีวิต cardio – pulmonary resuscita-tion แบบคนไข้หัวใจหยุด cardiac arrest ถ้าคลำได้ และคนไข้ยังหายใจเองได้ แม้จะรู้สึกตัวหรือไม่ก็ตาม ให้คลายเสื้อผ้าและส่วนที่บีบรัดร่างกายส่วนต่าง ๆ ออกให้ของฉุน ๆ ถ้ามี เช่น แอมโมเนีย หัวหอมทุบหรือผ่าซีก ยานัตถ์ หรืออื่น ๆ อย่าให้คนมาล้อม มุงดูคนไข้ ใช้พัดโบกลมให้คนไข้โดยเฉพาะบริเวณหน้า บีบนวดตามแขนขา ใช้ผ้าเย็น ๆ หรือผ้าชุบน้ำเช็ดหน้า แต่อย่าประคองศีรษะ และลำตัวให้สูงขึ้น แล้วสักพักหนึ่ง คนไข้จะรู้สึกตัวและตื่นขึ้นเอง แม้จะไม่ได้รับความช่วยเหลือ คนไข้ก็จะรู้สึกตัวและตื่นขึ้นเอง หลังจากนอนราบอยู่กับพื้นจนสมองได้รับเลือดไปเลี้ยงจนพอเพียงกับอาการขาดเลือดแล้ว เมื่อคนไข้ดีขึ้นแล้ว ต้องถามประวัติอาการและหาสาเหตุที่ทำให้คนไข้ วูบเมื่อเปลี่ยนท่า ซึ่งเป็นอาการของ ความดันเลือดตกเมื่อเปลี่ยนท่า วิธีที่จะช่วยยืนยันการวินิจฉัย ภาวะความดันเลือดตกเมื่อเปลี่ยนท่า ก็คือ การวัดความดันเลือดในท่านอนกับท่ายืน หลังจากที่คนไข้ฟื้นจากอาการหน้ามืดเป็นลมแล้ว ถ้าพบว่าความดันเลือดตัวบนในท่ายืนต่ำกว่าในท่านอนมากกว่า 30 ทอรร์ มิลลิเมตรปรอท ก็จะยืนยันการวินิจฉัยภาวะนี้ได้ เมื่อวินิจฉัยภาวะนี้ได้แล้ว ก็ต้องสืบหาสาเหตุของภาวะนี้จากการชักประวัติและตรวจร่างกาย สาเหตุที่พบบ่อย เช่น 1 การขาดน้ำหรือเลือด เมื่อร่างกายขาดน้ำ เช่น ไม่มีน้ำดื่ม อาเจียนมาก ท้องเดินท้องร่วงมาก หรือขาดเลือดเช่น เสียเลือดจากบาดแผล เลือดออกในกระเพาะลำไส้เช่น คนไข้รายนี้ เสียเลือดจากสาเหตุอื่น ๆ เช่น โรคพยาธิปากขอในลำไส้ โรคเม็ดเลือดแดงแตก hemolysis หรืออื่น ๆ จนคนไข้ซีดลงอย่างรวดเร็วเป็นต้น 2 การขาดการออกกำลังกาย เช่น นอนอยู่กับเตียงนาน ๆ ทำงานนั่งโต๊ะเป็นประจำ ไม่ได้ออกกำลัง กายร่างกายอ่อนแอ หรือเป็นโรคเรื้อรังที่ทำให้ขาดการออกกำลังกาย เป็นต้น 3 การกินยาบางอย่าง เช่น ยาขับปัสสาวะ เช่น คนที่ต้องการลดน้ำหนักเร็ว ๆ เพื่อหลอกตนเอง หรือผู้อื่น ยาลดความดันเลือด ยาระบบประสาท เป็นต้น 4 โรคทางระบบประสาท โดยเฉพาะที่ไปกระทบกระแทกประสาทอัตโนมัติ เช่น โรคเบาหวานที่ เป็นมานานโดยเฉพาะที่ไม่ได้คุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ดี จะทำให้ความดันเลือดตกเมื่อเปลี่ยนท่าได้มาก ๆ คนสูงอายุที่ระบบประสาทเสื่อมหรือเสียไป เป็นต้น เมื่อตรวจพบสาเหตุก็ต้องรักษาสาเหตุด้วยถ้ารักษาได้ อาการ วูบเมื่อเปลี่ยนท่า ก็จะหายขาด ถ้ารักษาสาเหตุไม่ได้ เช่น คนสูงอายุที่ระบบประสาทเสื่อมลงหรือเสียไป ก็ต้องแนะนำให้คอยระวังตัวอย่าลุกขึ้นจากเตียงเร็วนัก ถ้าลุกขึ้นจากท่านอน ก็ให้นั่งสักครู่ ระหว่างที่นั่งอยู่ก็บิดตัวไปมากระดกเท้าขึ้น ๆ ลง ๆ และเขย่งเท้าให้หัวเข่ายกขึ้นยกลงสักพัก แล้วจึงลุกขึ้นยืนโดยจับพนักเตียง หรือพนักเก้าอี้ไว้ เมื่อยืนขึ้นมาแล้ว ก็ควรยืนอยู่กับที่สักพัก โดยมือยังจับพนักเตียงหรือพนักเก้าอี้ไว้ ถ้าเวียนศีรษะหรือหน้ามืดให้รีบนั่งลงหรือนอนลงทันทีเมื่ออาการดีขึ้น จึงลุกขึ้นยืนใหม่ ในขณะที่ยืนจับพนักเตียงหรือพนักเก้าอี้อยู่ ควรจะเขย่งเท้าขึ้น ๆ ลง ๆ เพื่อให้กล้ามเนื้อขาได้ทำงานจะได้เกิดการขับไล่เลือดไม่ให้ไหลตกลงไปที่ขาและเท้าได้ จะได้ไม่เกิดอาการ วูบ การยืนเฉย ๆ นาน ๆ โดยไม่ได้ขยับขาในคนที่ร่างกายอ่อนแอ หรือขาดน้ำขาดเลือด เช่น ในคนไข้รายนี้ จะทำให้เลือดตกไปที่ขาและเท้าทำให้สมองขาดเลือด และเกิดอาการ วูบ ได้ การออกกำลังกาย การพักผ่อนให้เพียงพอ ระวังการดื่มน้ำและกินอาหาร ไม่ให้เกิดการอาเจียน อุจจาระร่วง ฯลฯ การรักษาโรคที่เป็นอยู่ให้หายโดยเร็วหรือให้ดีที่สุด และอื่น ๆ จะทำให้รอดพ้นจาก การวูบเมื่อเปลี่ยนท่า หรือ การวูบในท่ายืน ได้และจะทำให้สุขภาพโดยทั่วไปแข็งแรงขึ้น และรอดพ้นจากโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ หรือดีขึ้นจากโรคภัยไข้เจ็บที่เป็นอยู่ได้ด้วย การป้องกันไว้ก่อน ย่อมดีกว่าการปล่อยให้ วูบ จนหัวร้างข้างแตกเสียหน้า เสียตำแหน่ง อย่างกรณีนักมวย เขาค้อ เสียเงิน เข้าโรงพยาบาล และเสียอะไรต่อมิอะไรอื่น ๆ มิใช่หรือ
สรุปเนื้อหา "วูบ ตอนที่ 2":
เรื่องราวใน "วูบ ตอนที่ 2" นำเสนอเกี่ยวกับปัญหาทางการแพทย์ที่หลายคนถือว่าซับซ้อนและยากต่อการเข้าใจ โดยเฉพาะเรื่องการเปลี่ยนท่าทำให้เกิดอาการวูบหลายประการ ซึ่งส่วนใหญ่มีต้นเหตุมาจากภาวะความดันเลือดตกเมื่อเปลี่ยนท่า หรือ orthostatic hypotension ซึ่งมักเกิดเมื่อลุกขึ้นจากท่านอนหรือนั่ง เปลี่ยนท่า หรืออยู่ในท่าที่ศีรษะต่ำกว่าร่างกาย อาการที่พบคือเวียนศีรษะ หน้ามืดเป็นลม และอาจทำให้ล้มลง อาจเกิดบาดแผลหรือรอยฟกช้ำจากการกระแทกกับพื้น โถส้วม เตียง หรือสิ่งอื่น ๆ

เนื้อหายังกล่าวถึงการปฏิบัติหากพบคนหมดสติหรือล้มลง โดยไม่ควรอุ้มหรือประคองให้อยู่ในท่านั่งหรือท่าที่ศีรษะสูงกว่าระดับตัว เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอันตราย และควรปล่อยให้นอนหงายราบเหยียดยาว แล้วรีบคลำดูชีพจรที่คอและที่ขาหนีบ

เนื้อหายังวิเคราะห์สาเหตุที่เป็นต้นเหตุของภาวะวูบ เช่น การขาดน้ำหรือเลือด, การขาดการออกกำลังกาย, การกินยาบางชนิด, และโรคทางระบบประสาท เมื่อตรวจพบสาเหตุแล้ว จะต้องรักษาสาเหตุนั้นๆ เพื่อให้อาการวูบหายไป

การป้องกันวูบเมื่อเปลี่ยนท่าหรือในท่ายืนเน้นที่การออกกำลังกาย, การพักผ่อน, การดูแลสุขภาพโดยรวม, และการรักษาโรคที่เป็นต้นเหตุอย่างเหมาะสม วิธีการรับมือกับอาการวูบที่เกิดขึ้นเมื่อเปลี่ยนท่า พร้อมกับการวิเคราะห์สาเหตุและการรักษาที่เหมาะสม
12.อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine