อธิบายกลไกทางชีวภาพที่อธิบายว่าทำไมความคิดแบบโง่ๆ หรืออวิชชา จึงนำไปสู่ความทุกข์ทางจิตใจ?
Instant Happiness ความสุขฉับพลัน ความสุขเป็นที่ต้องการของมนุษย์ทุกคนทั่วโลก แต่แปลกที่การศึกษาไม่มีวิชาความสุขเลย ล้วนแต่เรียนโดยเอาวิชาต่าง ๆ เป็นตัวตั้ง แต่ไม่มีวิชาความสุข เพราะการศึกษาไม่ได้เอาชีวิตเป็นตัวตั้ง จึงทอดทิ้งให้ชีวิตระหกระเหิน เกิดเรื่องเกิดราว มีความเครียดและวิกฤติกันไปทั่วโลก การปฏิรูปการศึกษาก็ดูเหมือนไม่ได้นำประเด็นนี้มาพิจารณาอย่างจริงจังแต่ประการใด แท้ที่จริงมนุษย์ทุกคนควรเรียนวิชาความสุข ปฏิบัติให้เกิดความสุขและเกิดความสุขขึ้นจริง กล่าวคือครบเครื่องทั้งปริยัติ ปฏิบัติ และปฏิเวธ ปฏิเวธที่เกิดขึ้น ถ้าเกิดผลดีแปลว่าปริยัติและปฏิบัติถูกต้อง ความทุกข์เกิดจากความคิด เราสักกี่คนจะรู้ว่าความทุกข์เกิดจากความคิด หมายถึงความคิดการคิดแบบผิด ๆ หรือคิดด้วยความโง่ อวิชชา เราไปฟังพระสวดด้วยกันทุกคน และเคยได้ยินท่านสวด ปฏิจจสมุปทาน แต่ไม่เข้าใจ นั่นแหละท่านสวดบทที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ว่าความทุกข์เกิดจากเหตุปัจจัยที่ผลักดันกันต่อ ๆ ไป 12 ขั้นตอน บทแรกท่านสวดว่า อวิชชา ปัจจยา สังขารา ปัจจัยของความทุกข์เริ่มจากอวิชชา หรือความไม่รู้ หรือความโง่ หรือว่า การคิดแบบโง่ ๆ ทำให้เกิดความทุกข์ ในเมื่อความทุกข์เกิดจากการคิด แบบโง่ ถ้าเรารู้เท่าทันความคิดพั้วะ เราก็มีความสุขฉับพลันทันที ใช่แล้วครับ ถ้าเราคิดเป็นเราหายทุกข์ เกิดความสุขอย่างฉับพลันทันที ถ้าเพียงแค่คิดก็สุขแล้ว มันก็วิเศษสิ เงินทองไม่ต้องเสีย เป็นความสุขที่ราคาถูก Happiness at low cost อุตส่าห์ไปเสียเงินแพง ๆ ไขว่คว้าหาความสุข แต่ไม่ค่อยจะเจอ ได้แต่ทุกข์และปัญหากลับมา เวรกรรมจริง ๆ ก็เพราะการหาความสุขราคาแพงกันนี่แหละครับ จึงเดือดร้อนกันไปทุกหย่อมหญ้า ที่โฆษณาบ้าเลือดกันเกือบ 24 ชั่วโมง ก็ล้วนเป็นเรื่องของความสุขราคาแพงกันทั้งสิ้น เหมือนสร้างบาปกรรมกันไปทั้งเมือง นี่แหละครับที่พระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชนิพนธ์ในเรื่อง พระมหาชนก ถึง เมืองอวิชชา และการที่คนทั้งหลายล้วนตกอยู่ใน โมหภูมิ ฉะนั้น การที่เราพูดถึง ความสุขฉับพลัน และ ความสุขราคาถูก จึงเป็นเรื่องใหญ่มาก ถ้าเข้าใจก็จะหลุดพ้นจากโมหภูมิ สร้างชีวิตและเมืองแห่งความสุขได้ ที่ว่า รู้เท่าทันความคิด แล้วจะมีความสุขนั้นเป็นอย่างไร ที่จริงมนุษย์เป็นสัตว์ประเภทเดียวที่จะรู้ความรู้สึกนึกคิดของตัวเองได้ แต่การศึกษากระแสหลักทั่วโลกศึกษาแต่สิ่งนอกตัว เกือบไม่มีเลยที่จะศึกษาให้รู้ตัวเอง เมื่อไม่รู้ตัวก็ก่อทุกข์แก่ตัวเองและผู้อื่น ดูประธานาธิบดีคลินตันเป็นตัวอย่าง แกมีความรู้สารพัด แต่แกไม่รู้ตัวเองเมื่อเห็นโมนิกา ลูวินสกี การฝึกให้รู้ตัวเองจึงเป็นการศึกษาที่สำคัญยิ่ง การรู้ตัวเองคือรู้กายและความรู้สึกนึกคิดของตัวเอง ถ้าฝึกดูความคิดของตัวเองบ่อย ๆ ก็จะรู้เท่าทัน ความคิดของตัวเอง ความสุขก็จะมากขึ้น ๆ และถ้ารู้ทันความคิด เมื่อมีอะไรมากระทบก็จะไม่ทุกข์ ความสุขฉับพลันก็จะเกิดขึ้นด้วยประการฉะนี้ การรู้ตัวเองที่กล่าวมานี้พระท่านเรียกว่า สติครับ การมีสติทำให้มีความสุข การสร้างความสุขฉับพลันอีกวิธีหนึ่งเรียกว่า ยุทธวิถีพลิกเหรียญ คือคนเรานั้นเปรียบเหมือนเหรียญที่มี 2 ด้าน คือด้านความเห็นแก่ตัว และด้านความดี คนเราไม่ได้มีแต่ด้านความเห็นแก่ตัวด้านเดียวนะครับ ยังมีอีกด้านหนึ่งคือด้านความดีด้วย อยู่ในตัวเรานั่นแหละ โลกทุกวันนี้มันกระตุ้นแต่ด้านความเห็นแก่ตัว จึงทุกข์ระงมกันไปทั้งโลก ถ้าเราฝึกเอาอีกด้านขึ้นมาใช้บ่อย ๆ ความสุขและความสงบจะเกิดขึ้นทั้งโลก ยุทธวิธีพลิกเหรียญ สร้างความสุขฉับพลันได้ และขอให้ท่านมีความสุขฉับพลันในวันปีใหม่ทั่วกัน
1. ความคิดส่งผลต่อสมอง:
เมื่อเรามีความคิด สมองจะหลั่งสารเคมีต่างๆ ออกมา
ความคิดแบบโง่ๆ หรืออวิชชา มักกระตุ้นให้สมองหลั่งฮอร์โมนความเครียด เช่น คอร์ติซอล
คอร์ติซอลส่งผลต่อระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เกิดความวิตกกังวล ซึมเศร้า หงุดหงิด
ฮอร์โมนความเครียดเรื้อรัง กระทบต่อระบบภูมิคุ้มกัน อวัยวะภายใน และสุขภาพโดยรวม

2. ความคิดส่งผลต่อร่างกาย:
ความคิดแบบโง่ๆ หรืออวิชชา มักทำให้กล้ามเนื้อตึง
เกิดอาการปวดหัว ปวดท้อง ใจสั่น นอนไม่หลับ
ร่างกายที่อ่อนแอ ส่งผลต่ออารมณ์และความคิด ทำให้รู้สึกแย่ลง

3. วัฏจักรความคิด-อารมณ์-ร่างกาย:
ความคิดแบบโง่ๆ หรืออวิชชา ➡️ หลั่งฮอร์โมนความเครียด ➡️ ส่งผลต่อร่างกาย ➡️ รู้สึกแย่ลง ➡️ กลับมาคิดแบบโง่ๆ หรืออวิชชา
วัฏจักรนี้หมุนเวียน ทำให้เกิดความทุกข์ทางจิตใจเรื้อรัง
ตัวอย่าง:
คิดว่าตัวเองไม่มีค่า ➡️ หลั่งฮอร์โมนความเครียด ➡️ รู้สึกเศร้า หดหู่ ➡️ เบื่อหน่ายไม่อยากทำอะไร ➡️ คิดว่าตัวเองไม่มีค่า
อย่างไรก็ตาม:
การฝึกสติ ‍♀️ ช่วยให้รู้เท่าทันความคิด
เมื่อรู้ทันความคิด ➡️ ควบคุมความคิดได้ ➡️ ลดฮอร์โมนความเครียด ➡️ รู้สึกดีขึ้น ➡️ มีความสุขมากขึ้น
สรุป:
ความคิดแบบโง่ๆ หรืออวิชชา ส่งผลต่อระบบประสาท ฮอร์โมน และร่างกาย ทำให้เกิดความทุกข์ทางจิตใจ การฝึกสติช่วยให้รู้เท่าทันความคิด ควบคุมความคิด ลดฮอร์โมนความเครียด และมีความสุขมากขึ้น
จิตเวชศาสตร์ (จิตเวชศาสตร์) - Psychiatry