ในกรณีที่จำเลยที่ 1 มีหนี้สินมากกว่าทรัพย์สิน แต่ไม่สามารถรับฟังพยานหลักฐานหักล้างข้อสันนิษฐานได้ ศาลจะพิจารณาอย่างไร?
หัวข้อ คำพิพากษาฎีกาที่ 2874/2560 (ฎีกาใหม่ กฎหมายล้มละลาย) | เจาะหลัก สกัดฎีกา 5 ดาว เตรียมสอบ 3 สนาม อัพเดท ที่ ลอว์สยาม ดอทคอม

​[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] คำพิพากษาฎีกาที่ 2874/2560 คำพิพากษาฎีกาที่ 2874/2560 (ฎีกาใหม่ กฎหมายล้มละลาย) (ฎีกาใหม่ กฎหมายล้มละลาย) มีคำพิพากษาฎีกาใหม่ ที่กำลังลงพิมพ์ ปี ๒๕๖๐ ตอนที่ ๒ คือ คำพิพากษาฎีกาที่ ๒๘๗๔/๒๕๖๐  อาจารย์ให้อ่านเป็นหลักเกณฑ์การฟ้องล้มละลาย ตามมาตรา ๙, ๑๐ สรุปได้ดังนี้ โจทก์เป็นเจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่ ๒ โดยมีที่ดินของจำเลยที่ ๒ จำนองเป็นประกัน เมื่อตีราคาของที่ดินจำนองแล้วนำไปหักกับหนี้ตามคำพิพากษายังขาดอยู่สำหรับจำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาน้อยกว่าหนึ่งล้านบาท โจทก์ไม่อาจฟ้องจำเลยที่ ๒ ให้ล้มละลายได้ ตามมาตรา ๑๐ (๒)  คือเป็นเรื่องเจ้าหนี้มีประกันยื่นฟ้องลูกหนี้ ที่เป็นบุคคลธรรมให้ล้มละลาย ประเด็น คือ เรื่องอำนาจฟ้อง ว่าเจ้าหนี้มีประกันคนนี้จะฟ้องลูกหนี้ให้ล้มละลายได้หรือไม่ 

ในประเด็นที่สอง คือ ที่ดินจำนอง เป็นของจำเลยที่ ๒ โจทก์จึงไม่ใช่เจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่ ๑ ตามมาตรา ๖ การที่ศาลล้มละลายกลางตีราคาหลักประกันที่ดินจำนองของจำเลยที่ ๒ แล้วนำไปให้หักกับหนี้สำหรับจำเลยที่ ๑ ตามมาตรา ๑๐ (๒) ประกอบมาตรา ๖ แล้วฟังว่าจำเลยที่ ๑ ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นหนี้จำนวนไม่ถึงหนึ่งล้านบาท เป็นการมิชอบ ที่ดินเป็นของจำเลยที่ ๒  จำเลยที่ ๒ เป็นคนจำนอง เรื่องการหักยอดหนี้กับราคาทรัพย์หลักประกัน ก็พิจารณาเฉพาะส่วนของจำเลยที่ ๒ ส่วนจำเลยที่ ๑ ไม่ได้เป็นผู้จำนองทรัพย์ที่เป็นหลักประกันแต่อย่างใด เพราะฉะนั้น ในนิติสัมพันธ์ระหว่างตัวโจทก์กับจำเลยที่๑ คือ เมื่อโจทก์มิได้เป็นผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในทางจำนอง จำนำ สิทธิยึดหน่วง หรือบุริมสิทธิที่บังคับได้ทำนองเดียวกับผู้รับจำนำ เพราะฉะนั้นโจทก์กับจำเลยที่ ๑ นั้น โจทก์จึงเป็นเจ้าหนี้ไม่มีประกัน เมื่อโจทก์เป็นเพียงเจ้าหนี้ไม่มีประกัน สำหรับจำเลยที่ ๑ โจทก์จึงไม่มีความจำเป็นต้องกล่าวหรือตีราคาทรัพย์หลักประกันแต่อย่างใด เพราะไม่มีทรัพย์หลักประกัน

ดังนั้นการนำมูลค่าทรัพย์จำนองของจำเลยที่ ๒ มาถือว่าเป็นทรัพย์ของจำเลยที่ ๑ จึงไม่ถูกต้อง 
ในประเด็นที่สาม คือ การจะพิจารณาว่าลูกหนี้ร่วมมีหนี้สินล้มพ้นตัวไม่สามารถชำระหนี้โจทก์ได้หรือไม่ เป็นเรื่องเฉพาะตัวของเจ้าหนี้แต่ละคน ที่ดินซึ่งจำเลยที่ ๒ เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ย่อมเป็นของจำเลยที่ ๒ จำเลยที่ ๑ จะถือเอาทรัพย์สินของจำเลยที่ ๒ ว่าเป็นของตนหาได้ไม่ ในประเด็นที่สาม คือ 

จำเลยที่ ๑ มีหนี้อยู่ ๓,๐๐๐,๐๐๐ บาทเศษ แต่มีทรัพย์สินอยู่ ๓๐,๐๐๐ บาท จำเลยที่ ๑ จึงมีหนี้สินมากกว่าทรัพย์สิน พยานหลักฐานของจำเลยที่ ๑ ไม่อาจรับฟังหักล้างข้อสันนิฐานตามมาตรา  ๘ (๕) ได้ เมื่อจำเลยที่ ๑ มีหนี้สินล้นพ้นตัวและกรณีไม่มีเหตุอื่นที่ไม่ควรให้จำเลยที่ ๑ ล้มละลาย ศาลชอบที่จะมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ ๑ เด็ดขาด 

สรุป การพิจารณาความมีหนี้สินล้นพ้นตัวหรือเหตุอื่นที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย เราแยกพิจารณาเฉพาะรายเฉพาะบุคคล เช่น ก.  กับ ข. มีหนี้ร่วมกัน ๑๐ ล้านบาท  โดย ก. มีทรัพย์สิน อยู่ ๒๐ ล้านบาท ส่วน ข.  ไม่มีทรัพย์สินเลย ข้อเท็จจริงรับฟังได้ยุติตามนี้  ประเด็นปัญหา คือ จะยกฟ้องทั้งคู่ หรือ พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดทั้งคู่ หรือพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดคนใดคนหนึ่ง เมื่อพิจารณาตามตัวบท มาตรา ๙ (๒), ๑๐ , ๑๔ ไม่ได้บัญญัติไว้   ดังนั้นจึงจำเป็นจะต้องใช้การตีความกฎหมาย ซึ่งปรากฏตามฎีกาที่ ๒๘๗๔/๒๕๖๐ ซึ่งเป็นฎีกาใหม่ (อาจารย์เห็นว่า น่าสนใจ) สรุป เช่น เมื่อพิจารณาตามตัวบท มาตรา ๙ (๒), ๑๐ , ๑๔ ไม่ได้บัญญัติไว้  

อ้างอิง : ถอดคำบรรยายเนติ 2/70 กฎหมายล้มละลาย ภาคปกติ ครั้งที่ 2 (30 พย 60)
ในกรณีที่จำเลยที่ 1 มีหนี้สินมากกว่าทรัพย์สินและไม่สามารถรับฟังพยานหลักฐานหักล้างข้อสันนิษฐานตามมาตรา 8 (5) ได้ ศาลจะพิจารณาอย่างไรนั้น สามารถสรุปได้ดังนี้


1. การยึดถือข้อสันนิษฐานตามมาตรา 8 (5) - ตามมาตรา 8 (5) ของกฎหมายล้มละลาย กำหนดให้หากจำเลยมีหนี้สินที่มากกว่าทรัพย์สิน และไม่สามารถหักล้างข้อสันนิษฐานด้วยพยานหลักฐานที่เพียงพอได้ ศาลสามารถถือว่าจำเลยมีหนี้สินล้นพ้นตัวได้โดยอัตโนมัติ


2. การพิจารณาพยานหลักฐาน - ศาลจะพิจารณาพยานหลักฐานที่จำเลยนำเสนอ หากพยานหลักฐานของจำเลยไม่สามารถหักล้างข้อสันนิษฐานว่ามีหนี้สินล้นพ้นตัวได้ ศาลจะไม่รับฟังข้อโต้แย้งของจำเลยเกี่ยวกับการมีหนี้สินที่มากกว่าทรัพย์สิน


3. การสั่งพิทักษ์ทรัพย์ - หากศาลเห็นว่าจำเลยมีหนี้สินล้นพ้นตัวและไม่มีข้อเท็จจริงอื่นที่ควรพิจารณาให้จำเลยไม่ต้องล้มละลาย ศาลมีอำนาจสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยทันที โดยไม่มีการเยียวยาให้กับจำเลย ซึ่งหมายความว่าศาลจะออกคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยโดยเด็ดขาด


4. การใช้ดุลยพินิจของศาล - ศาลจะใช้ดุลยพินิจในการพิจารณาว่ามีเหตุผลอื่นใดที่ควรให้จำเลยไม่ต้องล้มละลายหรือไม่ เช่น การมีทรัพย์สินที่สามารถขายได้เพื่อชำระหนี้ หรือมีการดำเนินการที่สามารถลดหนี้สินได้ แต่หากพิจารณาแล้วไม่มีเหตุผลอื่นที่เพียงพอ ศาลก็จะมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์โดยเด็ดขาด

โดยรวมแล้ว การพิจารณาของศาลในกรณีนี้จะขึ้นอยู่กับหลักฐานและข้อเท็จจริงที่นำเสนอ หากพยานหลักฐานของจำเลยไม่เพียงพอที่จะหักล้างข้อสันนิษฐาน ศาลจะตัดสินให้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยตามกฎหมายล้มละลาย.
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),กฎหมายล้มละลาย-ฟื้นฟูกิจการ,กฎหมายหลักทรัพย์,กฎหมายลักษณะหนี้ พรบ,คำพิพากษาศาลฎีกา