เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบคืออะไร
เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 เป็นข้อกฎหมายที่หากทนายความรู้จักนำไปปรับใช้จะเกิดประโยชน์เป็นอย่างมาก  เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 เป็นข้อกฎหมายที่หากทนายความรู้จักนำไปปรับใช้จะเกิดประโยชน์เป็นอย่างมาก  เพราะการดำเนินกระบวนพิจารณาในศาล ที่กระทำโดยผู้พิพากษา คู่ความ และเจ้าหน้าที่ ซึ่งล้วนแต่เป็นปถุชนธรรมดานั้น ย่อมเกิดข้อผิดพลาดขึ้นได้  เพราะการดำเนินกระบวนพิจารณาในศาล ที่กระทำโดยผู้พิพากษา คู่ความ และเจ้าหน้าที่ ซึ่งล้วนแต่เป็นปถุชนธรรมดานั้น ย่อมเกิดข้อผิดพลาดขึ้นได้  และข้อผิดพลาดดังกล่าว อาจส่งผลเสียต่อรูปคดีของฝ่ายเราได้ หากไม่ได้รับการแก้ไขโดยทันท่วงที  และข้อผิดพลาดดังกล่าว อาจส่งผลเสียต่อรูปคดีของฝ่ายเราได้ หากไม่ได้รับการแก้ไขโดยทันท่วงที  การขอให้ศาล เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ เป็นวิธีการที่จะใช้แก้ไขปัญหาข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนพิจารณา ซึ่งจะช่วยลดหรือแก้ความเสียหายที่เกิดขึ้นจากความผิดพลาดได้  การขอให้ศาล เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ เป็นวิธีการที่จะใช้แก้ไขปัญหาข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนพิจารณา ซึ่งจะช่วยลดหรือแก้ความเสียหายที่เกิดขึ้นจากความผิดพลาดได้  ดังนั้น ทนายความและนักกฎหมาย จึงควรทำความเข้าใจข้อกฎหมายเรื่องนี้ เพื่อถึงเวลาจะได้สามารถนำไปปรับใช้ได้เหมาะสมกับสถานการณ์   ดังนั้น ทนายความและนักกฎหมาย จึงควรทำความเข้าใจข้อกฎหมายเรื่องนี้ เพื่อถึงเวลาจะได้สามารถนำไปปรับใช้ได้เหมาะสมกับสถานการณ์    เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ คือ  เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ คือ  เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ คือ  ตัวบทกฎหมาย  ตัวบทกฎหมาย  ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27  ในกรณีที่มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ในข้อที่มุ่งหมายจะยังให้การเป็นไปด้วยความยุติธรรม หรือที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนในเรื่องการเขียน และการยื่นหรือการส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่น ๆ หรือในการพิจารณาคดี การพิจารณาพยานหลักฐาน หรือการบังคับคดี เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เสียหายเนื่องจากการที่มิได้ปฏิบัติเช่นว่านั้นยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งให้เพิกถอนการพิจารณาที่ผิดระเบียบนั้นเสียทั้งหมดหรือบางส่วน หรือสั่งแก้ไขหรือมีคำสั่งในเรื่องนั้นอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามที่ศาลเห็นสมควร ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27  ในกรณีที่มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ในข้อที่มุ่งหมายจะยังให้การเป็นไปด้วยความยุติธรรม หรือที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนในเรื่องการเขียน และการยื่นหรือการส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่น ๆ หรือในการพิจารณาคดี การพิจารณาพยานหลักฐาน หรือการบังคับคดี เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เสียหายเนื่องจากการที่มิได้ปฏิบัติเช่นว่านั้นยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งให้เพิกถอนการพิจารณาที่ผิดระเบียบนั้นเสียทั้งหมดหรือบางส่วน หรือสั่งแก้ไขหรือมีคำสั่งในเรื่องนั้นอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามที่ศาลเห็นสมควร ข้อค้านเรื่องผิดระเบียบนั้น คู่ความฝ่ายที่เสียหายอาจยกขึ้นกล่าวได้ไม่ว่าในเวลาใด ๆ ก่อนมีคำพิพากษา แต่ต้องไม่ช้ากว่าแปดวันนับแต่วันที่คู่ความฝ่ายนั้นได้ทราบข้อความหรือพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้างนั้น แต่ทั้งนี้คู่ความฝ่ายนั้นต้องมิได้ดำเนินการอันใดขึ้นใหม่หลังจากที่ได้ทราบเรื่องผิดระเบียบแล้ว หรือต้องมิได้ให้สัตยาบันแก่การผิดระเบียบนั้น ๆ ข้อค้านเรื่องผิดระเบียบนั้น คู่ความฝ่ายที่เสียหายอาจยกขึ้นกล่าวได้ไม่ว่าในเวลาใด ๆ ก่อนมีคำพิพากษา แต่ต้องไม่ช้ากว่าแปดวันนับแต่วันที่คู่ความฝ่ายนั้นได้ทราบข้อความหรือพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้างนั้น แต่ทั้งนี้คู่ความฝ่ายนั้นต้องมิได้ดำเนินการอันใดขึ้นใหม่หลังจากที่ได้ทราบเรื่องผิดระเบียบแล้ว หรือต้องมิได้ให้สัตยาบันแก่การผิดระเบียบนั้น ๆ ถ้าศาลสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบใด ๆ อันมิใช่เรื่องที่คู่ความละเลยไม่ดำเนินกระบวนพิจารณาเรื่องนั้นภายในระยะเวลาซึ่งกฎหมายหรือศาลกำหนดไว้ เพียงเท่านี้ไม่เป็นการตัดสิทธิคู่ความฝ่ายนั้น ในอันที่จะดำเนินกระบวนพิจารณานั้น ๆ ใหม่ให้ถูกต้องตามที่กฎหมายบังคับ ถ้าศาลสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบใด ๆ อันมิใช่เรื่องที่คู่ความละเลยไม่ดำเนินกระบวนพิจารณาเรื่องนั้นภายในระยะเวลาซึ่งกฎหมายหรือศาลกำหนดไว้ เพียงเท่านี้ไม่เป็นการตัดสิทธิคู่ความฝ่ายนั้น ในอันที่จะดำเนินกระบวนพิจารณานั้น ๆ ใหม่ให้ถูกต้องตามที่กฎหมายบังคับ คำอธิบาย คำอธิบาย การดำเนินการทุกอย่างที่กระทำในคดีเช่น  การยื่นคำฟ้อง การส่งหมายเรียก การยื่นคำให้การ การขออนุญาตยื่นคําให้การ   การขอพิจารณาคดีใหม่ การยื่นบัญชีระบุพยาน  รวมทั้งการสืบพยาน และคําสั่งของศาล ล้วนแต่ถือว่าเป็น “กระบวนพิจารณา” ทั้งสิ้น การดำเนินการทุกอย่างที่กระทำในคดีเช่น  การยื่นคำฟ้อง การส่งหมายเรียก การยื่นคำให้การ    การขออนุญาตยื่นคําให้การ   การขอพิจารณาคดีใหม่ การยื่นบัญชีระบุพยาน การขออนุญาตยื่นคําให้การ   การขอพิจารณาคดีใหม่ การยื่นบัญชีระบุพยาน   รวมทั้งการสืบพยาน และคําสั่งของศาล ล้วนแต่ถือว่าเป็น “กระบวนพิจารณา” ทั้งสิ้น   “กระบวนพิจารณา” ซึ่งดำเนินกระบวนพิจารณาต่างๆในศาลนั้น กฎหมายได้วางหลักเกณฑ์ไว้ว่าแต่ละขั้นตอนมีกฎเกณฑ์กติกา ในการดำเนินการต่างๆอย่างไร เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในการต่อสู้คดีของทุกฝ่าย ซึ่งดำเนินกระบวนพิจารณาต่างๆในศาลนั้น กฎหมายได้วางหลักเกณฑ์ไว้ว่าแต่ละขั้นตอนมีกฎเกณฑ์กติกา ในการดำเนินการต่างๆอย่างไร เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในการต่อสู้คดีของทุกฝ่าย เช่นเดียวกับการเล่นกีฬา ที่จะต้องมีการกำหนดกติกากันไว้และทุกฝ่ายจะต้องปฏิบัติตาม เพื่อให้เกิดความยุติธรรมในการแข่งขัน   เช่นเดียวกับการเล่นกีฬา ที่จะต้องมีการกำหนดกติกากันไว้และทุกฝ่ายจะต้องปฏิบัติตาม เพื่อให้เกิดความยุติธรรมในการแข่งขัน   ตัวอย่างบทกฎหมายที่วางหลักเกณฑ์กติกาในการพิจารณาคดีไว้ เช่น  ตัวอย่างบทกฎหมายที่วางหลักเกณฑ์กติกาในการพิจารณาคดีไว้ เช่น  หลักกฎหมายเรื่องการเขียนคำคู่ความ ตาม ปวิพ ม.46 หลักกฎหมายการยื่นหรือส่งคำคู่ความ ตาม ปวิพ ม.69-83 อัฎฐ หลักกฎหมายเรื่องการพิจารณาคดี ตาม ปวิพ ม.35-45  หลักกฎหมายเรื่องการพิจารณาพยานหลักฐาน ตาม ปวิพ ม.84-130  หลักกฎหมายเรื่อง การบังคดี ตาม ปวิพ ม.271-367 ดังนั้นความหมายที่แท้จริงของคำว่า “ ระเบียบ “ ตาม ปวิพ ม.27 นั้น จึงไม่ใช่ระเบียบข้อบังคับของศาล แต่หมายความถึง ตัวบทกฎหมายที่วางหลักเกณฑ์กติกาในการพิจารณาคดีไว้ (อ้างอิงจากตำราของ หลวงจำรูณเนติศาสตร์ และ มาโนช จรมาศ)  ดังนั้นความหมายที่แท้จริงของคำว่า “ ระเบียบ “ ตาม ปวิพ ม.27 นั้น จึงไม่ใช่ระเบียบข้อบังคับของศาล แต่หมายความถึง ตัวบทกฎหมายที่วางหลักเกณฑ์กติกาในการพิจารณาคดีไว้ (อ้างอิงจากตำราของ หลวงจำรูณเนติศาสตร์ และ มาโนช จรมาศ)  “ ระเบียบ “ ซึ่งในบางครั้ง ผู้พิพากษา เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง หรือคู่ความอาจจะดำเนินกระบวนพิจารณาผิดพลาดไปจากกติกาที่กฎหมายกำหนด  ซึ่งอาจจะเพราะเข้าใจผิดในข้อเท็จจริง เข้าใจผิดในข้อกฎหมาย  หรือความบกพร่องหลงลืม  ซึ่งในบางครั้ง ผู้พิพากษา เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง หรือคู่ความอาจจะดำเนินกระบวนพิจารณาผิดพลาดไปจากกติกาที่กฎหมายกำหนด  ซึ่งอาจจะเพราะเข้าใจผิดในข้อเท็จจริง เข้าใจผิดในข้อกฎหมาย  หรือความบกพร่องหลงลืม  “ กระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ “  จึงหมายความถึง การดำเนินการของศาล คู่ความ หรือเจ้าหน้าที่ ที่ได้กระทำไปโดยฝ่าฝืนต่อหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด  “ กระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ “  จึงหมายความถึง การดำเนินการของศาล คู่ความ หรือเจ้าหน้าที่ ที่ได้กระทำไปโดยฝ่าฝืนต่อหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด  “ กระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ “  จึงหมายความถึง การดำเนินการของศาล คู่ความ หรือเจ้าหน้าที่ ที่ได้กระทำไปโดยฝ่าฝืนต่อหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด  หากเกิดข้อผิดพลาด หรือกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบขึ้นแล้ว ไม่สามารถแก้ไขกันได้ก็คงจะเกิดความไม่ยุติธรรมขึ้น  หากเกิดข้อผิดพลาด หรือกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบขึ้นแล้ว ไม่สามารถแก้ไขกันได้ก็คงจะเกิดความไม่ยุติธรรมขึ้น  ดังนั้นกฎหมายจึงเปิดโอกาสให้แก้ไขความผิดพลาดที่เกิดขึ้นระหว่างการพิจารณา ด้วยการให้อำนาจศาลทำการ เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ  หรือสั่งแก้ไขหรือมีคำสั่งอย่างหนึ่งอย่างใดก็ได้เพื่อให้เกิดการแก้ไขเยียวยา หรือเกิดความยุติธรรมแก่ทุกฝ่าย  ดังนั้นกฎหมายจึงเปิดโอกาสให้แก้ไขความผิดพลาดที่เกิดขึ้นระหว่างการพิจารณา ด้วยการให้อำนาจศาลทำการ เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ  หรือสั่งแก้ไขหรือมีคำสั่งอย่างหนึ่งอย่างใดก็ได้ เพื่อให้เกิดการแก้ไขเยียวยา หรือเกิดความยุติธรรมแก่ทุกฝ่าย  ลักษณะของกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบที่จะถูกเพิกถอน ลักษณะของกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบที่จะถูกเพิกถอน กระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบที่จะถูกเพิกถอนได้นั้น จะต้องเป็นเรื่องที่ทำให้เกิดความไม่ยุติธรรมในการดำเนินคดี เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน กล่าวคือก่อให้เกิดความเสียหายแก่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง  กระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบที่จะถูกเพิกถอนได้นั้น จะต้องเป็นเรื่องที่ทำให้เกิดความไม่ยุติธรรมในการดำเนินคดี เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน กล่าวคือก่อให้เกิดความเสียหายแก่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง  ตัวอย่างเช่น จำเลยยื่นบัญชีระบุพยาน ในระยะเวลาที่เกินกว่าที่กฎหมายกำหนด ศาลสั่งรับบัญชีพยานไปโดยผิดหลง เพราะอาจจะไม่ได้ตรวจสอบให้ดีก่อน กรณีเช่นนี้ย่อมทำให้ฝ่ายโจทก์เสียเปรียบเพราะถูกจู่โจมทางพยาน  ตัวอย่างเช่น จำเลยยื่นบัญชีระบุพยาน ในระยะเวลาที่เกินกว่าที่กฎหมายกำหนด ศาลสั่งรับบัญชีพยานไปโดยผิดหลง เพราะอาจจะไม่ได้ตรวจสอบให้ดีก่อน กรณีเช่นนี้ย่อมทำให้ฝ่ายโจทก์เสียเปรียบเพราะถูกจู่โจมทางพยาน  เช่นนี้ ศาลก็อาจจะสั่งเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบโดยการเพิกถอนคำสั่งรับบัญชีพยาน และมีคำสั่งใหม่เป็นว่าไม่รับบัญชีระบุพยานก็ได้ เช่นนี้ ศาลก็อาจจะสั่งเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบโดยการเพิกถอนคำสั่งรับบัญชีพยาน และมีคำสั่งใหม่เป็นว่าไม่รับบัญชีระบุพยานก็ได้ แต่หากกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบดังกล่าวไม่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ไม่ก่อให้เกิดความไม่ยุติธรรมในการดำเนินคดี ไม่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลอาจจะไม่เพิกถอนก็ได้  แต่หากกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบดังกล่าวไม่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ไม่ก่อให้เกิดความไม่ยุติธรรมในการดำเนินคดี ไม่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลอาจจะไม่เพิกถอนก็ได้  ตัวอย่างเช่น จำเลยยื่นบัญชีระบุพยานในระยะเวลาเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด และศาลสั่งรับไว้โดยผิดหลง  ตัวอย่างเช่น จำเลยยื่นบัญชีระบุพยานในระยะเวลาเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด และศาลสั่งรับไว้โดยผิดหลง  แต่เนื้อหาเอกสารในบัญชีระบุพยานนั้น เป็นเอกสารที่ฝ่ายโจทก์ทราบดีอยู่แล้ว เพราะจำเลยแนบไว้ท้ายคำให้การ เช่นนี้ศาลก็อาจจะไม่ค่อยถอนกระบวนพิจารณาดังกล่าวก็ได้เพราะไม่เกิดความเสียหายแก่ฝ่ายโจทก์แต่อย่างใด  แต่เนื้อหาเอกสารในบัญชีระบุพยานนั้น เป็นเอกสารที่ฝ่ายโจทก์ทราบดีอยู่แล้ว เพราะจำเลยแนบไว้ท้ายคำให้การ เช่นนี้ศาลก็อาจจะไม่ค่อยถอนกระบวนพิจารณาดังกล่าวก็ได้เพราะไม่เกิดความเสียหายแก่ฝ่ายโจทก์แต่อย่างใด   ตัวอย่าง คำพิพากษาศาลฎีกาดังต่อไปนี้ ที่วินิจฉัยว่า แม้เป็นกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ แต่หากไม่เกิดความเสียหาย ศาลก็มีอำนาจที่จะไม่เพิกถอน  ฎ.812/2546 , ฎ.8149/2544 ,ฎ.1992/2544 ,ฎ.2653/2538 ,ฎ.2415/2560 ,ฎ.6223/2558 ,ฎ.13798/2555 ,ฎ.1577/2555 ,ฎ.368/2554   ตัวอย่าง คำพิพากษาศาลฎีกาดังต่อไปนี้ ที่วินิจฉัยว่า แม้เป็นกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ แต่หากไม่เกิดความเสียหาย ศาลก็มีอำนาจที่จะไม่เพิกถอน  ฎ.812/2546 , ฎ.8149/2544 ,ฎ.1992/2544 ,ฎ.2653/2538 ,ฎ.2415/2560 ,ฎ.6223/2558 ,ฎ.13798/2555 ,ฎ.1577/2555 ,ฎ.368/2554  ฎ.812/2546 , ฎ.8149/2544 , ฎ.1992/2544 , ฎ.2653/2538 ,ฎ.2415/2560 , ฎ.6223/2558 , ฎ.13798/2555 , ฎ.1577/2555 , ฎ.368/2554  ศาลอาจจะเพิกถอนบางส่วน หรือสั่งให้แก้ไข หรือคำสั่งอื่นๆตามสมควรก็ได้  ศาลอาจจะเพิกถอนบางส่วน หรือสั่งให้แก้ไข หรือคำสั่งอื่นๆตามสมควรก็ได้  ในที่ศาลจะมีคำสั่ง เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ ศาลอาจจะไม่ได้สั่งเพิกถอนทั้งหมด โดยศาลอาจจะสั่งเพิกถอนกระบวนพิจารณาแต่เพียงบางส่วน หรือจะมีคำสั่งให้อีกฝ่ายแก้ไข ทำกระทำการให้ถูกต้อง หรือมีคำสั่งอย่างใดๆก็ได้ เพื่อบรรเทาหรือแก้ไขข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้น  ในที่ศาลจะมีคำสั่ง เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ ศาลอาจจะไม่ได้สั่งเพิกถอนทั้งหมด โดยศาลอาจจะสั่งเพิกถอนกระบวนพิจารณาแต่เพียงบางส่วน หรือจะมีคำสั่งให้อีกฝ่ายแก้ไข ทำกระทำการให้ถูกต้อง หรือมีคำสั่งอย่างใดๆก็ได้ เพื่อบรรเทาหรือแก้ไขข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้น  โดยศาลจะพิจารณาถึงความร้ายแรง ผลกระทบ ความยากง่ายของแก้ไข ของการพิจารณาผิดระเบียบดังกล่าวเป็นสำคัญ  โดยศาลจะพิจารณาถึงความร้ายแรง ผลกระทบ ความยากง่ายของแก้ไข ของการพิจารณาผิดระเบียบดังกล่าวเป็นสำคัญ  หากการที่ผิดระเบียบนั้นสามารถแก้ไขได้โดยง่าย ไม่ส่งผลกระทบต่อคู่ความฝ่ายอีก ศาลก็อาจจะสั่งให้อีกฝ่ายดำเนินการใหม่ให้ถูกต้องก็ได้  หรืออาจจะเพิกถอนแค่เพียงบางส่วนก็ได้  หากการที่ผิดระเบียบนั้นสามารถแก้ไขได้โดยง่าย ไม่ส่งผลกระทบต่อคู่ความฝ่ายอีก ศาลก็อาจจะสั่งให้อีกฝ่ายดำเนินการใหม่ให้ถูกต้องก็ได้  หรืออาจจะเพิกถอนแค่เพียงบางส่วนก็ได้
ตัวบทกฎหมาย  ตัวบทกฎหมาย  ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27  ในกรณีที่มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ในข้อที่มุ่งหมายจะยังให้การเป็นไปด้วยความยุติธรรม หรือที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนในเรื่องการเขียน และการยื่นหรือการส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่น ๆ หรือในการพิจารณาคดี การพิจารณาพยานหลักฐาน หรือการบังคับคดี เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เสียหายเนื่องจากการที่มิได้ปฏิบัติเช่นว่านั้นยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งให้เพิกถอนการพิจารณาที่ผิดระเบียบนั้นเสียทั้งหมดหรือบางส่วน หรือสั่งแก้ไขหรือมีคำสั่งในเรื่องนั้นอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามที่ศาลเห็นสมควร 

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27  ในกรณีที่มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ในข้อที่มุ่งหมายจะยังให้การเป็นไปด้วยความยุติธรรม หรือที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนในเรื่องการเขียน และการยื่นหรือการส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่น ๆ หรือในการพิจารณาคดี การพิจารณาพยานหลักฐาน หรือการบังคับคดี เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เสียหายเนื่องจากการที่มิได้ปฏิบัติเช่นว่านั้นยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งให้เพิกถอนการพิจารณาที่ผิดระเบียบนั้นเสียทั้งหมดหรือบางส่วน หรือสั่งแก้ไขหรือมีคำสั่งในเรื่องนั้นอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามที่ศาลเห็นสมควร ข้อค้านเรื่องผิดระเบียบนั้น 

คู่ความฝ่ายที่เสียหายอาจยกขึ้นกล่าวได้ไม่ว่าในเวลาใด ๆ ก่อนมีคำพิพากษา แต่ต้องไม่ช้ากว่าแปดวันนับแต่วันที่คู่ความฝ่ายนั้นได้ทราบข้อความหรือพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้างนั้น แต่ทั้งนี้คู่ความฝ่ายนั้นต้องมิได้ดำเนินการอันใดขึ้นใหม่หลังจากที่ได้ทราบเรื่องผิดระเบียบแล้ว หรือต้องมิได้ให้สัตยาบันแก่การผิดระเบียบนั้น ๆ ถ้าศาลสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบใด ๆ อันมิใช่เรื่องที่คู่ความละเลยไม่ดำเนินกระบวนพิจารณาเรื่องนั้นภายในระยะเวลาซึ่งกฎหมายหรือศาลกำหนดไว้ เพียงเท่านี้ไม่เป็นการตัดสิทธิคู่ความฝ่ายนั้น 

ในอันที่จะดำเนินกระบวนพิจารณานั้น ๆ ใหม่ให้ถูกต้องตามที่กฎหมายบังคับ ถ้าศาลสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบใด ๆ อันมิใช่เรื่องที่คู่ความละเลยไม่ดำเนินกระบวนพิจารณาเรื่องนั้นภายในระยะเวลาซึ่งกฎหมายหรือศาลกำหนดไว้ เพียงเท่านี้ไม่เป็นการตัดสิทธิคู่ความฝ่ายนั้น ในอันที่จะดำเนินกระบวนพิจารณานั้น ๆ ใหม่ให้ถูกต้องตามที่กฎหมายบังคับ คำอธิบาย คำอธิบาย การดำเนินการทุกอย่างที่กระทำในคดีเช่น  การยื่นคำฟ้อง การส่งหมายเรียก การยื่นคำให้การ การขออนุญาตยื่นคําให้การ   การขอพิจารณาคดีใหม่ การยื่นบัญชีระบุพยาน  รวมทั้งการสืบพยาน และคําสั่งของศาล ล้วนแต่ถือว่าเป็น “กระบวนพิจารณา” ทั้งสิ้น
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง)