กรณีบุคคลใดจะต้องใช้สิทธิทางศาล ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 55 ต้องเป็นกรณีอย่างไร?
[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] ฎีกาที่ 7743/2555 ที่ดิน น.ส.3 ก ครอบครองปรปักษ์ไม่ได้

ส. ยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งว่า ส.ได้สิทธิโดยการครอบครองที่ดิน ตาม น.ส.3 และให้เจ้าพนักงานที่ดินออกใบแทน น.ส.3 ก ให้แก่ ส. ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ตามคำร้องขอเป็นกรณีไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้ ส.ใช้สิทธิทางศาลได้ ให้ยกคำร้องขอ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า กรณีที่บุคคลใดจะต้องใช้สิทธิทางศาล ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 55 ต้องเป็นกรณีจำเป็นจะต้องมาร้องขอต่อศาล เพื่อให้ได้รับความรับรอง หรือคุ้มครองตามสิทธิของตนที่...มีอยู่ โดยจะต้องมีกฎหมายระบุไว้แจ้งชัดว่าให้กระทำได้ แต่กรณีของ ส. มิใช่เป็นการขอให้ศาลมีคำสั่งแสดงว่า ส.เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1382 เนื่องจากที่ดินตามคำร้องขอเป็นที่ดินที่ยังไม่มีโฉนดคงมีแต่หนังสือรับรองการทำประโยชน์ ซึ่งไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้ จ.ใช้สิทธิทางศาล โดยยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งแต่เพียงฝ่ายเดียวได้ หาก จ.เห็นว่า จ.มีสิทธิครอบครองในที่ดินและถูกบุคคลใดโต้แย้งสิทธิประการใด ก็ชอบที่จะเสนอคดีของตนต่อศาลโดยทำเป็นคำฟ้องอันเป็นคดีมีข้อพิพาทได้ ฎีกาที่ 7743/2555 ที่ดิน น.ส.3 ก ครอบครองปรปักษ์ไม่ได้

ส. ยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งว่า ส.ได้สิทธิโดยการครอบครองที่ดิน ตาม น.ส.3 และให้เจ้าพนักงานที่ดินออกใบแทน น.ส.3 ก ให้แก่ ส. ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ตามคำร้องขอเป็นกรณีไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้ ส.ใช้สิทธิทางศาลได้ ให้ยกคำร้องขอ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า กรณีที่บุคคลใดจะต้องใช้สิทธิทางศาล ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 55 ต้องเป็นกรณีจำเป็นจะต้องมาร้องขอต่อศาล เพื่อให้ได้รับความรับรอง หรือคุ้มครองตามสิทธิของตนที่...มีอยู่ โดยจะต้องมีกฎหมายระบุไว้แจ้งชัดว่าให้กระทำได้ แต่กรณีของ ส. มิใช่เป็นการขอให้ศาลมีคำสั่งแสดงว่า ส.เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1382 เนื่องจากที่ดินตามคำร้องขอเป็นที่ดินที่ยังไม่มีโฉนดคงมีแต่หนังสือรับรองการทำประโยชน์ ซึ่งไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้ จ.ใช้สิทธิทางศาล โดยยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งแต่เพียงฝ่ายเดียวได้ หาก จ.เห็นว่า จ.มีสิทธิครอบครองในที่ดินและถูกบุคคลใดโต้แย้งสิทธิประการใด ก็ชอบที่จะเสนอคดีของตนต่อศาลโดยทำเป็นคำฟ้องอันเป็นคดีมีข้อพิพาทได้ ... มีอยู่ โดยจะต้องมีกฎหมายระบุไว้แจ้งชัดว่าให้กระทำได้ แต่กรณีของ ส. มิใช่เป็นการขอให้ศาลมีคำสั่งแสดงว่า ส.เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1382 เนื่องจากที่ดินตามคำร้องขอเป็นที่ดินที่ยังไม่มีโฉนดคงมีแต่หนังสือรับรองการทำประโยชน์ ซึ่งไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้ จ.ใช้สิทธิทางศาล โดยยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งแต่เพียงฝ่ายเดียวได้ หาก จ.เห็นว่า จ.มีสิทธิครอบครองในที่ดินและถูกบุคคลใดโต้แย้งสิทธิประการใด ก็ชอบที่จะเสนอคดีของตนต่อศาลโดยทำเป็นคำฟ้องอันเป็นคดีมีข้อพิพาทได้

​
คำพิพากษาฎีกาที่ 7743/2555 กรณีบุคคลใดจะต้องใช้สิทธิทางศาล ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 55  ต้องเป็นกรณีจำเป็น  ดังนี้

- ต้องเป็นกรณีที่บุคคลนั้นจำเป็นต้องมาร้องขอต่อศาลเพื่อให้ได้รับความรับรองหรือคุ้มครองตามสิทธิของตนที่มีอยู่  
หมายความว่า บุคคลนั้นต้องมีสิทธิอยู่จริง  แต่ไม่สามารถแสดงหลักฐานหรือเอกสารมายืนยันสิทธิของตนได้  จึงจำเป็นต้องขอให้ศาลมีคำสั่งรับรองหรือคุ้มครองสิทธิของตน

- ต้องมีกฎหมายระบุไว้แจ้งชัดว่าให้กระทำได้  
หมายความว่า ต้องมีบทบัญญัติของกฎหมายรองรับการใช้สิทธิทางศาลนั้นโดยเฉพาะ  ไม่สามารถใช้สิทธิทางศาลตามอำเภอใจหรืออ้างกฎหมายทั่วไป

กรณีของ นาง ส. ในคำพิพากษาฎีกาที่ 7743/2555 ไม่เข้าเงื่อนไขการใช้สิทธิทางศาลตาม ป.วิ.พ. มาตรา 55 ดังนี้

นาง ส. ยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งว่า นาง ส. ได้สิทธิโดยการครอบครองที่ดินตาม น.ส.3 และให้เจ้าพนักงานที่ดินออกใบแทน น.ส.3 ก ให้แก่ นาง ส. ไม่ใช่การขอให้ศาลมีคำสั่งแสดงว่า นาง ส. เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1382 ที่ดินตามคำร้องขอเป็นที่ดินที่ยังไม่มีโฉนด คงมีแต่หนังสือรับรองการทำประโยชน์ ซึ่งไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้ นาง ส. ใช้สิทธิทางศาล โดยยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งแต่เพียงฝ่ายเดียวได้

หาก นาง ส. เห็นว่า นาง ส. มีสิทธิครอบครองในที่ดินและถูกบุคคลใดโต้แย้งสิทธิประการใด นาง ส. ชอบที่จะเสนอคดีของตนต่อศาลโดยทำเป็นคำฟ้องอันเป็นคดีมีข้อพิพาทได้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายที่ดิน,กฎหมายทรัพย์สิน-กรรมสิทธิ์-ทรัพย์อิงสิทธิ,คำพิพากษาศาลฎีกา