ช่วยสรุปบทความ รับฝากขายสินค้า แต่ขายสินค้าไปแล้ว ไม่ชำระเงินให้เจ้าของสินค้า เป็นความผิดฐานยักยอกหรือไม่ ?
วิเคราะห์จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๓๓๑/๒๕๖๒  วิเคราะห์จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ คดีนี้โจทก์ร่วมนำอัญมณีคือทับทิมรูปแบบต่างๆ ไปฝากให้จำเลยขาย ซึ่งตอนที่โจทก์ร่วมมอบอัญมณีให้จำเลยเพื่อไปฝากขายนั้น โจทก์ร่วมให้จำเลยทำเอกสารไว้เป็น “ใบยืม” โดยในใบยืมมีเนื้อหาทำนองว่าจำเลยจะยืมอัญมณีของโจทก์ร่วมไปขาย เสมือนหนึ่งว่าโจทก์ร่วมยังเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในอัญมณีดังกล่าวอยู่ จำเลยเพียงแต่ยืมไปขายเท่านั้น โดยตามใบยืมดังกล่าวจะมีการกำหนดราคาขั้นต่ำของอัญมณี ที่จำเลยจะสามารถทำการขายได้ เช่น ทับทิมไข่นุนต้องขายราคาขั้นต่ำ 250,000 ทับทิมไข่ยาวจะต้องขายราคา 550,000 บาท เป็นต้น โดยหากขายในราคาตามที่กำหนดในใบยืม จำเลยสามารถตัดสินใจขายได้เลยไม่ต้องถามโจทก์ร่วม แต่หากขายราคาต่ำกว่าที่ระบุในใบยืม จำเลยจะต้องสอบถามโจทก์ร่วมก่อน  โดยหากขายในราคาตามที่กำหนดในใบยืม จำเลยสามารถตัดสินใจขายได้เลยไม่ต้องถามโจทก์ร่วม แต่หากขายราคาต่ำกว่าที่ระบุในใบยืม จำเลยจะต้องสอบถามโจทก์ร่วมก่อน  และหากขายได้ราคาสูงกว่าที่กำหนดในใบยืม จำเลยก็จะได้รับส่วนที่เกินไปนอกจากนี้จำเลยยังมีสิทธิได้รับค่าตอบแทนต่างหากอีก 3 เปอร์เซ็นต์ของราคาซื้อขายอีกด้วย และหากขายได้ราคาสูงกว่าที่กำหนดในใบยืม จำเลยก็จะได้รับส่วนที่เกินไปนอกจากนี้จำเลยยังมีสิทธิได้รับค่าตอบแทนต่างหากอีก 3 เปอร์เซ็นต์ของราคาซื้อขายอีกด้วย ปรากฏว่า ที่เกิดเหตุคดีนี้เนื่องจาก จำเลยได้เอาทับทิมไปขาย และส่งมอบเงินให้กับโจทก์ร่วมบางส่วน แต่ส่วนที่เหลือส่งมอบเป็นเช็คและต่อมาเช็คเด้ง เรียกเก็บเงินไม่ได้  ปรากฏว่า ที่เกิดเหตุคดีนี้เนื่องจาก จำเลยได้เอาทับทิมไปขาย และส่งมอบเงินให้กับโจทก์ร่วมบางส่วน แต่ส่วนที่เหลือส่งมอบเป็นเช็คและต่อมาเช็คเด้ง เรียกเก็บเงินไม่ได้  โจทก์ร่วมจึงได้แจ้งความร้องทุกข์กับจำเลยในข้อหายักยอกทรัพย์ โดยอ้างว่าจำเลยเอาทับทิมของโจทก์ร่วมไปขาย ไม่ส่งมอบเงินให้กับโจทก์ร่วม จึงถือเป็นการเบียดบังเอาทรัพย์ของโจทก์ร่วมโดยทุจริต โจทก์ร่วมจึงได้แจ้งความร้องทุกข์กับจำเลยในข้อหายักยอกทรัพย์ โดยอ้างว่าจำเลยเอาทับทิมของโจทก์ร่วมไปขาย ไม่ส่งมอบเงินให้กับโจทก์ร่วม จึงถือเป็นการเบียดบังเอาทรัพย์ของโจทก์ร่วมโดยทุจริต  ปรากฏว่าศาลชั้นต้นลงโทษจำคุกจำเลยเป็นเวลา 1 ปี แต่ศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาพิพากษากลับให้ยกฟ้องจำเลย   โดยมีสาเหตุที่ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยไม่ได้กระทำความผิด วิเคราะห์ได้ดังนี้ 1.การที่จำเลยตัดสินใจขายทับทิมพิพาทไปนั้น จำเลยไม่ได้ทำเองโดยพละการ แต่จำเลยแจ้งให้โจทก์ร่วมทราบว่า ลูกค้าขอต่อรองราคาและโจทก์ร่วมยินยอมลดราคาให้จำเลยจึงค่อยจำหน่ายให้ลูกค้าไป 2.ที่ผ่านมาทางปฏิบัติระหว่างโจทก์ร่วมกับจำเลย จำเลยจะนำอัญมณีไปขายให้แก่ผู้ใดในราคาเท่าใด โจทก์ร่วมไม่รับรู้ โดยจำเลยมีหน้าที่เพียงแต่ต้องนำเงินราคาตามที่กำหนดร่วมกำหนดมาให้โจทก์ร่วมเท่านั้น 3.หลังจากการขายทับทิมดังกล่าวไปแล้วโจทก์ร่วมก็ไม่ได้แจ้งความร้องทุกข์หรือดำเนินคดีกับจำเลยทันที แต่ยอมรับเงินบางส่วนจากจำเลยก่อน จนกระทั่งได้เงินส่วนที่เหลือไม่ครบจึงค่อยมาแจ้งความร้องทุกข์ข้อหายักยอกทรัพย์ พฤติการณ์ทั้งหมดศาลเห็นว่า จำเลยไม่มีความผิดฐานยักยอกทรัพย์ และเป็นเพียงการผิดสัญญาทางแพ่งเท่านั้น เพราะจำเลยไม่ได้ขายทรัพย์สินในฐานะตัวแทนหรือในนามของโจทก์ร่วม แต่เป็นการขายทรัพย์สินในนามของตนเอง ซึ่งกรณีเช่นนี้ หากข้อเท็จจริงเปลี่ยนไปว่า  1.จำเลยตัดสินใจขายทับทิมในราคาที่ต่ำกว่า ที่โจทก์ร่วมกำหนดไว้ โดยไม่ปรึกษาโจทก์ร่วมก่อน หรือ จำเลยเอาทับทิมเอาไปจำนำ หรือเอาไปขายในตลาดมืด 2.ทางปฏิบัติจำเลยไม่มีสิทธิขายทับทิมได้ด้วยตนเองลำพัง แต่จะต้องขออนุมัติโจทก์ร่วมหรือต้องแจ้งให้โจทก์ร่วมทราบก่อนทุกครั้ง 3.โจทก์ร่วมแจ้งความร้องทุกข์ ทันทีที่รู้ว่าจำเลยนำทับทิมไปขายโดยพละการ โดยแสดงเจตนาหวงกันทรัพย์สินของตน และเอาผิดกับจำเลยทันทีที่รู้ว่าจำเลยเอาสินค้าไปจำหน่ายโดยแจ้งตนเองก่อน เช่นนี้ผลแห่งคดีอาจจะเปลี่ยนแปลงไป และจำเลยอาจจะมีความผิดฐานยักยอกได้ เพราะจำเลยไม่มีสิทธิขายทรัพย์สินในนามของตนเอง แต่ทำการขายไปโดยพลการ ดังนั้นข้อเท็จจริงตามฎีกาฉบับนี้ จึงไม่อาจถือเป็นหลักตายตัวได้ว่า หากเจ้าของสินค้านำสินค้าไปฝากร้านค้าขาย แล้วร้านค้านำสินค้าไปขายแล้วไม่นำเงินมาให้เจ้าของสินค้า จะไม่เป็นความผิดฐานยักยอก หรือเป็นเรื่องผิดสัญญาเสมอไป ความจริงแล้วความผิดฐานยักยอกหรือเป็นเรื่องผิดสัญญาทางแพ่งนั้น จะต้องดูจากข้อเท็จจริงเป็นรายคดี และพฤติการณ์ต่างๆในคดีแต่ละเรื่องประกอบกันไป หากข้อเท็จจริงในคดีเปลี่ยนแปลงไป จำเลยก็อาจจะมีความผิดก็ได้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6 ตุลาคม 2555 ที่เลขที่ 6331/2555 ได้วิเคราะห์เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในคดีดังนี้:

โจทก์ร่วมนำอัญมณีทับทิมไปฝากให้จำเลยเพื่อขาย โดยโจทก์ร่วมมอบ "ใบยืม" ซึ่งระบุราคาขายขั้นต่ำของทับทิมที่จำเลยสามารถขายได้ และมีข้อกำหนดเกี่ยวกับการตัดสินใจขายทับทิมในราคาต่ำกว่าที่ระบุในใบยืม จำเลยยังได้รับค่าตอบแทน 3 เปอร์เซ็นต์ของราคาซื้อขายเพิ่มเติมเมื่อขายทับทิมในราคาที่สูงกว่าที่กำหนดในใบยืม

หลังการขายทับทิม โจทก์ร่วมได้รับเงินบางส่วนแล้ว แต่ส่วนที่เหลือได้รับเช็คเด้ง ทำให้โจทก์ร่วมเรียกคดีนี้ขึ้นมา กล่าวหาจำเลยว่ามีการยักยอกทรัพย์

ศาลตั้งคำสั่งขึ้นในทางแพ่งว่า จำเลยไม่มีความผิดฐานยักยอกทรัพย์ แต่อาจมีความผิดสัญญา และระบุเหตุผลดังนี้:

1. การตัดสินใจขายทับทิมนั้น จำเลยไม่ได้กระทำโดยพลการ แต่เป็นผลลัพธ์จากการต่อรองราคาขายกับลูกค้าที่จำเลยแจ้งให้โจทก์ร่วมทราบ

2. จำเลยมีหน้าที่เพียงแต่ต้องนำเงินราคาตามที่กำหนดร่วมกำหนดมาให้โจทก์ร่วมเท่านั้น และไม่มีสิทธิขายทรัพย์สินในนามของตนเอง

3. โจทก์ร่วมไม่รับรู้ถึงการขายทับทิมนั้น แต่สามารถตัดสินใจราคาที่ต่ำกว่าที่กำหนดไว้ในใบยืมได้

4. การรับเงินบางส่วนแล้วของโจทก์ร่วมนั้นยังแสดงให้เห็นถึงความยินยอมในการขายทับทิม

จากการวิเคราะห์นี้ ศาลสรุปว่าจำเลยไม่มีความผิดฐานยักยอกทรัพย์ แต่อาจมีความผิดสัญญา และจึงยกฟ้องและปลงพิจารณาคำพิพากษาของศาลชั้นต้นที่ลงโทษจำเลยให้เข้าทำความรู้ใหม่ ว่าตรงตามหรือไม่ตรงกับเหตุการณ์และหลักฐานที่ปรากฏในคดีนี้
ประมวลกฎหมายอาญา,ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความอาญา(วิอาญา),กฎหมายนิติกรรม-สัญญา-ข้อสัญญาไม่เป็นธรรม,กฎหมายซื้อขาย