จงสรุปบทความเรื่อง กะเพรา ให้หน่อย
กะเพรา กะเพรา พืชที่มีฐานะแตกต่างกันใน 2 วัฒนธรรม ในประเทศไทย คนไทยรู้จักกะเพรามานานแล้วเช่น หนังสืออักขราภิธานศรับท์ ของหมอปรัดเล พศ2416 คือเมื่อ 124ปีมาแล้วเขียนถึงกะเพราว่า กะเพรา ผักอย่างหนึ่งต้นเล็กๆ ใบกลิ่นหอม ใช้แกงกินบ้าง ทำยาบ้าง นั่นคือกะเพราในวัฒนธรรมไทย ซึ่งในปัจจุบันฐานะของกะเพราก็ไม่ต่างไปจากเดิม คือเป็นพืชซึ่งใช้เป็นอาหารและยาได้เช่นเดียวกับผักพื้นบ้านอีกหลายชนิด ไม่มีความพิเศษแต่อย่างใด แต่เมื่อไปดูฐานะของกะเพราในสังคมชาวฮินดู เช่นที่อินเดียและเนปาลแล้ว เราจะพบว่ากะเพรามิใช่พืชธรรมดาอีกต่อไป หากแต่กลายเป็นพืชศักดิ์สิทธิ์อันเป็นที่เคารพบูชาอย่างสูงยิ่ง ยากจะหาพืชชนิดอื่นมาเทียบเคียงได้เลยทีเดียว ชาวฮินดูที่นับถือพระวิษณุนารายณ์ เชื่อว่า กะเพราคือพระนางลักษมี ซึ่งเป็นชายาของพระวิษณุที่ครั้งหนึ่งเคยอวตารลงมาเป็นนางสีดาชายาของพระราม ซึ่งเป็นอวตารของพระวิษณุนารายณ์นั่นเอง เมื่อเชื่อว่ากะเพราคือพระนางลักษมี ผู้ที่นับถือบูชาพระวิษณุจึงนับถือบูชากะเพราไปด้วย ทุกบ้านจะปลูกกะเพราเอาไว้ทำพิธีกรรมต่างๆ ประกอบอาหาร ทำยา นอกจากนั้นยังเชื่อว่ากะเพรามีฤทธิ์อำนาจป้องกันภูตผีหรือสิ่งเลวร้ายมิให้มากล้ำกรายบ้านเรือนและผู้ที่อาศัยอยู่ในบริเวณบ้านนั้นด้วย กะเพรา ข้อมูลทางธรรมชาติบางอย่าง ในทางพฤกษศาสตร์ กะเพราเป็นพืชอยู่ในวงศ์ Labiatae มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ocimum sanctum Linn เป็นพืชจำพวกพุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 3-4 ฟุต ต้นอ่อนและกิ่งอ่อนมีขนปกคลุม กิ่งและแขนงเป็นรูปสี่เหลี่ยม มีกิ่งก้านมาก ใบรูปไข่ยาวปลายแหลม ยาว 2-4 เซนติเมตร ใบมีกลิ่นหอมเพราะมีน้ำมันหอมระเหยอยู่มาก ดอกตั้งขึ้นเป็นช่อยาวประมาณ 5-14 เซนติเมตร บนช่อมีดอกเรียงเป็นชั้นๆคล้ายฉัตร ดอกขนาดเล็กสีชมพูอมม่วง ช่อดอกชั้นล่างจะบานก่อนชั้นบน กะเพราแบ่งออกเป็น 2 พันธุ์คือกะเพราขาว มีกิ่งและใบสีเขียว กับกะเพราแดงหรือกะเพราดำ มีใบและลำต้นสีแดงหรือม่วงเข้ม เชื่อกันว่ากะเพราะแดงดำมีรสชาติแรงกว่ากะเพราขาว จึงนิยมนำไปใช้ทำยามากกว่านำมาประกอบอาหาร ส่วนกะเพราขาวนิยมใช้ปรุงอาหาร ในขณะเดียวกันก็ใช้ทำยาด้วย กะเพราเป็นพืชที่ปลูกง่ายที่สุดชนิดหนึ่ง เพียงแต่โรยเล็ดลงบนพื้นดินแล้วรดน้ำพอชุ่มชื้น กะเพราก็จะงอกงามได้ดี เท่าที่ผู้เขียนเคยเดินทางไปหลายแห่งพบว่ากะเพราสามารถขึ้นเองได้ตามสองข้างทางขอบถนนในชนบทของหลายประเทศเช่นเดียวกับวัชพืชอื่นๆ ยากจะหาพืชชนิดใดทนทานเท่า ดังนั้นหากท่านผู้อ่านจะปลูกกะเพราเอาไว้ในบ้านจึงเป็นสิ่งที่ทำได้แน่นอน ไม่ว่าจะปลูกในสวนครัวหลังบ้านหรือในกระถางก็ตาม อาหาร กะเพราในฐานะผักและอาหาร เนื่องจากกะเพรามีกลิ่นหอมฉุนและรสเผ็ดร้อน ชาวไทยจึงไม่นิยมกินกะเพราโดยตรงเหมือนผักชนิดอื่นๆ แต่นิยมนำไปเป็นเครื่องปรุงรสชาติและกลิ่นในการประกอบอาหารต่างๆ ตัวอย่างเช่น คนไทยส่วนใหญ่เมื่อนึกถึงกะเพรา ก็มักจะนึกถึงเมนูหรือรายการอาหารยอดนิยมจากกะเพรา นั่นคือ ผัดกะเพรา หมู ไก่ เครื่องใน ฯลฯ อาหารจานเดียวของคนไทยในเมือง ต้องมีข้าวราดด้วยผัดกะเพราร่วมอยู่ในรายการยอดนิยมอย่างหนึ่งเป็นแน่ ผู้อ่านหลายท่านคงจำกลิ่นผัดกะเพราที่ทั้งหอมทั้งฉุนตลบอบอวลไปทั่วทั้งร้านและบริเวณใกล้เคียงจนทำให้เกิดเสียงไอจามดังระงมได้เป็นแน่ กะเพรามีกลิ่นและรสที่รุนแรงเฉพาะตัว จึงมักนิยมใช้ดับกลิ่นคาวในตำรับอาหารไทย เช่น ผัดกบ ผัดปลาไหลผัดขี้เมา ผัดเนื้อ ผัดเป็ด ผัดหมู ฯลฯ พล่าปลาดุก พล่าแย้ ฯลฯ นอกจากนั้นเป็นจำพวกแกงต่างๆ เช่น แกงเลียงใบกะเพรา สำหรับมารดากินหลังคลอดใหม่ๆ เพื่อขับลมบำรุงธาตุให้ปกติ เป็นยาขับน้ำนม นอกจากนี้ยังมีแกงป่า แกงเขียวหวาน แกงคั่ว แกงเผ็ดหนูนา แกงส้มมะเขือขื่น แกงเผ็ดปลากระเบนย่าง แกงนอกหม้อหอยแมลงภู่ แกงเจ้าลาวปลาร้า ฯลฯ นอกจากนี้กะเพรายังใช้ปรุงต้มส้มน้ำพริก หรือนำใบกะเพราไปทอดจนกรอบแล้วนำมาโรยหน้าอาหารอื่นได้ด้วย สมุนไพร กะเพราเป็นพืชที่จัดเป็นสมุนไพรได้อย่างเต็มตัวชนิดหนึ่ง เพราะมีสรรพคุณรักษาโรคได้หลายชนิด ทั้งตำราไทยและต่างประเทศต่างก็ระบุความเป็นสมุนไพรรักษาโรคได้ของกะเพราเอาไว้หลายด้านเช่น ตำราสมุนไพรไทย บรรยายสรรพคุณด้านยาของกะเพราเอาไว้ว่า รสฉุนปร่า ร้อน ขับลม แก้ซาง แก้ท้องขึ้น ปวดท้อง บำรุงธาตุ แก้จุกเสียดในท้อง ช่วยย่อยอาหาร ในตำราสมุนไพรไทย แบ่งสมุนไพรเป็นจำพวกต่างๆ รวมทั้งพิกัดอีกมากมาย ในจุลพิกัดซึ่งมีสมุนไพรกลุ่มละ 2 ชนิดนั้นระบุถึงกลุ่มที่เรียกว่า กะเพราทั้ง 2 หมายถึงกะเพราขาวและกะเพราแดง ส่วนที่เรียกว่า กะเพราทั้ง 5 หมายถึงส่วนราก ต้น ใบ ดอก และผล ของกะเพรา ซึ่งใช้ด้วยกันทั้งหมดในตำรานั้น ในตำรับยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณ ซึ่งมีอยู่ 16 ตำรับนั้น มีอยู่ตำรับหนึ่งชื่อว่า ยาประสะกะเพรา หมายถึงมีกะเพราเป็นส่วนผสมอยู่ครึ่งหนึ่งโดยน้ำหนัก ยาประสะกะเพรานี้ แก้ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ ปวดท้อง แน่นท้อง อันเป็นสรรพคุณหลักของกะเพรานั่นเอง นอกจากนี้กะเพรายังเป็นส่วนประกอบสำคัญของยาอีกมากมาย เช่น ยารักษาตานขโมยสำหรับเด็ก ยาแก้ทรางเด็ก และยากินให้มีน้ำนมสำหรับมารดา เป็นต้น ในต่างประเทศมีการใช้กะเพราเป็นยารักษาโรคอย่างกว้างขวางยิ่งกว่าในประเทศไทยเสียอีก โดยเฉพาะในอินเดียถือว่ากะเพราใช้รักษาโรคได้ทุกโรคเลยทีเดียว ผู้เขียนซื้อตำราเล่มหนึ่งมาจากอินเดีย เป็นเรื่องยาจากกะเพราทั้งเล่มอ่านได้เพียงบางส่วนเท่านั้น พบว่าคนอินเดียมีความรู้ในการใช้กะเพราเป็นยาอย่างลึกซึ้งและมากมายจริงๆ สมกับที่เคารพบูชากะเพรามาหลายพันปี สรรพคุณด้านต่างๆที่บรรยายอยู่ในหนังสือเล่มนั้นคงไม่สามารถนำมาถ่ายทอดในคอลัมน์นี้ได้ เพราะผู้เขียนเองไม่มีเนื้อที่เหลือพอ คงต้องผลัดไปในโอกาสหน้า ประโยชน์ด้านอื่นๆ สรรพคุณที่น่าสนใจอย่างอื่นของกะเพราก็คือ น้ำมันหอมที่กลั่นได้จากใบกะเพรานั้นใช้ฆ่าเชื้อโรคก็ได้ ใช้ไล่แมลงก็ได้ เช่น ทากันยุงได้นาน 2 ชั่วโมง หรือใช้หยดลงในน้ำสำหรับอาบก็ทำให้สดชื่น หายเครียด ฯลฯ
กะเพรา ในประเทศไทย รู้จักมานานแล้ว หนังสืออักขราภิธานศรับท์ ของหมอปรัดเล พ.ศ. 2416 เขียนถึงกะเพราว่าผักอย่างหนึ่งต้นเล็กๆ ใบกลิ่นหอม ใช้แกง ทำยา ซึ่งในปัจจุบันกะเพราคือพืชซึ่งใช้เป็นอาหารและยา เหมือนผักพื้นบ้านทั่วไปไม่มีความพิเศษอะไร แต่สำหรับชาวฮินดูเช่นที่อินเดียและเนปาล กะเพรากลายเป็นพืชศักดิ์สิทธิ์อันเป็นที่เคารพบูชาอย่างยิ่ง 

ชาวฮินดูที่นับถือพระวิษณุนารายณ์ เชื่อว่า กะเพราคือพระนางลักษมี ชายาพระวิษณุที่ครั้งหนึ่งเคยอวตารลงมาเป็นนางสีดาชายาพระราม เมื่อเชื่อว่ากะเพราคือพระนางลักษมี ผู้ที่นับถือบูชาพระวิษณุจึงนับถือบูชากะเพราไปด้วย ทุกบ้านจะปลูกกะเพราเอาไว้ทำพิธีกรรมต่างๆ ประกอบอาหาร ทำยา นอกจากนั้นยังเชื่อว่ากะเพรามีฤทธิ์อำนาจป้องกันภูตผีหรือสิ่งเลวร้ายมิให้มากล้ำกรายบ้านเรือนและผู้ที่อาศัยอยู่ในบริเวณบ้าน 

ทางพฤกษศาสตร์ กะเพราเป็นพืชอยู่ในวงศ์ Labiatae มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ocimum sanctum Linn เป็นพุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 3-4 ฟุต ต้นอ่อนและกิ่งอ่อนมีขนปกคลุม มีกิ่งก้านมาก ใบรูปไข่ยาวปลายแหลม ยาว 2-4 เซนติเมตร มีกลิ่นหอมเพราะมีน้ำมันหอมระเหยอยู่ ดอกตั้งขึ้นเป็นช่อยาวประมาณ 5-14 เซนติเมตร บนช่อมีดอกเรียงเป็นชั้นๆคล้ายฉัตร ดอกขนาดเล็กสีชมพูอมม่วง ช่อดอกชั้นล่างจะบานก่อนชั้นบน แบ่งออกเป็น 2 พันธุ์คือกะเพราขาว มีกิ่งและใบสีเขียว กับกะเพราแดงหรือกะเพราดำ มีใบและลำต้นสีแดงหรือม่วงเข้ม 

เชื่อกันว่ากะเพราะแดงดำมีรสชาติแรงกว่ากะเพราขาว จึงนิยมนำไปใช้ทำยามากกว่านำมาประกอบอาหาร ส่วนกะเพราขาวนิยมใช้ปรุงอาหาร ในขณะเดียวกันก็ใช้ทำยาด้วย เป็นพืชปลูกง่าย มีกลิ่นหอมฉุนและรสเผ็ดร้อนนิยมใช้ดับกลิ่นคาวในตำรับอาหารไทย มารดากินหลังคลอดใหม่ๆ เพื่อขับลมบำรุงธาตุให้ปกติ เป็นยาขับน้ำนม กะเพรามีสรรพคุณรักษาโรคได้หลายชนิด เช่น ตำราสมุนไพรไทย บรรยายสรรพคุณด้านยาของกะเพราเอาไว้ว่า รสฉุนปร่า ร้อน ขับลม แก้ซาง แก้ท้องขึ้น ปวดท้อง บำรุงธาตุ แก้จุกเสียดในท้อง ช่วยย่อยอาหาร 

จุลพิกัดซึ่งมีสมุนไพรกลุ่มละ 2 ชนิดนั้นระบุถึงกลุ่มที่เรียกว่า กะเพราทั้ง 2 หมายถึงกะเพราขาวและกะเพราแดง ส่วนที่เรียกว่า กะเพราทั้ง 5 หมายถึงส่วนราก ต้น ใบ ดอก และผล ในอินเดียถือว่ากะเพราใช้รักษาโรคได้ทุกโรค คนอินเดียมีความรู้ในการใช้กะเพราเป็นยาอย่างลึกซึ้งและมากมาย สรรพคุณที่น่าสนใจอย่างอื่นของกะเพราก็คือ น้ำมันหอมที่กลั่นได้จากใบกะเพรานั้นใช้ฆ่าเชื้อโรคก็ได้ ใช้ไล่แมลงก็ได้ เช่น ทากันยุงได้นาน 2 ชั่วโมง หรือใช้หยดลงในน้ำสำหรับอาบก็ทำให้สดชื่น หายเครียด
การแพทย์ทางเลือก (alternative medicine)