โจทก์ในคดีนี้มีสิทธิฟ้องร้องคดีละเมิดลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์หรือไม่?
คดีละเมิดลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์

คำบรรยายเนติ สมัย 68 วิชา ทรัพย์สินทางปัญญา (ภาคปกติ) อ.ปริญญา ดีผดุง (ลิขสิทธิ์)

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 896/2534 ปรากฏตามเอกสารที่โจทก์ซึ่งเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดจัดตั้งขึ้นตามกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกาทำขึ้นพร้อมคำแปล  และอ้างเป็นพยานว่า  พ. รองประธานกรรมการอาวุโสของโจทก์ยืนยันว่าได้รับมอบอำนาจจากโจทก์ให้ยืนยันว่า โจทก์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์พิพาท ด.ที่ปรึกษาสมาคมลงชื่อรับรองลายมือชื่อของ พ.ว่าเป็นผู้ได้รับมอบอำนาจให้มาลงนามของโจทก์ ร.โนตารีปับลิก มลรัฐนิวยอร์กรับรองว่า พ.และ ด. ทำการปฏิญาณต่อหน้าตน  น. เสมียนเคาน์ตี้และจ่าศาลของศาลซูพรีมคอร์ตแห่งมลรัฐนิวยอร์กประจำเคาน์ตี้ออฟนิวยอร์กรับรองว่า ร. เป็นโนตารีปับลิก ประจำมลรัฐนิวยอร์กและเป็นผู้มีคุณสมบัติที่จะปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าว  ย. กงสุลใหญ่ไทย ณ มลรัฐนิวยอร์กรับรองลายมือชื่อของ น.ดังนี้จะเห็นได้ว่าเอกสารดังกล่าว  มีการรับรองกันมาตามลำดับเนื้อความแห่งเอกสารนั้นย่อมมีอยู่จริงจึงนำมาฟังประกอบคำเบิกความของ ล.กรรมการบริษัท ซ. ผู้รับมอบอำนาจจากโจทก์ได้ว่า  ภาพยนตร์พิพาทเป็นลิขสิทธิ์ของโจทก์  ทั้งบริษัท ซ. ได้รับอนุญาตจากโจทก์ให้นำภาพยนตร์ของโจทก์มาทำวีดีโอเทปซ้ำเพื่อออกจำหน่ายแก่สมาชิกในประเทศไทยติดต่อกันมาได้ 3 ปี แล้ว โจทก์มอบอำนาจให้บริษัทซ.ปกป้องลิขสิทธิ์และฟ้องร้องตามหนังสือมอบอำนาจย่อมแสดงให้เห็นว่าโจทก์เป็นผู้สร้างภาพยนตร์พิพาทขึ้นเอง ภาพยนตร์พิพาทจึงเป็นงานสร้างสรรค์ของโจทก์  โจทก์จึงเป็นผู้เสียหายมีอำนาจฟ้องคดีละเมิดลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์ของโจทก์ได้

ขณะเกิดเหตุประเทศสหรัฐอเมริกา ยังไม่ได้เข้าเป็นภาคีในอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยความคุ้มครองวรรณกรรมและศิลปกรรมทำ   ณ กรุงเบอร์นซึ่งประเทศไทยเข้าเป็นภาคีอยู่แล้วตั้งแต่เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ.2474 โดยเข้าเป็นภาคีในอนุสัญญาดังกล่าวฉบับที่ทำ ณ กรุงเบอร์นเมื่อเดือนกันยายน ค.ศ. 1908 และสำเร็จบริบูรณ์ด้วยโปรโตคลเพิ่มเติม  ลงนาม ณ กรุงเบอร์น เมื่อวันที่ 21 มีนาคม ค.ศ. 1914 แต่ พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ พ.ศ.2521    ก็มิได้มีบทบัญญัติกีดกันงานอันมีลิขสิทธิ์ของประเทศที่มิได้เป็นภาคีในอนุสัญญาเบอร์น  เพื่อไม่ให้ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติดังกล่าวแต่อย่างใด ทั้งนี้โดยที่มี  พ.ร.ฎ. กำหนดเงื่อนไขเพื่อคุ้มครองลิขสิทธิ์ระหว่างประเทศ พ.ศ.2526 ซึ่งออกโดยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 159 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย และมาตรา 42 แห่งพ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฯ ได้กำหนดเงื่อนไขการให้ความคุ้มครองแก่งานดังกล่าวไว้ใน  มาตรา 4   ว่า"งานอันมีลิขสิทธิ์ระหว่างประเทศย่อมได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายว่าด้วยลิขสิทธิ์   ภายใต้เงื่อนไขดังต่อไปนี้ (1) ในกรณีที่ได้โฆษณาต้องกระทำเป็นครั้งแรกในประเทศที่เป็นภาคีแห่งอนุสัญญา"   ด้วยเหตุนี้งานอันมีลิขสิทธิ์ของประเทศนอกภาคีอนุสัญญาเบอร์นอย่างเช่นงานของประเทศสหรัฐอเมริกาอาจได้รับความคุ้มครองตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฯ หากได้กระทำการโฆษณาเป็นครั้งแรกในประเทศใดประเทศหนึ่งที่เป็นภาคีแห่งอนุสัญญาเบอร์น

งานอันมีลิขสิทธิ์ของประเทศสหรัฐอเมริกา  จะได้รับความคุ้มครองตามพ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฯ ก็ต่อเมื่อได้มีการโฆษณางานนั้นตามความหมายของเงื่อนไขการได้มาซึ่งลิขสิทธิ์ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 6 แห่ง  พ.ร.บ. ดังกล่าวด้วยฉะนั้น     การทำให้ปรากฏซึ่งภาพยนตร์โดยการนำออกฉายเป็นครั้งแรกในประเทศแคนาดาแม้จะถือเป็นการโฆษณา   แต่ก็มิใช่การโฆษณางานในความหมายเพื่อให้ได้มาซึ่งลิขสิทธิ์ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 6 แห่ง พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฯ และมาตรา 4 (1) แห่ง พ.ร.ฎ. ดังกล่าว หากแต่เป็นเพียงการโฆษณาในความหมายของคำว่า "โฆษณา"  ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 4 แห่ง พ.ร.บ.เดียวกันซึ่งใช้เฉพาะในกรณีที่ต้องการทราบความหมายของการนำออกโฆษณาอันเป็นสิทธิแต่ผู้เดียวประการหนึ่งของเจ้าของลิขสิทธิ์ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา13 (2) แห่ง  พ.ร.บ. ดังกล่าว และในกรณีที่มีการละเมิดลิขสิทธิ์โดยการโฆษณาตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 24 และมาตรา 25 แห่ง พ.ร.บ. เดียวกันเท่านั้น เมื่อปรากฏข้อเท็จจริงเพียงว่า โจทก์นำภาพยนตร์พิพาททั้งสองเรื่องไปฉายโฆษณาเป็นครั้งแรกในประเทศแคนาดาเท่านั้น  หาได้ปรากฏว่าได้นำก๊อปปี้ฟิล์มภาพยนตร์พิพาทอันเป็นสำเนาจำลองออกจำหน่าย โดยให้ก๊อปปี้ฟิล์มภาพยนตร์นั้น  มีปรากฏต่อสาธารณชนเป็นจำนวนมากพอสมควรแต่อย่างใดไม่งานภาพยนตร์ของโจทก์จึงไม่อาจได้รับความคุ้มครองตาม พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ฯได้
ไม่ เหตุผล:

โจทก์ไม่ได้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์พิพาท:

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 896/2534 อ้างถึงเอกสารที่โจทก์นำมาแสดงเป็นหลักฐานว่า โจทก์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์พิพาท แต่เอกสารดังกล่าวไม่มีผลบังคับใช้ในประเทศไทย เพราะ:
1. เอกสารดังกล่าวไม่ใช่เอกสารทางการของรัฐบาลสหรัฐอเมริกา
2. เอกสารดังกล่าวไม่ได้รับรองโดยสถานทูตไทยในสหรัฐอเมริกา
3. เอกสารดังกล่าวไม่มีผลบังคับใช้ตามกฎหมายไทย

ภาพยนตร์พิพาทไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์ไทย:
1. ประเทศสหรัฐอเมริกาไม่ได้เป็นภาคีในอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยความคุ้มครองวรรณกรรมและศิลปกรรม (อนุสัญญาเบอร์น)
2. พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2521 ไม่ได้ให้ความคุ้มครองแก่งานลิขสิทธิ์ของประเทศที่ไม่ใช่ภาคีอนุสัญญาเบอร์น
3. ภาพยนตร์พิพาทไม่ได้โฆษณาเป็นครั้งแรกในประเทศที่เป็นภาคีอนุสัญญาเบอร์น
4. การโฆษณาภาพยนตร์พิพาทในประเทศแคนาดา ไม่ถือเป็นการโฆษณาในความหมายของ พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ฯ

โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องร้อง:
1. โจทก์ไม่ใช่เจ้าของลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์พิพาท
2. ภาพยนตร์พิพาทไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์ไทย
3. บุคคลที่ไม่มีสิทธิในลิขสิทธิ์ ย่อมไม่มีสิทธิฟ้องร้องคดีละเมิดลิขสิทธิ์

สรุป: โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องร้องคดีละเมิดลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์ เพราะโจทก์ไม่ได้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในภาพยนตร์พิพาท และภาพยนตร์พิพาทไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์ไทย
กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา (ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า)