การอุปการะเลี้ยงดูกรณีที่สามีและภรรยาแยกกันอยู่มีข้อสังเกตุอย่างไรบ้าง ?
ค่าอุปการะเลี้ยงดูในระหว่างที่สามีภรรยาแยกกันอยู่ ฝ่ายที่มีความสามารถหรือฐานะน้อยกว่าและแยกไปอยู่โดยสุจริต ชอบที่จะได้รับการช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูจากอีกฝ่าย เมื่อโจทก์จำเลยสมัครใจแยกกันอยู่โดยไม่ใช่ความผิดของจำเลย และจำเลยไม่มีอาชีพหรือรายได้เพียงพอ โจทก์ซึ่งอุปการะเลี้ยงดูจำเลยมาตลอดและอยู่ในฐานะที่สามารถอุปการะเลี้ยงดูจำเลยได้ จึงมีหน้าที่ต้องอุปการ...ะเลี้ยงดูจำเลย (คำพิพากษาฏีกา ๕๖๒๗/๒๕๓๐)

ข้อสังเกต :

๑. สามีภรรยาต้องอยู่กินด้วยกันฉันท์สามีภรรยา และต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน

๒. สามีภรรยาที่จดทะเบียนสมรสกัน หากประสงค์แยกกันอยู่โดยมีการทำข้อตกลงเป็นหนังสือขอแยกกันอยู่ เนื่องจากไม่สามารถอยู่ด้วยกันได้โดยปกติสุข หรือการอยู่ร่วมกันจะเป็นอันตรายแก่กายหรือจิตใจ (เช่น สามีชอบทำร้ายร่างกาย หรือภรรยาชอบด่าบรรพบุรุษสามี หรือชอบดูถูกในหน้าที่การงานของสามีที่ไม่ก้าวหน้าชอบพูดเยาะเย้ยว่าไม่ทันเพือน ไม่มีความก้าวหน้า หรือสามีดูถูกภรรยาว่าเรียนมาน้อย อาชีพก็ไม่มี ต้องมาเกาะสามีกิน) หรือทำลายความผาสุกอย่างมาก (เช่น สามีเป็นอิสลามไม่ทานเนื้อสุกร แต่ภรรยาชอบทานเนื้อสุกร หรือสามีมีอาชีพขายหมูต้องฆ่าหมูทุกวัน แต่ภรรยาไม่ทานเนื้อสัตว์ และร้องขอให้สามีประกอบอาชีพอื่น แต่สามีไม่ยอมประกอบอาชีพอื่น) นั้น ข้อตกลงดังกล่าวหากไม่ได้เกิดจากการฉ้อฉล ข่มขู่ หรือสำคัญผิด หรือขัดกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีงามของประชาชนแล้ว ข้อตกลงนี้ย่อมใช้บังคับได้

๓. ดังนั้น หากมีการแยกกันอยู่ระหว่างสามีและภรรรยา โดยมีข้อตกลงว่า ให้สามีหลุดพ้นต่อการอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์ ข้อตกลงนี้ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะบิดามารดามีหน้าที่ตามกฏหมายต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์และให้การศึกษาตามสมควรแก่บุตรในระหว่างที่ยังเป็นผู้เยาว์ และบิดามารดามีหน้าที่ต้องอุปการะบุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้วเฉพาะกรณีบุตรทุพพลภาพและหาเลี้ยงชีพไม่ได้ ดังนั้น หากมาทำสัญญายกเว้นความรับผิดดังกล่าว เป็นการทำสัญญาที่ขัดความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชนย่อมตกเป็นโมฆะ

๔. หากมีข้อตกลงว่าแยกกันอยู่ โดยสามีจะอุปการะเลี้ยงดูภรรยาตลอดไปเท่าที่ภรรยาไม่ร่วมประเวณีกับชายอื่น หากไปร่วมประเวณีกับชายอื่นสามีหมดหน้าที่ต้องอุปการะเลี้ยงดู ข้อตกลงนี้ใช้บังคับได้ ไม่ขัดความสงบเรียบร้อยศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะการแยกกันอยู่ความเป็นสามีภรรยายังมีอยู่ เพราะยังไม่ได้จดทะเบียนหย่า ดังนั้น หากภรรยาไปร่วมประเวณีกับชายอื่น ก็คือการมีชู้ เป็นเหตุฟ้องหย่าได้ และสามีสามารถเรียกค่าทดแทนจากภรรยาและชายชู้ได้ ดังนั้น ก็ไม่มีความจำเป็นที่ต้องมาอุปการะเลี้ยงดูภรรยาอีก

๕. กรณีตามข้อ ๓. หากไม่ตกลงแยกกันอยู่โดยทำเป็นข้อตกลงกันเองแล้ว อาจใช้เหตุดังกล่าวร้องต่อศาลเพื่อแยกกันอยู่ก็ได้ โดยขอให้ศาลกำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูให้

๖. ข้อตกลงแยกกันอยู่ กฏหมายไม่ได้บังคับว่าต้องทำเป็นหนังสือ ดังนั้น อาจตกลงด้วยวาจาก็ได้ แต่การตกลงด้วยวาจา มันไม่เหมือนทำเป็นหนังสือหากมีการฟ้องร้องกันขึ้น

๗. การแยกกันอยู่โดยมีข้อตกลงกันนั้น จะมาอ้างเป็นเหตุฟ้องหย่าเพราะทิ้งร้างกันเกิน ๑ ปีไม่ได้ แต่หากการที่ต้องแยกกันอยู่ เพราะไม่อาจอยู่ร่วมกันฉันสามีภรรยาได้โดยปกติสุขมาเกิน ๓ ปี หรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งศาลเกิน ๓ ปี ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถฟ้องหย่าได้

๘. การแยกกันอยู่หากไม่ใช่ความผิดอีกฝ่าย ฝ่ายที่มีความสามารถอุปการะเลี้ยงดูอีกฝ่ายที่มีรายได้น้อยกว่า หรือไม่มีรายได้ จำต้องอุปการะเลี้ยงดูฝ่ายนั้น

(ท่านจิระประวัติ เเบบประเสริฐ) "ค่าอุปการะเลี้ยงดูกรณีสามีภรรยาแยกกันอยู่"

ค่าอุปการะเลี้ยงดูในระหว่างที่สามีภรรยาแยกกันอยู่ ฝ่ายที่มีความสามารถหรือฐานะน้อยกว่าและแยกไปอยู่โดยสุจริต ชอบที่จะได้รับการช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูจากอีกฝ่าย เมื่อโจทก์จำเลยสมัครใจแยกกันอยู่โดยไม่ใช่ความผิดของจำเลย และจำเลยไม่มีอาชีพหรือรายได้เพียงพอ โจทก์ซึ่งอุปการะเลี้ยงดูจำเลยมาตลอดและอยู่ในฐานะที่สามารถอุปการะเลี้ยงดูจำเลยได้ จึงมีหน้าที่ต้องอุปการ...ะเลี้ยงดูจำเลย (คำพิพากษาฏีกา ๕๖๒๗/๒๕๓๐)

ข้อสังเกต :

๑. สามีภรรยาต้องอยู่กินด้วยกันฉันท์สามีภรรยา และต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน

๒. สามีภรรยาที่จดทะเบียนสมรสกัน หากประสงค์แยกกันอยู่โดยมีการทำข้อตกลงเป็นหนังสือขอแยกกันอยู่ เนื่องจากไม่สามารถอยู่ด้วยกันได้โดยปกติสุข หรือการอยู่ร่วมกันจะเป็นอันตรายแก่กายหรือจิตใจ (เช่น สามีชอบทำร้ายร่างกาย หรือภรรยาชอบด่าบรรพบุรุษสามี หรือชอบดูถูกในหน้าที่การงานของสามีที่ไม่ก้าวหน้าชอบพูดเยาะเย้ยว่าไม่ทันเพือน ไม่มีความก้าวหน้า หรือสามีดูถูกภรรยาว่าเรียนมาน้อย อาชีพก็ไม่มี ต้องมาเกาะสามีกิน) หรือทำลายความผาสุกอย่างมาก (เช่น สามีเป็นอิสลามไม่ทานเนื้อสุกร แต่ภรรยาชอบทานเนื้อสุกร หรือสามีมีอาชีพขายหมูต้องฆ่าหมูทุกวัน แต่ภรรยาไม่ทานเนื้อสัตว์ และร้องขอให้สามีประกอบอาชีพอื่น แต่สามีไม่ยอมประกอบอาชีพอื่น) นั้น ข้อตกลงดังกล่าวหากไม่ได้เกิดจากการฉ้อฉล ข่มขู่ หรือสำคัญผิด หรือขัดกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีงามของประชาชนแล้ว ข้อตกลงนี้ย่อมใช้บังคับได้

๓. ดังนั้น หากมีการแยกกันอยู่ระหว่างสามีและภรรรยา โดยมีข้อตกลงว่า ให้สามีหลุดพ้นต่อการอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์ ข้อตกลงนี้ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะบิดามารดามีหน้าที่ตามกฏหมายต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์และให้การศึกษาตามสมควรแก่บุตรในระหว่างที่ยังเป็นผู้เยาว์ และบิดามารดามีหน้าที่ต้องอุปการะบุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้วเฉพาะกรณีบุตรทุพพลภาพและหาเลี้ยงชีพไม่ได้ ดังนั้น หากมาทำสัญญายกเว้นความรับผิดดังกล่าว เป็นการทำสัญญาที่ขัดความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชนย่อมตกเป็นโมฆะ

๔. หากมีข้อตกลงว่าแยกกันอยู่ โดยสามีจะอุปการะเลี้ยงดูภรรยาตลอดไปเท่าที่ภรรยาไม่ร่วมประเวณีกับชายอื่น หากไปร่วมประเวณีกับชายอื่นสามีหมดหน้าที่ต้องอุปการะเลี้ยงดู ข้อตกลงนี้ใช้บังคับได้ ไม่ขัดความสงบเรียบร้อยศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะการแยกกันอยู่ความเป็นสามีภรรยายังมีอยู่ เพราะยังไม่ได้จดทะเบียนหย่า ดังนั้น หากภรรยาไปร่วมประเวณีกับชายอื่น ก็คือการมีชู้ เป็นเหตุฟ้องหย่าได้ และสามีสามารถเรียกค่าทดแทนจากภรรยาและชายชู้ได้ ดังนั้น ก็ไม่มีความจำเป็นที่ต้องมาอุปการะเลี้ยงดูภรรยาอีก

๕. กรณีตามข้อ ๓. หากไม่ตกลงแยกกันอยู่โดยทำเป็นข้อตกลงกันเองแล้ว อาจใช้เหตุดังกล่าวร้องต่อศาลเพื่อแยกกันอยู่ก็ได้ โดยขอให้ศาลกำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูให้

๖. ข้อตกลงแยกกันอยู่ กฏหมายไม่ได้บังคับว่าต้องทำเป็นหนังสือ ดังนั้น อาจตกลงด้วยวาจาก็ได้ แต่การตกลงด้วยวาจา มันไม่เหมือนทำเป็นหนังสือหากมีการฟ้องร้องกันขึ้น

๗. การแยกกันอยู่โดยมีข้อตกลงกันนั้น จะมาอ้างเป็นเหตุฟ้องหย่าเพราะทิ้งร้างกันเกิน ๑ ปีไม่ได้ แต่หากการที่ต้องแยกกันอยู่ เพราะไม่อาจอยู่ร่วมกันฉันสามีภรรยาได้โดยปกติสุขมาเกิน ๓ ปี หรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งศาลเกิน ๓ ปี ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถฟ้องหย่าได้

๘. การแยกกันอยู่หากไม่ใช่ความผิดอีกฝ่าย ฝ่ายที่มีความสามารถอุปการะเลี้ยงดูอีกฝ่ายที่มีรายได้น้อยกว่า หรือไม่มีรายได้ จำต้องอุปการะเลี้ยงดูฝ่ายนั้น

(ท่านจิระประวัติ เเบบประเสริฐ) "ค่าอุปการะเลี้ยงดูกรณีสามีภรร ค่าอุปการะเลี้ยงดูในระหว่างที่ สามีภรรยาแยกกันอยู่ ฝ่ายที่มีความสามารถหรือฐานะน้อ ยกว่าและแยกไปอยู่โดยสุจริต ชอบที่จะได้รับการช่วยเหลืออุปก าระเลี้ยงดูจากอีกฝ่าย เมื่อโจทก์จำเลยสมัครใจแยกกันอย ู่โดยไม่ใช่ความผิดของจำเลย และจำเลยไม่มีอาชีพหรือรายได้เพ ียงพอ โจทก์ซึ่งอุปการะเลี้ยงดูจำเลยม าตลอดและอยู่ในฐานะที่สามารถอุป ... ะเลี้ยงดูจำเลย (คำพิพากษาฏีกา ๕๖๒๗/๒๕๓๐)

ข้อสังเกต :

๑. สามีภรรยาต้องอยู่กินด้วยกันฉันท์สามีภรรยา และต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน

๒. สามีภรรยาที่จดทะเบียนสมรสกัน หากประสงค์แยกกันอยู่โดยมีการทำข้อตกลงเป็นหนังสือขอแยกกันอยู่ เนื่องจากไม่สามารถอยู่ด้วยกันได้โดยปกติสุข หรือการอยู่ร่วมกันจะเป็นอันตรายแก่กายหรือจิตใจ (เช่น สามีชอบทำร้ายร่างกาย หรือภรรยาชอบด่าบรรพบุรุษสามี หรือชอบดูถูกในหน้าที่การงานของสามีที่ไม่ก้าวหน้าชอบพูดเยาะเย้ยว่าไม่ทันเพือน ไม่มีความก้าวหน้า หรือสามีดูถูกภรรยาว่าเรียนมาน้อย อาชีพก็ไม่มี ต้องมาเกาะสามีกิน) หรือทำลายความผาสุกอย่างมาก (เช่น สามีเป็นอิสลามไม่ทานเนื้อสุกร แต่ภรรยาชอบทานเนื้อสุกร หรือสามีมีอาชีพขายหมูต้องฆ่าหมูทุกวัน แต่ภรรยาไม่ทานเนื้อสัตว์ และร้องขอให้สามีประกอบอาชีพอื่น แต่สามีไม่ยอมประกอบอาชีพอื่น) นั้น ข้อตกลงดังกล่าวหากไม่ได้เกิดจากการฉ้อฉล ข่มขู่ หรือสำคัญผิด หรือขัดกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีงามของประชาชนแล้ว ข้อตกลงนี้ย่อมใช้บังคับได้

๓. ดังนั้น หากมีการแยกกันอยู่ระหว่างสามีและภรรรยา โดยมีข้อตกลงว่า ให้สามีหลุดพ้นต่อการอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์ ข้อตกลงนี้ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะบิดามารดามีหน้าที่ตามกฏหมายต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์และให้การศึกษาตามสมควรแก่บุตรในระหว่างที่ยังเป็นผู้เยาว์ และบิดามารดามีหน้าที่ต้องอุปการะบุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้วเฉพาะกรณีบุตรทุพพลภาพและหาเลี้ยงชีพไม่ได้ ดังนั้น หากมาทำสัญญายกเว้นความรับผิดดังกล่าว เป็นการทำสัญญาที่ขัดความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชนย่อมตกเป็นโมฆะ

๔. หากมีข้อตกลงว่าแยกกันอยู่ โดยสามีจะอุปการะเลี้ยงดูภรรยาตลอดไปเท่าที่ภรรยาไม่ร่วมประเวณีกับชายอื่น หากไปร่วมประเวณีกับชายอื่นสามีหมดหน้าที่ต้องอุปการะเลี้ยงดู ข้อตกลงนี้ใช้บังคับได้ ไม่ขัดความสงบเรียบร้อยศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะการแยกกันอยู่ความเป็นสามีภรรยายังมีอยู่ เพราะยังไม่ได้จดทะเบียนหย่า ดังนั้น หากภรรยาไปร่วมประเวณีกับชายอื่น ก็คือการมีชู้ เป็นเหตุฟ้องหย่าได้ และสามีสามารถเรียกค่าทดแทนจากภรรยาและชายชู้ได้ ดังนั้น ก็ไม่มีความจำเป็นที่ต้องมาอุปการะเลี้ยงดูภรรยาอีก

๕. กรณีตามข้อ ๓. หากไม่ตกลงแยกกันอยู่โดยทำเป็นข้อตกลงกันเองแล้ว อาจใช้เหตุดังกล่าวร้องต่อศาลเพื่อแยกกันอยู่ก็ได้ โดยขอให้ศาลกำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูให้

๖. ข้อตกลงแยกกันอยู่ กฏหมายไม่ได้บังคับว่าต้องทำเป็นหนังสือ ดังนั้น อาจตกลงด้วยวาจาก็ได้ แต่การตกลงด้วยวาจา มันไม่เหมือนทำเป็นหนังสือหากมีการฟ้องร้องกันขึ้น

๗. การแยกกันอยู่โดยมีข้อตกลงกันนั้น จะมาอ้างเป็นเหตุฟ้องหย่าเพราะทิ้งร้างกันเกิน ๑ ปีไม่ได้ แต่หากการที่ต้องแยกกันอยู่ เพราะไม่อาจอยู่ร่วมกันฉันสามีภรรยาได้โดยปกติสุขมาเกิน ๓ ปี หรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งศาลเกิน ๓ ปี ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถฟ้องหย่าได้

๘. การแยกกันอยู่หากไม่ใช่ความผิดอีกฝ่าย ฝ่ายที่มีความสามารถอุปการะเลี้ยงดูอีกฝ่ายที่มีรายได้น้อยกว่า หรือไม่มีรายได้ จำต้องอุปการะเลี้ยงดูฝ่ายนั้น

(ท่านจิระประวัติ เเบบประเสริฐ) ๑. สามีภรรยาต้องอยู่กินด้วยกันฉัน ท์สามีภรรยา และต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงด ๒. สามีภรรยาที่จดทะเบียนสมรสกัน หากประสงค์แยกกันอยู่โดยมีการทำ ข้อตกลงเป็นหนังสือขอแยกกันอยู่ เนื่องจากไม่สามารถอยู่ด้วยกันไ ด้โดยปกติสุข หรือการอยู่ร่วมกันจะเป็นอันตรา ยแก่กายหรือจิตใจ (เช่น สามีชอบทำร้ายร่างกาย หรือภรรยาชอบด่าบรรพบุรุษสามี หรือชอบดูถูกในหน้าที่การงานของ สามีที่ไม่ก้าวหน้าชอบพูดเยาะเย ้ยว่าไม่ทันเพือน ไม่มีความก้าวหน้า หรือสามีดูถูกภรรยาว่าเรียนมาน้ อย อาชีพก็ไม่มี ต้องมาเกาะสามีกิน) หรือทำลายความผาสุกอย่างมาก (เช่น สามีเป็นอิสลามไม่ทานเนื้อสุกร แต่ภรรยาชอบทานเนื้อสุกร หรือสามีมีอาชีพขายหมูต้องฆ่าหม ูทุกวัน แต่ภรรยาไม่ทานเนื้อสัตว์ และร้องขอให้สามีประกอบอาชีพอื่ น แต่สามีไม่ยอมประกอบอาชีพอื่น) นั้น ข้อตกลงดังกล่าวหากไม่ได้เกิดจา กการฉ้อฉล ข่มขู่ หรือสำคัญผิด หรือขัดกับความสงบเรียบร้อยหรือ ๓. ดังนั้น หากมีการแยกกันอยู่ระหว่างสามีแ ละภรรรยา โดยมีข้อตกลงว่า ให้สามีหลุดพ้นต่อการอุปการะเลี ้ยงดูบุตรผู้เยาว์ ข้อตกลงนี้ขัดต่อความสงบเรียบร้ อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะบิดามารดามีหน้าที่ตามกฏหม ายต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เย าว์และให้การศึกษาตามสมควรแก่บุ ตรในระหว่างที่ยังเป็นผู้เยาว์ และบิดามารดามีหน้าที่ต้องอุปกา ระบุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้วเฉพา ะกรณีบุตรทุพพลภาพและหาเลี้ยงชี พไม่ได้ ดังนั้น หากมาทำสัญญายกเว้นความรับผิดดั งกล่าว เป็นการทำสัญญาที่ขัดความสงบเรี ยบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประ ๔. หากมีข้อตกลงว่าแยกกันอยู่ โดยสามีจะอุปการะเลี้ยงดูภรรยาต ลอดไปเท่าที่ภรรยาไม่ร่วมประเวณ ีกับชายอื่น หากไปร่วมประเวณีกับชายอื่นสามี หมดหน้าที่ต้องอุปการะเลี้ยงดู ข้อตกลงนี้ใช้บังคับได้ ไม่ขัดความสงบเรียบร้อยศีลธรรมอ ันดีงามของประชาชน เพราะการแยกกันอยู่ความเป็นสามี ภรรยายังมีอยู่ เพราะยังไม่ได้จดทะเบียนหย่า ดังนั้น หากภรรยาไปร่วมประเวณีกับชายอื่ น ก็คือการมีชู้ เป็นเหตุฟ้องหย่าได้ และสามีสามารถเรียกค่าทดแทนจากภ รรยาและชายชู้ได้ ดังนั้น ก็ไม่มีความจำเป็นที่ต้องมาอุปก ๕. กรณีตามข้อ ๓. หากไม่ตกลงแยกกันอยู่โดยทำเป็นข ้อตกลงกันเองแล้ว อาจใช้เหตุดังกล่าวร้องต่อศาลเพ ื่อแยกกันอยู่ก็ได้ โดยขอให้ศาลกำหนดค่าอุปการะเลี้ ๖. ข้อตกลงแยกกันอยู่ กฏหมายไม่ได้บังคับว่าต้องทำเป็ นหนังสือ ดังนั้น อาจตกลงด้วยวาจาก็ได้ แต่การตกลงด้วยวาจา มันไม่เหมือนทำเป็นหนังสือหากมี ๗. การแยกกันอยู่โดยมีข้อตกลงกันนั ้น จะมาอ้างเป็นเหตุฟ้องหย่าเพราะท ิ้งร้างกันเกิน ๑ ปีไม่ได้ แต่หากการที่ต้องแยกกันอยู่ เพราะไม่อาจอยู่ร่วมกันฉันสามีภ รรยาได้โดยปกติสุขมาเกิน ๓ ปี หรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งศาลเกิน ๓ ปี ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถฟ้องหย่าไ ๘. การแยกกันอยู่หากไม่ใช่ความผิดอ ีกฝ่าย ฝ่ายที่มีความสามารถอุปการะเลี้ ยงดูอีกฝ่ายที่มีรายได้น้อยกว่า
๑. สามีภรรยาต้องอยู่กินด้วยกันฉันท์สามีภรรยา และต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน

๒. สามีภรรยาที่จดทะเบียนสมรสกัน หากประสงค์แยกกันอยู่โดยมีการทำข้อตกลงเป็นหนังสือขอแยกกันอยู่ เนื่องจากไม่สามารถอยู่ด้วยกันได้โดยปกติสุข หรือการอยู่ร่วมกันจะเป็นอันตรายแก่กายหรือจิตใจ (เช่น สามีชอบทำร้ายร่างกาย หรือภรรยาชอบด่าบรรพบุรุษสามี หรือชอบดูถูกในหน้าที่การงานของสามีที่ไม่ก้าวหน้าชอบพูดเยาะเย้ยว่าไม่ทันเพือน ไม่มีความก้าวหน้า หรือสามีดูถูกภรรยาว่าเรียนมาน้อย อาชีพก็ไม่มี ต้องมาเกาะสามีกิน) หรือทำลายความผาสุกอย่างมาก (เช่น สามีเป็นอิสลามไม่ทานเนื้อสุกร แต่ภรรยาชอบทานเนื้อสุกร หรือสามีมีอาชีพขายหมูต้องฆ่าหมูทุกวัน แต่ภรรยาไม่ทานเนื้อสัตว์ และร้องขอให้สามีประกอบอาชีพอื่น แต่สามีไม่ยอมประกอบอาชีพอื่น) นั้น ข้อตกลงดังกล่าวหากไม่ได้เกิดจากการฉ้อฉล ข่มขู่ หรือสำคัญผิด หรือขัดกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีงามของประชาชนแล้ว ข้อตกลงนี้ย่อมใช้บังคับได้

๓. ดังนั้น หากมีการแยกกันอยู่ระหว่างสามีและภรรรยา โดยมีข้อตกลงว่า ให้สามีหลุดพ้นต่อการอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์ ข้อตกลงนี้ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะบิดามารดามีหน้าที่ตามกฏหมายต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์และให้การศึกษาตามสมควรแก่บุตรในระหว่างที่ยังเป็นผู้เยาว์ และบิดามารดามีหน้าที่ต้องอุปการะบุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้วเฉพาะกรณีบุตรทุพพลภาพและหาเลี้ยงชีพไม่ได้ ดังนั้น หากมาทำสัญญายกเว้นความรับผิดดังกล่าว เป็นการทำสัญญาที่ขัดความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีงามของประชาชนย่อมตกเป็นโมฆะ

๔. หากมีข้อตกลงว่าแยกกันอยู่ โดยสามีจะอุปการะเลี้ยงดูภรรยาตลอดไปเท่าที่ภรรยาไม่ร่วมประเวณีกับชายอื่น หากไปร่วมประเวณีกับชายอื่นสามีหมดหน้าที่ต้องอุปการะเลี้ยงดู ข้อตกลงนี้ใช้บังคับได้ ไม่ขัดความสงบเรียบร้อยศีลธรรมอันดีงามของประชาชน เพราะการแยกกันอยู่ความเป็นสามีภรรยายังมีอยู่ เพราะยังไม่ได้จดทะเบียนหย่า ดังนั้น หากภรรยาไปร่วมประเวณีกับชายอื่น ก็คือการมีชู้ เป็นเหตุฟ้องหย่าได้ และสามีสามารถเรียกค่าทดแทนจากภรรยาและชายชู้ได้ ดังนั้น ก็ไม่มีความจำเป็นที่ต้องมาอุปการะเลี้ยงดูภรรยาอีก

๕. กรณีตามข้อ ๓. หากไม่ตกลงแยกกันอยู่โดยทำเป็นข้อตกลงกันเองแล้ว อาจใช้เหตุดังกล่าวร้องต่อศาลเพื่อแยกกันอยู่ก็ได้ โดยขอให้ศาลกำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูให้

๖. ข้อตกลงแยกกันอยู่ กฏหมายไม่ได้บังคับว่าต้องทำเป็นหนังสือ ดังนั้น อาจตกลงด้วยวาจาก็ได้ แต่การตกลงด้วยวาจา มันไม่เหมือนทำเป็นหนังสือหากมีการฟ้องร้องกันขึ้น

๗. การแยกกันอยู่โดยมีข้อตกลงกันนั้น จะมาอ้างเป็นเหตุฟ้องหย่าเพราะทิ้งร้างกันเกิน ๑ ปีไม่ได้ แต่หากการที่ต้องแยกกันอยู่ เพราะไม่อาจอยู่ร่วมกันฉันสามีภรรยาได้โดยปกติสุขมาเกิน ๓ ปี หรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งศาลเกิน ๓ ปี ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถฟ้องหย่าได้

๘. การแยกกันอยู่หากไม่ใช่ความผิดอีกฝ่าย ฝ่ายที่มีความสามารถอุปการะเลี้ยงดูอีกฝ่ายที่มีรายได้น้อยกว่า หรือไม่มีรายได้ จำต้องอุปการะเลี้ยงดูฝ่ายนั้น
กฎหมายเยาวชนและครอบครัว,ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์