ทำไมยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ ยาเสพติด และสารยากระตุ้นความบันเทิงจึงทำให้เกิดความรู้สึกเคลิบเคลิ้ม? กลไกการออกฤทธิ์ของสารเหล่านี้ส่งผลต่อระบบประสาทอย่างไร?
กลไกการออกฤทธิ์ของยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ ยาเสพติด และสารยากระตุ้นความบันเทิง:

ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ เช่น มอร์ฟีน เฮโรอีน ออกฤทธิ์โดยการเลียนแบบสารสื่อประสาทเอ็นดอร์ฟิน (endogenous opioids) ของร่างกาย เอ็นดอร์ฟินมีหน้าที่บรรเทาความเจ็บปวดและสร้างความรู้สึกสุขสบาย ยาโอปิออยด์จะไปจับกับตัวรับโอปิออยด์ในระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เกิดความรู้สึกเคลิบเคลิ้ม ผ่อนคลาย และลดความเจ็บปวด ยาเสพติด เช่น โคเคน แอมเฟตามีน ออกฤทธิ์โดยกระตุ้นการปล่อยสารสื่อประสาทโดปามีน (dopamine) ในสมอง โดปามีนเกี่ยวข้องกับความรู้สึกพึงพอใจและความตื่นเต้น ยาเสพติดจะกระตุ้นการปล่อยโดปามีนอย่างมาก ทำให้เกิดความรู้สึกเคลิบเคลิ้ม อารมณ์ดี และพลังงานเพิ่มขึ้น

สารยากระตุ้นความบันเทิง เช่น MDMA (ecstasy) ออกฤทธิ์โดยกระตุ้นการปล่อยสารสื่อประสาทเซโรโทนิน (serotonin) และโดปามีนในสมอง เซโรโทนินมีหน้าที่ควบคุมอารมณ์ การรับรู้ และการนอนหลับ โดปามีนเกี่ยวข้องกับความรู้สึกพึงพอใจและความตื่นเต้น สารยากระตุ้นความบันเทิงจะกระตุ้นการปล่อยเซโรโทนินและโดปามีนอย่างมาก ทำให้เกิดความรู้สึกเคลิบเคลิ้ม อารมณ์ดี และพลังงานเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ยาเหล่านี้มีผลข้างเคียงร้ายแรงหลายประการ เช่น การเสพติด การหายใจล้มเหลว และเสียชีวิต การใช้ยาเหล่านี้โดยไม่ต้องมีแพทย์สั่งถือเป็นอันตรายอย่างมาก

การเสพติด:
ยาโอปิออยด์ ยาเสพติด และสารยากระตุ้นความบันเทิง ล้วนมีศักยภาพในการเสพติดสูง โดยการกระตุ้นระบบให้รางวัลในสมอง (reward system) ระบบนี้เกี่ยวข้องกับความรู้สึกพึงพอใจและการเรียนรู้ เมื่อมีการใช้ยาเหล่านี้เป็นประจำ สมองจะเริ่มปรับตัวและต้องการยาเหล่านี้มากขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้เกิดการเสพติด การเสพติดเป็นปัญหาทางการแพทย์ที่ร้ายแรง ส่งผลต่อสุขภาพทั้งร่างกายและจิตใจ ผู้ที่เสพติดยาเหล่านี้มักมีปัญหาทางการเงิน ปัญหาความสัมพันธ์ และปัญหาทางกฎหมาย

การรักษาการเสพติด:
มีวิธีการรักษาการเสพติดยาหลายรูปแบบ เช่น การบำบัดทางจิต การบำบัดด้วยยา และการสนับสนุนจากกลุ่ม การรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและความต้องการของผู้ป่วย

การป้องกัน:
การป้องกันที่ดีที่สุดคือการไม่ใช้ยาเหล่านี้โดยไม่จำเป็น  การให้ความรู้เกี่ยวกับอันตรายของยา การเข้าถึงบริการสุขภาพจิต และการส่งเสริมกิจกรรมที่สร้างสรรค์เป็นแนวทางในการป้องกันการใช้ยาเสพติด
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine,วิสัญญีวิทยา (วิสัญญีวิทยา) - Anesthesiology,เภสัชวิทยา Pharmacology