โปรดสรุปบทความ ภาวะเลือดเป็นด่างในทางการแพทย์
เลือดเป็นด่าง Alkalosis โรคตับ Liver disease โรคไตเรื้อรัง Chronic kidney disease โรคปอด Lung disease โรคจากขึ้นที่สูง Altitude sickness ภาวะช็อก อาการช็อก Shock ยารักษาโรค Pharmaceutical drug ความเป็นกรด-ด่าง หรือ pH ของเลือดของร่างกายจะเป็นตัวช่วยให้การทำงานของเซลล์ และของเนื้อเยื่อทุกชนิดให้ทำงานได้อย่างปกติ ซึ่งโดยทั่วไปเลือดของคนปกติจะมีค่าความเป็นกรด-ด่างอยู่ในช่วง 7.35 - 7.45 แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ค่า pH ของเลือดสูงกว่า 7.45 จะจัดว่าร่างกายเลือดมีภาวะเลือดเป็นด่าง Alkalosis ซึ่งค่า pH ของร่างกายนี้แพทย์ตรวจทราบได้จากอาการผู้ป่วยร่วมกับการตรวจเลือดดูค่าความเป็นกรด-ด่างของเลือด และจากการตรวจปัสสาวะดูค่าความเป็นกรดด่างของปัสสาวะ ความเป็นกรด-ด่างในร่างกายจะขึ้นอยู่กับสมดุลของเกลื่อแร่ต่างๆรวมถึงปริมาณของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือด ดังนั้นความเป็นกรด-ด่างของร่างกายจึงถูกควบคุมให้อยู่ในสมดุล ทั้งนี้สาเหตุที่ทำให้เกิดการทำงานผิดปกติของไตหรือของปอดอาจมีสาเหตุได้จาก โรคของไตเอง หรือโรคของปอดเอง โรคตับ โรคจากขึ้นที่สูง ภาวะร่างกายขาดออกซิเจนเช่น ภาวะช็อก มีไข้สูง ผลข้างเคียงจากยาบางชนิดเช่น ยาในกลุ่ม Salicylate อาการอาเจียนเรื้อรังหรือรุนแรง อาการของภาวะเลือดเป็นด่างเช่น สับสน วิงเวียน มือสั่น กล้ามเนื้อกระตุก กล้ามเนื้อหดเกร็ง คลื่นไส้อาเจียน ใบหน้า-มือ-เท้ามีอาการชาหรือรู้สึกเหมือนมีเข็มตำ แพทย์วินิจฉัยภาวะเลือดเป็นด่างได้จากประวัติทางการแพทย์ของผู้ป่วยเช่น การใช้ยาต่างๆ โรคประจำตัว การตรวจร่างกาย การตรวจเลือดดูค่า pH และค่าเกลือแร่ Electrolyte และการตรวจปัสสาวะดูค่า pH ของปัสสาวะ การรักษาภาวะเลือดเป็นด่างคือ การแก้ไขให้ pH ของเลือดกลับมาสู่ภาวะปกติโดยการให้น้ำและให้เกลือแร่ทางหลอดเลือดดำและการให้ออกซิเจน ร่วมกับการรักษาสาเหตุของอา การเช่นการรักษาโรคไตหรือโรคปอดแล้วแต่กรณี ทั้งนี้การพยากรณ์โรคของภาวะเลือดเป็นด่างขึ้นกับสาเหตุและความรุนแรงของแต่ละสาเหตุ
ความเป็นกรด-ด่าง หรือที่เรียกว่าค่า pH ของเลือดในร่างกาย ถือเป็นตัวช่วยให้การทำงานของเซลล์และเนื้อเยื่อทุกชนิดเป็นปกติ โดยแพทย์จะทราบถึงความผิดปกติของค่า pH ได้จากอาการผิดปกติผู้ป่วย ร่วมกับการตรวจเลือดดูค่าความเป็นกรด-ด่างของเลือด และการตรวจปัสสาวะดูค่าความเป็นกรดด่างของปัสสาวะ ซึ่งสมดุลความเป็นกรด-ด่างในร่างกายจะขึ้นอยู่กับสมดุลของเกลือแร่ต่างๆ และปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดด้วย สำหรับเลือดของคนปกติทั่วไปจะมีค่าความเป็นกรด-ด่างอยู่ในช่วง 7.35 - 7.45 แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ค่า pH ของเลือดสูงกว่า 7.45 จะถือว่าร่างกายมีภาวะเลือดเป็นด่าง (Alkalosis) ที่เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ทั้งการทำงานผิดปกติของไตหรือของปอด โรคไต โรคปอด โรคตับ โรคจากการขึ้นที่สูง ภาวะร่างกายขาดออกซิเจน เช่น ภาวะช็อก มีไข้สูง รวมไปถึงผลข้างเคียงจากยาบางชนิด เช่น ยาในกลุ่ม Salicylate ทำให้ผู้ป่วยมีอาการอาเจียนเรื้อรังหรือรุนแรง สับสน วิงเวียน มือสั่น กล้ามเนื้อกระตุก กล้ามเนื้อหดเกร็ง คลื่นไส้อาเจียน ใบหน้า-มือ-เท้ามีอาการชาหรือรู้สึกเหมือนมีเข็มตำ สำหรับการรักษาภาวะเลือดเป็นด่าง คือ การแก้ไขให้ pH ของเลือดกลับมาสู่ภาวะปกติด้วยการให้น้ำ ให้เกลือแร่ทางหลอดเลือดดำ ร่วมกับการให้ออกซิเจน และการรักษาที่ต้นเหตุ
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine