ช่วยสรุปเรื่อง บทเรียน ‘SVB’ ผ่านการล่มสลายของ LTCM ได้ไหม
วิกฤตสถาบันการเงินในสหรัฐฯ ที่เพิ่งปะทุขึ้นมาเขย่าวงการการเงินโลกช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา จากเหตุการณ์ล้มละลายและต้องปิดกิจการลงของ Silicon Valley Bank (SVB) ธนาคารยักษ์ใหญ่อันดับที่ 16 ของสหรัฐฯ ที่สำคัญเป็นเส้นเลือดใหญ่ทางการเงินที่ให้บริการสินเชื่อสำหรับหล่อเลี้ยงธุรกิจสตาร์ทอัพและฟินเทคจำนวนมากมานานนับสิบๆ ปี ตามมาด้วยการปิดกิจการของ Signature Bank และ ธนาคาร Silvergate ในช่วงเวลาไม่กี่วัน  วิกฤตสถาบันการเงินในสหรัฐฯ ที่เพิ่งปะทุขึ้นมาเขย่าวงการการเงินโลกช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา จากเหตุการณ์ล้มละลายและต้องปิดกิจการลงของ Silicon Valley Bank (SVB) ธนาคารยักษ์ใหญ่อันดับที่ 16 ของสหรัฐฯ ที่สำคัญเป็นเส้นเลือดใหญ่ทางการเงินที่ให้บริการสินเชื่อสำหรับหล่อเลี้ยงธุรกิจสตาร์ทอัพและฟินเทคจำนวนมากมานานนับสิบๆ ปี ตามมาด้วยการปิดกิจการของ Signature Bank และ ธนาคาร Silvergate ในช่วงเวลาไม่กี่วัน    เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้ผมนึกถึงเหตุการณ์ในอดีตเรื่องหนึ่งที่คล้ายกัน นั่นคือหายนะของ Long-Term Capital Management หรือ LTCM ที่ผมจะมาฉายภาพให้เห็นตั้งแต่เริ่มต้นสู่ยุครุ่งเรือง และล่มสลายในไม่กี่สิบปีที่ผ่านมานี้เอง  เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้ผมนึกถึงเหตุการณ์ในอดีตเรื่องหนึ่งที่คล้ายกัน นั่นคือ ที่ผมจะมาฉายภาพให้เห็นตั้งแต่เริ่มต้นสู่ยุครุ่งเรือง และล่มสลายในไม่กี่สิบปีที่ผ่านมานี้เอง  ข่าวที่เกี่ยวข้อง: สตาร์ทอัพเครียด! อาจจ่ายเงินให้กับพนักงานไม่ได้ เหตุ Silicon Valley Bank ถูกสั่งปิด หลังกลายเป็นแบงก์ที่ล้มหนักสุด ตั้งแต่ปี 2008
‘Silicon Valley Bank’ ประสบเหตุ Bank Run และถูกสั่งปิดชั่วคราว พร้อมหาคำตอบว่าวิกฤตนี้จะลุกลามแค่ไหน?
สิ้นยุคเทคสหรัฐ? กระแสเลย์ออฟใน ‘Silicon Valley’ มีทิศทางเลวร้ายมากขึ้นเรื่อยๆ LTCM คือการรวมกลุ่มกันของผู้เชี่ยวชาญหัวกะทิสาขาการเงินหรือเรียกง่ายๆ ว่าเหล่าอัจฉริยะ ที่จับมือกันจัดตั้งกองทุนขึ้นมา เพื่อลงทุนให้ได้ผลตอบแทนมากที่สุด LTCM คือการรวมกลุ่มกันของผู้เชี่ยวชาญหัวกะทิสาขาการเงินหรือเรียกง่ายๆ ว่าเหล่าอัจฉริยะ ที่จับมือกันจัดตั้งกองทุนขึ้นมา เพื่อลงทุนให้ได้ผลตอบแทนมากที่สุด   มองดูแล้ว การรวมกลุ่มคนอัจฉริยะด้านการเงินเพื่อเอาชนะ Wall Street คุณอาจจะคิดว่าคนกลุ่มนี้ต้องทำได้ดีอย่างแน่นอน ผมเลยอยากพาคุณไปย้อนเรื่องราวที่เคยเกิดขึ้นมาแล้วในประวัติศาสตร์การลงทุน แต่ก่อนที่คุณจะไปฟังเรื่องราวของกองทุนนี้ ผมขอแนะนำให้คุณได้รู้จักกับ John Meriwether กันก่อนครับ มองดูแล้ว การรวมกลุ่มคนอัจฉริยะด้านการเงินเพื่อเอาชนะ Wall Street คุณอาจจะคิดว่าคนกลุ่มนี้ต้องทำได้ดีอย่างแน่นอน ผมเลยอยากพาคุณไปย้อนเรื่องราวที่เคยเกิดขึ้นมาแล้วในประวัติศาสตร์การลงทุน แต่ก่อนที่คุณจะไปฟังเรื่องราวของกองทุนนี้ ผมขอแนะนำให้คุณได้รู้จักกับ กันก่อนครับ   Meriwether มีดีกรีเป็นถึงหัวหน้ากลุ่มค้ากำไรตราสารหนี้ด้วยวิธีอาร์บิทราจ และเป็นถึงรองประธานวาณิชธนกิจชื่อดังของสหรัฐฯ อย่าง Salomon Brothers  Meriwether มีดีกรีเป็นถึงหัวหน้ากลุ่มค้ากำไรตราสารหนี้ด้วยวิธีอาร์บิทราจ และเป็นถึงรองประธานวาณิชธนกิจชื่อดังของสหรัฐฯ อย่าง Salomon Brothers    อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ Meriwether คือนักลงทุนตราสารหนี้ที่มีฝีมือ และเป็นคนที่ฉลาดมากๆ จุดเด่นอีกอย่างของ Meriwether คือ เขารู้จักกับคนเก่งๆ ในแวดวงการลงทุนเยอะมาก เท่านั้นยังไม่พอ Meriwether ยังไปดึงคนเก่งๆ เหล่านั้นให้มาทำงานกับเขาได้อีกด้วย อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ จุดเด่นอีกอย่างของ Meriwether คือ เขารู้จักกับคนเก่งๆ ในแวดวงการลงทุนเยอะมาก เท่านั้นยังไม่พอ Meriwether ยังไปดึงคนเก่งๆ เหล่านั้นให้มาทำงานกับเขาได้อีกด้วย   โดยเป้าหมายในการรวบรวมคนเก่งของ Meriwether มีเพียงหนึ่งเดียว คือ โดยเป้าหมายในการรวบรวมคนเก่งของ Meriwether มีเพียงหนึ่งเดียว คือ   ‘การเอาชนะทุกคนด้วยความฉลาด ซึ่งนั่นรวมไปถึงตลาดหุ้นสหรัฐฯ ที่แข็งแกร่งด้วย’ ‘การเอาชนะทุกคนด้วยความฉลาด ซึ่งนั่นรวมไปถึงตลาดหุ้นสหรัฐฯ ที่แข็งแกร่งด้วย’   Meriwether มีความคิดว่าการรวบรวมกลุ่มคนอัจฉริยะด้านการเงิน จะทำให้การลงทุนสามารถเติบโตแบบพุ่งทะยานฟ้าได้อย่างง่ายดาย และนั่นคือจุดเริ่มต้นที่ทำให้กองทุนเฮดจ์ฟันด์ Long-Term Capital Management เกิดขึ้นมาครับ Meriwether มีความคิดว่าการรวบรวมกลุ่มคนอัจฉริยะด้านการเงิน จะทำให้การลงทุนสามารถเติบโตแบบพุ่งทะยานฟ้าได้อย่างง่ายดาย   Meriwether เริ่มต้นด้วยการควานหากลุ่มคนที่ฉลาดที่สุดในแวดวงการเงินมาไว้รอบตัวของเขาก่อน ซึ่งกลุ่มอัจฉริยะในแวดวงการเงินประกอบไปด้วย บัณฑิต MIT ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นักศึกษาปริญญาโทของ London หรือแม้แต่กระทั่งอดีตรองประธานของคณะกรรมการธนาคารกลางสหรัฐฯ  Meriwether เริ่มต้นด้วยการควานหากลุ่มคนที่ฉลาดที่สุดในแวดวงการเงินมาไว้รอบตัวของเขาก่อน ซึ่งกลุ่มอัจฉริยะในแวดวงการเงินประกอบไปด้วย บัณฑิต MIT ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นักศึกษาปริญญาโทของ London หรือแม้แต่กระทั่งอดีตรองประธานของคณะกรรมการธนาคารกลางสหรัฐฯ    กล่าวได้ว่า ไม่ต้องเป็นห่วงเลยว่ากลุ่มผู้คนเหล่านี้จะไม่มีความเชี่ยวชาญด้านการเงิน เพราะเป็นหัวกะทิเต็งหนึ่งในทุกสายทั้งนั้น กล่าวได้ว่า ไม่ต้องเป็นห่วงเลยว่ากลุ่มผู้คนเหล่านี้จะไม่มีความเชี่ยวชาญด้านการเงิน เพราะเป็นหัวกะทิเต็งหนึ่งในทุกสายทั้งนั้น   ในตอนแรกกลุ่มคนเหล่านี้ ทำงานในทีม Meriwether ที่ Salomon Brothers ซึ่งเป็นทีมที่ทำผลตอบแทนได้มากที่สุด หลังจากนั้นก็ย้ายไปเข้าร่วมกับกองทุน Long-Term Capital Management ในเวลาต่อมา ในตอนแรกกลุ่มคนเหล่านี้ ทำงานในทีม Meriwether ที่ Salomon Brothers ซึ่งเป็นทีมที่ทำผลตอบแทนได้มากที่สุด หลังจากนั้นก็ย้ายไปเข้าร่วมกับกองทุน Long-Term Capital Management ในเวลาต่อมา   หลังจากที่ Meriwether ต้องออกจาก Salomon Brothers เขาก็ไปดึงตัวผู้ที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาการเงินมาร่วมก่อตั้ง Long-Term Capital Managetment ด้วยอีกคน หลังจากที่ Meriwether ต้องออกจาก Salomon Brothers เขาก็ไปดึงตัวผู้ที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาการเงินมาร่วมก่อตั้ง Long-Term Capital Managetment ด้วยอีกคน   ด้วยกลุ่มคนที่มีความสามารถและความเชี่ยวชาญระดับนี้ พวกเขาพร้อมแล้วที่จะเขย่าโลกการเงินในแบบที่ไม่มีใครทัดเทียมได้ ในช่วงนั้นนิตยสาร Fortune เคยเขียนถึง Long-Term Capital Management แบบหยิกแกมหยอกว่า “ที่นั่นน่าจะมีปริมาณ IQ ต่อตารางฟุตสูงที่สุดเมื่อเทียบกับสถาบันอื่น” โดยทั้ง Meriwether และพนักงานใน LTCM รู้ดีว่าพวกเขาเหนือกว่าคนอื่นในด้านความฉลาดแบบที่ไม่มีใครเทียบติด ด้วยกลุ่มคนที่มีความสามารถและความเชี่ยวชาญระดับนี้ พวกเขาพร้อมแล้วที่จะเขย่าโลกการเงินในแบบที่ไม่มีใครทัดเทียมได้ ในช่วงนั้นนิตยสาร Fortune เคยเขียนถึง Long-Term Capital Management แบบหยิกแกมหยอกว่า โดยทั้ง Meriwether และพนักงานใน LTCM รู้ดีว่าพวกเขาเหนือกว่าคนอื่นในด้านความฉลาดแบบที่ไม่มีใครเทียบติด   แต่ก่อนจะไปลงลึก ผมอยากให้คุณได้รู้จักกับเฮดจ์ฟันด์กันก่อนครับ อธิบายง่ายๆ คือ กองทุนเชิงรุกที่มีเป้าหมายในการทำผลตอบแทนชนะตลาด  แต่ก่อนจะไปลงลึก ผมอยากให้คุณได้รู้จักกับ กันก่อนครับ อธิบายง่ายๆ คือ กองทุนเชิงรุกที่มีเป้าหมายในการทำผลตอบแทนชนะตลาด    หากคุณต้องการลงทุนกับ LTCM คุณต้องมีเงินลงทุนอย่างน้อย 10 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีการเก็บค่าธรรมเนียมการบริหารในอัตรา 2/25 ซึ่งหมายถึงว่า กองทุนจะเก็บค่าธรรมเนียม 2% จากมูลค่าสินทรัพย์สุทธิ และ 25% จากผลตอบแทนส่วนที่สูงกว่าเกณฑ์มาตรฐาน ซึ่งค่าธรรมเนียมของ LTCM ถือว่าสูงกว่าค่าธรรมเนียมของกองทุนเฮดจ์ฟันด์ทั่วไปที่อยู่ที่อัตรา 2/20  หากคุณต้องการลงทุนกับ LTCM คุณต้องมีเงินลงทุนอย่างน้อย 10 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีการเก็บค่าธรรมเนียมการบริหารในอัตรา 2/25 ซึ่งหมายถึงว่า กองทุนจะเก็บค่าธรรมเนียม 2% จากมูลค่าสินทรัพย์สุทธิ และ 25% จากผลตอบแทนส่วนที่สูงกว่าเกณฑ์มาตรฐาน ซึ่งค่าธรรมเนียมของ LTCM ถือว่าสูงกว่าค่าธรรมเนียมของกองทุนเฮดจ์ฟันด์ทั่วไปที่อยู่ที่อัตรา 2/20    แต่หากแลกกับการให้เหล่าอัจฉริยะช่วยลงทุน หลายคนน่าจะคิดว่าค่าธรรมเนียมนี้ก็คุ้มค่าและสมเหตุสมผลแล้ว  แต่หากแลกกับการให้เหล่าอัจฉริยะช่วยลงทุน หลายคนน่าจะคิดว่าค่าธรรมเนียมนี้ก็คุ้มค่าและสมเหตุสมผลแล้ว    ว่าแต่ผลงานการลงทุนของ LTCM จะเป็นอย่างไร ตามผมมาเลยครับ ว่าแต่ผลงานการลงทุนของ LTCM จะเป็นอย่างไร ตามผมมาเลยครับ   ถึงแม้ว่าเงินลงทุนขั้นต่ำในการลงทุนจะสูงมาก รวมไปถึงมีค่าธรรมเนียมที่สูงกว่ากองทุนเฮดจ์ฟันด์ทั่วไป แต่นั่นไม่ได้ทำให้นักลงทุนลดความสนใจลงแต่อย่างใดครับ ถึงแม้ว่าเงินลงทุนขั้นต่ำในการลงทุนจะสูงมาก รวมไปถึงมีค่าธรรมเนียมที่สูงกว่ากองทุนเฮดจ์ฟันด์ทั่วไป แต่นั่นไม่ได้ทำให้นักลงทุนลดความสนใจลงแต่อย่างใดครับ บริษัทยักษ์ใหญ่นำเงินมาลงทุนกับ LTCM มากมาย แม้แต่สถาบันการเงินชื่อดังของสหรัฐฯ ก็มาลงทุนด้วยเช่นเดียวกัน  บริษัทยักษ์ใหญ่นำเงินมาลงทุนกับ LTCM มากมาย แม้แต่สถาบันการเงินชื่อดังของสหรัฐฯ ก็มาลงทุนด้วยเช่นเดียวกัน    เท่านั้นยังไม่พอ นักลงทุนสถาบันจากต่างประเทศอย่าง ไต้หวัน ฮ่องกง คูเวต และอิตาลีก็มาร่วมลงทุนด้วย เรียกได้ว่ากองทุน LTCM มีชื่อเสียงโด่งดังก่อนจะเริ่มลงทุนจริงเสียอีก  เท่านั้นยังไม่พอ นักลงทุนสถาบันจากต่างประเทศอย่าง ไต้หวัน ฮ่องกง คูเวต และอิตาลีก็มาร่วมลงทุนด้วย เรียกได้ว่ากองทุน LTCM มีชื่อเสียงโด่งดังก่อนจะเริ่มลงทุนจริงเสียอีก    และในที่สุด LTCM ก็เปิดทำการในเดือนกุมภาพันธ์ปี 1994 ด้วยสินทรัพย์ภายใต้การบริหารจัดการเริ่มต้นที่สูงถึง 1,250 ล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นจำนวนเงินที่สูงมากในช่วงเวลานั้น จนทำให้ LTCM ขึ้นแท่นเป็นกองทุนเฮดจ์ฟันด์ที่มีมูลค่าเริ่มต้นสูงที่สุดนับตั้งแต่อดีตจนถึงปี 1994 และในที่สุด LTCM ก็เปิดทำการในเดือนกุมภาพันธ์ปี 1994 ด้วยสินทรัพย์ภายใต้การบริหารจัดการเริ่มต้นที่สูงถึง 1,250 ล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นจำนวนเงินที่สูงมากในช่วงเวลานั้น จนทำให้ LTCM ขึ้นแท่นเป็นกองทุนเฮดจ์ฟันด์ที่มีมูลค่าเริ่มต้นสูงที่สุดนับตั้งแต่อดีตจนถึงปี 1994   หลังจากเพิ่งเริ่มต้นลงทุนไม่นาน กองทุนเฮดจ์ฟันด์ของ LTCM ก็ทำผลตอบแทนได้อย่างงดงามที่ 20% หลังจากเปิดตัวเพียงแค่ 10 เดือนแรกเท่านั้น เท่านี้ยังไม่พอ LTCM ยังทำผลตอบแทนเพิ่มขึ้นไปอีก 43% ในปี 1995 และทำได้อีก 41% ในปี 1996 หลังจากเพิ่งเริ่มต้นลงทุนไม่นาน กองทุนเฮดจ์ฟันด์ของ LTCM ก็ทำผลตอบแทนได้อย่างงดงามที่ 20% หลังจากเปิดตัวเพียงแค่ 10 เดือนแรกเท่านั้น เท่านี้ยังไม่พอ LTCM ยังทำผลตอบแทนเพิ่มขึ้นไปอีก 43% ในปี 1995 และทำได้อีก 41% ในปี 1996   ในระยะเวลาเพียงแค่เกือบ 3 ปี LTCM ทำกำไรเป็นมูลค่ารวม 2,100 ล้านดอลลาร์ เรียกได้ว่าน่าประทับใจมาก และทำได้ตามที่หลายคนคาดหวัง เรียกได้ว่า LTCM กำลังเบ่งบาน และกองทุนยังไม่เคยมีผลตอบแทนติดลบเลยสักไตรมาสตั้งแต่เริ่มลงทุน รวมถึงพนักงานในบริษัท LTCM ยังได้รับการันตีโดยรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์อีกด้วย ทุกอย่างดูสมบูรณ์แบบไปหมด ในระยะเวลาเพียงแค่เกือบ 3 ปี LTCM ทำกำไรเป็นมูลค่ารวม 2,100 ล้านดอลลาร์ เรียกได้ว่าน่าประทับใจมาก และทำได้ตามที่หลายคนคาดหวัง เรียกได้ว่า LTCM กำลังเบ่งบาน และกองทุนยังไม่เคยมีผลตอบแทนติดลบเลยสักไตรมาสตั้งแต่เริ่มลงทุน รวมถึงพนักงานในบริษัท LTCM ยังได้รับการันตีโดยรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์อีกด้วย ทุกอย่างดูสมบูรณ์แบบไปหมด   เมื่อคุณอ่านมาจนถึงตรงนี้แล้ว คงแอบคิดแล้วใช่ไหมครับว่าทำไมทุกอย่างมันดีเกินจริงได้ขนาดนี้ และหาก LTCM ทำผลตอบแทนเพิ่มขึ้นต่อเนื่องแบบนี้ ในปัจจุบันบริษัทนี้หายไปไหนเสียแล้ว เพราะควรเป็นบริษัทลงทุนที่ใหญ่ที่สุดในโลกไปแล้ว เมื่อคุณอ่านมาจนถึงตรงนี้แล้ว คงแอบคิดแล้วใช่ไหมครับว่าทำไมทุกอย่างมันดีเกินจริงได้ขนาดนี้ และหาก LTCM ทำผลตอบแทนเพิ่มขึ้นต่อเนื่องแบบนี้ ในปัจจุบันบริษัทนี้หายไปไหนเสียแล้ว เพราะควรเป็นบริษัทลงทุนที่ใหญ่ที่สุดในโลกไปแล้ว   บทเรียนที่อยากให้ทุกคนรู้เอาไว้คือ ช่วงเวลาดีๆ แห่งการลงทุนมักจะไม่อยู่กับเราเสมอไป กลยุทธ์ที่เอาชนะตลาดได้ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะใช้ได้ตลอดกาล    เพราะในที่สุด กลยุทธ์การลงทุนต่างๆ จะถูกเปิดเผยออกมา และนั่นเป็นสิ่งที่ LTCM ก็ไม่สามารถหลีกหนีได้ และเมื่อบริษัทมีกลยุทธ์ในการลงทุนและทำผลตอบแทนได้ดีมากขนาดนี้ บริษัทอื่นๆ ก็เริ่มทำตาม เพราะในที่สุด กลยุทธ์การลงทุนต่างๆ จะถูกเปิดเผยออกมา และนั่นเป็นสิ่งที่ LTCM ก็ไม่สามารถหลีกหนีได้ และเมื่อบริษัทมีกลยุทธ์ในการลงทุนและทำผลตอบแทนได้ดีมากขนาดนี้ บริษัทอื่นๆ ก็เริ่มทำตาม   Eric Rosenfeld นักค้าหลักทรัพย์ที่ LTCM ได้กล่าวเอาไว้ในช่วงเวลานั้นว่า “คนอื่นกำลังไล่ตามเราทัน พอเราเริ่มส่งคำสั่งซื้อขายและเริ่มทำกำไรได้นิดหน่อยเท่านั้น โอกาสก็เริ่มหายไปแล้ว” Eric Rosenfeld นักค้าหลักทรัพย์ที่ LTCM ได้กล่าวเอาไว้ในช่วงเวลานั้นว่า “คนอื่นกำลังไล่ตามเราทัน พอเราเริ่มส่งคำสั่งซื้อขายและเริ่มทำกำไรได้นิดหน่อยเท่านั้น โอกาสก็เริ่มหายไปแล้ว”   ซึ่งหลังจากนี้ ผมจะพาคุณเดินทางไปดูการดิ่งลงสู่ก้นเหวอย่างช้าๆ ของบริษัท LTCM ว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไร รวมไปถึงสาเหตุต่างๆ ที่ทำให้สุดท้ายแล้ว กลยุทธ์ลงทุนของ LTCM ใช้ไม่ได้ผลอีกต่อไป  ซึ่งหลังจากนี้ ผมจะพาคุณเดินทางไปดูการดิ่งลงสู่ก้นเหวอย่างช้าๆ ของบริษัท LTCM ว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไร รวมไปถึงสาเหตุต่างๆ ที่ทำให้สุดท้ายแล้ว กลยุทธ์ลงทุนของ LTCM ใช้ไม่ได้ผลอีกต่อไป    กรณีของ LTCM  เป็นเหตุการณ์ใหญ่ที่ทำให้รัฐบาลสหรัฐฯ ต้องเข้ามาแทรกแซง เพื่อยับยั้งไม่ให้เกิดปัญหาลุกลามคล้ายกับเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นวันนี้ ที่เราได้เห็นทางการสหรัฐฯ ออกมาตรการมาอย่างรวดเร็ว การจัดตั้งกองทุนฯ ช่วยอัดฉีดสภาพคล่อง เพื่อให้ผู้ฝากเงินสามารถถอนคืนเงินฝากได้ตามปกตินั่นเองครับ   เพื่อยับยั้งไม่ให้เกิดปัญหาลุกลามคล้ายกับเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นวันนี้ ที่เราได้เห็นทางการสหรัฐฯ ออกมาตรการมาอย่างรวดเร็ว การจัดตั้งกองทุนฯ ช่วยอัดฉีดสภาพคล่อง เพื่อให้ผู้ฝากเงินสามารถถอนคืนเงินฝากได้ตามปกตินั่นเองครับ     เมื่อ LTCM เริ่มมีอุปสรรคในการทำกำไร บริษัทจึงตัดสินใจคืนเงินให้กับนักลงทุนแรกเริ่มเป็นมูลค่า 2,700 ล้านดอลลาร์ โดยเงินจำนวนนี้คือเงินทั้งหมดที่ใช้ลงทุนหลังปี 1994 รวมกับผลกำไรทั้งหมดที่บริษัททำได้ เมื่อ LTCM เริ่มมีอุปสรรคในการทำกำไร บริษัทจึงตัดสินใจคืนเงินให้กับนักลงทุนแรกเริ่มเป็นมูลค่า 2,700 ล้านดอลลาร์ โดยเงินจำนวนนี้คือเงินทั้งหมดที่ใช้ลงทุนหลังปี 1994 รวมกับผลกำไรทั้งหมดที่บริษัททำได้   ลางร้ายเริ่มคืบคลานเข้ามาเรื่อยๆ เพราะหลังจากที่ LTCM คืนเงินไป พวกเขากลับไม่ได้ลดขนาดการกู้ยืม หรือ Leverage ลงเลยแม้แต่น้อย ทำให้บริษัทมีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนหรืออัตราส่วน D/E สูงถึง 28 เท่า พูดง่ายๆ คือ บริษัทมีหนี้เยอะมาก ซึ่งไม่ส่งผลดีต่อบริษัทอย่างแน่นอนครับ ลางร้ายเริ่มคืบคลานเข้ามาเรื่อยๆ เพราะหลังจากที่ LTCM คืนเงินไป พวกเขากลับไม่ได้ลดขนาดการกู้ยืม หรือ Leverage ลงเลยแม้แต่น้อย ทำให้บริษัทมีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนหรืออัตราส่วน D/E สูงถึง 28 เท่า พูดง่ายๆ คือ บริษัทมีหนี้เยอะมาก ซึ่งไม่ส่งผลดีต่อบริษัทอย่างแน่นอนครับ   และไม่รู้ว่าด้วยความหน้ามืดตามัวหรือความมั่นใจในตัวเองมากจนเกินไปของ LTCM หรืออย่างไร ครั้งหนึ่งบริษัทเคยมีสถานะซื้อขายหลักทรัพย์สูงถึง 1.25 ล้านล้านดอลลาร์ ส่งผลให้มีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนสูงแตะ 100 เท่า และไม่รู้ว่าด้วยความหน้ามืดตามัวหรือความมั่นใจในตัวเองมากจนเกินไปของ LTCM หรืออย่างไร ครั้งหนึ่งบริษัทเคยมีสถานะซื้อขายหลักทรัพย์สูงถึง 1.25 ล้านล้านดอลลาร์ ส่งผลให้มีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนสูงแตะ 100 เท่า   ถ้าคุณรู้จักกับนักลงทุนสายเน้นคุณค่าหลายคน มักจะแนะนำว่าหากต้องการลงทุนในบริษัทที่ยั่งยืน ควรลงทุนในบริษัทที่มีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนต่ำกว่า 2 เท่าเป็นอย่างน้อย แต่ในตอนนั้น LTCM มีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนแตะที่ 100 เท่า ซึ่งแม้ว่าผมจะไม่ใช่อัจฉริยะ แต่ก็สามารถบอกได้ว่างบการเงินของบริษัทดูไม่สวยเลย ถ้าคุณรู้จักกับนักลงทุนสายเน้นคุณค่าหลายคน มักจะแนะนำว่าหากต้องการลงทุนในบริษัทที่ยั่งยืน ควรลงทุนในบริษัทที่มีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนต่ำกว่า 2 เท่าเป็นอย่างน้อย แต่ในตอนนั้น LTCM มีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนแตะที่ 100 เท่า ซึ่งแม้ว่าผมจะไม่ใช่อัจฉริยะ แต่ก็สามารถบอกได้ว่างบการเงินของบริษัทดูไม่สวยเลย   หลังจากนั้นในช่วงปี 1998 LTCM ก็เริ่มขาดทุน เพราะแบบจำลองที่พวกเขาสร้างขึ้นมาเพื่อลงทุนใช้ไม่ได้อีกต่อไป บริษัทเริ่มจากขาดทุนที่ -6.7% ก่อน ซึ่งเป็นผลประกอบการที่แย่ที่สุดนับตั้งแต่เปิดบริษัทมา จากนั้นก็เริ่มขาดทุนมากขึ้นเรื่อยๆ จนจบครึ่งปี 1998 อย่างเลวร้ายด้วยการขาดทุนสูงถึง -14% หลังจากนั้นในช่วงปี 1998 LTCM ก็เริ่มขาดทุน เพราะแบบจำลองที่พวกเขาสร้างขึ้นมาเพื่อลงทุนใช้ไม่ได้อีกต่อไป บริษัทเริ่มจากขาดทุนที่ -6.7% ก่อน ซึ่งเป็นผลประกอบการที่แย่ที่สุดนับตั้งแต่เปิดบริษัทมา จากนั้นก็เริ่มขาดทุนมากขึ้นเรื่อยๆ จนจบครึ่งปี 1998 อย่างเลวร้ายด้วยการขาดทุนสูงถึง -14%   ฟางเส้นสุดท้ายที่ทำให้บริษัท LTCM ล่มสลายลง มีชื่อว่า Russia เพราะเมื่อรัสเซียผิดนัดชำระหนี้ในเดือนสิงหาคม 1998 LTCM ซึ่งมีสัดส่วนลงทุนสูงมากในพันธบัตรรัฐบาลรัสเซีย จึงเริ่มสูญเสียเงินมากขึ้นเรื่อยๆ แต่แทนที่จะรีบ Cut Loss หรือตัดขาดทุนออกไป โมเดลคอมพิวเตอร์ของ LTCM กลับแนะนำให้ถือไอ้เจ้าพันธบัตรรัฐบาลรัสเซียนี้ต่อไป  ฟางเส้นสุดท้ายที่ทำให้บริษัท LTCM ล่มสลายลง มีชื่อว่า Russia เพราะเมื่อรัสเซียผิดนัดชำระหนี้ในเดือนสิงหาคม 1998 LTCM ซึ่งมีสัดส่วนลงทุนสูงมากในพันธบัตรรัฐบาลรัสเซีย จึงเริ่มสูญเสียเงินมากขึ้นเรื่อยๆ แต่แทนที่จะรีบ Cut Loss หรือตัดขาดทุนออกไป โมเดลคอมพิวเตอร์ของ LTCM กลับแนะนำให้ถือไอ้เจ้าพันธบัตรรัฐบาลรัสเซียนี้ต่อไป    กลายเป็นว่า LTCM มีหนี้สูงมาก ประกอบกับวิกฤตทางการเงินในรัสเซีย ทำให้กองทุนเฮดจ์ฟันด์ของบริษัทขาดทุนมหาศาล และเริ่มมีความเสี่ยงว่า LTCM จะไม่สามารถชำระหนี้ได้  กลายเป็นว่า LTCM มีหนี้สูงมาก ประกอบกับวิกฤตทางการเงินในรัสเซีย ทำให้กองทุนเฮดจ์ฟันด์ของบริษัทขาดทุนมหาศาล และเริ่มมีความเสี่ยงว่า LTCM จะไม่สามารถชำระหนี้ได้    หลังจากนั้นไม่นาน LTCM ก็ยังขาดทุนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนในที่สุด กองทุนก็ขาดทุนเกือบ 4,000 ล้านดอลลาร์  ซึ่งหากไม่มีใครทำอะไรสักอย่าง มันอาจจะกลายเป็นความเสี่ยงที่ทำให้อุตสาหกรรมการเงินล่มทั้งระบบ และนั่นคือช่วงเวลาที่ทางการสหรัฐฯ ต้องเข้ามาแทรกแซงบริษัท LTCM โดยธนาคารกลางสาขานิวยอร์กได้ประสานให้ธนาคารใน Wall Street 14 แห่ง เข้าซื้อกิจการ 90% ของ LTCM มูลค่า 3,600 ล้านดอลลาร์ หลังจากนั้นไม่นาน LTCM ก็ยังขาดทุนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนในที่สุด กองทุนก็ขาดทุนเกือบ 4,000 ล้านดอลลาร์  ซึ่งหากไม่มีใครทำอะไรสักอย่าง มันอาจจะกลายเป็นความเสี่ยงที่ทำให้อุตสาหกรรมการเงินล่มทั้งระบบ และนั่นคือช่วงเวลาที่ทางการสหรัฐฯ ต้องเข้ามาแทรกแซงบริษัท LTCM โดยธนาคารกลางสาขานิวยอร์กได้ประสานให้ธนาคารใน Wall Street 14 แห่ง เข้าซื้อกิจการ 90% ของ LTCM มูลค่า 3,600 ล้านดอลลาร์   การล่มสลายของ LTCM เป็นเหตุการณ์ระดับที่แวดวงการเงินไม่เคยประสบพบเจอมาก่อน หากถามว่ามันเลวร้ายแค่ไหน เงินทุนทั้งหมดกว่า 3,600 ล้านดอลลาร์ ได้ละลายหายไปในระยะเวลาเพียงแค่ 5 สัปดาห์เท่านั้น การล่มสลายของ LTCM เป็นเหตุการณ์ระดับที่แวดวงการเงินไม่เคยประสบพบเจอมาก่อน หากถามว่ามันเลวร้ายแค่ไหน เงินทุนทั้งหมดกว่า 3,600 ล้านดอลลาร์ ได้ละลายหายไปในระยะเวลาเพียงแค่ 5 สัปดาห์เท่านั้น   มันเป็นไปได้อย่างไร ที่กลุ่มคนอัจฉริยะเหล่านี้ กลับทำเรื่องที่เกือบกลายเป็นหายนะของระบบการเงินโลกได้  มันเป็นไปได้อย่างไร ที่กลุ่มคนอัจฉริยะเหล่านี้ กลับทำเรื่องที่เกือบกลายเป็นหายนะของระบบการเงินโลกได้    สาเหตุแรก ที่ทำให้ LTCM พลาดไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้คือ พวกเขาคิดว่าการค้าหลักทรัพย์สามารถวัดเป็นตัวเลขได้ และพยายามสร้างแบบจำลองเพื่อคำนวณหาผลกำไรออกมาให้ได้ โดยที่ไม่ได้เผื่อใจไว้แม้แต่น้อย ว่าวิธีการที่ใช้อาจจะผิดพลาดหรือไม่ได้ผล เป็นไปได้ว่ากลุ่มคนอัจฉริยะอาจยอมรับไม่ได้ว่ามีบางสิ่งในตลาดที่พวกเขาไม่สามารถเข้าใจได้ ที่ทำให้ LTCM พลาดไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้คือ พวกเขาคิดว่าการค้าหลักทรัพย์สามารถวัดเป็นตัวเลขได้ และพยายามสร้างแบบจำลองเพื่อคำนวณหาผลกำไรออกมาให้ได้ โดยที่ไม่ได้เผื่อใจไว้แม้แต่น้อย ว่าวิธีการที่ใช้อาจจะผิดพลาดหรือไม่ได้ผล เป็นไปได้ว่ากลุ่มคนอัจฉริยะอาจยอมรับไม่ได้ว่ามีบางสิ่งในตลาดที่พวกเขาไม่สามารถเข้าใจได้   อย่างที่ผมได้บอกไปตั้งแต่ใน Episode แรกของ เซอร์ไอแซก นิวตัน แล้วครับว่า แม้แต่อัจฉริยะก็หลีกหนีอารมณ์ลงทุนไม่พ้น LTCM พยายามหาวิธีทำกำไร และคิดว่าตลาดหุ้นมีเหตุผล แต่ในบางครั้งตลาดไม่ได้มีเหตุผลเสมอไปครับ ขึ้นอยู่กับอารมณ์ของนักลงทุนส่วนใหญ่ในตลาดล้วนๆ   อย่างที่ผมได้บอกไปตั้งแต่ใน Episode แรกของ เซอร์ไอแซก นิวตัน แล้วครับว่า แม้แต่อัจฉริยะก็หลีกหนีอารมณ์ลงทุนไม่พ้น LTCM พยายามหาวิธีทำกำไร และคิดว่าตลาดหุ้นมีเหตุผล แต่ในบางครั้งตลาดไม่ได้มีเหตุผลเสมอไปครับ ขึ้นอยู่กับอารมณ์ของนักลงทุนส่วนใหญ่ในตลาดล้วนๆ     สาเหตุที่สอง คือความเชื่อมั่นในตัวเองที่มากจนเกินไป พวกเขาเชื่อมั่นว่าโมเดลการคำนวณค่าต่างๆ ของพวกเขาจะใช้ได้ผลอย่างสมบูรณ์ ซึ่งนั่นนำมาสู่หายนะเช่นกันครับ แน่นอนว่าคณิตศาสตร์มีความสำคัญ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่ามันสำคัญที่สุด จนคุณต้องศึกษาอย่างลึกซึ้งเพื่อเป็นนักลงทุนที่ดีได้  คือความเชื่อมั่นในตัวเองที่มากจนเกินไป พวกเขาเชื่อมั่นว่าโมเดลการคำนวณค่าต่างๆ ของพวกเขาจะใช้ได้ผลอย่างสมบูรณ์ ซึ่งนั่นนำมาสู่หายนะเช่นกันครับ แน่นอนว่าคณิตศาสตร์มีความสำคัญ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่ามันสำคัญที่สุด จนคุณต้องศึกษาอย่างลึกซึ้งเพื่อเป็นนักลงทุนที่ดีได้    เคยมีคำพูดหนึ่งของ วอร์เรน บัฟเฟตต์ คุณปู่นักลงทุนแบบเน้นคุณค่าที่ประสบความสำเร็จที่สุดในโลก ได้กล่าวไว้ว่า “มันไม่มีสูตรทางคณิตศาสตร์ที่สมบูรณ์แบบหรอก สำหรับการกำหนดราคาธุรกิจ” หมายความว่ามันไม่มีโมเดลหรือกลยุทธ์ที่จะการันตีได้ว่าคุณจะได้กำไรเสมอ การเชื่อมั่นในตัวเองเป็นเรื่องดี แต่คุณต้องพิสูจน์ให้ได้ด้วยว่าสิ่งที่คุณเชื่อมั่นเป็นความจริง และยังใช้ได้ผลอยู่จริง  เคยมีคำพูดหนึ่งของ วอร์เรน บัฟเฟตต์ คุณปู่นักลงทุนแบบเน้นคุณค่าที่ประสบความสำเร็จที่สุดในโลก ได้กล่าวไว้ว่า หมายความว่ามันไม่มีโมเดลหรือกลยุทธ์ที่จะการันตีได้ว่าคุณจะได้กำไรเสมอ การเชื่อมั่นในตัวเองเป็นเรื่องดี แต่คุณต้องพิสูจน์ให้ได้ด้วยว่าสิ่งที่คุณเชื่อมั่นเป็นความจริง และยังใช้ได้ผลอยู่จริง    สาเหตุสุดท้าย ที่เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ Long-Term Capital Management ล่มสลาย คือการกู้เงินจำนวนมากมาลงทุน หรือการใช้ Leverage นั่นเอง จากความเชื่อมั่นอย่างแรงกล้าว่าตัวเองจะไม่ผิดพลาด ทำให้สุดท้ายเมื่อความผิดพลาดเกิดขึ้น มันกลายเป็นความผิดพลาดครั้งใหญ่ที่คุณไม่สามารถแก้ไขได้อีกต่อไป ที่เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ Long-Term Capital Management ล่มสลาย คือการกู้เงินจำนวนมากมาลงทุน หรือการใช้ Leverage นั่นเอง จากความเชื่อมั่นอย่างแรงกล้าว่าตัวเองจะไม่ผิดพลาด ทำให้สุดท้ายเมื่อความผิดพลาดเกิดขึ้น มันกลายเป็นความผิดพลาดครั้งใหญ่ที่คุณไม่สามารถแก้ไขได้อีกต่อไป   การกู้เงินจำนวนมากหรือใช้ Leverage ลงทุน สอดคล้องกับอีกหนึ่งประโยคที่ วอร์เรน บัฟเฟตต์ เคยพูดเอาไว้ว่า “การกู้ยืมจำนวนมาก ก็เหมือนกับการขับรถโดยมีมีดติดอยู่บนพวงมาลัย และปลายมีดชี้ไปที่หัวใจของคุณ แน่นอนว่ามันอาจทำให้คุณขับรถได้ดีขึ้น แต่เมื่อเกิดอุบัติเหตุขึ้น มันจะร้ายแรงจนถึงตายได้” การกู้เงินจำนวนมากหรือใช้ Leverage ลงทุน สอดคล้องกับอีกหนึ่งประโยคที่ วอร์เรน บัฟเฟตต์ เคยพูดเอาไว้ว่า   อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว คุณอาจจะเห็นว่ากรณีของ LTCM จะแตกต่างจากวิกฤตสถาบันการเงินสหรัฐฯ ที่เกิดขึ้นในปี 2023 แต่ผมมองว่ามีหลายสิ่งหลายอย่างที่คล้ายกันมาก จนผมอดนึกถึงและยกเรื่องนี้ขึ้นมาไม่ได้  อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว คุณอาจจะเห็นว่ากรณีของ LTCM จะแตกต่างจากวิกฤตสถาบันการเงินสหรัฐฯ ที่เกิดขึ้นในปี 2023 แต่ผมมองว่ามีหลายสิ่งหลายอย่างที่คล้ายกันมาก จนผมอดนึกถึงและยกเรื่องนี้ขึ้นมาไม่ได้    ไม่ใช่แค่วิกฤตยุค Lehman Brothers เท่านั้นที่เราเรียนรู้ได้ แท้จริงแล้วบทเรียนในอดีตมีให้เราเรียนรู้มาก ซึ่งการมองผ่านอดีตไปให้ลึกขึ้น อาจจะทำให้เราเห็นอนาคตที่ไกลขึ้นได้บ้างนะครับ เพราะวัฏจักรของโลกการเงินก็เกิดขึ้นตั้งอยู่และดับไป เป็นธรรมดาเช่นกันเป็นธรรมชาติครับ   ไม่ใช่แค่วิกฤตยุค Lehman Brothers เท่านั้นที่เราเรียนรู้ได้ แท้จริงแล้วบทเรียนในอดีตมีให้เราเรียนรู้มาก ซึ่งการมองผ่านอดีตไปให้ลึกขึ้น อาจจะทำให้เราเห็นอนาคตที่ไกลขึ้นได้บ้างนะครับ เพราะวัฏจักรของโลกการเงินก็เกิดขึ้นตั้งอยู่และดับไป เป็นธรรมดาเช่นกันเป็นธรรมชาติครับ   

​
วิกฤตสถาบันการเงินในสหรัฐฯ ที่เพิ่งปะทุขึ้นมาเขย่าวงการการเงินโลกช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา จากเหตุการณ์ล้มละลายและต้องปิดกิจการลงของ Silicon Valley Bank (SVB) ธนาคารยักษ์ใหญ่อันดับที่ 16 ของสหรัฐฯ   เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้ผมนึกถึงเหตุการณ์ในอดีตเรื่องหนึ่งที่คล้ายกัน นั่นคือหายนะของ Long-Term Capital Management หรือ LTCM   LTCM คือการรวมกลุ่มกันของผู้เชี่ยวชาญหัวกะทิสาขาการเงิน  Meriwether คือนักลงทุนตราสารหนี้ที่มีฝีมือ และเป็นคนที่ฉลาดมากๆ จุดเด่นอีกอย่างของ Meriwether คือ เขารู้จักกับคนเก่งๆ ในแวดวงการลงทุนเยอะมาก การเอาชนะทุกคนด้วยความฉลาด ซึ่งนั่นรวมไปถึงตลาดหุ้นสหรัฐฯ ที่แข็งแกร่งด้วย Meriwether มีความคิดว่าการรวบรวมกลุ่มคนอัจฉริยะด้านการเงิน จะทำให้การลงทุนสามารถเติบโตแบบพุ่งทะยานฟ้าได้อย่างง่ายดาย และนั่นคือจุดเริ่มต้นที่ทำให้กองทุนเฮดจ์ฟันด์ Long-Term Capital Management เกิดขึ้นมา หลังจากที่ Meriwether ต้องออกจาก Salomon Brothers เขาก็ไปดึงตัวผู้ที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาการเงินมาร่วมก่อตั้ง Long-Term Capital Managetment ด้วย กรณีของ LTCM  เป็นเหตุการณ์ใหญ่ที่ทำให้รัฐบาลสหรัฐฯ ต้องเข้ามาแทรกแซง เพื่อยับยั้งไม่ให้เกิดปัญหาลุกลามคล้ายกับเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นวันนี้ ที่เราได้เห็นทางการสหรัฐฯ ออกมาตรการมาอย่างรวดเร็ว การจัดตั้งกองทุนฯ ช่วยอัดฉีดสภาพคล่อง เพื่อให้ผู้ฝากเงินสามารถถอนคืนเงินฝากได้ตามปกติ สาเหตุแรก ที่ทำให้ LTCM พลาดไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้คือ พวกเขาคิดว่าการค้าหลักทรัพย์สามารถวัดเป็นตัวเลขได้ และพยายามสร้างแบบจำลองเพื่อคำนวณหาผลกำไรออกมาให้ได้ สาเหตุที่สอง คือความเชื่อมั่นในตัวเองที่มากจนเกินไป พวกเขาเชื่อมั่นว่าโมเดลการคำนวณค่าต่างๆ ของพวกเขาจะใช้ได้ผลอย่างสมบูรณ์ ซึ่งนั่นนำมาสู่หายนะ  สาเหตุสุดท้าย ที่เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ Long-Term Capital Management ล่มสลาย คือการกู้เงินจำนวนมากมาลงทุน หรือการใช้ Leverage นั่นเอง จากความเชื่อมั่นอย่างแรงกล้าว่าตัวเองจะไม่ผิดพลาด ทำให้สุดท้ายเมื่อความผิดพลาดเกิดขึ้น มันกลายเป็นความผิดพลาดครั้งใหญ่ที่คุณไม่สามารถแก้ไขได้
การวิเคราะห์ทางการเงิน & เศรษฐศาสตร์การเงิน,ความรู้ทางการเงิน