ช่วยสรุปเรื่อง อัลตราซาวด์  ได้ไหม
อัลตราซาวด์ Ultrasonogram อัลตราซาวด์มีประโยชน์และโทษอย่างไร อัลตราซาวด์ต่างจากเอกซเรย์และเอมอาร์ไออย่างไร เมื่อไหร่จึงควรตรวจอัลตราซาวด์ ตรวจส่วนไหนของร่างกายได้บ้าง เตรียมตัวอย่างไรเมื่อจะตรวจอัลตราซาวด์ มีขั้นตอนการตรวจอย่างไร มีข้อห้ามการตรวจอัลตราซาวด์ไหม แพทย์อ่านผลตรวจอัลตราซาวด์อย่างไร การตรวจอัลตราซาวด์บ่อยๆเป็นอะไรไหม เอกซเรย์ การถ่ายภาพเอกซเรย์ X-ray imaging เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ X-ray Computerized Tomography ซีทีสแกน CT-scan เอมอาร์ไอ MRI Magnetic Resonance Imaging ยาแก้แพ้ ยาลดน้ำมูก ยาแอนติฮิสตามีน Antihistamine drug มะเร็ง Cancer วิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปากมดลูก Cervical cancer screening โรคมะเร็งเต้านม Breast cancer screening และโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ Colorectal cancer screening การตรวจภาพรังสีเต้านม แมมโมแกรม Mammogram มะเร็งเต้านม Breast cancer อัลตราซาวด์ Ultrasound หรือ Ultrasound scanning บางท่านออกเสียงเป็นอุลตราซาวด์ หรือบางท่านเรียกว่า โซโนแกรม Ultrasonogram หรือ Ultrasonography หรือ Medi cal ultrasonography หรือ Sonogram หรือ Sonography ได้แก่ การตรวจวินิจฉัยโรคโดยการใช้คลื่นเสียงกำลังสูงสะท้อนให้เกิดภาพ ซึ่งสามารถตรวจเนื้อเยื่ออวัยวะ เซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ ต่างๆทำให้เห็นได้ถึง ความปกติ และความผิดปกติ จึงสามารถช่วยในการวินิจฉัยโรคของแพทย์ได้ แนวความคิดในการนำอัลตราซาวด์มาใช้ทางการแพทย์เริ่มในปี ค.ศ.1940 พ.ศ.2483 โดยนักเคมีชาวอเมริกัน ต่อจากนั้น ในปี ค.ศ.1949 พ.ศ.2492 John J Wild แพทย์ชาวอัง กฤษแต่มาใช้ชีวิตในสหรัฐอเมริกา เป็นบุคคลแรกที่บุกเบิกการนำอัลตราซาวด์มาใช้เพื่อการวิ นิจฉัยโรค โดยครั้งแรกใช้ในการตรวจความหนาของลำไส้ ซึ่งต่อมาท่านผู้นี้ได้รับการยกย่องว่าเป็นบิดาแห่งอัลตราซาวด์ทางการแพทย์ Father of medical ultrasound และในปีค.ศ. 1962 พ.ศ.2505 นายแพทย์ J Holmes วิศวกร W. Wright และ นักดนตรี R. Meyerdirk ทั้งหมดเป็นชาวอเมริกัน ได้ร่วมกันประดิษฐ์เครื่องตรวจอัลตราซาวด์ทางการค้าได้สำเร็จ และสามารถผลิตออกจำหน่ายได้ในปี ค.ศ.1963 พ.ศ.2506 ต่อจากนั้น เครื่องตรวจอัลตราซาวด์ก็ได้พัฒนาอย่างรวดเร็ว และต่อเนื่อง จนเป็นเครื่องที่ให้ประสิทธิภาพการตรวจอย่างสูงเช่นในปัจจุบัน จนสามารถตรวจให้ภาพได้ตั้งแต่ 2 มิติ ไปจนถึง 4 มิติ ภาพ 3 มิติที่มีการเคลื่อนไหวได้ตามความจริง และยังจะพัฒนาต่อไปอีก เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการวินิจฉัยโรคเฉพาะ เจาะจงในแต่ละเนื้อเยื่ออวัยวะ อัลตราซาวด์ เป็นคลื่นเสียง ซึ่งมีความถี่สูงกว่าหูมนุษย์จะได้ยิน โดยคลื่นเสียงที่นำมาใช้ในการวินิจฉัยโรค จะมีความถี่ตั้งแต่ 20 KiloHertz KHzหน่วยของคลื่นเสียง ขึ้นไป ซึ่งคลื่นเสียงนี้ในทางการแพทย์นำมาใช้ทั้งในการวินิจฉัยและในการรักษาโรค เช่น ในหน่วยงานของเวชศาสตร์ฟื้นฟูกายภาพบำบัด แต่ในที่นี้ จะกล่าวถึงเฉพาะในส่วนของการวินิจฉัยโรคเท่านั้น แพทย์ที่นำอัลตราซาวด์มาใช้เพื่อการตรวจโรค เป็นแพทย์ในหลายสาขา ที่ใช้วินิจฉัย โรคทั่วไป คือ แพทย์ในสาขารังสีวิทยา นอกจากนั้นที่ใช้บ่อย คือ แพทย์โรคหัวใจ ที่ใช้อัลตราซาวด์วินิจฉัยโรคทางหัวใจ ที่เราเรียกว่า เอคโค Echocardiogram หรือ Echocardiography และสูตินรีแพทย์ ที่ใช้เพื่อการวินิจฉัยโรคของทารกในครรภ์ และโรคต่างๆของสตรี อัลตราซาวด์ทำให้เกิดภาพได้ อัลตราซาวด์มีประโยชน์และโทษอย่างไร อัลตราซาวด์มีประโยชน์และโทษ ดังนี้ ก. อัลตราซาวด์เป็นเครื่องตรวจโรคที่มีประโยชน์มาก กล่าวคือ สามารถตรวจเนื้อเยื่ออวัยวะ เซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ ได้ทุกเนื้อเยื่ออวัยวะ เช่นเดียวกับ การเอกซเรย์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอ MRIMagnetic resonance imaging ทั้งนี้ ถึงแม้ความละเอียดชัดเจนของภาพจากอัลตราซาวด์จะด้อยกว่าภาพจากเอกซ เรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอ แต่ด้วยเทคโนโลยีที่ไม่สูงมาก ทำให้การตรวจด้วยอัลตราซาวด์มีค่าใช้จ่ายถูกกว่าการตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอมาก ซึ่งองค์การอนามัยโลกได้กล่าวว่า ในประเทศที่กำลังพัฒนา การตรวจวินิจฉัยโรคจากประวัติอาการของผู้ ป่วย การตรวจร่างกาย การตรวจทางห้องปฏิบัติการ ร่วมกับการเอกซเรย์ธรรมดา และหรืออัลตราซาวด์ ก็สามารถชดเชยการตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และหรือเอมอาร์ไอได้ถึง 2 ใน 3 ของผู้ป่วย อัลตราซาวด์มีผลข้างเคียงจากการตรวจน้อยกว่า เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอมาก เพราะไม่ใช่รังสีเอกซ์ รังสีจากการตรวจโรค คลื่นแม่เหล็ก หรือคลื่นวิทยุ และไม่มีการฉีดสี สารที่ใช้ฉีดเข้าหลอดเลือดเพื่อช่วยทำให้ภาพจากการตรวจชัดเจนขึ้น ดังนั้นจึงสามารถตรวจในหญิงตั้งครรภ์ ในเด็กทารก และในการตรวจซ้ำๆได้บ่อยกว่าจากเอกซเรย์คอมพิวเตอร์และจากเอมอาร์ไอ อัลตราซาวด์ ถึงแม้ให้ภาพในการวินิจฉัยได้ไม่ชัดเจนเท่าเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอ แต่ก็ไม่ได้ด้อยกว่ามากนัก แต่ปลอดภัยกว่าจากปัจจัยต่างๆดังได้กล่าวแล้ว และค่าใช้จ่ายในการตรวจก็ยังถูกกว่ามาก รวมทั้งให้ผลตรวจที่รวดเร็วกว่า จึงเหมาะที่จะใช้เป็นการตรวจในโรคที่ไม่ซับซ้อน ในการตรวจเบื้องต้น ในการตรวจคัดกรอง Screening และในการตรวจเพื่อติดตามโรคและติดตามผลจากการรักษา อัลตราซาวด์ สามารถตรวจภาพและแสดงภาพเคลื่อนไหวในการทำงานของเนื้อ เยื่ออวัยวะนั้นๆให้แพทย์เห็นได้ตามความเป็นจริงในขณะตรวจ ในขณะที่ภาพจากเอกซเรย์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอจะให้ภาพนิ่ง ดังนั้นบางสถานการณ์ การตรวจด้วยอัลตราซาวด์จึงให้ประโยชน์มากกว่าการตรวจด้วยเอกซเรย์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือเอมอาร์ไอ เช่น การตรวจภาพการเต้น บีบตัวของหัวใจ หรือตรวจการไหลเวียนของเลือดในหลอดเลือดต่างๆ เป็นต้น อัลตราซาวด์เป็นคลื่นเสียง ซึ่งในระดับความถี่นี้ รวมทั้งในระยะเวลาที่ใช้ตรวจสั้น ๆ ประมาณ 15-30 นาที ขึ้นกับอวัยวะที่ต้องการตรวจ ยังไม่มีรายงานถึงโทษ หรือผลข้าง เคียงของอัลตราซาวด์ทั้งต่อทารกในครรภ์และในผู้ป่วยอื่นๆ นอกจากนั้น คลื่นเสียงไม่ใช่สนาม แม่เหล็ก ไม่ใช่คลื่นวิทยุ เช่นในเอมอาร์ไอ และที่สำคัญไม่ใช่รังสีเอกซ์ รังสีจากการตรวจโรค เหมือนในเอกซเรย์ธรรมดาและเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ จึงไม่มีผลต่อการกลายพันธุ์ของเซลล์เป็นเซลล์มะเร็ง หรือก่อความพิการต่อทารกในครรภ์ จึงสามารถใช้ตรวจในหญิงตั้งครรภ์ ทารกในครรภ์ และในเด็กได้ปลอดภัยกว่า อัลตราซาวด์ไม่มีการฉีดสีเข้าหลอดเลือดในการตรวจเหมือนเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือในเอมอาร์ไอ จึงไม่เสี่ยงต่อผลข้างเคียงที่อาจก่อให้เกิดโรคไตเรื้อรังจากสีที่ฉีด เครื่องตรวจอัลตราซาวด์มีขนาดเล็ก เคลื่อนย้ายได้ง่าย และเนื่องจากไม่ใช่รังสีเอกซ์ คลื่นแม่เหล็ก หรือคลื่นวิทยุ จึงสามารถนำไปใช้ได้ทุกสถานที่ ไม่จำเป็นต้องมีห้อง หรือ เครื่องป้องกันรังสี หรือสนามแม่เหล็กพิเศษ สามารถตรวจข้างเตียงผู้ป่วยได้เลย ข.โทษของอัลตราซาวด์ ตั้งแต่มีการนำอัลตราซาวด์มาใช้ในการตรวจโรคทางการแพทย์จนถึงปัจจุบัน ยังไม่มีรายงานถึงผลข้างเคียงที่พิสูจน์ได้ว่า เกิดจากการตรวจด้วยอัลตราซาวด์ ยกเว้นในบางคนเป็นส่วนน้อยมากที่แพ้น้ำยาเจล Gel ที่ใช้ทาผิวหนังในตำแหน่งตรวจโรค ก่อ ให้เกิดผื่นคันได้ ซึ่งมักหายได้เอง หรือทายาแก้แพ้ เช่น ยาแอนติฮีสตามีน Antihistamine อาการจะหายได้ภายใน 2-3 วัน อย่างไรก็ตาม การศึกษาในสัตว์ทดลอง พบว่า การใช้อัลตราซาวด์บ่อยๆ อาจก่อให้เกิดการเสียหายต่อเซลล์สมองในหนูทดลอง และอาจก่อให้เซลล์เกิดความร้อนมากจนถึงขั้นเกิดเป็นฟองอากาศ หรือเกิดช่องว่างขึ้นในเซลล์ ก่อให้เซลล์บาดเจ็บได้ ดังนั้นทางการแพทย์ จึงยังกังวลในเรื่องนี้ โดยเฉพาะการใช้อัลตราซาวด์ตรวจทารกในครรภ์โดยไม่มีข้อบ่งชี้ทางการ แพทย์ ทางการแพทย์จึงแนะนำตรงกันว่า การตรวจทารกในครรภ์ ควรคำนึงถึงข้อบ่งชี้ทางการ แพทย์เสมอ โดยให้ใช้อัลตราซาวด์เฉพาะที่จะเกิดประโยชน์ต่อทารกและมารดา ให้ใช้หลักสากลในการตรวจโรคด้วย รังสี คลื่นแสง คลื่นเสียงต่างๆ กล่าวคือ ให้ใช้ให้น้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้และต้องมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ในการใช้เสมอ ซึ่งเรียกกติกานี้ว่า อะลารา ALARA As Low As Reasonably Achievable อัลตราซาวด์ต่างจากเอกซเรย์และเอมอาร์ไออย่างไร อัลตราซาวด์เป็นคลื่นเสียง จึงต่างจากเอกซเรย์ทุกชนิดที่เป็นรังสีประเภทไอออนไนซ์ รังสีจากการตรวจโรค และต่างจากเอมอาร์ไอที่เป็นคลื่นแม่เหล็ก และคลื่นวิทยุ ซึ่งส่งผลให้ อัลตราซาวด์มีข้อจำกัดในการตรวจโรคน้อยกว่าทั้ง 2 วิธี ดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ ประโยชน์และโทษ เมื่อไหร่จึงควรตรวจอัลตราซาวด์ ตรวจส่วนไหนของร่างกายได้บ้าง อัลตราซาวด์ สามารถใช้ตรวจภาพเนื้อเยื่ออวัยวะ เซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ ต่างๆได้เกือบทุกเนื้อเยื่ออวัยวะ ยกเว้นในอวัยวะที่มีอากาศอยู่มาก เช่น ปอด และลำไส้ ในกระดูก และในคนอ้วนโรคอ้วน เนื่องจากเนื้อเยื่ออวัยวะดังกล่าวให้การสะท้อนเสียงได้ไม่ดี ภาพที่เกิดขึ้นจึงอ่านยาก โอกาสอ่านแปลผลผิดพลาดจึงสูงขึ้น ตัวอย่างเนื้อเยื่ออวัยวะที่สามารถตรวจภาพได้ด้วยอัลตราซาวด์อย่างมีประสิทธิภาพ คือ ตา ต่อมไทรอยด์ หัวใจ หลอดเลือด ตับ ถุงน้ำดี ม้าม ตับอ่อน ไต กระเพาะปัสสาวะ มดลูก รังไข่ อัณฑะ และเต้านม เตรียมตัวอย่างไรเมื่อจะตรวจอัลตราซาวด์ มีขั้นตอนการตรวจอย่างไร การตรวจอัลตราซาวด์ โดยทั่วไปมักเป็นการนัดตรวจเมื่อเป็นการตรวจจากแผนกรังสีวินิจ ฉัย แต่ถ้าเป็นการตรวจโดยแพทย์เฉพาะทางอื่นๆ เช่น สูติแพทย์ ขึ้นกับคำแนะนำของแพทย์ท่านนั้นๆ ภายหลังการพบเจ้าหน้าที่เพื่อการนัดหมายการตรวจ ผู้ป่วยจะได้รับคำแนะนำและเอก สารแนะนำในการเตรียมตัว ซึ่งจะแตกต่างกันในแต่ละเนื้อเยื่ออวัยวะ เซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ ที่ต้องการตรวจ บางอวัยวะมีการงดอาหารและน้ำดื่ม บางอวัยวะต้องดื่มน้ำมากๆล่วงหน้าก่อนตรวจ บางอวัยวะไม่จำเป็นต้องมีการเตรียมตัวเป็นพิเศษ ทั้งนี้เพราะที่ตั้งของเนื้อเยื่ออวัยวะต่างๆไม่เหมือนกัน วิธีการเตรียมตัวดังกล่าว จะช่วยการตรวจให้มีประสิทธิภาพในการเห็นภาพเนื้อเยื่ออวัยวะนั้นๆชัดเจนขึ้น และเช่นเดียวกับการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือเอมอาร์ไอ ผู้ป่วยควรต้องอ่านเอกสารแนะนำการปฏิบัติตัวในวันตรวจให้เข้าใจในวันนัดหมาย ก่อนออกจากแผนกรังสีวินิจฉัย เมื่อไม่เข้าใจต้องสอบถามเจ้าหน้าที่จนเข้าใจ เพราะการถามแพทย์พยาบาลหน่วยงานอื่นจะตอบคำถามไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องเฉพาะทาง ในวันตรวจ ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำจากเอกสารแนะนำ มาถึงแผนกตรวจก่อนเวลานัดประ มาณ 30 นาทีเพื่อขั้นตอนทางเอกสาร หลังจากนั้น เปลี่ยนเครื่องแต่งตัวเป็นของโรงพยาบาล ดังนั้นผู้ป่วยจึงควรสวมใส่เสื้อผ้า รองเท้า ที่ถอดใส่ได้ง่าย การตรวจอัลตราซาวด์จะให้การตรวจโดยแพทย์ ผู้ป่วยจะนอนหงายสบายๆบนเตียง ไม่มีการฉีดสี แพทย์จะทาผิวหนังในบริเวณที่ตรวจด้วยยาเจล Gel เย็นๆเหมือนยาเจลทั่วไป เพื่อช่วยการถ่ายทอดคลื่นเสียงจากเครื่องตรวจ ผ่านผิวหนังได้ดีขึ้น ในขณะตรวจแพทย์จะกดหัวเครื่องตรวจบนผิวหนังร่างกายส่วนที่จะตรวจเบาๆ เคลื่อนไปจนทั่วเนื้อเยื่ออวัยวะที่ตรวจ โดยแพทย์และผู้ป่วยจะมองเห็นภาพเนื้อเยื่ออวัยวะจากการตรวจบนจอคอมพิวเตอร์ไปพร้อมๆกัน การตรวจจะใช้เวลาประมาณ 15-45 นาที ขึ้นกับขนาด และตำแหน่งเนื้อเยื่ออวัยวะที่ต้องการตรวจ เมื่อตรวจเสร็จ แพทย์จะเช็ดยาเจลออกจากตัวผู้ป่วย ผู้ป่วยลุกขึ้น เปลี่ยนเสื้อผ้า เป็นอันตรวจเสร็จ พบเจ้าหน้าที่รังสี เพื่อนัดหมายการมารับผล หลังจากนั้นกลับไปทำงานและใช้ชีวิตได้ตามปกติ คลุกคลีได้กับทุกคนรวมทั้งหญิงตั้งครรภ์ โดยทั่วไป ในโรงพยาบาลเอกชน การตรวจด้วยอัลตราซาวด์สามารถทราบผลได้ภายในระยะเวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง แต่ในโรงพยาบาลรัฐบาลที่มีผู้ป่วยหนาแน่น อาจทราบผลในระ ยะเวลาประมาณ 3 วันขึ้นไป ซึ่งโดยทั่วไปแพทย์มักนัดผู้ป่วยฟังผลในวันที่แพทย์เจ้าของไข้ที่ดูแลผู้ป่วยนัดตรวจ มีข้อห้ามการตรวจอัลตราซาวด์ไหม ปัจจุบันยังไม่มีข้อห้ามในการตรวจอัลตราซาวด์ ยกเว้นข้อจำกัดต่างๆดังกล่าวแล้วในหัว ข้อประโยชน์และโทษ และหัวข้อเมื่อไหร่ควรตรวจอัลตราซาวด์ แต่อย่างไรก็ตาม องค์กรแพทย์ต่างๆขอให้ใช้หลัก ALARA เสมอ โดยเฉพาะในการตรวจทารกในครรภ์ แพทย์อ่านผลตรวจอัลตราซาวด์อย่างไร แพทย์ผู้อ่านแปลผลตรวจจากอัลตราซาวด์ จะได้รับการฝึกฝนเพิ่มเติมเฉพาะทางถึงวิธีตรวจวินิจฉัยด้วยอัลตราซาวด์หลังจากจบแพทยศาสตร์บัณฑิตแล้ว อย่างไรก็ตามเช่นเดียวกับการตรวจโรคทุกชนิด การตรวจภาพเนื้อเยื่ออวัยวะ เซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ ด้วยเทคนิคต่างๆซึ่งรวมทั้งอัลตราซาวด์ ให้ผลผิดพลาดได้ด้วยข้อจำกัดทางเทคนิคประมาณ 10-15 โดยเป็นความผิดพลาดในลักษณะที่อาจมีโรคแต่ตรวจไม่พบ หรืออาจไม่มีโรคแต่ให้ภาพว่าน่ามีโรค ดังนั้นในการวินิจฉัยโรค แพทย์จึงใช้ข้อมูลจากหลายแหล่งร่วมกัน ไม่ได้ใช้จากวิธีใดวิธีหนึ่งเพียงวิธีเดียว ที่สำคัญ คือจาก อาการผู้ป่วย การตรวจร่างกาย การตรวจทางห้องปฏิบัติการ การตรวจภาพของเนื้อเยื่ออวัยวะนั้นๆ เช่น จากอัลตราซาวด์ และอาจจำเป็นต้องมี การตรวจทางพยาธิวิทยา และหรือการตรวจทางเซลล์วิทยา ร่วมอีกด้วย การตรวจอัลตราซาวด์บ่อยๆเป็นอะไรไหม ดังได้กล่าวแล้วว่า เมื่อเป็นการตรวจอัลตราซาวด์ตามข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ ยังไม่มีราย งานที่ยืนยันได้ 100 ว่า มีผลข้างเคียงเกิดกับผู้ป่วยจากการตรวจอัลตราซาวด์ ดังนั้นการตรวจด้วยอัลตราซาวด์ จึงสามารถตรวจซ้ำได้เสมอ และได้บ่อยตามดุลพินิจของแพทย์
อัลตราซาวด์ การตรวจวินิจฉัยโรคโดยการใช้คลื่นเสียงกำลังสูงสะท้อนให้เกิดภาพ ซึ่งสามารถตรวจเนื้อเยื่ออวัยวะ เซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ ต่างๆทำให้เห็นได้ถึง ความปกติ และความผิดปกติ จึงสามารถช่วยในการวินิจฉัยโรคของแพทย์ได้ 

 อัลตราซาวด์ก็ได้พัฒนาอย่างรวดเร็ว และต่อเนื่อง จนเป็นเครื่องที่ให้ประสิทธิภาพการตรวจอย่างสูงจนสามารถตรวจให้ภาพได้ตั้งแต่ 2 มิติ ไปจนถึง 4 มิติ ภาพ 3 มิติที่มีการเคลื่อนไหวได้ตามความจริง และยังจะพัฒนาต่อไปอีก เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการวินิจฉัยโรคเฉพาะ เจาะจงในแต่ละเนื้อเยื่ออวัยวะ 

อัลตราซาวด์ เป็นคลื่นเสียง ซึ่งมีความถี่สูงกว่าหูมนุษย์จะได้ยิน  ซึ่งคลื่นเสียงนี้ในทางการแพทย์นำมาใช้ทั้งในการวินิจฉัยและในการรักษาโรค เช่น ในหน่วยงานของเวชศาสตร์ฟื้นฟูกายภาพบำบัด แต่ในที่นี้ จะกล่าวถึงเฉพาะในส่วนของการวินิจฉัยโรคเท่านั้น แพทย์ที่นำอัลตราซาวด์มาใช้เพื่อการตรวจโรค เป็นแพทย์ในหลายสาขา ที่ใช้วินิจฉัย โรคทั่วไป คือ แพทย์ในสาขารังสีวิทยา นอกจากนั้นที่ใช้บ่อย คือ แพทย์โรคหัวใจ ที่ใช้อัลตราซาวด์วินิจฉัยโรคทางหัวใจ ที่เราเรียกว่า เอคโค Echocardiogram หรือ Echocardiography และสูตินรีแพทย์ ที่ใช้เพื่อการวินิจฉัยโรคของทารกในครรภ์ และโรคต่างๆของสตรี อัลตราซาวด์ทำให้เกิดภาพได้ ประโยชน์สามารถตรวจเนื้อเยื่ออวัยวะ เซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ ได้ทุกเนื้อเยื่ออวัยวะ เช่นเดียวกับ การเอกซเรย์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอ MRIMagnetic resonance imaging 

 ถึงแม้ความละเอียดชัดเจนของภาพจากอัลตราซาวด์จะด้อยกว่าภาพจากเอกซ เรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอ แต่ด้วยเทคโนโลยีที่ไม่สูงมาก ทำให้การตรวจด้วยอัลตราซาวด์มีค่าใช้จ่ายถูกกว่าการตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอมาก 

ซึ่งองค์การอนามัยโลกได้กล่าวว่า ในประเทศที่กำลังพัฒนา การตรวจวินิจฉัยโรคจากประวัติอาการของผู้ป่วย การตรวจร่างกาย การตรวจทางห้องปฏิบัติการ ร่วมกับการเอกซเรย์ธรรมดา และหรืออัลตราซาวด์ ก็สามารถชดเชยการตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และหรือเอมอาร์ไอได้ถึง 2 ใน 3 ของผู้ป่วย อัลตราซาวด์มีผลข้างเคียงจากการตรวจน้อยกว่า เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอมาก เพราะไม่ใช่รังสีเอกซ์ รังสีจากการตรวจโรค คลื่นแม่เหล็ก หรือคลื่นวิทยุ และไม่มีการฉีดสี สารที่ใช้ฉีดเข้าหลอดเลือดเพื่อช่วยทำให้ภาพจากการตรวจชัดเจนขึ้น ดังนั้นจึงสามารถตรวจในหญิงตั้งครรภ์ ในเด็กทารก และในการตรวจซ้ำๆได้บ่อยกว่าจากเอกซเรย์คอมพิวเตอร์และจากเอมอาร์ไอ 

อัลตราซาวด์ ถึงแม้ให้ภาพในการวินิจฉัยได้ไม่ชัดเจนเท่าเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และเอมอาร์ไอ แต่ก็ไม่ได้ด้อยกว่ามากนัก แต่ปลอดภัยกว่าจากปัจจัยต่างๆดังได้กล่าวแล้ว และค่าใช้จ่ายในการตรวจก็ยังถูกกว่ามาก การตรวจด้วยอัลตราซาวด์จึงให้ประโยชน์มากกว่าการตรวจด้วยเอกซเรย์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือเอมอาร์ไอ เช่น การตรวจภาพการเต้น บีบตัวของหัวใจ หรือตรวจการไหลเวียนของเลือดในหลอดเลือดต่างๆ เป็นต้น 

อัลตราซาวด์เป็นคลื่นเสียง ซึ่งในระดับความถี่นี้ รวมทั้งในระยะเวลาที่ใช้ตรวจสั้น ๆ ประมาณ 15-30 นาที ขึ้นกับอวัยวะที่ต้องการตรวจ ยังไม่มีรายงานถึงโทษ หรือผลข้าง เคียงของอัลตราซาวด์ทั้งต่อทารกในครรภ์และในผู้ป่วยอื่นๆ นอกจากนั้น คลื่นเสียงไม่ใช่สนาม แม่เหล็ก ไม่ใช่คลื่นวิทยุ เช่นในเอมอาร์ไอ และที่สำคัญไม่ใช่รังสีเอกซ์ รังสีจากการตรวจโรค เหมือนในเอกซเรย์ธรรมดาและเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ จึงไม่มีผลต่อการกลายพันธุ์ของเซลล์เป็นเซลล์มะเร็ง หรือก่อความพิการต่อทารกในครรภ์ จึงสามารถใช้ตรวจในหญิงตั้งครรภ์ ทารกในครรภ์ และในเด็กได้ปลอดภัยกว่า 

อัลตราซาวด์ไม่มีการฉีดสีเข้าหลอดเลือดในการตรวจเหมือนเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือในเอมอาร์ไอ จึงไม่เสี่ยงต่อผลข้างเคียงที่อาจก่อให้เกิดโรคไตเรื้อรังจากสีที่ฉีด เครื่องตรวจอัลตราซาวด์มีขนาดเล็ก เคลื่อนย้ายได้ง่าย และเนื่องจากไม่ใช่รังสีเอกซ์ คลื่นแม่เหล็ก หรือคลื่นวิทยุ จึงสามารถนำไปใช้ได้ทุกสถานที่ ไม่จำเป็นต้องมีห้อง หรือ เครื่องป้องกันรังสี
รังสีวิทยา (รังสีวิทยา) - Radiology,อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine