ในเด็กทารกและเด็กวัยอนุบาล สัญญาณเตือนออทิสติกอะไรบ้างที่พ่อแม่ควรสังเกต
หน้าแรก บทความ สัญญาณเตือนออทิสติก สัญญาณเตือนออทิสติก พญ.ปรารถนา เจรียงประเสริฐ จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น โรงพยาบาลมนารมย์ TweetShare+1E-mail สัญญาณเตือนออทิสติก เนื่องจากวันที่ 2 เมษายนที่ผ่านมาเป็น วันออทิสติกโลก หมอจึงอยากใช้โอกาสนี้ให้ความรู้เบื้องต้นกับผู้ปกครองทั้งหลายเกี่ยวกับโรคนี้ เพื่อให้ช่วยกันเฝ้าระวังบุตรหลานใกล้ตัวเพราะโรคออทิสติกนั้นในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด จากงานวิจัยพบว่าน่าจะเกิดจากหลายสาเหตุร่วมกัน เช่น ปัจจัยด้านพันธุกรรม และปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม เช่น พ่อหรือแม่มีอายุมาก หรือมีภาวะแทรกซ้อนขณะตั้งครรภ์ เป็นต้น ซึ่งโรคนี้จะทำให้โครงสร้าง หน้าที่ การทำงาน และสารเคมีในสมองผิดปกติ ส่งผลให้พัฒนาการของสมองเกิดความผิดปกติล่าช้าไป 3 ด้าน คือ สังคม ภาษา และพฤติกรรม โดยในเด็กบางคนตรวจพบความผิดปกติหลังจากอายุ 1 ½ - 2 ขวบ หมายถึง เด็กอาจสูญเสียทักษะบางอย่างที่เคยทำได้แล้ว เช่น จากที่เคยพูดได้คล่อง กลับหยุดพูดไป หรือภาษาท่าทางต่างๆ หายไป สาเหตุของโรคออทิสติก พ่อแม่หลายๆ คนที่สงสัยว่าลูกเป็นออทิสติกหรือไม่ มักคิดไปก่อนว่า “ลูกคงไม่เป็นหรอก แค่พูดช้าเฉยๆ เดี๋ยวก็พูดได้เอง รอดูไปก่อน” ซึ่งความคิดเช่นนี้อาจทำให้เด็กๆ หลายคนได้รับการวินิจฉัยล่าช้า ซึ่งส่งผลเสียต่อการรักษา ปัจจุบันพบว่ากลุ่มเด็กออทิสติกที่ได้รับการตรวจวินิจฉัยอย่างรวดเร็วตั้งแต่ระยะแรก (Early Detection) และได้รับการรักษากระตุ้นพัฒนาการอย่างทันท่วงทีนั้น มีผลการรักษาที่ดีกว่า มีพัฒนาการที่ดีขึ้นได้เร็วกว่ากลุ่มเด็กออทิสติกที่มารับการรักษาล่าช้า แต่อย่างไรก็ตาม อาจขึ้นกับปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ระดับสติปัญญาของเด็ก หรือโรคที่พบร่วมอื่นๆ เป็นต้น วิธีการสังเกตอาการออทิสติกเบื้องต้น หากลูกๆ หลานๆ มีอาการเหล่านี้เพียงแค่ “บางข้อ” ผู้ปกครองควรรีบพามาประเมินเนื่องจากมีความเสี่ยง 1. สัญญาณเตือนออทิสติกในเด็กทารกและเด็กวัยอนุบาล อายุ 6 เดือน สบตาน้อย ไม่มีการแสดงออกทางสีหน้า หรือไม่ยิ้มตอบโต้ผู้ใหญ่ อายุ 9 เดือน ไม่ส่งเสียงอ้อแอ้ ไม่ยิ้ม อายุ 12 เดือน ไม่ชี้นิ้ว เอื้อมหยิบของ โบกมือลา พูดไม่เป็นภาษา ไม่หันตามเสียงเรียก อายุ 16 เดือน ไม่พูดคำที่มีความหมาย เช่น หมา อายุ 24 เดือน ไม่พูดคำที่มีความหมายหรือวลีสั้นๆ เช่น กินข้าว ไปเที่ยว จะเอา 2. สัญญาณเตือนออทิสติกในเด็กทุกวัย หลีกเลี่ยงการสบตา ชอบอยู่คนเดียวมากกว่าเข้ากลุ่มกับเพื่อน เด็กบางคนมักไปหลบตามห้องสมุด หลีกเลี่ยงการเข้ากิจกรรมที่มีเพื่อนเยอะๆ ไม่เข้าใจสีหน้า อารมณ์ และความรู้สึกของคนอื่น มีพัฒนาการทางภาษาล่าช้ากว่าเด็กในวัยเดียวกัน เมื่อเทียบกับเพื่อนในชั้นเรียน การเรียงประโยคอาจสับสน ไม่เข้าใจคำสั่งง่ายๆ เป็นต้น พูดทวนประโยคซ้ำไปมาตามผู้ใหญ่ เช่น ผู้ปกครองถามว่า “ไปไหนมา” น้องตอบว่า “ไปไหนมา” หงุดหงิดมาก เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงลำดับกิจวัตรประจำวันเพียงเล็กน้อย เช่น ไม่ยอมใส่เสื้อผ้าหากไม่เรียงตามลำดับแบบเดิมที่เคยใส่ ต้องใส่เสื้อก่อนใส่กางเกงทุกครั้ง เป็นต้น มีความสนใจเรื่องใดเรื่องหนึ่งแบบหมกมุ่น ซ้ำๆ และจำกัด และมักคุยแต่เรื่องที่ตนเองสนใจเท่านั้น เช่น สนใจของหมุนๆ จ้องพัดลม จ้องล้อรถ สนใจรถยนต์ รู้รายละเอียดทุกยี่ห้อ เป็นต้น ทำพฤติกรรม ท่าทางซ้ำๆ สะบัดมือ หมุนตัว โยกตัว มีการรับรู้ด้านประสาทสัมผัสที่มากหรือน้อยเกินไป เช่น ไวต่อเสียง รสชาติ แสง มากเกินปกติ เป็นต้น เด็กๆ ที่มีอาการออทิสติกนั้นแม้ในปัจจุบันยังไม่มีหนทางรักษาให้หายได้ แต่ด้วยความรู้ทางการแพทย์ที่ล้ำหน้า การตรวจพบได้เร็วสามารถช่วยกระตุ้นพัฒนาการอย่างทันท่วงที ช่วยให้เด็กๆ สามารถดูแลช่วยเหลือตัวเองได้ และเป็นส่วนหนึ่งของสังคมอย่างมีคุณภาพและมีความสุข ค้นหาแพทย์และนักบำบัด โทรนัดหมายแพทย์ ติดต่อสอบถาม อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม โรคกังวลต่อการเข้าสังคม (Social Anxiety in Children & Adolescents) คุยเรื่องเพศ...ไม่ยากอย่างที่คิด
ด้านพัฒนาการทางสังคม
อายุ 6 เดือน: สบตาน้อย ไม่มีการแสดงออกทางสีหน้า หรือไม่ยิ้มตอบโต้ผู้ใหญ่
อายุ 9 เดือน: ไม่ส่งเสียงอ้อแอ้ ไม่ยิ้ม
อายุ 12 เดือน: ไม่ชี้นิ้ว เอื้อมหยิบของ ไม่โบกมือลา พูดไม่เป็นภาษา ไม่หันตามเสียงเรียก
อายุ 16 เดือน: ไม่พูดคำที่มีความหมาย เช่น "หมา"
อายุ 24 เดือน: ไม่พูดคำที่มีความหมายหรือวลีสั้นๆ เช่น "กินข้าว" "ไปเที่ยว" "จะเอา"

ด้านพัฒนาการทางภาษา
- พัฒนาการทางภาษาล่าช้ากว่าเด็กในวัยเดียวกัน
- เมื่อเทียบกับเพื่อนในชั้นเรียน การเรียงประโยคอาจสับสน
- ไม่เข้าใจคำสั่งง่ายๆ
- พูดทวนประโยคซ้ำไปมาตามผู้ใหญ่ เช่น ผู้ปกครองถามว่า "ไปไหนมา" น้องตอบว่า "ไปไหนมา"

ด้านพฤติกรรม
- หลีกเลี่ยงการสบตา
- ชอบอยู่คนเดียวมากกว่าเข้ากลุ่มกับเพื่อน
- เด็กบางคนมักไปหลบตามห้องสมุด หลีกเลี่ยงการเข้ากิจกรรมที่มีเพื่อนเยอะๆ
- ไม่เข้าใจสีหน้า อารมณ์ และความรู้สึกของคนอื่น
- หงุดหงิดมาก เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงลำดับกิจวัตรประจำวันเพียงเล็กน้อย เช่น ไม่ยอมใส่เสื้อผ้าหากไม่เรียงตามลำดับแบบเดิมที่เคยใส่

หมายเหตุ:
สัญญาณเตือนเหล่านี้เป็นเพียงแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น เด็กบางคนอาจมีพัฒนาการที่แตกต่างกันไป
หากผู้ปกครองกังวลว่าลูกอาจเป็นออทิสติก ควรพาไปพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม
กุมารเวชศาสตร์ (กุมารเวชศาสตร์) - Pediatrics