ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5941/2552 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเงินมัดจำตามบันทึกข้อตกลงวางเงินมัดจำราคาซื้อขายที่ดินนั้นมิใช่มัดจำตามนัยแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 377 และ 378 อย่างไร
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเงินมัดจำตามบันทึกข้อตกลงวางเงินมัดจำราคาซื้อขายที่ดินนั้นมิใช่มัดจำตามนัยแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 377 และ 378 เนื่องจากเนื้อหาสาระแห่งข้อตกลงและนิติสัมพันธ์ระหว่างคู่สัญญาเกี่ยวกับเงินดังกล่าวหาใช่เป็น "มัดจำ" ตามนัยแห่ง ป.พ.พ. มาตรา 377 และ มาตรา 378 ดังนี้

บันทึกข้อตกลงดังกล่าวเป็นเพียงการตกลงให้คู่สัญญาต้องเจรจาตกลงกันในสาระสำคัญและรายละเอียดต่างๆ เกี่ยวกับการซื้อขายที่ดินตามที่ระบุไว้ให้แล้วเสร็จภายในเวลาที่กำหนด โดยระบุถึงผลของการที่คู่สัญญาไม่สามารถบรรลุข้อตกลงภายในกำหนดเวลาดังกล่าว เพียงว่าให้โจทก์คืนเงินมัดจำแก่บริษัท ท. เท่านั้น หาได้มีข้อตกลงให้ริบหรือส่งคืนเงินมัดจำไม่
เงินมัดจำตามข้อตกลงเช่นนี้ จึงมิใช่เงินที่บริษัท ท. ให้ไว้แก่โจทก์ เมื่อเข้าทำสัญญาเพื่อเป็นพยานหลักฐานว่าสัญญานั้นได้ทำกันขึ้นแล้ว และเป็นประกันการที่จะปฏิบัติตามสัญญานั้นตาม ป.พ.พ. มาตรา 377
อีกทั้งความในข้อตกลงข้อ 3.2 ระบุว่า หากคู่สัญญาไม่สามารถเจรจาตกลงเกี่ยวกับการซื้อขายที่ดินได้ภายในเวลาที่กำหนด โจทก์ตกลงคืนเงินมัดจำทั้งหมดให้แก่บริษัท ท. โดยไม่มีเงื่อนไขใดๆ ซึ่งเป็นการตกลงยกเว้นหลักการเกี่ยวกับผลของมัดจำที่มาตรา 378 (1) ถึง (3) กำหนดให้ส่งคืนหรือให้ริบเสียทั้งสิ้น
โดยสรุปแล้ว ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเงินมัดจำตามบันทึกข้อตกลงวางเงินมัดจำราคาซื้อขายที่ดินนั้นมิใช่มัดจำตามนัยแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 377 และ 378 เนื่องจากข้อตกลงดังกล่าวเป็นการตกลงให้คู่สัญญาต้องเจรจาตกลงกันก่อน หากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้ โจทก์จะต้องคืนเงินมัดจำแก่บริษัท ท. เท่านั้น ไม่มีข้อตกลงให้ริบหรือส่งคืนเงินมัดจำตามหลักของกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
คำพิพากษาศาลฎีกา