วิชานิติศาสตร์หรือวิชากฎหมายนั้น มีลักษณะแตกต่างจากวิชาอื่นๆ เพราะเหตุใด
กฎหมายตามแบบพิธี นอกจากประมวลกฎหมายแล้ว ยังมี 5 ประเภทดังต่อไปนี้


พระราชบัญญัติ รวมตลอดทั้งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญที่พึ่งเกิดขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540
พระราชกำหนด
พระราชกฤษฎีกา
กฎกระทรวง
กฎหมายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ( เทศบัญญัติ ข้อบัญญัติจังหวัด ข้อบังคับตำบล ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร และข้อบัญญัติเมืองพัทยา)
 	
สรุปรวมความว่า : กฎหมายเป็นเรื่องของกฎระเบียบแบบแผน เป็นเรื่องของเหตุผลเป็นเรื่องของคุณธรรม เป็นกติกาของสังคมมนุษย์ที่มีการจัดตั้ง เป็นเครื่องประสานประโยชน์ของมนุษย์ทุกคนที่อยู่รวมกัน กฎหมายต้องยุติธรรมเสมอไปหรือไม่ จะเห็นได้ว่าไม่เสมอไป แต่กฎหมายจะต้องเที่ยงธรรม และเมื่อมีปัญหาข้อขัดแย้งเกิดขึ้น กฎหมายต้องหาทางยุติโดยเที่ยงธรรม

 	
ความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายกับศาสตร์อื่น วิชานิติศาสตร์หรือวิชากฎหมายนั้นมีลักษณะแตกต่างจากวิชาอื่นๆ เพราะนอกจากจะเป็นวิชาเอกเทศ หรือแยกตัวออกเป็นสาขาหนึ่งต่างหากแล้วยังผสมผสานกับวิชาอื่นๆ แตกต่างกับวิชาอื่น เช่น วิชาคณิตศาสตร์ เป็นต้น เคยมีผู้กล่าวว่าวิชากฎหมายเป็นทั้งศาสตร์และเป็นทั้งศิลป์ ที่ว่า ศาสตร์ (Science) เพราะว่าการศึกษากฎหมายเป็นการศึกษาอย่างเป็นระบบ มีเหตุมีผล มีหลักมีเกณฑ์ ที่ว่ากฎหมายเป็นศิลป์ (Art) คือ ในการออกกฎหมายจะต้องรู้จักออกกฎหมายที่ดี ให้เกิดการปฏิบัติตามได้และนำกฎหมายไปใช้ให้ถูกวิธี ฉะนั้นการศึกษาวิชานิติศาสตร์ จะศึกษาแต่วิชากฎหมายแต่อย่างเดียวไม่ได้ จะต้องศึกษาวิชาอื่นที่เกี่ยวข้อง ประกอบกับวิชานิติศาสตร์ด้วย เช่น
สังคมวิทยากฎหมาย
เศรษฐศาสตร์กับกฎหมาย
ประวัติศาสตร์กฎหมาย
จิตวิทยากับกฎหมาย
รัฐศาสตร์กับกฎหมาย
ปรัชญากฎหมาย
สังคมวิทยากฎหมาย สังคมวิทยาเป็นวิชาที่สำคัญเป็นวิชาที่ศึกษาถึงมนุษย์และ ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจากความสัมพันธ์ที่อยู่ร่วมกัน รวมตลอดทั้งสิ่งแวดล้อมของมนุษย์นักกฎหมายจะต้องใช้สังคมวิทยาเป็นเครื่องมือ เป็นหลักเกณฑ์ในการร่างกฎหมาย นักกฎหมายชื่อ RODOLF VAN JHERING ได้กล่าวว่ากฎหมายย่อมมีหน้าที่ประสานความขัดกันซึ่งประโยชน์ได้เสียต่างๆ ตลอดจนคุ้มครองประโยชน์ของเอกชนและของส่วนรวม ฉะนั้น การออกกฎหมาย และการใช้กฎหมายจึงต้องศึกษาถึงสังคมและคำนึงถึงสังคมด้วย
เศรษฐศาสตร์กับกฎหมาย เศรษฐศาสตร์เป็นวิชาที่ศึกษาถึงการกระทำของมนุษย์ที่อยู่ในสังคมเพื่อบำบัดความต้องการของสังคม เป็นวิชาที่ศึกษาถึงผลการผลิตและการกระจายรายได้ ซึ่งนักกฎหมายจะต้องศึกษาและหาวิธีจัดระเบียบเศรษฐกิจให้เกิดความผาสุขในสังคมโดยเท่าเทียมกัน เพื่อการอยู่ร่วมกันเป็นปกติสุข เช่น การออกกฎหมายการปฏิรูปที่ดินและกฎหมายการคุ้มครองผู้บริโภค
ประวัติศาสตร์กฎหมาย ประวัติศาสตร์เป็นวิชาที่ศึกษาถึงเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในอดีต การศึกษาถึงประวัติศาสตร์ย่อมทำให้เข้าใจความหมายของกฎหมายที่ใช้อยู่ได้ดีขึ้น เพราะการบัญญัติกฎหมายแต่ละครั้งก็เพื่อแก้ไขเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และป้องกันมิให้เหตุการณ์เช่นนั้นเกิดขึ้นอีก ทำให้สะดวกแก่การตีความหมายของกฎหมายที่กำลังใช้อยู่
จิตวิทยากับกฎหมาย จิตวิทยาเป็นวิชาที่ศึกษาถึงจิตใจ สิ่งที่มีชีวิตไม่ว่าจะเป็นมนุษย์หรือสัตว์ เป็นวิชาที่สำคัญสำหรับนักกฎหมายอีกเช่นกัน เพราะการออกกฎหมายจะต้องคำนึงถึงจิตวิทยาของผู้ใช้กฎหมาย และผู้ซึ่งจะต้องอยู่ภายใต้กฎหมาย เช่น จะต้องคำนึงว่าเหตุใดผู้นั้นถึงกระทำความผิด และจะวางหลักเกณฑ์วิธีการใดเขาจึงจะไม่กระทำผิดอีก
รัฐศาสตร์กับกฎหมาย รัฐศาสตร์เป็นวิชาที่ศึกษาถึงหลักเกณฑ์ต่างๆ เกี่ยวกับรัฐโดยมีรัฐเป็นศูนย์กลางของการศึกษาค้นคว้าว่ารัฐคืออะไร เกิดขึ้นและดับสูญไปได้อย่างไร นักกฎหมายจะต้องออกกฎหมายไปในทางที่จะให้เกิดประโยชน์แก่รัฐ จึงจำต้องศึกษาถึงเรื่องของรัฐและสิ่งที่เกี่ยวข้องกับรัฐด้วย
ปรัชญากฎหมาย หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่านิติปรัชญา คือ เราเอาปรัชญามาผสมกับกฎหมาย อันที่จริงปรัชญาเป็นแม่ของทุกศาสตร์ก็ว่าได้ เพราะเป็นเรื่องของการตั้งปัญหาเป็นวิชาที่ศึกษาถึงความคิด เหตุผล คำอธิบายต่างๆ เกี่ยวกับโลก สังคม มนุษย์และจักรวาล เป็นวิชาที่หาที่มาและที่ไปของมนุษย์ เป็นวิชาที่ค้นหาว่ามนุษย์ตายแล้วไปที่ใด เป็นเรื่องการจัดระเบียบการปกครองว่ากฎหมายได้สะท้อนสิ่งเหล่านี้มาอย่างไร โดยเฉพาะอย่างยิ่งการอยู่ร่วมกัน การออกกฎหมายมาเพื่อให้การอยู่รวมกันเป็นไปอย่างสันติวิธี วิชานี้เป็นวิชาสำคัญซึ่งในปัจจุบันได้ถูกบรรจุเข้าเป็นวิชาเอกเทศในหลักสูตรคณะนิติศาสตร์
ลักษณะเฉพาะของวิชานิติศาสตร์ ดังที่เราได้พูดกันแล้วว่านิติศาสตร์หรือกฎหมายนอกจากจะเป็นวิชาเอกเทศคือเป็นวิชาเฉพาะอย่าง เช่น กฎหมายแพ่ง กฎหมายรัฐธรรมนูญแล้ว ยังผสมผสานกับวิชาอื่นๆ ในขณะที่ศาสตร์อื่นไม่มีลักษณะนี้ เช่น นิติปรัชญา เราเอาปรัชญามาผสมกับกฎหมาย เราศึกษาถึงเหตุผลของโลก สังคมมนุษย์แล้ว เรายังเอากฎหมายเข้ามาปรับกับสังคมนั้น มาจัดระเบียบของสังคมกลุ่มนั้นๆ กฎหมายเข้าไปอยู่รวมกับวิชาอื่นๆ มากเพียงแต่จะสัมพันธ์มากน้อยเพียงใดเท่านั้น นอกจากนี้แล้วกฎหมายยังมีวิธีการเฉพาะ คือ ไม่แต่เพียงว่าผู้สำเร็จการศึกษาออกไปประกอบวิชากฎหมายทั้งหลาย เช่น ผู้พิพากษา ทนายความ จะต้องมีความรู้ความชำนาญในหลักกฎหมายดีเท่านั้น ยังจะต้องมีคุณธรรม มีสามัญสำนึก มีความพอเหมาะพอควร มีความสุขุม ละเอียดอ่อนดีอีกด้วย และเพื่อจะควบคุมผู้ใช้วิชาชีพเกี่ยวกับกฎหมาย จึงต้องมีระบบควบคุมตรวจสอบว่าได้ใช้หลักวิชาการถูกต้องหรือไม่และเป็นไปตามความบริสุทธิ์ยุติธรรม เช่นเดียวกับผู้ใช้วิชาชีพอื่นๆ เช่น สถาปนิกหรือวิศวกร แต่วิชาชีพเหล่านั้นเขาตรวจสอบแต่เพียงว่าได้มีการคำนวนถูกต้องหรือไม่ การออกกฎหมายนั้นเป็นเรื่องที่ยาก ถ้านึกอยากจะออกไปแล้วต้องคิดว่าจะได้รับการเอาไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพได้อย่างไร ซึ่งเป็นเรื่องยุ่งยากที่สุด เพราะฉะนั้นผู้บัญญัติกฎหมาย จึงต้องคำนึงถึงหลัก 2 ประการ คือ
จะสร้างกฎเกณฑ์ที่ดีได้อย่างไร กล่าวคือผู้สร้างกฎเกณฑ์ จะต้องมีความรู้ในกิจการที่ตนจะสร้างกฎเกณฑ์นั้น เช่น จะร่างกฎหมายเกี่ยวกับกฎหายปกครอง ผู้สร้างกฎเกณฑ์ก็จะต้องทราบ ต้องเข้าใจในการปกครอง นอกจากนั้นในขณะที่ร่างกฎเกณฑ์ผู้สร้างจะต้องคำนึงถึงศาสตร์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง กฎเกณฑ์ที่สร้างนั้นจะต้องให้ความเป็นธรรม และใช้ได้โดยไม่ขัดกับจารีตประเพณีหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน
จะให้กฎเกณฑ์นั้นนำไปใช้ปฏิบัติให้มีประสิทธิภาพได้อย่างไร กฎเกณฑ์นั้นจะต้องเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ ทั้งยังจะต้องไม่เป็นการริดรอนหรือจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนมากเกินไป และจะต้องทำให้ถูกใช้กฎเกณฑ์เชื่อถือยอมอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์นั้นๆ
                   ใน 2 ประการดังกล่าวนั้นก็จะต้องโยงไปถึงรูปแบบและวิธีการของการสร้างกฎเกณฑ์ ซึ่งในเรื่องนี้นักศึกษาจะได้ศึกษาในวิชาที่ว่าด้วยหลักกฎหมายเอกชน และสำหรับวิธีการที่จะให้กฎเกณฑ์ถูกนำไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพ ก็จะต้องออกกฎเกณฑ์ให้น้อยที่สุดให้ริดรอนสิทธิส่วนตัวของพลเมืองน้อยที่สุด
วิชานิติศาสตร์หรือวิชากฎหมายนั้น มีลักษณะแตกต่างจากวิชาอื่นๆ เพราะนอกจากจะเป็นวิชาเอกเทศ หรือแยกตัวออกเป็นสาขาหนึ่งต่างหากแล้วยังผสมผสานกับวิชาอื่นๆ แตกต่างกับวิชาอื่น เช่น วิชาคณิตศาสตร์ เป็นต้น เคยมีผู้กล่าวว่าวิชากฎหมายเป็นทั้งศาสตร์และเป็นทั้งศิลป์ ที่ว่า ศาสตร์ (Science) เพราะว่าการศึกษากฎหมายเป็นการศึกษาอย่างเป็นระบบ มีเหตุมีผล มีหลักมีเกณฑ์ ที่ว่ากฎหมายเป็นศิลป์ (Art) คือ ในการออกกฎหมายจะต้องรู้จักออกกฎหมายที่ดี ให้เกิดการปฏิบัติตามได้และนำกฎหมายไปใช้ให้ถูกวิธี ฉะนั้นการศึกษาวิชานิติศาสตร์ จะศึกษาแต่วิชากฎหมายแต่อย่างเดียวไม่ได้ จะต้องศึกษาวิชาอื่นที่เกี่ยวข้อง ประกอบกับวิชานิติศาสตร์ด้วย เช่น
          - สังคมวิทยากฎหมาย
          - เศรษฐศาสตร์กับกฎหมาย
          - ประวัติศาสตร์กฎหมาย
          - จิตวิทยากับกฎหมาย
          - รัฐศาสตร์กับกฎหมาย
          - ปรัชญากฎหมาย
ความรู้พื้นฐานกฏหมาย