เพนตาโซซีน มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร
เพนตาโซซีน Pentazocine เพนตาโซซีนมีสรรพคุณคุณสมบัติอย่างไร เพนตาโซซีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร เพนตาโซซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร เพนตาโซซีนมีขนาดรับประทานการบริหารยาอย่างไร เมื่อมีการสั่งยา ควรแจ้งแพทย์พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร เพนตาโซซีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร มีข้อควรระวังการใช้เพนตาโซซีนอย่างไร เพนตาโซซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร ควรเก็บรักษาเพนตาโซซีนอย่างไร เพนตาโซซีนมีชื่ออื่นอีกไหมผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง ยารักษาโรค Pharmaceutical drug ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด นาลอกโซน Naloxone สะตีเวนส์จอห์นสัน Stevens-Johnson syndrome กลุ่มอาการเซโรโทนิน Serotonin syndrome ยาเพนตาโซซีนPentazocine หรือ Pentazocine hydrochloride หรือ Pentazocine lactate เป็นยาประเภทโอปิออยด์ แอนตาโกนิสต์Opioid antagonist ที่มีการแสดงฤทธิ์เป็นโอปิออยด์ อะโกนิสต์Opioid agonistยาออกฤทธิ์เหมือนยาโอปิออยด์ร่วมด้วย และจัดเป็นสารยาที่ทำให้เสพติดได้ชนิดหนึ่ง แต่ด้วยกลไกการออกฤทธิ์บางอย่าง ยานี้จึงถูกนำมาใช้ร่วมบำบัดผู้ติดยาเสพติดได้เช่นกัน ทางคลินิกใช้ยาเพนตาโซซีนบำบัดรักษาอาการปวดระดับรุนแรง โดยตัวยานี้จะออกฤทธิ์ที่สมองและที่ระบบประสาทจนทำให้หมดความรู้สึกรับรู้อาการเจ็บปวด รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยาเพนตาโซซีนที่พบเห็น มีทั้งยารับประทาน ยาฉีด และยาเหน็บทวารหนัก ความเหมาะสมของการใช้ยาในลักษณะใดนั้น ขึ้นอยู่กับอาการป่วย วัยของผู้ป่วย โรคประจำตัว และต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ กรณีใช้ยาเพนตาโซซีนแบบ รับประทาน หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ หรือฉีดเข้าใต้ผิวหนัง ตัวยานี้จะเริ่มออกฤทธิ์ภายใน 15–30 นาที และมีระยะเวลาออกฤทธิ์นานประมาณ 4–5 ชั่วโมง กรณีฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำ ตัวยานี้จะออกฤทธิ์ภายใน 2–3 นาที และมีระยะเวลาการออกฤทธิ์ประมาณ 2–3 ชั่วโมง ยาเพนตาโซซีนในเลือดสามารถผ่านรก และเข้าถึงตัวทารกได้ จึงไม่เหมาะกับสตรีมีครรภ์ตั้งครรภ์ และขณะที่ตัวยาอยู่ในกระแสเลือด จะเข้ารวมตัวกับพลาสมาโปรตีนได้ ประมาณ 60 ตับจะเปลี่ยนโครงสร้างของยาเพนตาโซซีนอย่างต่อเนื่อง ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 2–3 ชั่วโมง เพื่อทยอยกำจัดยานี้ออกจากกระแสเลือดทางปัสสาวะ การใช้ยาเพนตาโซซีนนานกว่า 4–5 วันขึ้นไป ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิดด้วยยาเพนตาโซซีนเป็นยาที่มีฤทธิ์เสพติด และการหยุดยานี้อย่างกระทันหันจะทำให้ผู้ป่วยมีอาการถอนยาเกิดขึ้น โดยสังเกตจากการเกิดอาการเป็นตะคริวที่หน้าท้อง อุณหภูมิของร่างกายสูงขึ้น น้ำมูกไหลต่อเนื่อง กระสับกระส่าย วิตกกังวล น้ำตาไหล เป็นต้น อนึ่ง สรุปคำเตือน ข้อห้ามใช้ ข้อควรระวังต่างๆ ของยาเพนตาโซซีน ได้ดังนี้ เช่น ห้ามใช้ยาเพนตาโซซีนกับผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้ การใช้ยาเพนตาโซซีนในลักษณะของยาฉีด ต้องระวังการฉีดยาซ้ำที่ตำแหน่งเดิม ด้วยอาจส่งผลทำให้ผิวหนังที่ได้รับการฉีดยามีลักษณะแข็งกระด้าง จึงควรสลับ หมุนเวียนบริเวณฉีดยาตามความเหมาะสม ระวังการใช้ยานี้กับผู้ที่ได้รับบาดเจ็บบริเวณศีรษะ ด้วยยานี้อาจก่อให้เกิดความดันในกะโหลกศีรษะสูงขึ้น ส่งผลให้สมองขาดออกซิเจนเกิดการสะสมคาร์บอนไดออกไซด์ ของสมองมากขึ้น จนผู้ป่วยอาจเกิดอาการชัก และหรือภาวะโคม่า แพทย์เท่านั้นที่จะเป็นผู้พิจารณาความเหมาะสมว่าสมควรใช้ยาเพนตาโซซีนหรือไม่ ยาเพนตาโซซีนสามารถก่อให้เกิดภาพหลอนประสาทหลอน มีความรู้สึกสับสน ซึ่งแพทย์นักวิทยาศาสตร์ยังไม่ทราบสาเหตุหรือกลไกอย่างชัดเจน จึงถือเป็นข้อควรระวังอีกประการหนึ่ง กรณีเกิดภาพหลอนต่างๆ ผู้ป่วยควรแจ้งให้แพทย์ทราบเพื่อแพทย์พิจารณาปรับเปลี่ยนตัวยา ยาเพนตาโซซีนมีฤทธิ์สงบประสาทกดระบบประสาทส่วนกลาง อาจทำให้รู้สึกวิงเวียน หรือมีอาการเคลิบเคลิ้ม กรณีนี้ผู้ป่วยควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะ หรือการทำงานกับเครื่องจักรต่างๆเพราะจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยที่อยู่ในภาวะหัวใจล้มเหลวที่มีความดันโลหิตสูงร่วมด้วย เพราะตัวยาเพนตาโซซีนสามารถทำให้อาการของโรคหัวใจย่ำแย่ลง และอาจก่อให้เกิด ความดันของหลอดเลือดแดงในปอดสูงขึ้น ยานี้มีผลกดการหายใจ จึงไม่เหมาะนำไปใช้กับผู้ป่วยที่มีโรคหืด และโรคของหลอดลม โรคปอด ยาเพนตาโซซีนสามารถกระตุ้นสมองและทำให้เกิดอาการชักขึ้นได้ จึงไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่มีประวัติเป็นโรคลมชัก การใช้ยาเพนตาโซซีนที่เป็นยาฉีดกับเด็กตั้งแต่อายุมากกว่า 1 ปีขึ้นไป แพทย์จะคำนวณปริมาณขนาดการใช้ยานี้จากน้ำหนักตัวของเด็ก และการใช้ยานี้ต้องเป็นไปโดยคำสั่งของแพทย์เท่านั้น การใช้ยานี้กับผู้สูงอายุอาจก่อให้เกิดภาวะสงบประสาทกดการทำงานของระบบประสาทอย่างมาก ด้วยไตของผู้สูงอายุอาจขับยานี้ได้น้อยกว่าผู้ป่วยกลุ่มอื่น ดังนั้นแพทย์มักจะนำข้อมูลการทำงานของไตมาคำนวณขนาดการใช้ยานี้กับผู้ป่วยสูงอายุด้วย การได้รับยาเพนตาโซซีนเกินขนาด สามารถส่งผลกระทบผลข้างเคียงได้รุนแรงอาจถึงขั้นเสียชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันเวลา การใช้ยา Naloxone ฉีดเข้าทางเส้นเลือดดำหลอดเลือดดำเพื่อแก้ไขและต้านพิษของยาเพนตาโซซีน เป็นทางเลือกในการบำบัดอาการของผู้ป่วย และต้องประกอบกับการให้ออกซิเจนบริสุทธิ์อย่างเพียงพอ ร่วมกับการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ รวมถึงการใช้ยาที่กระตุ้นการหดตัวของหลอดเลือดตามดุลพินิจของแพทย์ ตามกฎหมายไทย ยาเพนตาโซซีนจัดเป็นวัตถุออกฤทธิ์ประเภท 3 เราจะพบเห็นการใช้ยานี้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น ผู้บริโภคผู้ป่วยสามารถสอบถามข้อมูลการใช้ยานี้เพิ่มเติมได้จากแพทย์ผู้รักษา และจากเภสัชกรโดยทั่วไป เพนตาโซซีนมีสรรพคุณคุณสมบัติอย่างไร ยาเพนตาโซซีนมีสรรพคุณข้อบ่งใช้เป็นยาระงับความเจ็บปวด การเจ็บครรภ์คลอดบุตร และช่วยสงบประสาทยาคลายเครียด เพนตาโซซีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร ยาเพนตาโซซีนมีกลไกการออกฤทธิ์ เพนตาโซซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร ยาเพนตาโซซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น ยาเม็ดชนิดรับประทาน ที่มีขนาดของยา Pentazocine HClHydrochloride 25 มิลลิกรัมเม็ด ยาฉีดที่มีขนาดของยา Pentazocine lactate 30 มิลลิกรัมมิลลิลิตร ยาเหน็บทวารยาเหน็บทวารหนักที่ประกอบด้วยตัวยา Pentazocine 50 มิลลิกรัมแท่ง เพนตาโซซีนมีขนาดรับประทานการบริหารยาอย่างไร ในบทความนี้ ขอยกตัวอย่างขนาดรับประทานการบริหารยาเพนตาโซซีนเฉพาะใช้สำหรับบำบัดอาการปวดระดับปานกลางจนถึงระดับรุนแรง เช่น ก.กรณียารับประทาน ผู้ใหญ่ รับประทานครั้งละ 50–100 มิลลิกรัม ทุกๆ 3–4 ชั่วโมง ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 600 มิลลิกรัมวัน เด็กอายุตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป รับประทานยาครั้งละ 25 มิลลิกรัม ทุกๆ 3–4 ชั่วโมง เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่แน่ชัดถึง ขนาดยานี้ ผลข้างเคียง และความปลอดภัยในการใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้ การใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป ข.กรณียาฉีด ผู้ใหญ่ ฉีดยาขนาด 30–60 มิลลิกรัม เข้าใต้ผิวหนัง หรือเข้ากล้ามเนื้อ หรือเข้า หลอดเลือดดำทุกๆ 3–4 ชั่วโมง เด็กอายุมากกว่า 1 ปีขึ้นไป ฉีดยาขนาด 1 มิลลิกรัมน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม เข้าใต้ผิวหนัง หรือเข้ากล้ามเนื้อ ทุกๆ 3–4 ชั่วโมง หรืออาจใช้ยาขนาด 0.5 มิลลิกรัมน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ ทุกๆ 3–4 ชั่วโมง ค. กรณียาเหน็บทวารหนัก ผู้ใหญ่ เหน็บยาเข้าทวารหนักครั้งละ 1 แท่ง50 มิลลิกรัมแท่ง วันละ1- 4 ครั้ง เด็ก รูปแบบยาเหน็บทวารไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อใช้กับเด็ก อนึ่ง ใช้ยานี้ตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด เพื่อหลีกเลี่ยงอาการถอนยา หมายเหตุ ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียง ตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาเพนตาโซซีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้ ประวัติแพ้ยาทุกชนิด เช่น กินยาใช้ยาแล้ว คลื่นไส้มาก ขึ้นผื่น หรือ แน่นหายใจติดขัดหายใจลำบาก มีโรคประจำตัวต่างๆ อย่างเช่น โรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง โรคความดันโลหิตต่ำ โรคหืด รวมทั้งกำลังกินยาใช้ยาอะไรอยู่เพราะยาเพนตาโซซีนอาจส่งผลให้อาการของโรคเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรืออาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นๆที่กินที่ใช้อยู่ก่อน หากเป็นสุภาพสตรีควรแจ้งว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์หรือกำลังให้นมบุตร เพราะยาหลายประเภทสามารถผ่านทางน้ำนมหรือรกและเข้าสู่ทารกจนก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้ หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร หากลืมรับประทานยาเพนตาโซซีน สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า เพนตาโซซีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร ยาเพนตาโซซีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ ผลข้างเคียงอาการข้างเคียงต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น ผลต่อระบบเลือด เช่น กดการผลิตเม็ดเลือดขาวของไขกระดูกเม็ดเลือดขาวต่ำ ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด เช่น ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นเร็ว ผลต่อระบบประสาท เช่น วิงเวียน ปวดศีรษะ ประสาทหลอน ง่วงนอน สับสน อ่อนแรง ตัวสั่น ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน ผลต่อระบบทางเดินหายใจ เช่น กดการหายใจ ผลต่อระบบทางเดินอาหาร เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูกหรือท้องเสีย รู้สึกไม่สบายในช่องท้อง เบื่ออาหาร ผลต่อผิวหนัง เช่น ผิวหนังเป็นผื่น นูน แดง เกิดภาวะ Stevens-Johnson syndrome ผลต่อสภาพจิตใจ เช่นย มีอาการง่วงซึม ผลต่อตา เช่น มีอาการตาพร่า ผลต่อระบบทางเดินปัสสาวะ เช่น ปัสสาวะขัด มีข้อควรระวังการใช้เพนตาโซซีนอย่างไร มีข้อควรระวังการใช้ยาเพนตาโซซีน เช่น ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้ ห้ามรับประทานยาเพนตาโซซีนร่วมกับเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ห้ามใช้ยานี้กับสตรีมีครรภ์ตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์ผู้รักษา ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น เม็ดยาสารละลายยาเปลี้ยนสี หรือเม็ดยาแตกหัก ระวังการใช้ยานี้กับผู้ที่มี โรคหัวใจ โรคความดันโลหิสูง โรคความดันโลหิตต่ำ โรคระบบหายใจโรคระบบทางเดินหายใจ รวมถึงโรคไต หลีกเลี่ยงการใช้ยานี้นานเกินจำเป็น ด้วยเป็นยาที่ก่อให้เกิดอาการเสพติด ปฏิบัติตามคำสั่ง แพทย์ พยาบาล เภสัชกร อย่างเคร่งครัด และมาพบแพทย์มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้ ห้ามใช้ยาหมดอายุ ห้ามเก็บยาหมดอายุ อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ยาที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด รวมยาเพนตาโซซีนด้วย ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตามข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมออ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ เพนตาโซซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร ยาเพนตาโซซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น หลีกเลี่ยงการใช้ยาเพนตาโซซีนร่วมกับยา Propoxyphene ด้วยจะทำให้ผู้ป่วย ได้รับอาการข้างเคียงต่างๆจากยาเพนตาโซซีนสูงขึ้นตามมา เช่น วิงเวียน ง่วงนอน การครองสติทำได้ยาก อาการข้างเคียงดังกล่าวอาจพบได้ง่ายขึ้นในผู้ป่วยกลุ่มสูงอายุ การใช้ยาเพนตาโซซีนร่วมกับยา Tramadol Bupropion อาจเสี่ยงต่อการเกิด ภาวะลมชัก กรณีที่จำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นกรณีไป ห้ามหลีกเลี่ยงการใช้ยาเพนตาโซซีนร่วมกับยา Methylene blue ด้วยจะทำให้เกิดผลข้างเคียงที่ค่อนข้างอันตราย โดยจะเกิดภาวะกดการหายใจ มีความดันโลหิตต่ำ เป็นลม เกิดอาการโคม่า หรือถึงขั้นเสียชีวิตในที่สุด ห้ามใช้ยาเพนตาโซซีนร่วมกับยา Citalopram ด้วยอาจทำให้เกิดภาวะ Serotonin syndrome ตามมา ควรเก็บรักษาเพนตาโซซีนอย่างไร ควรเก็บยาเพนตาโซซีนภายใต้อุณหภูมิ 15 – 30 องศาเซลเซียสCelsius ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และเก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เพนตาโซซีนมีชื่ออื่นอีกไหม ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง ยาเพนตาโซซีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิตผู้จำหน่าย เช่น ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต Pangon แพงกอน L.B.S. Talwin ทาลวิน Hospira อนึ่ง ยาชื่อการค้าของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Fortral Sosegon Talwin NX Talwin PX FortwinTalacen Foracet Fortagesic Pentawin
ยาเพนตาโซซีน มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

- หลีกเลี่ยงการใช้ยาเพนตาโซซีนร่วมกับยา Propoxyphene ด้วยจะทำให้ผู้ป่วย ได้รับอาการข้างเคียงต่างๆ จากยาเพนตาโซซีนสูงขึ้นตามมา เช่น วิงเวียน ง่วงนอน การครองสติทำได้ยาก อาการข้างเคียงดังกล่าวอาจพบได้ง่ายขึ้นในผู้ป่วยกลุ่มสูงอายุ

- การใช้ยาเพนตาโซซีนร่วมกับยา Tramadol, Bupropion อาจเสี่ยงต่อการเกิดภาวะลมชัก กรณีที่จำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นกรณีไป

- ห้าม/หลีกเลี่ยงการใช้ยาเพนตาโซซีนร่วมกับยา Methylene blue ด้วย จะทำให้เกิดผลข้างเคียงที่ค่อนข้างอันตราย โดยจะเกิดภาวะกดการหายใจ มีความดันโลหิตต่ำ เป็นลม เกิดอาการโคม่า หรือถึงขั้นเสียชีวิตในที่สุด

- ห้ามใช้ยาเพนตาโซซีนร่วมกับยา Citalopram ด้วย อาจทำให้เกิดภาวะ Serotonin syndrome ตามมา
12.อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine