การควบรวมกิจการในประเทศไทยแบ่งได้ 3 รูปแบบหลักได้แก่อะไรบ้าง
ในปัจจุบันการควบรวมกิจการ หรือ Mergers & Acquisitions (M&A) มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นทุกปี และคาดว่าจะยังคงมีธุรกรรมควบรวมกิจการอย่างต่อเนื่องและหลากหลายในทุกภาคอุตสาหกรรม ซึ่งในการดำเนินการควบรวมกิจการนั้น นอกจากจะต้องพิจารณาในด้านธุรกิจ ทางการเงิน และทางภาษีแล้ว ข้อพิจารณาทางด้านกฎหมายก็มีความสำคัญเช่นเดียวกัน  ในปัจจุบันการควบรวมกิจการ หรือ Mergers & Acquisitions (M&A) มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นทุกปี และคาดว่าจะยังคงมีธุรกรรมควบรวมกิจการอย่างต่อเนื่องและหลากหลายในทุกภาคอุตสาหกรรม ซึ่งในการดำเนินการควบรวมกิจการนั้น นอกจากจะต้องพิจารณาในด้านธุรกิจ ทางการเงิน และทางภาษีแล้ว ข้อพิจารณาทางด้านกฎหมายก็มีความสำคัญเช่นเดียวกัน    ในประเทศไทย การควบรวมกิจการแบ่งได้ทั้งหมดเป็น 3 รูปแบบหลักๆ คือ ในประเทศไทย การควบรวมกิจการแบ่งได้ทั้งหมดเป็น 3 รูปแบบหลักๆ คือ   1. การซื้อหุ้นของกิจการ  วิธีนี้คือการที่ผู้ซื้อเข้าไปซื้อหุ้นกิจการอีกแห่งหนึ่งทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งอาจทำได้โดยวิธีการใช้เงินซื้อ หรือใช้วิธีการแลกหุ้น (Share Swap) เช่น กรณีที่ผู้ซื้อเป็นบริษัท สามารถออกหุ้นเพิ่มทุนเพื่อแลกกับหุ้นเดิมที่ถือโดยผู้ถือหุ้นของกิจการก็ได้ วิธีนี้คือการที่ผู้ซื้อเข้าไปซื้อหุ้นกิจการอีกแห่งหนึ่งทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งอาจทำได้โดยวิธีการใช้เงินซื้อ หรือใช้วิธีการแลกหุ้น (Share Swap) เช่น กรณีที่ผู้ซื้อเป็นบริษัท สามารถออกหุ้นเพิ่มทุนเพื่อแลกกับหุ้นเดิมที่ถือโดยผู้ถือหุ้นของกิจการก็ได้   2. การซื้อทรัพย์สินหรือซื้อกิจการ  วิธีนี้คือการที่ผู้ซื้อเข้าซื้อทรัพย์สินบางอย่าง หรือซื้อกิจการของบริษัทผู้ขาย เช่น ซื้อโรงงานหรือสายการผลิต รวมถึงทรัพย์สินอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ได้ซื้อหุ้นของกิจการ วิธีนี้คือการที่ผู้ซื้อเข้าซื้อทรัพย์สินบางอย่าง หรือซื้อกิจการของบริษัทผู้ขาย เช่น ซื้อโรงงานหรือสายการผลิต รวมถึงทรัพย์สินอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ได้ซื้อหุ้นของกิจการ   3. การควบบริษัทตามกฎหมาย (Amalgamation) วิธีนี้เป็นการควบรวมกิจการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 (Amalgamation) คือเป็นกรณีที่บริษัทตั้งแต่สองบริษัทขึ้นไปควบเข้ากัน เป็นผลให้บริษัทที่ควบเข้ากันนั้นหมดสภาพการเป็นนิติบุคคล และเกิดเป็นบริษัทใหม่ ซึ่งได้ไปทั้งสิทธิและบรรดาความรับผิดที่มีอยู่แก่บริษัทเดิม วิธีนี้เป็นการควบรวมกิจการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 (Amalgamation) คือเป็นกรณีที่บริษัทตั้งแต่สองบริษัทขึ้นไปควบเข้ากัน เป็นผลให้บริษัทที่ควบเข้ากันนั้นหมดสภาพการเป็นนิติบุคคล และเกิดเป็นบริษัทใหม่ ซึ่งได้ไปทั้งสิทธิและบรรดาความรับผิดที่มีอยู่แก่บริษัทเดิม   แต่ละรูปแบบจะมีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันไป ไม่ว่าจะเป็นประเด็นทางกฎหมาย ประเด็นทางภาษี หรือความต้องการทางธุรกิจ ซึ่งผู้ซื้อและผู้ขายต้องนำมาพิจารณาเพื่อตัดสินใจดำเนินการ และเมื่อพิจารณารูปแบบของการควบรวมกิจการแล้ว ที่ต้องพิจารณาต่อไปคือขั้นตอนการดำเนินการ โดยหลักกระบวนการที่สำคัญจะแบ่งออกได้เป็น 4 ระยะ คือ แต่ละรูปแบบจะมีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันไป ไม่ว่าจะเป็นประเด็นทางกฎหมาย ประเด็นทางภาษี หรือความต้องการทางธุรกิจ ซึ่งผู้ซื้อและผู้ขายต้องนำมาพิจารณาเพื่อตัดสินใจดำเนินการ และเมื่อพิจารณารูปแบบของการควบรวมกิจการแล้ว ที่ต้องพิจารณาต่อไปคือขั้นตอนการดำเนินการ โดยหลักกระบวนการที่สำคัญจะแบ่งออกได้เป็น 4 ระยะ คือ   ระยะที่ 1 – ช่วงการวางแผนและการวางโครงสร้างธุรกรรม (Structuring / Pre-deal Arrangement) ในช่วงนี้ผู้ซื้อและผู้ขายจะวางแผนการ รวมถึงวางโครงสร้างสำหรับการเข้าทำธุรกรรม ซึ่งการซื้อขายอาจใช้วิธีเปิดประมูล (Bidding Process) หรือการเจรจาเป็นรายๆ (Bilateral Process) ในช่วงนี้เอกสารทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องอาจจะมีการทำสัญญารักษาความลับ หรือในบางกรณีอาจมีข้อกำหนดเรื่อง Exclusivity เช่น กำหนดให้ฝ่ายผู้ขายต้องให้สิทธิฝ่ายผู้ซื้อแต่เพียงผู้เดียวในการเข้าเจรจาทำธุรกรรม เป็นต้น ในช่วงนี้ผู้ซื้อและผู้ขายจะวางแผนการ รวมถึงวางโครงสร้างสำหรับการเข้าทำธุรกรรม ซึ่งการซื้อขายอาจใช้วิธีเปิดประมูล (Bidding Process) หรือการเจรจาเป็นรายๆ (Bilateral Process) ในช่วงนี้เอกสารทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องอาจจะมีการทำสัญญารักษาความลับ หรือในบางกรณีอาจมีข้อกำหนดเรื่อง Exclusivity เช่น กำหนดให้ฝ่ายผู้ขายต้องให้สิทธิฝ่ายผู้ซื้อแต่เพียงผู้เดียวในการเข้าเจรจาทำธุรกรรม เป็นต้น   ระยะที่ 2 – ช่วงการตรวจสอบสถานะของกิจการ (Due Diligence) ช่วงนี้จะเป็นการดำเนินการเพื่อประเมินความเสี่ยงทางด้านการลงทุนของผู้ซื้อ โดยผลที่ได้จากการตรวจสอบสถานะของกิจการ จะนำไปสู่การกำหนดราคาซื้อขาย การวางโครงสร้างธุรกรรมที่เหมาะสม และการกำหนดเงื่อนไขและข้อตกลงอื่นๆ ในสัญญาซื้อขาย ซึ่งสำหรับการตรวจสอบสถานะของกิจการในด้านการกฎหมาย (Legal Due Diligence) หลักๆ จะครอบคลุมเรื่องดังต่อไปนี้ ช่วงนี้จะเป็นการดำเนินการเพื่อประเมินความเสี่ยงทางด้านการลงทุนของผู้ซื้อ โดยผลที่ได้จากการตรวจสอบสถานะของกิจการ จะนำไปสู่การกำหนดราคาซื้อขาย การวางโครงสร้างธุรกรรมที่เหมาะสม และการกำหนดเงื่อนไขและข้อตกลงอื่นๆ ในสัญญาซื้อขาย ซึ่งสำหรับการตรวจสอบสถานะของกิจการในด้านการกฎหมาย (Legal Due Diligence) หลักๆ จะครอบคลุมเรื่องดังต่อไปนี้   เอกสารที่เกี่ยวข้องกับองค์กรธุรกิจ หรือเอกสารสำคัญทางทะเบียนของบริษัท (Corporate Organization Matters)
ทรัพย์สินของบริษัท (Assets)
ทรัพย์สินทางปัญญา (Intellectual Properties)
การดำเนินธุรกิจตามกฎหมาย (Regulatory Compliance)
ลูกจ้าง (Labor)
ประกันภัย (Insurance)
สัญญาที่สำคัญ (Significant Contracts) และ
คดีความ (Litigation) เอกสารที่เกี่ยวข้องกับองค์กรธุรกิจ หรือเอกสารสำคัญทางทะเบียนของบริษัท (Corporate Organization Matters) ทรัพย์สินของบริษัท (Assets) ทรัพย์สินทางปัญญา (Intellectual Properties) การดำเนินธุรกิจตามกฎหมาย (Regulatory Compliance) ลูกจ้าง (Labor) ประกันภัย (Insurance) สัญญาที่สำคัญ (Significant Contracts) และ คดีความ (Litigation)   ระยะที่ 3 – ช่วงการเจรจาและเข้าทำสัญญา (Transaction Documents) ในช่วงนี้ผู้ซื้อและผู้ขายจะเข้าเจรจาเพื่อทำสัญญาที่เกี่ยวข้อง โดยสัญญาที่สำคัญสำหรับการควบรวมกิจการ คือ ในช่วงนี้ผู้ซื้อและผู้ขายจะเข้าเจรจาเพื่อทำสัญญาที่เกี่ยวข้อง โดยสัญญาที่สำคัญสำหรับการควบรวมกิจการ คือ   สัญญาซื้อขาย เช่น สัญญาซื้อขายหุ้น (Share Purchase Agreement) หรือสัญญาซื้อขายทรัพย์สินหรือกิจการ (Asset or Business Purchase Agreement) เพื่อกำหนดข้อตกลงเกี่ยวกับการซื้อขาย รวมถึงเงื่อนไขก่อนการซื้อขายที่ต้องดำเนินการ (Conditions Precedent) ราคาซื้อขาย (Pricing) คำรับรองและคำยืนยันของคู่สัญญา (Representations and Warranties) และข้อกำหนดอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
สัญญาระหว่างผู้ถือหุ้น (Shareholders’ Agreement) เช่น ในกรณีที่ผู้ขายขายหุ้นบางส่วน จึงอาจมีการทำสัญญาระหว่างผู้ถือหุ้นกับผู้ซื้อ เพื่อวางข้อกำหนดเกี่ยวกับการบริหารจัดการกิจการ หรือจัดการเกี่ยวกับหุ้นในกิจการ
1. การซื้อหุ้นของกิจการ  วิธีนี้คือการที่ผู้ซื้อเข้าไปซื้อหุ้นกิจการอีกแห่งหนึ่งทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งอาจทำได้โดยวิธีการใช้เงินซื้อ หรือใช้วิธีการแลกหุ้น (Share Swap) เช่น กรณีที่ผู้ซื้อเป็นบริษัท สามารถออกหุ้นเพิ่มทุนเพื่อแลกกับหุ้นเดิมที่ถือโดยผู้ถือหุ้นของกิจการก็ได้ วิธีนี้คือการที่ผู้ซื้อเข้าไปซื้อหุ้นกิจการอีกแห่งหนึ่งทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งอาจทำได้โดยวิธีการใช้เงินซื้อ หรือใช้วิธีการแลกหุ้น (Share Swap) เช่น กรณีที่ผู้ซื้อเป็นบริษัท สามารถออกหุ้นเพิ่มทุนเพื่อแลกกับหุ้นเดิมที่ถือโดยผู้ถือหุ้นของกิจการก็ได้   
2. การซื้อทรัพย์สินหรือซื้อกิจการ  วิธีนี้คือการที่ผู้ซื้อเข้าซื้อทรัพย์สินบางอย่าง หรือซื้อกิจการของบริษัทผู้ขาย เช่น ซื้อโรงงานหรือสายการผลิต รวมถึงทรัพย์สินอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ได้ซื้อหุ้นของกิจการ วิธีนี้คือการที่ผู้ซื้อเข้าซื้อทรัพย์สินบางอย่าง หรือซื้อกิจการของบริษัทผู้ขาย เช่น ซื้อโรงงานหรือสายการผลิต รวมถึงทรัพย์สินอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ได้ซื้อหุ้นของกิจการ   
3. การควบบริษัทตามกฎหมาย (Amalgamation) วิธีนี้เป็นการควบรวมกิจการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 (Amalgamation) คือเป็นกรณีที่บริษัทตั้งแต่สองบริษัทขึ้นไปควบเข้ากัน เป็นผลให้บริษัทที่ควบเข้ากันนั้นหมดสภาพการเป็นนิติบุคคล และเกิดเป็นบริษัทใหม่ ซึ่งได้ไปทั้งสิทธิและบรรดาความรับผิดที่มีอยู่แก่บริษัทเดิม วิธีนี้เป็นการควบรวมกิจการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 (Amalgamation) คือเป็นกรณีที่บริษัทตั้งแต่สองบริษัทขึ้นไปควบเข้ากัน เป็นผลให้บริษัทที่ควบเข้ากันนั้นหมดสภาพการเป็นนิติบุคคล และเกิดเป็นบริษัทใหม่ ซึ่งได้ไปทั้งสิทธิและบรรดาความรับผิดที่มีอยู่แก่บริษัทเดิม   แต่ละรูปแบบจะมีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันไป ไม่ว่าจะเป็นประเด็นทางกฎหมาย ประเด็นทางภาษี หรือความต้องการทางธุรกิจ ซึ่งผู้ซื้อและผู้ขายต้องนำมาพิจารณาเพื่อตัดสินใจดำเนินการ และเมื่อพิจารณารูปแบบของการควบรวมกิจการแล้ว ที่ต้องพิจารณาต่อไปคือขั้นตอนการดำเนินการ โดยหลักกระบวนการที่สำคัญจะแบ่งออกได้เป็น 4 ระยะ คือ แต่ละรูปแบบจะมีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันไป
ตลาดการเงิน & ผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงิน,การวิเคราะห์ทางการเงิน & เศรษฐศาสตร์การเงิน,ความรู้ทางการเงิน