ป.พ.พ. มาตรา 1566 ซึ่งบัญญัติไว้ว่าอย่างไร
อำนาจในการปกครองบุตร อำนาจในการปกครองบุตร บทความโดย ที่ปรึกษากฎหมายกฤช ชูพุทธกาล – บริษัท เอนไลเทิน คอร์ปอเรชั่น จำกัด โทร. 021717617, 091 569 5655, LINE ID: eltcorp บทความโดย ที่ปรึกษากฎหมายกฤช ชูพุทธกาล – บริษัท เอนไลเทิน คอร์ปอเรชั่น จำกัด โทร. 021717617, 091 569 5655, LINE ID: eltcorp  สวัสดีครับ วันนี้ผู้เขียนจะมานำเสนอบทความต่อจากสัปดาห์ที่แล้วนะครับ ซึ่งสัปดาห์ที่ผ่านมานั้นได้พูดถึงเรื่องการจดทะเบียนรับรองบุตร ให้เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของบิดา ส่วนในสัปดาห์นี้ดังที่ได้เกริ่นไว้ในตอนท้าย จะกล่าวถึง เรื่องการที่บิดาหรือมารดา สามารถมีอำนาจปกครองบุตรแต่เพียงผู้เดียวได้หรือไม่อย่างไร  สวัสดีครับ วันนี้ผู้เขียนจะมานำเสนอบทความต่อจากสัปดาห์ที่แล้วนะครับ ซึ่งสัปดาห์ที่ผ่านมานั้นได้พูดถึงเรื่องการจดทะเบียนรับรองบุตร ให้เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของบิดา ส่วนในสัปดาห์นี้ดังที่ได้เกริ่นไว้ในตอนท้าย จะกล่าวถึง เรื่องการที่บิดาหรือมารดา สามารถมีอำนาจปกครองบุตรแต่เพียงผู้เดียวได้หรือไม่อย่างไร ในปัจจุบันประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ที่ว่าได้เรื่องครอบครัวได้ให้สิทธิชายและหญิงเท่าเทียมกันในการเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรร่วมกันอย่างเท่าเทียมกัน แต่บุตรที่จะอยู่ภายใต้อำนาจปกครองของบิดาและมารดานั้นมีแต่เฉพาะบุตรที่เป็นผู้เยาว์เท่านั้น บุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้วไม่ว่าจะเป็นการบรรลุนิติภาวะด้วยการสมรสเมื่ออายุครบ 17 ปีบริบูรณ์ หรือบรรลุนิติภาวะเพราะอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ก็ได้พ้นสภาพผู้เยาว์ไปแล้วไม่ต้องอยู่ภายใต้อำนาจปกครองของบิดาและมารดาอีกต่อไป ในปัจจุบันประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ที่ว่าได้เรื่องครอบครัวได้ให้สิทธิชายและหญิงเท่าเทียมกันในการเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรร่วมกันอย่างเท่าเทียมกัน แต่บุตรที่จะอยู่ภายใต้อำนาจปกครองของบิดาและมารดานั้นมีแต่เฉพาะบุตรที่เป็นผู้เยาว์เท่านั้น บุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้วไม่ว่าจะเป็นการบรรลุนิติภาวะด้วยการสมรสเมื่ออายุครบ 17 ปีบริบูรณ์ หรือบรรลุนิติภาวะเพราะอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ก็ได้พ้นสภาพผู้เยาว์ไปแล้วไม่ต้องอยู่ภายใต้อำนาจปกครองของบิดาและมารดาอีกต่อไป ในปัจจุบันประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ที่ว่าได้เรื่องครอบครัวได้ให้สิทธิชายและหญิงเท่าเทียมกันในการเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรร่วมกันอย่างเท่าเทียมกัน แต่บุตรที่จะอยู่ภายใต้อำนาจปกครองของบิดาและมารดานั้นมีแต่เฉพาะบุตรที่เป็นผู้เยาว์เท่านั้น บุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้วไม่ว่าจะเป็นการบรรลุนิติภาวะด้วยการสมรสเมื่ออายุครบ ปีบริบูรณ์ หรือบรรลุนิติภาวะเพราะอายุครบ ปีบริบูรณ์ก็ได้พ้นสภาพผู้เยาว์ไปแล้วไม่ต้องอยู่ภายใต้อำนาจปกครองของบิดาและมารดาอีกต่อไป โดยปกติแล้วอำนาจในการปกครองบุตรนั้นต้องอยู่กับบิดาและมารดา แต่จะมีกรณียกเว้นที่อำนาจปกครองบุตรอาจจะอยู่กับบิดาหรือมารดาก็เป็นได้ตามมาตรา 1566 ซึ่งบัญญัติไว้ว่า “บุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะต้องอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดาในกรณีดังต่อไปนี้ โดยปกติแล้วอำนาจในการปกครองบุตรนั้นต้องอยู่กับบิดาและมารดา แต่จะมีกรณียกเว้นที่อำนาจปกครองบุตรอาจจะอยู่กับบิดาหรือมารดาก็เป็นได้ตามมาตรา 1566 ซึ่งบัญญัติไว้ว่า “บุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะต้องอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดาในกรณีดังต่อไปนี้ บุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะต้องอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดาในกรณีดังต่อไปนี้ (1)     มารดาหรือบิดาตาย หมายความว่า บิดาหรือมารดาฝ่ายที่เหลืออยู่ก็เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองไปแต่เพียงคนเดียว หากมารดาหรือบิดาตายและอีกฝ่ายที่เหลืออยู่มิได้ถูกถอนอำนาจปกครองแล้วนั้น จะไม่อาจตั้งผู้ครองขึ้นมาแทนฝ่ายที่เหลืออยู่ได้ (1)  มารดาหรือบิดาตาย หมายความว่า บิดาหรือมารดาฝ่ายที่เหลืออยู่ก็เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองไปแต่เพียงคนเดียว หากมารดาหรือบิดาตายและอีกฝ่ายที่เหลืออยู่มิได้ถูกถอนอำนาจปกครองแล้วนั้น จะไม่อาจตั้งผู้ครองขึ้นมาแทนฝ่ายที่เหลืออยู่ได้ (2)     ไม่แน่นอนว่ามารดาหรือบิดามีชีวิตอยู่หรือตาย เช่น กรณีที่บิดาหายไปจากถิ่นที่อยู่โดยไม่มีใครทราบว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร มารดาที่ยังเหลืออยู่จึงใช้สิทธิปกครองแต่เพียงผู้เดียว (2)  ไม่แน่นอนว่ามารดาหรือบิดามีชีวิตอยู่หรือตาย เช่น กรณีที่บิดาหายไปจากถิ่นที่อยู่โดยไม่มีใครทราบว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร มารดาที่ยังเหลืออยู่จึงใช้สิทธิปกครองแต่เพียงผู้เดียว (3) มารดาหรือบิดาถูกศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ (3) มารดาหรือบิดาถูกศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ มารดาหรือบิดาถูกศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ (4) มารดาหรือบิดาต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลเพราะจิตฟั่นเฟือน (4) มารดาหรือบิดาต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลเพราะจิตฟั่นเฟือน มารดาหรือบิดาต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลเพราะจิตฟั่นเฟือน (5) ศาลสั่งให้อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดา ซึ่งการที่ศาลจะสั่งให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีอำนาจปกครองเพียงคนเดียวนั้น ศาลต้องคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญ (5) ศาลสั่งให้อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดา ศาลสั่งให้อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดา ซึ่งการที่ศาลจะสั่งให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีอำนาจปกครองเพียงคนเดียวนั้น ศาลต้องคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญ (6) บิดาและมารดาตกลงกันตามที่มีกฎหมายบัญญัติไว้ให้ตกลงกันได้” (6) บิดาและมารดาตกลงกันตามที่มีกฎหมายบัญญัติไว้ให้ตกลงกันได้ บิดาและมารดาตกลงกันตามที่มีกฎหมายบัญญัติไว้ให้ตกลงกันได้ ”
“บุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะต้องอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดาในกรณีดังต่อไปนี้ บุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะต้องอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดาในกรณีดังต่อไปนี้ 
(1)มารดาหรือบิดาตาย หมายความว่า บิดาหรือมารดาฝ่ายที่เหลืออยู่ก็เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองไปแต่เพียงคนเดียว หากมารดาหรือบิดาตายและอีกฝ่ายที่เหลืออยู่มิได้ถูกถอนอำนาจปกครองแล้วนั้น จะไม่อาจตั้งผู้ครองขึ้นมาแทนฝ่ายที่เหลืออยู่ได้ 
(2)ไม่แน่นอนว่ามารดาหรือบิดามีชีวิตอยู่หรือตาย เช่น กรณีที่บิดาหายไปจากถิ่นที่อยู่โดยไม่มีใครทราบว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร มารดาที่ยังเหลืออยู่จึงใช้สิทธิปกครองแต่เพียงผู้เดียว  
(3) มารดาหรือบิดาถูกศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ มารดาหรือบิดาถูกศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ 
(4) มารดาหรือบิดาต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลเพราะจิตฟั่นเฟือน มารดาหรือบิดาต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลเพราะจิตฟั่นเฟือน 
(5) ศาลสั่งให้อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดา ศาลสั่งให้อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดา ซึ่งการที่ศาลจะสั่งให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีอำนาจปกครองเพียงคนเดียวนั้น ศาลต้องคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญ 
(6) บิดาและมารดาตกลงกันตามที่มีกฎหมายบัญญัติไว้ให้ตกลงกันได้ บิดาและมารดาตกลงกันตามที่มีกฎหมายบัญญัติไว้ให้ตกลงกันได้ ”
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,กฎหมายเยาวชนและครอบครัว