ศาลจะพิจารณาหลักเกณฑ์อะไรบ้าง ในการแบ่งอำนาจปกครองบุตร?
ข้อควรรู้ก่อนฟ้องคดีอำนาจปกครองบุตร เรื่องหลักเกณฑ์ที่ศาลใช้พิจารณาว่าบุตรควรอยู่กับใคร ข้อควรรู้ก่อนฟ้องคดีอำนาจปกครองบุตร เรื่องหลักเกณฑ์ที่ศาลใช้พิจารณาว่าบุตรควรอยู่กับใคร ตามธรรมดาแล้วกฎหมายย่อมต้องการให้บุตรอยู่กับทั้งบิดาและมารดา เพราะธรรมดาแล้วบุตรผู้เยาว์ย่อมต้องการทั้งบิดาหรือมารดา แต่หากมีเหตุจำเป็นในชีวิตครอบครัวทำให้ทั้งสองฝ่ายไม่อาจอยู่กินร่วมกันได้ ก็มีความจำเป็นที่ทั้งสองฝ่ายต้องแบ่งบุตรกันเลี้ยงดู ซึ่งหากทั้งสองฝ่ายไม่สามารถแบ่งกันเลี้ยงดูได้ ก็ต้องให้ศาลตัดสินว่าใครจะเป็นผู้เลี้ยงดู ส่วนหลักการที่ศาลจะใช้พิจารณาว่าจะให้บุตรอยู่กับฝ่ายใดนั้น ศาลจะกำหนดโดยคำนึงถึงสวัสดิภาพ อนาคต และประโยชน์สูงสุดของบุตรผู้เยาว์เป็นสำคัญ ซึ่งศาลข้อพิจารณาในการให้อำนาจปกครองบุตรแก่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยสังเขป ดังนี้ 1.โดยมากศาลมักจะให้บุตรที่อ่อนวัยอยู่กับมารดา ซึ่งศาลมักถือว่าเพศหญิงมักจะมีความสามารถในการเลี้ยงดูบุตรได้ดีกว่า เช่น ฎ.303/2488 ฎ.4125/2528 ฎ.392/2523 แต่ทั้งนี้ก็ไม่ใช่บทบังคับตายตัว หากปรากฏข้อเท็จจริงว่ามารดามีพฤติกรรมที่ไม่สมควร หรือปรากฏข้อเท็จจริงว่าบิดา อยู่ในสถานะที่อาจเลี้ยงดูบุตรได้ดีกว่า ศาลอาจให้บุตรอยู่กับบิดาก็ได้ 2.หากบุตรอยู่ในความดูแลของบิดามารดาฝ่ายใดแล้วควรให้ฝ่ายนั้นดูแลต่อไปตามเดิม โดยศาลมักจะไม่โยกย้ายบุตรไปจากถิ่นที่อยู่ที่บุตรอาศัยอยู่เดิม ยกเว้นว่าจะมีเหตุจำเป็นอย่างอื่น ทั้งนี้เพราะอาจส่งผลกระทบต่อจิตใจของบุตรผู้เยาว์ เช่น ฎ.3035/2533, 8087/2543 6948/2550 3.หากบิดารมารดาฝ่ายใดมีความประพฤติที่ดี เรียบร้อย เป็นตัวอย่างที่ดีของบุตร ก็ควรจะให้บุตรอยู่กับฝ่ายนั้น ตรงกันข้ามหากบิดามารดาฝ่ายใดมีพฤติการณ์ที่เสื่อมเสีย เป็นตัวอย่างที่ไม่ดีแก่บุตร ก็ไม่สมควรที่จะให้บุตรอยู่กันฝ่ายนั้น1637/2520 ฎ.5484/2537 4.หากมีบุตรหลายคน ควรจะให้พี่น้องได้อยู่ร่วมกัน ตามธรรมดาศาลจะไม่แยกพี่น้องออกจากกัน เว้นแต่จะมีเหตุพิเศษ (ฎ.9130/2539) 5.ความประสงค์และความรู้สึกของบุตรว่าต้องการจะอยู่กับบิดารหรือมารดา โดยเฉพาะอย่างยิ่งบุตรที่โตพอที่จะมีความรับผิดชอบได้แล้วเช่น ฎ.1454/2545, 116/2547 6.ฐานะ และความสามารถ และสภาพแวดล้อม ในการให้การอุปการะเลี้ยงดู และให้การศึกษาแก่บุตรผู้เยาว์เช่น, ฎ.1002/2537 ,392/2523 แต่ทั้งนี้ข้อนี้ก็เป็นแค่ส่วนในการพิจารณาประกอบเท่านั้น แม้จะปรากฏว่าบิดาหรือมารดามีฐานะที่ดี อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดี สามารถให้การอุปการะเลี้ยงดูบุตรได้อย่างดี แต่มีพฤติกรรมที่ไม่สมควร ศาลก็อาจจะไม่ให้อำนาจปกครองบุตรแก่บิดามารดาของฝ่ายนั้นก็ได้ เพราะอย่างไรเสียบิดาหรือมารดานั้นก็มีหน้าที่จะต้องชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรหรือไม่ 7.ความสามารถในการจัดหาที่พักอาศัย อาหารเครื่องนุ่มห่ม และการรักษาพยาบาลให้แก่บุตร เช่น ฎ.4125/2528, ฎ819/2546 8.การรักใคร่เอ็นดูและความรู้สึกผูกพันทางจิตใจระหว่างกัน เช่น ฎ.5890/2537 ทั้งนี้เนื้อหาดังกล่าว อ้างอิงจากคำอธิบายกฎหมายครอบครัว ของ ศ.ดร.ประสพสุข บุญเดช , ชาติชาย อัครวิบูลย์ , ศ.ไพโรจน์ กัมพูศิริ อย่างไรก็ดี จากประสบการณ์ของผู้เขียนที่เคยได้ทำคดีความเรื่องอำนาจปกครองมาเป็นจำนวนมากพอสมควร ในทางปฏิบัติ คดีประเภทนี้นั้นเมื่อขึ่นสู่ศาลแล้ว พบว่าเกินกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ คู่ความมักจะตกลงยินยอมกันและทำสัญญาประนีประนอมเรื่องการแบ่งอำนาจปกครองบุตร โดยผลัดกันเลี้ยงดู ตามที่ทั้งสองฝ่ายสะดวกและยินยอม ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อตัวผู้เยาว์และบิดามารดามากกว่า ที่จะให้ศาลตัดสินลงไปว่าจะให้บุตรผู้เยาว์อยู่กับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงฝ่ายเดียว อ่านบทความอื่นๆของสำนักงาน พิศิษฐ์ ศรีสังข์ ทนายความ  Express your opinion about this article 0 comments 0
"ข้อควรรู้ก่อนฟ้องคดีอำนาจปกครองบุตร เรื่องหลักเกณฑ์ที่ศาลใช้พิจารณาว่าบุตรควรอยู่กับใคร" ศาลจะพิจารณาหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้ ในการแบ่งอำนาจปกครองบุตร:


1. เพศของบิดามารดา: โดยทั่วไป ศาลมักจะให้บุตรที่อ่อนวัยอยู่กับมารดา เนื่องจากศาลมักพิจารณาว่าเพศหญิงมีความสามารถในการเลี้ยงดูบุตรได้ดีกว่า
อย่างไรก็ตาม หลักเกณฑ์นี้ไม่ได้เป็นบทตายตัว ศาลอาจพิจารณาให้บุตรอยู่กับบิดาแทน
หากปรากฏข้อเท็จจริงว่ามารดามีพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม หรือบิดาอยู่ในสถานะที่สามารถเลี้ยงดูบุตรได้ดีกว่า
ตัวอย่าง:
ฎ.303/2488: ศาลให้บุตรอยู่กับบิดา แม้ว่าโดยทั่วไปศาลจะให้บุตรที่อ่อนวัยอยู่กับมารดา แต่ในคดีนี้ มารดามีพฤติกรรมไม่เหมาะสม
ฎ.4125/2528: ศาลให้บุตรอยู่กับบิดา เพราะบิดามีฐานะการเงินดีกว่ามารดา และสามารถให้การศึกษาที่ดีแก่บุตรได้

2. สถานที่ที่บุตรอาศัยอยู่เดิม: ศาลมักจะไม่โยกย้ายบุตรไปจากถิ่นที่อยู่เดิม
เว้นแต่จะมีเหตุจำเป็นอย่างอื่น เพราะอาจส่งผลกระทบต่อจิตใจของบุตร
ตัวอย่าง:
ฎ.3035/2533: ศาลไม่ให้โยกย้ายบุตรไปจากถิ่นที่อยู่เดิม เพราะอาจส่งผลกระทบต่อจิตใจของบุตร
ฎ.6948/2550: ศาลให้โยกย้ายบุตรไปจากถิ่นที่อยู่เดิม เพราะมารดาที่เลี้ยงดูบุตรมีพฤติกรรมไม่เหมาะสม

3. พฤติกรรมของบิดามารดา: ศาลจะพิจารณาพฤติกรรมของบิดามารดาว่า
ใครมีพฤติกรรมที่ดี เรียบร้อย เป็นตัวอย่างที่ดีแก่บุตร
ตรงกันข้าม ศาลจะไม่ให้บุตรอยู่กับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง
หากฝ่ายนั้นมีพฤติกรรมที่เสื่อมเสีย เป็นตัวอย่างที่ไม่ดีแก่บุตร
ตัวอย่าง:
ฎ.1637/2520: ศาลให้บุตรอยู่กับบิดา เพราะบิดามีพฤติกรรมที่ดี เรียบร้อย เป็นตัวอย่างที่ดีแก่บุตร
ฎ.5484/2537: ศาลไม่ให้บุตรอยู่กับมารดา เพราะมารดามีพฤติกรรมเสื่อมเสีย เป็นตัวอย่างที่ไม่ดีแก่บุตร

4. จำนวนพี่น้อง: โดยทั่วไป ศาลจะไม่แยกพี่น้องออกจากกัน
เว้นแต่จะมีเหตุพิเศษ
ตัวอย่าง:
ฎ.9130/2539: ศาลไม่แยกพี่น้องออกจากกัน
ฎ.116/2547: ศาลแยกพี่น้องออกจากกัน เพราะมีเหตุพิเศษ เช่น พี่น้องมีนิสัยไม่ถูกกัน

5. ความประสงค์และความรู้สึกของบุตร: ศาลจะพิจารณาความประสงค์และความรู้สึกของบุตร
โดยเฉพาะอย่างยิ่งบุตรที่โตพอที่จะมีความรับผิดชอบได้แล้ว
ตัวอย่าง:
ฎ.1454/2545: ศาลให้บุตรอยู่กับบิดา เพราะบุตรมีความประสงค์ที่จะอยู่กับบิดา
ฎ.116/2547: ศาลให้บุตรอยู่กับมารดา เพราะบุตรมีความประสงค์ที่จะอยู่กับมารดา

6. ฐานะและความสามารถของบิดามารดา: ศาลจะพิจารณาฐานะ
ความสามารถ และสภาพแวดล้อมในการเลี้ยงดูบุตร
อย่างไรก็ตาม ข้อนี้เป็นเพียงส่วนประกอบในการพิจารณาเท่านั้น
กฎหมายเยาวชนและครอบครัว พรบ,ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์