ช่วยสรุปบทความ โปลิโอ ให้หน่อย
โรคโปลิโอ หรือ Poliomyelitis หรือ Polio หรือ Infantile paralysis เป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัส โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่จะไม่มีอาการ ซึ่งในกลุ่มของผู้ที่มีอาการนั้นส่วนใหญ่จะมีอาการเพียงเล็กน้อยและไม่จำเพาะ มีเพียงส่วนน้อยที่จะมีอาการของกล้ามเนื้ออ่อนแรงและเมื่อผ่านไปหลายๆปีหลังการรักษา ผู้ป่วยที่เคยมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงนี้อาจเกิดอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงซ้ำขึ้นอีกครั้ง รวมทั้งเกิดกล้ามเนื้อฝ่อลีบและเกิดความพิการของข้อได้ โรคนี้ไม่มียารัก ษา แต่มีวัคซีนสำหรับป้องกันไม่ให้เป็นโรคได้ วัคซีนโปลิโอถูกผลิตขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2498 ในปี พ.ศ. 2531 องค์การอนามัยโลกได้ประกาศให้ทุกประเทศร่วมมือกวาดล้างโรคโปลิ โอ ทำให้อัตราการป่วยทั่วโลกลดลงไปมากถึง 99 โดยลดลงจาก 350000 ราย จาก 125 ประเทศทั่วโลก ในปี พ.ศ. 2531 เหลือเพียง 820 รายใน 11 ประเทศในปี พศ. 2550 ซึ่งประ เทศที่ยังพบโรคมากอยู่คือ อินเดีย 400 กว่าราย ปากีสถาน ไนจีเรีย และอัฟกานิสถาน 
อะไรเป็นสาเหตุปัจจัยเสี่ยงของโรคโปลิโอ โรคโปลิโอเกิดจากการติดเชื้อไวรัสชื่อ Poliovirus ซึ่งมีอยู่ 3 ชนิดย่อย 3 serotypes ไวรัสโปลิโอเป็นไวรัสที่อยู่ในกลุ่ม Enterovirus ซึ่งเป็นไวรัสที่สามารถแบ่งตัวเจริญเติบโตอยู่ในลำไส้และก่อโรคได้หลายโรค ตัวอย่างของไวรัสอื่นๆในกลุ่มนี้ เช่น ไวรัสที่ทำให้เกิดโรคมือ-เท้า-ปาก และไวรัสที่ทำให้เกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เป็นต้น เนื่องจากไวรัสนี้เจริญเติบโตอยู่ในลำไส้ของผู้ป่วย เชื้อจึงถูกขับออกจากร่างกายมากับอุจจาระและแพร่สู่ผู้อื่นผ่านการกินอาหารและดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อจากอุจจาระของผู้ป่วยนั่นเอง ซึ่งเกิดจากการขับถ่ายที่ไม่ถูกสุขลักษณะและการไม่ล้างมือก่อนการหยิบจับอาหาร โรคนี้จึงมักพบในประเทศด้อยพัฒนาและกำลังพัฒนาที่ขาดการดูแลเรื่องสุขอนามัยที่ดี การติดเชื้อโปลิโอมักพบในวัยเด็กมากกว่าในผู้ใหญ่ ผู้หญิงและผู้ชายมีโอกาสติดเชื้อเท่าๆกัน 
โรคโปลิโอมีกลไกการเกิดโรคอย่างไร เมื่อได้รับเชื้อโปลิโอจากการดื่มน้ำหรือกินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อเข้าไป เชื้อจะเดินทาง เข้าสู่ต่อมทอนซิล ต่อมน้ำเหลืองที่อยู่ในลำคอบริเวณโคนลิ้นมีทั้งด้านซ้ายและด้านขวา และแบ่งตัวเจริญเติบโต เชื้อที่เหลือจะเดินทางผ่านกระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก และไปอาศัยอยู่ในลำ ไส้ใหญ่โดยไม่ได้ทำให้เยื่อเมือกบุกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ แต่เชื้อจะเดินทางลงสู่ชั้นใต้เยื่อเมือกบุลำไส้ที่มีเซลล์เม็ดเลือดขาวอยู่ แบ่งตัวเจริญเติบโตและเดินทางต่อไปยังต่อมน้ำ เหลือง เข้าสู่ตับและม้ามและแบ่งตัวเจริญเติบโตอีกครั้ง เชื้อโปลิโอที่อยู่ในตับและม้ามนี้อาจกระจายเข้าสู่กระแสเลือด โลหิต และทำให้ผู้ป่วยมีอาการ ได้ ในผู้ป่วยบางคนเชื้ออาจกระจายเข้าสู่ไขสันหลังและก้านสมองได้ โดยอาจเดินทางมาตาม กระแสเลือดและเข้าสู่ไขสันหลังโดยตรง หรืออาจเดินทางมาตามกระแสเลือดเข้าสู่กล้ามเนื้อ เข้าสู่เส้นประสาทส่วนปลายในกล้ามเนื้อ แล้วจึงเดินทางไปตามเส้นประสาทเข้าสู่ไขสันหลังต่อ ไป ไม่ว่าเชื้อจะเข้าสู่ไขสันหลังและก้านสมองโดยทางไหน เชื้อโปลิโอจะเข้าไปทำลายเซลล์ประสาทสั่งการ Motor neuron ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของกล้ามเนื้อต่างๆทั้งกล้ามเนื้อเรียบ กล้ามเนื้อของอวัยวะภายใน เป็นกล้ามเนื้อที่สามารถทำงานได้เองโดยไม่จำเป็นต้องอยู่ภายใต้การกำกับของสมอง
เช่น กล้ามเนื้อหัวใจและกล้ามเนื้อของลำไส้ และกล้ามเนื้อลาย กล้ามเนื้อของแขน ขา ทำให้กล้ามเนื้อต่างๆเหล่านี้เกิดอาการอ่อนแรงได้ โรคโปลิโอมีอาการอย่างไร โรคโปลิโอมีระยะฟักตัวของโรคคือ ตั้งแต่ได้รับเชื้อจนกระทั่งเกิดอาการประมาณ 3 - 6 วัน ทั้งนี้แบ่งผู้ป่วยตามอาการออกเป็น 4 กลุ่มคือ
 1. ไม่ปรากฏอาการใดๆ ผู้ที่ติดเชื้อประมาณ 90 - 95 จะอยู่ในกลุ่มนี้ 2. กลุ่มมีอาการเพียงเล็กน้อย Abortive poliomyelitis ประมาณ 5 - 10 ของผู้ที่ติดเชื้อจะปรากฏอาการที่ไม่จำเพาะได้แก่ มีไข้ เบื่ออาหาร อาเจียน ปวดท้อง เมื่อยล้า ปวดกล้ามเนื้อ เจ็บคอ ปวดหัว โดยเป็นอยู่ประมาณ 3 - 5 วันแล้วจะหายเป็นปกติ 3. กลุ่มมีอาการเยื่อหุ้มสมองอักเสบ Nonparalytic poliomyelitis พบได้เพียง 1 ของผู้ที่ติดเชื้อ โดยจะมีอาการปวดศีรษะรุนแรง ปวดต้นคอ คอแข็ง และอาจมีอาการปวดหลัง ในผู้ป่วยบางคนโดยเฉพาะในเด็กจะมีอาการเหมือนผู้ป่วย Abortive poliomyelitis นำมาก่อนเกิดอาการของเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้ ผู้ป่วยในกลุ่มนี้จะหายเป็นปกติด้วยเช่นกัน 4. กลุ่มมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง Paralytic poliomyelitis พบผู้ป่วยกลุ่มนี้ได้น้อยมาก โดยเริ่มต้นผู้ป่วยจะมีอาการเหมือนผู้ป่วยกลุ่ม Nonparalytic poliomyelitis หลัง จากนั้นเป็นเวลาหลายวันจะเริ่มมีอาการปวดกล้ามเนื้อต่างๆทั่วร่างกายอย่างรุนแรง และตามมาด้วยอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อ ซึ่งอาจเกิดขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไปหรือเกิดขึ้นแบบฉับพลันทันที ในผู้ป่วยบางรายอาการของ Nonparalytic poliomyelitis จะหายสนิทก่อนหลังจากนั้น 1 - 2 วันอาการไข้ก็จะกลับมาอีกและตามด้วยอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง ทั้งนี้กล้ามเนื้อที่เกิดอาการอ่อนแรงจะเป็นแบบข้างซ้ายและขวาไม่สมมาตรกัน โดยกล้ามเนื้อที่พบเกิดอาการบ่อยที่สุดคือ กล้ามเนื้อที่ขา แต่ไม่ว่าจะเป็นกล้ามเนื้อของร่างกายส่วนไหนก็สามารถเกิดอาการขึ้นได้ทั้งนั้น เนื่องจากเชื้อไวรัสสามารถทำลายเซลล์ประสาทที่มีหน้าที่ควบคุมกล้ามเนื้อเหล่านั้นได้ในหลายๆตำแหน่ง
โรคโปลิโอเกิดจากไวรัส ส่วนใหญ่ผู้ป่วยไม่มีอาการ ผู้ที่มีอาการมีกล้ามเนื้ออ่อนแรงเล็กน้อย และเมื่อผ่านไปหลายปีอาจมีกล้ามเนื้ออ่อนแรงซ้ำขึ้น โรคนี้ไม่มีการรักษา แต่มีวัคซีนป้องกัน  ทำให้อัตราการป่วยทั่วโลกลดลงไปมากถึง 99 โดยลดลงจาก 350000 ราย จาก 125 ประเทศทั่วโลก ในปี พ.ศ. 2531 เหลือเพียง 820 รายใน 11 ประเทศในปี พศ. 2550 ซึ่งประ เทศที่ยังพบโรคมากอยู่คือ อินเดีย 400 กว่าราย ปากีสถาน ไนจีเรีย และอัฟกานิสถาน 

โรคโปลิโอมีทั้งหมด 3 ชนิดของไวรัส (3 serotypes) ในกลุ่ม Enterovirus ที่เจริญเติบโตในลำไส้ สามารถแพร่กระจายผ่านอุจจาระและมักเกิดในเด็กมากกว่าผู้ใหญ่ การป้องกันควรรักษาสุขลักษณะการขับถ่ายและล้างมือก่อนการหยิบจับอาหารเพื่อลดการแพร่กระจายของเชื้อโปลิโอ โรคนี้มักพบในประเทศที่ขาดสุขอนามัย และมีการฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันการติดเชื้อโปลิโอในเด็ก

เชื้อโปลิโอที่เข้าร่างทางการดื่มหรือการทานอาหารปนเปื้อนเชื้อจะเดินทางผ่านต่อมทอนซิลลำคอทั้งซ้ายและขวา เจริญเติบโตในกระเพาะอาหารและลำไส้เล็ก จากนั้นเข้าสู่ลำไส้ใหญ่ ไม่ก่อให้เกิดอาการอักเสบ แต่สามารถกระจายไปยังตับและม้าม ผลกระทบต่อระบบเลือด โลหิต และทำให้เกิดอาการในร่างกาย มีกรณีเชื้อกระจายไปยังไขสันหลังและก้านสมอง ทำลายเซลล์ประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อต่าง ๆ ทั้งเรียบและในอวัยวะภายใน โดยทำให้กล้ามเนื้อทำงานได้ไม่ปกติโดยไม่ได้รับสั่งการจากสมอง
เช่น กล้ามเนื้อหัวใจและกล้ามเนื้อของลำไส้ และกล้ามเนื้อลาย กล้ามเนื้อของแขน ขา ทำให้กล้ามเนื้อต่างๆเหล่านี้เกิดอาการอ่อนแรงได้ 
 โรคโปลิโอมีระยะฟักตัวของโรคคือ ตั้งแต่ได้รับเชื้อจนกระทั่งเกิดอาการประมาณ 3 - 6 วัน ทั้งนี้แบ่งผู้ป่วยตามอาการออกเป็น 4 กลุ่มคือ
1. 90-95% ของผู้ติดเชื้อโปลิโอไม่มีอาการ
2. 5-10% มีอาการน้อยเรียกว่า Abortive poliomyelitis เช่นไข้, เบื่ออาหาร, อาเจียน
3. 1% มีอาการ Nonparalytic poliomyelitis ได้แก่ปวดศีรษะ, คอแข็ง, และปวดหลัง
4. Paralytic poliomyelitis มีอาการปวดกล้ามเนื้อรุนแรงและอ่อนแรง มีความเป็นไปได้ที่กล้ามเนื้อที่ถูกทำลายอาจหายได้หรือกลับมาอีก 1-2 วัน
กุมารเวชศาสตร์ (กุมารเวชศาสตร์) - Pediatrics,อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine