ยาต้านเกล็ดเลือดคืออะไร
ยาต้านเกล็ดเลือด Antiplatelet drug คือยารักษาโรคอะไร ยาต้านเกล็ดเลือดคือยาอะไร แบ่งยาต้านเกล็ดเลือดเป็นประเภทใดบ้าง ยาต้านเกล็ดเลือดมีรูปแบบจำหน่ายอย่างไร ยาต้านเกล็ดเลือดมีข้อบ่งใช้อย่างไร มีข้อห้ามการใช้ยาต้านเกล็ดเลือดอย่างไร มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านเกล็ดเลือดอย่างไร การใช้ยาต้านเกล็ดเลือดในหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรควรเป็นอย่างไร การใช้ยาต้านเกล็ดเลือดในผู้สูงอายุควรเป็นอย่างไร การใช้ยาต้านเกล็ดเลือดในเด็กควรเป็นอย่างไร ผลข้างเคียงจากการใช้ยาต้านเกล็ดเลือดเป็นอย่างไร คำแนะนำ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยากันเลือดแข็งตัว Anticoagulants โรคเลือด Blood Diseases โรคหัวใจ โรคหัวใจและหลอดเลือด Heart disease หรือ Cardiovascular disease เลือดหนืด หรือ ภาวะเม็ดเลือดแดงมากปฐมภูมิ Polycythemia vera โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ โรคหลอดเลือดสมอง Stroke โรคสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราว TIA Transient Ischemic Attack ยาสลายลิ่มเลือด หรือยาละลายลิ่มเลือด Fibrinolytic drugs or Thrombolytic drugs โรคคาวาซากิ Kawasaki Disease คือยารักษาโรคอะไร ยาต้านเกล็ดเลือด Antiplatelet drug คือ กลุ่มยาต้านการแข็งตัวของเลือดยาต้านการจับตัวเป็นก้อนของเลือด Anticlotting drugs ซึ่งคือยาใช้รักษาโรคหรือภาวะผิดปกติต่างๆเพื่อให้เลือดแข็งตัวได้ช้าลง และหรือให้เลือดไม่เกิดการจับตัวกันจนเกิดเป็นก้อนหรือเป็นลิ่มเลือด ทั้งนี้เพื่อป้องกันการอุดตันของหลอดเลือดจากก้อนเลือดจากลิ่มเลือดนั้นๆ จึงช่วยให้การไหลเวียนโลหิตเป็นปกติเช่น ในการรักษาและหรือในการป้องกันโรคหลอดเลือด สมอง โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ ยาต้านการแข็งตัวยาต้านการจับตัวของเลือดนี้แบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ ยาต้านเกล็ดเลือด Antiplatelet drugs ยาต้านการแข็งตัวของเลือด Anticoagulants และ ยาสลายลิ่มเลือดยาละลายลิ่มเลือด Thrombolytics drugs หรือ Fibrinolytic drugs แต่บทความนี้ขอกล่าวถึงเฉพาะเรื่อง ยาต้านเกล็ดเลือด เท่านั้น โดยอีก 2 เรื่องจะได้แยกเขียนต่างหากในแต่ละเรื่องในเว็บ haamor.com ยาต้านเกล็ดเลือดคือยาอะไร ยาต้านเกล็ดเลือด คือ ยาที่ลดการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด Platelet aggregation ที่ก่อให้เกิดเป็นลิ่มเลือด ทั้งนี้เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดจนส่งผลให้อวัยวะ ต่างๆขาดเลือดที่ไปหล่อเลี้ยง แบ่งยาต้านเกล็ดเลือดเป็นประเภทใดบ้าง แบ่งยาต้านเกล็ดเลือดเป็นประเภทต่างๆได้ดังนี้ 1. Cyclooxygenase COX สารที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ inhibitors ยาในกลุ่มนี้ที่นิยมใช้มากที่สุดคือ ยาแอสไพริน Aspirin แต่ใช้ยาในขนาดต่ำกว่าขนาดที่ใช้เป็นยาแก้ปวด ยาลดไข้ และเป็นยาแก้อักเสบ 2. Adenosine diphosphate ADP สารที่ใช้ในการทำงานของเกล็ดเลือด receptor antagonists เช่น ยาโคลพิโดเกรล Clopidogrel ไทโคลพิดีน Ticlopidine พราซูเกรล Prasugrel และทิก้ากรีลอ Ticagrelor 3. Phosphodiesterase PDE เอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของเม็ดเลือดและของหลอดเลือด inhibitors เช่น ยาไดไพริดาโมล Dipyridamole 4. Glycoprotein IIbIIIa GP IIbIIIa สารที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของเกล็ดเลือด inhibitors เช่น ยาแอ็บซิกซิแมบ Abciximab ยาต้านเกล็ดเลือดมีรูปแบบจำหน่ายอย่างไร ยาต้านเกล็ดเลือดมีรูปแบบจำหน่ายเป็น ยาเม็ด ยาแคปซูล ยาฉีด ยาต้านเกล็ดเลือดมีข้อบ่งใช้อย่างไร ยาต้านเกล็ดเลือด ใช้เป็นยาป้องกันการเกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือดแดง Arterial throm bosis เช่น ภาวะโรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน Myocardial infarction เจ็บแน่นหน้าอกจากกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด Angina pectoris หลอดเลือดสมองขาดเลือด Ischemic stroke แต่นิยมใช้เพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำในผู้ที่เคยเป็นมาก่อนSecondary prevention มากกว่าใช้ป้องกันในผู้ที่ยังไม่เคยมีอาการเหล่านี้มีข้อห้ามการใช้ยาต้านเกล็ดเลือดอย่างไร มีข้อห้ามการใช้ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น 1. ห้ามใช้ยาแอสไพริน Aspirin โคลพิโดเกรล Clopidogrel ไทโคลพิดีน Ticlopidine ในผู้ที่มีแผลหรือมีเลือดออกในกระเพาะอาหารหรือลำไส้ เลือดออกในทางเดินอาหาร 2. ห้ามใช้แอสไพรินในผู้ที่มีอาการโรคหืด โรคลมพิษ หรือมีโพรงจมูกอักเสบแบบเฉียบ พลันจากการแพ้ยากลุ่มเอ็นเสด NSAID 3. ห้ามใช้ยากลุ่มนี้ในผู้มีโรคหรือภาวะเลือดออกเช่น โรคฮีโมฟีเลีย Hemophilia โรค เลือดแข็งตัวช้า Thrombocytopenia ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ เลือดออกในสมองจากสาเหตุต่างๆ เช่น โรคหลอดเลือดสมองชนิดเลือดออก เลือดออกในทางเดินอาหาร เป็นต้น 4. มีโรคตับที่อาการรุนแรง Severe hepatic impairment มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านเกล็ดเลือดอย่างไร  มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น 1. แอสไพริน Aspirin โคลพิโดเกรล Clopidogrel และไทโคลพิดีน Ticlopidine อาจทำ ให้ระคายเคืองทางเดินอาหาร ดังนั้นควรรับประทานยาเหล่านี้หลังอาหารทันทีและดื่มน้ำเปล่าสะอาด ตามมากๆ 2. ยาโคลพิโดเกรล และไทโคลพิดีน อาจทำให้เม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิล Neutrophil ต่ำ จนอาจมีโอกาสติดเชื้อได้ง่าย ดังนั้นต้องติดตามระดับเม็ดเลือดขาวทุก 2 สัปดาห์ติดต่อกันใน 3 เดือนแรกของการใช้ยาเหล่านี้ จากนั้นควรติดตามเป็นระยะ รวมทั้งตรวจการทำงานของตับด้วย ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ 3. ควรหยุดยาต้านเกล็ดเลือดเป็นเวลา 1 - 2 สัปดาห์ก่อนเข้ารับการผ่าตัดทุกชนิด 4. ระวังการใช้ยากลุ่มนี้ในคนไข้ที่ตับหรือไตทำงานผิดปกติ 5. ระวังการใช้ยาต้านเกล็ดเลือดหลายชนิดร่วมกันรวมทั้งการใช้ยาต้านเกล็ดเลือดร่วมกับยากันเลือดแข็งตัว Anticoagulants เพราะเพิ่มโอกาสการเกิดเลือดไหลไม่หยุด Severe bleeding ได้ 6. ระวังการใช้ยาต้านเกล็ดเลือดร่วมกับการบริโภคอาหารเสริมและสมุนไพรบางชนิด เช่น วิตามินอี Vitamin E น้ำมันปลา Fish oil และแปะก๊วย Ginko biloba เพราะเพิ่มโอกาสเกิดภาวะเลือดออกในอวัยวะต่างๆได้มากขึ้น
กลุ่มยาต้านการแข็งตัวของเลือดยาต้านการจับตัวเป็นก้อนของเลือด Anticlotting drugs ซึ่งคือยาใช้รักษาโรคหรือภาวะผิดปกติต่างๆเพื่อให้เลือดแข็งตัวได้ช้าลง และหรือให้เลือดไม่เกิดการจับตัวกันจนเกิดเป็นก้อนหรือเป็นลิ่มเลือด 

ทั้งนี้เพื่อป้องกันการอุดตันของหลอดเลือดจากก้อนเลือดจากลิ่มเลือดนั้นๆ จึงช่วยให้การไหลเวียนโลหิตเป็นปกติเช่น ในการรักษาและหรือในการป้องกันโรคหลอดเลือด สมอง โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ 

ยาต้านการแข็งตัวยาต้านการจับตัวของเลือดนี้แบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ ยาต้านเกล็ดเลือด Antiplatelet drugs ยาต้านการแข็งตัวของเลือด Anticoagulants และ ยาสลายลิ่มเลือดยาละลายลิ่มเลือด Thrombolytics drugs หรือ Fibrinolytic drugs

ยาต้านเกล็ดเลือด คือ ยาที่ลดการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด Platelet aggregation ที่ก่อให้เกิดเป็นลิ่มเลือด ทั้งนี้เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดจนส่งผลให้อวัยวะ ต่างๆขาดเลือดที่ไปหล่อเลี้ยง 
ยาต้านเกล็ดเลือดเป็นประเภทต่างๆได้ดังนี้ 
1. Cyclooxygenase COX สารที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ inhibitors ยาในกลุ่มนี้ที่นิยมใช้มากที่สุดคือ ยาแอสไพริน Aspirin แต่ใช้ยาในขนาดต่ำกว่าขนาดที่ใช้เป็นยาแก้ปวด ยาลดไข้ และเป็นยาแก้อักเสบ 

2. Adenosine diphosphate ADP สารที่ใช้ในการทำงานของเกล็ดเลือด receptor antagonists เช่น ยาโคลพิโดเกรล Clopidogrel ไทโคลพิดีน Ticlopidine พราซูเกรล Prasugrel และทิก้ากรีลอ Ticagrelor 

3. Phosphodiesterase PDE เอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของเม็ดเลือดและของหลอดเลือด inhibitors เช่น ยาไดไพริดาโมล Dipyridamole 

4. Glycoprotein IIbIIIa GP IIbIIIa สารที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของเกล็ดเลือด inhibitors เช่น ยาแอ็บซิกซิแมบ Abciximab
เภสัชวิทยา Pharmacology,อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine