ในกรณีบุคคลถูกขู่เข็ญให้ทำสัญญา สัญญานั้นจะสมบูรณ์หรือไม่ และบุคคลที่ถูกขู่เข็ญสามารถทำอะไรได้บ้าง
รู้จักสัญญาในสายตาของกฎหมาย ทำสัญญาต้องมีคู่สัญญา มีวัตถุประสงค์ มีการแสดงเจตนาเข้าทำสัญญาโดยเกิดจากใจสมัครของทั้งสองฝ่าย แสดงเจตนาออกมาโดยตรงกับความรู้สึกนึกคิดและปราศจากการบังคับขู่เข็ญหรือสภาวการณ์อื่นใดที่บิดเบือนไปจากความรู้สึกนึกคิดที่แท้จริงของคู่สัญญา ดังนั้น ในกรณีบุคคลแสดงเจตนาโดยสำคัญผิด (เข้าใจผิด) ถูกฉ้อฉล (กลลวง) หรือ ถูกข่มขู่ หรือมีเหตุอื่นที่แสดงให้เห็นว่าบุคคลไม่ได้ประสงค์จะเข้าทำสัญญาอย่างแท้จริง สัญญานั้นจะไม่สมบูรณ์ โดยอาจเป็นโมฆะหรือโมฆียะ แล้วแต่กรณี (ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 154 – 171) พฤติการณ์อ่อนแอของคู่สัญญา นอกจากนี้ยังมีพฤติการณ์อื่นที่คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งจำต้องเข้าทำสัญญาโดยไม่ได้สมัครใจ ที่ไม่ใช่เป็นกรณีที่หลักกฎหมายกำหนดไว้ (เช่น การแสดงเจตนาโดยสำคัญผิด การแสดงเจตนาโดยกลฉ้อฉล หรือการแสดงเจตนาโดยถูกข่มขู่) เรียกว่า “พฤติการณ์อ่อนแอ” เช่น ขาดการศึกษา ขาดความเข้าใจเกี่ยวกับธุรกรรม ขาดความรับรู้ที่สมบูรณ์ โดยเหตุชราภาพ ความเดือดร้อนทางการเงิน ความเศร้าโศกเสียใจ อิทธิพลของสุรายาเมา สภาพจิตใจ สุขภาพ เป็นต้น ) โดยที่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งได้รู้ถึงพฤติการณ์อ่อนแอนั้น และถือโอกาสทำสัญญาในลักษณะที่ทำให้ได้ประโยชน์ มากกว่าหรือให้อีกฝ่ายต้องรับภาระที่หนักกว่าอย่างมาก ซึ่งเป็น “ความไม่เป็นธรรมในเนื้อหาของสัญญา” กฎหมายไทยกับหลักกฎหมายของต่างประเทศ หลักกฎหมายเกี่ยวกับการถือประโยชน์จากพฤติการณ์อ่อนแอในกฎหมายอังกฤษและออสเตรเลียคุ้มครองคู่สัญญาในพฤติการณ์อ่อนแอไม่ว่าจะเป็นพฤติการณ์เกี่ยวกับความขัดสน การขาดประสบการณ์ อายุ สภาพจิตใจ สุขภาพ เป็นต้น และบางประเทศนำหลักที่ศาลสร้างขึ้นไปบัญญัติเป็นกฎหมายลายลักษณ์อักษร หลักกฎหมายไทยที่มีอยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ยังไม่สามารถคุ้มครองคู่สัญญาที่ได้เข้าทำสัญญา เมื่อตกอยู่ภายใต้พฤติการณ์อ่อนแออันทำให้ตนไม่มีทางเลือกที่แท้จริงหรือไม่อยู่ในสถานะที่จะใช้เหตุผลตามปกติ วิสัยได้จนเป็นผลให้จำต้องรับเอาสัญญานั้นหรือผลเสียเปรียบจากสัญญา เช่น ขายที่ดินในราคาที่ต่ำกว่าราคา ท้องตลาดอย่างมาก หรือตกลงค้ำประกันหนี้ในจำนวนหนี้ที่สูงจนไม่มีขอบเขตจำกัด ข้อเสนอแนะแนวทางคุ้มครองคู่สัญญาในพฤติการณ์อ่อนแอน ปรับปรุงแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166/1 และมาตรา 167 อ้างอิง : ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 2. วารสารรัชต์ภาคย์ (ISSN : 1905 – 2243) ปีที่ 15 ฉบับที่ 38 มกราคม – กุมภาพันธ์ 2564 TCI กลุ่มที่ 2 มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ปี 2563 – 2567ดาวน์โหลด Facebook Twitter Line

Link ref.: https://justicechannel.org/read/justice-litigation/contract-through
สัญญาที่เกิดจากการถูกขู่เข็ญนั้นไม่สมบูรณ์  ถือเป็นโมฆียะ

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 158 บัญญัติว่า "สัญญาที่บุคคลใดแสดงเจตนาโดยถูกข่มขู่ ให้กลัวว่าตนหรือบุคคลที่สามจะได้รับอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน  สัญญานั้นเป็นโมฆียะ"

เหตุผล:

บุคคลที่ถูกขู่เข็ญไม่ได้แสดงเจตนาเข้าทำสัญญาโดยสมัครใจ
เจตนาถูกบิดเบือนจากความรู้สึกนึกคิดที่แท้จริง
สัญญาที่เกิดขึ้นนั้นไม่เป็นธรรม
บุคคลที่ถูกขู่เข็ญสามารถทำได้ดังนี้:

ยกเลิกสัญญา: แจ้งความประสงค์ยกเลิกสัญญาต่อคู่สัญญาอีกฝ่าย
ฟ้องร้องต่อศาล:
เรียกค่าเสียหาย
ขอให้ศาลพิพากษาให้สัญญานั้นโมฆะ
แจ้งความดำเนินคดี:
ผู้ขู่เข็ญอาจมีความผิดฐานข่มขู่
ตัวอย่าง:

A ขู่เข็ญ B ว่าจะทำร้ายร่างกาย B กลัวจึงตกลงเซ็นสัญญากู้ยืมเงิน สัญญานี้เป็นโมฆียะ B สามารถยกเลิกสัญญา ฟ้องร้อง A เรียกค่าเสียหาย และแจ้งความดำเนินคดี A ฐานข่มขู่
ข้อควรระวัง:

การพิสูจน์ว่าถูกขู่เข็ญอาจทำได้ยาก
ควรมีหลักฐานยืนยัน เช่น บันทึกเสียง บันทึกภาพ ข้อความ
ปรึกษาทนายความเพื่อขอคำแนะนำ
บทความนี้ยังกล่าวถึง

หลักกฎหมายเกี่ยวกับการถือประโยชน์จากพฤติการณ์อ่อนแอในกฎหมายต่างประเทศ
ข้อเสนอแนะแนวทางคุ้มครองคู่สัญญาในพฤติการณ์อ่อนแอในกฎหมายไทย
แหล่งข้อมูล:

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
วารสารรัชต์ภาคย์ (ISSN : 1905 – 2243)
สรุป:

การทำสัญญาควรกระทำโดยปราศจากการขู่เข็ญ  บุคคลที่ถูกขู่เข็ญมีสิทธิ์ยกเลิกสัญญา  ฟ้องร้องเรียกค่าเสียหาย  และแจ้งความดำเนินคดี
1.ความรู้พื้นฐานกฏหมาย,3.ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,38.กฎหมายนิติกรรม-สัญญา-ข้อสัญญาไม่เป็นธรรม