สรุปบทความเรื่อง โรคไขสันหลัง ให้หน่อย
โรคไขสันหลัง Spinal cord disease โรคไขสันหลังมีสาเหตุปัจจัยเสี่ยงจากอะไร โรคไขสันหลังมีอาการอย่างไร แพทย์วินิจฉัยโรคไขสันหลังได้อย่างไร รักษาโรคไขสันหลังอย่างไร โรคไขสันหลังรุนแรงไหม มีผลข้างเคียงไหม ดูแลตนเองอย่างไร ควรพบแพทย์เมื่อไรควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่ มีการตรวจคัดกรองโรคไขสันหลังไหม ป้องกันโรคไขสันหลังได้อย่างไร กายวิภาคและสรีรวิทยาระบบประสาท Anatomy and physiology of nervous system วิธีตรวจวินิจฉัยโรคระบบประสาท ตอน1การตรวจร่างกาย Neurological Examination โปลิโอ Poliomyelitis ไขสันหลังอักเสบ Myelitis ไขสันหลังอักเสบเฉียบพลัน ประสาทไขสันหลังอักเสบเฉียบพลัน Acute transverse myelitis อาการอ่อนเปียกเฉียบพลันเหตุไขสันหลังอักเสบ Acute flaccid myelitis AFM สาเหตุการอ่อนแรงที่พบบ่อย Common Causes of Motor Weakness กลุ่มอาการหลังเป็นโรคโปลิโอ PPS Post-polio syndrome โรคไขสันหลัง หรือโรคของไขสันหลังSpinal cord disease คือ โรคที่เกิดจากการบาดเจ็บ เสียหาย ของเซลล์ไขสันหลังจากสาเหตุต่างๆ จึงส่งผลให้เซลล์ไขสันหลังทำงานผิด ปกติ หรือไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ หรือสูญเสียการทำงาน จึงเกิดเป็นอาการภาวะผิด ปกติต่างๆ หรือเกิดเป็นโรคขึ้น ไขสันหลัง Spinal cord เป็นเนื้อเยื่อส่วนหนึ่งของประสาทหรือระบบประสาทส่วนกลาง Central nervous system ย่อว่า CNS ที่ประกอบด้วย สมอง และไขสันหลัง โดยไขสันหลังเป็นส่วนที่ต่อมาจากสมอง เป็นเนื้อเยื่อที่อยู่ในช่องตรงกลางของกระดูกสันหลัง Spinal canal มีลักษณะเป็นแท่งยาว โดยมีความยาวตั้งแต่กระดูกสันหลังคอข้อแรกข้อที่1 ท้ายทอย จนมา ถึงกระดูกสันหลังเอวข้อที่ 1 ต่อกับข้อที่ 2 ในผู้ชายจะมีขนาดยาวประมาณ 45 เซนติเมตร และประมาณ 43 เซนติเมตรในผู้หญิง โดยมีขนาดกว้างในแต่ละจุดไม่เท่ากัน เฉลี่ยประมาณ 6-13 มิลลิเมตร ไขสันหลัง มีหน้าที่ เชื่อมต่อการทำงาน รับและส่งสัญญาณต่างๆระหว่างสมองกับเส้นประสาทส่วนปลาย Peripheral nervous system ที่ควบคุมการทำงาน การเคลื่อนไหว และการรับรู้ความรู้สึกของเนื้อเยื่ออวัยวะต่างๆทั่วร่างกาย โดยไขสันหลังมีหน้าที่หลัก 3 ประการ คือ รับและส่งการสั่งการ Motor information ในการทำงานต่างๆของกล้ามเนื้อ รับและส่งประสาทสัมผัสรับรู้ความรู้สึกต่างๆSensory information และ สั่งให้เกิดปฏิกิริยาตอบสนองฉับพลันต่อสิ่งเร้าตัวกระตุ้น Stimulus หรือ Stimuli ต่าง ๆ ที่เรียกว่า รีเฟล็กซ์ Reflex เช่น อาการไอที่เกิดจากการระคายคอ การหลับตาเมื่อมีสิ่งของเคลื่อนเข้ามาใกล้ตา การจามเมื่อได้กลิ่นฉุน หรือ การเกาเมื่อเกิดอาการคัน เป็นต้น อุบัติเหตุต่อไขสันหลัง เช่น อุบัติเหตุจากรถยนต์ หรือตกจากที่สูง ถูกยิง หรือถูกแทง และโรคมะเร็งจากอวัยวะต่างๆที่แพร่กระจายตามกระแสเลือดโลหิตเข้าสู่กระดูกสันหลัง ต่อจากนั้นจึงลุกลามจากกระดูกสันหลังเข้าไขสันหลัง ซึ่งจะก่อให้เกิดอาการปวดร่วมกับอัมพฤกษ์ อัมพาต ของแขน และหรือขา ส่วนโรคอื่นๆของไขสันหลัง พบได้บ้างประปราย เช่น ไขสันหลังอักเสบติดเชื้อ เช่นใน โรคโปลิโอ โรคหัดชนิดรุนแรง โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบที่ลุกลามเข้าเยื่อหุ้มสมองส่วนหุ้มไขสันหลัง การอักเสบโดยไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ เช่น จากโรคออโตอิมมูนโรคภูมิต้านตนเอง หรือผลข้างเคียงจากการฉีดวัคซีนบางชนิด เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ วัคซีนไวรัสตับอักเสบ-บี วัคซีนหัด วัคซีนคางทูม จากโรคเนื้องอกของไขสันหลัง และจากโรคมะเร็งแพร่กระจายเข้าน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง ที่พบบ่อย คือ จากโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเอแอแอล จากโรคมะเร็งต่อมน้ำเหลือง และจากโรคมะเร็งสมองบางชนิด ทั้งนี้ โรคของไขสันหลัง พบทุกเพศ และทุกวัย ตั้งแต่เด็กแรกคลอดไปจนถึงผู้สูงอายุ โรคไขสันหลังมีสาเหตุปัจจัยเสี่ยงจากอะไร สาเหตุปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคของไขสันหลังที่พบบ่อย ได้แก่ อุบัติเหตุ ซึ่งมักเป็นอุบัติเหตุต่อกระดูกสันหลัง ส่งผลให้กระดูกสันหลังเคลื่อนกดไขสันหลัง เช่น การตกจากที่สูง หรืออุบัติเหตุทางรถยนต์ การติดเชื้อ ส่งผลให้เกิดการอักเสบของไขสันหลัง Myelitis เป็นโรคพบน้อย แต่เมื่อเกิดขึ้นมักเกิดจากเชื้อไวรัสชนิดที่รุนแรง เช่นในโรค โปลิโอ โรคหัด และโรคคางทูม การอักเสบที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ เป็นโรคที่พบน้อย เช่น จากโรคออโตอิมมูนโรคภูมิต้านตนเอง เนื้องอก เนื้องอกของไขสันหลังพบได้ประปราย และเป็นเนื้องอกชนิดเดียวกับเนื้องอกสมอง เช่น เนื้องอกชนิด Astrocytoma ชนิด Ependymoma โรคมะเร็ง โรคมะเร็งของไขสันหลังเอง เป็นโรคที่พบน้อยมากๆ แต่โรคมะเร็งบางชนิด อาจแพร่กระจายเข้ามาสู่น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง ซึ่งมักส่งผลให้เกิดอาการปวดหลัง และอาจมีกล้ามเนื้ออ่อนแรงโดยเฉพาะของแขนและขา โดยโรคมะเร็งทุกชนิดสามารถแพร่กระจายเข้าน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังได้ แต่ที่พบได้บ่อย คือ จาก โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเอแอลแอล โรคมะเร็งต่อมน้ำเหลือง และโรคมะเร็งจอตา นอกจากนั้นคือ จากโรคมะเร็งชนิดต่างๆที่แพร่กระจายมายังกระดูกสันหลังจนส่งผลให้ลุกลามเข้าไขสันหลังจนก่อให้เกิดอาการอัมพฤกษ์ อัมพาต ที่พบบ่อย คือการแพร่กระจายจาก มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม มะเร็งต่อมลูกหมาก ผลข้างเคียงจากวัคซีนบางชนิด ซึ่งจะส่งผลให้เกิดไขสันหลังอักเสบ เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ และวัคซีนหัด เป็นต้น ซึ่งสาเหตุนี้พบได้น้อยมากๆ มีเพียงเป็นการรายงานผู้ป่วย ดังนั้นจึงไม่ต้องกลัวเรื่องการฉีดวัคซีน เพราะประโยชน์ที่ได้รับ สูงกว่าการเสี่ยงต่อผลข้างเคียงนี้เป็นร้อยเท่า โรคทางพันธุกรรม ซึ่งเป็นโรคที่พบน้อยมากๆ เช่น โรคกลุ่มอาการเหตุไขสันหลังเป็นโพรง Syringomyelia โรคไขสันหลังมีอาการอย่างไร อาการสำคัญของโรคไขสันหลัง ได้แก่ การมีกล้ามเนื้ออ่อนแรง อัมพฤกษ์ อัมพาต อัมพฤกษ์ อัมพาตจากไขสันหลังจะต่างจากที่เกิดจากสมอง กล่าวคือ ถ้าเกิดที่แขน ก็จะเกิดกับแขนทั้ง 2 ข้าง หรือถ้าเกิดกับขา ก็จะเกิดกับขาทั้ง 2 ข้าง แต่ถ้าสาเหตุเกิดจากสมอง อาการอัมพฤกษ์ อัมพาตมักเกิดเพียงซีกเดียว เช่น ทั้งแขน ขา เฉพาะซีกซ้าย หรือเฉพาะซีกขวาเพียงซีกใดซีกหนึ่ง ไม่เกิดพร้อมกันทั้งซ้ายและขวา นอกจากนั้น คือ อาการปวดหลังเรื้อรัง อาการกระตุกเรื้อรังของกล้ามเนื้อต่างๆ เช่น แขน ขา อาจร่วมกับการไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายได้ เช่น ปัสสาวะ หรือ อุจจาระเองไม่ได้ ต้องใช้สายสวน เป็นต้น และบางครั้งอาจร่วมกับการมีกล้ามเนื้อแขน ขา ลีบได้ แพทย์วินิจฉัยโรคไขสันหลังได้อย่างไร แพทย์วินิจฉัยโรคของไขสันหลังได้จาก การซักถามประวัติทางการแพทย์ของผู้ป่วย ที่สำคัญ เช่น ประวัติอาการต่างๆ ประวัติการเจ็บป่วยทั้งในอดีตและในปัจจุบัน ประวัติอุบัติเหตุ ประวัติการฉีดวัคซีน การตรวจร่างกายทั่วไป และการตรวจร่างกายทางระบบประสาท การตรวจภาพไขสันหลังด้วย เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และหรือเอมอาร์ไอ การตรวจน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังทางห้องปฏิบัติการ การเจาะน้ำไขสันหลัง เพื่อตรวจดู สารผิดปกติ สารภูมิต้านทานเฉพาะโรคต่างๆ การย้อมหาเชื้อโรค และหรือการเพาะเชื้อโรค ดูเซลล์ผิดปกติต่างๆ รวมทั้งเพื่อการตรวจทางเซลล์วิทยา อาจมีการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อ หรือจากไขสันหลังตำแหน่งผิดปกติเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา รักษาโรคไขสันหลังอย่างไร แนวทางการรักษาโรคไขสันหลัง คือ การรักษาตามสาเหตุ การรักษาประคับประคองตามอาการ และการทำกายภาพบำบัดกายภาพฟื้นฟู ก. การรักษาตามสาเหตุ เช่น การผ่าตัด เมื่อสาเหตุเกิดจากอุบัติเหตุ การผ่าตัดอาจร่วมกับรังสีรักษาเมื่อสาเหตุเกิดจากเนื้องอก หรือโรคมะเร็ง การใช้ยาปฏิชีวนะเมื่อสาเหตุเกิดจากไขสันหลังอักเสบติดเชื้อแบคทีเรีย หรือ เพียงการรักษาประคับประคองตามอาการเมื่อสาเหตุเกิดจากการติดเชื้อไวรัส หรือผลข้างเคียงจากวัคซีน ข. การรักษาประคับประคองตามอาการ เช่น การใช้ยาแก้ปวด การใส่สายสวนปัสสาวะกรณีปัสสาวะเองไม่ได้ การสวนอุจจาระเป็นครั้งคราวเมื่ออุจจาระเองไม่ได้ ค. การทำกายภาพบำบัดกายภาพฟื้นฟู กรณีมีกล้ามเนื้ออ่อนแรง อัมพฤกษ์ อัมพาต เป็นต้น โรคไขสันหลังรุนแรงไหม มีผลข้างเคียงไหม โรคไขสันหลัง จัดเป็นโรครุนแรง ส่งผลกระทบถึงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยจากภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาต ซึ่งมักส่งผลให้ผู้ป่วยเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินหายใจ และหรือระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งส่งผลให้เสียชีวิตได้ ดูแลตนเองอย่างไร ควรพบแพทย์เมื่อไรควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่ การดูแลตนเองที่สำคัญที่สุด คือ เมื่อมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงควรต้องรีบพบแพทย์มาโรงพยาบาล เพื่อการวินิจฉัยหาสาเหตุ เพื่อการรักษาตั้งเริ่มแรกมีอาการ ส่วนภายหลังเมื่อทราบแล้วว่าเป็นโรคของไขสันหลัง การดูแลตนเอง และการพบแพทย์มาโรงพยาบาล คือ ปฏิบัติตามแพทย์ พยาบาลแนะนำ กินยาใช้ยาต่างๆที่แพทย์สั่งให้ถูกต้อง ไม่หยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ก่อน รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน สุขบัญญัติแห่งชาติ เพื่อลดโอกาสติดเชื้อ โดยเฉพาะการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ และระบบทางเดินปัสสาวะ รักษาสุขภาพจิตเสมอ เพราะผู้ป่วยโรคนี้มักเรื้อรัง และจำเป็นต้องพึ่งพาผู้อื่นจากภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาต ทำกายภาพบำบัดกายภาพฟื้นฟูสม่ำเสมอ ตามแพทย์ พยาบาล และหรือนักกาย ภาพบำบัดแนะนำ พบแพทย์มาโรงพยาบาลตามแพทย์นัดเสมอ ควรพบแพทย์มาโรงพยาบาลก่อนนัด เมื่อ อาการต่างๆเลวลง หรือมีอาการผิดปกติไปจากเดิม เช่น แขนขาอ่อนแรงมากขึ้น และโดยเฉพาะเมื่อมีไข้ มีผลข้างเคียงจากยาที่แพทย์สั่งจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น ขึ้นผื่น ท้องผูกหรือท้องเสียต่อเนื่อง วิงเวียนศีรษะ หรือคลื่นไส้มากต่อเนื่อง กังวลในอาการ มีการตรวจคัดกรองโรคไขสันหลังไหม ปัจจุบัน ยังไม่มีการตรวจคัดกรองเพื่อให้พบโรคของไขสันหลังตั้งแต่เริ่มเกิดขณะยังไม่มีอาการ ดังนั้นเมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆ โดยเฉพาะเมื่อมีกล้ามเนื้ออ่อนแรง ควรต้องรีบพบแพทย์เสมอ เพื่อการรักษาแต่เนิ่นๆ เพื่อเพิ่มโอกาสกล้ามเนื้อฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ป้องกันโรคไขสันหลังได้อย่างไร จากที่กล่าวแล้วในหัวข้อ สาเหตุปัจจัยเสี่ยง โรคของไขสันหลัง เป็นโรคป้องกันได้ยาก ยกเว้น การฉีดวัคซีนป้องกันการติดเชื้อบางชนิดที่มีวัคซีน เช่น วัคซีนโปลิโอ และวัคซีนโรคหัด เป็นต้น รวมทั้งต้องระมัดระวังเพื่อป้องกันอุบัติเหตุต่างๆ เช่น อุบัติเหตุรถยนต์ หรือ การตกจากที่สูง
โรคไขสันหลัง คือ โรคที่เกิดจากการบาดเจ็บ เสียหาย ของเซลล์ไขสันหลังจากสาเหตุต่างๆ ส่งผลให้เซลล์ไขสันหลังทำงานผิดปกติ หรือไม่สามารถทำงานได้ เกิดเป็นอาการะผิดปกติ หรือเกิดเป็นโรค 
ไขสันหลัง เป็นเนื้อเยื่อส่วนหนึ่งของประสาทหรือระบบประสาทส่วนกลาง โดยต่อลงมาจากสมองเป็นเนื้อเยื่อที่อยู่ในช่องตรงกลางของกระดูกสันหลัง มีลักษณะเป็นแท่งยาว โดยมีความยาวตั้งแต่กระดูกสันหลังคอข้อแรกข้อที่1 ท้ายทอย จนมา ถึงกระดูกสันหลังเอวข้อที่ 1 ต่อกับข้อที่ 2 ในผู้ชายจะมีขนาดยาวประมาณ 45 เซนติเมตร และประมาณ 43 เซนติเมตรในผู้หญิง โดยมีขนาดกว้างในแต่ละจุดไม่เท่ากัน เฉลี่ยประมาณ 6-13 มิลลิเมตร มีหน้าที่ เชื่อมต่อการทำงาน รับและส่งสัญญาณต่างๆระหว่างสมองกับเส้นประสาทส่วนปลาย ควบคุมการทำงาน การเคลื่อนไหว และความรู้สึก หน้าที่ของไขสันหลัง
1.	รับและส่งการสั่งการ ในการทำงานต่างๆของกล้ามเนื้อ
2.	รับและส่งประสาทสัมผัสรับรู้ความรู้สึกต่างๆ
3.	 สั่งให้เกิดปฏิกิริยาตอบสนองฉับพลันต่อสิ่งเร้าตัวกระตุ้น
อุบัติเหตุต่อไขสันหลัง เช่น อุบัติเหตุจากรถยนต์ ตกจากที่สูง ถูกยิง หรือถูกแทง และโรคมะเร็งจากอวัยวะต่างๆที่แพร่กระจายตามกระแสเลือดโลหิตเข้าสู่กระดูกสันหลัง การอักเสบโดยไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ เช่น จากโรคออโตอิมมูนโรคภูมิต้านตนเอง หรือผลข้างเคียงจากการฉีดวัคซีน โรคเนื้องอกของไขสันหลัง และจากโรคมะเร็งแพร่กระจายเข้าน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง ทั้งนี้ โรคของไขสันหลัง พบทุกเพศ และทุกวัย ตั้งแต่เด็กแรกคลอดไปจนถึงผู้สูงอายุ  
สาเหตุของการเกิดโรคของไขสันหลังที่พบบ่อย ได้แก่ อุบัติเหตุ ซึ่งมักเป็นอุบัติเหตุต่อกระดูกสันหลัง ส่งผลให้กระดูกสันหลังเคลื่อนกดไขสันหลัง เช่น การตกจากที่สูง หรืออุบัติเหตุทางรถยนต์ การติดเชื้อ ส่งผลให้เกิดการอักเสบของไขสันหลัง อาการสำคัญของโรคไขสันหลัง ได้แก่ การมีกล้ามเนื้ออ่อนแรง อัมพฤกษ์ อัมพาต อัมพฤกษ์ อัมพาตจากไขสันหลังจะต่างจากที่เกิดจากสมอง  นอกจากนั้น คือ อาการปวดหลังเรื้อรัง อาการกระตุกเรื้อรังของกล้ามเนื้อต่างๆ เช่น แขน ขา อาจร่วมกับการไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายได้ เช่น ปัสสาวะ หรือ อุจจาระเองไม่ได้ ต้องใช้สายสวน แพทย์วินิจฉัยโรคของไขสันหลังได้จาก การซักถามประวัติทางการแพทย์ ประวัติการเจ็บป่วยประวัติอุบัติเหตุ ประวัติการฉีดวัคซีน การตรวจร่างกายทั่วไป และการตรวจร่างกายทางระบบประสาท การตรวจภาพไขสันหลังด้วย เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ารตรวจน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังทางห้องปฏิบัติการ การเจาะน้ำไขสันหลัง อาจมีการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อ หรือจากไขสันหลังตำแหน่งผิดปกติเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา 
การรักษาโรคไขสันหลัง
1.	การรักษาตามสาเหตุ เช่น การผ่าตัด เมื่อสาเหตุเกิดจากอุบัติเหตุ การผ่าตัดอาจร่วมกับรังสีรักษาเมื่อสาเหตุเกิดจากเนื้องอก หรือโรคมะเร็ง การใช้ยาปฏิชีวนะเมื่อสาเหตุเกิดจากไขสันหลังอักเสบติดเชื้อแบคทีเรีย หรือ เพียงการรักษาประคับประคองตามอาการเมื่อสาเหตุเกิดจากการติดเชื้อไวรัส หรือผลข้างเคียงจากวัคซีน
2.	การรักษาประคับประคองตามอาการ เช่น การใช้ยาแก้ปวด การใส่สายสวนปัสสาวะกรณีปัสสาวะเองไม่ได้ การสวนอุจจาระเป็นครั้งคราวเมื่ออุจจาระเองไม่ได้
3.	ารทำกายภาพบำบัดกายภาพฟื้นฟู กรณีมีกล้ามเนื้ออ่อนแรง อัมพฤกษ์ อัมพาต เป็นต้น โรคไขสันหลังรุนแรงไหม มีผลข้างเคียงไหม โรคไขสันหลัง จัดเป็นโรครุนแรง ส่งผลกระทบถึงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยจากภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาต ซึ่งมักส่งผลให้ผู้ป่วยเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินหายใจ และหรือระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งส่งผลให้เสียชีวิตได้
มื่อมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงควรต้องรีบพบแพทย์ เพื่อหาสาเหตุ รักษาตั้งเริ่มมีอาการ ปฏิบัติตามแพทย์แนะนำ ไม่หยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ก่อน รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน สุขบัญญัติแห่งชาติ เพื่อลดโอกาสติดเชื้อ โดยเฉพาะการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ และระบบทางเดินปัสสาวะ รักษาสุขภาพจิตเสมอ เพราะผู้ป่วยโรคนี้มักเรื้อรัง และจำเป็นต้องพึ่งพาผู้อื่นจากภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาต ทำกายภาพบำบัดกายภาพฟื้นฟูสม่ำเสมอ ระมัดระวังเพื่อป้องกันอุบัติเหตุต่างๆ เช่น อุบัติเหตุรถยนต์ หรือ การตกจากที่สูง
ออร์โธปิดิกส์ (ออร์โธปิดิกส์) - Orthopedics