คนต่างด้าวสามารถได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินโดยการครอบครองปรปักษ์ได้หรือไม่?
[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5016/2555 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5016/2555 แม้ คนต่างด้าวจะได้มาซึ่งที่ดินจะต้องเป็นไปตามเงื่อนไขและวิธีการซึ่งกำหนดโดย กฎกระทรวงและต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยตาม ป.ที่ดิน มาตรา 86 แต่ ป.ที่ดินไม่ได้ห้ามเด็ดขาดไม่ให้คนต่างด้าวได้มาซึ่งที่ดิน เพียงแต่ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น ดังนั้น การที่ ต. และจำเลยร่วมกันครอบครองที่ดินและบ้านพิพาทเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปี แล้วนั้น การครอบครองที่ดินและบ้านพิพาทของ ต. จึงไม่ได้เสียเปล่าไปและยังมีผลตามกฎหมาย เมื่อ ต. ถึงแก่ความตายเมื่อปี 2534 จำเลยได้ครอบครองที่ดินและบ้านพิพาทต่อมาจาก ต. จึงเป็นการครอบครองเพื่อตนต่อเนื่องมาเกินกว่า 10 ปีแล้ว จำเลยจึงได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าวโดยการครอบครองปรปักษ์ แม้ คนต่างด้าวจะได้มาซึ่งที่ดินจะต้องเป็นไปตามเงื่อนไขและวิธีการซึ่งกำหนดโดย กฎกระทรวงและต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยตาม ป.ที่ดิน มาตรา 86 แต่ ป.ที่ดินไม่ได้ห้ามเด็ดขาดไม่ให้คนต่างด้าวได้มาซึ่งที่ดิน เพียงแต่ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น ดังนั้น การที่ ต. และจำเลยร่วมกันครอบครองที่ดินและบ้านพิพาทเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปี แล้วนั้น การครอบครองที่ดินและบ้านพิพาทของ ต. จึงไม่ได้เสียเปล่าไปและยังมีผลตามกฎหมาย เมื่อ ต. ถึงแก่ความตายเมื่อปี 2534 จำเลยได้ครอบครองที่ดินและบ้านพิพาทต่อมาจาก ต. จึงเป็นการครอบครองเพื่อตนต่อเนื่องมาเกินกว่า 10 ปีแล้ว จำเลยจึงได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าวโดยการครอบครองปรปักษ์ ต. ซึ่งเป็นคนต่างด้าวไม่ปรากฏว่ามีการดำเนินการตามเงื่อนไขของกฎหมายแล้วซึ่ง จะทำให้ ต. สามารถถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินได้ แม้การครอบครองที่ดินของ ต. จะไม่เสียเปล่าไป แต่ก็จะมาขอให้ศาลแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ ต. ครอบครองไม่ได้ หากศาลบังคับให้จะเป็นทางให้ ต. ได้ที่ดินอันเป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมาย คำขอของผู้ร้องสอดในฐานะผู้จัดการมรดกของ ต. จึงไม่อาจบังคับให้ได้ ผู้ร้องสอดจึงไม่มีอำนาจยื่นคำร้องสอดให้ศาลสั่งแสดงกรรมสิทธิ์โดยการครอบ ครองปรปักษ์ได้ รวมทั้งคำขออื่นที่อาศัยสิทธิของการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ด้วย ต. ซึ่งเป็นคนต่างด้าวไม่ปรากฏว่ามีการดำเนินการตามเงื่อนไขของกฎหมายแล้วซึ่ง จะทำให้ ต. สามารถถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินได้ แม้การครอบครองที่ดินของ ต. จะไม่เสียเปล่าไป แต่ก็จะมาขอให้ศาลแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ ต. ครอบครองไม่ได้ หากศาลบังคับให้จะเป็นทางให้ ต. ได้ที่ดินอันเป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมาย คำขอของผู้ร้องสอดในฐานะผู้จัดการมรดกของ ต. จึงไม่อาจบังคับให้ได้ ผู้ร้องสอดจึงไม่มีอำนาจยื่นคำร้องสอดให้ศาลสั่งแสดงกรรมสิทธิ์โดยการครอบ ครองปรปักษ์ได้ รวมทั้งคำขออื่นที่อาศัยสิทธิของการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ด้วย
จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5016/2555 คนต่างด้าวสามารถได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินโดยการครอบครองปรปักษ์ได้ แต่ ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขดังต่อไปนี้:

1. ครอบครองที่ดินโดยเปิดเผย สงบ สุจริต และด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ:
เปิดเผย: หมายถึง การครอบครองที่ดินให้ผู้อื่นเห็นได้ชัดเจน ไม่ได้ปิดบังซ่อนเร้น
สงบ: หมายถึง การครอบครองที่ดินโดยปราศจากการโต้แย้งจากบุคคลอื่น
สุจริต: หมายถึง การครอบครองที่ดินโดยมีเจตนาสุจริต ไม่ได้รู้ว่าที่ดินนั้นมีเจ้าของหรือเป็นของผู้อื่น
ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ: หมายถึง การครอบครองที่ดินด้วยความมั่นใจว่าตนเองเป็นเจ้าของที่ดินนั้น

2. ครอบครองที่ดินเป็นเวลาติดต่อกันไม่น้อยกว่า 10 ปี:
ระยะเวลาการครอบครองต้องติดต่อกัน ไม่ได้ขาดช่วง
ระยะเวลาครอบครองเริ่มนับตั้งแต่วันที่เริ่มครอบครอง

3. คนต่างด้าวต้องได้ที่ดินมาโดยชอบด้วยกฎหมาย:
หมายถึง คนต่างด้าวต้องได้ที่ดินมาโดยไม่ผิดกฎหมาย เช่น ซื้อที่ดินจากเจ้าของที่ดินที่ถูกต้องตามกฎหมาย ได้ที่ดินมาโดยมรดก หรือได้รับที่ดินมาจากการโอนกรรมสิทธิ์โดยชอบด้วยกฎหมาย

4. คนต่างด้าวต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย:
คนต่างด้าวต้องขออนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยก่อนที่จะได้กรรมสิทธิ์ในที่ดิน
การขออนุญาตต้องทำตามเงื่อนไขและวิธีการที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง

กรณีในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5016/2555:
นาย ต. เป็นคนต่างด้าว ครอบครองที่ดินพิพาทร่วมกับจำเลยเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปี
นาย ต. เสียชีวิตเมื่อปี 2534 จำเลยได้ครอบครองที่ดินพิพาทต่อมาจากนาย ต. เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปี
ไม่ปรากฏว่านาย ต. ได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยให้ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาท

ผล:
จำเลยได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ ผู้ร้องสอดในฐานะผู้จัดการมรดกของนาย ต. ไม่สามารถขอให้ศาลแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทให้กับนาย ต. ได้

สรุป:
คนต่างด้าวสามารถได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินโดยการครอบครองปรปักษ์ได้ แต่ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในกฎหมายอย่างเคร่งครัด
กฎหมายคนเข้าเมือง-การทำงานของคนต่างด้าว,ประมวลกฎหมายที่ดิน