ในกรณีที่ผู้ค้ำประกันชำระหนี้แทนลูกหนี้แล้ว โจทก์ในฐานะผู้ค้ำประกันมีสิทธิอะไรบ้าง และสิทธิเหล่านั้นแตกต่างจากกรณีที่โจทก์เป็นเจ้าหนี้โดยตรงอย่างไร?
[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] ฎีกาสำคัญ* วิชา ยืม ค้ำประกัน จำนอง จำนำ (อ.ปัญญา ถนอมรอด) - 4 กค 59 สัปดาห์ที่7 เนติฯ สมัยที่69 ฎีกาสำคัญ* วิชา ยืม ค้ำประกัน จำนอง จำนำ (อ.ปัญญา ถนอมรอด) - 4 กค 59 สัปดาห์ที่7 เนติฯ สมัยที่69 ******************** ********************  คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1577/2519 อายุความสะดุดหยุดลงเพราะลูกหนี้รับสภาพหนี้ คดีไม่ขาดอายุความ ผู้ค้ำประกันยังต้องรับผิดเช่นเดียวกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1577/2519 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10700/2546 โจทก์ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันชำระหนี้แล้ว ย่อมมีสิทธิเพียงไล่เบี้ยเอาจากจำเลยที่ 2ซึ่งเป็นลูกหนี้เพื่อต้นเงินกับดอกเบี้ยและเพื่อการที่ต้องสูญหายหรือเสียหายไปอย่างใด ๆเพราะการค้ำประกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 693 วรรคหนึ่ง เท่านั้น แม้ในวรรคสองบัญญัติว่า ผู้ค้ำประกันย่อมเข้ารับช่วงสิทธิของเจ้าหนี้บรรดามีเหนือลูกหนี้ด้วย และสัญญาค้ำประกันระบุให้ผู้ค้ำประกันมีสิทธิได้รับช่วงสิทธิที่เจ้าของมีอยู่ไม่ว่าตามกฎหมายหรือตามสัญญาเกี่ยวกับสัญญาเช่าซื้อ ก็คงมีความหมายเพียงว่าผู้ค้ำประกันชอบที่จะใช้สิทธิบรรดาที่เจ้าหนี้มีอยู่โดยมูลหนี้ รวมทั้งประกันแห่งหนี้นั้นได้ในนามของตนเองตามมาตรา 226 เท่านั้น การที่โจทก์เข้ารับช่วงสิทธิของจำเลยที่ 1หาทำให้โจทก์มีสิทธิในรถจักรยานยนต์ที่จำเลยที่ 2 เช่าซื้อไปจากจำเลยที่ 1 ไม่ เนื่องจากรถจักรยานยนต์ได้ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2 ตั้งแต่ที่โจทก์ได้ชำระค่าเช่าซื้อแทนจำเลยที่ 2 ไปครบถ้วนแล้วโดยผลของมาตรา 572 โจทก์ไม่อาจใช้สิทธิของจำเลยที่ 1 บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแก่จำเลยที่ 2 ทั้งไม่มีสิทธิฟ้องบังคับให้จำเลยที่ 1 จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์และให้จำเลยที่ 2 ส่งมอบรถจักรยานยนต์แก่โจทก์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10700/2546 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3830/2552 ตามข้อตกลงซื้อขายหุ้นของบริษัทจำเลยที่ 1 ระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 2 ได้ความว่า โจทก์ที่ 1 จะมีสิทธิเรียกค่าตอบแทนเดือนละ 1,000,000 บาท ต่อเมื่อจำเลยที่ 2 ไม่สามารถดำเนินการปลดโจทก์ที่ 1 จากการเป็นผู้ค้ำประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 และปลดโจทก์ทั้งสามจากการเป็นผู้จำนองที่ดินเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ให้สำเร็จได้ภายในเวลาที่กำหนดอันเป็นการผิดข้อตกลงแล้วเท่านั้น ค่าตอบแทนรายเดือนดังกล่าวจึงเป็นค่าเสียหายที่กำหนดกันไว้ล่วงหน้า อันมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ ทั้งตามข้อตกลงดังกล่าวก็มิได้ระบุว่าหากจำเลยที่ 2 ไม่สามารถดำเนินการให้สำเร็จได้ภายในเวลาที่กำหนดแล้ว ยังจะต้องดำเนินการเช่นนั้นอีกต่อไปจนสำเร็จ จึงเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 สัญญาว่าจะให้เบี้ยปรับเมื่อตนไม่ชำระหนี้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 380 วรรคหนึ่ง ซึ่งหากเจ้าหนี้แสดงต่อลูกหนี้ว่าจะเรียกเอาเบี้ยปรับแล้ว ก็เป็นอันขาดสิทธิเรียกร้องชำระหนี้อีกต่อไป คดีได้ความว่า หลังจากพ้นเวลาที่กำหนดคือวันที่ 3 เมษายน 2534 โจทก์ยอมรับเอาค่าตอบแทนของเดือนพฤษภาคม 2534 และต่อมาโจทก์ที่ 1 ยังมีหนังสือทวงถามให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ชำระค่าตอบแทนที่ยังค้างชำระสำหรับเดือนต่อไป ถือว่าโจทก์ที่ 1 แสดงต่อจำเลยที่ 1 และที่ 2 แล้วว่าจะเรียกเอาเบี้ยปรับ สิทธิเรียกร้องของโจทก์ที่ 1 ที่จะบังคับให้จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นกรรมการผู้มีอำนาจของจำเลยที่ 1 ดำเนินการปลดโจทก์ที่ 1 จากการเป็นผู้ค้ำประกันและปลดโจทก์ทั้งสามจากการเป็นผู้จำนองย่อมขาดไป
1. สิทธิไล่เบี้ยเอาจากลูกหนี้: โจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาต้นเงิน ดอกเบี้ย และค่าเสียหายที่เกิดขึ้นจากการค้ำประกันจากลูกหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 693 วรรคหนึ่ง ซึ่งสิทธิ์นี้แตกต่างจากกรณีที่โจทก์เป็นเจ้าหนี้โดยตรงตรงที่ โจทก์มีสิทธิเรียกร้องเฉพาะต้นเงิน ดอกเบี้ย และค่าเสียหายที่เกิดขึ้นจากการค้ำประกันเท่านั้น ไม่ได้มีสิทธิเรียกร้องตามสัญญาเช่าซื้อเหมือนกับกรณีที่โจทก์เป็นเจ้าหนี้โดยตรง

2. สิทธิใช้สิทธิของเจ้าหนี้: โจทก์มีสิทธิใช้สิทธิของเจ้าหนี้ที่มีต่อลูกหนี้ในนามของตนเองตามมาตรา 226 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์  ซึ่งสิทธิ์นี้แตกต่างจากกรณีที่โจทก์เป็นเจ้าหนี้โดยตรงตรงที่ โจทก์มีสิทธิใช้สิทธิของเจ้าหนี้ เฉพาะ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการค้ำประกันเท่านั้น ไม่ได้มีสิทธิใช้สิทธิของเจ้าหนี้ทั้งหมดเหมือนกับกรณีที่โจทก์เป็นเจ้าหนี้โดยตรง
ตัวอย่าง:
โจทก์เป็นผู้ค้ำประกันให้กับลูกหนี้ในการกู้ยืมเงินจากธนาคาร 10 ล้านบาท และลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ โจทก์ชำระหนี้แทนลูกหนี้ โจทก์มีสิทธิ์ไล่เบี้ยเอาต้นเงิน 10 ล้านบาท ดอกเบี้ย และค่าเสียหายที่เกิดขึ้นจากการค้ำประกันจากลูกหนี้
โจทก์เป็นผู้ค้ำประกันให้กับลูกหนี้ในการเช่าซื้อรถจักรยานยนต์ และลูกหนี้ไม่ชำระค่าเช่าซื้อ โจทก์ชำระค่าเช่าซื้อแทนลูกหนี้ โจทก์มีสิทธิ์ไล่เบี้ยเอาต้นเงิน ดอกเบี้ย และค่าเสียหายที่เกิดขึ้นจากการค้ำประกันจากลูกหนี้ แต่โจทก์ไม่มีสิทธิ์บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อรถจักรยานยนต์ หรือฟ้องบังคับให้จำเลยที่ 1 จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์และให้จำเลยที่ 2 ส่งมอบรถจักรยานยนต์แก่โจทก์ เพราะว่ารถจักรยานยนต์ได้ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2 ไปแล้ว
หมายเหตุ:
โจทก์ไม่มีสิทธิใช้สิทธิของเจ้าหนี้ทั้งหมดเหมือนกับกรณีที่โจทก์เป็นเจ้าหนี้โดยตรง เช่น โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องบังคับจำเลยที่ 1 ให้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์และให้จำเลยที่ 2 ส่งมอบรถจักรยานยนต์แก่โจทก์
สิทธิไล่เบี้ยเอาจากลูกหนี้ของโจทก์นั้น มีอายุความ 10 ปี นับตั้งแต่วันที่ลูกหนี้ชำระหนี้แทน
กฎหมายค้ำประกัน,กฎหมายลักษณะหนี้ พรบ,ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์