กฎหมายคืออะไร มีลักษณะสำคัญอะไรบ้าง?
กฎหมายคืออะไร ?   กฎหมาย คืออะไร เพราะบางครั้งในคำวินิจฉัยต่าง ๆ จึงไม่สอดคล้องกับหลักกฎหมายสากล เราต้องมาทำความเข้าใจกันว่า เราเข้าใจคำว่ากฎหมายคืออะไรว่า อย่างไร ทั้งนี้เพราะว่าถ้าเราเข้าใจแล้ว ในที่สุดคำวินิจฉัยต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นคำวินิจฉัย ของกระบวนการขั้นไหน ถ้าเป็นคำวินิจฉัยที่ถูกต้อง ก็จะสอดคล้องกับคำว่ากฎหมายคือ อะไร กฎหมายคือ ข้อบังคับของกลุ่มชน หรือของรัฐใดรัฐหนึ่ง บัญญัติขึ้นเพื่อให้ สมาชิกของกลุ่มชนหรือสมาชิกของรัฐนั้นอยู่ร่วมกันด้วยความสันติสุข ผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ ปฏิบัติตามจะต้องถูกลงโทษ ลงโทษคำนี้เป็นคำกว้าง ไม่ใช่ติดคุกติดตะราง ไม่ใช่ ถ้อยคำเพียงเท่านี้ มีความหมายที่ลึกซึ้งมาก กฎหมายเป็นข้อบ้งคับบุคคลทุกคนต้องปฏิบัติ ข้อบังคับของกลุ่มชนหรือของ รัฐใดรัฐหนึ่ง กฎหมายเป็นสิ่งที่แสดงถึงพฤติกรรมของมนุษย์ในสังคมใดสังคมหนึ่ง ใน กลุ่มชนใดกลุ่มชนหนึ่ง ในรัฐใดรัฐหนึ่ง เป็นเอกลักษณ์เฉพาะกลุ่มชนนั้น เป็นเอกลักษณ์เฉพาะรัฐนั้น ซึ่งอาจไม่เหมือนกันก็ได้ ขึ้นอยู่กับชีวิตความเป็นอยู่สภาพภูมิประเทศ จารีต ประเพณีแห่งท้องถิ่น กฎหมายออกมาเพื่อให้บุคคลหรือสมาชิกของกลุ่มชนนั้นอยู่ร่วมกัน ด้วยความสันติสุข ตรงนี้เป็นปรัชญาที่สำคัญ ออกมาประชาชนว่าอย่างไร เห็นด้วยหรือไม่ ออกมาแล้วเกิดการได้เปรียบเสียเปรียบระหว่างชนชั้นหรือไม่ กฎหมายต้องออกมาเพื่อให้ สมาชิกของสังคมนั้นอยู่ร่วมกันด้วยความสันติสุข จะมีคนเห็นพ้องต้องกันได้ร้อยเปอร์เซ็นต์เป็นไปได้ไหม เป็นไปไม่ได้ เอาแต่เพียงว่าเสียงส่วนใหญ่ว่าอย่างไร พอจะไปกันได้ไหม พอจะรับกันได้ไหม กฎหมายว่าด้วยการเสียภาษี ใครก็ตามที่มีเงินได้ต้อง เสียภาษีให้แก่รัฐ พอเอาเข้าจริง คนเสียภาษีจะต้องเสียทุกคนหรือไม่ บางคนเสียบางคนไม่เสีย บางคนเสียมากบางคนเสียน้อย  สรุปแล้ว กฎหมายต้องยุติธรรมพอสมควร ที่พอจะรับกันได้ และข้อสุดท้ายกฎหมายต้องมีสภาพบังคับ ใครก็ตามที่ไม่คำนึงถึงความ สงบสุขของประชาชนส่วนรวม ทำผิดกฎหมายจะต้องถูกดำเนินคดี สภาพบังคับมีหลาย ลักษณะ เช่น จำคุก เปรียบเทียบ ฯลฯ เมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น เมื่อมีคดีเกิดขึ้น เมื่อมีข้อพิพาทเกิดขึ้น ในการวินิจฉัย ข้อพิพาทเหล่านั้น ถ้าเป็นคำวินิจฉัยที่ถูกต้องเหมาะสม ประชาชนก็บอกดีใช่แล้ว ถูกต้อง เห็นด้วย เมื่อผมเป็นนักศึกษา ครูบาอาจารย์ที่มาสอนเป็นปรมาจารย์ทั้งนั้น ท่านเขียน คำพิพากษาสุดยอด เขียนสั้นๆ แต่คมกริบ ท่านตัดสินคดีด้วยสั่งสอนด้วย บางครั้งผมยังเอาถ้อยคำท่านมาใช้จนบัดนี้ เป็นถ้อยคำสั้นๆ ที่คมคายเหลือเกิน นี่เป็นคำอธิบายว่า กฎหมายคืออะไร   อ้างอิง : รวมคำบรรยายเนติฯ  วิชา กฏหมายวิธีพิจารณาความอาญา ภาค1-2(ศอ.เรวัติ ฉ่ำเฉลิม) เล่มที่2 การบรรยายครั้งที่1 สมัยที่ 67
กฎหมาย  คือ ข้อบังคับของกลุ่มชน หรือของรัฐใดรัฐหนึ่ง บัญญัติขึ้นเพื่อให้ สมาชิกของกลุ่มชนหรือสมาชิกของรัฐนั้นอยู่ร่วมกันด้วยความสันติสุข ผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ ปฏิบัติตามจะต้องถูกลงโทษ 

กฎหมายมีลักษณะสำคัญ ดังนี้:
1. เป็นข้อบังคับของกลุ่มชนหรือของรัฐ
กฎหมายไม่ได้เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่เกิดขึ้นจากการที่กลุ่มชนหรือรัฐสร้างขึ้นมา
กลุ่มชนหรือรัฐใช้อำนาจของตนในการกำหนดกฎหมายให้สมาชิกของกลุ่มชนหรือประชาชนในรัฐนั้นๆ ปฏิบัติตาม

2. เป็นข้อบังคับที่บัญญัติขึ้นเพื่อให้สมาชิกของกลุ่มชนหรือประชาชนในรัฐนั้นๆ อยู่ร่วมกันด้วยความสันติสุข
กฎหมายมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความสงบเรียบร้อยในสังคม
ป้องกันมิให้เกิดความขัดแย้งหรือความรุนแรงระหว่างบุคคล
ส่งเสริมให้บุคคลในสังคมอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข

3. ผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมายจะต้องถูกลงโทษ
กฎหมายกำหนดบทลงโทษไว้สำหรับผู้ที่ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม
บทลงโทษอาจเป็นการจำคุก ปรับ หรือลงโทษในลักษณะอื่นๆ
วัตถุประสงค์ของบทลงโทษคือเพื่อให้เป็นการลงโทษผู้กระทำความผิด และเป็นการยับยั้งไม่ให้บุคคลอื่นกระทำความผิดตามมา

4. กฎหมายเป็นสิ่งที่แสดงถึงพฤติกรรมของมนุษย์ในสังคม
กฎหมายสะท้อนให้เห็นถึงค่านิยม ความเชื่อ และบรรทัดฐานทางสังคมในช่วงเวลาหนึ่งๆ
กฎหมายเปลี่ยนแปลงได้ตามกาลเวลา เมื่อค่านิยม ความเชื่อ และบรรทัดฐานทางสังคมเปลี่ยนแปลงไป

5. กฎหมายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะกลุ่มชนหรือรัฐ
กฎหมายของแต่ละกลุ่มชนหรือรัฐอาจแตกต่างกันไป
ขึ้นอยู่กับสภาพสังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม ประเพณี และภูมิประเทศของกลุ่มชนหรือรัฐนั้นๆ

6. กฎหมายต้องยุติธรรมพอสมควร
กฎหมายต้องไม่เลือกปฏิบัติต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง
กฎหมายต้องคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
กฎหมายต้องเป็นประโยชน์ต่อสังคมโดยรวม

7. กฎหมายต้องมีสภาพบังคับ
กฎหมายต้องสามารถบังคับใช้ได้จริง
ผู้ที่มีอำนาจหน้าที่ต้องดำเนินการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด
ผู้ฝ่าฝืนกฎหมายต้องถูกลงโทษตามกฎหมาย
ตัวอย่าง:
ประมวลกฎหมายอาญา เป็นกฎหมายที่บัญญัติเกี่ยวกับความผิดและโทษ
รัฐธรรมนูญ เป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศไทย
พระราชบัญญัติภาษีสรรพากร เป็นกฎหมายที่บัญญัติเกี่ยวกับการเสียภาษี
ความรู้พื้นฐานกฏหมาย