ทำไมหมอถึงกล้าวว่า ความสุขของหัวใจ คือการให้ไม่สิ้นสุด
ฉันจะเล่าให้ฟัง “ความสุขของหัวใจ คือการให้ไม่สิ้นสุด”

Behind the Scene

ษาลิษา กลั่นแตง สาขาวิชาโรคหัวใจ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
     ฤดูฝนเมื่อมวลเมฆเริ่มก่อตัวเป็นกลุ่มก้อนอากาศจะขมุกขมัว บางความทรงจำเลือนรางก็ค่อย ๆ แจ่มชัดราวกับคราบไคลของกาลเวลาได้ถูกชะล้างออกไป ฉันนั่งริมหน้าต่างห้องเพ่งมองสายฝนโปรยลงมา
    ตึกสูงตรงแยกอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิคือจุดหมายการเดินทางของเด็กหญิงอายุ 15 ปี ผู้ผ่านประสบการณ์หยุดหายใจถึงสิบครั้งในชีวิต และด้วยความพยายามที่ไม่ย่อท้อต่อโชคชะตาของทีมแพทย์ “น้องหนู” ก็กลับมาหายใจได้อีกครั้งและอีกครั้ง ที่เหนือกว่าปาฏิหาริย์ใดใดนั้นก็คือ “หัวใจของแม่” แม่ผู้ทุ่มเททั้งชีวิตและไม่เคยถอดถอนใจเลยสักนาที ตลอดเวลา 4 ปีแห่งความทุกข์ทับถมที่ต้องเห็นลูกเจ็บปวด และนี่แหละเรื่องที่ฉันจะเล่าให้ฟัง
    พ.ศ. 2561 ณ จังหวัดชัยภูมิ “น้องหนู” เป็นเด็กผู้หญิงคนหนึ่งที่ชีวิตของเธอในความเป็นจริงอาจแตกต่างออกไปจากเด็กผู้หญิงธรรมดารุ่นเดียวกัน ความแตกต่างนั้นถูกบันทึกในประวัติการรักษาจากสถาบันการแพทย์แห่งหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557 ว่าน้องหนูมีอาการเหนื่อยง่าย เดินขึ้นบันไดแล้วเหนื่อยมากขึ้น เวลาวิ่งออกกำลังกายก็จะเป็นลมบ่อย น้องหนูมีเพื่อนไม่มากนักเพราะต้องหยุดเรียนหลายครั้งเมื่อมีนัดพบแพทย์ที่โรงพยาบาล คุณหมอบอกว่าหัวใจน้องหนูเต้นผิดจังหวะ 
 “หัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นอย่างไรหนอ” คุณแม่เฝ้าถามตัวเอง จนวันหนึ่งในช่วงปิดเทอม คุณแม่พาน้องหนูไปตรวจเหมือนทุกครั้ง และครั้งนี้คุณหมอให้น้องหนูนอนโรงพยาบาลทันที 
“คนไข้ มีหัวใจโตนะครับคุณแม่ หมอทำคลื่นสะท้อนเสียงหัวใจแล้วพบว่ามีการติดเชื้อที่เยื่อหุ้มหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ มีภาวะแพ้ภูมิตัวเองนะครับ” คุณแม่เห็นแค่ริมฝีปากคุณหมอขยับขึ้นลง ได้ยินแค่เสียงทุ้มต่ำของคุณหมอ แต่สมองส่วนการรับรู้กลับไม่ส่งกระแสประสาทใดใด ในนาทีนั้นมันว่างเปล่า สิ่งเดียวที่เข้าใจคือน้องหนูจะต้องนอนโรงพยาบาล
คุณแม่เล่าว่าในครั้งแรกที่น้องหนูนอนโรงพยาบาลนั้นได้เปลี่ยนการใช้ชีวิตของคุณแม่ไปอย่างสิ้นเชิง น้องหนูนอนโรงพยาบาล 21 วันแล้ว คุณหมอและพยาบาลวนเวียนเข้าออกห้องพัก ตรวจเยี่ยมอาการเป็นระยะ วันหนึ่งน้องหนูถ่ายเหลว 2 ครั้ง บ่นรู้สึกเจ็บหน้าอกอีกแล้ว เวียนศีรษะด้วย ขณะกำลังลุกเดินไปเข้าห้องน้ำ เสียงโครมดังขึ้นไม่ไกล แม่และพ่อรีบวิ่งไปดูก็พบว่าน้องหนูล้มลงอยู่ที่พื้น ไม่มีรอยเลือด ทว่าน้องหนูหยุดหายใจ 
คุณแม่ตะโกนเรียก “คุณหมอคะช่วยลูกหนูด้วย !” คุณพ่อรีบกดกริ่งเรียกพยาบาล ทั้งหมอและพยาบาลหลายคนวิ่งมาที่ห้องอย่างรวดเร็ว 
“คนไข้ไม่รู้สึกตัว ไม่มีชีพจร” จากนั้นใครสักคนเข้ามาโอบไหล่คุณแม่ บอกให้รอด้านนอกก่อน ได้ยินใครอีกคนพูดว่าทีมแพทย์กำลังจะปั๊มหัวใจ คุณแม่ขืนตัวไว้ไม่ยอมออกจากห้องจนคุณพ่อพูดว่า “ไม่เป็นไรหรอกแม่ ลูกอยู่กับหมอแล้ว”
สายน้ำเกลือแขวนระโยงระยางที่แขนทั้งสองข้าง ทุกคนในห้องดูเร่งรีบวุ่นวาย อุปกรณ์มากมายถูกเคลื่อนย้ายมาที่ห้อง จอภาพที่เหนือขอบเตียงมีตัวเลขสีแดงสลับเขียวตลอดเวลาและในที่สุดกราฟเส้นบนจอก็ไม่มีการขยับขึ้นลงแต่อย่างใด จอภาพส่งเสียงเตือนถี่ ๆ ต่อเนื่องยาวนาน ก่อนที่ม่านกระจกจะถูกปิด 
คุณแม่ร้องขอในใจ “กลับมานะลูก กลับมาหาแม่” ร่างกายคุณแม่เกร็งกระตุกทุกครั้งที่ได้ยินเสียงก้องสะท้อนจากในห้อง คุณแม่ทำได้แค่รอและภาวนา คุณพ่อไม่ปล่อยมือจากคุณแม่เลย ไม่รู้เวลาผ่านไปนานแค่ไหนแต่คุณแม่ก็ยังเฝ้ามองผ่านประตูที่ปิดนั้นอย่างไม่ละสายตา กระทั่งคุณหมอเปิดประตูออกมาและพูดว่า “คนไข้ปลอดภัยแล้วนะครับ” 
หัวใจคุณแม่พองโต น้ำตามาจากไหนไม่รู้มากมาย สองมือพนมยกไหว้คุณหมอ “ขอบคุณนะคะ ขอบคุณนะคะ ขอบคุณทุกคนเลยค่ะ” คุณแม่ยิ้มทั้งน้ำตา เจ้าหน้าที่เวรเปลและคุณพยาบาลเข็นเตียงน้องหนูออกมาจากห้อง น้องหนูถูกย้ายไปอยู่หอพักผู้ป่วยวิกฤตหัวใจพร้อมท่อช่วยหายใจ ตอนนั้นเองที่คุณแม่เล่าว่าหัวใจคุณแม่ก็เหมือนจะหลุดลอยตามเตียงที่เข็นออกไป แต่ทุกข้อความข้างต้น ก็เกิดขึ้นซ้ำอีกครั้งและอีกครั้ง
น้องหนูถูกส่งตัวมารับการรักษาที่โรงพยาบาลรามาธิบดีในที่สุด จนวันนี้ก็ล่วงเข้าปีที่ 4 แล้ว
น้องหนูเมื่อแรกเข้ามาตรวจที่หน่วยตรวจหัวใจล้มเหลว ทุกคนในทีมตื่นเต้นกับการได้พบน้องมาก นั่นคือจากประวัติเมื่อน้องถูกส่งตัวมาที่โรงพยาบาลรามาธิบดี อาการของน้องวิกฤตเหลือเกิน ทีมเชี่ยวชาญเฉพาะทางทั้งจากศัลยกรรมหลอดเลือด ทีมหัวใจล้มเหลว แพทย์ดมยาสลบ พยาบาลเชี่ยวชาญเฉพาะด้านต่าง ๆ ร่วมระดมความรู้ ความคิด และมุ่งมั่นหาวิธีรักษาโรคหัวใจของน้องหนูอย่างเต็มความสามารถ 
กระทั่งทีมเฉพาะกิจนั้นเลือกการใส่เครื่องช่วยพยุงหัวใจและปอดเทียมในการรักษา นั่นหมายความว่าหัวใจและปอดของน้องจะได้หยุดพัก เครื่องจะทำหน้าที่แทนหัวใจและปอด ก้าวข้ามขีดจำกัดของธรรมชาติด้วยวิทยาการที่อาจารย์แพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พยาบาลเฉพาะทาง เจ้าหน้าที่เทคนิครังสี ทีมเภสัชกร และผู้มีความสามารถในโรคที่เกี่ยวข้อง ต่างก็ทุ่มเทดูแลรักษาและพาน้องผ่านพ้นช่วงเวลาหมิ่นเหม่นั้นมาได้ จนถึงวันที่น้องจะมารับการรักษาตัวต่อที่หน่วยตรวจผู้ป่วยนอก “น้องหนู” จึงเป็นที่สนใจของทุกคน เมื่อถึงเวลาได้พบกัน น้องหนูไม่สบตาและไม่พูดกับใครในทีมเลย อาจารย์แพทย์บอกกับคุณแม่ว่า การรักษาที่เหมาะสมที่สุดคือ “การผ่าตัดเปลี่ยนหัวใจ”
พ.ศ. 2562 “ฉัน” ที่เพิ่งย้ายเข้ามาเป็นเด็กใหม่ของหน่วยตรวจหัวใจล้มเหลวพบว่า หน่วยตรวจหัวใจล้มเหลวเป็นครอบครัวเล็ก ๆ ของคนทำงานที่เรียกตัวเองว่าทีมสหสาขาวิชาชีพ หน่วยตรวจของเรามีชื่อเล่นไม่เป็นทางการอีกชื่อหนึ่งว่า คลินิกใจสบาย ประกอบด้วยอาจารย์แพทย์ใจดี กระตือรือร้น แพทย์ต่อยอดประจำบ้านน่ารัก พี่น้องพยาบาล ป้าผู้ช่วยพยาบาล น้องเภสัชกร และเพื่อน ๆ นักกำหนดอาหาร ทุกคนล้วนมีความเชี่ยวชาญในงานของตนเอง มีความรู้ในการดูแลที่จำเพาะกับภาวะหัวใจล้มเหลว พร้อมแลกเปลี่ยนความรู้ใหม่ ๆ เป็นความสนุกในการทำงาน 
ภายในบ้านหลังเล็กที่มีรอยยิ้มอบอุ่น มีเสียงหัวเราะ บางครั้งเราก็ฮัมเพลงกันเบา ๆ แม้ว่ามันจะเพี้ยนหรือต่อให้เราจะวุ่นวายวิ่งวนไปมาตามห้องตรวจแก้ไขเรื่องนั้นเรื่องนี้ทำทุกอย่างในงานของเราเพื่อคนไข้ไม่รู้กี่หนกี่รอบก็ตาม เจ้าความวุ่นวายที่มีความสุขนั้นเองที่ทำให้บ้านเป็นบ้าน บ้านที่มีความสุข และความสุขนั้นก็แบ่งปันไปยัง คุณลุง คุณป้า น้องสาว พี่ชาย หลาย ๆ คน ที่เราเรียกว่า “คนไข้” ด้วยเช่นกัน ความคุ้นเคย จริงใจ เป็นกันเองระหว่างเจ้าหน้าที่ คนไข้ และญาติ ทำให้ทุกครั้งที่คลินิกเปิดทำการคือวันพุธช่วงบ่าย เป็นเวลาของครอบครัว เราเรียกว่าเป็นความสัมพันธ์พิเศษที่มากกว่าการเป็นผู้ให้บริการและผู้รับบริการ ฉันไม่ได้คิดไปเองเพราะคนไข้ของฉันก็คิดแบบนั้นด้วยเช่นกัน
ษาลิษา กลั่นแตง สาขาวิชาโรคหัวใจ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
     ฤดูฝนเมื่อมวลเมฆเริ่มก่อตัวเป็นกลุ่มก้อนอากาศจะขมุกขมัว บางความทรงจำเลือนรางก็ค่อย ๆ แจ่มชัดราวกับคราบไคลของกาลเวลาได้ถูกชะล้างออกไป ฉันนั่งริมหน้าต่างห้องเพ่งมองสายฝนโปรยลงมา
    ตึกสูงตรงแยกอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิคือจุดหมายการเดินทางของเด็กหญิงอายุ 15 ปี ผู้ผ่านประสบการณ์หยุดหายใจถึงสิบครั้งในชีวิต และด้วยความพยายามที่ไม่ย่อท้อต่อโชคชะตาของทีมแพทย์ “น้องหนู” ก็กลับมาหายใจได้อีกครั้งและอีกครั้ง ที่เหนือกว่าปาฏิหาริย์ใดใดนั้นก็คือ “หัวใจของแม่” แม่ผู้ทุ่มเททั้งชีวิตและไม่เคยถอดถอนใจเลยสักนาที ตลอดเวลา 4 ปีแห่งความทุกข์ทับถมที่ต้องเห็นลูกเจ็บปวด และนี่แหละเรื่องที่ฉันจะเล่าให้ฟัง
    พ.ศ. 2561 ณ จังหวัดชัยภูมิ “น้องหนู” เป็นเด็กผู้หญิงคนหนึ่งที่ชีวิตของเธอในความเป็นจริงอาจแตกต่างออกไปจากเด็กผู้หญิงธรรมดารุ่นเดียวกัน ความแตกต่างนั้นถูกบันทึกในประวัติการรักษาจากสถาบันการแพทย์แห่งหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557 ว่าน้องหนูมีอาการเหนื่อยง่าย เดินขึ้นบันไดแล้วเหนื่อยมากขึ้น เวลาวิ่งออกกำลังกายก็จะเป็นลมบ่อย น้องหนูมีเพื่อนไม่มากนักเพราะต้องหยุดเรียนหลายครั้งเมื่อมีนัดพบแพทย์ที่โรงพยาบาล คุณหมอบอกว่าหัวใจน้องหนูเต้นผิดจังหวะ 
 “หัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นอย่างไรหนอ” คุณแม่เฝ้าถามตัวเอง จนวันหนึ่งในช่วงปิดเทอม คุณแม่พาน้องหนูไปตรวจเหมือนทุกครั้ง และครั้งนี้คุณหมอให้น้องหนูนอนโรงพยาบาลทันที 
“คนไข้ มีหัวใจโตนะครับคุณแม่ หมอทำคลื่นสะท้อนเสียงหัวใจแล้วพบว่ามีการติดเชื้อที่เยื่อหุ้มหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ มีภาวะแพ้ภูมิตัวเองนะครับ” คุณแม่เห็นแค่ริมฝีปากคุณหมอขยับขึ้นลง ได้ยินแค่เสียงทุ้มต่ำของคุณหมอ แต่สมองส่วนการรับรู้กลับไม่ส่งกระแสประสาทใดใด ในนาทีนั้นมันว่างเปล่า สิ่งเดียวที่เข้าใจคือน้องหนูจะต้องนอนโรงพยาบาล
คุณแม่เล่าว่าในครั้งแรกที่น้องหนูนอนโรงพยาบาลนั้นได้เปลี่ยนการใช้ชีวิตของคุณแม่ไปอย่างสิ้นเชิง น้องหนูนอนโรงพยาบาล 21 วันแล้ว คุณหมอและพยาบาลวนเวียนเข้าออกห้องพัก ตรวจเยี่ยมอาการเป็นระยะ วันหนึ่งน้องหนูถ่ายเหลว 2 ครั้ง บ่นรู้สึกเจ็บหน้าอกอีกแล้ว เวียนศีรษะด้วย ขณะกำลังลุกเดินไปเข้าห้องน้ำ เสียงโครมดังขึ้นไม่ไกล แม่และพ่อรีบวิ่งไปดูก็พบว่าน้องหนูล้มลงอยู่ที่พื้น ไม่มีรอยเลือด ทว่าน้องหนูหยุดหายใจ 
คุณแม่ตะโกนเรียก “คุณหมอคะช่วยลูกหนูด้วย !” คุณพ่อรีบกดกริ่งเรียกพยาบาล ทั้งหมอและพยาบาลหลายคนวิ่งมาที่ห้องอย่างรวดเร็ว 
“คนไข้ไม่รู้สึกตัว ไม่มีชีพจร” จากนั้นใครสักคนเข้ามาโอบไหล่คุณแม่ บอกให้รอด้านนอกก่อน ได้ยินใครอีกคนพูดว่าทีมแพทย์กำลังจะปั๊มหัวใจ คุณแม่ขืนตัวไว้ไม่ยอมออกจากห้องจนคุณพ่อพูดว่า “ไม่เป็นไรหรอกแม่ ลูกอยู่กับหมอแล้ว”
สายน้ำเกลือแขวนระโยงระยางที่แขนทั้งสองข้าง ทุกคนในห้องดูเร่งรีบวุ่นวาย อุปกรณ์มากมายถูกเคลื่อนย้ายมาที่ห้อง จอภาพที่เหนือขอบเตียงมีตัวเลขสีแดงสลับเขียวตลอดเวลาและในที่สุดกราฟเส้นบนจอก็ไม่มีการขยับขึ้นลงแต่อย่างใด จอภาพส่งเสียงเตือนถี่ ๆ ต่อเนื่องยาวนาน ก่อนที่ม่านกระจกจะถูกปิด 
คุณแม่ร้องขอในใจ “กลับมานะลูก กลับมาหาแม่” ร่างกายคุณแม่เกร็งกระตุกทุกครั้งที่ได้ยินเสียงก้องสะท้อนจากในห้อง คุณแม่ทำได้แค่รอและภาวนา คุณพ่อไม่ปล่อยมือจากคุณแม่เลย ไม่รู้เวลาผ่านไปนานแค่ไหนแต่คุณแม่ก็ยังเฝ้ามองผ่านประตูที่ปิดนั้นอย่างไม่ละสายตา กระทั่งคุณหมอเปิดประตูออกมาและพูดว่า “คนไข้ปลอดภัยแล้วนะครับ” 
หัวใจคุณแม่พองโต น้ำตามาจากไหนไม่รู้มากมาย สองมือพนมยกไหว้คุณหมอ “ขอบคุณนะคะ ขอบคุณนะคะ ขอบคุณทุกคนเลยค่ะ” คุณแม่ยิ้มทั้งน้ำตา เจ้าหน้าที่เวรเปลและคุณพยาบาลเข็นเตียงน้องหนูออกมาจากห้อง น้องหนูถูกย้ายไปอยู่หอพักผู้ป่วยวิกฤตหัวใจพร้อมท่อช่วยหายใจ ตอนนั้นเองที่คุณแม่เล่าว่าหัวใจคุณแม่ก็เหมือนจะหลุดลอยตามเตียงที่เข็นออกไป แต่ทุกข้อความข้างต้น ก็เกิดขึ้นซ้ำอีกครั้งและอีกครั้ง
การแพทย์ทางเลือก (alternative medicine)