การใช้สมาร์ทโฟนส่งผลต่อสุขภาพร่างกายอย่างไรบ้าง?
สมาร์ตโฟน กับสุขภาพ ฉบับนี้ผู้เขียนขอเขียนถึงเรื่องที่กำลังฮิต นั่นคือเรื่อง สมาร์ตโฟน เนื่องจากแนวโน้มของการใช้งานโทรศัพท์เริ่มเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว โทรศัพท์ที่เดิมมีการใช้งานเพียงแค่โทรเข้า โทรออก มาเป็นรูปแบบของสมาร์ตโฟน ที่มีความทันสมัยมากขึ้น ในความเป็นจริงสมาร์ตโฟนก็คือ โทรศัพท์มือถือที่มีความสามารถมากกว่าโทรศัพท์มือถือธรรมดา ถือว่าเป็นคอมพิวเตอร์ขนาดพกพาก็ได้ สามารถเชื่อมต่อ รับส่งข้อมูลได้ รองรับการใช้โปรแกรมที่ถูกออกแบบมาเฉพาะงานต่างๆ โดยอาศัยระบบปฏิบัติการคล้ายๆ กับวินโดว์ที่เราคุ้นเคยกัน ปัจจุบันนี้ ปริมาณการขายสมาร์ตโฟนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ มีหลากหลายยี่ห้อและระบบปฏิบัติการ ดังเห็นได้จากยอดขาย iPhone 4 ของบริษัทแอปเปิล ซึ่งสามารถขายได้ถึง ๑๗ ล้านเครื่องหลังจากเปิดขายได้เพียงแค่ ๓ วัน ขณะที่สมาร์ตโฟนของบริษัทอื่นก็มียอดขายมากเช่นกัน ในปี พศ๒๕๕๒ พบว่ายอดขายสมาร์ตโฟนมีมากกว่า ๑๗๐ ล้านเครื่อง ข้อมูลนี้เป็นตัวยืนยันว่ามีการใช้สมาร์ตโฟนกันมากจริงๆ สมาร์ตโฟนกับการบาดเจ็บที่เกิดขึ้น การใช้งานสมาร์ตโฟนมีความจำเพาะแตกต่างจากการใช้โทรศัพท์ธรรมดา เนื่องจากต้องใช้นิ้วกดตัวอักษรมากขึ้น เช่น การตอบอีเมล์ การส่ง SMS และการแชต การใช้นิ้วมีรูปแบบที่แตกต่างกันขึ้นอยู่กับออกแบบการใส่ตัวอักษรของแต่ละเครื่อง เช่น iPhone ใช้การใส่ตัวอักษรด้วยการใช้นิ้วชี้จิ้ม ต้องใช้มือข้างหนึ่งถือตัวเครื่องไว้ และใช้นิ้วชี้ของอีกข้างกดที่แป้นอักษร การกรอกใส่ตัวอักษรแบบนี้จะทำได้ช้ากว่าเครื่องอื่นที่ใช้รูปแบบการกดแป้นพิมพ์ตัวอักษร โดยใช้นิ้วโป้งของทั้งสองมือเป็นนิ้วคอยป้อนตัวอักษร ส่วนนิ้วอื่นใช้ถือ ประคองเครื่อง ดังเช่นเครื่อง BlackBerry เครื่องสมาร์ตโฟนปกติจะมีขนาดเล็ก หากต้องกดตัวอักษรด้วยนิ้วโป้ง จะต้องงอและเกร็งนิ้วโป้งทั้ง ๒ ข้าง การกดลักษณะนี้บ่อยๆ อาจส่งผลทำให้เป็นโรคกลุ่มอาการอักเสบของเอ็นข้อมือโคนนิ้วโป้ง De Quervain syndrome และการอักเสบของเอ็นที่นิ้วมือจนทำให้เกิดอาการนิ้วโป้งล็อก Trigger thumb กลุ่มอาการทั้ง ๒ ชนิดนี้พบได้บ่อย ถึงขนาดมีการให้ชื่อนิ้วโป้งล็อกว่าเป็น Blackberry Thumb ซึ่งหากทำการเสิร์ชในกูเกิลจะพบเว็บไซต์ที่กล่าวถึงคำนี้มากกว่า ๒๘๐๐๐๐ เว็บ ทั้งนี้ผู้เขียนได้เคยเขียนถึงกลุ่มอาการทั้ง ๒ ลงในคอลัมน์นี้มาแล้ว โดยได้เล่าถึงลักษณะของอาการ ปัจจัยการเกิด และการดูแลรักษาเอาไว้ด้วย นอกจากกลุ่มอาการทั้ง ๒ แล้ว การถือสมาร์ตโฟนนานๆ ขณะใช้งาน ยังอาจส่งผลทำให้เกิดอาการปวดบ่าและคอ เนื่องจากกล้ามเนื้อบ่าจะทำงานในลักษณะเกร็งคงค้าง ทำให้มีการสะสมของเสียในกล้ามเนื้อจนกระทั่งกล้ามเนื้อเกร็งตัวมากขึ้น ขณะเดียวกันตัวเครื่องสมาร์ตโฟนมีขนาดเล็ก ตัวอักษรก็มีขนาดเล็กด้วย ทำให้มองหน้าจอลำบาก หลายคนจึงต้องก้มคอเพื่อให้มองดูตัวอักษรหรือหน้าจอได้ถนัดขึ้น ส่งผลทำให้กล้ามเนื้อคอและสายตาต้องทำงานหนัก ทำให้ปวดคอและตาได้ ความเครียดกับการใช้สมาร์ตโฟน สมาร์ตโฟนอาจเป็นเครื่องมือที่ทำให้เกิดความสะดวกสบาย ใช้งานได้รวดเร็ว รับข่าวสารได้ทันใจ หลายๆ คนอาจมองว่าเป็นอุปกรณ์ที่ลดภาระการทำงานของเรา โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ต้องติดต่อกับคนเป็นจำนวนมาก การเปิดออนไลน์ไว้ตลอดเวลาสามารถทำให้เราติดต่อกับคนอื่นที่ใช้เครื่องลักษณะเดียวกันได้ทุกเวลา และยังเป็นการลดค่าใช้จ่ายโดยรวมด้วย อย่างไรก็ตาม ลักษณะเช่นนี้อาจเป็นดาบ ๒ คมได้ เนื่องจากการที่มีข้อมูลส่งมาบ่อยๆ อาจส่งผลต่อสมาธิในการทำงาน และทุกครั้งที่มีข้อมูลเข้ามา ย่อมสงสัยว่าข้อมูลนั้นคืออะไร เป็นเรื่องสำคัญหรือไม่ ทำให้ต้องเปิดดูและตอบสนองกับข้อมูลนั้น ถ้าไม่บ่อยครั้งนักก็คงไม่เป็นอะไร แต่ถ้าบ่อยมากขึ้น อาจเป็นการรบกวนสมาธิการทำงาน จนก่อให้เกิดความเครียดและการตึงตัวของกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกล้ามเนื้อบ่า ไหล่ และคอ นอกจากกล้ามเนื้อแล้วสมาร์ตโฟนอาจส่งผลต่อการหายใจ ทำให้หายใจติดขัด เพราะเวลาเครียด คนเรามักหายใจด้วยการใช้กล้ามเนื้ออกส่วนบนและคอ มากกว่าการใช้กล้ามเนื้อกะบังลม ผลจากการหายใจลักษณะนี้บ่อยๆ อาจส่งผลต่ออาการเหนื่อยง่ายและกล้ามเนื้ออักเสบได้ ภาวะความเครียดกับสมาร์ตโฟนนี้ สามารถสังเกตได้ชัดว่าเราเป็นคนหนึ่งหรือเปล่าที่เครียด กรณีที่ ๑ ลืมโทรศัพท์ไว้ที่บ้าน มักจะกังวลว่าอาจมีคนติดต่อมา บางครั้งกังวลขนาดต้องกลับบ้านเพื่อไปเอาโทรศัพท์มา กรณีที่ ๒ ไปเที่ยวไกลๆ นอกเขตเมืองและไม่มีสัญญาณของโทรศัพท์เลย นั่นคือจะโทรออกหรือรับสายเข้าไม่ได้ กลับไม่รู้สึกถึงความกังวลเท่าไหร่ และอาจจะลืมเรื่องโทรศัพท์ไปเลย ถ้าผู้อ่านมีลักษณะดังกรณีที่ ๑ ถือว่าค่อนข้างเครียดกับการใช้โทรศัพท์ ใช้สมาร์ตโฟนอย่างปลอดภัย คงเป็นเรื่องยากถ้าจะหลีกเลี่ยงการใช้สมาร์ตโฟน เพราะสังคมมีการใช้กันมากขึ้น ดังนั้น ควรรู้จักใช้ เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดและห่างไกลจากการบาดเจ็บมากที่สุด ผู้เขียนขอแนะนำการใช้งานสมาร์ตโฟนอย่างปลอดภัย ดังนี้ ๑ ใช้งานพิมพ์ด้วยนิ้วมือเท่าที่จำเป็น หากจำเป็นต้องพิมพ์มากให้พิมพ์โดยใช้แป้นพิมพ์ผ่านทางคอมพิวเตอร์ ๒ ใช้การพูดผ่านทางโทรศัพท์ หรือข้อความเสียง แทนการพิมพ์ ๓ หลีกเลี่ยงการใช้งานต่อเนื่องนานๆ อาจทำการพักบ้างเพื่อลดการทำงานของกล้ามเนื้อ ๔ ให้ยกสมาร์ตโฟนให้สูงขึ้นเพื่อลดการก้มคอและศีรษะ โดยอาจใช้หมอนหรือกระเป๋าคอยรองแขนเพื่อลดการเกร็งตัวของบ่า ๕ หากต้องการใช้สมาธิในการทำงาน ควรปิดการสื่อสารชั่วคราว หรืออาจให้เหลือแค่การรับสายโทรศัพท์ เพื่อลดการดึงความสนใจเมื่อมีข้อความเข้ามา ๖ ขณะพัก ให้ทำการยืดเหยียดนิ้วและแขนให้สุด สลับกับการกำมือแน่นๆ ช้าๆ สัก ๑๐ ครั้ง หรืออาจทำการนวดคลายกล้ามเนื้อและเอ็นด้วยตนเองบ้าง
1. โรคกลุ่มอาการอักเสบของเอ็นข้อมือโคนนิ้วโป้ง (De Quervain syndrome) และโรคนิ้วโป้งล็อก (Trigger finger):
เกิดจากการใช้งานนิ้วกดตัวอักษรบนหน้าจอสมาร์ทโฟนเป็นเวลานาน โดยเฉพาะการใช้นิ้วโป้ง
ส่งผลให้อวัยวะส่วนปลายของนิ้วโป้งและข้อมืออักเสบ อาการคือ ปวดบริเวณโคนนิ้วโป้ง ข้อมือ ขยับนิ้วโป้งลำบาก งอหรือเหยียดนิ้วโป้งลำบาก ในรายที่รุนแรง อาจมีอาการชาหรืออ่อนแรงบริเวณนิ้วโป้ง

2. อาการปวดบ่าและคอ:
เกิดจากการก้มคอลงเพื่อมองหน้าจอสมาร์ทโฟนนานๆ กล้ามเนื้อบ่าและคอต้องทำงานหนัก เกร็งตัว
ส่งผลให้ปวดตึงบริเวณบ่า คอ ไหล่

3. ปวดตาและแสบตา:
เกิดจากการจ้องมองหน้าจอสมาร์ทโฟนนานๆ โดยเฉพาะในที่แสงน้อย กล้ามเนื้อตาต้องทำงานหนัก
ส่งผลให้ปวดแสบตา ตาพร่ามัว น้ำตาไหล

4. ความเครียด:
เกิดจากการรับข้อมูลจากสมาร์ทโฟนอยู่ตลอดเวลา รู้สึกกังวล กลัวว่าจะพลาดข้อมูลสำคัญ ส่งผลให้เครียด นอนหลับยาก หงุดหงิดง่าย

5. อุบัติเหตุ:
เกิดจากการใช้สมาร์ทโฟนขณะเดินหรือขับขี่ เสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ นอกจากนี้ การใช้สมาร์ทโฟนยังส่งผลต่อสุขภาพจิต เช่น โรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล และส่งผลต่อความสัมพันธ์กับผู้อื่น

แนวทางป้องกัน:
- จำกัดเวลาการใช้สมาร์ทโฟน: ควรใช้สมาร์ทโฟนให้พอเหมาะ ไม่ควรใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน
- ปรับท่าทางการใช้งาน: ควรปรับท่าทางให้นั่งหรือนอนในท่านั่งที่สบาย ไม่ควรนอนตะแคงข้างเพื่อเล่นมือถือ
- ปรับระยะสายตา: ควรปรับระยะห่างระหว่างสายตากับหน้าจอให้เหมาะสม
- พักสายตา: ควรพักสายตาเป็นระยะ โดยการมองวัตถุที่อยู่ไกลๆ
- ออกกำลังกาย: ควรออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- หากมีอาการผิดปกติ: ควรปรึกษาแพทย์

สรุป: 
การใช้สมาร์ทโฟนส่งผลต่อสุขภาพร่างกายในหลายๆ ด้าน ควรใช้สมาร์ทโฟนอย่างพอเหมาะ ปรับท่าทางการใช้งานให้ถูกต้อง พักสายตาเป็นระยะ และออกกำลังกายสม่ำเสมอ
ออร์โธปิดิกส์ (ออร์โธปิดิกส์) - Orthopedics,อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine