ช่วยสรุปเรื่อง "ผลกระทบและทวงความยุติธรรมในกระบวนการทางกฎหมายของระบบสาธารณสุข: กรณีศึกษาการตัดสินของศาลทุ่งสง" ให้หน่อยคะ
ปวดท้อง ไส้ติ่งอักเสบ ตัวอย่างผู้ป่วยรายที่ 61 ปลายปีที่แล้ว มีข่าวดังไปทั่วประเทศ และยังเป็นปัญหาลูกโซ่มาถึงปัจจุบัน เมื่อศาลทุ่งสงได้ตัดสินจำคุกแพทย์เป็นเวลา 3 ปี ใน ความผิดที่กระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย โดยไม่รอลงอาญา ทำให้วงการแพทย์ตกใจกันมาก เป็นเหตุให้นักเรียนที่สอบเข้าเรียนแพทย์ได้สละสิทธิ์ที่จะเข้าเรียนแพทย์เป็นจำนวนมาก หลายร้อยคน และทำให้แพทย์ในโรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลอำเภอ ต่างๆ ปฏิเสธที่จะทำการผ่าตัดฉุกเฉิน ต้องส่งต่อผู้ป่วยไปยังโรงพยาบาลจังหวัด โรงพยาบาลทั่วไปหรือโรงพยาบาลศูนย์ หรือโรงเรียนแพทย์ ทำให้ผู้ป่วยฉุกเฉินและครอบครัวต้องเดินทางไกล ซึ่งทำให้อาการเจ็บป่วยทรุดลง ได้รับการรักษาช้าลง และต้องไปรอคิวกันเป็นจำนวนมากในโรงพยาบาลใหญ่ ผลการตัดสินเช่นนั้น แม้จะกระทบวงการแพทย์ แต่เนื่องจากแพทย์มีจำนวนน้อย โดยเฉพาะในชนบท จึงมีแพทย์เพียงน้อยนิดที่ได้รับผลกระทบ แต่การที่มีคนเข้าเรียนแพทย์น้อยลง ทั้งที่ประเทศยังขาดแคลนแพทย์เป็นจำนวนมาก และการที่แพทย์ลาออกหรือขอย้ายออกจากโรงพยาบาลชุมชน เพราะไม่มีอุปกรณ์เพียงพอ และไม่มีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทุกแขนงในโรงพยาบาลชุมชน ผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดจากการที่ศาลตัดสินเช่นนั้นจึงตกแก่ผู้ป่วยและประชาชนทั่วไปอย่างมากมายและเป็นวงกว้าง และจะเป็นผลเสียในระยะยาวแก่ผู้ป่วยและประชาชนโดยเฉพาะในชนบท เพื่อเป็นการศึกษาเพื่อการแก้ปัญหาที่กำลังบานปลายออกไป เราลองมาดูเหตุการณ์ในกรณีนี้ ผู้ป่วยหญิงวัยกลางคนไปโรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลอำเภอ แห่งหนึ่งด้วยอาการปวดท้อง แพทย์วินิจฉัยว่าเป็นไส้ติ่งอักเสบ ในขณะนั้นมีแพทย์เพียง 2 คนในโรงพยาบาลแห่งนั้น แพทย์หญิงเป็นคนฉีดยาชาเข้าไขสันหลัง เพื่อให้หน้าท้องและร่างกายส่วนล่างหมดความรู้สึก แล้วแพทย์ชายลงมือผ่าตัด ในช่วงที่ลงมีดกรีดหน้าท้อง ปรากฏว่าเลือดไหลออกมาเป็นสีม่วงดำ จึงพบว่าผู้ป่วยหยุดหายใจ หัวใจหยุดเต้น แพทย์ทั้ง 2 คนจึงช่วยกันกู้ชีพ ช่วยหายใจ ปั๊มหัวใจ ฯลฯ จนหัวใจกลับมาเต้นใหม่ และส่งผู้ป่วยต่อไปที่โรงพยาบาลใหญ่ โรงพยาบาลมหาราชจังหวัดนครศรีธรรมราช แต่ผู้ป่วยได้เสียชีวิตในอีก 15 วันต่อมา ลูกของผู้ป่วยจึงข้องใจในการตายของแม่ แต่ไม่ได้รับคำชี้แจงจากแพทย์และโรงพยาบาลให้เป็นที่พอใจ ในตอนแรกลูกขอเพียงคำอธิบายว่าเกิดอะไรขึ้น หากเป็นความผิดพลาดจริงก็ขอให้แพทย์และโรงพยาบาลทำบุญเลี้ยงพระและขอโทษแม่ของเขา จะได้จบเรื่องกันไป แต่แพทย์รุ่นพี่ในกรุงเทพฯ และกรรมการแพทยสภาบางท่าน แนะนำว่า ไม่ควรขอโทษ เพราะจะทำให้ญาติรู้สึกว่า แพทย์ผิดพลาด ญาติจึงร้องเรียนแพทยสภาและฟ้องกระทรวงสาธารณสุข โดยอาศัยพระราชบัญญัติความรับผิดของเจ้าหน้าที่รัฐ พศ2539 มาตรา 5 ที่กำหนดว่า หน่วยงานของรัฐต้องรับผิดต่อผู้เสียหายในผลแห่ง ละเมิดที่เจ้าหน้าที่ของตนได้กระทำในการปฏิบัติหน้าที่ ในกรณีนี้ผู้เสียหายอาจฟ้องหน่วยงานของรัฐดังกล่าวได้โดยตรง แต่จะฟ้องเจ้าหน้าที่ไม่ได้ ศาลแพ่งได้พิพากษาให้กระทรวงสาธารณสุขชดใช้ เป็นจำนวนเงินหกแสนบาท โดยคำพิพากษาระบุว่า เป็นกรณีที่แพทย์ประมาทเลินเล่อ แต่แพทย์ไม่ได้ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง ซึ่งหมายความว่าให้กระทรวงสาธารณสุขจ่ายเงินไปและมาไล่เบี้ยกับแพทย์ผู้ทำละเมิดไม่ได้ เพราะกระทรวงสาธารณสุขเป็นผู้ส่งแพทย์ที่ไม่มีความเชี่ยวชาญเพียงพอไปรักษาผู้ป่วยในชนบท แต่กระทรวงสาธารณสุขไม่ยอมจ่ายเงิน และมีการอุทธรณ์ว่า คดีขาดอายุความ สำหรับการเรียกร้องค่าเสียหาย ญาติผู้ป่วยจึงไม่ได้รับการชดเชย และแพทยสภาก็ตัดสินว่า คดีไม่มีมูล จึงยกคำร้องเรียน ญาติผู้ป่วยจึงไปแจ้งความกับตำรวจเพื่อเป็นคดีอาญา เพราะอายุความของคดีอาญายาวกว่าคดีแพ่ง แต่ตำรวจไม่รับแจ้งความ เพราะแพทยสภาตัดสินแล้วว่าคดีไม่มีมูล ญาติผู้ป่วยจึงร้องเรียนขอความเป็นธรรมไปยังหน่วยงานอื่นๆ จนนำไปสู่การดำเนินคดีอาญากับแพทย์ ผู้ผ่าตัด จำเลยที่ 1 และแพทย์ผู้ให้ยาชา จำเลยที่ 2 เป็นคดีความกันอยู่ 5 ปี จนศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยที่ 2 ให้ยาชาเกินขนาดจนทำให้ผู้ป่วยหยุดหายใจ และหัวใจหยุดเต้น จึงมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 291 ฐานกระทำโดยประมาท เป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย จำคุก 3 ปี ลักษณะการกระทำความผิดค่อนข้างประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง หลังเกิดเหตุก็ไม่ได้บรรเทาผลร้ายแก่ญาติผู้ตายและให้การปฏิเสธตลอดมา จึงไม่มีเหตุรอการลงโทษให้ สำหรับจำเลยที่ 1 ให้ยกฟ้อง อันที่จริง ความผิดพลาดทั้งหมดอยู่ที่ระบบการสาธารณสุขของประเทศทั้งระบบ ที่ส่ง แพทย์จบใหม่ หรือ แพทย์ฝึกหัด ไปดูแลรักษาผู้ป่วยฉุกเฉิน โดยปราศจากการควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดจากแพทย์ที่เชี่ยวชาญหรืออาจารย์ ไม่เฉพาะแต่ในโรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลอำเภอ เท่านั้น ห้องฉุกเฉินในโรงพยาบาลใหญ่ๆ และแม้แต่ในโรงเรียนแพทย์จำนวนมากในปัจจุบัน ก็ยังใช้ แพทย์จบใหม่ และ แพทย์ฝึกหัด เป็นกำลังหลักในการดูแลรักษาผู้ป่วยฉุกเฉินและเจ็บหนักที่เพิ่งมาถึงห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาล ความผิดพลาดต่างๆ จึงย่อมเกิดขึ้นเป็นธรรมดา ยิ่งในโรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลอำเภอที่มีแพทย์อยู่น้อยมาก หลายแห่งมีแพทย์เพียง 1 คน และส่วนใหญ่เป็น แพทย์จบใหม่ โดยไม่มีแพทย์อาวุโสที่มีความเชี่ยวชาญคอยกำกับดูแล ความผิดพลาดจึงย่อมเกิดขึ้นเป็นธรรมดาเช่นกัน เมื่อความผิดพลาดที่แท้จริงอยู่ที่ระบบสาธารณสุขของประเทศ
เหตุการณ์นี้เกิดจากการตัดสินของศาลทุ่งสงที่ได้ลงโทษแพทย์ที่ประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย โดยไม่รอลงโทษอย่างเต็มที่ ทำให้วงการแพทย์ตกใจและนักเรียนที่จะเข้าเรียนแพทย์ลดลงมากมาย การปฏิเสธการผ่าตัดฉุกเฉินในโรงพยาบาลชุมชนและอำเภอเพราะขาดแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญ ทำให้อาการเจ็บป่วยทรุดลงและรับการรักษาช้าลง ผลต่อท้องถิ่นและประชาชนทั่วไปเป็นมิตรมาก

การตัดสินของศาลทุ่งสงได้ส่งผลกระทบต่อการเรียนแพทย์และการทำงานของแพทย์ในโรงพยาบาลชุมชน การมีน้อยนิดของแพทย์ในชนบททำให้การดูแลรักษาผู้ป่วยมีความผิดพลาดเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในกรณีที่มีแพทย์จบใหม่หรือฝึกหัดได้รับบทบาทในการดูแลผู้ป่วยที่มีความฉุกเฉินและเจ็บหนัก

การดำเนินคดีทางกฎหมายมีแต่ละขั้นตอน ตั้งแต่การร้องเรียนในศาลแพ่ง จนถึงการพิจารณาของศาลชั้นต้น และสุดท้ายตัดสินของศาล มีการสรุปว่ากระทรวงสาธารณสุขไม่ยอมจ่ายเงินชดเชยค่าเสียหายต่อผู้ป่วย และมีความเห็นแตกต่างเกี่ยวกับการลงโทษแพทย์ โดยบางคนยังเห็นว่าคดีไม่มีมูล

ในทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์, การทำนายผลข้างเคียงหรือภาวะแทรกซ้อนในการรักษามีความยุ่งเหยิง และความผิดพลาดทางการแพทย์สามารถเกิดขึ้นได้ โดยไม่ได้เจตนา ความเหนื่อยล้าและสภาวะแวดล้อมเป็นปัจจัยที่มีผลต่อปริมาณความผิดพลาดนั้น

สุดท้ายการลงโทษแพทย์, พยาบาล และบุคลากรทางสาธารณสุขที่มีจุดประสงค์ที่ดีในการดูแลรักษาผู้ป่วยในสภาพการณ์ที่ทำให้เกิดความผิดพลาดไม่น่าเป็นที่ยอมรับ และอาจส่งผลกระทบทางจิตใจและความรู้สึกทั้งหลาย การแก้ไขปัญหาต้องพิจารณาถึงระบบสาธารณสุขที่ต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น
ศัลยศาสตร์ (ศัลยศาสตร์) - Surgery,สาธารณสุข (public health)