ช่วยสรุปบทความ เหตุเกิดที่แม่เมา
สิ่งที่สำคัญในการผลิตไฟฟ้าจำต้องอาศัยแหล่งถ่านลิกไนต์และแหล่งน้ำ ทั้งลิกไนต์และน้ำต้องส่งป้อนตลอดเวลาที่เดินเครื่องผลิตไฟฟ้า ซึ่งทั้งสองสิ่งนี้มีพร้อมที่แม่เมาะ การก่อมลภาวะที่ไม่พึงประสงค์นั้นเริ่มที่เหมืองลิกไนต์ ตั้งแต่นำถ่านลิกไนต์เข้าสู่โรงไฟฟ้า ในขั้นตอนนี้ทำให้เกิดฝุ่นละอองกระจายบริเวณกว้าง เห็นชัดเจนด้วยตาเปล่า ฝุ่นเหล่านี้มีผลต่อระบบหายใจของคนทำลายทัศนวิสัย และชะลอการการเจริญเติบโตของพืช นอกจากนี้ยังเกิดการสันดาปในกองถ่านลิกไนต์ทำให้เกิดควันและก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ สำหรับกระบวนการก่อมลภาวะที่โรงไฟฟ้านั้น เกิดจากการเผาถ่านลิกไนต์ซึ่งจะก่อให้เกิดขี้เถ้าเบาปนไปกับก๊าซร้อนออกสู่ปล่องควัน ดังนั้นจึงต้องมีเครื่องจับฝุ่นไฟฟ้าสถิต 
สำหรับก๊าซสำคัญที่ออกมาทางปล่องควันนั้น ได้แก่ ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ก๊าซไนโตรเจนออกไซด์ ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ฯลฯ การลดก๊าซพิษเหล่านี้อาจทำได้โดยปรับกระบวนการต่างๆ ในการผลิตไฟฟ้า เช่น การใช้ถ่านลิกไนต์ที่มีส่วนประกอบของซัลเฟอร์ต่ำ ซึ่งจะต้องสั่งจากต่างประเทศ ถ่านลิกไนต์แม่เมาะมีสารซัลเฟอร์เฉลี่ยโดยน้ำหนักสูงประมาณร้อยละ 33 หรือเอาสารซัลเฟอร์ออกจากถ่านลิกไนต์ โดยผสมหินปูนในกระบวนการเผาถ่านลิกไนต์ หรือการใช้เครื่องกำจัดก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ก่อนปล่อยออกจากปล่องควัน สำหรับก๊าซไนโตรเจนออกไซด์อาจเลือกใช้วิธีใดวิธีหนึ่งเพื่อลดปริมาณลงเช่นกัน แต่ทั้งนี้ต้องคำนึงถึงความคุ้มทุน และความเป็นไปได้ในการดำเนินการด้วย 
ทำไมต้องใช้ถ่านลิกไนต์ผลิตไฟฟ้า คำตอบก็คือ ต้นทุนต่ำกว่าใช้เชื้อเพลิงชนิดอื่นนั่นเอง อีกทั้งเป็นการนำทรัพยากรถ่านหินภายในประเทศมาใช้ให้เกิดประโยชน์ ข้อมูลของการไฟฟ้าฝ่ายผลิต กฟผ ระบุว่า หากโรงไฟฟ้าหน่วยที่ 1-13 ทำงานเต็มที่ ขณะนี้หน่วยที่ 12 และ 13 กำลังอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง จะสามารถผลิตพลังงานได้ปีละ 15240 ล้านกิโลวัตต์ชั่วโมง ซึ่งทดแทนน้ำมันเตาได้ปีละ 4225 ล้านลิตร นับว่าเป็นการประหยัดงบประมาณของชาติได้จำนวนมหาศาลทีเดียว กระแสไฟฟ้าที่ใช้อยู่ทั่วประเทศเวลานี้ ผลิตจากน้ำมันเตาและก๊าซถึงร้อยละ 58 ผลิตจากพลังน้ำร้อยละ 21 ผลิตจากถ่านลิกไนต์ร้อยละ 19 จากน้ำมันดีเซลเพียงร้อยละ 1 และอีกร้อยละ 1 ซื้อจากต่างประเทศ
 เนื่องจากสภาพการขาดแคลนน้ำในเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์ เหลือน้ำเพียง 5 พันล้านลูกบาศก์เมตร จึงจำเป็นต้องสงวนน้ำไว้เพื่ออุปโภคและบริโภค จึงเพิ่มการผลิตไฟฟ้าจากลิกไนต์เป็นร้อยละ 27 ของความต้องการใช้พลังงานไฟฟ้าทั้งหมด การไฟฟ้าฝ่ายผลิตทราบถึงผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมหรือไม่ คำตอบก็คือ ทราบอย่างแน่นอน เพราะการไฟฟ้าฝ่ายผลิตได้ให้ข้อมูลว่า ก่อนที่จะมีโครงการพัฒนาแหล่งทรัพยากรธรรมชาติ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตได้ดำเนินการศึกษาและสำรวจด้านนิเวศวิทยาและสิ่งแวดล้อมของโครงการแม่เมาะมากที่สุดเมื่อเทียบกับโครงการพัฒนาแหล่งทรัพยากรธรรมชาติอื่นๆ ที่มีอยู่ นอกจากนี้หลังจากที่ได้ลงมือผลิตไฟฟ้าตั้งแต่ปี 2521
การผลิตไฟฟ้าต้องใช้ถ่านลิกไนต์และน้ำเป็นแหล่งพลังงาน กระบวนการนี้ส่งผลให้เกิดมลพิษตั้งแต่เหมืองถ่านไปจนถึงโรงไฟฟ้า ฝุ่นละอองถ่านลิกไนต์ทำให้มลพิษขยายตัวในบริเวณกว้าง มีผลกระทบต่อระบบหายใจและการเจริญเติบโตของพืช การเผาถ่านทำให้เกิดควันและก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ จึงต้องมีเครื่องจับฝุ่นไฟฟ้าสถิตเพื่อลดมลพิษในการผลิตไฟฟ้า

ก๊าซพิษที่ปล่องควันจากกระบวนการผลิตไฟฟ้าได้แก่ ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ก๊าซไนโตรเจนออกไซด์ และก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ สามารถลดการปล่องประมาณได้โดยปรับแต่งกระบวนการผลิต เช่น ใช้ถ่านลิกไนต์ที่มีซัลเฟอร์ต่ำ หรือใส่หินปูนในกระบวนการเผาถ่านลิกไนต์ เพื่อลดสารซัลเฟอร์ หรือใช้เครื่องกำจัดก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ก่อนปล่อยควัน. การลดก๊าซไนโตรเจนออกไซด์สามารถทำได้โดยวิธีต่าง ๆ แต่ต้องพิจารณาความคุ้มทุนและความเป็นไปได้ในการดำเนินการ

ใช้ถ่านลิกไนต์ผลิตไฟฟ้าเพื่อลดต้นทุนและให้ประโยชน์ต่อทรัพยากรภายในประเทศ โรงไฟฟ้ากฟผทำงานเต็มที่จะผลิตพลังงานมากถึง 15240 ล้านกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี สามารถทดแทนน้ำมันเตา 4225 ล้านลิตรต่อปี นั่นหมายความว่าการใช้ถ่านลิกไนต์ช่วยประหยัดงบประมาณของชาติ กระแสไฟฟ้าในประเทศใช้น้ำมันเตาและก๊าซอยู่ที่ร้อยละ 58 น้ำมันดีเซลร้อยละ 1 และถ่านลิกไนต์ร้อยละ 19 ซึ่งในทางตรงกลับกันกับน้ำมันเตาที่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
เพราะขาดแคลนน้ำในเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์ทำให้น้ำเหลือน้อย จึงต้องสงวนน้ำเพื่อใช้ทางอุปโภคและบริโภค ดังนั้นเพิ่มการผลิตไฟฟ้าจากลิกไนต์เป็นร้อยละ 27 ของความต้องการทั้งหมด เพื่อลดการใช้น้ำในการผลิตไฟฟ้า และการไฟฟ้าฝ่ายผลิตได้สอบถามผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม ซึ่งได้รับข้อมูลจากการศึกษาและสำรวจด้านนิเวศวิทยาและสิ่งแวดล้อมของโครงการแม่เมาะมากที่สุดเมื่อเทียบกับโครงการพัฒนาแหล่งทรัพยากรธรรมชาติอื่น ๆ และมีข้อมูลการดำเนินการตั้งแต่ปี 2521
สาธารณสุข (public health)