ช่วยสรุปบทความเรื่อง "การรับรู้ฉุกเฉิน กับการดูแลคนไข้รายที่ 4 และ 5 ที่มีอาการชาและอ่อนแรงหลังจากการตก และการเลือกทางการรักษาที่เหมาะสม" ให้หน่อยคะ
เรื่อง เหน็บชา เรื่อง เหน็บชา ตอนที่ ๓ คนไข้รายที่ ๔ กรรมกรก่อสร้าง ชายอายุประมาร ๓๐ ปี ตกจากบันไดนั่งร้าน กระแทกพื้น มีอาการชาและขยับเขยื้อนขา ๒ ข้างไม่ได้ จึงถูกพามาโรงพยาบาลทันที แพทย์ตรวจร่างกาย พบว่า ขาทั้ง ๒ ข้างอ่อนแรงมาก และรับความรู้สึกต่างๆ ไม่ได้ ชายอย่างสมบูรณ์ ตรวจปฏิกิริยาสะท้อน reflexes ของเอ็นขาทั้ง ๒ ข้างได้ผลลบ คนไข้มีอาการปวดบริเวณหลังส่วนเอว และนอนหงายโดยไม่กล้าขยับเขยื้อนเพราะเจ็บหลัง จากประวัติและการตรวจร่างกายข้างต้น แสดงว่าอาการชาและอ่อนแรงของชา ๒ ข้าง เกิดจากระบบประสาทที่ไปเลี้ยงขาทั้ง ๒ ข้าง ได้รับจากกระทบกระเทือนอย่างรุนแรง ระบบประสาทที่ไปเลี้ยงขา ๒ ข้าง มีต้นตอจากไขสันหลังบริเวณเอวประกอบกับประวัติที่คนไข้ตกจากที่สูงและเจ็บหลังส่วนเอว และต้องนอนหงายโดยไม่กล้าขยับเขยื้อนเพราะเจ็บ ทำให้วินิจฉัยโรคได้ง่ายว่า น่าจะเกิดภาวะกระดูกสันหลังหักหรือหลุดจากที่ fracture or dislocation จนไปกดไขสันหลังบริเวณเอว ทำให้เส้นประสาทที่ไปเลี้ยงขาทั้ง ๒ ข้างไม่ทำงาน ขาทั้ง ๒ ข้างจึงชาและอ่อนแรง เป็นอัมพาต อาการชาแบบนี้เป็นอาการชาแบบฉุกเฉินอีกอย่างหนึ่งและในกรณีนี้ถือว่า ฉุกเฉินกว่าคนไข้รายที่ ๓ มาก เพราะถ้าไม่รีบผ่าตัดเพื่อเอากระดูกสันหลังที่กดทับไขสันหลังออกให้เร็วที่สุด ภายในไม่กี่ชั่วโมง โอกาสที่ขาทั้ง ๒ ข้างของคนงานคนนี้จะเป็นอัมพาตอย่างถาวรจะมีสูงมาก ทำให้เป็นคนพิการไปตลอดชีวิต ดังนั้น คนไข้แบบนี้จะต้องรีบรับไว้ในโรงพยาบาลและตรวจเอกซเรย์เพื่อหาจุดที่กระดูกหักหรือหลุดจากที่ แล้วรีบผ่าตัดทันที จะทำให้หายหรือดีขึ้นจากการเป็นอัมพาตได้ คนไข้รายที่ ๕ ชายไทยอ้วนอายุประมาณ ๖๕ ปี มาที่โรงพยาบาลแต่เช้าตรู่ ชาย สวัสดีครับหมอ แขนขาด้านซ้ายของผมมันชาและอ่อนแรงมา ๒ ชั่วโมงแล้วครับ หมอ สวัสดีครับ คุณกำลังทำอะไรอยู่ในขณะนั้นหรือครับ ชาย คือ มันรู้สึกคล้ายเมื่อยล้าไม่ค่อยมีแรงครับหมอ ผมคิดไปว่าหิ้วของหนัก แต่แขนขวาผมหิ้วของหนักกว่ายังไม่รู้สึกเปลี้ยเลย และผมก็ไม่ได้ใช้แขนซ้ายในวันนั้น เพราะผมถนัดขวา แต่ทำไมมันเปลี้ยได้ก็ไม่รู้ ๒-๓ ชั่วโมงต่อมามันก็หายไปเอง ผมเลยไม่ได้ใส่ใจอีก หมอ ถ้าอย่างนั้น อาการแขนซ้ายเปลี้ยๆ เมื่อ ๓-๔ เดือนก่อนของคุณอาจเป็นอาการอ่อนๆ ที่เดือนมาก่อนอาการในครั้งนี้ได้ ขอหมอตรวจคุณก่อนครับ หมอตรวจร่างกายคนไข้พบ ชีพจร ๘๐ ครั้งต่อนาที ความดันเลือด ๑๕๐๑๐๐ ไม่มีไข้ หายใจปกติ แขนและขาด้านซ้ายรับความรู้สึกได้น้อยกว่า และอ่อนแรงกว่าแขนขาด้านขวา แต่ปฏิกิริยาสะท้อนของเอ็นแขนขาด้านซ้ายแรงกว่าแขนขาด้านขวา ซึ่งหมายความว่า ระบบประสาทที่ส่วนบท upper motor neurone ถูกกระทบกระเทือนผิดกับคนไข้รายที่ ๔ ที่ระบบประสาทส่วนล่าง lower motor neurone ถูกกระทบกระเทือน ปฏิกิริยาสะท้อนเอ็นของคนไข้รายที่ ๔ จึงอ่อนหรือไม่มี ให้ผลลบ ระบบประสาทส่วนบนที่ควบคุมแขนและขาซีกเดียวกันเกือบทั้งหมด หมายถึง สมอง พูดให้เข้าใจง่ายก็คือ คนไข้รายนี้ สมองส่วนที่ส่งเส้นประสาทลงมาควบคุมแขนขาได้รับการกระทบกระเทือนทำให้แขนขาทำงานตามสั่งไม่ได้ หมอ จากประวัติและการตรวจร่างกายของคุณ แสดงว่า สมองส่วนที่ควบคุมแขนขาข้างซ้ายของคุณได้รับการกระทบกระเทือนจากการขาดเลือดที่เกิดจากเส้นเลือดทีไปเลี้ยงสมองส่วนนั้นตีบตัน ซึ่งพบบ่อยในคนที่เป็นโรคเบาหวานและความดันเลือดสูง แต่คุณอย่าเพิ่งตกใจ เพราอาการของคุณไม่รุนแรงมากนัก ในระยะ ๒ ชั่วโมงนี้ คุณคิดว่าอาการของคุณดีขึ้น เลวลง หรือคงเดิม ชาย ก่อนมาพบหมอ ผมรู้สึกมันจะทรงๆ อยู่ แต่ตอนนี้ผมรู้สึกว่าแขนซ้ายผมมีแรงมากขึ้น ผมยังไม่ได้ลองเดินดูขาซ้ายอาจจะมีแรงเดินมากขึ้นก็ได้ครับ หมอ ถ้าอย่างนั้น คุณลองเดินดูสักหน่อยสิครับ คนไข้ลุกขึ้นเดินไปเดินมาในห้องตรวจ ยังเดินลากขาซ้ายอย่างเห็นชัด และแขนซ้ายก็ยังไม่ค่อยแกว่งไกวเหมือนปกติ เหมือนแขนขวา เวลาเดิน ชาย ดีขึ้นครับ เพราะตอนก่อนมาหาหมอ ผมเกือบเดินไม่ได้เลย ต้องให้คนพยุงปีกจึงโขยกเขยกมาได้ หมอ ถ้าอย่างนั้นแสดงว่าสมองส่วนที่ขาดเลือดของคุณได้รับเลือดไปเลี้ยงมากขึ้นแล้ว หมอจะให้ยาคุณไปกินที่บ้านเพื่อช่วยให้เลือดไปเลี้ยงสมองได้ดีขึ้น ส่วนยาเบาหวานและยาลดความดันเลือดสูง คุณกินเหมือนเดิมและอาจทำให้คุณรู้สึกอึดอัด ไม่สะดวกและไม่สบายใจเหมือนอยู่บ้าน หมอจึงคิดว่าการอยู่บ้านจะทำให้คุณดีขึ้นได้เร็วกว่า เพราะคุณอาจจะสามารถเคลื่อนไหวได้ดีกว่า การเคลื่อนไหวส่วนที่อ่อนแรงบ่อยๆ จะทำให้หายเร็วขึ้น คนไข้รายที่ ๕ เป็นตัวอย่างคนไข้ที่มีอาการชาและเป็นภาวะฉุกเฉินอีกอย่างหนึ่งที่ไม่จำเป็นต้องอยู่โรงพยาบาล นอกจากอาการกำลังทรุดลง หรือมีอาการหนัก เช่น ซึม เลอะเลือน สับสน หมดสติ ชัก จึงจำเป็นต้องอยู่โรงพยาบาล คนไข้รายที่ ๕ นี้ น่าจะเป็น โรคเส้นเลือดสมองตีบตัน cerebral thrombosis เพราะมีปัจจัยเสี่ยงอยู่แล้ว คือ โรคเบาหวาน ความดันเลือดสูง และอายุมาก ประกอบกับเคยมีประวัติ สมองขาดเลือดชั่วคราว TIA หรือ transient ischemic attack of the brain เมื่อ ๓-๔ เดือนมาก่อน ทำให้วินิจฉัยโรคได้ง่ายขึ้น ถ้าภายใน ๒๔ ชั่วโมง อาการอัมพฤกษ์ของคนไข้รายนี้หายโดยไม่มีอาการใดๆ เหลืออยู่อีก เราจะเรียกว่าเป็น โรคสมองขาดเลือดชั่วคราวแทนที่จะเรียกว่า โรคเส้นเลือดสมองตีบตัน อาการชาและอาการอ่อนแรง อัมพฤกษ์ เช่นนี้จะดีขึ้นได้เร็วกว่าถ้ามีคนช่วยบีบนวด ให้กำลังใจและให้เคลื่อนไหวส่วนที่ชาและอ่อนแรงบ่อยๆ การอยู่บ้าน อยู่ใกล้ลูกหลานและคนใกล้ชิด จึงช่วยในเรื่องเหล่านี้ได้ดีกว่าการอยู่โรงพยาบาล ส่วนยาที่ใช้ในกรณีเช่นนี้ที่สำคัญ คือ ยากันเลือดแข็ง anticoagulant เพื่อไม่ให้เลือดแข็งตัวอุดตันหลอดเลือดได้ง่าย ที่ใช้ได้ทั่วไปโดยไม่ต้องเจาะเลือดตรวจ คือ ยากันเกล็ดเลือดจับตัว anti-platelet aggregation druge ที่หาง่ายและราคาถูก คือ ยาแอสไพริน เม็ดละ ๓๐๐ มิลลิกรัม กินครั้งละ ครึ่ง-๑ เม็ดหลังอาหารทันทีวันละครั้งก็เพียงพอแล้ว คนที่ปวดท้องเวลาหิวหรือเวลาอิ่ม หรือเป็นแผลในกระเพาะอาหารไม่ควรกินยานี้นอกจากแพทย์สั่งยารักษาโรคกระเพาะให้ด้วย เหน็บชา ตอนที่ 1 เหน็บชา ตอนที่ 2 เหน็บชา ตอนจบ
เรื่อง "เหน็บชา ตอนที่ 3" เล่าเรื่องของคนไข้รายที่ 4 และรายที่ 5 ที่มีอาการชาและอ่อนแรงในขา 2 ข้างหลังจากตกจากระดับสูงลงพื้น และได้รับการตรวจร่างกายโดยแพทย์

คนไข้รายที่ 4 เป็นชายอายุ 30 ปี ที่ตกจากบันไดและมีอาการชาและอ่อนแรงในขาทั้ง 2 ข้าง เพราะกระทบกระเทือนที่ทำให้กระดูกสันหลังหักหรือหลุดจากที่ ทำให้เส้นประสาทที่ไปเลี้ยงขาไม่ทำงาน ต้องผ่าตัดทันทีเพื่อเอากระดูกที่กดทับออก หากไม่รีบรักษา อาจทำให้เป็นคนพิการไปตลอดชีวิต

คนไข้รายที่ 5 เป็นชายอายุ 65 ปี มีอาการชาและอ่อนแรงในแขนขาด้านซ้ายหลังจากไม่สามารถใช้แขนซ้ายได้เป็นเวลา 2 ชั่วโมง แต่อาการดีขึ้นเอง หมอวินิจฉัยว่าเป็นโรคเส้นเลือดสมองตีบตันที่เกิดจากขาดเลือดที่สมอง แนะนำให้รับยากันเลือดแข็งเพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดอุดตันหลอดเลือด

เรื่องยังกล่าวถึงการอยู่โรงพยาบาลที่ไม่จำเป็นในกรณีของคนไข้รายที่ 5 และแนะนำให้ติดต่อหมอเพื่อการรักษาที่บ้าน หลังจากอาการทรุดลงและอาการอ่อนๆ มีการเคลื่อนไหวดีขึ้น และจากประวัติการหายของคนไข้รายก่อนหน้า ทำให้คาดการณ์ว่าคนไข้รายนี้อาจหายจากอาการอัมพฤกษ์ได้ภายใน 24 ชั่วโมง เรื่องนี้ทั้งหมดเน้นให้คนไข้รับการรักษาที่เหมาะสมตามอาการ และการติดตามสุขภาพที่บ้านเพื่อให้คนไข้มีโอกาสหายจากโรคได้เร็วที่สุด
ออร์โธปิดิกส์ (ออร์โธปิดิกส์) - Orthopedics