เมื่อโจทก์ร่วมในคดีอาญาเข้าร่วมเป็นโจทก์ในคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่อง และมีการทำสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีแพ่ง แต่จำเลยอุทธรณ์เฉพาะคดีอาญา ศาลฎีกาจะวินิจฉัยอย่างไร?
[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] ในคดีอาญาที่เกี่ยวเนื่องกับคดีแพ่ง เมื่อผู้เสียหายเข้าเป็นโจทก์ร่วมทั้งในคดีอาญาและในคดีแพ่ง แม้คดีส่วนแพ่งต้องห้ามอุทธรณ์ฎีกา แต่เมื่อคดีอาญาไม่ต้องห้าม คดีส่วนแพ่งย่อมไม่ต้องห้ามตามไปด้วยและผู้เสียหายมีสิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยในสวนนี้ได้ แต่เมื่อมีการทำยอมในคดีส่วนแพ่ง และมิได้มีอุทธรณ์ คำพิพากษาตามยอมย่อมยุติไปศาลจึงวินิจฉัยให้เฉพาะคดีส่วนอาญาเท่านั้น ในคดีอาญาที่เกี่ยวเนื่องกับคดีแพ่ง เมื่อผู้เสียหายเข้าเป็นโจทก์ร่วมทั้งในคดีอาญาและในคดีแพ่ง แม้คดีส่วนแพ่งต้องห้ามอุทธรณ์ฎีกา แต่เมื่อคดีอาญาไม่ต้องห้าม คดีส่วนแพ่งย่อมไม่ต้องห้ามตามไปด้วยและผู้เสียหายมีสิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยในสวนนี้ได้ แต่เมื่อมีการทำยอมในคดีส่วนแพ่ง และมิได้มีอุทธรณ์ คำพิพากษาตามยอมย่อมยุติไปศาลจึงวินิจฉัยให้เฉพาะคดีส่วนอาญาเท่านั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2412/2562 โจทก์ร่วมเป็นโจทก์ในคดีส่วนแพ่งด้วย เมื่อโจทก์ฎีกาโต้แย้งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 และขอให้ศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 และขอให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้น เมื่อคดีส่วนอาญาขึ้นมาสู่การพิจารณาของศาลฎีกาแล้ว คดีส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาย่อมไม่ต้องห้ามฎีกา โจทก์ร่วมจึงไม่ต้องขออนุญาตฎีกาคดีส่วนแพ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2412/2562 แม้ตาม ป.วิ.อ. ได้มีคำอธิบายคำว่าผู้เสียหายไว้ในมาตรา 2 (4) ซึ่งบัญญัติว่า "ผู้เสียหาย หมายถึง บุคคลผู้ได้รับความเสียหายเนื่องจากการกระทำผิดฐานใดฐานหนึ่ง รวมทั้งบุคคลอื่นที่มีอำนาจจัดการแทนได้ ดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 4, 5 และ 6" แต่ข้อความตามมาตรา 44/1 ที่บัญญัติให้ผู้เสียหายมีสิทธิที่จะเรียกค่าสินไหมทดแทนได้นั้น ย่อมมีความหมายในตัวว่า หมายถึงผู้ที่มีสิทธิเรียกค่าสินไหมทดแทน จึงมีความหมายที่แตกต่างเกินกว่าความหมายของผู้เสียหายที่บัญญัติไว้ในมาตรา 2 (4) ถือได้ว่าขัดกัน การตีความคำว่าผู้เสียหายตามมาตรา 44 /1 จึงไม่ต้องถือความหมายเช่นเดียวกับมาตรา 2 (4) ทั้งนี้เป็นไปตาม ป.วิ.อ. มาตรา 1 ที่บัญญัติว่า "ในประมวลกฎหมายนี้ ถ้าคำใดมีคำอธิบายให้ถือตามความหมายดังได้อธิบายไว้ เว้นแต่ข้อความในตัวบทจะขัดกับคำอธิบายนั้น" ทั้งการที่พนักงานอัยการได้ดำเนินการเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายแล้ว ผู้เสียหายไม่อาจยื่นคำร้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในส่วนที่พนักงานอัยการได้เรียกแทน ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 43 และ 44/1 วรรคสาม ดังนั้น การพิจารณาว่าผู้ใดมีสิทธิเรียกเอาค่าสินไหมทดแทน ต้องพิจารณาจากสิทธิในทางแพ่ง ทำให้ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัย ทั้ง มาตรา 44/1 วรรคสอง ก็บัญญัติความว่า.... ถือว่าคำร้องขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเป็นคำฟ้องตาม ป.วิ.พ. และผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่ง ดังนั้น เมื่อโจทก์ร่วมเข้าร่วมเป็นโจทก์ทั้งคดีส่วนอาญาและคดีส่วนแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา และขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในส่วนดอกเบี้ย จึงใช้สิทธิในคดีส่วนแพ่งได้ และคดีส่วนแพ่งก็ต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายอันว่าด้วยความรับผิดของบุคคลในทางแพ่ง เมื่อคดีส่วนแพ่งโจทก์ร่วมกับจำเลยได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความ และศาลชั้นต้นพิพากษายอมความแล้ว ซึ่งคู่ความมิได้อุทธรณ์คำพิพากษาตามยอม โดยจำเลยอุทธรณ์เฉพาะคดีส่วนอาญาขอให้รอการลงโทษเท่านั้น คดีส่วนแพ่งจึงยุติและต้องบังคับไปตามคำพิพากษาตามยอม ศาลอุทธรณ์ภาค 3 ชอบที่วินิจฉัยให้เฉพาะคดีส่วนอาญาเท่านั้น  การพิจารณาว่าผู้ใดมีสิทธิเรียกเอาค่าสินไหมทดแทน ต้องพิจารณาจากสิทธิในทางแพ่ง ทำให้ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัย ทั้ง มาตรา 44/1 วรรคสอง ก็บัญญัติความว่า.... ถือว่าคำร้องขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเป็นคำฟ้องตาม ป.วิ.พ. และผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่ง
ศาลฎีกาจะวินิจฉัยให้เฉพาะคดีอาญาเท่านั้น คดีแพ่งถือว่ายุติและต้องบังคับตามคำพิพากษาตามยอม

คดีนี้เกี่ยวข้องกับคำพิพากษาฎีกาที่ 2412/2562 ซึ่งพิจารณาประเด็นว่า เมื่อโจทก์ร่วมในคดีอาญาเข้าร่วมเป็นโจทก์ในคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่อง และมีการทำสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีแพ่ง แต่จำเลยอุทธรณ์เฉพาะคดีอาญา ศาลฎีกาจะวินิจฉัยอย่างไร

ข้อเท็จจริงของคดี:
โจทก์ร่วมเป็นโจทก์ในคดีอาญาและคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา
โจทก์ร่วมและจำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีแพ่ง
ศาลชั้นต้นพิพากษายอมความคดีแพ่ง
จำเลยอุทธรณ์เฉพาะคดีอาญา

ประเด็นสำคัญ:
คดีแพ่งถือว่ายุติแล้วหรือไม่
ศาลฎีกาจะวินิจฉัยอย่างไร

ฎีกาวินิจฉัยว่า:
คดีแพ่งถือว่ายุติแล้ว
ศาลฎีกาจะวินิจฉัยให้เฉพาะคดีอาญาเท่านั้น

เหตุผล:
เมื่อโจทก์ร่วมและจำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีแพ่ง และศาลชั้นต้นพิพากษายอมความคดีแพ่ง คดีแพ่งจึงถือว่ายุติ แม้จำเลยจะอุทธรณ์เฉพาะคดีอาญา แต่คดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาย่อมไม่ต้องห้ามฎีกา โจทก์ร่วมไม่จำเป็นต้องขออนุญาตฎีกาคดีแพ่ง ศาลฎีกาจึงมีอำนาจวินิจฉัยคดีแพ่งได้ อย่างไรก็ตาม คดีแพ่งนั้นได้ยุติไปแล้ว ศาลฎีกาจึงไม่สามารถวินิจฉัยแก้ไขเพิ่มเติมได้ ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยให้เฉพาะคดีอาญาเท่านั้น

สรุป:
เมื่อโจทก์ร่วมในคดีอาญาเข้าร่วมเป็นโจทก์ในคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่อง และมีการทำสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีแพ่ง แต่จำเลยอุทธรณ์เฉพาะคดีอาญา ศาลฎีกาจะวินิจฉัยให้เฉพาะคดีอาญาเท่านั้น คดีแพ่งถือว่ายุติและต้องบังคับตามคำพิพากษาตามยอม
ประมวลกฎหมายอาญา,ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความอาญา(วิอาญา),กฎหมายลักษณะหนี้ พรบ,คำพิพากษาศาลฎีกา