ในกรณีที่โจทก์ฟ้องร้องให้จำเลยชำระหนี้ตามสัญญาซื้อขายไม้ฟืน จำเลยอ้างเหตุว่า ไม่สามารถส่งมอบไม้ฟืนให้แก่โจทก์ได้ เพราะมีคำสั่งกระทรวงเกษตรฯ ให้สัมปทานทำไม้ในเขตป่าไม้ที่จำเลยจะทำไม้ฟืนส่งมอบให้โจทก์สิ้นสุดลง กรณีนี้ จำเลยจะต้องรับผิดชอบต่อโจทก์หรือไม่ อย่างไร
จำเลยจะต้องรับผิดต่อโจทก์

เหตุผล:

สัญญาซื้อขายไม้ฟืน:
โจทก์ฟ้องว่าจำเลยไม่ส่งมอบไม้ฟืนตามสัญญาซื้อขาย  จำเลยไม่ได้ให้การว่าส่งมอบไม้ฟืนให้โจทก์แล้ว  จึงรับฟังได้ว่าจำเลยไม่เคยส่งมอบไม้ฟืนให้แก่โจทก์เลย

การชำระหนี้ตกเป็นพ้นวิสัย:
จำเลยอ้างว่า ไม่สามารถส่งมอบไม้ฟืนได้ เพราะมีคำสั่งกระทรวงเกษตรฯ ให้สัมปทานทำไม้ในเขตป่าไม้ที่จำเลยจะทำไม้ฟืนส่งมอบให้โจทก์สิ้นสุดลง  กรณีนี้ ถือว่าเป็นการชำระหนี้ที่ตกเป็นพ้นวิสัย

ผลของการชำระหนี้ตกเป็นพ้นวิสัย:
ตามมาตรา 218 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์  เมื่อการชำระหนี้ตกเป็นพ้นวิสัย (ลูกหนี้) จะหลุดพ้นจากการชำระหนี้  แต่ในสัญญาต่างตอบแทน (ลูกหนี้) จะไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ตอบแทน

โจทก์มีสิทธิเรียกร้องมัดจำคืน:
สัญญาซื้อขายไม้ฟืนเป็นสัญญาต่างตอบแทน  จำเลยไม่ส่งมอบไม้ฟืน  จึงไม่มีสิทธิได้รับเงินมัดจำ  โจทก์มีสิทธิเรียกร้องมัดจำคืนจากจำเลย

สรุป:
จำเลยจะต้องรับผิดต่อโจทก์  โดยโจทก์มีสิทธิเรียกร้องให้จำเลยคืนเงินมัดจำ

หมายเหตุ:
คดีนี้  จำเลยไม่สามารถส่งมอบไม้ฟืนให้โจทก์ได้  เพราะมีคำสั่งกระทรวงเกษตรฯ ให้สัมปทานทำไม้ในเขตป่าไม้ที่จำเลยจะทำไม้ฟืนส่งมอบให้โจทก์สิ้นสุดลง  ถือว่าเป็นการชำระหนี้ที่ตกเป็นพ้นวิสัย  จำเลยจึงหลุดพ้นจากการชำระหนี้  แต่จำเลยไม่มีสิทธิได้รับเงินมัดจำ

กรณีการชำระหนี้ที่มีหลายอย่าง  มาตรา 198-202 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์  จะใช้บังคับไม่ได้  เพราะกรณีนี้  เป็นกรณีที่มีวัตถุแห่งหนี้แน่นอน  คือ ไม้ฟืน

กรณีการชำระหนี้ที่ตกเป็นพ้นวิสัย  มี 3 ระยะ
ก่อนหนี้เกิด – การพ้นวิสัยที่เกิดขึ้นก่อนหนี้เกิด  จะถือว่าโมฆะ
หนี้เกิดแล้วแต่หนี้เกิดเป็นพ้นวิสัยก่อนมีการเลือก – เลือกเท่าที่ยังเป็นวิสัย
เป็นพ้นวิสัยหลังจากหนี้ที่แน่นอนแล้ว – โยงไปมาตรา 370, 371, 372
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,กฎหมายลักษณะหนี้,คำพิพากษาศาลฎีกา