จงสรุปเรื่อง "7 ฎีกา เหตุแห่ง โมฆกรรม" ให้ด้วยค่ะ
โมฆกรรม คืออะไร ?
โมฆะ หมายความว่า เสียเปล่า ไม่มีผลบังคับหรือผูกพันตามกฎหมาย เช่น สัญญาเป็นโมฆะ
โมฆกรรม จึงหมายความว่า นิติกรรมที่เป็นโมฆะ เสียเปล่า ไม่มีผลบังคับหรือผูกพันตามกฎหมาย ไม่อาจให้สัตยาบันแก่กันได้ ถือเป็นนิติกรรมที่เสียเปล่ามาตั้งแต่ต้น เสมือนไม่เคยเกิดนิติกรรมนั้นขึ้นเลย
7 สาเหตุแห่งโมฆกรรม
1. วัตถุประสงค์ต้องห้าม
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 95/2484
ชายทำสัญญายกทรัพย์ให้หญิงเพื่อตอบแทนการที่หญิงยอมเป็นภริยาน้อย โดยหญิงรู้ว่าชายมีภริยาอยู่แล้ว ไม่ชอบด้วยกฎหมายสัญญานี้จึงใช้บังคับไม่ได้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 บัญญัติว่า
“การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัยหรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ”
2. นิติกรรมไม่ทำตามแบบ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6190/2550
สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าระหว่างคู่สัญญา ที่ยังไม่ได้จดทะเบียน ตกเป็นโมฆะ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 152
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 152 บัญญัติว่า
“การใดมิได้ทำให้ถูกต้องตามแบบที่กฎหมายบังคับไว้ การนั้นเป็นโมฆะ”
3. การแสดงเจตนาลวง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2952/2554
สัญญาซื้อขายบ้านและที่ดินพิพาททำขึ้นเพื่อให้โจทก์นำที่ดินและบ้านพิพาทไปจำนองเป็นประกันหนี้กู้ยืมต่อธนาคาร โดยไม่มีเจตนาซื้อขายกันจริง ตกเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 155 วรรคหนึ่ง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า
“การแสดงเจตนาลวงโดยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งเป็นโมฆะ แต่จะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริต และต้องเสียหายจากการแสดงเจตนาลวงนั้นมิได้”
4. นิติกรรมอำพราง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2514/2561
ทำสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางการกู้ยืมเงิน สัญญาขายฝาก  ตกเป็นโมฆะ ต้องบังคับตามสัญญากู้ยืมเงิน
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคสอง บัญญัติว่า
“ถ้าการแสดงเจตนาลวงตามวรรคหนึ่งทำขึ้นเพื่ออำพรางนิติกรรมอื่นให้นำบทบัญญัติของกฎหมายอันเกี่ยวกับนิติกรรมที่ถูกอำพรางมาใช้บังคับ”
5. สำคัญผิดในสาระสำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1710/2500
ในการซื้อขายที่ดิน ผู้ขายชี้ให้ดูที่ดินแปลงอื่นแต่ส่งมอบอีกแปลงหนึ่งถือว่าทําสัญญาโดยสําคัญผิดในสิ่งที่เป็นสาระสําคัญของนิติกรรมสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 156 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า
“การแสดงเจตนาโดยสําคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสําคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ”
6. เงื่อนไขไม่ชอบด้วยกฎหมาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 133/2505
การที่ ก. ตกลงจะให้แหวนเพชรแก่ ข. ถ้า ข. ให้การต่อศาลว่าไม่รู้เห็นว่าบุตรของ ก. ฆ่าคน และศาลไม่ลงโทษบุตรของ ก. เงื่อนไขดังกล่าว ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน สัญญาให้แหวนเพชรจึงตกเป็นโมฆะ ตามมาตรา 150 (ปัจจุบัน มาตรา 188)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 188 บัญญัติว่า
“นิติกรรมใดมีเงื่อนไขอันไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน นิติกรรมนั้นเป็นโมฆะ”
7. โมฆียกรรมถูกบอกล้าง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 19696/2557
นิติกรรมที่โจทก์ทำเป็นโมฆียะตาม ป.พ.พ. มาตรา 157 วรรคหนึ่ง เมื่อโจทก์บอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว จึงมีผลเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก ตาม ป.พ.พ. มาตรา 176 วรรคหนึ่ง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 176 บัญญัติว่า
“โมฆียะกรรม เมื่อบอกล้างแล้ว ให้ถือว่าเป็นโมฆะมาตั้งแต่เริ่มแรก …”
  โมฆกรรม คืออะไร ?
โมฆะ หมายความว่า เสียเปล่า ไม่มีผลบังคับหรือผูกพันตามกฎหมาย เช่น สัญญาเป็นโมฆะ
โมฆกรรม จึงหมายความว่า นิติกรรมที่เป็นโมฆะ เสียเปล่า ไม่มีผลบังคับหรือผูกพันตามกฎหมาย ไม่อาจให้สัตยาบันแก่กันได้ ถือเป็นนิติกรรมที่เสียเปล่ามาตั้งแต่ต้น เสมือนไม่เคยเกิดนิติกรรมนั้นขึ้นเลย
7 สาเหตุแห่งโมฆกรรม
1. วัตถุประสงค์ต้องห้าม
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 95/2484
ชายทำสัญญายกทรัพย์ให้หญิงเพื่อตอบแทนการที่หญิงยอมเป็นภริยาน้อย โดยหญิงรู้ว่าชายมีภริยาอยู่แล้ว ไม่ชอบด้วยกฎหมายสัญญานี้จึงใช้บังคับไม่ได้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 บัญญัติว่า
“การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัยหรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ”
2. นิติกรรมไม่ทำตามแบบ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6190/2550
สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าระหว่างคู่สัญญา ที่ยังไม่ได้จดทะเบียน ตกเป็นโมฆะ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 152
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 152 บัญญัติว่า
“การใดมิได้ทำให้ถูกต้องตามแบบที่กฎหมายบังคับไว้ การนั้นเป็นโมฆะ”
3. การแสดงเจตนาลวง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2952/2554
สัญญาซื้อขายบ้านและที่ดินพิพาททำขึ้นเพื่อให้โจทก์นำที่ดินและบ้านพิพาทไปจำนองเป็นประกันหนี้กู้ยืมต่อธนาคาร โดยไม่มีเจตนาซื้อขายกันจริง ตกเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 155 วรรคหนึ่ง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า
“การแสดงเจตนาลวงโดยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งเป็นโมฆะ แต่จะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริต และต้องเสียหายจากการแสดงเจตนาลวงนั้นมิได้”
4. นิติกรรมอำพราง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2514/2561
ทำสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางการกู้ยืมเงิน สัญญาขายฝาก  ตกเป็นโมฆะ ต้องบังคับตามสัญญากู้ยืมเงิน
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคสอง บัญญัติว่า
“ถ้าการแสดงเจตนาลวงตามวรรคหนึ่งทำขึ้นเพื่ออำพรางนิติกรรมอื่นให้นำบทบัญญัติของกฎหมายอันเกี่ยวกับนิติกรรมที่ถูกอำพรางมาใช้บังคับ”
5. สำคัญผิดในสาระสำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1710/2500
ในการซื้อขายที่ดิน ผู้ขายชี้ให้ดูที่ดินแปลงอื่นแต่ส่งมอบอีกแปลงหนึ่งถือว่าทําสัญญาโดยสําคัญผิดในสิ่งที่เป็นสาระสําคัญของนิติกรรมสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 156 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า
“การแสดงเจตนาโดยสําคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสําคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ”
6. เงื่อนไขไม่ชอบด้วยกฎหมาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 133/2505
การที่ ก. ตกลงจะให้แหวนเพชรแก่ ข. ถ้า ข. ให้การต่อศาลว่าไม่รู้เห็นว่าบุตรของ ก. ฆ่าคน และศาลไม่ลงโทษบุตรของ ก. เงื่อนไขดังกล่าว ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน สัญญาให้แหวนเพชรจึงตกเป็นโมฆะ ตามมาตรา 150 (ปัจจุบัน มาตรา 188)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 188 บัญญัติว่า
“นิติกรรมใดมีเงื่อนไขอันไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน นิติกรรมนั้นเป็นโมฆะ”
7. โมฆียกรรมถูกบอกล้าง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 19696/2557
นิติกรรมที่โจทก์ทำเป็นโมฆียะตาม ป.พ.พ. มาตรา 157 วรรคหนึ่ง เมื่อโจทก์บอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว จึงมีผลเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก ตาม ป.พ.พ. มาตรา 176 วรรคหนึ่ง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 176 บัญญัติว่า
“โมฆียะกรรม เมื่อบอกล้างแล้ว ให้ถือว่าเป็นโมฆะมาตั้งแต่เริ่มแรก …”
   โมฆกรรม คืออะไร ? โมฆะ หมายความว่า เสียเปล่า ไม่มีผลบังคับหรือผูกพันตามกฎหมาย เช่น สัญญาเป็นโมฆะ โมฆกรรม จึงหมายความว่า นิติกรรมที่เป็นโมฆะ เสียเปล่า ไม่มีผลบังคับหรือผูกพันตามกฎหมาย ไม่อาจให้สัตยาบันแก่กันได้ ถือเป็นนิติกรรมที่เสียเปล่ามาตั้งแต่ต้น เสมือนไม่เคยเกิดนิติกรรมนั้นขึ้นเลย 7 สาเหตุแห่งโมฆกรรม 1. วัตถุประสงค์ต้องห้าม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 95/2484 ชายทำสัญญายกทรัพย์ให้หญิงเพื่อตอบแทนการที่หญิงยอมเป็นภริยาน้อย โดยหญิงรู้ว่าชายมีภริยาอยู่แล้ว ไม่ชอบด้วยกฎหมายสัญญานี้จึงใช้บังคับไม่ได้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 บัญญัติว่า “การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัยหรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ” 2. นิติกรรมไม่ทำตามแบบ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6190/2550 สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าระหว่างคู่สัญญา ที่ยังไม่ได้จดทะเบียน ตกเป็นโมฆะ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 152 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 152 บัญญัติว่า “การใดมิได้ทำให้ถูกต้องตามแบบที่กฎหมายบังคับไว้ การนั้นเป็นโมฆะ” 3. การแสดงเจตนาลวง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2952/2554 สัญญาซื้อขายบ้านและที่ดินพิพาททำขึ้นเพื่อให้โจทก์นำที่ดินและบ้านพิพาทไปจำนองเป็นประกันหนี้กู้ยืมต่อธนาคาร โดยไม่มีเจตนาซื้อขายกันจริง ตกเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 155 วรรคหนึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “การแสดงเจตนาลวงโดยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งเป็นโมฆะ แต่จะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริต และต้องเสียหายจากการแสดงเจตนาลวงนั้นมิได้” 4. นิติกรรมอำพราง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2514/2561 ทำสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางการกู้ยืมเงิน สัญญาขายฝาก  ตกเป็นโมฆะ ต้องบังคับตามสัญญากู้ยืมเงิน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคสอง บัญญัติว่า “ถ้าการแสดงเจตนาลวงตามวรรคหนึ่งทำขึ้นเพื่ออำพรางนิติกรรมอื่นให้นำบทบัญญัติของกฎหมายอันเกี่ยวกับนิติกรรมที่ถูกอำพรางมาใช้บังคับ” 5. สำคัญผิดในสาระสำคัญ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1710/2500 ในการซื้อขายที่ดิน ผู้ขายชี้ให้ดูที่ดินแปลงอื่นแต่ส่งมอบอีกแปลงหนึ่งถือว่าทําสัญญาโดยสําคัญผิดในสิ่งที่เป็นสาระสําคัญของนิติกรรมสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 156 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “การแสดงเจตนาโดยสําคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสําคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ” 6. เงื่อนไขไม่ชอบด้วยกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 133/2505 การที่ ก. ตกลงจะให้แหวนเพชรแก่ ข. ถ้า ข. ให้การต่อศาลว่าไม่รู้เห็นว่าบุตรของ ก. ฆ่าคน และศาลไม่ลงโทษบุตรของ ก. เงื่อนไขดังกล่าว ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน สัญญาให้แหวนเพชรจึงตกเป็นโมฆะ ตามมาตรา 150 (ปัจจุบัน มาตรา 188) ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 188 บัญญัติว่า “นิติกรรมใดมีเงื่อนไขอันไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน นิติกรรมนั้นเป็นโมฆะ” 7. โมฆียกรรมถูกบอกล้าง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 19696/2557 นิติกรรมที่โจทก์ทำเป็นโมฆียะตาม ป.พ.พ. มาตรา 157 วรรคหนึ่ง เมื่อโจทก์บอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว จึงมีผลเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก ตาม ป.พ.พ. มาตรา 176 วรรคหนึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 176 บัญญัติว่า “โมฆียะกรรม เมื่อบอกล้างแล้ว ให้ถือว่าเป็นโมฆะมาตั้งแต่เริ่มแรก …”   TAG กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โมฆกรรม
โมฆะ หมายถึง เสียเปล่า ไม่มีผลบังคับหรือผูกพันตามกฎหมาย ดังนั้น โมฆกรรม จึงหมายถึง นิติกรรมที่เป็นโมฆะ เสียเปล่า ไม่มีผลบังคับหรือผูกพันตามกฎหมาย ไม่อาจให้สัตยาบันแก่กันได้ เสมือนไม่เคยเกิดนิติกรรมเลย
7 สาเหตุแห่งโมฆกรรม
1. วัตถุประสงค์ต้องห้าม ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 บัญญัติว่า “การใดมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัยหรือขัดต่อความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ”
2. นิติกรรมไม่ทำตามแบบ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 152 บัญญัติว่า “การใดมิได้ทำให้ถูกต้องตามแบบที่กฎหมายบังคับไว้ การนั้นเป็นโมฆะ”
3. การแสดงเจตนาลวง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “การแสดงเจตนาลวงโดยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายเป็นโมฆะ แต่ยกเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริต และเสียหายจากการแสดงเจตนาลวงนั้นมิได้”
4. นิติกรรมอำพราง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคสอง บัญญัติว่า “ถ้าการแสดงเจตนาลวงตามวรรคหนึ่งทำขึ้นเพื่ออำพรางนิติกรรมอื่น ให้นำบทบัญญัติของกฎหมายอันเกี่ยวกับนิติกรรมที่ถูกอำพรางมาใช้บังคับ”
5. สำคัญผิดในสาระสำคัญ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 156 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “การแสดงเจตนาโดยสําคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสําคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ”
6. เงื่อนไขไม่ชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 188 บัญญัติว่า “นิติกรรมใดมีเงื่อนไขอันไม่ชอบด้วยกฎหมาย นิติกรรมนั้นเป็นโมฆะ”
7. โมฆียกรรมถูกบอกล้าง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 176 บัญญัติว่า “เมื่อโมฆียะกรรมบอกล้างแล้ว ถือว่าเป็นโมฆะมาตั้งแต่แรก”
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง)