ยาโบลแนนเซอรีน มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร
โบลแนนเซอรีน Blonanserin ยาโบลแนนเซอรีนมีสรรพคุณ คุณสมบัติอย่างไร ยาโบลแนนเซอรีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร ยาโบลแนนเซอรีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร ยาโบลแนนเซอรีนมีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยาอย่างไร เมื่อมีการสั่งยา ควรแจ้งแพทย์พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร หากลืมรับประทานยาโบลแนนเซอรีนควรทำอย่างไร ยาโบลแนนเซอรีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร มีข้อควรระวังการใช้ยาโบลแนนเซอรีนอย่างไร ยาโบลแนนเซอรีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร ควรเก็บรักษายาโบลแนนเซอรีนอย่างไร ยาโบลแนนเซอรีนมีชื่ออื่นอีกไหม ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง ยารักษาโรค Pharmaceutical drug ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด โรคจิต Psychosis ยารักษาทางจิตเวช ยาจิตเวช Psychotropics drugs อารมณ์สองขั้ว หรือ ไบโพล่า Bipolar disorder อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา Adverse Drug Reaction ยาโบลแนนเซอรีนBlonanserin เป็นยากลุ่มต้านโรคจิตรุ่นใหม่ Atypical antipsychotic agent โดยมีข้อบ่งใช้สำหรับการรักษาโรคจิตเภทในประเทศญี่ปุ่นและในประเทศเกาหลี ขณะนี้ยังไม่มีจำหน่ายในประเทศไทย ซึ่งมีประสิทธิภาพในการรักษาผู้ป่วยจิตเภทที่มีอาการทางบวกอาการทางจิตใจที่มากกว่าคนทั่วไป และอาการทางลบอาการทางจิตใจที่มีน้อยกว่าคนทั่วไปโดยมีการใช้ยานี้ทั้งในระยะสั้นและในระยะยาว ยาโบลแนนเซอรีนมีข้อเด่นคือ อาการไม่พึงประสงค์จากยาด้านกลุ่มอาการอีพีเอส EPS Extrapyramidal syndrome หรือ Extrapyramidal symptoms จะพบน้อยกว่ายาฮาโลเพอริดอลHaloperidol และจะทำให้มีภาวะระดับโปรแลกตินในเลือดสูงกว่าปกติ Hyperprolactinemiaน้อยกว่ายาริสเพอริโดนRisperidone แต่อย่างไรก็ตามอาการไม่พึงประสงค์ของยาโบลแนนเซอรีนที่มักพบได้ คือ กลุ่มอาการอีพีเอส ซึ่งอาการแสดงของกลุ่มอาการนี้ เช่น อาการสั่น Tremor ความรู้สึกต้องการจะเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา หรือรู้สึกว่าไม่สามารถอยู่นิ่งหรือยืนเฉยๆได้ Akathisia อาการกล้ามเนื้อแข็งตัว ขยับยาก Muscle rigidity เคลื่อนไหวร่างกายได้ช้าลง Bradykinesia การเดินที่อาจผิดปกติ Gait disturbance และพบว่าอาจมีระดับโปรแลกตินเพิ่มสูงขึ้นในเลือด อาการไม่พึงประสงค์ฯอื่นๆจากยาโบลแนนเซอรีนที่ไม่รุนแรงและอาจพบได้ เช่น อาการง่วงนอน ง่วงเวลากลางวัน Somnolence อาการมึนงง อาการกระหายน้ำ อาการท้องผูก ยาโบลแนนเซอรีนมีสรรพคุณ คุณสมบัติอย่างไร ยาโบลแนนเซอรีนมีข้อบ่งใช้สำหรับการรักษาโรคจิตเภทชนิดทั้งอาการชนิดบวก Positive schizophrenia และอาการชนิดลบ Negative schizophrenia ซึ่งยานี้มีจำหน่ายและใช้ในประเทศญี่ปุ่นและในเกาหลี แต่ปัจจุบันยังไม่มีจำหน่ายในประเทศไทย นอกจากนี้ยาโบลแนลเซอรีนยังได้ถูกนำมาใช้ในการรักษาภาวะก้าวร้าว Aggressive symptoms และภาวะอารมณ์สองขั้ว Bipolarทั้งชนิดซึมเศร้าและบ้าคลั่ง อาการโรคจิตเหล่านี้ จะค่อยๆเริ่มดีขึ้นภายใน 1 สัปดาห์หลังผู้ป่วยได้รับยาโบลแนนเซอรีน และเมื่อได้รับยานี้ไปนานมากกว่า 2 – 3 สัปดาห์ อาการของโรคจิตที่แสดงออกด้านพฤติกรรมและกระบวนการรับรู้จะเริ่มดีขึ้นตามมา ทั้งนี้จะแนะนำให้ติดตามประสิทธิภาพของยาต่อการควบคุมและรักษาโรคจิตเภทที่สัปดาห์ที่ 4 – 6 แต่ในทางปฏิบัติแล้วนั้น ผู้ป่วยบางคนอาจตอบสนองต่อยานี้ช้า โดยจะเห็นประสิทธิภาพของยานี้ที่สัปดาห์ที่ 16 – 20 ภายหลังเริ่มรักษาด้วยยานี้ ยาโบลแนนเซอรีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร ยาโบลแนนเซอรีนเป็นยาที่ใช้ในการรักษาโรคจิตเภท Antipsychotic มีกลไกการออกฤทธิ์ คือ ตัวยาจะยับยั้ง ตัวรับReceptorที่ชื่อโดปามีน Dopamine receptorในสมอง ซึ่งจะส่งผลช่วยลดอาการทางบวกของโรคจิตเภททำให้อาการทางบวกดีขึ้น แต่จะส่งผลทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยาที่เรียกว่า อีพีเอส EPS extrapyramidal syndrome ขึ้นได้ แต่อีกหนึ่งกลไกของยาโบลแนนเซอรีน คือ ยานี้ยังสามารถยับยั้งตัวรับที่ชื่อ ซีโรโตนิน Serotonin receptorได้ ซึ่งจะส่งผล ต่อการหลั่งสารซีโรโตนินของสมอง จึงมีส่วนช่วยลดโอกาสเกิดอาการผิดปกติทางด้านการเคลื่อนไหว อีพีเอส EPS ยาโบลแนนเซอรีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร รูปแบบทางเภสัชภัณฑ์ของยาโบลแนนเซอรีนที่มีจำหน่ายในปัจจุบัน คือ ยาเม็ดเคลือบฟิล์ม Film-coated tablet ขนาดยา 2 4 และ 8 มิลลิกรัมต่อเม็ด ยาโบลแนนเซอรีนมีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยาอย่างไร ยาโบลแนนเซอรีน มีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยา เช่น ก.ขนาดยาโบลแนนเซอรีนสำหรับการรักษาอาการจิตเภท คือ ในช่วงแรกของการรักษา แพทย์จะให้เริ่มรับประทานยาครั้งละ 4 มิลลิกรัม รับประทานวันละ 2 ครั้ง หลังอาหาร จากนั้น แพทย์จะค่อยๆปรับเพิ่มขนาดยาขึ้นทีละน้อย โดยแพทย์เป็นผู้พิจารณาเพิ่มขนาดยาตามอาการทางคลินิกของผู้ป่วย และพิจารณาถึงอายุผู้ป่วย และค่าการทำงานของตับ และของไต ของผู้ป่วยด้วย จนได้ขนาดยาในช่วงขนาดการรักษา คือ ครั้งละ 4 – 8 มิลลิกรัม รับประทานวันละ 2 ครั้ง หลังอาหาร ข. ขนาดยาโบลแนนเซอรีนสูงสุดที่แนะนำ คือ 24 มิลลิกรัมต่อวัน การให้รับประทานยาโบลแนนเซอรีนหลังอาหาร จะช่วยทำให้ยาถูกดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารเข้าสู่ร่างกายได้ดี จึงทำให้ระดับยาในร่างกายสูง ไม่แนะนำให้ใช้ยาโบลแนนเซอรีนในผู้ป่วยกลุ่มเด็กและวัยรุ่น เนื่องจากข้อมูลด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัยยังไม่เพียงพอ ค.ยังไม่มีการศึกษาการใช้ยาโบลแนนเซอรีนในผู้ป่วยที่ไตทำงานผิดปกติ ดังนั้นอาจพิจารณาใช้ยาในขนาดปกติในผู้ป่วยกลุ่มนี้ได้ แต่ควรระมัดระวังการใช้ยาเป็นพิเศษ ง.การใช้ยาโบลแนนเซอรีนในผู้ป่วยที่ตับทำงานผิดปกติ ควรพิจารณาใช้ยาในขนาดต่ำลงกว่าขนาดยาปกติ แต่ทั้งนี้ยังไม่มีการแนะนำการปรับขนาดการใช้ยานี้ เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาโบลแนนเซอรีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้ ประวัติแพ้ยา แพ้อาหาร แพ้สารเคมีทุกชนิด มีโรคประจำตัวต่างๆ รวมทั้งกำลังกินยาใช้ยาอะไรอยู่ เพราะ ยาบางชนิดอาจส่งผลให้อาการของโรคเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรืออาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นๆที่ผู้ป่วยได้รับอยู่ก่อนแล้ว ประวัติการใช้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร วิตามิน ต่างๆ เนื่องจาก ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารหรือวิตามินบางชนิด อาจมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยานี้ได้ หากเป็นสุภาพสตรีควรแจ้งว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตรหรือไม่ เพราะยานี้ อาจก่ออันตรายต่อทารกได้ หากลืมรับประทานยาโบลแนนเซอรีนควรทำอย่างไร กรณีลืมรับประทานยาโบลแนนเซอรีน ที่มีวิธีการรับประทานยาวันละ 2 ครั้งต่อวัน หากผู้ป่วยลืมรับประทานยานี้ ให้รีบรับประทานยาทันทีที่นึกขึ้นได้ แต่หากใกล้กับเวลาที่ต้องรับประทานยามื้อถัดไปเกินกว่าครึ่งหนึ่งของระยะห่างระหว่างมื้อยา คือ เกิน 6 ชั่วโมง จากเวลารับประทานยาปกติ ให้ข้ามมื้อยาที่ลืมไป รอรับประทานยามื้อถัดไปเลยโดยไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่า เช่น ปกติรับประทานยาวันละ 2 ครั้ง เวลา 7.00 น. และ 19.00 น. หากผู้ป่วยนึกขึ้นได้ว่าลืมรับประทานยามื้อ 7.00 น. ตอนเวลา 10.00 น. ก็ให้รับประทานยามื้อ 7.00 น. ทันทีที่นึกขึ้นได้ แต่หากนึกขึ้นได้ในช่วงที่ใกล้กับช่วงเวลาของยามื้อถัดไป หมายถึงเกินกว่า ครึ่งหนึ่งของช่วงห่างจากเวลารับประทานยาปกติถึงมื้อถัดไป เช่น นึกขึ้นได้ว่าลืมรับประทานยามื้อ 7.00 น. ตอนเวลา 16.00 น. ให้รอรับประทานยามื้อถัดไป คือ เวลา 19.00 น. ในขนาดยาปกติ โดยไม่ต้องนำยามื้อที่ลืมรับประทานมารับประทานเพิ่ม ยาโบลแนนเซอรีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร ผลอาการไม่พึงประสงค์จากยา ผลข้างเคียงอาการข้างเคียงที่พบได้บ่อยจากยาโบลแนนเซอรีน คือ กลุ่มอาการอีพีเอส EPS Extrapyramidal syndromeซึ่งจะปรากฎอาการทางคลินิก ดังต่อไปนี้ เช่น อาการสั่น มีความรู้สึกต้องการจะเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลาหรือรู้สึกว่าไม่สามารถอยู่นิ่งหรือยืนเฉยๆได้ อาการกล้ามเนื้อหดแข็งตัว ขยับยาก อาการเคลื่อนไหวร่างกายได้ช้าลง การเดินที่อาจผิดปกติ และพบว่าอาจมีระดับโปรแลกตินเพิ่มสูงขึ้นในเลือด อาการไม่พึงประสงค์อื่นๆที่ไม่รุนแรงและอาจพบได้ เช่น อาการง่วงนอน ง่วงเวลากลางวัน อาการมึนงง อาการกระหายน้ำ อาการท้องผูก มีข้อควรระวังการใช้ยาโบลแนนเซอรีนอย่างไร มีข้อควรระวังการใช้ยาโบลแนนเซอรีน เช่น ห้ามใช้กับผู้ป่วยที่แพ้ยานี้หรือแพ้ส่วนประกอบของยานี้ การใช้ยานี้ในช่วงกำลังตั้งครรภ์ให้นมบุตร ยังไม่มีการทดลองสนับสนุนที่เพียงพอเกี่ยวกับผลของการได้รับยาโบแนนเซอรีนต่อการตั้งครรภ์และการเจริญเติบโตของตัวอ่อนในครรภ์ ดังนั้นแนะนำให้หยุดการใช้ยาโบลแนนเซอรีนในหญิงที่ตั้งใจจะตั้งครรภ์หรือกำลังตั้งครรภ์ และคาดว่ายาโบลแนนเซอรีนสามารถขับออกทางน้ำนมได้ ดังนั้นเพื่อความปลอดภัยของทารก ควรหยุดการใช้ยานี้ในช่วงกำลังให้นมบุตร หรืองดให้นมบุตรกรณีที่ยานี้มีความจำเป็นต้องได้รับ ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้ ห้ามใช้ยาหมดอายุ ห้ามเก็บยาหมดอายุ อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ยา ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิดรวมยาโบลแนนเซอรีน ยาแผนโบราญ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะ ยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาม ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน ยาโบลแนนเซอรีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร ข้อควรระวังสำคัญในการใช้ยาโบลแนนเซอรีน คือ ปฏิกิริยาระหว่างยากับยา Drug-drug interaction เนื่องจากยาโบลแนนเซอรีนถูกทำลายโดยกลุ่มเอนไซม์ซิพCYP enzyme Cytochrome 450 enzyme ชนิด CYP3A4 เป็นหลัก ซึ่งมีโอกาสเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาโบลแนนเซอรีนกับยาชนิดอื่นๆได้ เมื่อมีการใช้ยาร่วมกัน ดังนั้นควรพิจารณารายการยาอื่นๆที่จะใช้ร่วม ดังนี้ 1. หลีกเลี่ยงหรือพิจารณาไม่ใช้ยาโบลแนนเซอรีนคู่กับยาดังต่อไปนี้ เพราะอาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยารุนแรงที่ขึ้น เนื่องมาจากจะเกิดระดับยาโบลแนนเซอรีนในเลือดที่สูงกว่าปกติ ยาอื่นๆที่ควรหลีกเลี่ยง เช่นยา อาฟูโซซิน Alfuzosin ยารักษาโรคต่อมลูกหมากโต อะมิโอดาโลน Amiodaroneยาต้านหัวใจเต้นผิดจังหวะ ควินิดีนQuinidineยาต้านหัวใจเต้นผิดจังหวะ ฟูซิดิกเอซิด Fusidic acid ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย คีโตโคลนาโซล Ketoconazole ยาต้านเชื้อราโวลิโคนาโซล Voriconazole ยาต้านเชื้อรา แอสทิมีโซล Astemizole ยาแก้แพ้ เทอร์ฟีนีดีนTerfenadine ยาแก้แพ้ Ergot derivetives ยาที่มีส่วนผสมของ Ergot เช่นยา Erogatamineเออโกตามีนยาไมเกรน Ergonovine เออร์โกโนวีนยาบีบมดลูก Methylergonovineเมททิวเออร์โกโนวีน ยาบีบมดลูก ซิสซาพายCisapide ยากระตุ้นการเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารและลำไส้ สมุนไพรเซนต์จอห์นเวิร์ธ St. Johns wort สมุนไพรคลายเครียด โลวาสสะตาตินLovastatin ยาลดไขมัน ซิมวาสสะตาติน Simvastatin ยาลดไขมัน เซาเมทารอล Salmeterol ยาขยายหลอดลม พิโมซายด์ Pimozide ยาต้านโรคจิต ซิเดนาฟิว Sidenafil ยารักษาภาวะความดันในปอดสูงPulmonary Hypertension ไมด้าโซแลม Midazolam ยาสงบระงับประสาทยานอนหลับ ไตรอะโซแลม Triazolam ยาสงบระงับประสาทยานอนหลับ 2. น้ำผลไม้เกรปฟรุต grape fruit juice ซึ่งมีฤทธิ์เป็นเอนไซม์อินฮิบิเตอร์Enzyme inhibitor ดังนั้นการรับประทานยาโบลแนนเซอรีนคู่กับน้ำเกรปฟรุตจะมีผลทำให้ระดับยาโบลแนนเซอรีนในเลือดสูงขึ้นจนเกิดผลข้างเคียงที่รุนแรงจากยาโบลแนนเซอรีน 3. ระมัดระวังการใช้ยาโบลแนนเซอรีนคู่กับยาที่มีผลกระตุ้นการทำงานของเอนไซม์ทำลายยา เช่นยา คาร์บามาซีปิน Carbamazepine ยากันชัก ฟีนีทอย Phenytoinยากันชัก ไรแฟมปินซิน Rifampicin ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ยาวัณโรค ซึ่งจะส่งผลทำให้ระดับยาโบลแนนเซอรีนในร่างกายลดลงจนทำให้ผู้ป่วยไม่ได้รับประสิทธิภาพจากการใช้ยาโบลแนนเซอรีน ควรเก็บรักษายาโบลแนนเซอรีนอย่างไร แนะนำเก็บยาโบลเนนเซอรีน ณ อุณหภูมิห้อง เก็บยาให้พ้นจากแสงแดด และแสงสว่างที่กระทบยาได้โดยตรง หลีกเลี่ยงนำยาสัมผัสกับความร้อนที่มาก เช่น เก็บยาในรถที่ตากแดด หรือเก็บยาในห้องที่มีอุณหภูมิสูงมีแสงแดดส่องถึงทั้งวันหรือเป็นเวลานาน ไม่เก็บยาในห้องที่ชื้น เช่น ห้องน้ำ หรือห้องครัว โดยควรเก็บยาในภาชนะบรรจุเดิม และเพื่อความปลอดภัย ควรเก็บยาให้พ้นจากมือเด็กเล็กและสัตว์เลี้ยง ยาโบลแนนเซอรีนมีชื่ออื่นอีกไหม ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง ยาโบลแนนเซอรีน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิตผู้จำหน่าย เช่น ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
ยาโบลแนนเซอรีนเป็นยาที่ใช้ในการรักษาโรคจิตเภท (Antipsychotic) มีกลไกการออกฤทธิ์ คือ ตัวยาจะยับยั้งตัวรับที่ชื่อโดปามีนในสมอง ซึ่งจะส่งผลช่วยลดอาการทางบวกของโรคจิตเภททำให้อาการทางบวกดีขึ้น แต่จะส่งผลทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยาที่เรียกว่า อีพีเอส (EPS: extrapyramidal syndrome) ขึ้นได้

แต่อีกหนึ่งกลไกของยาโบลแนนเซอรีน คือ ยานี้ยังสามารถยับยั้งตัวรับที่ชื่อ ซีโรโตนินได้ ซึ่งจะส่งผลต่อการหลั่งสารซีโรโตนินของสมอง จึงมีส่วนช่วยลดโอกาสเกิดอาการผิดปกติทางด้านการเคลื่อนไหว อีพีเอส (EPS)
17.เภสัชวิทยา Pharmacology