วิถีชีวิตแห่งโยคะ ตอนที่ 1 สวัสดีปีใหม่ พศ 2552 อะไรคือเป้าหมายสูงสุดของการฝึกโยคะ และทำไมการฝึกโยคะโดยไม่มีความรู้เกี่ยวกับโยคะสูตรจึงไม่เหมาะสม
วิถีชีวิตแห่งโยคะ ตอนที่ 1 สวัสดีปีใหม่ พศ2552 ครับ คอลัมน์โยคะช่วงที่ผ่านมา ผมได้ทยอยแปลโยคะบำบัด ของครูกุลวัลยนันท์ ผู้ก่อตั้งสถาบันโยคะไกวัลยธรรม ประเทศอินเดีย จนเสร็จสิ้นลง ตั้งใจจะรวมเป็นเล่ม เพื่อเผยแพร่ไปยังผู้สนใจเรื่องโยคะบำบัด ซึ่งนับวันจะเพิ่มมากขึ้นๆ ส่วนปี พศ2552 นี้ ตั้งใจจะเขียนเกี่ยวกับ วิถีทางแห่งโยคะ โดยการนำภูมิปัญญาโบราณของชาวตะวันออก มาเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตของคนยุคอินเทอร์เน็ต ให้พวกเรามีชีวิตที่สมดุล มีความหมาย มีความอิ่มเต็มในจิตใจ ในจิตวิญญาณ เข้าเรื่องวิถีทางแห่งโยคะกันดีกว่า ใครที่อ่านตำราปตัญชลีโยคะสูตร ก็จะรู้ว่าวิถีแห่งโยคะนั้น ประกอบด้วยอัษฎางค์โยคะ หรือหนทาง 8 ประการ แต่ทำไมผู้คนในสังคมจึงยังคงฝึกโยคะกันเป็นก้อนๆ ฝึกกันแบบแยกส่วน คือฝึกกันแต่ท่าโยคะ ที่น่าสังเกตคือคนสนใจโยคะกันมากมาย หนังสือโยคะขายดิบขายดีกันมาก แต่ไม่เห็นผู้คนบรรลุโยคะกันตามสัดส่วนเลย ดังนั้นจึงเป็นไปไม่ได้ที่เราจะพูดถึงวิถีโยคะโดดๆ หากแต่เราต้องพูดถึงวิถีโยคะในภาพรวมทั้งหมด กล่าวคือเพื่อจะให้ วิถี มีความสมบูรณ์ เราต้องคำนึงถึงเป้าหมาย และจุดเริ่มต้นจริงๆ แล้วเราต้องพูดถึงเป้าหมายของโยคะ และจุดเริ่มต้นของผู้ฝึกโยคะ ก่อนจะพูดถึงวิถีโยคะด้วยซ้ำ ปตัญชลีโยคะสูตรมีอยู่ 4 บท รวม 196 ประโยค ประโยคสุดท้ายคือบทที่ 4 ประโยคที่ 34 กล่าวไว้ว่า เมื่ออคติหรือการตีความต่างๆ นานาของจิตหมดไป สภาวะเดิมแท้ก็ปรากฏขึ้น สภาวะเดิมแท้นี้ก็คือ จิต ที่ทำหน้าที่รู้ กับ กาย อันเป็นสิ่งที่ถูกจิตรู้ กลับคืนสู่ธรรมชาติเดิมแท้ คือต่างฝ่ายต่างดำรงอยู่โดยเป็นอิสระจากกัน จากที่เดิมจิตไปตู่เอาเองว่ากายนี้เป็นของฉัน จิตที่เป็นอิสระนี้ เรียกว่าไกวัลย อันเป็นเป้าหมายสูงสุดของการฝึกโยคะ อันเป็นเป้าหมายสูงสุดของการเกิดมาเป็นมนุษย์ PYS 434 ไม่ทราบผู้อ่านรู้สึกเหมือนผมในขณะนี้หรือไม่ คือยิ่งอ่านตำราก็ยิ่งตระหนักถึงคุณค่าของโยคะในการพัฒนาจิต ไม่ใช่การพัฒนากาย ประโยคสุดท้ายของโยคะสูตร บ่งบอกชัดเจนว่าจิตมนุษย์ในธรรมชาติแท้นั้น มัน รู้ อย่างเดียว รู้อย่างซื่อๆ รู้ด้วยความเป็นกลาง ไม่มีอะไรนอกเหนือไปจากการ รู้ และจิตที่รู้ลูกเดียวนั้นเป็นไกวัลย หรือ บรมสุข แล้วไอ้ทุกข์ต่างๆ ของเรามาจากไหน ก็มาจากจิตที่มันทำหน้าที่อื่นๆ ให้เราด้วย ในทรรศนะของปตัญชลี นอกจาก รู้ จิตยังงานหลักๆ อีก 2 - 3 อย่าง แต่จะขอกล่าวแค่ 2 อย่าง คือ 1 จำสิ่งที่ผ่านมา กับ 2 คิดไปถึงสิ่งที่ยังไม่เกิด หน้าที่ของจิต 2 ประการนี้ ก็เป็นสิ่งจำเป็นนะ ไม่งั้นมนุษย์ก็ดำเนินชีวิตไม่ได้นะ ปัญหาจริงๆ ของเราคือ เมื่อใช้จิตทำหน้าที่ 2 ประการนี้แล้ว เราไปกอด ไปรัดมันไว้อย่างเหนียวแน่น ไม่ปล่อย ไม่วางมัน ไปยึดมันไว้จนแนบแน่น อะไรๆ ก็ต้องไปผูก - ไปเทียบกับสิ่งที่ผ่านมา อะไรๆ ก็ต้องจินตนการล่วงหน้าไว้ก่อน ที่รวมเรียกว่าอคตินั่นเอง การที่เรามาฝึกโยคะกัน ผลที่เราจะได้รับก็คือการมีจิตรับรู้สิ่งต่างๆ โดยปราศจากอคติ การมีจิตที่หยุดการตีความ หยุดการใส่สีใส่ไข่ หยุดการให้ค่าว่านั่นดี นี่ไม่ดี หยุดการเกลียดความชั่ว หยุดการรักความดี เพราะความดี - ความชั่ว แม้จะมีความสำคัญในระดับการดำเนินชีวิตเบื้องต้น แต่ในเบื้องปลายแล้ว ก็ถือว่าเป็นการตีความของจิตอยู่ดี ผู้อ่านนิตยสารหมอชาวบ้านนี้ คงเห็นเช่นเดียวกับผมว่าเป็นเรื่องไม่เหมาะ ไม่ควรเอามากๆเลย ที่จะฝึกโยคะโดยไม่มีความรู้เกี่ยวกับโยคะสูตร เมื่อตระหนักเช่นนี้แล้ว บทบาทสำคัญประการหนึ่งในการเผยแพร่โยคะก็คือการรณรงค์ให้คนฝึกโยคะมีโอกาสเข้าถึงตำราดั้งเดิม ผมเชื่อว่ามนุษย์ไม่เคยปฏิเสธสิ่งที่ดีกว่า เมื่อยังไม่มีโอกาสเข้าถึงข้อมูลความรู้ เขาก็จะฝึกโยคะในขอบเขตที่จำกัด ครั้นเมื่อมีโอกาสเข้าถึงข้อมูลความรู้ การฝึกโยคะของเขาก็จะโน้มเข้าใกล้ประโยคสุดท้ายของโยคะสูตรมากขึ้นๆ ผมเชื่อว่าผู้อ่านคงเห็นเช่นเดียวกับผม ถ้าคนสนใจฝึกโยคะทุกคนตั้งต้นจากประโยคสุดท้ายของโยคะสูตรนี้ โลกใบนี้อันเต็มไปด้วยคนฝึกโยคะมากมายไปหมด คงสงบ ร่มเย็น และน่าอยู่มากๆ เลย เฮ้อ
เป้าหมายสูงสุดของการฝึกโยคะ ตามที่ระบุในบทความ คือ การบรรลุไกวัลย ซึ่งเป็นสภาวะที่จิตเป็นอิสระจากอคติหรือการตีความต่างๆ  และกลับคืนสู่ธรรมชาติเดิมแท้  กล่าวคือ จิตที่ทำหน้าที่รู้แยกจากกายที่ถูกจิตรู้   โดยจิตที่เป็นอิสระนี้จะอยู่ในสภาวะที่ "รู้" อย่างแท้จริง   รู้โดยปราศจากอคติ   รู้ด้วยความเป็นกลาง   ไม่มีอะไรนอกเหนือไปจากการ "รู้"   และจิตที่รู้บริสุทธิ์นี้เองที่เรียกว่า "ไกวัลย"   ซึ่งเปรียบเสมือน บรมสุข ของชีวิต
การฝึกโยคะโดยไม่มีความรู้เกี่ยวกับโยคะสูตรนั้นไม่เหมาะสม เพราะว่าโยคะสูตรเปรียบเสมือน คู่มือ   ที่ช่วยให้ผู้ฝึกเข้าใจแก่นแท้ของโยคะ   เข้าใจเป้าหมายของการฝึก   เข้าใจวิธีการฝึกที่ถูกต้อง   และเข้าใจผลลัพธ์ที่คาดหวังได้   ดังนั้น หากผู้ฝึกไม่มีความรู้เกี่ยวกับโยคะสูตร   ก็เปรียบเสมือนการเดินหลงทาง   อาจจะไม่ได้บรรลุเป้าหมายสูงสุดของการฝึก   หรืออาจจะเสียเวลาโดยเปล่าประโยชน์   หรือแม้แต่เกิดอันตรายจากการฝึกที่ไม่ถูกต้อง
นอกจากนี้ โยคะสูตรยังสอนให้ผู้ฝึกเข้าใจธรรมชาติของจิต   เข้าใจกลไกของความทุกข์   และเข้าใจวิธีการปลดปล่อยตนเองจากความทุกข์   ซึ่งล้วนเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการบรรลุไกวัลย   ดังนั้น การฝึกโยคะควบคู่ไปกับการศึกษาโยคะสูตร   จึงจะส่งผลให้ผู้ฝึกบรรลุเป้าหมายสูงสุดของการฝึกได้อย่างแท้จริง
สรุป:
เป้าหมายสูงสุดของการฝึกโยคะคือการบรรลุไกวัลย ซึ่งเป็นสภาวะที่จิตเป็นอิสระจากอคติและกลับคืนสู่ธรรมชาติเดิมแท้
การฝึกโยคะโดยไม่มีความรู้เกี่ยวกับโยคะสูตรนั้นไม่เหมาะสม เพราะว่าโยคะสูตรเปรียบเสมือนคู่มือที่ช่วยให้ผู้ฝึกเข้าใจแก่นแท้ของโยคะ เข้าใจเป้าหมาย เข้าใจวิธีการฝึก และเข้าใจผลลัพธ์ที่คาดหวังได้
การฝึกโยคะควบคู่ไปกับการศึกษาโยคะสูตร จะช่วยให้ผู้ฝึกบรรลุเป้าหมายสูงสุดของการฝึกได้อย่างแท้จริง
20.การแพทย์ทางเลือก (alternative medicine)