โรคท่อน้ำดีอักเสบแข็งขั้นปฐมภูมิ มีความสัมพันธ์กับโรคใดอีกทอดหนึ่ง
ชีวิตเส็งเคร็ง จากมะเร็งท่อน้ำดี ตอนที่ 3 ชีวิตเส็งเคร็ง จากมะเร็งท่อน้ำดี ตอนที่ 3 นายแพทย์สุรวิทย์ คนสมบูรณ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า ขณะนี้คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้จัดทำโครงการตรวจหาผู้ป่วยโรคมะเร็งตับและ โรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับ ร่วมกับโรงพยาบาลศูนย์ของกระทรวงสาธารณสุข 4 แห่ง อันได้แก่ โรงพยาบาลอุดรธานี โรงพยาบาลขอนแก่น โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ อุบลราชธานี และโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ซึ่งจะขยายเครือข่ายลงสู่โรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไป โรงพยาบาลชุมชน และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่อยู่ในภาคอีสานทั้งหมด การเน้นหนักที่โรงพยาบาลต่างๆ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เนื่องจากปัจจัยเสี่ยงเรื่องอาหารการกินในภาคนี้ ส่วนการศึกษาวิจัยในโลกตะวันตก พบปัจจัยเสี่ยงบางอย่างที่เชื่อมโยงกับโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับ โดยเฉพาะโรคท่อน้ำดีอักเสบแข็งขั้นปฐมภูมิ Primary sclerosing cholangitis PSC ซึ่งเป็นโรคท่อน้ำดีอักเสบชนิดหนึ่งที่ทำให้มีการหนาแข็งของท่อน้ำดี นอกจากนี้โรคนี้ยังมีความสัมพันธ์กับโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง Ulcerative colitis อีกทอดหนึ่ง การศึกษาวิจัยทางระบาดวิทยา ชี้ให้เห็นว่าอัตราเสี่ยงตลอดชีวิตของผู้ป่วย PSC ที่จะเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับอยู่ที่ 10 – 15 ในขณะที่งานวิจัยที่ได้จากการชันสูตรศพ พบว่ามีอัตราสูงถึง 30 อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจนของกลไกที่ทำให้ผู้ป่วย PSC เป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับมากขึ้น โรคติดเชื้อพยาธิ Parasite บางชนิด โดยเฉพาะที่พบในอาหารอีสาน ก็เป็นปัจจัยเสี่ยงเช่นกัน อาทิการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับที่ชื่อ Opisthorchis viverrini ซึ่งพบมากในประเทศไทย ลาว และมาเลเซีย หรือที่ชื่อ Clonorchis sinensis ซึ่งพบในประเทศญี่ปุ่น เกาหลี และเวียดนาม ล้วนมีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับ ผู้ป่วยโรคตับเรื้อรัง Chronic liver disease อาทิ จากโรคไวรัสตับอักเสบ บี หรือ โรคไวรัสตับอักเสบ ซี โรคตับจากแอลกอฮอล์ และโรคตับแข็งจากสาเหตุอื่นๆ ล้วนเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับ งานศึกษาวิจัยอีกชิ้นหนึ่งพบว่าการติดเชื้อเอชไอวีก็อาจเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็น โรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับได้เช่นกัน เพียงแต่ยังไม่เป็นที่แน่ชัด ว่าเกิดจากการติดเชื้อเอชไอวีเอง หรือปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้อง อาทิ การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ ซี ความผิดปกติแต่กำเนิดของตับ หรือถุงน้ำของท่อร่วมน้ำดี ต่างก็มีความสัมพันธ์กับการเพิ่มความเสี่ยงตลอดชีวิตของการเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับประมาณ 15 ส่วนโรคพันธุกรรมบางอย่าง อาทิ กลุ่มอาการลินช์ชนิดที่ 2 Lynch syndrome II และโรคติ่งเนื้อในท่อน้ำดี ก็มีความสัมพันธ์กับโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับ ส่วนการมีนิ่วในถุงน้ำดีนั้น ยังไม่เป็นที่แน่ชัด ว่าเป็นความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับหรือไม่ อย่างไรก็ตาม โรคนิ่วในตับซึ่งพบน้อยในโลกตะวันตกแต่พบได้บ่อยกว่าในบางส่วนของเอเชียกลับมี ความสัมพันธ์กับโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับโดยตรง โดยเฉพาะการรับประทานอาหารหมักดอง อาทิ ปลาร้า ปลาเจ่า ปลาจ่อม และปลาส้ม อาหารเหล่านี้จะมีสารซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับได้ นอกจากนี้ การสัมผัสสารทึบรังสีบางชนิดในรูปแบบหนึ่งก็มีความสัมพันธ์กับการเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับ ณ เวลา 30 – 40 ปีหลังการสัมผัส จึงทำให้สารดังกล่าวถูกห้ามใช้ในสหรัฐอเมริกา ตั้งแต่ทศวรรษปี 1950 ประมาณ ปี พ.ศ. 2493 แหล่งข้อมูล ดร. วิทยา มานะวาณิชเจริญ
โรคท่อน้ำดีอักเสบแข็งขั้นปฐมภูมิ (Primary sclerosing cholangitis หรือ PSC) ซึ่งเป็นโรคท่อน้ำดีอักเสบชนิดหนึ่งที่ทำให้มีการหนาแข็งของท่อน้ำดี มีความสัมพันธ์กับโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง (Ulcerative colitis) อีกทอดหนึ่ง การศึกษาวิจัยทางระบาดวิทยา ชี้ให้เห็นว่าอัตราเสี่ยงตลอดชีวิตของผู้ป่วย PSC ที่จะเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับอยู่ที่ 10 – 15 ในขณะที่งานวิจัยที่ได้จากการชันสูตรศพ พบว่ามีอัตราสูงถึง 30 อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจนของกลไกที่ทำให้ผู้ป่วย PSC เป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีของตับมากขึ้น
ศัลยศาสตร์ (ศัลยศาสตร์) - Surgery,อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine