กฎหมายยาเสพติดใหม่ เปลี่ยนแปลงหลักการลงโทษผู้ที่ครอบครองยาเสพติดอย่างไร?
ผู้เขียน ดร.ธีร์รัฐ บุนนาค “ประมวลกฎหมายยาเสพติด..” กฎหมายใหม่นี้ ผ่านสภาฯ เมื่อปลาย ส.ค. 64 ขณะนี้ประกาศราชกิจจานุเบกษาแล้ว.. มีผลใน 30 วัน มีข้อพิจารณา ที่ฝ่ายวิชาการของศาลจัดทำเพื่อประกอบการพิจารณาคดีของศาล….แม้ไม่ใช่กฎหมาย และศาลไม่จำต้องเห็นด้วย…แต่ก็เป็นแนวทางที่น่าจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ใคร่รู้บ้าง.. จึงนำมาเผยแพร่ครับ… #หลักการ กฎหมายใหม่ ให้ยกเลิกกฎหมายเกี่ยวกับยาเสพติด เกือบทุกฉบับ.. และมีการเปลี่ยนแปลงในสาระสำคัญๆ เช่น เปลี่ยน : ข้อหาครอบครองเพื่อจำหน่าย เป็น “ครอบครอง”.. เปลี่ยน : ข้อหาครอบครอง เป็น “ครอบครองเพื่อเสพ”.. ยกเลิก : การให้.. คือ จำหน่าย.. ยกเลิก : โทษขั้นต่ำ 4 ปี ในข้อหาจำหน่าย ครอบครองเพื่อจำหน่าย.. ยกเลิก : ครอบครองเกิน 15 เม็ด/ 375 mg สันนิษฐานว่าครอบครองเพื่อจำหน่าย.. (จำเลยต้องนำสืบแก้) แก้ไขใหม่เป็น.. ครอบครองไม่เกินจำนวนปริมาณที่กำหนด สันนิษฐานว่าครอบครองเพื่อเสพ.. (โจทก์ต้องสืบว่า ไม่ใช่เพื่อเสพ) ยกเลิก : แนวคิดกำหนดโทษสูงขึ้นตามปริมาณสารบริสุทธิ์.. สำหรับข้อหาผลิต นำเข้า ส่งออก ครอบครอง จำหน่าย.. แก้ไขเป็น.. โทษสูงขึ้นตามพฤติการณ์ความร้ายแรง..(ม. 141) เช่น จำหน่ายให้เด็ก ในวัด หรือมีอาวุธ.. แบ่งโทษ เป็น 3 ระดับ ดังนี้.. 1) ไม่มีพฤติการณ์ร้ายแรง จำคุกไม่เกิน 15 ปี 2) พฤติการณ์ร้ายแรง จำคุก 2 ปี – 20 ปี 3) พฤติการณ์ร้ายแรงมาก จำคุก 5 ปี – ตลอดชีวิต/ ประหารชีวิต.. ยกเลิก : ระบบพนักงานสอบสวนนำผู้เสพมาให้ศาลส่งตรวจพิสูจน์.. แก้ไขใหม่เป็น.. ผู้จับนำตัวผู้เสพที่สมัครใจส่งสถานบำบัดได้โดยตรง.. และระบบให้ศาลส่งสถานบำบัดได้ เมื่อจำเลยสมัครใจ.. สรุปว่า.. กฎหมายใหม่ ลดความเป็นอาชญากรรมลง (decriminalization).. และกำหนดโทษได้สัดส่วนกับความผิดมากกว่าเดิม.. ทำให้จำเลยได้รับความเป็นธรรมในการลงโทษมากขึ้น.. ส่วนแนวคิดในการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพ โดยให้กระทรวงสาธารณสุขเข้ามารับผิดชอบแทนกรมคุมประพฤติ.. จะสามารถแก้ไขปัญหาได้ดีแค่ไหน.. ระบบที่ให้ผู้จับกุม ส่งผู้เสพไปบำบัดได้โดยตรง โดยไม่ผ่านศาลตรวจสอบ.. จะมีข้อขัดข้องอะไรหรือไม่.. ผลจะเป็นอย่างไร เรามารอดูกัน.. อ้างอิงจาก  ข้อพิจารณาเกี่ยวกับพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔ ประมวลกฎหมายยาเสพติดและพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔    กฎหมายบ้านเมืองยาเสพติด กฎหมายบ้านเมืองยาเสพติด Facebook
กฎหมายยาเสพติดใหม่ (พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564) มีการเปลี่ยนแปลงหลักการลงโทษผู้ที่ครอบครองยาเสพติดอย่างมีนัยสำคัญ ดังนี้:

1. เปลี่ยนโฟกัสจาก "การครอบครองเพื่อจำหน่าย" มาเป็น "การครอบครองเพื่อเสพ":
กฎหมายเก่า: แบ่งแยกข้อหา "ครอบครองเพื่อจำหน่าย" และ "ครอบครอง"
กฎหมายใหม่: เปลี่ยนเป็นข้อหา "ครอบครอง" เพียงข้อหาเดียว
ผู้ต้องหาต้องพิสูจน์เจตนาว่าครอบครองเพื่อเสพ ไม่ใช่เพื่อจำหน่าย

2. ยกเลิกโทษขั้นต่ำ 4 ปี:
กฎหมายเก่า: กำหนดโทษจำคุกขั้นต่ำ 4 ปี สำหรับข้อหา "ครอบครองเพื่อจำหน่าย" และ "จำหน่าย"
กฎหมายใหม่: ยกเลิกโทษขั้นต่ำ 4 ปี
ศาลมีอำนาจกำหนดโทษตามพฤติการณ์ความร้ายแรงของคดี

3. ยกเลิกหลัก "สันนิษฐานว่าครอบครองเพื่อจำหน่าย":
กฎหมายเก่า: สันนิษฐานว่าผู้ที่ครอบครองยาเสพติดเกิน 15 เม็ด หรือ 375 มิลลิกรัม ครอบครองเพื่อจำหน่าย
กฎหมายใหม่: ยกเลิกหลักสันนิษฐานนี้
โจทก์ต้องมีหลักฐานพิสูจน์ว่าผู้ต้องหาครอบครองเพื่อจำหน่าย

4. กำหนดโทษตามพฤติการณ์ความร้ายแรง:
กฎหมายใหม่: กำหนดโทษตามพฤติการณ์ความร้ายแรงของคดี
แบ่งโทษเป็น 3 ระดับ:
ไม่มีพฤติการณ์ร้ายแรง: จำคุกไม่เกิน 15 ปี
พฤติการณ์ร้ายแรง: จำคุก 2 ปี - 20 ปี
พฤติการณ์ร้ายแรงมาก: จำคุก 5 ปี - ตลอดชีวิต/ ประหารชีวิต
ตัวอย่างพฤติการณ์ร้ายแรง: จำหน่ายให้เด็ก ในวัด หรือมีอาวุธ

5. เน้นการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพ:
กฎหมายใหม่: ยกเลิกระบบพนักงานสอบสวนนำผู้เสพมาให้ศาลส่งตรวจพิสูจน์
ผู้จับสามารถนำตัวผู้เสพที่สมัครใจไปบำบัดได้โดยตรง
ศาลสามารถส่งผู้ต้องหาไปบำบัดได้ เมื่อจำเลยสมัครใจ
ผลของการเปลี่ยนแปลง:
กฎหมายใหม่มีแนวโน้มลดจำนวนผู้ต้องขังคดียาเสพติด
ผู้ต้องหาได้รับความเป็นธรรมในการลงโทษมากขึ้น
เน้นการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพ มากกว่าการลงโทษ
กฎหมายยาเสพติดให้โทษ