ในกรณีที่ผู้รับพินัยกรรมไม่ได้ฟ้องร้องคดีเรียกร้องตามพินัยกรรมภายในระยะเวลาที่กำหนดตามกฎหมาย ทายาทตามกฎหมายจะสามารถอ้างสิทธิในมรดกแทนผู้รับพินัยกรรมได้หรือไม่?
จากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 บัญญัติไว้ว่า "คดีฟ้องเรียกตามข้อกำหนดพินัยกรรม มิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่เมื่อผู้รับพินัยกรรมได้รู้หรือควรได้รู้ถึงสิทธิซึ่งตนมีอยู่ตามพินัยกรรม" และ "ถึงอย่างไรก็ดี สิทธิเรียกร้องตามที่ว่ามาในวรรคก่อน ๆ นั้น มิให้ฟ้องร้องเมื่อพ้นกำหนดสิบปีนับแต่เมื่อเจ้ามรดกตาย"
คดีตัวอย่าง:
คดีพิพากษาศาลฎีกาที่ 7449/2544 เป็นกรณีที่โจทก์ซึ่งเป็นทายาทตามกฎหมายของเจ้ามรดก ฟ้องคดีเรียกร้องให้จำเลยทั้ง 4 ซึ่งเป็นทายาทโดยพินัยกรรม แบ่งมรดกให้โจทก์ด้วย แต่ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้อง โดยให้เหตุผลว่า โจทก์ไม่ได้ฟ้องคดีภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามมาตรา 1754 วรรคสอง ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
หลักกฎหมายที่เกี่ยวข้อง:
มาตรา 1748 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติไว้ว่า "ทายาทตามกฎหมายมีสิทธิรับมรดกของเจ้ามรดก"
มาตรา 1754 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติไว้ว่า "คดีฟ้องเรียกตามข้อกำหนดพินัยกรรม มิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่เมื่อผู้รับพินัยกรรมได้รู้หรือควรได้รู้ถึงสิทธิซึ่งตนมีอยู่ตามพินัยกรรม และถึงอย่างไรก็ดี สิทธิเรียกร้องตามที่ว่ามาในวรรคก่อน ๆ นั้น มิให้ฟ้องร้องเมื่อพ้นกำหนดสิบปีนับแต่เมื่อเจ้ามรดกตาย"
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),กฎหมายมรดก-พินัยกรรม