ในฐานะผู้เสียหาย กรณีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ ผู้เสียหายมีสิทธิอะไรบ้าง และจะต้องดำเนินการอย่างไรหากต้องการใช้สิทธิเหล่านั้น?
การคุ้มครองสิทธิ และเสรีภาพในคดีอาญา การคุ้มครองสิทธิ และเสรีภาพในคดีอาญา หมายถึง การให้ความรู้ ทางกระบวนการยุติธรรมทางอาญาทุกคดี เพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน ทั้งฝ่ายผู้ต้องหา จำเลย ผู้เสียหาย พยาน โดยผู้พิพากษาจะเป็นผู้ชี้แจ้งให้ฟัง หมายถึง การให้ความรู้ ทางกระบวนการยุติธรรมทางอาญาทุกคดี เพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน ทั้งฝ่ายผู้ต้องหา จำเลย ผู้เสียหาย พยาน โดยผู้พิพากษาจะเป็นผู้ชี้แจ้งให้ฟัง     รายการที่ควรมีการให้ความรู้แก่จำเลย รายการที่ควรมีการให้ความรู้แก่จำเลย 1. องค์ประกอบความผิด ลักษณะความผิดว่าเป็นความผิดอันยอมความได้หรือไม่ ลักษณะการกระทำความผิด เช่น ตัวการ ผู้สนับสนุน ผู้ใช้ ความผิดกี่กรรม กี่กระทง (ป.วิ.อาญา มาตรา 165, 172) 1. องค์ประกอบความผิด ลักษณะความผิดว่าเป็นความผิดอันยอมความได้หรือไม่ ลักษณะการกระทำความผิด เช่น ตัวการ ผู้สนับสนุน ผู้ใช้ ความผิดกี่กรรม กี่กระทง (ป.วิ.อาญา มาตรา 165, 172) 2. สิทธิที่จะขอให้ศาลตั้งทนายความ (ป.วิ.อาญา มาตรา 8) 2. สิทธิที่จะขอให้ศาลตั้งทนายความ (ป.วิ.อาญา มาตรา 8) 3. การปล่อยชั่วคราว (ป.วิ.อาญา มาตรา 106) 3. การปล่อยชั่วคราว (ป.วิ.อาญา มาตรา 106) 4. การบรรเทาโทษ เช่น การชดใช้ค่าเสียหาย การชำระหนี้บางส่วน การกระทำด้วยประการอื่นใดเพื่อเป็นการบรรเทาผลร้ายจากการกระทำของจำเลย การรอการกำหนดโทษ และการรอการลงโทษ (ป.อ มาตรา 51 ถึง 58) 4. การบรรเทาโทษ เช่น การชดใช้ค่าเสียหาย การชำระหนี้บางส่วน การกระทำด้วยประการอื่นใดเพื่อเป็นการบรรเทาผลร้ายจากการกระทำของจำเลย การรอการกำหนดโทษ และการรอการลงโทษ (ป.อ มาตรา 51 ถึง 58) 6. เหตุเพิ่มโทษ ลดโทษ บวกโทษ นับโทษต่อ (ป.อ. มาตรา 51ถึง 58) 6. เหตุเพิ่มโทษ ลดโทษ บวกโทษ นับโทษต่อ (ป.อ. มาตรา 51ถึง 58) 7. พฤติการณ์ที่มีส่วนในการกำหนดโทษ 7. พฤติการณ์ที่มีส่วนในการกำหนดโทษ 8. สิทธิในการอุทธรณ์ ฏีกา (ป.วิ.อาญา มาตรา 193, 216) 8. สิทธิในการอุทธรณ์ ฏีกา (ป.วิ.อาญา มาตรา 193, 216) 9. ระยะเวลาในการดำเนินคดี ขั้นตอนการดำเนินคดีตั้งแต่การสั่งฟ้องของพนักงานอัยการ 9. ระยะเวลาในการดำเนินคดี ขั้นตอนการดำเนินคดีตั้งแต่การสั่งฟ้องของพนักงานอัยการ 10. สิทธิของนักโทษเด็ดขาดในกรณีคดีถึงที่สุด ตามพ.ร.บ.ราชทัณฑ์ พ.ศ.2479 10. สิทธิของนักโทษเด็ดขาดในกรณีคดีถึงที่สุด ตามพ.ร.บ.ราชทัณฑ์ พ.ศ.2479     รายการสิทธิของผู้เสียหาย รายการสิทธิของผู้เสียหาย 1. สิทธิในการร้องทุกข์และถอนคำร้องทุกข์ (ป.วิ.อาญา มาตรา 3, 124, 126) 1. สิทธิในการร้องทุกข์และถอนคำร้องทุกข์ (ป.วิ.อาญา มาตรา 3, 124, 126) 2. สิทธิในการเป็นโจทก์ฟ้องคดีอาญาได้ด้วยตนเองและถอนฟ้องคดีอาญา ( ป.วิ.อาญา มาตรา 3, 35) 2. สิทธิในการเป็นโจทก์ฟ้องคดีอาญาได้ด้วยตนเองและถอนฟ้องคดีอาญา ( ป.วิ.อาญา มาตรา 3, 35) 3. สิทธิในการเป็นโจทก์ฟ้องและถอนฟ้องคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา (ป.วิ.อาญา มาตรา 3, 40, 15 ประกอบ ป.วิ.พ. มาตรา 175) 3. สิทธิในการเป็นโจทก์ฟ้องและถอนฟ้องคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา (ป.วิ.อาญา มาตรา 3, 40, 15 ประกอบ ป.วิ.พ. มาตรา 175) 4. สิทธิในการเข้าเป็นโจทก์ร่วมกับพนักงานอัยการ (ป.วิ.อาญา มาตรา 30) 4. สิทธิในการเข้าเป็นโจทก์ร่วมกับพนักงานอัยการ (ป.วิ.อาญา มาตรา 30) 5. สิทธิในการยอมความในคดีความผิดต่อส่วนตัว (ป.วิ.อาญา มาตรา 35) 5. สิทธิในการยอมความในคดีความผิดต่อส่วนตัว (ป.วิ.อาญา มาตรา 35) 6. สิทธิที่จะยื่นคำร้องในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ โดยขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ (ป.วิ.อาญา มาตรา 41/1) 6. สิทธิที่จะยื่นคำร้องในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ โดยขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ (ป.วิ.อาญา มาตรา 41/1)    ในกรณีที่ผู้สียหายยื่นคำร้องตาม ป.วิ.อาญา มาตรา 41/1 แล้ว เมื่อศาลชั้นต้นนัดฟังคำพิพากษาให้ส่งหมายนัดไปยังผู้เสียหายด้วย และหากศาลพิพากษายกฟ้องคดีอาญา หรือพิพากษาให้ค่าเสียหายไม่เต็มตามคำขอ ให้แจ้งสิทธิในการอุทธรณ์คำร้องในส่วนแพ่งด้วย    ในกรณีที่ผู้สียหายยื่นคำร้องตาม ป.วิ.อาญา มาตรา 41/1 แล้ว เมื่อศาลชั้นต้นนัดฟังคำพิพากษาให้ส่งหมายนัดไปยังผู้เสียหายด้วย และหากศาลพิพากษายกฟ้องคดีอาญา หรือพิพากษาให้ค่าเสียหายไม่เต็มตามคำขอ ให้แจ้งสิทธิในการอุทธรณ์คำร้องในส่วนแพ่งด้วย 7. สิทธิที่จะไม่ต้องตอบคำถาม ซึ่งโดยตรงหรืออ้อมอาจจะทำให้ผู้เสียหายในฐานะพยานถูกฟ้องคดีอาญา (ป.วิ.อาญา มาตรา 24) 7. สิทธิที่จะไม่ต้องตอบคำถาม ซึ่งโดยตรงหรืออ้อมอาจจะทำให้ผู้เสียหายในฐานะพยานถูกฟ้องคดีอาญา (ป.วิ.อาญา มาตรา 24) 8. สิทธิให้จัดหาล่ามหรือล่ามภาษามือ (ป.วิ.อาญา มาตรา 13) 8. สิทธิให้จัดหาล่ามหรือล่ามภาษามือ (ป.วิ.อาญา มาตรา 13) 9. ผู้เสียหายที่เป็นโจทก์หรือเป็นโจทก์ร่วมกับพนักงานอัยการมีสิทธิอุทธรณ์หรือฏีกาได้ (ป.วิ.อาญา มาตรา 193, 216) 9. ผู้เสียหายที่เป็นโจทก์หรือเป็นโจทก์ร่วมกับพนักงานอัยการมีสิทธิอุทธรณ์หรือฏีกาได้ (ป.วิ.อาญา มาตรา 193, 216) 10. สิทธิตรวจหรือคัดสำเนาคำให้การของตนในชั้นพนักงานสอบสวนหรือเอกสารประกอบคำให้การของตน เมื่ออัยการยื่นฟ้องคดีต่อศาลแล้ว (ป.วิ.อาญา มาตรา 8) 10. สิทธิตรวจหรือคัดสำเนาคำให้การของตนในชั้นพนักงานสอบสวนหรือเอกสารประกอบคำให้การของตน เมื่ออัยการยื่นฟ้องคดีต่อศาลแล้ว (ป.วิ.อาญา มาตรา 8) 11. สิทธิคัดค้านการปล่อยตัวชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจำเลย (ป.วิ.อาญา มาตรา 108/2) 11. สิทธิคัดค้านการปล่อยตัวชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจำเลย (ป.วิ.อาญา มาตรา 108/2)
ในฐานะผู้เสียหาย กรณีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ ผู้เสียหายมีสิทธิหลายประการ ดังนี้


1. สิทธิในการเป็นโจทก์ร่วมกับพนักงานอัยการ:
ผู้เสียหายสามารถยื่นคำร้องขอเป็นโจทก์ร่วมกับพนักงานอัยการเพื่อฟ้องร้องคดีอาญาต่อศาลได้ (ป.วิ.อาญา มาตรา 30)
กรณีที่ผู้เสียหายยื่นคำร้องขอเป็นโจทก์ร่วม ศาลจะพิจารณาว่าผู้เสียหายมีส่วนได้เสียโดยตรงหรือไม่ หากศาลเห็นว่าผู้เสียหายมีส่วนได้เสียโดยตรง ศาลจะอนุญาตให้ผู้เสียหายเป็นโจทก์ร่วมได้
เมื่อผู้เสียหายได้รับอนุญาตให้เป็นโจทก์ร่วม ผู้เสียหายจะมีสิทธิและหน้าที่เช่นเดียวกับโจทก์ทั่วไป เช่น สิทธิในการแถลงข้อเท็จจริง เสนอพยานหลักฐาน ตรวจสอบคำให้การของพยานฝ่ายตรงข้าม และฎีกาคำพิพากษาของศาล

2. สิทธิในการยื่นคำร้องขอค่าเสียหาย:
ผู้เสียหายมีสิทธิยื่นคำร้องขอค่าเสียหายจากจำเลยในคดีอาญา (ป.วิ.อาญา มาตรา 41)
ผู้เสียหายสามารถยื่นคำร้องขอค่าเสียหายได้ทั้งในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์และคดีที่ผู้เสียหายเป็นโจทก์เอง
ผู้เสียหายต้องมีหลักฐานแสดงว่าได้รับความเสียหายจากการกระทำความผิดของจำเลย เช่น ใบรับรองแพทย์ ใบเสร็จค่ารักษาพยาบาล หลักฐานการสูญเสียรายได้ ฯลฯ
ศาลจะพิจารณาคำร้องขอค่าเสียหายของผู้เสียหายควบคู่ไปกับการพิจารณาคดีอาญา และจะมีคำสั่งให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายแก่ผู้เสียหายตามที่เห็นสมควร

3. สิทธิในการเข้าฟังคำพิพากษา:
ผู้เสียหายมีสิทธิเข้าฟังคำพิพากษาของศาลในคดีอาญาที่ตนเป็นโจทก์หรือโจทก์ร่วม (ป.วิ.อาญา มาตรา 161)
ผู้เสียหายสามารถมอบหมายให้บุคคลอื่นเข้าฟังคำพิพากษาแทนตนได้
กรณีที่ผู้เสียหายไม่สามารถเข้าฟังคำพิพากษาด้วยตนเอง ศาลจะส่งหมายนัดไปยังผู้เสียหาย และจะแจ้งผลคำพิพากษาให้ผู้เสียหายทราบ

4. สิทธิในการรับคำปรึกษาจากทนายความ:
ผู้เสียหายมีสิทธิได้รับคำปรึกษาจากทนายความเกี่ยวกับสิทธิและหน้าที่ของตนในคดีอาญา (ป.วิ.อาญา มาตรา 8)
ผู้เสียหายสามารถขอให้ศาลตั้งทนายความให้หากไม่มีทนายความส่วนตัว
ทนายความจะทำหน้าที่ให้คำปรึกษาผู้เสียหายเกี่ยวกับกระบวนการทางกฎหมาย ช่วยเหลือผู้เสียหายในการเตรียมเอกสารหลักฐาน และยื่นคำร้องต่อศาล

5. สิทธิในการได้รับความคุ้มครอง:
ผู้เสียหายมีสิทธิได้รับความคุ้มครองจากการถูกคุกคาม ข่มขู่ หรือทำร้ายจากจำเลยหรือบุคคลอื่นที่เกี่ยวข้องกับคดีอาญา (ป.วิ.อาญา มาตรา 14)
ผู้เสียหายสามารถร้องขอความคุ้มครองจากศาลหรือพนักงานสอบสวนได้
ศาลหรือพนักงานสอบสวนจะพิจารณาคำร้องขอของผู้เสียหาย และมีคำสั่งให้ความคุ้มครองแก่ผู้เสียหายตามที่เห็นสมควร
วิธีการใช้สิทธิ:
ผู้เสียหายสามารถใช้สิทธิเหล่านี้ได้โดย:
ยื่นคำร้องต่อศาล
แจ้งความประสงค์ต่อพนักงานสอบสวน
ติดต่อทนายความ
ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความอาญา(วิอาญา)