ที่ดินและบ้านพิพาทที่เป็นมรดกจากคู่สมรสมีกฎหมายและกระบวนการในการโอนสิทธิ์ต่างจากที่ดินและบ้านทั่วไปอย่างไร?
หัวข้อ ฎีกาใหม่ 5 ดาว* สินสมรส มรดก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 495/2558 | เจาะหลัก สกัดฎีกา 5 ดาว เตรียมสอบ 3 สนาม อัพเดท ที่ ลอว์สยาม ดอทคอม

​[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] ครอบครัว สินสมรส มรดก 5 ดาว ครอบครัว สินสมรส มรดก 5 ดาว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 495/2558 ที่ดินและบ้านพิพาท ป. ผู้ตายซื้อมาและปลูกสร้างหลังจาก ป. และจำเลยที่ 2 จดทะเบียนสมรสกัน จึงเป็นสินสมรส เมื่อ ป. ถึงแก่ความตายต้องแบ่งทรัพย์สินระหว่างสามีภริยากันก่อน ซึ่งเป็นของจำเลยที่ 2 กึ่งหนึ่งทันทีที่ ป. ถึงแก่ความตาย ส่วนอีกกึ่งหนึ่งเป็นทรัพย์มรดกของ ป. เมื่อที่ดินและบ้านส่วนที่เป็นของจำเลยที่ 2 มิใช่ทรัพย์มรดก น. ในฐานะผู้จัดการมรดกจึงไม่มีอำนาจจดทะเบียนโอนเป็นมรดกแก่ น. และนำไปจดทะเบียนขายฝากให้โจทก์ แม้โจทก์จะอ้างว่าสุจริตและเสียค่าตอบแทน แต่ไม่ปรากฏว่าจำเลยที่ 2 สมคบกับ น. หรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง จำเลยที่ 2 ย่อมได้รับความคุ้มครองและมีสิทธิในที่ดินและบ้านพิพาทส่วนของตน การจดทะเบียนขายฝากไม่ผูกพันจำเลยที่ 2 ส่วนที่ดินและบ้านพิพาทอีกกึ่งหนึ่งซึ่งเป็นทรัพย์มรดกย่อมตกแก่ทายาท คือ จำเลยที่ 1 ที่ 2 และ น. คนละส่วนเท่า ๆ กัน การที่ น. จดทะเบียนที่ดินและบ้านพิพาทโอนเป็นของตนแต่ผู้เดียวและนำไปขายฝากให้โจทก์ ถือเป็นการกระทำที่อยู่ในขอบอำนาจของการจัดการมรดก หากจำเลยที่ 1 ที่ 2 ในฐานะทายาทเห็นว่า ไม่ถูกต้องและทำให้ตนได้รับความเสียหาย ย่อมมีสิทธิฟ้องเรียกค่าเสียหายจาก น. ได้ การที่โจทก์จดทะเบียนรับซื้อฝากที่ดินและบ้านในส่วนที่เป็นทรัพย์มรดกของ ป. โดยไม่ปรากฏว่าโจทก์ไม่สุจริต จึงชอบและผูกพันจำเลยที่ 1 ที่ 2 และ น. ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1724 วรรคหนึ่ง เมื่อการจดทะเบียนขายฝากที่ดินและบ้านในส่วนที่เป็นทรัพย์มรดกชอบและไม่มีการไถ่การขายฝาก กรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านส่วนนี้จึงตกเป็นของโจทก์ โจทก์จึงเป็นเจ้าของรวมในที่ดินและบ้านพิพาทกับจำเลยที่ 2 โดยมีส่วนเท่า ๆ กัน การที่จำเลยที่ 2 ขัดขวางมิให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รวมเข้าใช้สอยทรัพย์พิพาท จึงเป็นการละเมิดต่อโจทก์ ส่วนจำเลยที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 5 ซึ่งอาศัยในที่ดินและบ้านพิพาทกระทำการขัดขวางมิให้โจทก์เข้าใช้ทรัพย์พิพาท จึงเป็นละเมิดต่อโจทก์ด้วยเช่นกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 495/2558 จึงเป็นสินสมรส การจดทะเบียนขายฝากไม่ผูกพันจำเลยที่ 2 ส่วนที่ดินและบ้านพิพาทอีกกึ่งหนึ่งซึ่งเป็นทรัพย์มรดกย่อมตกแก่ทายาท คือ จำเลยที่ 1 ที่ 2 และ น. คนละส่วนเท่า ๆ กัน การจดทะเบียนขายฝากไม่ผูกพันจำเลยที่ 2 ส่วนที่ดินและบ้านพิพาทอีกกึ่งหนึ่งซึ่งเป็นทรัพย์มรดกย่อมตกแก่ทายาท คือ จำเลยที่ 1 ที่ 2 และ น. คนละส่วนเท่า ๆ กัน ป.พ.พ. มาตรา 1724 วรรคหนึ่ง เมื่อการจดทะเบียนขายฝากที่ดินและบ้านในส่วนที่เป็นทรัพย์มรดกชอบและไม่มีการไถ่การขายฝาก กรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านส่วนนี้จึงตกเป็นของโจทก์ โจทก์จึงเป็นเจ้าของรวมในที่ดินและบ้านพิพาทกับจำเลยที่ 2 โดยมีส่วนเท่า ๆ กัน การที่จำเลยที่ 2 ขัดขวางมิให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รวมเข้าใช้สอยทรัพย์พิพาท จึงเป็นการละเมิดต่อโจทก์ การที่จำเลยที่ 2 ขัดขวางมิให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รวมเข้าใช้สอยทรัพย์พิพาท จึงเป็นการละเมิดต่อโจทก์ ส่วนจำเลยที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 5 ซึ่งอาศัยในที่ดินและบ้านพิพาทกระทำการขัดขวางมิให้โจทก์เข้าใช้ทรัพย์พิพาท จึงเป็นละเมิดต่อโจทก์ด้วยเช่นกัน
ที่ดินและบ้านพิพาทที่เป็นมรดกจากคู่สมรสมีกฎหมายและกระบวนการในการโอนสิทธิ์ที่แตกต่างจากที่ดินและบ้านทั่วไปอย่างมาก โดยปกติแล้วการโอนที่ดินและบ้านทั่วไปจะใช้กระบวนการการโอนที่มีเอกสารทางกฎหมายเช่นสัญญาซื้อขายหรือหนังสือกรรมสิทธิ์ เพื่อแสดงสิทธิ์ของเจ้าของในที่ดินและบ้านนั้นๆ และทำการจดทะเบียนที่กรมที่ดินเพื่อให้สิทธิ์ถูกต้องตามกฎหมาย แต่ในกรณีของที่ดินและบ้านที่เป็นมรดกจากคู่สมรส มีขั้นตอนและกฎหมายเฉพาะที่ต้องปฏิบัติตามต่อเพื่อโอนสิทธิ์ได้ถูกต้อง ดังนี้


1. การพิจารณาและจดทะเบียนมรดก: ในกรณีที่คู่สมรสหนึ่งเสียชีวิตแล้วทรัพย์สินของเขาหรือเธอจะต้องได้รับการแบ่งมรดกตามกฎหมาย ศาลจะพิจารณาการแบ่งมรดกตามพระราชบัญญัติสมรสและครอบครัว ซึ่งอาจจะเป็นตามพระราชบัญญัติสมรส หรือกฎหมายธรรมดาที่เกี่ยวข้องกับการมรดก หลังจากนั้นจึงจะมีการจดทะเบียนการโอนสิทธิ์เมื่อมรดกได้ถูกแบ่งและสิทธิ์ของผู้ได้รับมรดกได้รับการยินยอมจากผู้มีสิทธิ์ในที่ดินและบ้านดังกล่าว.


2. การจดทะเบียนและการโอนสิทธิ์: เมื่อมรดกได้รับการแบ่งและผู้ได้รับมรดกได้รับสิทธิ์ตามกฎหมายแล้ว ก็ต้องมีการจดทะเบียนที่กรมที่ดินเพื่อให้สิทธิ์ถูกต้องตามกฎหมาย กระบวนการจดทะเบียนและการโอนสิทธิ์ในกรณีนี้อาจมีข้อกำหนดเฉพาะ เช่น การยื่นเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการแบ่งมรดกและการยินยอมจากทุกคนที่มีสิทธิ์ในทรัพย์สินดังกล่าว


3. การจัดการมรดกโดยผู้จัดการมรดก: ในบางกรณี เมื่อมรดกได้รับการแบ่งและสิทธิ์ถูกต้องตามกฎหมายแล้ว มีการแต่งตั้งผู้จัดการมรดกเพื่อดำเนินการทำรายการเกี่ยวกับทรัพย์สินที่ได้รับมรดก ผู้จัดการมรดกมักจะต้องปฏิบัติตามคำสั่งและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับการจัดการมรดกตามกฎหมายและคำพิพากษาของศาล

ดังนั้น ที่ดินและบ้านพิพาทที่เป็นมรดกจากคู่สมรสมีขั้นตอนและกฎหมายเฉพาะที่ต้องปฏิบัติตาม ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อให้การโอนสิทธิ์เป็นไปตามกฎหมายและให้ความชัดเจนในเรื่องของสิทธิ์และความเป็นเจ้าของที่ดินและบ้านในกรณีของมรดก
กฎหมายมรดก-พินัยกรรม