ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำ แบ่งเป็นประเภทใดบ้าง
ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำ Antihypotensive drugs ยารักษาโรค Pharmaceutical drug ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด ความดันโลหิตต่ำ Hypotension ความดันโลหิตสูง Hypertension ความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกยืน Orthostatic hypotension ความดันโลหิต ความดันเลือด Blood pressure ยาลดความดัน ยาลดความดันเลือดสูง ยาลดความดันโลหิตสูง Antihypertensive drug หัวใจ กายวิภาคหัวใจ Heart anatomy สรีรวิทยาของหัวใจ Heart physiology แอลฟา-1 อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ Alpha-1 adrenergic receptor agonists ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำคือยาอะไร แบ่งยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำเป็นประเภทใดบ้าง ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร มีข้อบ่งใช้ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำอย่างไร มีข้อห้ามใช้ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำอย่างไร มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำอย่างไร การใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำในหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรควรเป็นอย่างไร การใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำในผู้สูงควรเป็นอย่างไร การใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำในเด็กควรเป็นอย่างไร อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำมีอะไรบ้าง สรุป ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำคือยาอะไร ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำ หรือ ยาเพิ่มความดันโลหิต หรือ ยาเพิ่มความดันเลือด Drugs used to treat hypotension หรือ Antihypotensive drugs หรือ Vasopressors เป็นยาที่ช่วยเพิ่มระดับความดันโลหิตให้สูงขึ้น โดยมีเป้าหมายเพื่อบรรเทาอาการที่เกิดขึ้นจากภาวะความดันโลหิตต่ำ เช่น มึนงง เหนื่อยล้า อ่อนแรง หน้ามืด เป็นลม คลื่นไส้ มองภาพไม่ชัด เป็นต้น และยังช่วยลดความถี่ในการเกิดภาวะอาการดังกล่าว ลดความเสี่ยงในการเกิดการบาดเจ็บ ลดการเกิดภาวะแทรกซ้อนผลข้างเคียง และรวมทั้งลดอัตราการตายเมื่อเกิดภาวะความดันโลหิตต่ำอย่างรุนแรง ซึ่งจะทำให้เกิดอาการ สับสน มือเท้าเย็น หายใจเร็ว ตัวซีด ชีพจรเต้นช้าหัวใจเต้นช้า และอาจเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตได้ แบ่งยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำเป็นประเภทใดบ้าง ยาที่ใช้รักษาภาวะความดันโลหิตต่ำได้แก่ ยากลุ่มประเภทต่อไปนี้ 1. ยากระตุ้นความดันโลหิตชนิดที่ให้ผ่านหลอดเลือดดำ IV Vasopressors หรือ Intravenous vasopressors เช่นยา อิพิเนฟริน Epinephrine หรืออะดรีนาลีน Adrenaline นอร์เอพิเนฟริน Norepinephrine ฟีนิลเอฟรีน Phenylephrine โดพามีน Dopamine โดบูทามีน Dobutamine วาโซเพรสซิน Vasopressin 2. ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ Corticosteroids เช่นยา ฟลูโดรคอร์ติโซน Fludrocortisone ไฮโดรคอร์ดิโซน Hydrocortisone 3. ยากระตุ้นตัวรับอัลฟ่า 1 Oral selective alpha-1-adrenergic receptor agonist เช่นยา ไมโดดรีน Midodrine 4. ยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส Cholinesterase inhibitors เช่นยา ไพริโดสติกมีน Pyridostigmine 5. ยาที่เป็นสารสังเคราะห์ของกรดอะมิโนซึ่งเป็นสารตั้งต้นของนอร์เอพิเนฟริน Synthetic amino acid precursor of norepinephrine เช่นยา ดรอกซิโดพา Droxidopa 6. ยารักษาเสริม Supplementary therapy เช่นยา กาเฟอีน Caffeine อิริโทรโพอิติน Erythropoietin ยาต้านอักเสบชนิดที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ Non-steroidal Anti-inflammatory drugs NSAIDs ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำมีรูปแบบการจัดจำหน่าย ดังนี้ ยาเม็ด Tablet ยาแคปซูล Capsule ยาน้ำใส Solution ยาฉีดเข้าหลอดเลือดดำIntravenousIV route ยาน้ำใสชนิดปราศจากเชื้อ Sterile Solution อนึ่ง อ่านเพิ่มเติมเรื่องรูปแบบของยาต่างๆได้จากเว็บ haamor.com บทความเรื่อง รูปแบบยาเตรียม มีข้อบ่งใช้ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำอย่างไร มีข้อบ่งใช้ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำ ดังนี้ เช่น 1. ยากลุ่ม IV Vasopressors ยากลุ่ม Corticosteroids ใช้เพิ่มความดันโลหิตในผู้ที่มีความดันโลหิตต่ำจากภาวะช็อก 2. ยากลุ่ม Corticosteroids Midodrine Pyridostigmine Droxidopa ใช้รักษาภาวะความดันโลหิตต่ำขณะเปลี่ยนอิริยาบถเมื่อลุกยืนPostural hypotension หรือ Orthostatic hypotension ความดันโลหิตต่ำจากระบบประสาทอัตโนมัติ Neurogenic orthostatic hypotension NOH ซึ่งมีสาเหตุเกิดจากการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติล้มเหลว โรคพาร์กินสัน กลุ่มอาการเสื่อมของระบบประสาทส่วนกลาง Multiple system atrophy หรือระบบประสาทอัตโนมัติเสื่อม Autonomic neuropathy 3. ยารักษาเสริม ใช้รักษาภาวะความดันโลหิตต่ำขณะเปลี่ยนท่า สามารถใช้เป็นยาเดี่ยวหรือใช้ร่วมกับยาชนิดอื่นๆเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา มีข้อห้ามใช้ยารักษาโรคความดันโลหิตต่ำอย่างไร มีข้อห้ามใช้ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำ เช่น 1. ห้ามใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำแต่ละชนิดในผู้ที่แพ้ยานั้นๆ หรือมีปฏิกิริยาตอบสนองต่อยานั้นๆที่รุนแรงไวเกิน Hypersensitivity 2. ห้ามใช้ยากลุ่ม IV Vasopressors ในผู้ที่มีภาวะความดันโลหิตสูง และภาวะหัวใจห้องล่างเต้นเร็วผิดปกติ Ventricular Tachycardia 3. ห้ามใช้ยากลุ่ม Corticosteroids ในผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อและยังไม่ได้รับการรักษา 4. ห้ามใช้ยา Midodrine ในผู้ที่เป็นโรคหัวใจอย่างรุนแรง ไตวายฉับพลัน ปัสสาวะไม่ออกปัสสาวะขัด เนื้องอกของต่อมหมวกไตชนิดฟีโอโครโมไซโตมา Pheochromocytoma ต่อมไทรอยด์เป็นพิษ และภาวะความดันโลหิตสูงที่เกิดขึ้นเมื่ออยู่ในท่านอน Supine hypertension 5. ห้ามรับประทานยา Midodrine และ Droxidopa เม็ดสุดท้ายก่อนนอนทันที ควรรับประทาน Midodrine ก่อนนอนอย่างน้อย 4 ชั่วโมง และรับประทาน Droxidopa ก่อนนอนอย่างน้อย 3 ชั่วโมง รวมทั้งนอนยกหัวสูง เพื่อป้องกันการเกิดภาวะความดันโลหิตสูงในท่านอน 6. ห้ามใช้ยา Pyridostigmine ในผู้ที่มีอาการท้องผูก และหรือ ปัสสาวะไม่ออก มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำอย่างไร มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำ เช่น 1. หากผู้ป่วยมีภาวะความดันโลหิตต่ำที่มีสาเหตุเกิดจากการใช้ยาบางชนิด เช่น ยาลดความดันโลหิต ยาขับปัสสาวะ หรือยาคลายกังวล ควรรีบกลับไปพบแพทย์ไปโรงพยาบาลโดยไม่ต้องรอถึงวันแพทย์นัด เพื่อแพทย์พิจารณาปรับขนาดยาหรือเปลี่ยนยา 2. ควรระวังการใช้ยากลุ่ม IV Vasopressors ในผู้ที่มีภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน หัวใจเต้นช้าผิดปกติ Bradycardia คลื่นกระแสไฟฟ้าหัวใจถูกปิดกั้นเพียงบางส่วน Partial heart block กล้ามเนื้อหัวใจทำงานผิดปกติ และภาวะผนังหลอดเลือดแดงแข็งตัวโรคหลอดเลือดแดงแข็งอย่างรุนแรง 3. ควรระวังการใช้ยากลุ่ม Corticosteroids ในผู้ที่มีประวัติติดเชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส เชื้อรา ที่อาการยังไม่หายเป็นปกติ วัณโรค แผลในทางเดินอาหารและลำไส้ มีอาการติดเชื้อหรือมีการอักเสบบริเวณหลอดเลือดดำที่ขา มีความผิดปกติทางจิตประสาทโรคทางจิตเวช ภาวะความผิดปกติทางอารมณ์ โรคลมชัก โรคตับ โรคไต โรคต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติ โรคมะเร็ง โรคกระดูกพรุน โรคความดันโลหิตสูง ภาวะหัวใจล้มเหลว กล้ามเนื้ออ่อนแรง ต้อหิน เบาหวาน 4. ยา Midodrine และ Droxidopa เป็นยาที่ควรใช้เมื่อจำเป็นเท่านั้น เพราะเป็นยาที่มีอาการไม่พึงประสงค์จากยา คือ ทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตสูงในท่านอน ดังนั้นในขณะที่ใช้ยาดังกล่าว ควรตรวจวัดระดับความดันโลหิตในท่ายืนและท่านอนเป็นประจำ เพราะถ้าไม่สามารถควบคุมภาวะความดันโลหิตสูงในท่านอนได้ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด โรคหัวใจ โรคหลอดเลือด โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคหลอดเลือดสมอง 5. การรับประทานยา Midodrine และ Droxidopa ร่วมกับยาบางชนิดที่มีผลทำให้ระดับความดันโลหิตเพิ่มขึ้น เช่นยา Ephedrine ยาแก้ปวดศีรษะไมเกรนยาไมเกรนกลุ่ม Triptans อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะความดันโลหิตสูงในท่านอน 6. ควรระวังการใช้ยา Pyridostigmine ในผู้ป่วย โรคหืด โรคหลอดเลือดหัวใจ หัวใจเต้นช้า แผลในกระเพาะอาหาร ลมชัก พาร์กินสัน โรคไต ต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน 7. ยา Pyridostigmine อาจทำให้การมองเห็นผิดปกติ เนื่องจากมีการผลิตน้ำตามากเกินไป ดังนั้นควรระมัดระวังการขับขี่ยานพาหนะหรือการควบคุมเครื่องจักรในขณะที่ใช้ยานี้เพราะ จะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย การใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำในหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรควรเป็นอย่างไร การใช้ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำในหญิงตั้งครรภ์มีครรภ์ หรือให้นมบุตรควรเป็นดังนี้ เช่น 1. ร่างกายของผู้หญิงจะมีการเปลี่ยนแปลงของระบบไหลเวียนโลหิตในขณะที่ตั้งครรภ์ เมื่ออายุครรภ์ 4-6 เดือนอาจทำให้ความดันโลหิตลดต่ำลงประมาณ 5-15 มิลลิเมตรปรอท แต่ไม่พบว่าทำให้เกิดอันตรายใดๆต่อทารกในครรภ์ และความดันโลหิตจะเพิ่มขึ้นมาสู่ระดับปกติได้เองหลังคลอด ดังนั้นทั่วไปจึงไม่มีการใช้ยาเพื่อรักษากรณีนี้ 2. ยารักษาภาวะความดันโลหิตต่ำทุกชนิด ควรเลือกใช้ก็ต่อเมื่อแพทย์พิจารณาแล้วว่าประโยชน์ที่อาจได้รับ คุ้มค่ากับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นต่อทารกในครรภ์เท่านั้น การใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำในผู้สูงอายุควรเป็นอย่างไร การใช้ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำในผู้สูงอายุควรเป็นดังนี้ เช่น 1. เนื่องจากผู้สูงอายุ เป็นวัยที่มีโรคประจำตัวหลายชนิด ดังนั้นควรแจ้งแพทย์ถึงโรคและยาต่างๆที่ต้องใช้เป็นประจำ เพื่อป้องกันการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยา และการเกิดอันตรกิริยาระหว่างยา ตัวอย่างเช่น หากใช้ยา Midodrine ร่วมกับยาที่ออกฤทธิ์ทำให้หัวใจเต้นช้าลง เช่น ยากลุ่ม Beta-blockers ยากลุ่ม Calcium channel blockers และยากลุ่ม Cardiac glycosides อาจส่งผลให้การทำงานของหัวใจผิดปกติ 2. ในผู้ป่วยสูงอายุที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะความดันโลหิตต่ำ ควรแนะนำให้เปลี่ยนอิริยาบถ เช่น ลุกนั่งหรือยืน อย่างช้าๆ เพราะถ้าผู้สูงอายุมีอาการ หน้ามืด เป็นลม อาจทำให้หกล้ม และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนผลข้างเคียงจากการล้มรุนแรงได้มากกว่าวัยอื่นๆ เช่น กระดูกหัก หรือบาดเจ็บที่ศีรษะ เป็นต้น การใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำในเด็กควรเป็นอย่างไร การใช้ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำในเด็กควรเป็นดังนี้ เช่น ภาวะความดันโลหิตต่ำในเด็กและวัยรุ่น ส่วนใหญ่มีสาเหตุเกิดจากระบบประสาทอัตโนมัติทำงานผิดปกติ Neurally mediated hypotension แต่ในปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัยเกี่ยวกับการใช้ยารักษาภาวะความดันโลหิตต่ำในเด็กมากเพียงพอ ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำ เช่น การอยู่ในท่านั่งหรือยืนเป็นเวลานาน แต่หากเกิดภาวะดังกล่าวขึ้นแล้ว การเพิ่มปริมาตรน้ำในร่างกายโดยการดื่มน้ำให้เพียงพอ หรือรับประทานเกลือโซเดียมคลอไรด์ Sodium chloride ก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่สามารถช่วยให้ความดันโลหิตเพิ่มขึ้นได้ อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยารักษาความดันโลหิตต่ำมีอะไรบ้าง อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยารักษาภาวะโรคความดันโลหิตต่ำมีดังนี้ เช่น 1. ยากลุ่ม IV Vasopressors ทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจขาดเลือด หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน ความดันโลหิตต่ำหรือความดันโลหิตสูงก็ได้ 2. ยากลุ่ม Corticosteroids ทำให้เกิดภาวะ หัวใจล้มเหลว ความดันโลหิตสูง กล้ามเนื้ออ่อนแรง ปวดกล้ามเนื้อ เส้นเอ็นฉีกง่าย ปวดศีรษะ การบวมน้ำในร่างกาย 3. ยา Midodrine ทำให้ขนลุก คันบริเวณศีรษะ ปวดขณะปัสสาวะ ปวดแปลบ คัน ความดันโลหิตสูงในท่านอน ปวดศีรษะ คลื่นไส้ แสบร้อนกลางอก หนาวสั่น ปัสสาวะลำบากปัสสาวะขัด นอนหลับยากนอนไม่หลับ 4. ยา Pyridostigmine ทำให้การมองเห็นผิดปกติ น้ำตาไหลออกมามากผิดปกติ หัวใจเต้นผิดปกติ ความดันโลหิตต่ำ หมดสติ เสมหะเยอะผิดปกติ หลอดลมหดตัวหายใจลำบาก คลื่นไส้ ท้องเสีย เหงื่อออกมาก 5. ยา Droxidopa ทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตสูงในท่านอน ไข้สูงมาก สับสน อาจกระตุ้นให้เกิดภาวะหัวใจขาดเลือด หัวใจเต้นผิดจังหวะ และหัวใจล้มเหลว 6. ยา Caffeine ทำให้ กระสับกระส่าย กระวนกระวาย ตัวสั่น หัวใจเต้นเร็ว ปัสสาวะบ่อย 7. ยา Erythropoietin ทำให้เกิด ภาวะความดันโลหิตสูง ชักเกร็งกระตุกทั้งตัว บวมน้ำ เวียนศีรษะ นอนไม่หลับ ท้องผูกหรือท้องเสีย อาหารไม่ย่อย ปวดข้อ 8. ยากลุ่ม NSAIDs ทำให้เกิดเลือดออกในทางเดินอาหาร หรือแผลในกระเพาะอาหารและลำไส้ บวมน้ำ ความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดสมองตีบ และโรคหลอดเลือดหัวใจ เลือดออกตามร่างกายง่ายมากผิดปกติ สรุป ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ยา ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิดรวมยารักษาความดันโลหิตต่ำ ยาแผนโบราญ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะ ยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาม ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน
ยาที่ใช้รักษาภาวะความดันโลหิตต่ำ ได้แก่ยากลุ่ม/ประเภทต่อไปนี้

1. ยากระตุ้นความดันโลหิตชนิดที่ให้ผ่านหลอดเลือดดำ (IV Vasopressors หรือ Intravenous vasopressors) เช่นยา อิพิเนฟริน (Epinephrine) หรืออะดรีนาลีน (Adrenaline), นอร์เอพิเนฟริน (Norepinephrine), ฟีนิลเอฟรีน (Phenylephrine), โดพามีน (Dopamine), โดบูทามีน (Dobutamine), วาโซเพรสซิน (Vasopressin)

2. ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids) เช่นยา ฟลูโดรคอร์ติโซน (Fludrocortisone), ไฮโดรคอร์ดิโซน (Hydrocortisone)

3. ยากระตุ้นตัวรับอัลฟ่า 1 (Oral selective alpha-1-adrenergic receptor agonist) เช่นยา ไมโดดรีน (Midodrine)

4. ยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส (Cholinesterase inhibitors) เช่นยา ไพริโดสติกมีน (Pyridostigmine)

5. ยาที่เป็นสารสังเคราะห์ของกรดอะมิโนซึ่งเป็นสารตั้งต้นของนอร์เอพิเนฟริน (Synthetic amino acid precursor of norepinephrine) เช่นยา ดรอกซิโดพา (Droxidopa)

6. ยารักษาเสริม (Supplementary therapy) เช่นยา กาเฟอีน (Caffeine), อิริโทรโพอิติน (Erythropoietin), ยาต้านอักเสบชนิดที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (Non-steroidal Anti-inflammatory drugs, NSAIDs)
17.เภสัชวิทยา Pharmacology