สรุปฎีกาคำบรรยายเนติบัณฑิต สมัยที่ 1/67 กฎหมายอาญามาตรา 59-106 ครั้งที่ 2  กล่าว่าอย่างไร
“ โครงสร้างข้อที่ 1 การกระทำครบองค์ประกอบที่กฎหมายบัญญัติ แยกออกได้เป็นข้อๆดังต่อไปนี้ คือ”
   1.ต้องมีการกระทำ
   2.การกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดในเรื่องนั้นๆ
   3.การกระทำครบองค์ประกอบภายใน
   4.ผลของการกระทำสัมพันธ์กับการกระทำ
 
การกระทำ หมายถึง การเคลื่อนไหวร่างกายหรือการไม่เคลื่อนไหวร่างกาย โดยรู้สำนึก กล่าวคือ อยู่ภายใต้บังคับของจิตใจ การเคลื่อนไหวหรือไม่เคลื่อนไหวร่างกายของเด็กทารก ไร้เดียงสา คนวิกลจริตหรือคนเมาสุราจนถึงขนาดไม่รู้สภาพ หรือสาระสำคัญในการกระทำของตน ไม่ถือว่ามีการกระทำ

ฎีกาที่ 8743/2544 เช่นกรณีของเด็กทารกไร้เดียงสาที่กำเศษไม้ไว้ในมือแล้วพลิกตัวไปข้างๆ เศษไม้ไปถูกลูกในตาของเด็กอีกคนหนึ่งตาบอด เด็กทารกคนนี้ไม่ต้องรับผิดในทางอาญาโดยไม่ต้อง ไปอ้างมาตรา 73 เพราะมาตรา 73 เด็กอายุไม่เกิน 10 ปี จะต้องมีการกระทำเสียก่อน เมื่อไม่มีการกระทำ จุดตัดของความรับผิด อยู่ที่มาตรา 59 ไม่ใช่มาตรา 73 คนละเมอ คนเป็นลมบ้าหมู คนที่ร่างกายกระตุกโดยไม่รู้ตัว คนที่ถูกผลักถูกชน ถูกจับมือให้กระทำในขณะเผลอ ผู้ที่ถูกสะกดจิต ผู้ที่ร่างกายเคลื่อนไหวโดยแรงธรรมชาติ เช่นแรงลมพายุ ต้องถือว่าไม่มีการกระทำ

มีข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับเรื่องของกระทำ คือต้องพิจารณาดูให้ดีว่าเป็นการกระทำของใคร เป็นการกระทำของผู้เสียหายหรือของจำเลย ถ้าเป็นการกระทำของผู้เสียหาย จำเลยก็ไม่ต้องรับผิด เช่นแดงต้องการฆ่าตัวตาย แดงขอให้ดำช่วยซื้อยาพิษให้และขอให้ช่วยผสมยาพิษใส่ลงถ้วยส่งให้แดงดื่ม ดำก็ทำตาม จากนั้นแดงหยิบยาพิษมาดื่มเอง แดงตาย เช่นนี้ต้องถือว่าการฆ่าเป็นการกระทำของแดงเอง ดำไม่ได้ฆ่าแดง ดำจึงไม่มีความผิดฐานฆ่าแดง ถ้าจะผิดก็ผิดตามมาตรา 293 เท่านั้น 
แต่หากมีข้อเท็จจริงเปลี่ยนไปว่า ดำเอายาพิษกรอกปากให้แดง ต้องถือว่าดำฆ่าแดง เพราะดำเอายาพิษกรอกปากแดง ไม่ใช่เพียงแต่ส่งถ้วยยาพิษให้แดงกินยาพิษเองเท่านั้น 

การส่งปืนให้ผู้อื่นฆ่าตัวตาย หากผู้ที่รับปืนลั่นไกปืนยิงตนเองตาย ผู้ส่งปืนก็ไม่ได้ทำการฆ่า แต่อาจจะผิด มาตรา 293 แต่ถ้าถึงขนาดช่วยจับปากกระบอกปืน ถือว่าเป็นการเกินเลยการช่วยผู้อื่น ในการฆ่าตัวตาย แต่ถึงขั้นเป็นการฆ่าผู้อื่น ตัวอย่าง แดงต้องการฆ่าตัวตายจึงขอให้ดำช่วยจับปากกระบอกปืนให้แก่แดง โดยแดงจะลั่นไกปืนยิงตัวเอง ดำทำตาม แดงลั่นไกปืนยิงตนเองแต่กระสุนกับไปถูกขาว ขาวตาย ความรับผิดของแดงต่อขาว ถ้ามีเจตนาเล็งเห็นผล แดงก็ผิดตามมาตรา 289(4) ได้ ถ้าไม่เล็งเห็นผลก็อาจจะผิดฐานทำให้คนตายโดยประมาท ตามมาตรา291 แต่การกระทำของแดงนั้นไม่ถือเป็นการกระทำโดยพลาด เพราะการกระทำโดยพลาด แดงต้องมีเจตนากระทำต่อบุคคลหนึ่ง แต่กรณีนี้ แดงลั่นไกปืนยิงตัวเอง ทำตัวเอง ผลไปเกิดแก่ขาวจึงไม่ใช่การกระทำโดยพลาดตามมาตรา 60

ความรับผิดชอบของดำต่อแดง การช่วยจับปากกระบอกปืน ถือเป็นการเกินเลยการช่วยเหลือให้ผู้อื่นฆ่าตัวตาย แต่ถึงขั้นเป็นการฆ่าผู้อื่น เพราะฉะนั้นดำจึงผิดฐานพยายามฆ่าแดงตามมาตรา 289(4)ประกอบ80 เมื่อถือว่าดำกระทำการฆ่าแดงโดยมีเจตนาฆ่า ดังนั้นความรับผิดของดำต่อขาว จึงเป็นการกระทำโดยพลาดตามมาตรา60 เพราะถือว่าดำมีเจตนากระทำต่อบุคคลหนึ่งคือแดง แต่ผลเกิดแก่อีกคนหนึ่งคือขาว ดำจึงมีเจตนาฆ่าขาวโดยพลาดตามมาตรา 289(4) ประกอบมาตรา 60 

ข้อสังเกตว่า  หากผู้ที่ส่งถ้วยยาพิษให้หรือผู้ที่ส่งปืนให้ มีหน้าที่ป้องกันไม่ให้ผลนั้นเกิดขึ้น ก็อาจถือว่าเป็นการฆ่าได้ ดูตัวอย่างดังต่อไปนี้ แดงเป็นบุตรผู้เยาว์อยู่ในความดูแลของดำ แดงต้องการฆ่าตัวตาย ดำซึ่งเป็นบิดา ส่งถ้วยยาพิษให้แดง แดงหยิบมาดื่ม เช่นนี้ต้องถือว่าเป็นการฆ่า โดยการงดเว้น ตามมาตรา59ว.ท้าย เพราะดำเป็นบิดาและมีหน้าที่ต้องอุปการะเลี้ยงดู ทั้งมีหน้าที่ที่จะต้องป้องกันผู้เยาว์ ไม่ให้ฆ่าตัวตายต่อหน้าตนเอง เพราะฉะนั้นถ้าดำมีเจตนาฆ่า ต้องถือว่าเป็นการฆ่าผู้อื่น แต่หากไม่มีเจตนาฆ่าก็อาจเป็นเรื่องประมาท

มีข้อสังเกตว่าการช่วยให้ผู้อื่นฆ่าตัวตายนั้น ผู้ตายต้องรู้ว่าสิ่งนั้นจะทำให้ตนเองถึงแก่ความตาย เช่นรู้ว่าเป็นยาพิษแต่ยังกินเข้าไป ถ้าไม่รู้ เช่น แดงหลอกดำว่ายาพิษคือยาบำรุงกำลัง ดำหลงเชื่อกินเข้าไป เช่นนี้ แดงต้องรับผิดฐานฆ่าดำตาย จะถือว่าดำฆ่าตนเองไม่ได้ เพราะดำไม่รู้ว่าเป็นยาพิษ

การกระทำนอกจากการเคลื่อนไหวร่างกายแล้ว การกระทำยังหมายความรวมถึง การไม่เคลื่อนไหวร่างกายด้วย แยกออกได้เป็น 2 ประเภท คือ
   1.การกระทำโดยงดเว้น
   2.การกระทำโดยละเว้น 

การกระทำโดยงดเว้น เป็นการกระทำโดยไม่เคลื่อนไหวร่างกายอย่างหนึ่ง มาตรา59ว.ท้าย บัญญัติว่า การกระทำให้หมายความรวมถึง การให้เกิดผลอันหนึ่งอันใดขึ้นโดยงดเว้นการกระทำที่ต้องกระทำเพื่อป้องกันผลนั้นด้วย

ให้เปรียบเทียบ ตัวอย่างต่อไปนี้ นายแดงจ้างนายขาวไปฆ่านายดำ โดยให้ฆ่าด้วยวิธีใดๆ ก็ได้ นายขาวตกลง ในระหว่างที่นายขาวหาโอกาสฆ่านายดำอยู่นั้น วันหนึ่งนายขาวได้เดินผ่านสระน้ำแห่งหนึ่ง นายขาวได้เห็นนายดำ ลงเล่นน้ำในสระน้ำและกำลังจะจมน้ำและนายดำได้ร้องให้คนช่วย นายขาวสามารถลงไปช่วยนายดำได้ แต่นายขาวกับยืนนิ่งเฉยริมสระน้ำ เพราะต้องการให้นายดำตายอยู่แล้ว ต่อมานายดำได้จมน้ำตาย นายขาวมีความผิด ตามมาตรา 374 ฐานไม่ช่วยผู้ตกอยู่ในภยันตรายเท่านั้น แต่ไม่ผิดฐานฆ่าคนตาย ตามมาตรา289(4) เพราะแม้จะมีเจตนาฆ่าแต่ก็ไม่มีการกระทำอันเป็นการฆ่า เนื่องจากการยื่นเฉยๆ ไม่ช่วยนายดำมิใช่การฆ่าโดยการงดเว้น ตามมาตรา 59 ว.ท้าย เพราะไม่มีหน้าที่โดยเฉพาะเพื่อป้องกันผลคือความตาย
ประมวลกฎหมายอาญา,ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความอาญา(วิอาญา),กฎหมายเยาวชนและครอบครัว,คำพิพากษาศาลฎีกา