บุคคลที่ยากจนมีสิทธิ์อย่างไรบ้างในการขอฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถา?
1. ยื่นคำร้องขอฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถา:
บุคคลที่ยากจนสามารถยื่นคำร้องขอฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาได้ทุกระดับชั้นศาล โดยต้องยื่นคำร้องพร้อมกับคำฟ้อง คำฟ้องอุทธรณ์ คำฟ้องฎีกา หรือคำให้การ

2. สาบานตัวต่อเจ้าหน้าที่ศาล:
บุคคลที่ยากจนจะต้องสาบานตัวต่อเจ้าหน้าที่ศาลว่า ไม่มีทรัพย์สินพอจะเสียค่าธรรมเนียมศาล ซึ่งเจ้าหน้าที่ศาลจะบันทึกถ้อยคำสาบานเอาไว้

3. ศาลไต่สวน:
ศาลจะทำการไต่สวนฟังคู่ความทุกฝ่ายก่อนพิจารณาสั่งอนุญาตให้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาหรือไม่

4. ผลของคำสั่งศาล:
• อนุญาตให้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาทั้งหมด: ผู้นั้นไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมศาลในการดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลทั้งหมด รวมถึงเงินวางศาล
• อนุญาตให้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาเพียงบางส่วน: ผู้นั้นจะได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลเฉพาะส่วนที่ศาลสั่งยกเว้นให้

ตัวอย่างการคำนวณค่าธรรมเนียมศาล:
นาย A เป็นบุคคลที่ยากจน ต้องการยื่นฟ้องคดีแพ่งต่อศาลชั้นต้น ค่าธรรมเนียมศาลในการยื่นฟ้องคดีแพ่งต่อศาลชั้นต้นอยู่ที่ 5% ของมูลค่าคดี แต่ไม่เกิน 20,000 บาท หมายความว่า หากมูลค่าคดีของนาย A อยู่ที่ 100,000 บาท นาย A จะต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล 5,000 บาท
อย่างไรก็ตาม หากนาย A ยื่นคำร้องขอฟ้องคดีอย่างคนอนาถา และศาลอนุญาตให้ฟ้องคดีอย่างคนอนาถาทั้งหมด นาย A จะไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล 5,000 บาทนี้

ข้อควรระวัง:
1. การฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาเป็นสิทธิ์ ไม่ใช่หน้าที่ของบุคคลที่ยากจน
2. บุคคลที่ยากจนจะต้องแสดงหลักฐานต่อศาลว่าตนไม่มีทรัพย์สินพอจะเสียค่าธรรมเนียมศาล
3. ศาลมีอำนาจพิจารณาอนุญาตให้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาหรือไม่ โดยคำนึงถึงข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ของแต่ละคดี
ความรู้พื้นฐานกฏหมาย,ข่าวสารทั่วไป สถิติต่างๆ