จงสรุปบทความเรื่อง ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยที่มีต่อพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน ของพนักงานทำความสะอาดในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ของจังหวัดปทุมธานี ให้หน่อยค่ะ
ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยที่มีต่อ
พฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน ของพนักงานทำความสะอาด
ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ของจังหวัดปทุมธานี

การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียวและวัดผลก่อน -หลังการทดลอง (The One -Group Pretest -
Posttest Design) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยที่มี
ต่อพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงานของพนักงานทำความสะอาด ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ใน
จังหวัดปทุมธานีคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบจำเพาะเจาะจง จำนวน 25 คน ดำเนินการศึกษาระหว่างเดือน
พฤศจิกายน ถึงธันวาคม 2562 เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ แบบวัดพฤติกรรมภายนอกเพื่อสังเกต
พฤติกรรมความปลอดภัย และแบบวัดพฤติกรรมภายในประกอบด้วย แบบสอบถามเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปและ
พฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน โดยโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยเป็นกิจกรรม
การจัดการด้านความปลอดภัยเพื่อให้พนักงานมีการปรับพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัยให้เป็นพฤติกรรมที่ปลอดภัย
ซึ่งใช้หลักการพื้นฐานคือ การค้นหาพฤติกรรมเสี่ยง และดำเนินการปรับปรุงให้พนักงานมีการเปลี่ยนวิธีการ
ทำงานให้ถูกต้องปลอดภัย ด้วยการแนะนำในลักษณะเชิงบวก ผลการ ศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ย
คะแนนพฤติกรรมความปลอดภัยในภาพรวมทั้งพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล และการ
ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเพื่อความปลอดภัยในการทำงานของพนักงานทำความสะอาดก่อนการประยุกต์ใช้
โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอด ภัย เท่ากับ 154.52 หลังการประยุกต์ใช้โปรแกรมฯ เท่ากับ
โปรแกรมฯ พบว่าค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมความปลอดภัยหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรมฯ สูงกว่าก่อนการ
ประยุกต์ใช้โปรแกรมฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ซึ่งแสดงให้เห็นว่าโปรแกรมการปรับเปลี่ยน
พฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยสามารถช่วยพัฒนาพฤติกรรมความปลอดภัยของกลุ่มตัวอย่างให้ดีขึ้นได้
คำสำคัญ : การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม , ความปลอดภัย , พฤติกรรมเพื่อความปลอดภัย , พนักงานทำความสะอาด
บทนำ
พนักงานทำความสะอาดถือเป็นอาชีพพื้นฐานที่มี
อยู่ทั่วโลก จากการสำรวจภาวะการมีงานทำของ
ประชากรของสำนักงานสถิติแห่งชาติในเดือน
พฤศจิกายน ปี 2553 -2557 พบว่าอาชีพพนักงาน
บริการรวมถึงพนักงานทำความสะอาดมีจำนวนมาก
เป็นอันดับ 2 ของผู้มีงานทำ คิดเป็นร้อยละ 19.1
(สำนักงานสถิติแห่งชาติ , 2558) และจากทิศทางการ
เปลี่ยนแปลงของอาชีพปี 2558 -2562 จำแนกตาม
หมวดอาชีพ พบว่าอาชีพพนักงานทำความสะอาดมี
อัตราการเติบโตเฉลี่ยเพิ่มมากขึ้นทุกปีคิดเป็นร้อยละ
ความเสี่ยงด้านสุขภาพเนื่องจากลักษณะการทำงานที่มีการสัมผัสกับเชื้อโรค ฝุ่นละออง สารเคมีหรือมี
ท่าทางการทำงานซ้ำๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ต้อง
ปฏิบัติงานในสถานพยาบาลจะพบความเสี่ยงเพิ่มมาก
ขึ้น (พิชญา พรรคทองสุข , 2555) จากการ ทำงานใน
สภาพแวดล้อมที่เป็นอันตราย และมีสิ่งคุกคามทาง
สุขภาพหลายด้าน ได้แก่ขยะติดเชื้อ (Levy et al .,
et al., 2005, May, 2013) การอยู่ในสภาพแวดล้อม
ที่ส่งผลต่อภาวะสุขภาพ เช่น การปฏิบัติงานในหอ
ผู้ป่วยที่มีการติดต่อและแพร่กระจายเชื้อทางอากาศ
airborne transmission (European Agency for
Safety and Health at work, 2009) รวมทั้งรวมทั้ง
ปัจจัยคุกคามต่างๆ เช่น ด้านเคมีด้านการยศาสตร์ ABSTRACT
The objective of this one -group pretest -posttest design was to study the
effectiveness of Behavior Based Safety (BBS) Program on safety behaviors of janitors who
employed in cleaning duties in a hospital. The study group consisted of 25 roustabouts
selecte d by a purposive sampling method. The study carried out in a tertiary hospital in
Pathumthani province between November and December 2019. The instruments used in
the study were an overt behavioral observation form on safety behaviors and the covert -
behavi oral measures including questionnaires concerning general information and safety
behaviors at work. BBS Program was a managing activity for modifying from unsafe
behaviors to safety behaviors. The basis was to focus on risk behaviors and the application
of an intervention strategy to eliminate unsafe behaviors with positive reinforcement. The
results of the research revealed that the study janitors had average scores of overall safety
behaviors, including the behaviors of using PPE and compliance with work safety
regulations among the cleaners were 154.52 before and 163.20 after the implementation.
When the comparison was performed, the study found that the average scores of safety
behaviors after the implementation was significantly higher than that before the
experiment at 0.01 (P<0.001). This study concluded that the BBS program could improve
safety behaviors of the cleaning keepers in the hospital.
Key words: Behavior Based Sa fety Program, Safety Behaviors, Janitors.
ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยที่มีต่อ
พฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน ของพนักงานทำความสะอาด
ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ของจังหวัดปทุมธานี
ท่าทางการทำงานที่ไม่เหมาะสม เป็นต้น (ฉัตร์ยุภา
จิโนรส และคณะ , 2558) จากการศึกษาอัตราการเกิด
อุบัติการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการบาดเจ็บจาก
การทำงานของพนักงานเก็บขยะในโรงพยาบาลศูนย์
เขตภาคกลางในปี 2558 พบว่าในระยะเวลา 1 ปี
มีพนักงานถูกเข็มทิ่มตำจากการเก็บแยกขยะ ร้อยละ
Kandeel & El -Gilany  ที่ทำการศึกษาเรื่อง
การบาดเจ็บจากการถูกเข็มทิ่มตำและของมีคมบาด
ในกลุ่มพนักงานทำความสะอาดในโรงพยาบาลซอดิ
ประเทศซาอุดิอาระเบียพบว่า ผู้ที่ถูกเข็มทิ่มตำหรือ
ของมีคมบาดเป็นกลุ่มพนักงานทำความสะอาดสูงถึง
ร้อยละ 17.8
โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกร รมเพื่อความ
ปลอดภัยหรือ Behavior Based Safety (BBS) เป็น
กิจกรรมการจัดการด้านความปลอดภัยโดยการปรับ
พฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัยของพนักงานให้เป็น
พฤติกรรมที่ปลอดภัย ซึ่งหลักการพื้นฐานการทำ BBS
คือการค้นหาพฤติกรรมเสี่ยงของพนัก งานและ
ดำเนินการปรับปรุงให้พนักงานมีการเปลี่ยนวิธีการ
ทำงานให้ถูกต้องปลอดภัย ด้วยการแนะนำให้
พนักงานคิดในสิ่งที่ควรปฏิบัติให้ถูกต้องเป็นประจำ
ผ่านการแนะนำที่ดีในลักษณะเชิงบวก จนทำให้เกิด
เป็นพฤติกรรมที่ปลอดภัยอย่างยั่งยืนได้ (สมาคม
อาชีวอนามัยและความปลอดภัยในการทำงาน
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล , 2549)
โปรแกรม BBS ได้ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลาย แต่ยัง
ไม่พบการศึกษาที่ใช้โปรแกรม BBS กับกลุ่มอาชีพ
พนักงานทำความสะอาดในโรงพยาบาล การวิจัยนี้มี
วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมความปลอดภัยใน
การทำงานของพนักงานทำความสะอาด และศึกษา
ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความ
ปลอดภัยหรือ Behavior Based Safety (BBS) ของ
พนักงานทำความสะอาด โดยผลการวิจัยที่ ได้จะเป็น
ข้อมูลพื้นฐานในการจัดโปรแกรมการสอนพนักงานทำ
ความสะอาดและเป็นประโยชน์ในการวางแผ นส่งเสริม
และป้องกันการเกิดปัญหาสุขภาพของพนักงานทำ
ความสะอาดในโรงพยาบาลทุกระดับ ซึ่งจะช่วยลดงบประมาณที่ใช้ในรักษาพยาบาลและเพื่อส่งเสริมให้
พนักงานกลุ่มอาชีพนี้มีคุณภาพชีวิตการทำงานที่ดี
ต่อไป
วิธีการศึกษา
การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียว
และวัดผลก่อน -หลังการทดลอง (The One -Group
Pretest -Posttest Design) โดยวัดผลก่อนและหลัง
การประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS ของพนักงานทำความ
สะอาดในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง จังหวัด
ปทุมธานีดำเนินการวิจัย ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 
ธันวาคม 2562
กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ที่ปฏิบัติงานตำแหน่งพนักงาน
ทำความสะอาดของโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ใน
จังหวัดปทุมธานีคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยการ
เจาะจง (Purposive Sampling) มีเกณฑ์การคัดเข้า
คือ เป็นพนักงาน ทำความสะอาดที่อยู่ในระหว่างการ
ปฏิบัติงานตำแหน่งพนักงานทำความสะอาดของ
โรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่งหนึ่ง จังหวัดปทุมธานี
และเต็มใจเข้าร่วมการวิจัย ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน
ขั้นตอนการศึกษา
ขั้นตอนที่ 1 การค้นหาพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัย
โดยให้กลุ่มตัวอย่างสำรวจพฤติกรรมการทำงานที่ไม่
ปลอดภัยของตนเองและต้องการแก้ไขให้มีความ
ปลอดภัย เครื่องมือที่ใช้ในการสำรวจคือแบบสอบถาม
เพื่อวัดพฤติกรรมภายใน หลังจากนั้นจัดอบรมสร้าง
ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับโปรแกรม BBS ให้แก่กลุ่ม
ตัวอย่าง
ขั้นตอนที่ 2 การสังเกตพฤติกรรมเป้าหมาย เป็น
การบันทึกพฤติกรรมการทำงานของกลุ่มตัวอย่างโดย
ผู้สังเกตคือหัวหน้างาน เครื่องมือที่ใช้บันทึก
พฤติกรรมการทำงานของกลุ่มตัวอย่างเป็นแบบ
สังเกตพฤติกรรม (Behavior observation check
sheet) โดยหัวหน้างานจะสังเกตพฤติกรรมการทำงาน
ของกลุ่มตัวอย่างทุกวัน วันละ 1 ครั้ง แบบสุ่มเวลา
เมื่อพบกลุ่มตัวอย่างมีพฤติกรรมการทำงานานที่ไม่

ปลอดภัย หัวหน้างานจะเข้าแทรกแซงเพื่อแนะนำ
พฤติกรรมที่ถูกต้องทันที ในขั้นตอนนี้ผู้วิจัยจะ
รวบรวมแบบสังเกตพฤติกรรมและนัดพบกับกลุ่ม
ตัวอย่างสัปดาห์ละ 1 ครั้ง เพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลง
พฤติกรรมเป้าหมาย และทราบถึงปัญหาที่พบในการ
ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทำงานของกลุ่มตัวอย่างใน
หลังจากนั้นผู้วิจัยนำแบบสังเกตพฤติกรรมไป
วิเคราะห์ข้อมูลต่อไป
ขั้นตอนที่ 3 การส่งเสริมและปรับปรุงพฤติกรรม
โดยใช้หลักการ จูงใจเชิงบวก เพื่อให้เกิดการ
เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมภายใน ซึ่งจะแสดงออกถึง
พฤติกรรมภายนอก โดยมีหลักการคือกรณีกลุ่ม
ตัวอย่างมีพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัยในการทำงาน ให้
หัวหน้างานเข้าไปเตือนทันที และให้คำแนะนำในการ
ปรับเปลี่ยนเป็นพฤติกรรมที่ปลอดภัย และขอคำ
สัญญาว่าจะไม่กระ ทำพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัยนั้นอีก
หากกลุ่มตัวอย่างมีพฤติกรรมที่ปลอดภัยอยู่แล้ว ให้
หัวหน้างานชมเชยพฤติกรรมปลอดภัยที่กระทำอยู่
เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้ปฏิบัติพฤติกรรมนั้น
ต่อไป
ขั้นตอนที่ 4 การวัดผลการส่งเสริมและปรับปรุง
พฤติกรรม เป็นการประเมินพฤติกรรมความปลอดภัย
ในการทำงานของกลุ่มตัวอย่างแต่ละสัปดาห์ รวม 4
สัปดาห์ และประเมินระดับพฤติกรรมความปลอดภัย
ในการทำงานเปรียบเทียบก่อนและหลังการ
ประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS เมื่อครบระยะเวลา 1 เดือน
เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลคือ แบบสอบถามเพื่อ
วัดพฤติกรรมภายใน ซึ่งเป็นชุดเดียวกับเครื่องมือใน
ขั้นตอนที่ 1
เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา
behavior) ของกลุ่มตัวอย่างประยุกต์จากสุรวิทย์
นันตะพร  แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ
ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 8 ข้อ
ได้แก่ เพศ อายุ สถานภาพ พื้นที่ปฏิบัติงาน อายุการ
ทำงาน ระดับการศึกษา ประวัติการเข้าอบรมเกี่ยวกับความปลอดภัยในการทำงาน และประวัติการ
เกิดอุบัติเหตุจากการทำงาน
ส่วนที่ 2 ข้อมูลพฤติกรรมความปลอดภัยในการ
ทำงาน รวม 44 ข้อ ประกอบด้วยพฤติกรรมการใช้
อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE) จำนวน
ความปลอดภัยในการทำงานของกลุ่มตัวอย่างจำนวน
ระดับคือ ทุกครั้ง บ่อยครั้ง นานๆ ครั้ง และไม่เคย
ซึ่งมีเกณฑ์การพิจารณาดังนี้
- ทุกครั้ง หมายถึง ปฏิบัติได้ถูกต้องสม่ำเสมอเป็น
ประจำทุกครั้ง เช่น ใน 10 ครั้ง ปฏิบัติทั้งหมด 10 ครั้ง
- บ่อยครั้ง หมายถึง ปฏิบัติได้ถูกต้องค่อนข้าง
สม่ำเสมอ เช่น ใน 10 ครั้งปฏิบัติทั้งหมด 5 -9 ครั้ง
- นาน ๆ ครั้ง หมายถึง ปฏิบัติได้ถูกต้องใน
บางครั้ง เช่น ใน 10 ครั้ง ปฏิบัติทั้งหมด 1 -4 ครั้ง

ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยที่มีต่อ
พฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน ของพนักงานทำความสะอาด
ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ของจังหวัดปทุมธานี
(Behavior observation check sheet) ซึ่งเป็น
เครื่องมือการวัดพฤติกรรมภายนอก (Overt behavior)
ประกอบด้วยพฤติกรรมเป้าหมาย 12 พฤติกรรม
ประกอบด้วย 1. ใส่รองเท้าที่มีพื้นยางหุ้มแข้งเมื่อต้อง
ปฏิบัติงานในห้องน้ำห้องส้วม 2. ใส่ N95 เมื่อต้อง
ปฏิบัติงานในห้องแยกโรคหรือ ใส่ Surgical mask
ตามความเหมาะสมของสถานที่ปฏิบัติงาน 3. สวมใส่
ถุงมือทุกครั้งที่ต้องซักผ้าขี้ริ้ว 4. ใช้อุปกรณ์ป้องกัน
อันตรายทุกครั้งที่ปฏิบัติงาน 5. ไม่ทดสอบสารเคมี
โดยการสูดดม 6. สวมถุงมือยางชนิดใช้ครั้งเดียว
เมื่อมีโอกาสสัมผัสเชื้อโรคหรือสารคัดหลั่ง 7. ไม่ใช้
อุปกรณ์ป้องกันอันตรายที่ขาดหรือชำรุด 8. สวม
ผ้ายางกันเปื้อนทุกครั้งที่ต้องปฏิบัติงานกับขยะ
มูลฝอย 9. วางป้ายเตือนอันตรายขณะปฏิบัติงาน
ข้ามขั้นตอน โดยผลจากการสังเกตพฤติกรรมจะนำมา
วิเคราะห์เป็นร้อยละของการปฏิบัติตามพฤติกรรม
ปลอดภัยของกลุ่มตัวอย่างในแต่ละพฤติกรรม
เป้าหมายที่ได้ตั้งไว้เป็นระยะเวลาติดต่อกัน 4 สัปดาห์
และมีการให้คะแนนคือ 1 พฤติกรรมเท่ากับ
ปฏิบัติตามทั้งหมด 12 พฤติกรรม รวมคะแนนใน
การหาคุณภาพเครื่องมือ
เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ผ่านการ
ตรวจสอบความเที่ยงตรงของเครื่องมือ (Validity)
โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน แล้วนาเครื่องมือที่สร้างขึ้น
ไปคำนวณหาค่า IOC (Item -objective congruence)
ได้มากกว่า 0.5 ในแต่ละข้อของคำถาม
การวิเคราะห์ข้อมูล
วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปและข้อมูลพฤติกรรมความ
ปลอดภัย โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา คือ การแจกแจง
ความถี่ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าต่ำสุด ค่าสูงสุด และส่วน
เบี่ยงเบนมาตรฐาน และใช้สถิติเชิงอนุมาน คือ
Wilcoxal Rank Sum Test ในการวิเคราะห์ เปรียบเทียบ
ระดับพฤติกรรมความปลอดภัยของกลุ่มตัวอย่างก่อน
และหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS
การพิทักษ์สิทธิของกลุ่มตัวอย่าง
การวิจัยนี้ผ่านการพิจารณาและได้รับกำรอ นุมัติ
จากคณะกรรมการจริยธรรมวิจัยในมนุษย์ของคณะ
สาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา เลขที่
ผลการศึกษา
ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง พบว่า กลุ่มตัวอย่าง
ทั้งหมดเป็นเพศหญิง กลุ่มอายุ 51 -60 ปีมากที่สุด
ร้อยละ 44.0 อายุ 41 -50 ปี และ 61 ปีขึ้นไป ร้อยละ
อายุสูงสุด 68 ปีสถานภาพสมรส ร้อยละ 64.0
จบระดับการศึกษาต่ำกว่าระดับมัธยมศึกษาตอนต้น
ร้อยละ 80.0 ปฏิบัติงานอยู่แผนกดูแลผู้ป่วยใน (IPD)
ร้อยละ 56.0 รอ งลงมาคือ ปฏิบัติงานอยู่แผนกอื่น ๆ
ร้อยละ 32.0 ส่วนใหญ่ปฏิบัติงานเป็นระยะเวลา 1 -5 ปี
ร้อยละ 64.0 รองลงมา คือ ระหว่าง 6 -10 ปีร้อยละ
การปฏิบัติงานต่ำสุด 1 ปีระยะเวลาการปฏิบัติงาน
สูงสุด 30 ปีส่วนใหญ่ไม่เคยเกิดอุบัติเหตุจากการ
ทำงาน ร้อยละ 84.0 และส่วนใหญ่เคยได้รับการ
ฝึกอบรมด้านความปลอดภัยในการทำงาน ร้อยละ
ข้อมูลการสังเกตพฤติกรรมความปลอดภัยพบว่า
ร้อยละของแนวโน้มพฤติกรรมเป้าหมายโดยรวมดีขึ้น
พนักงานทำความสะอาดสามารถปฏิบัติตาม
พฤติกรรมเป้าหมายครบร้อยละ 100 ตั้งแต่สัปดาห์ที่
ได้ครบร้อยละ 100 จนถึงสัปดาห์ที่ 4
ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยที่มีต่อ
พฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน ของพนักงานทำความสะอาด
ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ของจังหวัดปทุมธานี

ข้อมูลการเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรม
ความปลอดภัยของกลุ่มตัวอย่างก่อนและหลังการ
ประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS พบว่า
กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์
ป้องกันอันตรายส่วนบุคคลก่อนและหลังการ
ประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS เท่ากับ 52.00 คะแนนและ
แตกต่างพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตราย
ส่วนบุคคลก่อนและหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม
BBS พบว่า ค่าเฉลี่ยพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์ป้องกัน
อันตรายส่วนบุคคลก่อนและหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ
ทางสถิติที่ระดับ 0.0 1 (p< 0.001)
ส่วนค่าเฉลี่ยการปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเพื่อ
ความปลอดภัยในการทำงานก่อนและหลังการ
ประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS เท่ากับ 102.52 คะแนน
และ 104.88 คะแนนตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบ
ความแตกต่างการปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเพื่อ
ความปลอดภัยในการทำงานก่อนและหลังการ
ประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS พบว่าค่าเฉลี่ยการปฏิบัติ
ตามระเบียบข้อบังคับเพื่อความปลอดภัยในการ


ทำงานก่อนและหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS
ไม่มีความแตกต่างกัน
สำหรับค่าเฉลี่ยพฤติกรรมความปลอดภัยใน
ภาพรวมทั้งพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตราย
ส่วนบุคคล และการปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเพื่อ
ความปลอดภัยในการทำงานของกลุ่มตัวอย่างก่อน
และหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS เท่ากับ 154.52 คะแนน และ 163.20 คะแนน ตามลำดับ เมื่อ
เปรียบเทียบความแตกต่างพฤติกรรมความปลอดภัย
ในภาพรวมระหว่างก่อนและหลังการประยุกต์ใช้
โปรแกรม BBS พบว่า ค่าเฉลี่ยพฤติกรรมความปลอดภัย
ในภาพรวมก่อนและหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม
BBS มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่
ระดับ 0.01 (p< 0.001)
การนำโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อ
ความปลอดภัยที่มีต่อพฤติกรรมความปลอดภัยในการ
ทำงานของพนักงานทำความสะอาดมาใช้ โดยทำการ
วัดและติดตามผลก่อนและหลังการประยุกต์ใช้
โปรแกรม BBS ผลการวิจัยพบว่าหลังการประยุกต์ใช้
โปรแกรมกลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยพฤติกรรมความ
ปลอดภัยในภาพรวมสูงขึ้น เมื่อเปรียบเทียบความ
แตกต่างพฤติกรรมความปลอดภัยระหว่างก่อนและ
หลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS พบว่า ค่าเฉลี่ย
พฤติกรรมความปลอดภัยสูงกว่าก่อนการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p< 0.001)
ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาของนาถนารี ใคร่ครวญกุล
 ที่ศึกษาการประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรม
ปลอดภัยเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยงของพนักงาน
ขับรถยกและรถตักแร่ผลการวิจัยพบว่าหลังการนำ
โปรแกรมพฤติกรรมปลอดภัยมาใช้พนักงานรถยก
และรถตักแร่มีพฤติกรรมเสี่ยงของลดลงอย่างมี
นัยสำคัญทางสถิติ และสอดคล้องกับการศึกษาของ
ธิติพันธ์ วงศ์อารีย์สวัสดิ์  ซึ่งศึกษาเรื่องการ
ประยุกต์ใช้กระบวนการ BBS ในการพัฒนาพฤติกรรม
การขับรถอย่างปลอดภัย กรณีศึก ษาในโรงงานไทยโพ
ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยที่มีต่อ
พฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน ของพนักงานทำความสะอาด
ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ของจังหวัดปทุมธานี
ลีเอททีลีนจำกัด ผลการศึกษาพบว่ากระบวนการ
BBS สามารถพัฒนาพฤติกรรมปลอดภัยในการขับรถ
ได้และลดอัตราการเกิดอุบัติ เหตุลงอย่างมีนัยสำคัญ
ทางสถิติ แสดงให้เห็นว่า โปรแกรมการปรับเปลี่ยน
พฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยสามารถช่วยพัฒนา
พฤติกรรมความปลอดภัยของพนักงานให้ดีขึ้นได้
ผลของการสังเกตพฤติกรรมความปลอดภัย
เป้าหมายของกลุ่มตัวอย่างพบว่าเปอร์เซ็นต์แนวโน้ม
พฤติกรรมเป้าหมายโดยรวมดีขึ้น กลุ่มตัวอย่าง
สามารถปฏิบัติตามพฤติกรรมเป้าหมายครบ ร้อยละ
ตามพฤติกรรมเป้าหมายได้ครบร้อยละ 100 จนถึง
สัปดาห์ที่ 4 แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมการปรับเปลี่ยน
พฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยสามารถสร้างพฤติกรรม
ความปลอดภัยในการทำ งานของกลุ่มตัวอย่างดีขึ้นได้
ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาของสุรวิทย์ นันตะพร
 ที่ศึกษาผลของโปรแกรม BBS ต่อพฤติกรรม
ความปลอดภัยในการทำงานของพนักงานฝ่ายผลิต
ชิ้นส่วนประกอบและอะไหล่รถยนต์แห่งหนึ่งใน
จังหวัดชลบุรีผลการศึกษาพบว่าในระหว่างสัปดาห์
ที่ 1 ถึง สัปดาห์ ที่ 8 หลังการนำโปรแกรม BBS มา
ประยุกต์ใช้พนักงานมีแนวโน้มเปอร์เซ็นต์พฤติกรรม
ความปลอดภัยในการทำงานที่ดีขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่ง
สัปดาห์ที่ 9 พนักงานทุกคนสามารถปฏิบัติได้ตาม
พฤติกรรมเป้าหมายได้ครบร้อยละ 100 และ
สอดคล้องกับผลการศึกษาของปฐมาภรณ์ ทศพล
 ที่ทำการศึกษาการพัฒนาพฤติกรรมความ
ปลอดภัยของพนักงานช่างซ่อมบำรุงโดยใช้หลักการ
BBS ในโรงงานผลิตปูนปลาสเตอร์ ผลการวิจัยพบว่า
พนักงานสามารถปฏิบัติตามพฤติกรรมความปลอดภัย
เป้าหมายได้ครบร้อยละ 100 ตั้งแต่เดือนที่ 3 เป็นต้น
ไป แสดงให้เห็นว่า โปรแกรมการปรับเปลี่ย น
พฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยสามารถช่วยพัฒนา
พฤติกรรมความปลอดภัยของพนักงานได้
การติดตามระดับของพฤติกรรมความปลอดภัย
พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีระดับพฤติกรรมความปลอดภัย
ก่อนและหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS แตกต่าง
กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 สอดคล้องกับการศึกษาของ ศิริพร เข็มทอง  ที่ได้ศึกษา
เรื่องการลดพฤติกรรมเสี่ยงของพนักงานด้วยหลัก
พฤติกรรมความปลอดภัย กรณีศึกษา โรงงานผลิต
อะไหล่และประกอบนาฬิกา พบว่า กลุ่มตัวอย่างมี
ระดับพฤติกรรมในการทำงานอย่างปลอดภัยอยู่ใน
ระดับดี โดยหลังจากนำ BBS มาใช้กลุ่มตัวอย่างมี
คะแนนพฤติกรรมความปล อดภัยเฉลี่ยดีขึ้นจากร้อย
ละ 69.8 เป็นร้อยละ 100 และยังสอดคล้องกับ
การศึกษาของปฐมาภรณ์ ทศพล  เรื่องการ
พัฒนาพฤติกรรมความปลอดภัยของช่างซ่อมบำรุง
โดยใช้หลักการ BBS ในโรงงานผลิตปูนปลาสเตอร์
พบว่ากลุ่มตัวอย่างมีระดับพฤติกรรมเกี่ยวกับความ
ปลอดภัยในการทำงานก่อนการวิจัยอยู่ในระดับดีคิด
เป็นร้อยละ 81.18 และหลังจากนำ BBS มาใช้พบว่า
อยู่ในระดับดีทุกคนคิดเป็นร้อยละ 100 แสดงให้เห็นว่า
โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความ
ปลอดภัยสามารถช่วยพัฒนาพฤติกรรมความ
ปลอดภัยของพนักงานให้ดีขึ้นได้
ในการศึกษาการเปรียบเทียบความแตกต่างการ
ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเพื่อความปลอดภัยใน
การทำงานของกลุ่มตัวอย่าง ระหว่างก่อนและหลัง
การประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS พบว่า ค่าเฉลี่ยการ
ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเพื่อความปลอดภัยใน
การทำงานของกลุ่มตัวอย่างก่อนและหลังการ
ประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS ไม่มีความแตกต่างกัน ทั้งนี้
อาจเป็นเพราะกลุ่มตัวอย่างเป็นพนักงานจัดจ้างจาก
ภายนอกโรงพยาบาล ซึ่งผู้ที่สังเกตคือหัวหน้างาน
และเป็นการสังเกตแบบรู้ตัว จึงอาจส่งผลให้พนักงาน
มีความตื่นตัวในการพยายามที่จะทำตามพฤติกรรม
เป้าหมาย จนสามารถปฏิบัติตามพฤติกรรมเป้าหมาย
ได้ตั้งแต่สัปดาห์ที่ 2 จนถึงสัปดาห์ที่ 4 ได้ครบร้อยละ
ข้อบังคับการปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเพื่อความ
ปลอดภัยในการทำงานของกลุ่มตัวอย่าง ก่อนและ
หลังการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS ไม่มีความแตกต่าง
กัน อาจเกิดความสับสนในการตอบคำถามข องกลุ่ม
ตัวอย่าง เนื่องจากก่อนการประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS
เก็บข้อมูลโดยผู้วิจัยเป็นผู้สอบถาม แต่ข้อมูลหลังการ


ประยุกต์ใช้โปรแกรม BBS กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ตอบ
แบบสอบถามด้วยตนเอง
ข้อเสนอแนะ
จากผลการศึกษาครั้งนี้ผู้วิจัยขอเสนอแนวทางใน
การนำโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความ
ปลอดภัย มาประยุกต์ใช้ให้เกิดประสิทธิภาพมากขึ้น
ดังนี้
พฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยมาใช้จะเห็นได้ว่า
โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความ
ปลอดภัยมีส่วนช่วยในการส่งเสริมความปลอดภัยและ
ส่งผลให้พนักงานมีพฤติกรรมความปลอดภัยดีขึ้น ทั้ง
จะส่งผลให้การเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานลดน้อยลง
ดังนั้น ควรมีการดำเนินการให้นำหลักการของ
โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความ
ปลอดภัยมาใช้อย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้เพื่อเป็นการช่วยลด
การเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานอย่างยั่งยืน และ
ต่อเนื่อง อีกทั้งยังสามารถช่วยให้เกิดเป็นวัฒนธรรม
ความปลอดภัยในองค์กรต่อไปอย่างยั่งยืนด้วย
พฤติกรรมแบบสุ่มอย่างสม่ำเสมอโดยอาจเป็นเพื่อน
ร่วมงานหรือหัวหน้างาน เพื่อลดความคลาดเคลื่อนใน
การประเมินพฤติกรรมความปลอดภัย ซึ่งจะช่วย
ให้ผลสังเกตพฤติกรรมมีความถูกต้องและน่าเชื่อถือ
มากกว่าการให้มีผู้สังเกตการเพียงคนเดียว
ข้อเสนอแนะในการศึกษาครั้งต่อไป
ป้องกันการติดเชื้อในโรงพยาบาล , พยาบาล มีส่วน
ร่วมในการสังเกตพฤติกรรมการทำงานของพนักงาน
เพื่อให้พนักงานเกิดความตื่นตัวและเห็นความสำคัญ
ต่อความปลอดภัยในการทำงาน ซึ่งจะช่วยให้การ
ดำเนินการของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม
เพื่อความปลอดภัย มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทั้งยังช่วย
ลดการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานได้
พฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยเป็นประจำ เพื่อให้พนักงานเห็นความสำคัญและเข้าใจถึงวัตถุประสงค์
การจัดโปรแกร มการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความ
ปลอดภัยซึ่งจะช่วยให้ลดความอึดอัดในการถูกสังเกต
พฤติกรรมระหว่างการทำงาน และช่วยกระตุ้นให้
พนักงานมีพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน
มากขึ้น
เป้าหมายขึ้นเรื่อย ๆ ตามความเสี่ยงที่พบเพื่อป้องกัน
การเกิดพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัย ที่อาจจะเกิดขึ้นในที่
ทำงาน
ข้อเสนอแนะในการทำวิจัยครั้งต่อไป จากการ
ศึกษาวิจัยครั้งนี้มีประเด็นที่จะศึกษาทำวิจัยครั้ง
ต่อไป คือ
โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความ
ปลอดภัยแบบ 1 กลุ่ม หากมีการศึกษาเปรียบเทียบ
กับกลุ่มควบคุม จะทำให้เห็นผลการศึกษาที่ชัดเจน
มากขึ้น
เป็นระยะเวลา 4 สัปดาห์ ควรเพิ่มระยะเวลาในการ
เก็บข้อมูลเพื่อเป็นการติดตามผลของโปรแกรมการ
ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยและเพื่อ
ติดตามความคงทนของพฤติกรรมความปลอดภัยหลัง
ได้รับโปรแกรม
การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียวและวัดผลก่อน -หลังการทดลอง (The One -Group Pretest -Posttest Design) นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยที่มีต่อพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงานของพนักงานทำความสะอาด ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ในจังหวัดปทุมธานี คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบจำเพาะเจาะจง จำนวน 25 คน ดำเนินการศึกษาระหว่างเดือนพฤศจิกายน ถึงธันวาคม 2562 เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ แบบวัดพฤติกรรมภายนอกเพื่อสังเกตพฤติกรรมความปลอดภัย และแบบวัดพฤติกรรมภายในประกอบด้วย แบบสอบถามเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปและพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน โดยโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยเป็นกิจกรรมการจัดการด้านความปลอดภัยเพื่อให้พนักงานมีการปรับพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัยให้เป็นพฤติกรรมที่ปลอดภัย ซึ่งใช้หลักการพื้นฐานคือ การค้นหาพฤติกรรมเสี่ยง และดำเนินการปรับปรุงให้พนักงานมีการเปลี่ยนวิธีการทำงานให้ถูกต้องปลอดภัย ด้วยการแนะนำในลักษณะเชิงบวก ผลการ ศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมความปลอดภัยในภาพรวมทั้งพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล และการปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับ เพื่อความปลอดภัยในการทำงานของพนักงานทำความสะอาดก่อนการประยุกต์ใช้โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อความปลอดภัย เท่ากับ 154.52 หลังการประยุกต์ใช้โปรแกรมฯ เท่ากับโปรแกรมฯ พบว่าค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมความปลอดภัยหลังการประยุกต์ใช้โปรแกรมฯ สูงกว่าก่อนการประยุกต์ใช้โปรแกรมฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ซึ่งแสดงให้เห็นว่าโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อความปลอดภัยสามารถช่วยพัฒนาพฤติกรรมความปลอดภัยของกลุ่มตัวอย่างให้ดีขึ้นได้
สาธารณสุข (public health)