โซเดียม คืออะไร
โซเดียมในอาหาร Dietary sodium โซเดียมคืออะไร โซเดียมมีผลต่อร่างกายอย่างไร แหล่งอาหารที่พบโซเดียม สรุป อาหารหลักห้าหมู่ Five food groups หมู่ที่ 1 โปรตีน Protein อาหารมีประโยชน์ห้าหมู่ Healthy diet ความดันโลหิตสูง Hypertension โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดหัวใจ Coronary artery disease ภาวะหัวใจล้มเหลว ภาวะหัวใจวาย Heart failure กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน Premenstrual syndrome ร่างกายมีเกลือแร่ 4ของน้ำหนักร่างกายทั้งหมด โซเดียมเป็นแร่ธาตุหลัก Macro minerals ที่ร่างกายต้องการมากกว่า 100 มิลลิกรัมต่อวัน เพื่อให้ร่างกายเจริญเติบโตตามปกติ โดยแร่ธาตุหลักประกอบด้วย โซเดียม Sodium โพแทสเซียม Potassium คลอไรด์ Chloride แคลเซียม Calcium ฟอสฟอรัส Phosphorus แมกนีเซียม Magnesium และกำมะถันหรือซัลเฟอร์ Sulfur ซึ่งในบทความนี้จะกล่าวถึงโซเดียม โซเดียมคืออะไร โซเดียม Sodium เป็นแร่ธาตุธรรมชาติที่จำเป็น แต่ร่างกายไม่สามารถผลิตเองได้ จึงต้องได้รับโซเดียมจากอาหารDietary sodium โซเดียมในร่างกายส่วนใหญ่อยู่ในรูปแบบอิเล็กโตรไลต์ Electrolyte โดยเป็นไอออน Ion ที่มีประจุบวก Cation พบมากที่สุดในของเหลวภายนอกเซลล์หรือที่เรียกว่าพลาสมา Plasma โซเดียมมีผลต่อร่างกายอย่างไร ผลของโซเดียมต่อร่างกายคือ ก. ประโยชน์ ได้แก่ 1.1 รักษาสมดุลของแรงดันออสโมติค Osmotic Pressure และการกระจายตัวของน้ำในร่างกาย ทำให้ระบบไหลเวียนของของเหลวในร่างกายปกติ 1.2 ควบคุมการส่งสัญญาณในระบบประสาทของกล้ามเนื้อ และการเต้นของหัวใจ โดยการทำงานของโซเดียม Sodium ร่วมกับ โพแทสเซียม Potassium แมกนีเซียม Magnesium และแคลเซียม Calcium 1.3 รักษาสมดุลกรด-ด่างในร่างกาย โดยการจับกับไบคาร์บอเนต Bicarbonate และคลอไรด์ Chloride 1.4 ทำหน้าที่ขนส่งสารบางชนิดเข้าเซลล์ Cell เช่น การดูดซึมน้ำตาลกลูโคส Glucose และกรดอะมิโน Amino acid ข. กลไกการขับโซเดียมออกจากร่างกาย ร่างกายขับถ่ายโซเดียมได้ 3 ทาง คือ เหงื่อ ปัสสาวะ และอุจจาระ ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการ ควบคุมปริมาณของโซเดียม โดยโซเดียมจะขับออกทางปัสสาวะมากที่สุด ถ้าโซเดียมในร่างกายเหลือน้อย ไตจะดูดกลับโซเดียมจากนํ้าที่บริเวณท่อไต ดังนั้นการขาดโซเดียมจึงเกิดได้ยากในคนปกติทั่วไป ถ้าโซเดียมในร่างกายมีมากเกินไป ไตก็จะขับโซเดียมออกทางนํ้าปัสสาวะมากขึ้น ถ้าไตขับออกไม่หมดโซเดียมก็จะคั่งในร่างกาย ทำให้เกิดการดึงนํ้าออกจากเซลล์มากขึ้น ปริมาณของเหลวไหลเวียนในร่างกายมากขึ้น มีผลให้ความดันโลหิตสูง และหัวใจต้องทำงานหนัก เมื่อความดันโลหิตสูงเป็นระยะเวลานาน จะทำให้เกิดการเสื่อมของไตเร็วขึ้น และเกิดภาวะไตวายเรื้อรังได้ ถ้าร่างกายขาดนํ้ามีภาวะขาดน้ำ หรือมีโซเดียมในเลือดสูง จะมีการกระตุ้นกลไกการกระหายนํ้า เพื่อเพิ่มปริมาณของของเหลวและลดความเข้มข้นของโซเดียมในร่างกาย แหล่งอาหารที่พบโซเดียม หลายๆท่านอาจคุ้นหูกันว่า โซเดียม คือสารที่อยู่ในเครื่องปรุงที่ให้รสชาติเค็ม แต่จริงๆแล้ว โซเดียมพบอยู่ในอาหารเกือบทุกชนิด โดยมีปริมาณมากน้อยแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับชนิดอาหาร และการปรุงแต่ง ดังนั้นโดยทั่วไปคนเราจะได้รับโซเดียมจากการบริโภคอาหารใน 3 ลักษณะ คือ ก. ได้จากอาหารตามธรรมชาติ เช่น เนื้อวัว เนื้อหมู นม ผักกาดหอม สับปะรด เป็นต้น อาหารแต่ละชนิดมีปริมาณโซเดียมที่แตกต่างกัน โดยอาหารประเภท นม เนื้อสัตว์ มีโซเดียมมากกว่าอาหารประเภทผักและผลไม้ ซึ่งอาหารที่มาจากธรรมชาติ หากบริโภคในปริมาณที่เหมาะ ก็จะได้รับปริมาณโซเดียมที่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย ข. ได้จากการบริโภคอาหารสำเร็จรูป และอาหารที่ใช้เกลือในการถนอมอาหาร เช่น ไข่เค็ม ปลากระป๋อง อาหารแปรรูปต่าง ๆ เช่น เบคอน แฮม ขนมขบเคี้ยว อาหารสำเร็จรูป เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป โจ๊ก เป็นต้น ซึ่งอาหารในกลุ่มนี้ควรหลีกเลี่ยง หรือบริโภค แต่น้อยเพื่อป้องกันโรคแทรกซ้อนที่เกิดจากการที่มีโซเดียมในเลือดสูง เช่น โรคความดันโลหิตสูง ค. ได้จากการเติมเครื่องปรุงรสต่างๆในอาหาร เช่น นํ้าปลา ซีอิ้ว เต้าเจี้ยว นํ้ามันหอย และซอสปรุงรสชนิดต่างๆ เกลือแกง เป็นแหล่งสำคัญของโซเดียมในอาหาร เกลือแกงมีโซเดียมร้อยละ 4343 ส่วนธัญพืชและผักผลไม้มีโซเดียมน้อย แต่ถ้านำมาแปรรูปจะทำให้ปริมาณโซเดียมเพิ่มขึ้น เช่น ผักดอง ผลไม้ดอง อาหารกระป๋อง เป็นต้น ดังนั้นอาหารตามธรรมชาติ อาหารที่ยังไม่ผ่านการแปรรูป จะมีโซเดียมอยู่น้อยกว่าอาหารที่ผ่านการแปรรูป ตารางที่ 1 ปริมาณโซเดียมที่เหมาะสำหรับแต่ละช่วงอายุและเพศ ปริมาณสารอ้างอิงที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย พ.ศ. 2546 กองโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข Tolerable Upper Intake ที่กำหนด ตารางที่ 2 ปริมาณโซเดียมในเครื่องปรุง หน่วยที่ใช้ในการบริโภคหรือประกอบอาหาร เครื่องปรุงรส 1 ช้อนชา มีนํ้าหนักประมาณ 5 กรัม ซุปก้อน 1 ก้อน มีนํ้าหนัก 10 กรัม ตารางที่ 3 ปริมาณโซเดียมในอาหาร นํ้าหนักอาหารต่อ 1 หน่วยบริโภคได้มาจากหนังสือนํ้าหนักอาหารและรหัสสำหรับ INMUCAL. นครปฐม สถาบันวิจัยโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล 2553 6 ปริมาณโซเดียมในอาหารเมนูเดียวกันอาจมีความแตกต่างกันได้เนื่องจากการปรุงอาหารอาจใช้ส่วนประกอบที่แตกต่างกัน ค่าที่นำเสนอในตารางนี้มาจากการคำนวณเป็นปริมาณต่อ 1 หน่วยบริโภคตามปริมาณของโซเดียมที่มีในเอกสารอ้างอิงที่แสดงปริมาณโซเดียมต่ออาหาร 100 กรัม สรุป โซเดียม Sodium เป็นแร่ธาตุธรรมชาติที่จำเป็น แต่หากร่างกายได้รับมากเกินกว่าความต้องการของร่างกายจะทำให้เกิดโทษได้ ดังนั้น ควรบริโภคอาหารตามธรรมชาติที่ไม่ผ่านการแปรรูปจะช่วยให้ร่างกายได้รับโซเดียมในปริมาณที่เหมาะสม
โซเดียม (Sodium) เป็นแร่ธาตุธรรมชาติที่จำเป็น แต่ร่างกายไม่สามารถผลิตเองได้ จึงต้องได้รับโซเดียมจากอาหาร (Dietary sodium) โซเดียมในร่างกายส่วนใหญ่อยู่ในรูปแบบอิเล็กโตรไลต์ (Electrolyte) โดยเป็นไอออน (Ion) ที่มีประจุบวก (Cation) พบมากที่สุดในของเหลวภายนอกเซลล์หรือที่เรียกว่าพลาสมา (Plasma)
12.อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine