ช่วยสรุปบทความ การเพิกถอนการบังคับคดีตาม ป.วิ.พ. มาตรา 296
ศึกษาวิเคราะห์จากฎีกาที่ 1117/2557
ป.วิ.พ. มาตรา 296 การเพิกถอนการบังคับคดี ข้ออ้างตามคำร้องของจำเลยที่ว่า ในการดำเนินการบังคับคดีของเจ้าพนักงานบังคับคดี เป็นการบังคับคดีเกินกว่าคำพิพากษาของศาลชั้นต้น คำพิพากษาของศาลชั้นต้นไม่ได้กำหนดให้จำเลยรื้อถอนอาคารออกไประยะเท่าใด เพียงแต่กำหนดให้รื้อถอนอาคารส่วนที่รุกล้ำทั้งตามคำขอท้ายฟ้องก็ไม่ได้ขอให้จำเลยรื้อถอนอาคารออกไประยะเท่าใด จึงต้องฟังว่าอาคารของจำเลยรุกล้ำเข้าไปในที่ดินของโจทก์เริ่มจากทิศใต้กว้างที่สุดประมาณ 20 เซนติเมตรเป็นรูปสามเหลี่ยมชายธงยาวตลอดแนวไปจดด้านทิศเหนือคิดเป็นเนื้อที่ประมาณ 4 ตารางวา แต่การบังคับคดีเป็นการรื้อถอนเกินกว่าระยะ 20 เซนติเมตร อีกทั้งโจทก์สละสิทธิ์บังคับแล้ว เป็นการกล่าวอ้างว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการบังคับคดีฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติว่าด้วยการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 296
การยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนการบังคับคดีอยู่ภายใต้เงื่อนไขของระยะเวลาตาม ป.วิ.พ. มาตรา 296 วรรคสาม ซึ่งเป็นบทบัญญัติเรื่องการเพิกถอนการบังคับคดีในภาค 4 ของ ป.วิ.พ. ศาลย่อมนำมาตรา 296 มาปรับแก่คำร้องได้โดยไม่จำต้องอ้างมาตรา 27 มาประกอบ หมายเหตุ
มีตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่า การบังคับคดีฝ่าฝืนกฎหมายที่ควรศึกษาเพิ่มเติมดังนี้ 

คำพิพากษาฎีกาที่ 8612/2549 
ป.วิ.พ. มาตรา 7 (2), 148 (1), 302 
ตามคำฟ้องของโจทก์กล่าวอ้างว่า จำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาของโจทก์ในคดีหมายเลขแดงที่ 1408/2540 ของศาลชั้นต้น ดำเนินการบังคับคดีโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย เนื่องจากโจทก์จำเลยตกลงกันว่าให้โจทก์ชำระหนี้ตามคำพิพากษาเพียง 360,000 บาท นอกนั้นไม่ติดใจดำเนินการบังคับคดีกับโจทก์ โจทก์ชำระหนี้ให้แก่จำเลยตามข้อตกลงครบถ้วนแล้ว จำเลยไม่มีสิทธิดำเนินการบังคับคดีกับโจทก์ ขอให้เพิกถอนการบังคับคดีเสีย แม้โจทก์จะกล่าวมาในคำฟ้องว่าจำเลยผิดสัญญาเป็นเหตุให้โจทก์เสียหายอันเป็นข้อโต้แย้งสิทธิของโจทก์มาด้วยก็ตาม แต่โจทก์มิได้มีคำขอบังคับให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายจากการที่จำเลยผิดสัญญา โดยเพียงแต่ขอให้เพิกถอนการบังคับคดีในคดีเดิมเท่านั้น คำฟ้องโจทก์จึงเป็นคำฟ้องที่เกี่ยวเนื่องกับการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาล ซึ่งคำฟ้องหรือคำร้องขอนั้นจำต้องมีคำวินิจฉัยของศาลก่อนที่การบังคับคดีจะได้ดำเนินไปโดยครบถ้วนและถูกต้องตาม ป.วิ.พ. มาตรา 7 (2), 302 วรรคหนึ่ง กรณีเช่นว่านี้โจทก์ชอบที่จะยื่นคำร้องต่อศาลในคดีเดิม มิใช่ฟ้องเป็นคดีใหม่
ตามคำร้องโจทก์ที่ยื่นในคดีหมายเลขแดงที่ 1408/2540 ของศาลชั้นต้นเป็นเรื่องที่อ้างว่าการดำเนินการบังคับคดีเดิมโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายและขอให้มีคำสั่งเพิกถอนการยึดทรัพย์ ศาลชั้นต้นชอบที่จะนัดพร้อมเพื่อสอบถามคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งเสียก่อนที่จะได้มีคำวินิจฉัยชี้ขาด แต่เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องโดยมิได้นัดพร้อมหรือนัดไต่สวน โจทก์มิได้อุทธรณ์ คำสั่งของศาลชั้นต้นจึงเป็นที่สุดแล้ว แต่อย่างไรก็ตาม โจทก์ก็ยังมีสิทธิยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนการบังคับคดีต่อศาลชั้นต้นในกรณีดังกล่าวอีกได้ เพราะเป็นกระบวนพิจารณาในชั้นบังคับคดีตาม ป.วิ.พ. มาตรา 148 (1)
ศาลตีความว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติในการบังคับคดีตามคำพิพากษา 1117/2557 และป.วิ.พ. มาตรา 296 โดยการรื้อถอนอาคารเกินระยะที่กำหนด 20 เซนติเมตร และโจทก์สละสิทธิ์บังคับ การยื่นคำร้องขอเพิกถอนการบังคับคดีต้องอยู่ภายในเงื่อนไขของระยะเวลาที่กำหนดใน ป.วิ.พ. มาตรา 296 วรรคสาม และสามารถปรับใช้มาตรา 296 ในภาค 4 ของ ป.วิ.พ. โดยไม่ต้องอ้างอิงมาตรา 27 หรือป.วิ.พ. อื่น ๆ อีก

คำพิพากษาฎีกาที่ 8612/2549 และประมวลพระราชกำหนด มาตรา 7 (2), 148 (1), และ 302
 โจทก์เรียกร้องเพื่อเพิกถอนการบังคับคดีที่มีต่อตน โดยอ้างว่าจำเลยได้ชำระหนี้ตามคำพิพากษาก่อนแล้วแต่โจทก์ไม่ต้องการการบังคับคดีเพิ่ม เนื่องจากจำเลยมีข้อตกลงชำระเงินทั้งหมด และไม่มีคำขอให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหาย ศาลสรุปว่าโจทก์ไม่มีสิทธิดำเนินการบังคับคดีเพิ่ม แม้โจทก์กล่าวหาว่าจำเลยผิดสัญญาทำให้โจทก์เสียหาย การยื่นคำฟ้องต้องมีคำวินิจฉัยของศาลเกี่ยวกับการบังคับคดี ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 7 (2), 302 ซึ่งในกรณีนี้ โจทก์ยื่นคำร้องเพื่อเพิกถอนการบังคับคดีเท่านั้น ไม่ได้ฟ้องคดีใหม่
โจทก์ยื่นคำร้องเพื่อเพิกถอนการบังคับคดีที่ศาลชั้นต้นดำเนินตามคดีแดง 1408/2540 โดยอ้างว่าการบังคับคดีไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ศาลชั้นต้นยื่นคำสั่งนัดพร้อมเพื่อสอบถามคู่ความ แต่เมื่อไม่มีการนัดพร้อมหรือการไต่สวน ศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งยกคำร้อง โจทก์ไม่อุทธรณ์คำสั่งนั้นคำสั่งนั้นเป็นที่สุดแล้ว อย่างไรก็ตาม โจทก์ยังสามารถยื่นคำร้องขอเพิกถอนการบังคับคดีต่อศาลชั้นต้นต่อไป ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 148 (1)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),กฎหมายอสังหาริมทรัพย์,คำพิพากษาศาลฎีกา