ผู้รับจำนองสามารถบังคับจำนองทรัพย์สินที่จำนองไว้เพื่อชำระหนี้ได้ แม้ว่าหนี้ที่จำนองเป็นประกันนั้นจะขาดอายุความแล้ว จริงหรือไม่?
ใช่ เหตุผล:

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 745 บัญญัติว่า "ผู้รับจำนองมีสิทธิที่จะบังคับเอาทรัพย์สินที่จำนองไว้เป็นประกันนั้น ขายทอดตลาดเพื่อชำระหนี้"

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/27 บัญญัติว่า "คดีมีอายุความ 5 ปี เว้นแต่จะมีบทบัญญัติแห่งกฎหมายอื่นไว้ต่างออกไป"

จากมาตรา 745 ผู้รับจำนองมีสิทธิที่จะบังคับจำนองทรัพย์สินที่จำนองไว้เพื่อชำระหนี้ สิทธินี้ไม่ได้ถูกจำกัดด้วยอายุความ แต่ ผู้รับจำนองจะบังคับเอาดอกเบี้ยที่ค้างย้อนหลังเกินกว่า 5 ปีขึ้นไปไม่ได้

ฎีกาที่ 3557/2554 วินิจฉัยว่า "เมื่อหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินของจำเลยที่ 1 ขาดอายุความ โดยหนี้ดังกล่าวมีที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่จำเลยที่ 2 จำนองไว้แก่โจทก์เพื่อเป็นประกัน กรณีต้องด้วย ป.พ.พ. มาตรา 193/27 และมาตรา 745 กล่าวคือ โจทก์ซึ่งเป็นผู้รับจำนองจะบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนองแม้หนี้ที่จำนองเป็นประกันนั้นขาดอายุความแล้วก็ได้ แต่จะบังคับเอาดอกเบี้ยที่ค้างย้อนหลังเกินกว่า 5 ปีขึ้นไปไม่ได้ ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่บัญญัติให้สิทธิผู้รับจำนองบังคับได้แต่เฉพาะทรัพย์สินที่จำนองเท่านั้น

ดังนั้น แม้ว่าตามสัญญาจำนองจะกำหนดว่า หากบังคับจำนองได้เงินไม่พอชำระหนี้ให้บังคับจากทรัพย์สินอื่นจนกว่าจะครบก็ตาม โจทก์ก็จะบังคับจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยที่ 2 เพื่อเอาชำระหนี้ในส่วนนี้หาได้ไม่ ส่วนเรื่องดอกเบี้ยนั้น บทกฎหมายดังกล่าวเพียงแต่บัญญัติห้ามผู้รับจำนองมิให้ใช้สิทธิบังคับให้ชำระดอกเบี้ยที่ค้างย้อนหลังเกินกว่า 5 ปีขึ้นไป มิได้ห้ามผู้รับจำนองมิให้เรียกดอกเบี้ยนับแต่วันฟ้องขอให้บังคับจำนอง โจทก์จึงมีสิทธิเรียกดอกเบี้ยนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไป"

สรุป: ผู้รับจำนองสามารถบังคับจำนองทรัพย์สินที่จำนองไว้เพื่อชำระหนี้ได้ แม้ว่าหนี้ที่จำนองเป็นประกันนั้นจะขาดอายุความแล้ว แต่จะบังคับเอาดอกเบี้ยที่ค้างย้อนหลังเกินกว่า 5 ปีขึ้นไปไม่ได้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,กฎหมายจำนอง,คำพิพากษาศาลฎีกา