10 คลื่นความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ ได้แก่อะไรบ้าง
ตลาดการเงินช่วงนี้แม้จะมีเรื่องไม่คาดฝันอยู่บ้าง แต่โดยรวมถือว่า ‘สงบผิดปกติ’ ตลาดการเงินช่วงนี้แม้จะมีเรื่องไม่คาดฝันอยู่บ้าง แต่โดยรวมถือว่า ‘สงบผิดปกติ’     ไม่ใช่แค่ดัชนีวัดความกลัวอย่าง VIX Index ที่ปรับตัวลงต่อเนื่องแทบทุกวัน Economic Policy Uncertainty Index เดือนล่าสุดก็ร่วงลงมาอยู่ในระดับต่ำที่สุดในรอบปี ไม่ใช่แค่ดัชนีวัดความกลัวอย่าง VIX Index ที่ปรับตัวลงต่อเนื่องแทบทุกวัน Economic Policy Uncertainty Index เดือนล่าสุดก็ร่วงลงมาอยู่ในระดับต่ำที่สุดในรอบปี ทั้งที่เรื่องเด่นในตลาดเปลี่ยนไปมาแต่ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์กลับน้อย จนนักลงทุนหลายท่านสงสัยว่านี่คือภาวะ ‘คลื่นลมสงบ’ เพราะทุกคนอยากเห็นเศรษฐกิจฟื้นตัว หรือมี ‘คลื่นใต้น้ำ’ อะไรที่ต้องระวังอีกในอนาคต  ทั้งที่เรื่องเด่นในตลาดเปลี่ยนไปมาแต่ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์กลับน้อย จนนักลงทุนหลายท่านสงสัยว่านี่คือภาวะ ‘คลื่นลมสงบ’ เพราะทุกคนอยากเห็นเศรษฐกิจฟื้นตัว หรือมี ‘คลื่นใต้น้ำ’ อะไรที่ต้องระวังอีกในอนาคต   ผมจึงนำสถานการณ์ล่าสุดของ ‘10 คลื่นความเสี่ยง’ ที่เคยป่วนตลาด แชร์มุมมองว่าต้องระวังแค่ไหน และมองว่าจะส่งผลกระทบกับตลาดอย่างไรต่อจากนี้ โดยเรียงจากเรื่องที่มีโอกาสเกิดน้อยไปมาก ผมจึงนำสถานการณ์ล่าสุดของ ‘10 คลื่นความเสี่ยง’ ที่เคยป่วนตลาด แชร์มุมมองว่าต้องระวังแค่ไหน และมองว่าจะส่งผลกระทบกับตลาดอย่างไรต่อจากนี้ โดยเรียงจากเรื่องที่มีโอกาสเกิดน้อยไปมาก   1. Gulf Tensions – ร่วมคว่ำบาตรอิหร่าน ย้อนกลับไปปี 2018 โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯในช่วงเวลานั้น ได้ถอนตัวจากสนธิสัญญานิวเคลียร์ (JCPOA) ทำให้ราคาน้ำมันดิบโลกปรับตัวสูง ปัจจุบันประเด็นถูกตีกลับ มีความเป็นไปได้ที่จะเห็นสหรัฐฯกลับเข้าสู่โต๊ะเจรจา ถ้าจะน่ากลัว ฝั่งอิหร่านอาจต้องแสดงท่าทีต่อต้านสหรัฐฯ ก่อน ย้อนกลับไปปี 2018 โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯในช่วงเวลานั้น ได้ ถอนตัวจากสนธิสัญญานิวเคลียร์ (JCPOA) ทำให้ราคาน้ำมันดิบโลกปรับตัวสูง ปัจจุบันประเด็นถูกตีกลับ มีความเป็นไปได้ที่จะเห็นสหรัฐฯกลับเข้าสู่โต๊ะเจรจา ถ้าจะน่ากลัว ฝั่งอิหร่านอาจต้องแสดงท่าทีต่อต้านสหรัฐฯ ก่อน   2. North Korea Conflict – มนุษย์จรวด คิมจองอึน เคยเป็นประเด็นหน้าหนึ่งพักใหญ่ในอดีต ปัจจุบันการเจรจาตัวต่อตัวระหว่างผู้นำแทบเป็นไปไม่ได้ เพราะสหรัฐฯ หันไปใช้นโยบายทางการทูตร่วมกับกลุ่มพันธมิตร โอกาสที่จะมีการเปลี่ยนแปลงนโยบายระยะสั้นลดลง ผลกระทบกับตลาดก็น้อยตามไปด้วย เคยเป็นประเด็นหน้าหนึ่งพักใหญ่ในอดีต ปัจจุบันการเจรจาตัวต่อตัวระหว่างผู้นำแทบเป็นไปไม่ได้ เพราะสหรัฐฯ หันไปใช้นโยบายทางการทูตร่วมกับกลุ่มพันธมิตร โอกาสที่จะมีการเปลี่ยนแปลงนโยบายระยะสั้นลดลง ผลกระทบกับตลาดก็น้อยตามไปด้วย   3. Climate Policy Gridlock – ไม่เชื่อเรื่องปัญหาสิ่งแวดล้อม กลายเป็นปัญหาที่กลับตัว 180 องศาเช่นกัน ล่าสุดสหรัฐฯ ยกเรื่องสิ่งแวดล้อมให้เป็นวาระแห่งชาติ ยุโรปผลักดันการลงทุนผ่าน Green Deal ขณะที่จีนก็สัญญาว่าจะไปสู่สังคม Carbon Neutral ก่อนปี 2060 มีโอกาสกลับมาเป็นความเสี่ยงยาก แต่ถ้าพลิก อาจส่งผลกระทบกับตลาดหนักที่สุด เนื่องจากทั่วโลกเริ่มมีการลงทุนด้านพลังงานสะอาดไปแล้ว กลายเป็นปัญหาที่กลับตัว 180 องศาเช่นกัน ล่าสุดสหรัฐฯ ยกเรื่องสิ่งแวดล้อมให้เป็นวาระแห่งชาติ ยุโรปผลักดันการลงทุนผ่าน Green Deal ขณะที่จีนก็สัญญาว่าจะไปสู่สังคม Carbon Neutral ก่อนปี 2060 มีโอกาสกลับมาเป็นความเสี่ยงยาก แต่ถ้าพลิก อาจส่งผลกระทบกับตลาดหนักที่สุด เนื่องจากทั่วโลกเริ่มมีการลงทุนด้านพลังงานสะอาดไปแล้ว   4. Terror Attacks – การก่อการร้าย ปัจจุบันยังคงเกิดขึ้นประปรายในสหรัฐฯ กรณีรุนแรงล่าสุดคือการบุกรัฐสภาในเดือนมกราคมที่ผ่านมา ถ้าเกิดซ้ำจะส่งผลลบด้านการเมือง แต่คาดว่าจะสร้างความเสี่ยงก็ต่อเมื่ออยู่ในช่วงใกล้เลือกตั้ง ดังนั้นคาดว่าจะไม่กระทบตลาด จนกว่าจะเข้าใกล้ Midterm ของสหรัฐฯ ปลายปี 2022 ปัจจุบันยังคงเกิดขึ้นประปรายในสหรัฐฯ กรณีรุนแรงล่าสุดคือการบุกรัฐสภาในเดือนมกราคมที่ผ่านมา ถ้าเกิดซ้ำจะส่งผลลบด้านการเมือง แต่คาดว่าจะสร้างความเสี่ยงก็ต่อเมื่ออยู่ในช่วงใกล้เลือกตั้ง ดังนั้นคาดว่าจะไม่กระทบตลาด จนกว่าจะเข้าใกล้ Midterm ของสหรัฐฯ ปลายปี 2022   5. European Fragmentation – การแตกตัวของยุโรป เงียบลงอย่างมากจากที่เคยแตกแยกยาวนานหลายปี ตอนนี้ประเทศในยุโรปกลับรวมตัวกันได้เพราะวิกฤตโควิด แต่ประมาทไม่ได้ มีโอกาสกลับไปขัดแย้งอีกได้เสมอถ้าการเมืองในประเทศไหนเปลี่ยนขั้ว ต้องจับตาตั้งแต่การเลือกตั้งเยอรมนีเดือนกันยายนปีนี้ ไปจนถึงการเลือกตั้งในฝรั่งเศสช่วงเมษายน ปี 2022 เงียบลงอย่างมากจากที่เคยแตกแยกยาวนานหลายปี ตอนนี้ประเทศในยุโรปกลับรวมตัวกันได้เพราะวิกฤตโควิด แต่ประมาทไม่ได้ มีโอกาสกลับไปขัดแย้งอีกได้เสมอถ้าการเมืองในประเทศไหนเปลี่ยนขั้ว ต้องจับตาตั้งแต่การเลือกตั้งเยอรมนีเดือนกันยายนปีนี้ ไปจนถึงการเลือกตั้งในฝรั่งเศสช่วงเมษายน ปี 2022   6. EM Political Crisis – การเมืองในประเทศตลาดเกิดใหม่ ถือเป็นหนึ่งในประเด็นที่ตลาดจับตามาก เพราะหลายประเทศใน Emerging Markets ไม่สามารถควบคุมการระบาดของไวรัสได้ดีตามที่ประชาชนหวัง เกิดขึ้นได้ง่ายมาก ทำให้การลงทุนกระจุกตัวอยู่ในประเทศที่แจกจ่ายวัคซีนได้ดี ถือเป็นหนึ่งในประเด็นที่ตลาดจับตามาก เพราะหลายประเทศใน Emerging Markets ไม่สามารถควบคุมการระบาดของไวรัสได้ดีตามที่ประชาชนหวัง เกิดขึ้นได้ง่ายมาก ทำให้การลงทุนกระจุกตัวอยู่ในประเทศที่แจกจ่ายวัคซีนได้ดี 7. Cyberattacks – ภัยไซเบอร์ ปัจจุบันยังคงมีความพยายามเจาะเข้าระบบของหน่วยงานภาครัฐและเอกชนต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสหรัฐฯ ประเด็นดังกล่าวมีความถี่สูง สามารถส่งผลให้การดำเนินธุรกิจมีความขัดข้อง โดยประเทศหลักที่มักโดนกล่าวหาว่าเป็นผู้ก่อการร้ายยังคงเป็นรัสเซีย จีน และเกาหลีเหนือ  ปัจจุบันยังคงมีความพยายามเจาะเข้าระบบของหน่วยงานภาครัฐและเอกชนต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสหรัฐฯ ประเด็นดังกล่าวมีความถี่สูง สามารถส่งผลให้การดำเนินธุรกิจมีความขัดข้อง โดยประเทศหลักที่มักโดนกล่าวหาว่าเป็นผู้ก่อการร้ายยังคงเป็นรัสเซีย จีน และเกาหลีเหนือ   8. COVID-19 Resurgence – ไวรัสกลับมาและกระทบการเมือง ถือเป็นประเด็นที่น่ากลัวในสหรัฐฯ และยุโรป เนื่องจากตลาดเชื่อว่าควบคุมการระบาดได้แล้ว นอกจากนี้อาจลามไปเป็นความขัดแย้งระหว่างประเทศได้ เช่นการที่สหรัฐฯ กล่าวหาจีนเรื่องต้นกำเนิดไวรัส หรือการกล่าวหากันว่าเป็นแหล่งสร้างความเสี่ยง ในกรณีเริ่มมีการเปิดการเดินทางในอนาคต ถือเป็นประเด็นที่น่ากลัวในสหรัฐฯ และยุโรป เนื่องจากตลาดเชื่อว่าควบคุมการระบาดได้แล้ว นอกจากนี้อาจลามไปเป็นความขัดแย้งระหว่างประเทศได้ เช่นการที่สหรัฐฯ กล่าวหาจีนเรื่องต้นกำเนิดไวรัส หรือการกล่าวหากันว่าเป็นแหล่งสร้างความเสี่ยง ในกรณีเริ่มมีการเปิดการเดินทางในอนาคต 9. U.S.-China Competition – มุมมองการเมืองของสหรัฐฯ และจีนที่แตกต่าง เป็นประเด็นที่ตลาดเชื่อว่าจะเกิดขึ้นต่อเนื่องแน่นอน ความเสี่ยงหลักคาดว่าจะเกิดจากความขัดแย้งด้านเขตแดนระหว่างประเทศพันธมิตรสหรัฐฯ กับจีน ประชาธิปไตยในฮ่องกง สิทธิมนุษยชน ไปจนถึงเรื่องนโยบายเศรษฐกิจ  เป็นประเด็นที่ตลาดเชื่อว่าจะเกิดขึ้นต่อเนื่องแน่นอน ความเสี่ยงหลักคาดว่าจะเกิดจากความขัดแย้งด้านเขตแดนระหว่างประเทศพันธมิตรสหรัฐฯ กับจีน ประชาธิปไตยในฮ่องกง สิทธิมนุษยชน ไปจนถึงเรื่องนโยบายเศรษฐกิจ   10. Global Technology Decoupling – แตกสายเทคโนโลยี แม้ความขัดแย้งปัจจุบันจะเกิดขึ้นบ่อยระหว่างสหรัฐฯ และจีน แต่ความขัดแย้งสามารถเกิดขึ้นได้ทั่วโลกจากประเด็น Critical Technology, Critical Infrastructure และ Sensitive Data อนาคตจึงมีโอกาสสูงที่ทั้งซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์อาจต้องแตกการผลิตและบริการไปตามปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ กดดันการเติบโตของอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องต่อเนื่องในระยะยาว แม้ความขัดแย้งปัจจุบันจะเกิดขึ้นบ่อยระหว่างสหรัฐฯ และจีน แต่ความขัดแย้งสามารถเกิดขึ้นได้ทั่วโลกจากประเด็น Critical Technology, Critical Infrastructure และ Sensitive Data อนาคตจึงมีโอกาสสูงที่ทั้งซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์อาจต้องแตกการผลิตและบริการไปตามปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ กดดันการเติบโตของอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องต่อเนื่องในระยะยาว   สังเกตจากแนวโน้มทั้งหมดจะเห็นว่าความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ที่เคยเป็นปัญหาพร้อมกัน ในปัจจุบันกว่าครึ่งได้กลับตัวและลดความเสี่ยงลงอย่างมาก เบื้องต้นจึงสามารถสรุปได้ว่าความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์เป็นคลื่นลมที่สงบลงจริง VIX Index ที่ลดลงไม่ได้แค่เกิดจากนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจที่มากในช่วงนี้ สังเกตจากแนวโน้มทั้งหมดจะเห็นว่าความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ที่เคยเป็นปัญหาพร้อมกัน ในปัจจุบันกว่าครึ่งได้กลับตัวและลดความเสี่ยงลงอย่างมาก เบื้องต้นจึงสามารถสรุปได้ว่าความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์เป็นคลื่นลมที่สงบลงจริง VIX Index ที่ลดลงไม่ได้แค่เกิดจากนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจที่มากในช่วงนี้   มองตรงๆ ทวีปยุโรปกลายเป็นจุดที่ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์น้อยที่สุดในระยะสั้น โอกาสการลงทุนจะอยู่ในประเทศที่มีกำลังซื้อสูงแต่พึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างชาติน้อย มองตรงๆ ทวีปยุโรปกลายเป็นจุดที่ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์น้อยที่สุดในระยะสั้น โอกาสการลงทุนจะอยู่ในประเทศที่มีกำลังซื้อสูงแต่พึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างชาติน้อย อย่างไรก็ดีเป็นธรรมชาติที่ความขัดแย้งไม่ได้หมดไป ต่อจากนี้ผมเชื่อว่าประเด็นที่ต้องระวังจะมารวมกันที่กลุ่มเทคโนโลยีใหญ่ทั้งในสหรัฐฯ และจีน การเมืองของประเทศเกิดใหม่ที่อ่อนแอจากปัญหาเศรษฐกิจและโควิด ความเสี่ยงจะตกอยู่กับประเทศที่หวังพึ่งต่างชาติหรือรอกระแสโลกาภิวัตน์ (Globalization) ย้อนกลับ  อย่างไรก็ดีเป็นธรรมชาติที่ความขัดแย้งไม่ได้หมดไป ต่อจากนี้ผมเชื่อว่าประเด็นที่ต้องระวังจะมารวมกันที่กลุ่มเทคโนโลยีใหญ่ทั้งในสหรัฐฯ และจีน การเมืองของประเทศเกิดใหม่ที่อ่อนแอจากปัญหาเศรษฐกิจและโควิด ความเสี่ยงจะตกอยู่กับประเทศที่หวังพึ่งต่างชาติหรือรอกระแสโลกาภิวัตน์ (Globalization) ย้อนกลับ   อย่าชะล่าใจ เพราะแม้คลื่นลงจะสงบ แต่ถ้าอยู่ผิดที่ผิดทางก็อาจถูกคลื่นใต้น้ำพัดออกจากฝั่งไปเรื่อยๆ ได้ครับ อย่าชะล่าใจ เพราะแม้คลื่นลงจะสงบ แต่ถ้าอยู่ผิดที่ผิดทางก็อาจถูกคลื่นใต้น้ำพัดออกจากฝั่งไปเรื่อยๆ ได้ครับ
10 คลื่นความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ ได้แก่

1. Gulf Tensions – ร่วมคว่ำบาตรอิหร่าน ย้อนกลับไปปี 2018 โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ในช่วงเวลานั้น ได้ถอนตัวจากสนธิสัญญานิวเคลียร์ (JCPOA) ทำให้ราคาน้ำมันดิบโลกปรับตัวสูง แต่ประเด็นถูกตีกลับ มีความเป็นไปได้ที่จะเห็นสหรัฐฯ​ กลับเข้าสู่โต๊ะเจรจา ถ้าจะน่ากลัว ฝั่งอิหร่านอาจต้องแสดงท่าทีต่อต้านสหรัฐฯ ก่อน

2. North Korea Conflict – มนุษย์จรวด คิมจองอึน เคยเป็นประเด็นหน้าหนึ่งพักใหญ่ในอดีต แต่การเจรจาตัวต่อตัวระหว่างผู้นำแทบเป็นไปไม่ได้ เพราะสหรัฐฯ หันไปใช้นโยบายทางการทูตร่วมกับกลุ่มพันธมิตร โอกาสที่จะมีการเปลี่ยนแปลงนโยบายระยะสั้นลดลง ผลกระทบกับตลาดก็น้อยตามไปด้วย

3. Climate Policy Gridlock – ไม่เชื่อเรื่องปัญหาสิ่งแวดล้อม กลายเป็นปัญหาที่กลับตัว 180 องศาเช่นกัน สหรัฐฯ ยกเรื่องสิ่งแวดล้อมให้เป็นวาระแห่งชาติ ยุโรปผลักดันการลงทุนผ่าน Green Deal ขณะที่จีนก็สัญญาว่าจะไปสู่สังคม Carbon Neutral ก่อนปี 2060 มีโอกาสกลับมาเป็นความเสี่ยงยาก แต่ถ้าพลิก อาจส่งผลกระทบกับตลาดหนักที่สุด เนื่องจากทั่วโลกเริ่มมีการลงทุนด้านพลังงานสะอาดไปแล้ว

4. Terror Attacks – การก่อการร้าย ยังคงเกิดขึ้นประปรายในสหรัฐฯ กรณีรุนแรงคือก ารบุกรัฐสภาในเดือนมกราคม ปี 202 ถ้าเกิดซ้ำจะส่งผลลบด้านการเมือง แต่คาดว่าจะสร้างความเสี่ยงก็ต่อเมื่ออยู่ในช่วงใกล้เลือกตั้ง ดังนั้นคาดว่าจะไม่กระทบตลาด จนกว่าจะเข้าใกล้ Midterm ของสหรัฐฯ ปลายปี 2022

5. European Fragmentation – การแตกตัวของยุโรป เงียบลงอย่างมากจากที่เคยแตกแยกยาวนานหลายปี ประเทศในยุโรปกลับรวมตัวกันได้เพราะวิกฤตโควิด แต่ประมาทไม่ได้ มีโอกาสกลับไปขัดแย้งอีกได้เสมอถ้าการเมืองในประเทศไหนเปลี่ยนขั้ว ต้องจับตาตั้งแต่การเลือกตั้งเยอรมนีเดือนกันยายน ปี 2022 ไปจนถึงการเลือกตั้งในฝรั่งเศสช่วงเมษายน ปี 2022

6. EM Political Crisis – การเมืองในประเทศตลาดเกิดใหม่ ถือเป็นหนึ่งในประเด็นที่ตลาดจับตามาก เพราะหลายประเทศใน Emerging Markets ไม่สามารถควบคุมการระบาดของไวรัสได้ดีตามที่ประชาชนหวัง เกิดขึ้นได้ง่ายมาก ทำให้การลงทุนกระจุกตัวอยู่ในประเทศที่แจกจ่ายวัคซีนได้ดี

7. Cyberattacks – ภัยไซเบอร์ ปัจจุบันยังคงมีความพยายามเจาะเข้าระบบของหน่วยงานภาครัฐและเอกชนต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสหรัฐฯ ประเด็นดังกล่าวมีความถี่สูง สามารถส่งผลให้การดำเนินธุรกิจมีความขัดข้อง โดยประเทศหลักที่มักโดนกล่าวหาว่าเป็นผู้ก่อการร้ายยังคงเป็นรัสเซีย จีน และเกาหลีเหนือ

8. COVID-19 Resurgence – ไวรัสกลับมาและกระทบการเมือง ถือเป็นประเด็นที่น่ากลัวในสหรัฐฯ และยุโรป เนื่องจากตลาดเชื่อว่าควบคุมการระบาดได้แล้ว นอกจากนี้อาจลามไปเป็นความขัดแย้งระหว่างประเทศได้ เช่น การที่สหรัฐฯ กล่าวหาจีนเรื่องต้นกำเนิดไวรัส หรือการกล่าวหากันว่าเป็นแหล่งสร้างความเสี่ยง ในกรณีเริ่มมีการเปิดการเดินทางในอนาคต

9. U.S.-China Competition – มุมมองการเมืองของสหรัฐฯ และจีนที่แตกต่าง เป็นประเด็นที่ตลาดเชื่อว่าจะเกิดขึ้นต่อเนื่องแน่นอน ความเสี่ยงหลักคาดว่าจะเกิดจากความขัดแย้งด้านเขตแดนระหว่างประเทศพันธมิตรสหรัฐฯ กับจีน ประชาธิปไตยในฮ่องกง สิทธิมนุษยชน ไปจนถึงเรื่องนโยบายเศรษฐกิจ

10. Global Technology Decoupling – แตกสายเทคโนโลยี แม้ความขัดแย้งจะเกิดขึ้นบ่อยระหว่างสหรัฐฯ และจีน แต่ความขัดแย้งสามารถเกิดขึ้นได้ทั่วโลกจากประเด็น Critical Technology, Critical Infrastructure และ Sensitive Data อนาคตจึงมีโอกาสสูงที่ทั้งซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์อาจต้องแตกการผลิตและบริการไปตามปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ กดดันการเติบโตของอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องต่อเนื่องในระยะยาว
4.ข่าวเศรษฐกิจและการเงิน