การรักษาด้วยวิธีการฟอกเลือดด้วยไตเทียม เหมาะกับผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังทุกคนหรือไม่?
ช่วงเวลาก่อนฟอกเลือดด้วยไตเทียมหรือล้างไตทางหน้าท้อง ผู้ป่วยจำเป็นต้องเตรียมตัวให้พร้อมเข้ารับการรักษาอยู่เสมอ เพื่อให้กระบวนการรักษาเกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผลสูงสุด นอกจากนี้ยังมีอีกหนึ่งทางเลือกในการรักษาโรคไตวายเรื้อรัง นั่นคือ การผ่าตัดปลูกถ่ายไตใหม่ ที่แม้ว่าไตจะทำงานไม่เท่ากับคนปกติ 100 % แต่คุณภาพการใช้ชีวิตจะดีกว่าผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม หรือล้างไตทางหน้าท้องแน่นอน !
            โดยในวันนี้เราจะพาคุณไปดูวิธีเตรียมตัวของผู้ป่วยโรคไตก่อนเข้ารับการรักษาด้วยการฟอกเลือดหรือล้างไตทางหน้าท้อง คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคไตที่เพิ่งเข้ารับการรักษาเป็นครั้งแรก รวมถึงเรื่องที่ว่า การปลูกถ่ายไต เป็นวิธีรักษาที่ดีที่สุดนั้นจริงหรือไม่ ? ถ้าอยากรู้…ตามไปหาคำตอบกันได้เลย !!
 ผู้ป่วยโรคไตต้องเตรียมตัวก่อนฟอกเลือดหรือล้างไตทางหน้าท้องอย่างไร ?
            ช่วงระยะเริ่มแรกก่อนเข้ารับการรักษาด้วยวิธีฟอกเลือด ผู้ป่วยต้องเตรียม ‘เส้นเลือด’ สำหรับเข้ารับการรักษาให้พร้อม โดยทางทีมแพทย์จะผ่าตัดเส้นเลือดที่แขนชนิดเส้นเลือดจริง (Arteriovenous fistula) หรือหากไม่สามารถทำได้แพทย์จะใช้เส้นเลือดชนิดเทียมแทน (Arteriovenous graft) ซึ่งจะนำเลือดของผู้ป่วยออกจากร่างกาย ก่อนที่จะนำไปกรองสิ่งสกปรกด้วยเครื่องไตเทียม จากนั้นค่อยนำเลือดสะอาดฉีดกลับคืนสู่ร่างกายผู้ป่วยต่อไป
            ส่วนการรักษาด้วยวิธีล้างไตทางหน้าท้อง ก่อนอื่นทางทีมแพทย์จะทำการผ่าตัดวางสายเข้าไปในช่องท้อง ซึ่งแผลจะมีขนาดเล็กไม่ใหญ่มาก จากนั้นก็รอจนกว่าแผลจะหายสนิทดีราว ๆ 4-6 สัปดาห์ จึงจะสามารถเริ่มล้างไตทางหน้าท้องได้จริง โดยในระหว่างนี้ทางทีมแพทย์จะทำการฝึกอบรมผู้ป่วยและผู้ดูแล ไม่ว่าจะเรื่องการปล่อยน้ำยาเข้า-ออก, จำนวนครั้งที่ต้องทำในแต่ละวัน รวมถึงวิธีกำจัดน้ำยาที่ปนเปื้อนสิ่งสกปรก ซึ่งผู้ป่วยกับผู้ดูแลจะต้องทำด้วยตนเองทั้งหมด
 คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคไตที่เพิ่งเคยฟอกเลือดและล้างไตทางหน้าท้องเป็นครั้งแรก
            นอกจากการเตรียมเส้นเลือดหรือวางสายทางหน้าท้องของผู้ป่วย เพื่อใช้ในการรักษาด้วยวิธีฟอกเลือดและล้างไตทางหน้าท้องแล้ว ญาติผู้ป่วยต้องสังเกตดูถึงอาการแทรกซ้อนที่ผิดปกติอื่น ๆ ด้วย เช่น ผู้ป่วยมีอาการน้ำท่วมปอด ส่งผลให้ร่างกายหอบเหนื่อยจนไม่สามารถนอนในแนวราบได้, อาการของเสียคั่งที่ทำให้ผู้ป่วยคลื่นไส้อาเจียน เป็นต้น
            ในส่วนสถานที่ทำการรักษาผู้ป่วยก็ต้องไปติดต่อกับทางโรงพยาบาลให้เรียบร้อย ซึ่งควรจะเป็นสถานที่สะอาด ปลอดภัย และดูแลดี ต่อจากนั้นให้เช็กสิทธิการรักษาต่าง ๆ ที่ทางโรงพยาบาลรองรับ โดยผู้ป่วยจะต้องลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิพิเศษในการลดหย่อนรายจ่ายตลอดการรักษานั่นเอง
การเข้ามาฟอกเลือดที่ ‘โรงพยาบาลไทยนครินทร์’ สะดวกกว่าการล้างไตทางหน้าท้องด้วยตนเองอย่างไร ?
ฟอกเลือดกับทางโรงพยาบาลจะมีทั้งมาตรฐานและความปลอดภัย ที่มากกว่าการล้างไตทางหน้าท้องด้วยตนเอง
มีทีมแพทย์และพยาบาลคอยดูแลอย่างใกล้ชิด กรณีที่ผู้ป่วยเกิดอาการแทรกซ้อนขณะทำการรักษา
โรงพยาบาลมีอุปกรณ์ในการรักษาและสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน
วิธีบำบัดด้วยการฟอกเลือดหรือล้างไตทางหน้าท้อง ต่างจากการรักษาด้วยวิธีปลูกถ่ายไตใหม่อย่างไร ?
            แน่นอนว่าการรักษาโรคไตด้วยวิธีฟอกเลือดด้วยไตเทียม และการล้างไตทางหน้าท้องเองที่บ้านจะต้องทำอย่างสม่ำเสมอ เพราะหากขาดการรักษาไปแล้วครั้งหนึ่ง อาจทำให้ผู้ป่วยมีอาการของเสียคั่ง (Uremic Symptom) ที่ส่งผลให้ร่างกายทรุดโทรม ตลอดจนเกิดการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีและเกลือแร่ในร่างกาย ซึ่งเป็นอันตรายต่อชีวิตผู้ป่วยได้ ด้วยเหตุนี้ การรักษาโรคไตด้วยวิธีผ่าตัดปลูกถ่ายไตใหม่ จึงเป็นแนวทางที่แพทย์อยากแนะนำ ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ และคุณภาพการใช้ชีวิตจะดีขึ้นกว่าการรักษาด้วยวิธีฟอกเลือดและล้างไตทางหน้าท้องอย่างแน่นอน
ไม่ค่ะ การรักษาด้วยวิธีการฟอกเลือดด้วยไตเทียม ไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังทุกคน

เหตุผล:
1.  ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรัง จำเป็นต้องเตรียมตัวก่อนเข้ารับการรักษาด้วยวิธีฟอกเลือดด้วยไตเทียม
2.  โดยแพทย์จะผ่าตัดสร้างเส้นเลือดเพื่อนำเลือดของผู้ป่วยไปกรองสิ่งสกปรกด้วยเครื่องไตเทียม
3.  วิธีการนี้ มีทั้งข้อดีและข้อเสีย

ข้อดี:
1.  ช่วยกรองของเสียและสารพิษออกจากเลือด
2.  ช่วยรักษาสมดุลเกลือแร่ในร่างกาย
3.  ช่วยควบคุมความดันโลหิต
4.  ช่วยป้องกันภาวะหัวใจล้มเหลว

ข้อเสีย:
1.  ผู้ป่วยต้องไปโรงพยาบาลเป็นประจำ
2.  อาจเกิดอาการแทรกซ้อน เช่น น้ำท่วมปอด หรือความดันโลหิตต่ำ
3.  ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต

ดังนั้น การรักษาด้วยวิธีการฟอกเลือดด้วยไตเทียม จึงเหมาะกับผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังที่ไม่สามารถรักษาด้วยวิธีอื่น เช่น 
-  การทานยา หรือการควบคุมอาหาร
-  ผู้ป่วยที่รอคิวการปลูกถ่ายไต
-  ผู้ป่วยที่ไม่มีเส้นเลือดที่เหมาะสมสำหรับการผ่าตัดทำ AV fistula
-  สำหรับผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังที่ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น
แพทย์จะแนะนำให้ควบคุมโรคด้วยวิธีอื่นก่อน
เช่น การทานยา ควบคุมอาหาร และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต

โดยสรุป :
การรักษาด้วยวิธีการฟอกเลือดด้วยไตเทียม
เป็นเพียงวิธีการรักษาโรคไตวายเรื้อรังแบบหนึ่ง
ไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน
ผู้ป่วยควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะสมกับตนเองมากที่สุด
12.อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine