ต่อมใต้สมอง แบ่งเป็น 3 ส่วน คืออะไรบ้าง
ต่อมใต้สมอง Pituitary gland โรคต่อมไร้ท่อ โรคระบบต่อมไร้ท่อ Endocrine disease กายวิภาคและสรีรวิทยาระบบต่อมไร้ท่อ Anatomy and physiology of endocrine system กายวิภาคและสรีรวิทยาระบบประสาท Anatomy and physiology of nervous system โรคเนื้องอกต่อมใต้สมอง Pituitary tumor เนื้องอกสมอง และมะเร็งสมอง Brain tumor ฮอร์โมนจากไฮโปธาลามัส ฮอร์โมนจากต่อมหมวกไต ต่อมใต้สมอง Pituitary gland หรือ Hypophysis เป็นต่อมไร้ท่อขนาดเล็ก อยู่ใต้สมองใหญ่ จึงได้ชื้อว่า ต่อมใต้สมอง และอยู่ในส่วนของกระดูกฐานสมอง ด้านบนจะมีเส้นประสาทตาพาดอยู่ ดังนั้นโรคของต่อมใต้สมองจึงส่งผลถึงการมองเห็นได้ ต่อมใต้สมอง เป็นต่อมสำคัญที่สร้างProduce และหรือหลั่งSecrete และหรือเก็บกักStore ฮอร์โมนหลายชนิด เพื่อควบคุมการทำงานของอวัยวะต่างๆ เช่น รังไข่ อัณฑะ ต่อมไทรอยด์ และต่อมหมวกไต ต่อมใต้สมองต่อมฯ แบ่งเป็น 3 ส่วนกลีบ คือ ต่อมใต้สมองกลีบหน้าต่อมใต้สมองส่วนหน้า ต่อมใต้สมองกลีบคั่นกลางต่อมใต้สมองส่วนคั่นกลาง และต่อมใต้สมองกลีบหลังต่อมใต้สมองส่วนหลัง ก. ต่อมใต้สมองกลีบหน้าAnterior lobe อีกชื่อคือ Adenohypophysis หรือ Pars anterior เป็นกลีบที่ใหญ่ที่สุด ประมาณ 80ของเนื้อที่ต่อมใต้สมองทั้งหมด มีหน้าที่สร้างฮอร์โมนทั้งหมด 6 ชนิด ได้แก่ ฮอร์โมนเพื่อการเจริญเติบโต Growth hormoneGHหรือ Human growth hormoneHGH ทั้งนี้การทำงานสร้างหลั่งฮฮร์โมนจากต่อมใต้สมองกลีบหน้านี้อยู่ภายใต้การกำกับควบคุมของสมองส่วนไฮโปธาลามัส ข. ต่อมใต้สมองกลีบคั่นกลางIntermediate lobe ชื่ออื่นคือ Pars intermedia จะอยู่ระหว่างต่อมใต้สมองกลีบหน้าและกลีบหลัง ซึ่งในคน ต่อมฯส่วนนี้จะมีขนาดเล็กมากๆ และกระจายอยู่ในต่อมฯส่วนหน้า จึงมักนับรวมเป็นส่วนของต่อมฯกลีบหน้า เซลล์ของต่อมฯส่วนนี้จะสร้างฮอรโมน Melanocyte-stimulating hormoneMSHชื่ออื่น คือ Intermedin หรือ Melanotropin ที่กระตุ้นการทำงานของเม็ดสีที่ผิวหนัง เชื่อว่าต่อมฯส่วนนี้ทำงานภายใต้สมองไฮโปธาลามัสเช่นกัน ค. ต่อมใต้สมองกลีบหลัง Posterior lobe ชื่ออื่น Neurohypophysis หรือ Pars nervosa หรือ Neural lobe ต่อมฯกลีบหลังนี้ไม่ได้ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมน แต่ทำหน้าที่เก็บกักStore และหลั่งSecrete ฮอร์โมน Oxytocin และ Vasopressin ซึ่งสร้างจากสมองส่วนไฮโปธาลามัส ซึ่งต่อมใต้สมองกลีบหลังก็ทำงานหลั่งฮอร์โมนภายใต้การกำกับของสมองไฮโปธาลามัสเช่นกัน อนึ่ง อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ไฮโปธาลามัส เรื่อง ฮอร์โมนจากไฮโปธาลามัส และ เรื่อง ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง
1. ต่อมใต้สมองกลีบหน้า (Anterior lobe อีกชื่อคือ Adenohypophysis หรือ Pars anterior) เป็นกลีบที่ใหญ่ที่สุด ประมาณ 80%ของเนื้อที่ต่อมใต้สมองทั้งหมด มีหน้าที่สร้างฮอร์โมนทั้งหมด 6 ชนิด ได้แก่
- ฮอร์โมนเพื่อการเจริญเติบโต/ Growth hormone (GH)หรือ Human growth hormone (HGH)
- Adrenocorticotropic hormone (ACTH), Thyroid-stimulating hormone (TSH)
- Luteinizing hormone (LH)
- Follicle-stimulating hormone (FSH)
- Prolactin (PRL)
ทั้งนี้ การทำงานสร้าง/หลั่งฮฮร์โมนจากต่อมใต้สมองกลีบหน้านี้ อยู่ภายใต้การกำกับควบคุมของสมองส่วนไฮโปธาลามัส


2. ต่อมใต้สมองกลีบคั่นกลาง (Intermediate lobe ชื่ออื่นคือ Pars intermedia) จะอยู่ระหว่างต่อมใต้สมองกลีบหน้าและกลีบหลัง ซึ่งในคน ต่อมฯ ส่วนนี้จะมีขนาดเล็กมากๆ และกระจายอยู่ในต่อมฯ ส่วนหน้า จึงมักนับรวมเป็นส่วนของต่อมฯกลีบหน้า เซลล์ของต่อมฯ ส่วนนี้จะสร้างฮอรโมน Melanocyte-stimulating hormone(MSH) ชื่ออื่น คือ Intermedin หรือ Melanotropin ที่กระตุ้นการทำงานของเม็ดสีที่ผิวหนัง เชื่อว่าต่อมฯ ส่วนนี้ทำงานภายใต้สมองไฮโปธาลามัสเช่นกัน


3. ต่อมใต้สมองกลีบหลัง (Posterior lobe ชื่ออื่น Neurohypophysis หรือ Pars nervosa หรือ Neural lobe) ต่อมฯ กลีบหลังนี้ไม่ได้ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมน แต่ทำหน้าที่เก็บกัก (Store) และหลั่ง (Secrete) ฮอร์โมน Oxytocin และ Vasopressin ซึ่งสร้างจากสมองส่วนไฮโปธาลามัส ซึ่งต่อมใต้สมองกลีบหลังก็ทำงาน/หลั่งฮอร์โมนภายใต้การกำกับของสมองไฮโปธาลามัสเช่นกัน
Physiology,Anatomy