ถาม: ในกรณีที่โจทก์ขอแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม โจทก์จะสามารถทำได้หรือไม่ และต้องมีเงื่อนไขอย่างไรบ้าง?
[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] การขอแก้ไขคำฟ้อง การขอแก้ไขคำฟ้อง  การขอแก้ไขคำฟ้อง ตามมาตรา 179 (1) เพิ่ม/ลดจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม ต้องเพิ่ม/ลดทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิมเท่านั้น กล่าวคือต้องมีทุนทรัพย์ในฟ้องเดิมอยู่แล้วจึงขอแก้ไขโดยเพิ่ม/ลดได้ แต่ถ้าเป็นการแก้ไขโดยการตั้งทุนทรัพย์ขึ้นใหม่ แบบนี้แก้ไม่ได้ การขอแก้ไขคำฟ้อง ตามมาตรา 179 (1) เพิ่ม/ลดจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม ต้องเพิ่ม/ลดทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิมเท่านั้น กล่าวคือต้องมีทุนทรัพย์ในฟ้องเดิมอยู่แล้วจึงขอแก้ไขโดยเพิ่ม/ลดได้ แต่ถ้าเป็นการแก้ไขโดยการตั้งทุนทรัพย์ขึ้นใหม่ แบบนี้แก้ไม่ได้ ตัวอย่างที่แก้ไม่ได้ ตัวอย่างที่แก้ไม่ได้ ฎีกาที่ 2124/2518 ที่พิพาทตามคำฟ้องเดิมซึ่งโจทก์อ้างว่าจำเลยบุกรุกทำรั้วล้ำเข้ามาในที่ดินโจทก์ที่ 1 มีราคาเพียง 1,000บาทเท่านั้น แต่เมื่อทำแผนที่กลางจำเลยนำชี้นอกเหนือออกไปจากที่พิพาทตามคำฟ้องเดิมคิดเป็นราคา 4,000 บาท และระบุไว้ในแผนที่กลางว่าที่พิพาทตามคำฟ้องเดิมกับที่จำเลยชี้นอกเหนือออกไปนั้น เป็นที่พิพาทในคดีทั้งหมด ดังนี้ย่อมไม่เป็นการถูกต้อง เพราะเป็นการนอกประเด็นในคำฟ้องและข้อต่อสู้ ฉะนั้น การที่โจทก์ขอแก้คำขอท้ายฟ้องเพิ่มเติมทุนทรัพย์จาก 1,000 บาทเป็น 5,000 บาท และขอเสียค่าขึ้นศาลเพิ่ม จึงเป็นการตั้งทุนทรัพย์ขึ้นใหม่ อันเป็นทุนทรัพย์นอกที่พิพาทและนอกคำฟ้อง ไม่ใช่เป็นการขอเพิ่มราคาทรัพย์สินที่พิพาทในฟ้องเดิมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179(1) การแก้ไขคำฟ้องของโจทก์จึงไม่ชอบที่จะกระทำได้
กรณีการเพิ่มทุนทรัพย์ ต้องเป็นการเพิ่มทุนทรัพย์ตามข้อหาเดิม การเพิ่มทุนทรัพย์ตามข้อหาใหม่ ไม่ใช่การเพิ่มทุนทรัพย์ที่พิพาทตามฟ้องเดิม ฎีกาที่ 2124/2518 ฎีกาที่ 3748/2553 โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องโดยเรียกค่าเสียหายที่เกิดขึ้นใหม่หลังจากสัญญาเช่าเครื่องบินระงับ มิใช่ค่าเสียหายอันเกิดจากการผิดสัญญาเช่าของจำเลยที่ 1 ซึ่งโจทก์เสนอข้อหาของตนไว้ในคำฟ้องเดิม จึงมิใช่การเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม หรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้บริบูรณ์ ไม่อาจแก้ไขได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 179 (1) และ (2) ประกอบ พ.ร.บ.จัดตั้งศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศและวิธีพิจารณาคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ พ.ศ.2539 มาตรา 26 ฎีกาที่ 3748/2553 ตัวอย่างที่เพิ่มเติมทุนทรัพย์ตามฟ้องเดิม ขอแก้ได้ ตัวอย่างที่เพิ่มเติมทุนทรัพย์ตามฟ้องเดิม ขอแก้ได้ ฎีกาที่ 10811/2558 สาระสำคัญในคำฟ้องภายหลังที่โจทก์ขอแก้ไขคำฟ้องคือ โจทก์ได้ทำสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องในการรับโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่พิพาทตามสัญญาจะซื้อขายที่ทำกับจำเลย ให้แก่บริษัท อ. ในราคา 370,000,000 บาท โดยโจทก์รับเงินมัดจำมาแล้ว 20,000,000 บาท การที่จำเลยนำที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่พิพาทไปขายให้แก่บุคคลอื่นทำให้โจทก์ขาดกำไรอีก 169,990,001 บาท รวมค่าเสียหายตามคำฟ้องเดิมและคำฟ้องภายหลังที่จำเลยต้องชำระแก่โจทก์ทั้งสิ้น 232,990,001 บาท คำฟ้องภายหลังนี้เป็นการเพิ่มเติมคำฟ้องเดิมที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยผิดสัญญาจะซื้อจะขาย จำเลยนำที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่พิพาทไปขายให้บุคคลอื่น ทำให้โจทก์เสียหาย โดยเพิ่มเติมว่าการกระทำของจำเลยทำให้โจทก์ต้องผิดสัญญากับบริษัท อ. และขาดกำไรไปอีก 169,990,001 บาท จึงเป็นการเพิ่มเติมคำฟ้องเดิมให้บริบูรณ์ และเพิ่มทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม ทั้งคำฟ้องเดิมและคำฟ้องภายหลังนี้ก็เกี่ยวข้องกันพอที่จะรวมการพิจารณาและชี้ขาดตัดสินเข้าด้วยกันได้ ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 179 (1) (2) และวรรคท้าย เมื่อปรากฏว่าโจทก์ได้แก้ไขคำฟ้องโดยทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาลก่อนวันชี้สองสถาน หรือก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันในกรณีที่ไม่มีการชี้สองสถานตาม ป.วิ.พ. มาตรา 180 จึงชอบที่ศาลชั้นต้นจะรับคำฟ้องภายหลังของโจทก์ไว้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินรวมกับคำฟ้องเดิมของโจทก์ ฎีกาที่ 10811/2558 การแก้ไขคำฟ้องอันสืบเนื่องมาจากการกระทำตามฟ้องเดิม จากเดิมที่ขอให้ขับไล่อย่างเดียว แล้วมาขอแก้ไขโดยเรียกค่าเสียหายมาด้วย สามารถขอแก้ไขได้ ไม่จำต้องขอแก้ไขได้เฉพาะกรณีตาม 179 (1) (2) ได้อย่างเดียว ฎีกาที่ 3365/2558 ฟ้องเดิมโจทก์กล่าวอ้างว่า จำเลยบุกรุกเข้าไปยึดถือครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทโดยปลูกต้นปาล์มน้ำมันและเก็บเกี่ยวผลปาล์มน้ำมันและปลูกสร้างอาคารสำนักงาน และที่พักคนงานและลูกจ้าง โดยไม่ได้รับอนุญาตจากโจทก์ ทั้งไม่มีสิทธิใด ๆ และไม่มีนิติสัมพันธ์ใด ๆ กับกรมป่าไม้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์การเกษตร และโจทก์ หลังจากนั้นโจทก์บอกกล่าวให้จำเลยพร้อมบริวารออกไปจากที่ดินพิพาทแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย อันเป็นการกระทำละเมิดต่อโจทก์และทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ไม่สามารถนำที่ดินพิพาทซึ่งอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดินมาทำการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตามอำนาจหน้าที่ โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกค่าเสียหายจากจำเลยได้ การแก้ไขคำฟ้อง#อันสืบเนื่องมาจากการกระทำตามฟ้องเดิม จึงเป็นการแก้ไขคำฟ้องที่เกี่ยวกับฟ้องเดิมพอที่จะรวมพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีเข้าด้วยกันได้ ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 179 โดยหาจำต้องแก้ไขข้อหาหรือข้ออ้างได้เฉพาะการสละข้อหาในฟ้องเดิมบางข้อหรือเพิ่มเติมฟ้องให้บริบูรณ์ไม่ ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์แก้ไขเพิ่มเติมคำฟ้องเกี่ยวกับการเรียกค่าเสียหายนั้นชอบแล้ว ฎีกาที่ 3365/2558
โจทก์สามารถขอแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิมได้  ตามมาตรา 179 (1) ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง  แต่การแก้ไขดังกล่าวนั้น  ต้องมีเงื่อนไขดังต่อไปนี้:


1.  ทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิมต้องมีอยู่จริง:  หมายความว่า  โจทก์ต้องเคยอ้างถึงทุนทรัพย์นั้นไว้ในคำฟ้องเดิมแล้ว  ไม่ใช่เป็นการตั้งทุนทรัพย์ขึ้นใหม่  ตัวอย่างเช่น  โจทก์ฟ้องเดิมว่าจำเลยลักทรัพย์เงินจำนวน 10,000 บาท  แต่ต่อมาโจทก์ค้นพบหลักฐานเพิ่มเติมว่า  จำเลยลักทรัพย์เงินจริง ๆ แล้วจำนวน 20,000 บาท  โจทก์จึงสามารถขอแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทจาก 10,000 บาทเป็น 20,000 บาทได้


2.  การเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม  ต้องเป็นการเพิ่มตามข้อหาเดิม:  หมายความว่า  โจทก์ต้องเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม  จากข้อหาเดิมที่โจทก์ได้ฟ้องไว้แล้ว  ไม่ใช่การเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์จากข้อหาใหม่  ตัวอย่างเช่น  โจทก์ฟ้องเดิมว่าจำเลยทำละเมิดต่อโจทก์โดยทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย 100,000 บาท  แต่ต่อมาโจทก์ค้นพบหลักฐานเพิ่มเติมว่า  จำเลยทำละเมิดต่อโจทก์จริง ๆ แล้ว  โดยทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย 200,000 บาท  โจทก์จึงสามารถขอแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทจาก 100,000 บาทเป็น 200,000 บาทได้  แต่โจทก์จะไม่สามารถขอแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มข้อหาใหม่ว่า  จำเลยทำผิดสัญญาต่อโจทก์  และเรียกค่าเสียหายจากจำเลยเพิ่มอีก 100,000 บาทได้


3.  การเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม  ต้องไม่เป็นการเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญของคดี:  หมายความว่า  การเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทในฟ้องเดิม  จะต้องไม่ส่งผลกระทบต่อสาระสำคัญของคดี  หรือไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบในการต่อสู้คดี  ตัวอย่างเช่น  โจทก์ฟ้องเดิมว่าจำเลยบุกรุกที่ดินของโจทก์  แต่ต่อมาโจทก์ค้นพบหลักฐานเพิ่มเติมว่า  จำเลยไม่ได้บุกรุกที่ดินของโจทก์  แต่บุกรุกที่ดินของบุคคลอื่นต่างหาก  โจทก์จึงไม่สามารถขอแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทจากที่ดินของโจทก์เป็นที่ดินของบุคคลอื่นได้  เพราะการแก้ไขดังกล่าวนั้น  จะเป็นการเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญของคดี


4.  โจทก์ต้องขอแก้ไขคำฟ้องภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด:  ตามมาตรา 180 ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง  โจทก์สามารถขอแก้ไขคำฟ้องได้ก่อนวันนัดชี้สองสถาน  หรือก่อนวันนัดสืบพยานไม่น้อยกว่า 7 วัน  ในกรณีที่ไม่มีการนัดชี้สองสถาน  หากโจทก์ขอแก้ไขคำฟ้องหลังจากระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด  ศาลอาจไม่อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องได้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),ประมวลกฎหมายที่ดิน,กฎหมายอสังหาริมทรัพย์,กฎหมายหลักทรัพย์,วิชาว่าความและทนายความ คำฟ้อง คำให้การและคำร้องขอ มรรยาททนายความ