ไมคาฟังกิน มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไรบ้าง
ไมคาฟังกิน Micafungin ไมคาฟังกินมีสรรพคุณ คุณสมบัติ อย่างไร ไมคาฟังกินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร ไมคาฟังกินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร ไมคาฟังกินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร ไมคาฟังกินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร มีข้อควรระวังการใช้ไมคาฟังกินอย่างไร ไมคาฟังกินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร ควรเก็บรักษาไมคาฟังกินอย่างไร ไมคาฟังกินมีชื่ออื่นอีกไหม ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง ยารักษาโรค Pharmaceutical drug ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด ยาต้านเชื้อรา Antifungal drugs สะตีเวนส์จอห์นสัน Stevens-Johnson syndrome เชื้อรา โรคเชื้อรา Fungal infection ภาวะช็อก อาการช็อก Shock แอมโฟเทอริซิน บี Amphotericin B ยาไมคาฟังกิน Micafungin หรือ Micafungin sodium เป็นยาต้านเชื้อราที่อยู่ในกลุ่มแอคไคโนแคนดิน Echinocandin ยาต้านเชื้อราชนิดออกฤทธ์ที่ผนังเซลล์ของเชื้อรา โดยมีกลไกการออกฤทธิ์คือ ยับยั้งการสร้างผนังเซลล์ของเชื้อรานั่นเอง ด้วยการดูดซึมของยานี้จากระบบทางเดินอาหารมีระดับต่ำมาก ผลิตภัณฑ์จึงถูกออกแบบเป็นยาชนิดฉีด ยาที่อยู่ในกระแสเลือดสามารถกระจายตัวไปตามเนื้อเยื่อของร่างกายได้อย่างรวดเร็วและมีการรวมตัวกับพลาสมาโปรตีนถึงประ มาณ 99 ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 14 - 17.2 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยาไมคาฟังกินออกจากกระแสเลือดโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและอุจจาระ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2008 พ.ศ. 2551 ทางคลินิกได้นำยานี้มาต่อต้านเชื้อราประเภทแคนดิดา Candidemia และใช้มาจนถึงปัจจุบัน ยาไมคาฟังกินถูกจำกัดด้วยเงื่อนไขบางประการที่ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถใช้ยานี้ได้ หรือไม่ก็ต้องใช้ยานี้ด้วยความระมัดระวังเป็นอย่างมากอาทิ มีประวัติแพ้ยาในกลุ่มแอคไคโนแคนดิน สตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร ซึ่งถือเป็นกลุ่มเสี่ยงเกิดผลข้างเคียงต่อการใช้ยาทุกประเภทซึ่งรวมยาไมคาฟังกินด้วย หากหลีกเลี่ยงได้ไม่ควรใช้ยานี้กับผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคต่ำอย่างเช่น ผู้ป่วย เอชไอวี HIV ผู้ป่วยโรคมะเร็ง รวมถึงผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับตับ-ไต ผู้ที่มีการใช้ยาบางกลุ่มอยู่ก่อน หากใช้ยาไมคาฟังกินร่วมด้วยจะทำให้ผู้ป่วยได้รับผลข้างเคียงจากกลุ่มยาต่างๆเหล่านั้นเพิ่มมากขึ้นอย่างเช่น Itraconazole Nifedipine Sirolimus ยานี้ใช้ต่อต้านเชื้อรา ไม่เหมาะและถือเป็นข้อห้ามในการนำมารักษาอาการติดเชื้อไวรัส และติดเชื้อแบคทีเรียเพราะไม่สามารถฆ่าเชื้อไวรัสและฆ่าเชื้อแบคทีเรียได้ กรณีที่แพทย์สั่งจ่ายยาไมคาฟังกินให้กับผู้ป่วย อาจจะพบอาการข้างเคียง ผลข้างเคียง บางอย่างที่สามารถเกิดขึ้นได้อย่างเช่น ท้องเสีย ปวดศีรษะ คลื่นไส้ ปวดท้อง นอนไม่หลับ และอาเจียน ยาไมคาฟังกินจัดอยู่ในประเภทยาอันตราย การให้ยานี้กับผู้ป่วยจะต้องกระทำแต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น ผู้บริโภคผู้ป่วยสามารถสอบถามข้อมูลการใช้ยาไมคาฟังกินเพิ่มเติมได้จากแพทย์ผู้รักษาหรือเภสัชกรในสถานพยาบาลนั้นๆ ไมคาฟังกินมีสรรพคุณ คุณสมบัติ อย่างไร ยาไมคาฟังกินมีสรรพคุณข้อบ่งใช้เช่น รักษาการติดเชื้อราชนิดแคนดิดาที่หลอดอาหาร Esophageal candidiasis ใช้ป้องกันการติดเชื้อราที่ตอบสนองกับยานี้ Fungal infection prophylaxis บำบัดรักษาการติดเชื้อราแคนดิดาในกระแสเลือด Candidemia ไมคาฟังกินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร กลไกการออกฤทธิ์ของยาไมคาฟังกินคือ ตัวยาจะเข้ายับยั้งการทำงานของเอนไซม์ซึ่งมีอยู่ในเชื้อราและมีชื่อเรียกว่า 13-เบต้า-ดี-กลูแคน ซินเทส 13-beta-D-glucan synthase ส่งผลให้เชื้อราอย่างแคนดิดาไม่สามารถสร้างผนังเซลล์ได้ทำให้เซลล์ของเชื้อราแตกออกและตายลงในที่สุด จากกลไกดังกล่าวจึงก่อให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ ไมคาฟังกินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร ยาไมคาฟังกินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาฉีดขนาด 50 มิลลิกรัมขวด ไมคาฟังกินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร ยาไมคาฟังกินมีขนาดการบริหารยาใช้ยาเช่น ก. สำหรับการติดเชื้อราแคนดิดาในกระแสเลือด Candidemia ผู้ใหญ่ หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 100 มิลลิกรัมวันละครั้ง เฉลี่ยใช้เวลา 15 วัน เด็กอายุตั้งแต่ 4 เดือนขึ้นไป หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 2 มิลลิกรัมน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละครั้ง ขนาดการใช้สูงสุดไม่เกิน 100 มิลลิกรัมวัน ข. สำหรับป้องกันการติดเชื้อรา Fungal infection prophylaxis ผู้ใหญ่ หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 50 มิลลิกรัมวันละครั้ง เฉลี่ยใช้เวลา 19 วัน เด็กอายุตั้งแต่ 4 เดือนขึ้นไป หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 1 มิลลิกรัมน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละครั้ง ขนาดการใช้สูงสุดไม่เกิน 50 มิลลิกรัมวัน ค. สำหรับการติดเชื้อราแคนดิดาที่หลอดอาหาร Esophageal candidiasis ผู้ใหญ่ หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 150 มิลลิกรัมวันละครั้ง เฉลี่ยใช้เวลา 15 วัน เด็กอายุตั้งแต่ 4 เดือนขึ้นไปและมีน้ำหนักตัวน้อยกว่า 30 กิโลกรัมลงมา หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 3 มิลลิกรัมน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละครั้ง ขนาดการใช้สูงสุดไม่เกิน 150 มิลลิกรัม วัน เด็กอายุ 4 เดือนขึ้นไปและมีน้ำหนักตัวตั้งแต่ 30 กิโลกรัมขึ้นไป หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 2.5 มิลลิกรัมน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละครั้ง ขนาดการใช้สูงสุดไม่เกิน 150 มิลลิกรัมวัน อนึ่ง ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกในการใช้ยานี้กับเด็กที่อายุต่ำกว่า 4 เดือนลงมา การใช้ยานี้ในเด็กวัยนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป ขนาดยาสูงสุดในแต่ละวัน ระยะเวลาการใช้ยานี้ โดยทั่วไปขึ้นกับความรุนแรงของอาการและดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา หมายเหตุ ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไมคาฟังกิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์พยาบาลและเภสัชกรดังนี้ ประวัติแพ้ยาทุกชนิดเช่น กินยาใช้ยาแล้วคลื่นไส้มาก ขึ้นผื่น หรือแน่นหายใจติดขัดหายใจลำบาก มีโรคประจำตัวต่างๆรวมทั้งกำลังกินยาใช้ยาหรืออาหารเสริมอะไรอยู่ เพราะยาไมคาฟังกิน อาจส่งผลให้อาการของโรคเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรืออาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นๆและหรือกับอาหารเสริมที่กินที่ใช้อยู่ก่อน หากเป็นสุภาพสตรีควรแจ้งว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์หรือกำลังให้นมบุตร เพราะยาหลายประเภทสามารถผ่านทางน้ำนมหรือรกและเข้าสู่ทารกจนก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้ ไมคาฟังกินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร ยาไมคาฟังกินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ ผลข้างเคียงอาการข้างเคียง ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น ผลต่อระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง อาจพบอาการตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน ต่อระบบเลือด เช่น ก่อให้เกิดภาวะโลหิตจาง Neutropenia เม็ดเลือดขาวชนิด Neutrophil ต่ำ Thrombocytopenia เกล็ดเลือดต่ำ Pancytopenia เม็ดเลือดทุกชนิดต่ำ Leukopenia เม็ดเลือดขาวทุกชนิดต่ำ รวมถึงภาวะเม็ดเลือดแดงแตก ผลต่อระบบประสาท เช่น มีอาการปวดศีรษะ วิงเวียน ง่วงนอน เลือดออกในกะโหลกศีรษะ มีภาวะชัก ผลต่อสภาพจิตใจ เช่น นอนไม่หลับ วิตกกังวล ผลต่อการทำงานของหัวใจ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจเต้นเร็วหรือเต้นช้า หลอดเลือดดำอักเสบ ความดันโลหิตสูงหรือไม่ก็ต่ำ อาจเกิดภาวะช็อกขึ้นได้ ผลต่อผิวหนัง เช่น เกิดผื่นคัน ลมพิษ อาจมีภาวะ Stevens-Johnson syndrome ผลต่อตับ เช่น ระดับเอนไซม์การทำงานของตับในเลือดเพิ่มขึ้นเช่น Alkaline phosphatase และ Aspartate aminotransferase เซลล์ตับถูกทำลายตับอักเสบ มีภาวะตับโต ตัวเหลือง ตับวาย ผลต่อระบบการเผาผลาญพลังงานของร่างกาย เช่น มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำหรืออาจเพิ่มสูงขึ้น ระดับเกลือโซเดียมในเลือดสูง โพแทสเซียมในเลือดสูงหรือโพแทสเซียมในเลือดต่ำ ระดับเกลือฟอสเฟต Phosphate ในเลือดต่ำ ระดับเกลือแมกนีเซียมในเลือดต่ำ เบื่ออาหาร ตัวบวม ผลต่อไต เช่น ทำให้ไตเสียหายไตอักเสบ ปัสสาวะไม่ออกปัสสาวะขัด มีเลือดปนมากับปัสสาวะปัสสาวะเป็นเลือด ไตวายเฉียบพลัน ผลต่อระบบทางเดินหายใจ เช่น มีอาการไอ ปอดบวม เกิดภาวะหยุดหายใจ ตัวเขียวคล้ำด้วยร่างกายขาดออกซิเจน มีข้อควรระวังการใช้ไมคาฟังกินอย่างไร มีข้อควรระวังการใช้ยาไมคาฟังกินเช่น ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้หรือแพ้ยาในกลุ่มแอคไคโนแคนดิน ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่ง จากแพทย์ ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม ระหว่างการให้ยานี้แล้วพบว่ามีอาการแพ้ยาเกิดขึ้นเช่น มีผื่นคันขึ้นเต็มตัว แน่นหน้าอก หายใจไม่ออกหายใจลำบาก ตัวบวม ต้องหยุดการให้ยานี้ทันที พร้อมกับรีบแจ้งแพทย์พยาบาล ทันทีฉุกเฉินเพื่อทำการรักษาการแพ้ยานี้ ระวังการใช้ยานี้ในผู้ป่วยโรคตับโรคไตด้วยตัวยาไมคาฟังกินสามารถก่อให้เกิดอันตรายต่ออวัยวะดังกล่าวได้ หากพบอาการข้างเคียงที่รุนแรงเช่น ตัวเหลือง ปัสสาวะไม่ออก ไตวาย ตัวเขียวคล้ำ ต้องรีบแจ้งแพทย์พยาบาลโดยเร็วทันทีฉุกเฉิน ปฏิบัติตัวตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดและต้องมารับการให้ยานี้จนครบคอร์ส Course การรักษาถึงแม้อาการจะดีขึ้น ห้ามใช้ยาหมดอายุ ห้ามเก็บยาหมดอายุ อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ยา ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด รวมยาไมคาฟังกินด้วย ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตามข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ ไมคาฟังกินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร ยาไมคาฟังกินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น การใช้ยาไมคาฟังกินร่วมกับยา Amphotericin B อาจทำให้ระดับยา Amphotericin B ในกระแสเลือดมีมากขึ้นจนส่งผลให้ผู้ป่วยเกิดอาการไข้ หนาวสั่น คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร หายใจไม่ออกหายใจลำบาก ปวดกล้ามเนื้อ เป็นตะคริว ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นผิดปกติ เกิดภาวะชัก อาจสูญเสียการได้ยินหูดับ ดังนั้นหากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะ สมเป็นกรณีไป การใช้ยาไมคาฟังกินร่วมกับยา Sirolimus อาจทำให้ผู้ป่วยได้รับผลกระทบ ผลข้างเคียงจากยา Sirolimus ตามมาเช่น อัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มขึ้น มีภาวะเลือดออกง่าย อ่อนเพลีย ปวดขณะปัสสาวะ หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป ควรเก็บรักษาไมคาฟังกินอย่างไร ควรเก็บยาไมคาฟังกินภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส Celsius ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไมคาฟังกินมีชื่ออื่นอีกไหม ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง ยาไมคาฟังกินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัมผู้ผลิตเช่น ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต Mycamine มายคามีน Astellas Pharma
ยาไมคาฟังกิน สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

- ผลต่อระบบทางเดินอาหาร: เช่น ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง อาจพบอาการตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน
- ผลต่อระบบเลือด: เช่น ก่อให้เกิดภาวะโลหิตจาง Neutropenia (เม็ดเลือดขาวชนิด Neutrophil ต่ำ) Thrombocytopenia (เกล็ดเลือดต่ำ) Pancytopenia (เม็ดเลือดทุกชนิดต่ำ) Leukopenia (เม็ดเลือดขาวทุกชนิดต่ำ) รวมถึงภาวะเม็ดเลือดแดงแตก
- ผลต่อระบบประสาท: เช่น มีอาการปวดศีรษะ วิงเวียน ง่วงนอน เลือดออกในกะโหลกศีรษะ มีภาวะชัก
- ผลต่อสภาพจิตใจ: เช่น นอนไม่หลับ วิตกกังวล
- ผลต่อการทำงานของหัวใจ: เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจเต้นเร็วหรือเต้นช้า หลอดเลือดดำอักเสบ ความดันโลหิตสูงหรือไม่ก็ต่ำ อาจเกิดภาวะช็อกขึ้นได้
- ผลต่อผิวหนัง: เช่น เกิดผื่นคัน ลมพิษ อาจมีภาวะ Stevens-Johnson syndrome
- ผลต่อตับ: เช่น ระดับเอนไซม์การทำงานของตับในเลือดเพิ่มขึ้นเช่น Alkaline phosphatase และ Aspartate aminotransferase เซลล์ตับถูกทำลาย/ตับอักเสบ มีภาวะตับโต ตัวเหลือง ตับวาย
- ผลต่อระบบการเผาผลาญพลังงานของร่างกาย: เช่น มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำหรืออาจเพิ่มสูงขึ้น ระดับเกลือโซเดียมในเลือดสูง โพแทสเซียมในเลือดสูงหรือโพแทสเซียมในเลือดต่ำ ระดับเกลือฟอสเฟต (Phosphate) ในเลือดต่ำ ระดับเกลือแมกนีเซียมในเลือดต่ำ เบื่ออาหาร ตัวบวม
- ผลต่อไต: เช่น ทำให้ไตเสียหาย/ไตอักเสบ ปัสสาวะไม่ออก/ปัสสาวะขัด มีเลือดปนมากับปัสสาวะ/ปัสสาวะเป็นเลือด ไตวายเฉียบพลัน
- ผลต่อระบบทางเดินหายใจ: เช่น มีอาการไอ ปอดบวม เกิดภาวะหยุดหายใจ ตัวเขียวคล้ำด้วยร่างกายขาดออกซิเจน
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine,เภสัชวิทยา Pharmacology