รัฐธรรมนูญฝรั่งเศส เป็นอย่างไร
รัฐธรรมนูญฝรั่งเศส รัฐธรรมนูญฝรั่งเศส ฝรั่งเศสเกิดวิกฤติใหญ่มากหลังสงครามโลกชนะสงครามโลกก็จริงแต่คนตายไปหลายล้านคน และเมืองขึ้นเมืองหนึ่งซึ่งอยู่ในอัฟริกาตอนเหนือคือ อัลจีเรียอยากได้เอกราชก็ตั้งกองกำลังขึ้นมาสู้ คำถามคือว่ารัฐบาลฝรั่งเศสจะให้เอกราชไหมหรือว่าจะคุม อัลจีเรียต่อไป    ถ้าให้เอกราชเรื่องก็คือว่าอัลจีเรืยก็ออกไปฝรั่งเศสก็ต้องถอยออกม แต่ถ้าคุมก็ต้องรบกับขบวนการกู้ชาติอัลจีเรีย ประธานาธิบดีของสาธารณรัฐที่ ๔ แก้ปัญหาไม่ได้จนทหารในอัลจีเรียทำการปฏิวัติโดยประกาศไม่ขึ้นกับกองทัพฝรั่งเศสและจะส่งพลร่มมาลงที่ปารีส ประธานาธิบดีฝรั่งเศสไปขอให้นายพล เดอโกล วีรบุรุษของฝรั่งเศสที่เกษียณแล้วให้มาเป็นนายกรัฐมนตรี นายพลเดอโกส วิเคราะห์วิกฤติ การเมืองฝรั่งเศสขณะนั้นว่าเกิดจากการที่เป็นรัฐบาลผสมที่ตัดสินใจอะไรก็ไม่ได้ ยื่นคำขอ พร้อมมาเลยว่าเป็นนายกรัฐมนตรีให้ได้แต่ต้องทำรัฐธรรมนูญใหม่ ต่อมาก็ตั้งคณะกรรมการขึ้นมาคณะหนึ่งเขียนรัฐธรรมนูญเพื่อขจัดความไร้เสถียรภาพของรัฐบาลแล้ว ก็เอารัฐธรรมนูญที่เขียนเสร็จไปขอประชามติจากคนฝรั่งเศส คนฝรั่งเศสเห็นชอบออกมาใช้เป็นรัฐธรรมนูญปี ๑๙๕๘ เริ่มสาธารณรัฐที่ ๕ ใช้มาจนถึงทุกวันนี้ มาตรการที่เดอโกล คิดขึ้นมาเช่นห้าม สส. เป็นรัฐมนตรีในเวลาเดียวกันตามหลักแบ่งแยกอำนาจเพราะว่าประมาณเกือบร้อยปีของสาธารณรัฐที่ ๓ และที่ ๔ ที่รัฐมนตรีเป็น สส.ได้ในเวลาเดียวกันคือมีหมวกสองใบพอ สส. มาเป็นรัฐมนตรีเป็นรัฐบาลผสม พอรัฐบาลผสมนั้นกำลังจะออกนโยบาย ซึ่งประชาชนจะไม่นิยมเช่นขึ้นภาษี พรรคบางพรรคแม้มีรัฐมนตรีร่วมรัฐบาลออกมาด่ารัฐบาลแล้วลาออกไปนั่งเป็น สส.อยู่ในสภา เดอโกลบอกว่าไม่ได้ ต่อไปนี้ต้องสร้างความเสี่ยงให้แก่รัฐมนตรี  คือ เป็น สส. จะมาเป็นรัฐมนตรีต้องพ้นจากการเป็น สส. ถ้าลาออกหรือด่ารัฐบาลจนถูกนายกรัฐมนตรีปลดก็ต้องกลับไปนอนเลี้ยงลูกที่บ้าน นี่คือการส่งสัญญาณว่าไม่มีสิทธิจะมีสองเก้าอี้เอาไว้ขย่มรัฐบาลอีกต่อไป เวลานี้ ก็ยังใช้อยู่ คือ ห้าม สส. เป็นรัฐมนตรี นอกจากนี้รัฐธรรมนูญฝรั่งเศสมาตรา ๔๙ ยังเปลี่ยนระบบความไม่ไว้วางใจ ของสภาที่มีต่อรัฐบาล โดย เรื่องที่ ๑. ให้นับเฉพาะมติไม่ไว้วางใจ ***รัฐธรรมนูญของเราก็นำมาเขียนอยู่ในร่างมาตรา ๑๖๖ วรรคสาม คือ เมื่อการอภิปรายทั่วไปสิ้นสุดลงให้ผ่านระเบียบวาระเปิดอภิปรายนั้นไปให้สภาผู้แทนราษฎรลงมติไม่ไว้วางใจ เรื่องที่ ๑. ให้นับเฉพาะมติไม่ไว้วางใจ ***รัฐธรรมนูญของเราก็นำมาเขียนอยู่ในร่างมาตรา ๑๖๖ วรรคสาม คือ เมื่อการอภิปรายทั่วไปสิ้นสุดลงให้ผ่านระเบียบวาระเปิดอภิปรายนั้นไปให้สภาผู้แทนราษฎรลงมติไม่ไว้วางใจ การลงมติในกรณีเช่นนี้ไม่ให้กระทำในวันเดียวกับวันที่อภิปรายสิ้นสุด และให้นับเฉพาะคะแนนเสียงไม่ไว้วางใจเท่านั้น เรื่องนี้เคยเกิดปัญหาขึ้นในรัฐบาลชวน ๑ คือพรรคชาติพัฒนาร่วมอยู่ ในรัฐบาลชวน ๑ เมื่อเกิดเกี้ยวกับการออก สปก ๔-๐๑    มีการอภิปรายด่ารัฐบาลประชาธิปัตย์ ขณะนั้นพรรคความหวังใหม่เป็นฝ่ายค้าน  ก็มีคนไปติดต่อพรรคชาติพัฒนาว่าตอนลงมติให้งดออกเสียง  แล้วถ้ารัฐบาลออก พรรคความหวังใหม่จะไม่เสนอพลเอกชวลิต  ยงใจยุทธ์  หัวหน้าพรรคขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีจะเสนอพลเอกชาติชายหัวหน้าพรรคชาติพัฒนาเป็น แต่กรณีนั้นไม่เกิดขึ้นเพราะว่านายกรัฐมนตรี คือ คุณชวนยุบสภาเสียก่อน จะเห็นได้ว่าเทคนิคของการขอให้ไม่ลงคะแนนคืองดออกเสียง คือ การบอกว่ารัฐบาลไม่มีความไว้วางใจของสภาแล้วนั่นเอง จะเห็นได้ว่าเทคนิคของการขอให้ไม่ลงคะแนนคืองดออกเสียง คือ การบอกว่ารัฐบาลไม่มีความไว้วางใจของสภาแล้วนั่นเอง เพราะฉะนั้นฝรั่งเศสให้นับเฉพาะคะแนนเสียงไม่ไว้วางใจ มาตรา ๑๖๖ ในร่างรัฐธรรมนูญของเราวรรคสาม เป็นฉบับแรกที่เขียนอย่างนี้ เพราะว่าประเทศไทยแต่เดิมมาประธานสภาถามสามคำถาม คือ ท่านผู้ใดไม่ไว้วางใจ ยกมือขึ้น ท่านผู้ใดไว้วางใจยกมือขึ้น พวกรัฐบาลที่ยังซื่อสัตย์อยู่ก็ยกมือขึ้น ท่านผู้ใดงดออกเสียงยกมือขึ้น แต่ไม่ยกมือสวนคือไม่ยกมือไม่ไว้วางใจ มาตรา ๑๖๖ ในร่างรัฐธรรมนูญของเราวรรคสาม เป็นฉบับแรกที่เขียนอย่างนี้ เรื่องที่ ๒ สิทธิของรัฐบาลในการขอความไว้วางใจจากสภาเกี่ยวกับ นโยบายสำคัญ รัฐธรรมนูญฝรั่งเศสยังเขียนว่ารัฐบาลมีสิทธิสองอย่าง อย่างที่หนึ่ง คือ เมื่อรัฐบาลเห็นว่านโยบายไหนสำคัญ เช่น นโยบายสร้างทางรถไฟความเร็วสูง รัฐบาล เข้าไปแถลงในสภาว่านโยบายที่ข้าพเจ้ากำลังจะทำคือการสร้างรถไฟความเร็วสูงเป็นการไว้วางใจข้าพเจ้า พอแถลงเสร็จทิ้งเวลาไว้ ๔๘ ชั่วโมง ถ้า ๔๘ ชั่วโมงไม่มีญัตติไม่ไว้วางใจยื่นมาถือว่านโยบายนั้นสภาเห็นชอบ เรื่องที่ ๒ สิทธิของรัฐบาลในการขอความไว้วางใจจากสภาเกี่ยวกับ นโยบายสำคัญ ถ้าไม่เห็นชอบต้องยื่นญัตติเสียหลัง ๔๘ ชั่วโมง พอยื่นก็อภิปรายไม่ไว้วางใจ ถ้านับคะแนนแล้วคะแนนเสียงไม่ไว้วางใจไม่ถึงครึ่ง นโยบายนั้นก็ผ่าน ถ้าไม่เห็นชอบต้องยื่นญัตติเสียหลัง ๔๘ ชั่วโมง พอยื่นก็อภิปรายไม่ไว้วางใจ  เรื่องที่ ๓ กรณีเสนอกฎหมายสำคัญที่จะเป็นความไว้วางใจรัฐบาล ซึ่งนำมาเขียนในร่างรัฐธรรมนูญเรา มาตรา ๑๘๒ คือ ประมาณเกือบร้อยปีในฝรั่งเศส เป็นรัฐบาลผสมตลอด เมื่อรัฐบาลเสนอกฎหมายเข้าสภาแต่กฎหมายมักออกมาเป็นอีก เรื่องหนึ่ง เช่น กฎหมายว่าด้วยไก่เข้าไปในสภา พวก สส. ร่วมรัฐบาลที่ไม่ได้เป็นรัฐมนตรีก็แก้กฎหมายรัฐบาลจากกฎหมายไก่ให้เป็นกฎหมายแมว รัฐบาลก็บริหารไม่ได้ เรื่องที่ ๓ ผู้ร่างรัฐธรรมนูญฝรั่งเศส คือ นายพลเดอโกลก็บอกว่าเมื่อรัฐบาลเสนอกฎหมายไหนเข้าสภา ผู้แทนราษฎรแล้วทำท่าไม่ค่อยดีนายกรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบคณะรัฐมนตรีแถลง ในสภาเลยว่าการลงมติในกฎหมายทั้งฉบับนั้นหรือบางมาตรานั้นถือเป็นการไว้วางใจ รัฐบาล แล้วทิ้งเวลาไว้ ๔๘ ชั่วโมง ถ้า ๔๘ ชั่วโมงนั้นไม่มีญัตติไม่ไว้วางใจกฎหมายนั้น ผ่านสภาผู้แทนเลยไปเข้าวุฒิสภา ถ้าไม่เอากฎหมายนั้นจริงๆ ต้องยื่นญัตติไม่ไว้วางใจ แล้วเอากฎหมายนั้นแยกไปไว้ มาลงมติไม่ไว้ใจรัฐบาลแล้วลงมตินับเฉพาะคะแนนเสียงไม่ไว้วางใจ    ถ้าคะแนนเสียงไม่ไว้วางใจชนะรัฐบาลก็ไป ถ้าคะแนนเสียงไม่ไว้วางใจไม่ถึงครึ่งกฎหมายทั้งฉบับนั้นผ่านซึ่งรัฐบาลจะแถลงว่ากฎหมายที่จะเป็นความไว้วางใจรัฐบาลได้สองประเภทเท่านั้นคือ ๑. กฎหมายงบประมาณ ๒. กฎหมายอุดหนุนกิจการประกันสังคม  อ้างอิง : รวมคำบรรยายเนติ สมัยที่ 68วิชา กฏหมายรัฐธรรมนูญ (อ.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ) เล่มที่5
การปกครองประเทศฝรั่งเศส เป็นระบบการปกครองแบบกึ่งประธานาธิบดี ภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 5

รัฐสภาแห่งประเทศฝรั่งเศส แบ่งเป็นฝ่ายบริหาร ฝ่ายนิติบัญญัติ และฝ่ายตุลาการ โดยมีประธานาธิบดีใช้อำนาจบริหารร่วมกับนายกรัฐมนตรีที่แต่งตั้ง คณะรัฐมนตรี ซึ่งรวมถึงนายกรัฐมนตรีสามารถถูกถอดถอนได้โดยสภาผู้แทนราษฎร หรือ"สภาล่าง" โดยการลงมติไม่ไว้วางใจ เพื่อแสดงให้เห็นว่านายกรัฐมนตรีจะต้องผ่านการสนับสนุนโดยเสียงส่วนมากของสภาฯ

รัฐสภาประกอบด้วย สภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภา เพื่อทำหน้าที่ผ่านร่างกฎหมายและงบประมาณ รวมทั้งตรวจสอบการทำงานของฝ่ายบริหาร ผ่านทางการถามกระทู้สดในรัฐสภา โดยมีสภารัฐธรรมนูญ ("Conseil Consitutionnel") มีหน้าที่รับรองให้บทบัญญัติต่าง ๆ เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ โดยสมาชิกสภารัฐธรรมนูญ จะได้รับการคัดเลือกจากประธานาธิบดี ประธานสภาผู้แทนราษฎร และประธานวุฒิสภา อนึ่ง อดีตประธานาธิบดียังดำรงตำแหน่งเป็นสมาชิกสภารัฐธรรมนูญด้วย

ระบบตุลาการ ซึ่งเป็นแบบระบบกฎหมายโดยสืบทอดจากประมวลกฎหมายนโปเลียน แบ่งเป็นสองฝ่าย คือ ศาลแพ่งและอาญา (ดูแลคดีแพ่งและอาญา) และศาลปกครอง (ดูแลเรื่องการใช้อำนาจรัฐ) โดยแต่ละฝ่ายจะมีศาลสูงสุด คือ ศาลยุติธรรมสูงสุด (ศาลฎีกา) สำหรับคดีความทางแพ่งและอาญา และศาลปกครองสูงสุด (ประเทศฝรั่งเศส) สำหรับคดีด้านปกครอง โดยรัฐบาลฝรั่งเศสรวมถึงหน่วยงานและองค์กรอิสระอื่น ๆ ที่มีหน้าที่ตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐอีกหลายทางด้วย

ประเทศฝรั่งเศสมีการปกครองแบบรัฐเดี่ยว และแบ่งการปกครองย่อยเป็นแคว้น (région) จังหวัด (départements) และเทศบาล (communes) ซึ่งจะมีขอบเขตการปกครองส่วนท้องถิ่นของตนทั้งด้านการคลังและงบประมาณ ซึ่งรัฐบาลกลางไม่สามารถเข้ามาแทรกแทรงได้

เนื่องจากประเทศฝรั่งเศสเป็นสมาชิกก่อตั้งของประชาคมถ่านหินและเหล็กกล้าแห่งยุโรป (European Coal and Steel Community) ซึ่งต่อมาภายหลังได้พัฒนาเป็นสหภาพยุโรป ดังนั้นประเทศฝรั่งเศสจึงต้องถ่ายโอนอำนาจอธิปไตยบางส่วนให้กับสหภาพยุโรปตามรัฐธรรมนูญแห่งสหภาพยุโรป และรัฐบาลฝรั่งเศสจำต้องปฏิบัติตามสนธิสัญญาและกฎข้อบังคับแห่งสหภาพยุโรป
กฎหมายรัฐธรรมนูญ