หลักเกณฑ์ที่ศาลพิจารณาในการกำหนดค่าทดแทนให้แก่ผู้ถูกเวนคืนมีอะไรบ้าง?
หลักเกณฑ์ที่ศาลพิจารณาในการกำหนดค่าทดแทนให้แก่ผู้ถูกเวนคืนมีดังนี้

1. ราคาที่ดินซื้อขายกันตามปกติในท้องตลาด:

ศาลจะพิจารณาราคาที่ดินที่ซื้อขายกันตามปกติในท้องตลาด ณ วันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินฯ ออกใช้บังคับ
ศาลจะพิจารณาถึงสภาพและที่ตั้งของอสังหาริมทรัพย์
ศาลจะพิจารณาถึงเหตุและวัตถุประสงค์ของการเวนคืน
2. ราคาประเมินของกรมที่ดิน:

ศาลจะพิจารณาราคาประเมินของกรมที่ดิน แต่ไม่ใช่หลักเกณฑ์ที่ชี้ขาด
ราคาดังกล่าวใช้เป็นทุนทรัพย์สำหรับเรียกเก็บค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม
3. หลักเกณฑ์อื่นๆ:

ศาลจะพิจารณาถึงหลักฐานอื่นๆ เช่น ใบเสร็จรับเงิน ใบสัญญา เอกสารการประเมินราคา
ศาลจะพิจารณาถึงผลประโยชน์ที่ผู้ถูกเวนคืนได้รับจากการเวนคืน
ศาลจะพิจารณาถึงความเสียหายที่ผู้ถูกเวนคืนได้รับจากการเวนคืน
ตัวอย่าง:

ในคดีฎีกาที่ 510/2541 โจทก์ฟ้องร้องให้จำเลยที่ 2 จ่ายค่าทดแทนค่าที่ดินที่ถูกเวนคืนตารางวาละ 5,000 บาท ศาลฎีกาพิพากษาว่า

ศาลไม่เชื่อคำเบิกความของโจทก์เพียงลอยๆ ว่ามีการซื้อขายกันตามปกติในท้องตลาดตารางวาละ 5,000 บาท
ศาลพิจารณาสภาพและที่ตั้งของที่ดินโจทก์ว่าเป็นที่มา ไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะ อยู่ห่างทางหลวงแผ่นดิน
ศาลพิจารณาว่าหลังจากการเวนคืน ที่ดินส่วนที่เหลือของโจทก์มีราคาสูงขึ้น เพราะอยู่ห่างทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 37 เพียง 100 เมตร
ศาลพิจารณาว่าโจทก์ได้ประโยชน์จากการเวนคืนมากกว่าเสียประโยชน์
ศาลพิจารณาถึงเหตุและวัตถุประสงค์ของการเวนคืนว่าเพื่อสร้างทางหลวงแผ่นดิน เป็นประโยชน์ต่อสังคม
ศาลจึงพิพากษาให้จำเลยที่ 2 จ่ายค่าทดแทนให้โจทก์ตารางวาละ 400 บาท
สรุป:

หลักเกณฑ์ที่ศาลพิจารณาในการกำหนดค่าทดแทนให้แก่ผู้ถูกเวนคืนนั้น มีหลายปัจจัย ศาลจะพิจารณาถึงหลักฐาน เอกสาร พยานบุคคล สภาพและที่ตั้งของอสังหาริมทรัพย์ เหตุและวัตถุประสงค์ของการเวนคืน รวมไปถึงผลประโยชน์และความเสียหายที่ผู้ถูกเวนคืนได้รับ เพื่อให้เกิดความถูกต้องและเป็นธรรมแก่ผู้ถูกเวนคืนและสังคม
ประมวลกฎหมายที่ดิน