อะไรคือสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดภาวะฟองสบู่แตก?
﻿﻿﻿﻿﻿  รับชมบน YouTube:   “ฟองสบู่แตก” สามคำที่ไม่ว่านักลงทุนคนไหนได้ยินก็คงต้องขนลุกขนพองไปตาม ๆ กัน ในปี 2022 ก็ดูเหมือนจะเป็นปีที่มีกูรูนักลงทุนทั่วโลกพร้อมใจกันออกโรงเตือนแล้วว่าฟองสบู่แตกกำลังจะเกิดขึ้นอีกครั้ง และจะเป็นฟองที่ใหญ่ที่สุดในรอบหลายปีอีกด้วย ปรากฏการณ์นี้คืออะไรกันแน่ แล้วเราจะรับมืออย่างไรดี Jeremy Grantham นักลงทุนระดับตำนาน เป็นอีกท่านที่ออกมาแสดงทรรศนะอย่างหนักแน่นเกี่ยวกับภาวะฟองสบู่แตกขั้นรุนแรงว่ากำลังจะเกิดขึ้นเร็ว ๆ นี้ สอดคล้องกับรศ. ดร. อนุสรณ์ ธรรมใจ อดีตกรรมการธนาคารแห่งประเทศไทย ก็ได้พูดถึงสัญญาณเตือนฟองสบู่แตกเอาไว้ตั้งแต่ปลายปี 2021 ที่ผ่านมา ฟองสบู่แตก คืออะไร? “ภาวะฟองสบู่แตก” หมายถึงสถานการณ์ที่ราคาของสินทรัพย์ลงทุนเฟ้อเกินปัจจัยพื้นฐานของสินทรัพย์ลงทุนนั้นไปมากจนเริ่มไม่สมเหตุสมผล
โดยทั่วไปมักเกิดจากความพยายามเก็งกำไรและทัศนคติของนักลงทุนต่อสินทรัพย์การลงทุนที่ดีเกินจริง จนกระทั่งถึงจุดอิ่มตัวก็ระเบิดออก ราคาสินทรัพย์ลงทุนจึงรูดลงอย่างรวดเร็วชนิดที่ว่าตั้งตัวกันไม่ทัน ตัวอย่างของภาวะฟองสบู่ครั้งใหญ่ เช่น ฟองสบู่ในตลาดอสังหาริมทรัพย์สหรัฐ ที่ต่อมาได้นำไปสู่วิกฤติทางการเงินครั้งสำคัญอย่างวิกฤติ Subprime
มีจุดเริ่มต้นจากการปล่อยสินเชื่อบ้านโดยใช้เกณฑ์พิจารณาที่หละหลวม ผู้คนกู้เงินซื้อบ้านเยอะขึ้นทั้งที่อาจไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อใช้อยู่อาศัยจริง ๆ แต่ต้องการเก็งกำไร ประกอบกับการออกตราสารทางการเงินที่ตรึงเข้ากับดอกเบี้ยบ้านเพื่อให้นักลงทุนร่วมลงทุนในดอกเบี้ยบ้านได้ ก็ยิ่งเร่งให้ราคาอสังหาริมทรัพย์ปรับตัวสูงขึ้นมาก
ต่อมาเมื่อผู้กู้จ่ายหนี้บ้านไม่ไหวและไม่มีใครต้องการซื้อบ้านต่อ เกิดเป็นหนี้สูญจำนวนมาก กลุ่มธุรกิจที่เกี่ยวข้องล้มตามกันไปเป็นโดมิโนและลุกลามถึงเศรษฐกิจทั่วทั้งโลก
สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดภาวะฟองสบู่แตก มีดังนี้:

ความพยายามเก็งกำไร: นักลงทุนเข้ามาเก็งกำไรในสินทรัพย์ด้วยความคาดหวังว่าราคาจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยไม่คำนึงถึงปัจจัยพื้นฐานของสินทรัพย์
ทัศนคติของนักลงทุน: นักลงทุนมีความเชื่อมั่นในสินทรัพย์มากเกินไป มองข้ามความเสี่ยง และคาดหวังผลตอบแทนที่สูงเกินจริง
สภาพคล่องสูง: สินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูง ซื้อขายได้สะดวก ทำให้นักลงทุนเข้า-ออกตลาดได้ง่าย กระตุ้นให้เกิดการเก็งกำไร
นโยบายการเงิน: นโยบายการเงินที่ผ่อนคลาย อัตราดอกเบี้ยต่ำ กระตุ้นให้นักลงทุนกู้ยืมเงินมาลงทุน
การออกตราสารทางการเงิน: การออกตราสารทางการเงินที่ผูกกับสินทรัพย์ที่มีฟองสบู่ เช่น ตราสารหนี้ที่ผูกกับอสังหาริมทรัพย์
ข้อมูลข่าวสาร: ข้อมูลข่าวสารที่ไม่ถูกต้องหรือบิดเบือน กระตุ้นให้นักลงทุนตัดสินใจลงทุนโดยไม่พิจารณาอย่างรอบคอบ
ตัวอย่างภาวะฟองสบู่แตก:
ฟองสบู่ตลาดอสังหาริมทรัพย์สหรัฐ: เกิดขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1990 และต้นทศวรรษ 2000 ราคาอสังหาริมทรัพย์พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จากการเก็งกำไรและนโยบายการเงินที่ผ่อนคลาย ต่อมาเมื่อผู้กู้จ่ายหนี้บ้านไม่ไหว ราคาอสังหาริมทรัพย์ร่วงลงอย่างหนัก เกิดเป็นวิกฤติ Subprime
ฟองสบู่ดอทคอม: เกิดขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1990 ราคาหุ้นบริษัทเทคโนโลยีพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จากความคาดหวังว่าอินเทอร์เน็ตจะเปลี่ยนโลก ต่อมาเมื่อความคาดหวังไม่เป็นจริง ราคาหุ้นร่วงลงอย่างหนัก
ผลกระทบของภาวะฟองสบู่แตก:
นักลงทุนสูญเสียเงินทุน: นักลงทุนที่ลงทุนในสินทรัพย์ที่มีฟองสบู่ มักสูญเสียเงินทุนจำนวนมาก
เศรษฐกิจชะลอตัว: ภาวะฟองสบู่แตกมักส่งผลต่อเศรษฐกิจโดยรวม ทำให้เศรษฐกิจชะลอตัว
การว่างงานเพิ่มขึ้น: เมื่อธุรกิจได้รับผลกระทบจากภาวะฟองสบู่แตก มักมีการเลิกจ้างพนักงาน ทำให้การว่างงานเพิ่มขึ้น
ปัญหาหนี้สิน: ภาวะฟองสบู่แตกมักนำไปสู่ปัญหาหนี้สิน ทั้งสำหรับนักลงทุนและภาคธุรกิจ
การป้องกันภาวะฟองสบู่แตก:
นักลงทุน: นักลงทุนควรลงทุนอย่างรอบคอบ พิจารณาปัจจัยพื้นฐานของสินทรัพย์ ไม่ควรเก็งกำไร
หน่วยงานกำกับดูแล: หน่วยงานกำกับดูแลควรมีมาตรการป้องกันไม่ให้เกิดภาวะฟองสบู่ เช่น ควบคุมการปล่อยสินเชื่อ กำกับดูแลการออกตราสารทางการเงิน
ประชาชน: ประชาชนควรมีความรู้ทางการเงิน
สื่อมวลชน: สื่อมวลชนควรนำเสนอข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง
ภาวะฟองสบู่แตกเป็นเหตุการณ์ที่สามารถเกิดขึ้นได้กับระบบเศรษฐกิจทุกประเทศ สิ่งสำคัญคือ นักลงทุน หน่วยงานกำกับดูแล และประชาชน ควรมีความรู้และตระหนักถึงความเสี่ยง
ตลาดการเงิน & ผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงิน,ความรู้ทางการเงิน