ในกรณีที่ผู้เสียหายเป็นฝ่ายก่อเหตุขึ้นก่อน แต่จำเลยใช้ความรุนแรงเกินกว่าเหตุเพื่อป้องกันตัว จำเลยจะต้องรับผิดหรือไม่?
ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 68 บัญญัติว่า "ผู้ใดจำต้องกระทำการใดเพื่อป้องกันสิทธิของตนหรือของผู้อื่น ให้พ้นภยันตรายซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมายและเป็นภยันตรายที่ใกล้จะถึง ถ้าได้กระทำพอสมควรแก่เหตุ การกระทำนั้นเป็นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย ผู้นั้นไม่ต้องรับผิด"

หลักทั่วไป:

การป้องกันตัวเป็นการกระทำเพื่อป้องกันสิทธิของตนหรือของผู้อื่น ให้พ้นภยันตรายซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมายและเป็นภยันตรายที่ใกล้จะถึง
การป้องกันตัวต้องกระทำพอสมควรแก่เหตุ หมายถึง การใช้ความรุนแรงไม่เกินกว่าเหตุที่จำเป็น
กรณีที่ผู้เสียหายเป็นฝ่ายก่อเหตุขึ้นก่อน จำเลยสามารถอ้างการป้องกันตัวได้ แต่จำเลยต้องใช้ความรุนแรงไม่เกินกว่าเหตุที่จำเป็น
ตัวอย่าง:

นาย A เดินผ่านซอยเปลี่ยว จู่ๆ มีคนร้าย 2 คนวิ่งมาทำร้ายนาย A โดยใช้มีด นาย A ยิงปืนสู้คนร้ายจนเสียชีวิต 2 คน กรณีนี้การกระทำของนาย A เป็นการป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมาย
นาง B ถูกนาย C ลวนลาม นาง B ใช้มีดแทงนาย C บาดเจ็บสาหัส กรณีนี้การกระทำของนาง B เป็นการป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมาย
กรณีตัวอย่าง:

ในกรณีที่ยกมาเป็นตัวอย่าง จำเลยเป็นฝ่ายถูกผู้เสียหายก่อเหตุขึ้นก่อน แต่จำเลยใช้ขวดเบียร์ตีที่ศีรษะด้านหลังของผู้เสียหายเพียงครั้งเดียว โดยไม่ได้ตีซ้ำอีกและไม่ปรากฏว่าผู้เสียหายมีบาดแผลร้ายแรงที่บริเวณดังกล่าว ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าการกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมาย
ประมวลกฎหมายอาญา