ช่วยสรุปบทความ เอกสารปลอม – เอกสารเท็จ แตกต่างกันอย่างไร
เอกสารปลอม คืออะไร
คำนิยามของเอกสารปลอม  หมายถึง

“เอกสารที่ปรากฎข้อมูลว่าใครเป็นผู้ทำ แต่บุคคลดังกล่าว ไม่ได้เป็นผู้ทำจริง หรือเอกสารที่ทำขึ้นโดยผู้ทำเอกสารไม่มีอำนาจทำ แต่แอบอ้างว่าตนเองมีอำนาจ” 

โดยท่านอาจารย์ จิตติ ติงศภัทิย์ กล่าวไว้ว่า จะเป็นเอกสารปลอมหรือไม่ ต้อง “เพ่งเล็งผู้ทำเอกสาร “ 

และท่านอาจารย์ เกียรติขจร วัจนะสวัสดิ์ กล่าวไว้ว่า การปลอมเอกสารเป็นการ “หลอกในตัวผู้ทำเอกสาร”

สรุปแล้วเอกสารปลอม เป็นการลวงให้ผู้อื่น หลงเข้าใจผิดใน “ตัวบุคคลผู้ทำเอกสาร “ ดังนั้นเอกสารปลอม คือเอกสารที่ทำขึ้น เพื่อ

1.หลอกให้ผู้อื่นที่เห็นเอกสารหลงเชื่อว่า ผู้ที่ทำเอกสารคือใคร โดยที่ผู้นั้นไม่ได้จัดทำเอกสารขึ้นจริงๆ และไม่ได้มอบอำนาจให้ผู้อื่นทำ

2.หรือหลอกว่าผู้จัดทำเอกสารนั้นมีอำนาจทำเอกสารดังกล่าว โดยที่ผู้นั้นไม่มีอำนาจจัดทำจริง

ถ้าเข้าลักษณะใดลักษณะหนึ่งข้างต้น  ถึงแม้เนื้อหานั้นจะถูกต้องกับความจริง ก็ถือเป็นเอกสารปลอม

ตัวอย่างเปรียบเทียบที่น่าสนใจ
ฎ.1269/2481 จำเลยเป็นครูใหญ่ มีอำนาจออกใบสุทธิ(ใบรับรองการศึกษา)ให้นักเรียนได้ แม้ออกใบสุทธิให้กับนักเรียนโดยผิดไปจากความจริง (นักเรียนจบ ป.2 แต่ไปออกใบสุทธิว่าจบ ป.3 ) ก็เป็นการทำเอกสารตามอำนาจหน้าที่ ไม่เป็นความผิดฐานปลอมเอกสาร เพราะจำเลยมีอำนาจจัดทำใบสุทธิ

ฎ.795/2518 จำเลยไม่ใช่ครูใหญ่ แม้อยู่ระหว่างยื่นเรื่องขออนุญาตบรรจุเป็นครูใหญ่ แต่ระหว่างที่ยังไม่ได้รับใบอนุญาต จำเลยไปออกใบสุทธิ(ใบรับรองการศึกษา) ให้นักเรียน แม้เนื้อหาในใบสุทธิจะเป็นความจริง (นักเรียนเรียนจบจริง) ก็เป็นความผิดฐานปลอมเอกสาร เพราะจำเลยไม่มีอำนาจจัดทำใบสุทธิ
เอกสารปลอมคือเอกสารที่ปรากฎข้อมูลว่าใครเป็นผู้ทำ แต่บุคคลดังกล่าวไม่ได้เป็นผู้ทำจริง หรือเอกสารที่ทำขึ้นโดยผู้ทำเอกสารไม่มีอำนาจทำ แต่แอบอ้างว่าตนเองมีอำนาจ ดังนั้นเอกสารปลอมมีจุดประสงค์ที่หลอกให้ผู้อื่นเชื่อว่าผู้ทำเอกสารคือใคร โดยที่ผู้นั้นไม่ได้จัดทำเอกสารขึ้นจริง และไม่ได้มอบอำนาจให้ผู้อื่นทำ หรือหลอกว่าผู้จัดทำเอกสารนั้นมีอำนาจทำเอกสาร โดยที่ผู้นั้นไม่มีอำนาจจัดทำจริง ถ้าเข้าลักษณะใดลักษณะหนึ่งข้างต้น ถึงแม้เนื้อหาจะถูกต้องกับความจริง ก็ถือเป็นเอกสารปลอม

ตัวอย่างเปรียบเทียบที่น่าสนใจ
ในฎ.1269/2481 จำเลยเป็นครูใหญ่ที่มีอำนาจออกใบสุทธิให้นักเรียน แม้ว่าใบสุทธิจะออกโดยผิดกับความจริง (นักเรียนจบ ป.2 แต่ออกใบสุทธิว่าจบ ป.3) แต่เนื่องจากจำเลยมีอำนาจจัดทำใบสุทธิตามหน้าที่ทำให้ไม่ถือเป็นความผิดฐานปลอมเอกสาร

ในฎ.795/2518 จำเลยไม่ใช่ครูใหญ่และยังไม่ได้รับใบอนุญาตเป็นครูใหญ่ แม้ว่าเนื้อหาในใบสุทธิจะถูกต้อง (นักเรียนเรียนจบจริง) การออกใบสุทธิโดยไม่มีอำนาจจัดทำทำให้เป็นความผิดฐานปลอมเอกสาร
กฎหมายอาญาความผิดเกี่ยวกับการปลอมและแปลง,ประมวลกฎหมายอาญา