การตรวจพิสูจน์สารพันธุกรรม DNA คืออะไร
การตรวจพิสูจน์สารพันธุกรรม DNA เป็นพยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์อย่างหนึ่ง ซึ่งสามารถใช้พิสูจน์ความจริงในคดีได้  อีกทั้งมีความน่าเชื่อถือเพราะโอกาสคลาดเคลื่อนน้อยกว่าพยานหลักฐานประเภทอื่นๆ ธรรมดาแล้วการตรวจพิสูจน์ DNA มักจะได้ใช้กันมากในคดีครอบครัว หรือคดีมรดก เพื่อพิสูจน์ในประเด็นว่าคู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดีเป็นพ่อแม่ลูก หรือเป็นญาติกันจริงหรือไม่ สำหรับตัวผมเอง ในกรณีที่ฝ่ายตรงข้ามเสนอให้ตรวจดีเอ็นเอในคดี ผมไม่เคยแนะนำให้ลูกความปฏิเสธเลยสักครั้ง เพราะการตรวจดีเอ็นเอ มันเป็นการพิสูจน์ความจริง ที่น่าเชื่อถือและมีผลแน่นอน ดังนั้นจึงไม่มีเหตุผลอะไรที่จะไม่ยินยอมให้ลูกความตรวจดีเอ็นเอ แต่ถ้าทำยังไง คู่กรณีก็ไม่ยอมตรวจดีเอ็นเอ  เราจะต้องแก้ไขปัญหาอย่างไร ? แต่ถ้าทำยังไง คู่กรณีก็ไม่ยอมตรวจดีเอ็นเอ  เราจะต้องแก้ไขปัญหาอย่างไร ? ยกตัวอย่างของตัวผู้เขียน มีคดีเรื่องมรดกอยู่เรื่องหนึ่งซึ่งผู้เขียนรับว่าความเป็นทนายความให้ฝ่ายภรรยาของผู้ตาย ซึ่งมีฐานะเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย ปรากฏว่ามี นาย ก. มาอ้างตัวว่าเป็นบุตรของผู้ตาย โดยอ้างสูติบัตรที่ทำไว้เมื่อเกือบสี่สิบปี ที่ระบุว่าตนเองเป็นบุตรของผู้ตายกับภรรยา มายื่นคำร้องขอถอนภรรยาผู้ตายออกจากการเป็นผู้จัดการมรดก โดยอ้างว่าผู้จัดการมรดกไม่ได้แบ่งปันทรัพย์สินให้เขาซึ่งเป็นทายาท ฝ่ายภริยาของผู้ตายแจ้งว่า นาย ก. ไม่ใช่เป็นบุตรของตนเองที่เกิดกับผู้ตาย และแจ้งว่าลายมือชื่อที่ปรากฏในสูติบัตรของนาย ก. ไม่ใช่ของตนเอง แต่มีบุคคลอื่นซึ่งน่าจะเป็นพี่สาวของผู้ตายเป็นผู้จัดทำ โดยพี่สาวของผู้ตายเป็นหญิงโสดไม่มีสามีและบุตรไปรับ นาย ก.เลี้ยงดูเหมือนลูก ตั้งแต่ยังเป็นทารก  แต่เนื่องด้วยตนเองเป็นหญิงโสดไม่มีสามีและบุตร จึงอาศัยชื่อผู้ตายกับภรรยาซึ่งเป็นพี่น้องกันระบุว่าเป็นบุตร และปลอมลงลายมือชื่อผู้แจ้งในสูติบัตร ซึ่งอำเภอเมื่อสามสี่สิบปีที่แล้วมันมีช่องว่างทำกันได้  พี่สาวผู้ตายก็เป็นคนเลี้ยงดูเขามาตลอด ไม่เคยมาอยู่กินอะไรกันกับฝ่ายผู้ตายและภริยา ซึ่งคดีดังกล่าว สามารถพิสูจน์ความจริงกันได้ง่ายๆด้วยการตรวจพิสูจน์ดีเอ็นเอ ดังนั้นในชั้นพิจารณา ผมจึงเสนอกับทนายความฝ่ายตรงข้ามว่า หากฝ่ายตรงข้ามยอมตรวจดีเอ็นเอแล้วปรากฏว่าเป็นบุตรของผู้ตายที่เกิดจากภริยา ฝ่ายผมจะยินยอมแพ้คดีและถอนตัวออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกทันที และจะให้ฝ่ายตรงข้ามให้เป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว แต่ฝ่ายตรงข้ามก็ไม่ยอมตรวจ ผู้เขียนจึงเสนอไปอีกว่า นอกจากยอมแพ้คดีแล้ว ถ้าตรวจแล้วปรากฎว่านาย ก. เป็นบุตรจริง ฝ่ายผมนอกจากยอมแพ้คดีแล้ว ยังพร้อมจะมอบเงินสดให้นาย ก. ต่างหากอีก 10 ล้าน และจะให้ทนายความพิเศษอีก 1 ล้าน เป็นค่าเหนื่อย ปรากฏว่าฝ่ายตรงข้ามก็ยังไม่ยอมตรวจพิสูจน์ DNA รวมทั้งทนายความฝ่ายตรงข้ามก็พยายามอย่างเต็มที่ ที่จะไม่ให้ลูกความของตัวเองตรวจพิสูจน์ DNA ซึ่งถ้าเจอเหตุการณ์ที่ฝ่ายตรงข้ามไม่ยอมตรวจ DNA แบบนี้ท่านจะต้องทำยังไง ? ทั้งนี้ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการตรวจ dna นั้น มีอยู่ด้วยกันสามมาตรา คือ ทั้งนี้ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการตรวจ dna นั้น มีอยู่ด้วยกันสามมาตรา คือ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 128/1  ในกรณีที่จำเป็นต้องใช้พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดที่เป็นประเด็นสำคัญแห่งคดี เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอ ศาลมีอำนาจสั่งให้ทำการตรวจพิสูจน์บุคคล วัตถุหรือเอกสารใด ๆ โดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ได้ ในกรณีที่จำเป็นต้องใช้พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดที่เป็นประเด็นสำคัญแห่งคดี เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอ ศาลมีอำนาจสั่งให้ทำการตรวจพิสูจน์บุคคล วัตถุหรือเอกสารใด ๆ โดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ได้ ในกรณีที่พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์จะสามารถพิสูจน์ให้เห็นถึงข้อเท็จจริงที่ทำให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีได้โดยไม่ต้องสืบพยานหลักฐานอื่นอีก เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอ ศาลอาจสั่งให้ทำการตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันสืบพยานตามปกติก็ได้ ในกรณีที่พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์จะสามารถพิสูจน์ให้เห็นถึงข้อเท็จจริงที่ทำให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีได้โดยไม่ต้องสืบพยานหลักฐานอื่นอีก เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอ ศาลอาจสั่งให้ทำการตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันสืบพยานตามปกติก็ได้ ในกรณีที่การตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองจำเป็นต้องเก็บตัวอย่าง เลือด เนื้อเยื่อ ผิวหนัง เส้นผมหรือขน ปัสสาวะ อุจจาระ น้ำลายหรือสารคัดหลั่งอื่น สารพันธุกรรม หรือส่วนประกอบอื่นของร่างกาย หรือสิ่งที่อยู่ในร่างกายจากคู่ความหรือบุคคลใด ศาลอาจให้คู่ความหรือบุคคลใดรับการตรวจพิสูจน์จากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญอื่นได้ แต่ต้องกระทำเพียงเท่าที่จำเป็นและสมควร  ทั้งนี้ ถือเป็นสิทธิของคู่ความหรือบุคคลนั้นที่จะยินยอมหรือไม่ก็ได้ ในกรณีที่การตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองจำเป็นต้องเก็บตัวอย่าง เลือด เนื้อเยื่อ ผิวหนัง เส้นผมหรือขน ปัสสาวะ อุจจาระ น้ำลายหรือสารคัดหลั่งอื่น สารพันธุกรรม หรือส่วนประกอบอื่นของร่างกาย หรือสิ่งที่อยู่ในร่างกายจากคู่ความหรือบุคคลใด ศาลอาจให้คู่ความหรือบุคคลใดรับการตรวจพิสูจน์จากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญอื่นได้ แต่ต้องกระทำเพียงเท่าที่จำเป็นและสมควร  ทั้งนี้ ถือเป็นสิทธิของคู่ความหรือบุคคลนั้นที่จะยินยอมหรือไม่ก็ได้ ในกรณีที่คู่ความฝ่ายใดไม่ยินยอมหรือไม่ให้ความร่วมมือต่อการตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง หรือไม่ให้ความยินยอมหรือกระทำการขัดขวางมิให้บุคคลที่เกี่ยวข้องให้ความยินยอมต่อการตรวจเก็บตัวอย่างส่วนประกอบของร่างกายตามวรรคสาม ก็ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าข้อเท็จจริงเป็นไปตามที่คู่ความฝ่ายตรงข้ามกล่าวอ้าง ในกรณีที่คู่ความฝ่ายใดไม่ยินยอมหรือไม่ให้ความร่วมมือต่อการตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง หรือไม่ให้ความยินยอมหรือกระทำการขัดขวางมิให้บุคคลที่เกี่ยวข้องให้ความยินยอมต่อการตรวจเก็บตัวอย่างส่วนประกอบของร่างกายตามวรรคสาม ก็ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าข้อเท็จจริงเป็นไปตามที่คู่ความฝ่ายตรงข้ามกล่าวอ้าง ค่าใช้จ่ายในการตรวจพิสูจน์ตามมาตรานี้ ให้คู่ความฝ่ายที่ร้องขอให้ตรวจพิสูจน์เป็นผู้รับผิดชอบโดยให้ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของค่าฤชาธรรมเนียม แต่ถ้าผู้ร้องขอไม่สามารถเสียค่าใช้จ่ายได้หรือเป็นกรณีที่ศาลเป็นผู้สั่งให้ตรวจพิสูจน์ ให้ศาลสั่งจ่ายตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนด ส่วนความรับผิดในค่าใช้จ่ายดังกล่าวให้เป็นไปตามมาตรา 158 หรือมาตรา 161 ค่าใช้จ่ายในการตรวจพิสูจน์ตามมาตรานี้ ให้คู่ความฝ่ายที่ร้องขอให้ตรวจพิสูจน์เป็นผู้รับผิดชอบโดยให้ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของค่าฤชาธรรมเนียม แต่ถ้าผู้ร้องขอไม่สามารถเสียค่าใช้จ่ายได้หรือเป็นกรณีที่ศาลเป็นผู้สั่งให้ตรวจพิสูจน์ ให้ศาลสั่งจ่ายตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนด ส่วนความรับผิดในค่าใช้จ่ายดังกล่าวให้เป็นไปตาม มาตรา 158 หรือ มาตรา 161 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 244/1  ในกรณีความผิดอาญาที่มีอัตราโทษจำคุก หากมีความจำเป็นต้องใช้พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดที่เป็นประเด็นสำคัญแห่งคดี ให้ศาลมีอำนาจสั่งให้ทำการตรวจพิสูจน์บุคคล วัตถุ หรือเอกสารใด โดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ได้ ในกรณีที่การตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่ง จำเป็นต้องตรวจเก็บตัวอย่างเลือด เนื้อเยื่อ ผิวหนัง เส้นผมหรือขน น้ำลาย ปัสสาวะ อุจจาระ สารคัดหลั่ง สารพันธุกรรมหรือส่วนประกอบของร่างกายจากคู่ความหรือบุคคลใด ให้ศาลมีอำนาจสั่งให้แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญดำเนินการตรวจดังกล่าวได้ แต่ต้องกระทำเพียงเท่าที่จำเป็นและสมควรโดยใช้วิธีการที่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดน้อยที่สุดเท่าที่จะกระทำได้ทั้งจะต้องไม่เป็นอันตรายต่อร่างกายหรืออนามัยของบุคคลนั้น และคู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องต้องให้ความยินยอม หากคู่ความฝ่ายใดไม่ยินยอมหรือกระทำการป้องปัดขัดขวางมิให้บุคคลที่เกี่ยวข้องให้ความยินยอมโดยไม่มีเหตุอันสมควร ให้สันนิษฐานไว้เบื้องต้นว่าข้อเท็จจริงเป็นไปตามที่คู่ความฝ่ายตรงข้ามกล่าวอ้าง ในกรณีที่พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สามารถพิสูจน์ให้เห็นถึงข้อเท็จจริงที่อาจทำให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีได้โดยไม่ต้องสืบพยานหลักฐานอื่นอีก หรือมีเหตุอันควรเชื่อว่าหากมีการเนิ่นช้ากว่าจะนำพยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์อันสำคัญมาสืบในภายหน้าพยานหลักฐานนั้นจะสูญเสียไปหรือยากแก่การตรวจพิสูจน์ เมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอหรือเมื่อศาลเห็นสมควร ศาลอาจสั่งให้ทำการตรวจพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ตามความในวรรคหนึ่งและวรรคสองได้ทันทีโดยไม่จำต้องรอให้ถึงกำหนดวันสืบพยานตามปกติ  ทั้งนี้ ให้นำบทบัญญัติในมาตรา 237 ทวิ มาใช้บังคับโดยอนุโลม ค่าใช้จ่ายในการตรวจพิสูจน์ตามมาตรานี้ให้สั่งจ่ายจากงบประมาณตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนดโดยความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ.2553มาตรา 160 เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมในระหว่างการพิจารณาคดีเมื่อคู่ความฝ่ายใดร้องขอหรือศาลเห็นสมควร ศาลมีอํานาจสั่งให้คู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องไปให้แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญที่ศาลเห็นสมควร ตรวจร่างกาย เก็บตัวอย่างเลือด สารคัดหลั่ง สารพันธุกรรม หรือดําเนินการอื่นใดเพื่อตรวจพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์เพื่อประโยชน์ในการพิสูจน์ข้อเท็จจริงอันเป็นประเด็นข้อพิพาทที่สําคัญแห่งคดี ทั้งนี้ต้องกระทําเพียงเท่าที่จําเป็นและสมควรโดยใช้วิธีการที่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดน้อยที่สุดเท่าที่จะกระทําได้และจะต้องไม่เป็นอันตรายต่อร่างกายและจิตใจของบุคคลนั้น ทั้งนี้ถือเป็นสิทธิของคู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องนั้นที่จะยินยอมหรือไม่ก็ได้  ในกรณีผู้เยาว์อายุยังไม่ครบสิบห้าปีบริบูรณ์ก่อนที่แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญจะเก็บตัวอย่างเลือดสารคัดหลั่ง หรือสารพันธุกรรมของผู้เยาว์เพื่อใช้ในการตรวจพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์จะต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้เยาว์นั้นด้วย เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมในระหว่างการพิจารณาคดีเมื่อคู่ความฝ่ายใดร้องขอหรือศาลเห็นสมควร
เป็นพยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์อย่างหนึ่ง ซึ่งสามารถใช้พิสูจน์ความจริงในคดีได้ อีกทั้งมีความน่าเชื่อถือเพราะโอกาสคลาดเคลื่อนน้อยกว่าพยานหลักฐานประเภทอื่นๆ ธรรมดาแล้วการตรวจพิสูจน์ DNA มักจะได้ใช้กันมากในคดีครอบครัว หรือคดีมรดก เพื่อพิสูจน์ในประเด็นว่าคู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดีเป็นพ่อแม่ลูก หรือเป็นญาติกันจริงหรือไม่
ทั้งนี้ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการตรวจ DNA นั้น มีอยู่ด้วยกันสามมาตรา คือ

1. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 128/1 ในกรณีที่จำเป็นต้องใช้พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดที่เป็นประเด็นสำคัญแห่งคดี เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอ ศาลมีอำนาจสั่งให้ทำการตรวจพิสูจน์บุคคล วัตถุหรือเอกสารใด ๆ โดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ได้

2. ในกรณีที่พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์จะสามารถพิสูจน์ให้เห็นถึงข้อเท็จจริงที่ทำให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีได้โดยไม่ต้องสืบพยานหลักฐานอื่นอีก เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอ ศาลอาจสั่งให้ทำการตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันสืบพยานตามปกติก็ได้

3. ในกรณีที่การตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองจำเป็นต้องเก็บตัวอย่าง เลือด เนื้อเยื่อ ผิวหนัง เส้นผมหรือขน ปัสสาวะ อุจจาระ น้ำลายหรือสารคัดหลั่งอื่น สารพันธุกรรม หรือส่วนประกอบอื่นของร่างกาย หรือสิ่งที่อยู่ในร่างกายจากคู่ความหรือบุคคลใด ศาลอาจให้คู่ความหรือบุคคลใดรับการตรวจพิสูจน์จากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญอื่นได้ แต่ต้องกระทำเพียงเท่าที่จำเป็นและสมควร
กฎหมายลักษณะพยาน (ทั้งวิแพ่งและวิอาญา),ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง)