การดูแลตนเอง และการพบแพทย์เมื่อมีน้ำหนักตัวเพิ่มหลังยาเคมีบำบัดทั่วไป มีอะไรบ้าง
น้ำหนักเพิ่มหลังเคมีบำบัด Weight gain post chemotherapy ทำไมน้ำหนักเพิ่มหลังเคมีบำบัด ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อมีน้ำหนักเพิ่มหลังเคมีบำบัด ป้องกันน้ำหนักเพิ่มหลังเคมีบำบัดอย่างไร มะเร็ง Cancer ยาเคมีบำบัด Cancer chemotherapy โรคอ้วน และ น้ำหนักตัวเกิน Obesity and overweight การออกกำลังกาย แนวทางการออกกำลังกายเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี Exercise concepts for healthy lifestyle อาหารมีประโยชน์ห้าหมู่ Healthy diet ฮอร์โมนเพศ Sex hormone หรือ Sex steroid หรือ Gonadal steroid ทำไมน้ำหนักเพิ่มหลังเคมีบำบัด ในผู้ป่วยได้รับยาเคมีบำบัด Chemotherapy เพื่อรักษาโรคมะเร็ง บางคนซึ่งมักพบในเพศหญิงสูงกว่าในเพศชาย ภายหลังครบการรักษาแล้วมักมีน้ำหนักตัวเพิ่ม ขึ้น หรือ อ้วนขึ้น ทั้งนี้เกิดจากหลายสาเหตุปัจจัย เช่น ยาเคมีบำบัดบางชนิดอาจมีผลต่อกระบวนการสันดาปการใช้พลังงานของร่างกาย โดยอาจส่งผลให้ร่างกายใช้พลังงานน้อยลง ดังนั้นเมื่อกินอาหารได้เพิ่มขึ้นหลังครบการรักษาแล้ว ร่างกายจึงนำพลังงานจากอาหารเหล่านั้นไปใช้ไม่หมด จึงเก็บสะสมไว้ในรูปของไขมันจนก่อให้เกิดภาวะโรคอ้วนและน้ำหนักตัวเกิน หรือ อ้วนขึ้น ยาเคมีบำบัดมักส่งผลให้ผู้ป่วยเพศหญิงไม่มีประจำเดือน เพราะยาส่งผลกดการทำงานของรังไข่ ซึ่งเมื่อเกิดในวัยใกล้หมดประจำเดือน ผู้ป่วยมักหมดประจำเดือนไปเลย แต่ในวัยยังสาวอยู่ โดยทั่วไปมักกลับมามีประจำเดือนได้ อาจหลัง 6 เดือน หรือเป็นปี ทั้งนี้ขึ้นกับอายุผู้ป่วย ชนิด ปริมาณ และระยะเวลาในการได้รับยาเคมีบำบัด ดังนั้น ร่างกายจึงเกิดการเปลี่ยนแปลงในสมดุลของฮอร์โมนเพศ ซึ่งจะส่งผลถึงการอยากอาหาร การนำพลังงานจากอาหารไปใช้ และการสะสมพลังงานในรูปของไขมัน จึงส่งผลให้มีน้ำหนักตัวเกิน และอ้วนขึ้น หลังเคมีบำบัด อาจมีการใช้ชีวิตประจำวันที่ผิดไปจากเดิม เช่น การงาน การกินอาหาร การออกกำลังกาย การพักผ่อน จึ่งส่งผลให้เกิดน้ำหนักตัวเพิ่มได้ อาจได้รับยาฮอร์โมนบางชนิดเพื่อเป็นการรักษาต่อเนื่องซึ่งจะส่งผลให้ อยากอาหาร และหรือมีน้ำคั่งในเนื้อเยื่อต่างๆได้มากขึ้น น้ำหนักตัวจึงเพิ่มขึ้น เช่น ในบางระยะโรคของ โรคมะเร็งเต้านม หรือ ในโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก เป็นต้น ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อมีน้ำหนักเพิ่มหลังเคมีบำบัด ควรพบแพทย์เมื่อไร การดูแลตนเอง และการพบแพทย์เมื่อมีน้ำหนักตัวเพิ่มหลังยาเคมีบำบัด ทั่วไป คือ กินอาหารมีประโยชน์ห้าหมู่ให้ครบทุกวัน แต่จำกัดอาหารให้พลังงาน ได้แก่ แป้ง น้ำตาล ไขมัน และโปรตีน โดยเฉพาะอาหารไขมันและแป้ง หลีกเลี่ยงอาหาร ทอด ผัด กินผัก ผลไม้ เพิ่มมากขึ้นในทุกมื้ออาหารหลัก อาหารว่าง และเมื่อหิว ดื่มน้ำสะอาดมากๆ อย่างน้อยวันละ 8- 10 แก้ว เมื่อไม่มีโรคต้องจำกัดน้ำดื่ม เคลื่อนไหวร่างกายเสมอทั้งวัน มีการออกกำลังกายสม่ำเสมอทุกวันตามควรกับสุขภาพ รักษาสุขภาพจิต เพราะบางคนถ้าเครียด จะกินมากขึ้น จดบันทึกรายการ รวมทั้งปริมาณ อาหาร เครื่องดื่ม ที่บริโภคในทุกๆมื้อ ทุกๆวัน เพื่อปรับลดอาหารที่ไม่จำเป็น ปรึกษา แพทย์ พยาบาล เมื่อมีปัญหาเรื่องน้ำหนักตัว บางครั้งแพทย์อาจแนะนำให้พบโภชนากร เพื่อช่วยแนะนำการกินที่ถูกต้อง ป้องกันน้ำหนักเพิ่มหลังเคมีบำบัดอย่างไร การป้องกันน้ำหนักเพิ่มหลังครบยาเคมีบำบัด จะคล้ายกับในการดูแลตนเองเมื่อมีน้ำหนักเพิ่ม ที่สำคัญ เช่น กินอาหารมีประโยชน์ให้ครบห้าหมู่ในทุกวัน แต่ต้องจำกัดอาหารให้พลังงาน โดยเฉพาะไขมัน และแป้ง โดยเพิ่ม ผัก ผลไม้ ให้มากๆ โดยเฉพาะเมื่อหิว ออกกำลังกายสม่ำเสมอทุกวันตามควรกับสุขภาพ เคลื่อนไหวร่างกายสม่ำเสมอ จดบันทึกรายการอาหาร เครื่องดื่ม ที่บริโภคในทุกๆมื้อ ทุกๆวัน เพื่อปรับลดปริมาณหรืออาหารเครื่องดื่มที่ไม่จำเป็น
การดูแลตนเอง และการพบแพทย์เมื่อมีน้ำหนักตัวเพิ่มหลังยาเคมีบำบัดทั่วไป คือ

- กินอาหารมีประโยชน์ห้าหมู่ให้ครบทุกวัน แต่จำกัดอาหารให้พลังงาน ได้แก่ แป้ง น้ำตาล ไขมัน และโปรตีน โดยเฉพาะอาหารไขมันและแป้ง
- หลีกเลี่ยงอาหาร ทอด ผัด
- กินผัก ผลไม้ เพิ่มมากขึ้นในทุกมื้ออาหารหลัก, อาหารว่าง และเมื่อหิว
- ดื่มน้ำสะอาดมากๆ อย่างน้อยวันละ 8- 10 แก้ว เมื่อไม่มีโรคต้องจำกัดน้ำดื่ม
- เคลื่อนไหวร่างกายเสมอทั้งวัน
- มีการออกกำลังกายสม่ำเสมอทุกวันตามควรกับสุขภาพ
- รักษาสุขภาพจิต เพราะบางคนถ้าเครียด จะกินมากขึ้น
- จดบันทึกรายการ รวมทั้งปริมาณ อาหาร เครื่องดื่ม ที่บริโภคในทุกๆ มื้อ ทุกๆ วัน เพื่อปรับลดอาหารที่ไม่จำเป็น
- ปรึกษา แพทย์ พยาบาล เมื่อมีปัญหาเรื่องน้ำหนักตัว บางครั้งแพทย์อาจแนะนำให้พบโภชนากร เพื่อช่วยแนะนำการกินที่ถูกต้อง
โภชนวิทยา,อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine