อธิบายกลไกการเคลื่อนไหวของราคาหุ้นที่ไม่สอดคล้องกับปัจจัยพื้นฐาน โดยวิเคราะห์จากโครงสร้างการลงทุนในตลาดหุ้นไทย
คำถามนี้ ดูจะคาใจสำหรับใครหลายๆคนที่เพิ่งเข้ามาลงทุนในตลาดหุ้นนะครับ เพราะตำรา Value Investing ก็สอนเราว่า ให้ดูมูลค่าของกิจการ ขายเมื่อแพงเกินมูลค่า และซื้อเมื่อถูกกว่าปัจจัยพื้นฐาน ให้ดูมูลค่าของกิจการ ขายเมื่อแพงเกินมูลค่า และซื้อเมื่อถูกกว่าปัจจัยพื้นฐาน คำถามคือ มันจะเป็นไปได้อย่างไร ที่ราคาเกินปัจจัยพื้นฐานไปมาก แต่ราคาหุ้นกลับไม่ตก และราคาต่ำเกินกว่าปัจจัยพื้นฐานสุดๆ แต่หุ้นก็ดันหลุดทุกแนวรับ คำถามคือ   นั้นเป็นเพราะ หุ้นไม่ได้เคลื่อนไหวด้วยกำไร/ขาดทุนของกิจการเพียงอย่างเดียว แต่มันเคลื่อนไหวตามความคาดหวังของนักลงทุน ซึ่งต่างคนก็ต่างมองในมุมที่ไม่เหมือนกันครับ นั้นเป็นเพราะ หุ้นไม่ได้เคลื่อนไหวด้วยกำไร/ขาดทุนของกิจการเพียงอย่างเดียว แต่มันเคลื่อนไหวตามความคาดหวังของนักลงทุน ซึ่งต่างคนก็ต่างมองในมุมที่ไม่เหมือนกันครับ ผมพาไปดูโครงสร้างหุ้นไทยซักเล็กน้อยนะครับ ผมพาไปดูโครงสร้างหุ้นไทยซักเล็กน้อยนะครับ นักลงทุนต่างชาติ – คิดเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่สุดกว่า 50-60% ของ Free Float ทั้งหมด แต่ ปริมาณการซื้อขายเฉลี่ยต่อวันนั้นคิดไม่ถึง 25% เพราะส่วนใหญ่ เข้ามาลงทุนแบบระยะยาว เน้นรอบใหญ่ นักลงทุนต่างชาติ – นักลงทุนสถาบัน – คิดเป็นสัดส่วนราวๆ 20% ของ Free Float ปริมาณการซื้อขายไม่ถึง 10% เพราะหลักๆ เป็นกองทุนพวก Long Only เน้นถือลงทุนในระยะยาว (ยาวกว่าพวกต่างชาติเสียอีก) นักลงทุนสถาบัน – บัญชีโบรกเกอร์ – คิดเป็นสัดส่วนไม่ถึง 4% ของ Free Float เน้นแสวงหากำไรระยะสั้น เข้าเร็วออกเร็ว ปริมาณการซื้อขายใกล้เคียงกับนักลงทุนสถาบันเลย บัญชีโบรกเกอร์ – นักลงทุนรายย่อย – คิดเป็นสัดส่วน 16% ของ Free Float แต่เป็นผู้เสริมสภาพคล่องให้ตลาดมากที่สุด เพราะปริมาณการซื้อขายต่อวัน มาจากนักลงทุนประเภทนี้ เกิน 50% นั้นแปลว่า นักลงทุนรายย่อย (ส่วนใหญ่) มีมุมมองการลงทุนในระยะที่สั้นมากๆ นักลงทุนรายย่อย – ในยามที่ภาวะตลาดมันเป็นปกติ ราคาก็จะเคลื่อนไหวโดยไม่ให้น้ำหนักปัจจัยภายนอกประเทศมากนักหรอกครับ และยิ่งนักลงทุนในตลาดส่วนใหญ่ก็เป็นคนไทยด้วยแล้ว ก็ถือว่ามีผลไม่เยอะ แต่ในยามที่เกิดภาวะผิดปรกติเช่นปัจจุบัน มันทำให้นักลงทุนต่างชาติ เริ่มขยับพอร์ตการลงทุน และปรับสัดส่วนหุ้น ซึ่งฝรั่งเนี่ย เงินใหญ่ และคิดคล้ายๆกัน ถึงแม้จะเป็นกลุ่มที่ไม่มีสัดส่วนในตลาดหุ้นเยอะ แต่การกระทำในทิศทางเดียวกัน มันส่งผลต่อราคาหุ้นในระยะสั้นพอสมควร รูปด้านล่าง คุณจะเห็นว่า ตั้งแต่ต้นปี กลุ่มที่ขายหนักขายเยอะ คือนักลงทุนต่างชาติ และถ้าพล๊อตกราฟหุ้นไทย กับการถือครองของต่างชาติ คุณจะพบความสัมพันธ์ท่น่าสนใจนั้นก็คือ เมื่อไหร่ต่างชาติขายติดต่อกัน หุ้นไทยมักจะลง และหุ้นไทยมักจะขึ้นได้แข็งแรงถ้ามีเงินทุนจากนักลงทุนกลุ่มนี้  กรณีตัวอย่าง : จีนทำอะไรกับเศรษฐกิจ แล้วทำไมถึงจะมากระทบกับตลาดหุ้นไทย ความสัมพันธ์ก็คือ เศรษฐกิจจีนใหญ่เป็นอันดับหนึ่งในเอเชีย เป็นอันดับสองของโลก ดังนั้น จีนจะโต หรือจะชะลอ มีผลต่อคู่ค้าทั่วโลกอยู่แล้ว
กลไกการเคลื่อนไหวของราคาหุ้นที่ไม่สอดคล้องกับปัจจัยพื้นฐาน เกิดขึ้นจากปัจจัยหลัก 2 ประการ ดังนี้
 
1. โครงสร้างการลงทุนในตลาดหุ้นไทย:
นักลงทุนต่างชาติ: ถือหุ้นรายใหญ่ (50-60% ของ Free Float) เน้นลงทุนระยะยาว ซื้อขายน้อย (ต่ำกว่า 25%)
นักลงทุนสถาบัน: ถือหุ้นราว 20% ของ Free Float เน้นลงทุนระยะยาว ซื้อขายน้อย (ต่ำกว่า 10%)
บัญชีโบรกเกอร์: ถือหุ้นไม่ถึง 4% ของ Free Float เน้นเก็งกำไรระยะสั้น ซื้อขายสูง (ใกล้เคียงนักลงทุนสถาบัน)
นักลงทุนรายย่อย: ถือหุ้น 16% ของ Free Float เน้นเก็งกำไรระยะสั้น ซื้อขายสูง (เกิน 50%)

2. อารมณ์และความคาดหวังของนักลงทุน:
ราคาหุ้นสะท้อนความคาดหวังของนักลงทุนต่ออนาคตของบริษัท ไม่ได้สะท้อนปัจจัยพื้นฐานในปัจจุบันเสมอไป
นักลงทุนรายย่อย มักมีอารมณ์และความคาดหวังที่ผันผวน ส่งผลต่อราคาหุ้นระยะสั้น
ข่าวสาร เหตุการณ์ เศรษฐกิจ makro ข่าวลือ ล้วนส่งผลต่อความคาดหวังของนักลงทุน

ผลลัพธ์:
ราคาหุ้นบางตัวอาจมีราคาแพงเกินมูลค่า (Overvalued) เมื่อนักลงทุนคาดหวังผลตอบแทนสูง
ราคาหุ้นบางตัวอาจมีราคาถูกกว่ามูลค่า (Undervalued) เมื่อนักลงทุนคาดหวังผลตอบแทนต่ำหรือกลัวความเสี่ยง
ราคาหุ้นอาจผันผวนรุนแรง ไม่สอดคล้องกับปัจจัยพื้นฐาน เมื่ออารมณ์และความคาดหวังของนักลงทุนเปลี่ยนแปลง

ตัวอย่าง:
หุ้นที่มีข่าวดี แม้ปัจจัยพื้นฐานจะไม่ดี ราคาหุ้นอาจพุ่งขึ้นได้
หุ้นที่มีข่าวดิบ แม้ปัจจัยพื้นฐานจะดี ราคาหุ้นอาจร่วงลงได้

สรุป:
ราคาหุ้นไม่ใช่ตัวชี้วัดปัจจัยพื้นฐานเสมอไป กลไกตลาด อารมณ์ และความคาดหวังของนักลงทุน ล้วนส่งผลต่อราคาหุ้น นักลงทุนควรวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน ประกอบกับติดตามข่าวสาร เศรษฐกิจ makro   อารมณ์ ความคาดหวังของนักลงทุน   ประกอบการตัดสินใจลงทุน
ตลาดการเงิน & ผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงิน,การวิเคราะห์ทางการเงิน & เศรษฐศาสตร์การเงิน