อธิบายกลไกที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายต่อสู้กับโรคมะเร็งอย่างไร?
ภูมิคุ้มกัน ป้อมปราการต้านทานโรคของร่างกาย คนเรามักจะคิดว่า การเจ็บป่วยเกิดจากสาเหตุภายนอกร่างกายเป็นสำคัญ เช่น ติดเชื้อจากคนอื่น รับสารพิษจากสภาพแวดล้อมรอบตัวเรา เป็นต้น จริงๆ แล้ว ปัจจัยภายในร่างกายของเรา ได้แก่ ภูมิคุ้มกัน immune ก็มีส่วนสำคัญในการต่อสู้ต้านทานกับโรคภัยไข้เจ็บที่เข้ามารุมเร้า ถ้าภูมิคุ้มกันเข้มแข็งก็สามารถขจัดเชื้อโรคที่เข้าสู่ร่างกายและควบคุมโรค เช่นมะเร็ง ที่กำลังก่อตัวไม่ให้ลุกลามจนเกิดการเจ็บป่วยขึ้นมาได้ แต่ถ้าภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ยกตัวอย่างสุดโต่งก็คือผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวีถึงขั้นที่เกิดภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องอย่างรุนแรงก็จะเกิดโรคติดเชื้อฉวยโอกาสรุมเร้ามากมาย เช่น วัณโรคปอด ปอดอักเสบจากเชื้อรา เยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อรา โรคเริมหรืองูสวัด เป็นต้น ซึ่งจะไม่ค่อยพบในคนที่แข็งแรง หรือเป็นรุนแรงหรือเรื้อรังกว่าคนปกติ นอกจากนี้ยังมีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งชนิดต่างๆ ได้มากกว่าคนปกติ ภูมิคุ้มกัน ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากการทำงานของเม็ดเลือดขาวทั้งโดยการสร้างสารภูมิต้านทานหรือแอนติบอดีและการฆ่าเชื้อโรคโดยตรง มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดโรคและการทุเลาบรรเทาบางเบาของโรค ๔ กลุ่มโรค ดังนี้ ♦ โรคติดเชื้อ ทั้งเชื้อไวรัส แบคทีเรีย เชื้อรา ♦ โรคมะเร็งต่างๆ ♦ โรคภูมิแพ้ เช่น แพ้อากาศ หวัดภูมิแพ้ โรคหืด ลมพิษ เป็นต้น ♦ โรคภูมิต้านตนเอง เช่น แผลร้อนใน แผลแอฟทัสในช่องปาก โรคปวดข้อรูมาตอยด์ คอพอกเป็นพิษ เป็นต้น ภูมิคุ้มกันจะดีหรือไม่ ขึ้นกับปัจจัยหลายอย่าง เช่น ๑ พันธุกรรม ซึ่งเป็นสิ่งติดตัวมาตั้งแต่เกิดและแก้ไขไม่ได้ ๒ อายุ เด็กอายุต่ำกว่า ๒ ขวบ และผู้ชราอายุมากกว่า ๖๕ ปี มักเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย เช่น เป็นหวัด คออักเสบ ปอดอักเสบ ท้องเดิน วัณโรคปอด ผู้สูงอายุยังมีโอกาสเป็นมะเร็งมากกว่าคนหนุ่มสาว เด็กอายุ ๖ เดือนแรกยังมีสารภูมิต้านทานโรค แอนติบอดี ที่ได้รับถ่ายทอดมาจากแม่ขณะอยู่ในครรภ์ ปรากฏว่าแข็งแรงไม่ค่อยเจ็บไข้ได้ป่วย แต่เมื่อพ้น ๖ เดือนไปแล้ว สารภูมิต้านทานโรคดังกล่าวได้เสื่อมสลายลง จึงเริ่มเป็นไข้หวัด ท้องเดิน และโรคติดเชื้อต่างๆ ๓ อาหาร ควรกินอาหารให้ครบ ๕ หมู่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง โปรตีน วิตามิน เกลือแร่ กากใยอาหาร นมเปรี้ยว โยเกิร์ตที่มีจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ มีส่วนเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง เด็กที่ขาดอาหาร เช่นเด็กยากจนกินแต่น้ำข้าวกับนมข้นหวาน มักจะเป็นไข้หวัด ท้องเสีย ปอดอักเสบบ่อย ในพื้นที่ที่มีภาวะสงคราม ขาดแคลนอาหาร เด็กๆ มักจะเป็นโรคขาดอาหารและเสียชีวิตด้วยโรคติดเชื้อพื้นๆ เหล่านี้ ผู้ป่วยมะเร็งในบ้านเราบางคนมีความเชื่อว่าไม่ควรกินอาหารพวกโปรตีน จึงอดจนร่างกายอ่อนแอถูกโรคติดเชื้อรุมเร้าจนเป็นอันตราย ๔ ออกกำลังกาย การออกกำลังกายแต่พอเหมาะจะช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรคให้แข็งแรง การไม่ออกกำลังกายเลยหรือออกหักโหมเกิน เรียกว่า overtrain จะทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอได้ เช่น เป็นหวัด เจ็บคอง่าย ๕ นอนหลับพักผ่อน ควรนอนวันละ ๖-๘ ชั่วโมง การอดนอน นอนน้อย ทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ เรามักจะแนะนำผู้ที่เป็นไข้หวัด เจ็บคอ โรคภูมิแพ้ โรคภูมิต้านทานตนเอง ที่กำเริบบ่อยให้นอนหลับให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เลิกเหล้า บุหรี่ หาวิธีผ่อนคลายความเครียด ก็มักจะทำให้โรคทุเลาหรือหายขาด ๖ อันตราย สิ่งที่เป็นพิษภัย เช่น โรคติดเชื้อ เอดส์ หัด โรคเบาหวาน รังสี ยากดภูมิคุ้มกัน ยารักษามะเร็ง เคมีบำบัด ยาบางชนิด เช่น ยาสตีรอยด์ที่ผสมในยาชุดยาลูกกลอน ยารักษาคอพอกเป็นพิษ สารเคมี เช่น เบนซิน เหล้า บุหรี่ มีส่วนทำลายภูมิคุ้มกันให้อ่อนแอได้ ควรหลีกเลี่ยงสิ่งที่เป็นพิษภัยเหล่านี้ ควรควบคุมโรค เช่น เบาหวาน โรคติดเชื้อ ให้ได้ผลเสียแต่แรก รวมทั้งการฉีดวัคซีนป้องกันโรคต่างๆ ก็จะช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ๗ อารมณ์ จิตใจ อารมณ์ดี อารมณ์ขัน การหัวเราะ มีจิตเมตตา ส่งเสริมให้ร่างกายหลั่งสารหลายชนิด เช่น เอนดอร์ฟินส์ กระตุ้นให้ภูมิคุ้มกันแข็งแรง กล่าวกันว่า การหัวเราะเป็นยาวิเศษ และเมตตาธรรมก็เป็นยาวิเศษ ตรงกันข้าม ความเครียด การอมทุกข์ ซึมเศร้า ทำให้ร่างกายหลั่งสารหลายชนิด เช่น สตีรอยด์ อะดรีนาลิน กดภูมิคุ้มกัน ทำให้โรคต่างๆ เช่น เป็นหวัด เจ็บคอ โรคภูมิแพ้ แผลร้อนใน คอพอกเป็นพิษ กำเริบ มักพบอยู่เนืองๆ ว่า ผู้ที่ป่วยเป็นมะเร็งก่อนป่วยมักมีอารมณ์เครียด อมทุกข์ อยู่นานเป็นแรมเดือนแรมปี ผู้ที่เป็นมะเร็งเมื่อทำใจยอมรับได้จริงๆ และลงมือทำสมาธิเจริญสติ รวมทั้งฝึกโยคะ รำมวยจีน ทำงานจิตอาสา ช่วยเหลือผู้อื่น ก็สามารถชะลอการลุกลามของมะเร็ง มีความสุข และชีวิตยืนยาวเกินที่หมอคาด ขอให้เราหันมาเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แข็งแรงอยู่เป็นเนืองนิตย์กันเถอะครับ
ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายมีกลไกหลายอย่างในการต่อสู้กับโรคมะเร็ง ดังนี้:
1. การกำจัดเซลล์มะเร็งโดยเซลล์เม็ดเลือดขาว:
เซลล์ NK (Natural Killer cells): 
-เซลล์ NK ทำหน้าที่ตรวจจับและกำจัดเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัส เซลล์มะเร็ง และเซลล์ที่ผิดปกติอื่นๆ โดยไม่จำเป็นต้องมีการกระตุ้นจากแอนติเจน
เซลล์ T: 
-เซลล์ T ทำหน้าที่จดจำและกำจัดเซลล์มะเร็งที่มี่แอนติเจนเฉพาะ
เซลล์ T helper: 
-กระตุ้นให้เซลล์ T cytotoxic ทำงานและผลิตไซโตไคิน
เซลล์ T cytotoxic: 
-ทำหน้าที่ฆ่าเซลล์มะเร็งโดยตรง
เซลล์แมคโครเฟจ: 
-เซลล์แมคโครเฟจทำหน้าที่กลืนกินเซลล์มะเร็ง เซลล์ที่ตายแล้ว และซากเซลล์

2. การนำเสนอแอนติเจนมะเร็ง:
เซลล์เดนไดรติก: 
-เซลล์เดนไดรติกทำหน้าที่จับกินและย่อยสลายเซลล์มะเร็ง นำเสนอแอนติเจนมะเร็งต่อเซลล์ T helper กระตุ้นให้เซลล์ T cytotoxic ทำงาน

3. การควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง:
ไซโตไคิน: 
-ไซโตไคินเป็นโมเลกุลสื่อสารระหว่างเซลล์ ควบคุมการเจริญเติบโต การแบ่งตัว และการตายของเซลล์
Angiogenesis inhibitors:
- ยาชนิดนี้ยับยั้งการสร้างหลอดเลือดใหม่ในเนื้อเยื่อมะเร็ง ทำให้มะเร็งขาดเลือดและสารอาหาร

4. การกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงาน:
ภูมิคุ้มกันบำบัด: 
-ภูมิคุ้มกันบำบัดเป็นวิธีการรักษามะเร็งที่กระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานต่อสู้กับมะเร็ง
วัคซีนมะเร็ง: 
-วัคซีนมะเร็งช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันจดจำและกำจัดเซลล์มะเร็ง
เซลล์ CAR-T: 
-เซลล์ CAR-T เป็นเซลล์ T ของผู้ป่วยที่ดัดแปลงพันธุกรรมให้จดจำและกำจัดเซลล์มะเร็ง

อย่างไรก็ตาม กลไกเหล่านี้บางครั้งก็ทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ทำให้เซลล์มะเร็งสามารถเจริญเติบโตและลุกลามกลายเป็นมะเร็งระยะลุกลามได้

ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของระบบภูมิคุ้มกันต่อสู้กับมะเร็ง:
ชนิดของมะเร็ง: 
-มะเร็งบางชนิดหลบเลี่ยงระบบภูมิคุ้มกันได้ดีกว่ามะเร็งชนิดอื่น
ระยะของมะเร็ง: 
-มะเร็งระยะแรกมักมีเซลล์มะเร็งจำนวนน้อย ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันกำจัดได้ง่ายกว่ามะเร็งระยะลุกลาม
สุขภาพของผู้ป่วย: 
-ผู้ป่วยที่มีสุขภาพแข็งแรง มักมีระบบภูมิคุ้มกันที่ทำงานได้ดีกว่าผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวหรืออ่อนแอ

แนวทางเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน:
-รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ทานผัก ผลไม้ ธัญพืช และโปรตีนให้ครบ 5 หมู่
-ออกกำลังกายสม่ำเสมออย่างน้อย 30 นาที 5 วันต่อสัปดาห์
-นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ 7-8 ชั่วโมงต่อคืน
-จัดการความเครียด 
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine