การตรวจภายในประกอบด้วยกี่ขั้นตอน ขั้นตอนเดียว หรือ 2 ขั้นตอน
2 ขั้นตอน การตรวจภายใน หรือ ทางแพทย์มักเรียกเป็นชื่อย่อว่า การตรวจ พีวี PV Per vaginal examination เป็นการที่แพทย์ใช้เครื่องมือที่มีลักษณะคล้ายปากเป็ด Speculum ที่มีขนาดต่างๆกันตามขนาดของช่องคลอดของสตรีแต่ละคน สอดเข้าไปในช่องคลอดเพื่อดูความผิด ปกติ หรือแผลในช่องคลอด และปากมดลูก ต่อจากนั้นจะใช้นิ้วตรวจเข้าไปในช่องคลอดพร้อมๆกับมืออีกข้างคลำทางหน้าท้อง เพื่อประเมินความผิดปกติของอวัยวะในอุ้งเชิงกรานสตรีนั้นอีกครั้ง ทั้งนี้ ก่อนจะมีการตรวจภายใน แพทย์จะมีการซักถามประวัติเกี่ยวกับความผิดปกติต่างๆทางนรีเวช เช่น การมีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด ตกขาว ประวัติการคลอด ประจำเดือน การคุมกำเนิด และเมื่อประเมินแล้วว่าจำเป็นต้องตรวจภายใน ก็จะปรึกษาผู้ป่วยถึงความจำเป็นที่ต้องตรวจภายในต่อไป ขั้นตอนในการตรวจภายในมีอย่างไรบ้าง การตรวจภายในประกอบด้วย 2 ขั้นตอนคือ การตรวจด้วยเครื่องมือถ่างขยายช่องคลอด Speculum examination ซึ่งมีทั้งที่เป็นพลาสติก และเป็นสแตนเลส จากนั้นจะเป็นการตรวจด้วยนิ้วพร้อมกับการใช้มืออีกข้างคลำทางหน้าท้อง Bimanual examination เพื่อประเมินความผิดปกติต่างๆของอวัยวะในอุ้งเชิงกราน ทั้งนี้ การตรวจภายใน มีขั้นตอน ดังนี้ แพทย์จะให้ผู้ป่วยไปปัสสาวะทิ้งให้เรียบร้อยก่อน เพราะการมีปัสสาวะสะสมในกระเพาะปัสสาวะ จะส่งผลให้แพทย์ตรวจคลำอวัยวะต่างๆในอุ้งเชิงกรานได้ไม่ชัดเจน เปลี่ยนชุดแต่งกายเพื่อตรวจภายใน เป็นกระโปรงหรือผ้าถุง พร้อมถอดกางเกงในให้เรียบร้อย ขึ้นนอนบนเตียงที่มีขาหยั่งเพื่อรอตรวจ ควรแยกเข่าออกจากกันให้มาก เพื่อจะได้สะดวกแก่แพทย์ในการตรวจให้เห็นอวัยวะได้ชัดเจน ไม่ถูกบังโดยขาของผู้ป่วย หลังจากแพทย์ใส่ถุงมือแล้ว แพทย์จะบอกผู้ป่วยว่า ต่อไปจะตรวจด้วยเครื่องมือ หรือด้วยนิ้ว เพื่อให้ผู้ป่วยได้เตรียมตัวก่อนเสมอ แพทย์จะตรวจดูว่ามีแผลและหรือมีก้อนผิดปกติบริเวณอวัยวะเพศภายนอก และปากช่องคลอดหรือไม่ แพทย์จะใช้นิ้วคลำ ต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบ คลำก้อนผิดปกติบริเวณปากช่องคลอด ต่อจากนั้นจะเลือกเครื่องมือถ่างขยายช่องคลอดขนาดที่เหมาะสมกับขนาดของช่องคลอดของผู้ป่วย ขนาดเล็ก กลาง ใหญ่ แล้วสอดใส่เข้าไปในช่องคลอด แล้วเปิดขยายช่องคลอด เพื่อดูปากมดลูก ผู้ป่วยบางคนอาจรู้สึกเจ็บเล็กน้อยในช่วงนี้ จากนั้นจะใช้อุปกรณ์ป้ายเอาเซลล์บริเวณปากมดลูก เพื่อตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก หรือป้ายเอาตกขาวตรวจหาความผิดปกติ เมื่อตรวจเสร็จ แพทย์ก็จะถอดเครื่องมือออก หลังจากถอดเครื่องมือ แพทย์จะใช้นิ้วชี้และนิ้วกลางของมือขวาแพทย์ แพทย์ใส่ถุงมือ ใส่เข้าไปในช่องคลอดอีกครั้ง ส่วนมือซ้ายจะคลำที่หน้าท้อง เพื่อตรวจดูขนาดมดลูกว่าปกติหรือโตผิดปกติ หรือมีก้อนอื่นๆผิดปกติหรือไม่ กดเจ็บหรือไม่ เป็นต้น ในบางกรณีหากแพทย์สงสัยว่ามีพยาธิสภาพ โดยอาจมีพังผืดที่ยึดปีกมดลูกและมดลูกกับผนังเชิงกราน Parametrium and broad ligament อาจต้องมีการตรวจในช่องคลอด และตรวจทางทวารหนักไปพร้อมๆกัน Rectovaginal examination ใครควรจะไปรับการตรวจภายในบ้าง การตรวจภายใน เป็นการตรวจอวัยวะเพศภายในของสตรีซึ่งไม่มีในผู้ชาย
10.นรีเวชวิทยา (นรีเวชวิทยา) - Gynecology