กรณีการทำพินัยกรรมยกที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนให้แก่บุคคลอื่นนั้น จะมีผลบังคับใช้ได้หรือไม่? จงอธิบาย
โดยหลักทั่วไป การทำพินัยกรรมยกที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนให้แก่บุคคลอื่นนั้น จะถือเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 150 เนื่องด้วยกฎหมายมีเจตนารมณ์เพื่อให้ผู้ได้รับสิทธิในที่ดินสามารถทำกินและส่งต่อมรดกแก่ลูกหลานหรือทายาทโดยธรรมได้

อย่างไรก็ตาม กรณีดังกล่าวอาจมีข้อยกเว้น ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเจตนาของผู้ทำพินัยกรรม ดังเช่นในคดีฎีกาที่ 6855/2541 ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า

การทำพินัยกรรมยกที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอน จะถือเป็นโมฆะ หากมีเจตนาหลีกเลี่ยงข้อกำหนดห้ามโอน
ตัวอย่าง เช่น ผู้ทำพินัยกรรมยกที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนให้แก่บุคคลอื่น เพื่อหวังผลให้บุคคลนั้นได้กรรมสิทธิ์ในที่ดิน

การทำพินัยกรรมยกที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอน จะมีผลบังคับใช้ หากไม่มีเจตนาหลีกเลี่ยงข้อกำหนดห้ามโอน
ตัวอย่าง เช่น ผู้ทำพินัยกรรมยกที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนให้แก่บุคคลอื่น เพื่อเป็นการตอบแทนบุญคุณ หรือเพื่อเป็นการดูแลบุคคลนั้น

ในคดีฎีกาที่ 6855/2541 ศาลฎีกาได้พิจารณาข้อเท็จจริงและวินิจฉัยว่า

นายหอม ผู้ทำพินัยกรรม ได้ทำสัญญาขายที่ดินให้แก่จำเลย และได้รับเงินค่าที่ดินจากจำเลยแล้ว
นายหอม ไม่สามารถโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้แก่จำเลยได้ เนื่องจากมีข้อกำหนดห้ามโอน
นายหอม ทำพินัยกรรมยกที่ดินให้แก่จำเลย ตามเนื้อที่ดินที่ตกลงจะซื้อขายกัน
จำเลย ร่วมรู้เห็นกับนายหอม ในการทำพินัยกรรมเพื่อหลีกเลี่ยงข้อกำหนดห้ามโอน
จากข้อเท็จจริงดังกล่าว ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า

การทำพินัยกรรมยกที่ดินให้แก่จำเลย มีวัตถุประสงค์เพื่อฝ่าฝืนบทกฎหมาย
การทำพินัยกรรมดังกล่าว เป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 150
สรุป

การทำพินัยกรรมยกที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนให้แก่บุคคลอื่นนั้น จะมีผลบังคับใช้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเจตนาของผู้ทำพินัยกรรม

ข้อแนะนำ

ควรปรึกษาทนายความก่อนทำพินัยกรรม
ควรระบุเจตนาในพินัยกรรมให้ชัดเจน
ควรปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด
เพิ่มเติม

ป.พ.พ. มาตรา 150 บัญญัติว่า "สัญญาที่ต้องห้ามตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายนี้ หรือสัญญาที่ฝ่าฝืนต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน ย่อมเป็นโมฆะ"
ป.ที่ดิน มาตรา 31 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "โฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ได้ออกสืบเนื่องมาจากใบจองตามมาตรา 30 และมาตรา 33 ห้ามมิให้ผู้ได้มาซึ่งสิทธิในที่ดินดังกล่าวโอนที่ดินนั้นให้แก่ผู้อื่น ในกรณีดังต่อไปนี้ (1) ถ้าเป็นกรณีที่ได้ออกใบจองในหรือหลังวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2515 ห้ามโอนภายในสิบปีนับแต่วันได้รับโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรอง
ประมวลกฎหมายที่ดิน,กฎหมายมรดก-พินัยกรรม,คำพิพากษาศาลฎีกา,ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,กฎหมายทรัพย์สิน-กรรมสิทธิ์-ทรัพย์อิงสิทธิ