ช่วยสรุปบทความ การถามพยาน ตอนที่ 1 ” ซักถามพยาน ”
ห้ามใช้คำถามนำ แต่ไม่ได้ห้ามเด็ดขาด 
ธรรมดาแล้วในการซักถามพยานที่เราอ้างมานั้น กฎหมายห้ามไม่ให้ทนายความใช้ คำถามนำ ในการซักถามพยานของฝ่ายตนเอง 

คำถามนำ หมายความว่าเป็นคำถามที่แนะนำคำตอบให้กับพยานอยู่ในตัว หรือเป็นคำถามที่ให้พยานเลือกตอบข้อเท็จจริงอย่างใดอย่างหนึ่ง ในลักษณะการชี้นำ ไม่ใช่เป็นคำถามเพื่อให้พยานเราได้เล่าข้อเท็จจริงแต่เป็นคำถามที่แนะนำคำตอบให้กับพยานอยู่ในตัว 

ตัวอย่างเช่น 

วันเกิดเหตุพยานเห็นเหตุการณ์ใช่ไหม
จำเลยเป็นคนใช้อาวุธปืนยิงผู้ตายใช่หรือไม่ 
จำเลยขี่มอเตอร์ไซค์หลบหนีไปใช่หรือไม่ 
สาเหตุที่กฎหมายห้ามไม่ให้ใช้คำถามนำ เพราะกฎหมายถือว่าต้องการให้พยานเล่าเรื่องข้อเท็จจริงที่พยานได้ประสบรู้เห็นมาโดยตรง ไม่ใช่ให้พยานตอบตามที่ทนายความต้องการนำทางไป 

มิฉะนั้นคนที่ไม่รู้เห็นเรื่องราวใดๆเลยก็ยอมมาเบิกความเป็นพยานในชั้นศาลได้ เพียงแค่ตอบคำถามตามที่ทนายความนำไปว่าใช่ๆๆ อย่างเดียว 

อย่างไรก็ตามกฎหมายในเรื่องการห้ามถามนำนั้น ไม่ใช่กฎหมายต้องห้ามเด็ดขาด

หากศาลอนุญาตให้ใช้คำถามนำหรือฝ่ายตรงข้ามไม่คัดค้านในการใช้คำถามนำ ทนายความฝ่ายผู้อ้างพยานก็สามารถใช้คำถามนำได้ ทั้งนี้ตาม ปวิพ ม.118

ในบางครั้งบางสถานการณ์ เราอาจจะเจอพยานที่ไม่เข้าใจคำถาม ไม่เข้าใจประเด็นที่เราต้องการจะซักถาม ถามกี่ครั้งพยานก็ยังไม่เข้าใจ อีกทั้งประเด็นที่เราจะถามก็ไม่ใช่ประเด็นข้อสำคัญในคดี 


ใช้คำถามที่สั้น กระชับ ถามทีละคำถาม 
หลักการตั้งคำถามที่ถูกต้องในการซักถามพยาน ก็คือ การตั้งคำถามให้สั้น กระชับที่สุด คำถามยิ่งสั้นยิ่งดี 

เพราะคำถามยิ่งยาวยิ่งทำให้พยานเข้าใจยากขึ้น ว่าเราต้องการสอบถามว่าอะไร แล้วจะทำให้ศาลไม่เข้าใจเช่นเดียวกันว่าเราต้องการถามพยานว่าอะไร

และการตั้งคำถามนั้นควรจะตั้งคำถามทีละคำถาม อย่าตั้งคำถามหลายคำถามในครั้งเดียว จะทำให้พยานมึนงงสับสน และตอบไม่ครบถ้วน 

ใช้น้ำเสียงที่สุภาพ นุ่มนวล คอยปลอบเมื่อพยานไม่เข้าใจคำถาม หรือตอบผิดพลาด
การใช้น้ำเสียงในการซักถามพยานนั้นเป็นหนึ่งในศิลปะที่ทนายความที่มีความสามารถห้ามมองข้ามโดยเด็ดขาด 

ธรรมดาแล้วบุคคลที่จะมาเบิกความเป็นพยานในชั้นศาลนั้น ย่อมมีความประหม่า ตื่นเต้น และเกรงกลัวอยู่ไม่น้อย 

แม้กระทั่งตัวผมเอง ถึงแม้จะเป็นทนายความและมีประสบการณ์ในการว่าความแต่เมื่อถึงคราวต้องเบิกความในชั้นศาลบางครั้งก็ตื่นเต้นเกิดความผิดพลาดได้ 

เมื่อเราเป็นทนายความฝั่งที่อ้างตัวเขามาเป็นพยาน เราก็ควรจะเข้าใจถึงความเป็นจริงข้อนี้ว่า คนที่จะมาเบิกความเป็นพยานในชั้นศาลเขาก็มีความตื่นเต้น ประหม่า และกลัวความผิดพลาดอยู่แล้ว 

ดังนั้นเราจึงควรที่จะพูดจากับเขาด้วยความสุภาพ อ่อนโยน หากเขาเบิกความผิดพลาดหลงลืมหรือตกหล่นก็ควรค่อยๆบอกเขาด้วยน้ำเสียงเป็นมิตร และคอยปลอบโยนเขา ซึ่งจะทำให้เขาได้สติ 

แต่หากเราอารมณ์เสีย ใส่อารมณ์หรือดุด่าว่ากล่าวพยานที่เบิกความผิดพลาดหรือไม่ตรงกับที่เราต้องการจะถาม ยิ่งจะทำให้พยานหวาดกลัวแตกตื่นจนอาจเบิกความเสียรูปคดีไปเลย 

ดังนั้นการใช้น้ำเสียง และวิธีการถามของพยานในการซักถามพยาน จึงเป็นเรื่องที่สำคัญมากอย่างหนึ่งในการถามพยานครับ 

ใช้ภาษาที่เหมาะสมกับพยาน
การใช้ภาษาที่เหมาะสมกับความรู้ สติปัญญา ของพยานก็เป็นเรื่องที่สำคัญมากที่ทนายความจะต้องรู้จักเลือกใช้ให้เหมาะสม

ถ้าหาพยานเป็นชาวบ้าน จบการศึกษาชั้นม.3 เช่นนี้การใช้คำถาม ก็ควรใช้คำถามง่ายๆ หลีกเลี่ยงการใช้คำทับศัพท์ ภาษาต่างประเทศ ภาษาราชการ ภาษากฎหมาย ภาษาเฉพาะทาง แต่ควรใช้ภาษาแบบง่ายๆที่ชาวบ้านทั่วไปฟังแล้วเข้าใจ 

หากพยานเป็นคนภาคเหนือ ภาคอีสาน หรือภาคใต้ ที่อาจจะไม่เข้าใจบริบทหรือภาษากลางอย่างชัดเจน หากถามแล้วไม่เข้าใจก็อาจจะขออนุญาตศาลถามเป็นภาษาท้องถิ่นหรืออธิบายคำถามให้พยานเข้าใจได้โดยง่าย

แต่หากพยานเป็นผู้มีการศึกษา เป็นนักวิชาการเฉพาะทาง ที่สามารถเข้าใจคำศัพท์เฉพาะ ภาษากฎหมาย ภาษาทางการ ได้เป็นอย่างดีทนายความก็สามารถใช้คำถามที่เป็นศัพท์เฉพาะ ภาษากฎหมาย หรือภาษาทางการได้เลย

การใช้ภาษาที่เหมาะสมกับระดับสติปัญญาของพยาน จะทำให้การสื่อสารระหว่างเราและพยานไม่คลาดเคลื่อน การซักถามพยานเป็นไปโดยราบรื่นไม่มีข้อผิดพลาดหรือตกหล่น
ห้ามใช้คำถามนำ แต่ไม่ได้ห้ามเด็ดขาด
คำถามนำคือคำถามที่แนะนำหรือชี้นำคำตอบให้กับพยาน หรือเป็นคำถามที่ให้พยานเลือกตอบข้อเท็จจริงอย่างใดอย่างหนึ่ง
ตัวอย่างคำถามนำที่ห้ามใช้เช่น "วันเกิดเหตุพยานเห็นเหตุการณ์ใช่ไหม"
ในกรณีที่ศาลอนุญาตให้ใช้คำถามนำ ทนายความสามารถใช้คำถามนำได้
การใช้คำถามนำไม่ใช่การให้พยานเล่าเรื่องข้อเท็จจริงเอง แต่เป็นการแนะนำหรือชี้นำคำตอบไปทางที่ทนายความต้องการ
ถึงแม้บางครั้งพยานอาจไม่เข้าใจคำถามหรือประเด็นที่ถาม ทนายความสามารถใช้คำถามนำในกรณีนี้

หลักการตั้งคำถามในการซักถามพยานคือ ความกระชับและสั้นที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ เพื่อให้พยานเข้าใจง่ายและไม่ทำให้ศาลสับสน เนื่องจากคำถามยาวมักทำให้การตอบของพยานเป็นไปได้ยาก การตั้งคำถามทีละคำถามถือเป็นหลักการที่สำคัญเพื่อป้องกันความสับสนและให้คำตอบที่ครบถ้วนจากพยาน

การซักถามพยานควรใช้น้ำเสียงที่สุภาพและนุ่มนวลเมื่อพยานไม่เข้าใจหรือตอบผิด การใช้น้ำเสียงเป็นศิลปะที่ทนายความควรใส่ใจเพื่อป้องกันความสับสน ทนายความควรรู้ถึงความตื่นเต้นและกังวลของพยานที่มีความประหม่าในการเป็นพยานในศาล การใช้น้ำเสียงที่สุภาพและอ่อนโยนสามารถช่วยให้พยานรู้สึกสบายใจ นอกจากนี้ การใช้น้ำเสียงที่เป็นมิตรและการปลอบโยนเมื่อพยานเบิกความผิดพลาดหรือหลงลืมสามารถช่วยบรรเทาสถานการณ์ได้

การใช้ภาษาที่เหมาะสมกับพยานเป็นสิ่งสำคัญ เนื่องจากนักทนายความต้องสร้างสัญญาณการสื่อสารที่เข้าใจได้กับพยาน หากพยานมีความรู้สึกไม่เข้าใจหรือสับสน เนื่องจากภาษาที่ใช้มีคำศัพท์ที่ซับซ้อนหรือไม่คุ้นเคย อาจทำให้สื่อสารไม่ได้ผลเช่นกัน ดังนั้นการเลือกใช้ภาษาที่ถูกต้อง
กฎหมายลักษณะพยาน