ข้อใดไม่ใช่กลุ่มกฎหมายที่ไม่ได้เป็นบทบัญญัติในหมวดพยานหลักฐานโดยตรง
ก. มาตรา ๑๗๓/๑ ถึงมาตรา ๑๗๓/๒
ข. ป.วิ.อ. มาตรา ๒๒๖ ถึงมาตรา ๒๔๔/๑
ค. ป.วิ.พ. มาตรา ๑๗๗ วรรค 2
ง. ป.วิ.พ. มาตรา ๑๘๓
คำตอบที่ถูกต้องได้แก่ ข.  เนื่องจาก เพราะ ป.วิ.อ. มาตรา ๒๒๖ ถึงมาตรา ๒๔๔/๑ เป็นกลุ่มกฎหมายที่เป็นแกน ส่วนข้ออื่น ๆ เป็นกลุ่มกฎหมายที่ไม่ได้เป็นบทบัญญัติในหมวดพยานหลักฐานโดยตรง

โดยหลักการแล้วกฎหมายลักษณะพยานหลักฐานเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายวิธีพิจารณาความ ซึ่งจะต้องแยกไปตามประเภทของคดีแพ่ง คดีอาญา คดีชำนัญพิเศษ คดีอาญาที่มีวิธีพิจารณาเป็นพิเศษ คดีปกครอง คดีรัฐธรรมนูญ ในการเรียนกฎหมาย ลักษณะพยานหลักฐานจะเน้นพยานหลักฐานในคดีแพ่งสามัญและคดีอาญาสามัญเป็นหลักกฎหมายลักษณะพยานหลักฐานคือกฎหมายที่ว่าด้วยการวินิจฉัยปัญหาข้อเท็จจริง โดยจะต้องใช้พยานหลักฐานมาเป็นตัวพิสูจน์ให้เห็นว่าข้อเท็จจริงในคดีนั้นเป็นอย่างไร

กฎหมายที่เป็นลายลักษณ์อักษรสำหรับพยานหลักฐานในคดีแพ่งสามัญและคดีอาญา สามัญแบ่งออกเป็น  ๓ กลุ่ม

กลุ่มที่ ๑ เป็นกลุ่มกฎหมายที่เป็นแกน ได้แก่ บ่.วิ.พ. มาตรา ๘๔ ถึงมาตรา ๑๓๐ และ ป.วิ.อ. มาตรา ๒๒๖ ถึงมาตรา ๒๔๔/๑ เนื่องจากประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญาไม่นิยมบัญญัติให้ครบถ้วนสมบูรณ์ในตัวเอง แต่จะใช้วิธีการนำกฎเกณฑ์ที่ตรงกับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลมตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๕ ด้วยเหตุนี้จึงไม่จำเป็นต้องนำบทบัญญัติที่ตรงกันมาบัญญัติซ้ำข้อนไว้ ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โดยจะบัญญัติเฉพาะที่ผิดแผกแตกต่างจากประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งเท่านั้น

กลุ่มที่ ๒ เป็นกลุ่มกฎหมายที่ไม่ได้เป็นบทบัญญัติในหมวดพยานหลักฐาน โดยตรง แต่กระจายอยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญาส่วนอื่น ไม่ใช่กฎหมายลักษณะพยานหลักฐาน แต่เวลาใช้งานจะต้องนำไปใช้เชื่อมโยงกับกฎหมายลักษณะพยานหลักฐาน อาจจะเรียกชื่อว่าบทบัญญัติ กฎหมายที่สนับสนุนหรือเชื่อมโยงกับกฎหมายลักษณะพยานหลักฐานในกลุ่มที่ ๑ เช่น ป.วิ.พ. มาตรา ๑๗๗ วรรคสอง ว่าด้วยหลักเกณฑ์ในการเขียนคำให้การของจำเลยในคดีแพ่ง หรือ ป.วิ.พ. มาตรา ๑๘๓ ว่าด้วยหลักเกณฑ์ในการชี้สองสถานในคดีแพ่ง ส่วนในคดีอาญามีบัญญัติไว้ใน ป.วิ.อ. มาตรา ๗/๑ มาตรา ๘๔ วรรคท้าย มาตรา ๑๓๓ ทวิ มาตรา ๑๓๔/๑ ถึงมาตรา ๑๓๔/๔ มาตรา ๑๗๒ มาตรา ๑๗๒ ทวิ มาตรา ๑๗๒ ตรี และ มาตรา ๑๗๓/๑ ถึงมาตรา ๑๗๓/๒ เป็นต้น

กลุ่มที่ ๓ เป็นกลุ่มกฎหมายตามพระราชบัญญัติที่อยู่นอกประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความแพ่งและประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ได้แก่ ประมวล รัษฎากร มาตรา ๑๑๘ ว่าด้วยบทตัดพยานเอกสารในคดีแพ่งพระราชบัญญัติ วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๑๐ ที่ไม่ให้นำ ป.วิ.พ. มาตรา ๙๔ ว่าด้วย บทตัดพยานบุคคลในคดีแพ่งไปใช้ตัดพยานบุคคลของฝ่ายผู้บริโภค แต่ยังคงนำไปใช้ตัดพยานบุคคลของผู้ประกอบธุรกิจการค้าได้เหมือนคดีแพ่งทั่วไป และมาตรา ๒๙ ที่วาง หลักเกณฑ์เปลี่ยนภาระการพิสูจน์จากผู้บริโภคให้ไปเป็นภาระของผู้ประกอบธุรกิจการค้า ในปัญหาข้อเท็จจริงที่พิพาทกันเกี่ยวกับเรื่องการผลิต การประกอบ การออกแบบ หรือ ส่วนผสมของสินค้า การให้บริการ หรือการดำเนินการใดๆ ซึ่งศาลเห็นว่าข้อเท็จจริง ดังกล่าวอยู่ในความรู้เห็นโดยเฉพาะของคู่ความฝ่ายที่เป็นผู้ประกอบธุรกิจ ให้ภาระการพิสูจน์ในประเด็นดังกล่าวตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่เป็นผู้ประกอบธุรกิจนั้น และพระราชบัญญัติ ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกลั พ.ศ. ๒๕๔๔ มาตรา ๑๑ ที่บัญญัติว่า ห้ามมิให้ปฏิเสธการรับฟังข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เป็นพยานหลักฐานในกระบวนการพิจารณาตามกฎหมายทั้งในคดีแพ่ง คดีอาญา หรือคดีอื่นใด เพียงเพราะเหตุว่าเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เว้นแต่ข้อมูลเหล่านั้นจะถูกห้ามรับฟังโดยบทตัดพยานหลักฐานบทใดบทหนึ่ง

นอกจากนี้ กฎหมายดังกล่าวยังบัญญัติถึงหลักเกณฑํวิธีการรวมทั้งแนวทางในการชั่งน้ำหนักพยาน หลักฐานทางอิเล็กทรอนิกส์ไว้เป็นการเฉพาะด้วย กฎหมายทั้งหมดที่รวบรวมมาสามารถ นำมาแบ่งออกเป็นขั้นตอนในการใช้งานได้ ๕ ขั้นตอน ดังนี้

ขั้นตอนแรก หลักกฎหมายที่วางหลักเกณฑ์ว่าเมื่อใดต้องใช้พยานหลักฐาน เมื่อใดไม่ต้องใช้พยานหลักฐาน และเมื่อใดต้องห้ามไม่ให้ใช้พยานหลักฐาน กฎหมายพยานหลักฐานในหมวดนี้ คือ ป.วิ.พ. มาตรา ๘๔ ซึ่งอนุโลมไปใช้ในคดีอาญาด้วยโดย ป.วิ.อ. มาตรา ๑๕ โดยวางเงื่อนไขของการนำ ป.วิ.พ. มาใช้ในคดีอาญาไว้ ๒ ข้อ

ข้อแรก คือ เรื่องนั้นไม่มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และ
ข้อที่สอง ต้องใช้ให้สอดคล้องกับสภาพหรือลักษณะเฉพาะในประมวลกฎหมาย 

วิธีพิจารณาความอาญา จะอนุโลมไปใช้ให้ขัดแย้งกับสภาพลักษณะเฉพาะในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาไม่ได้ โดยต้องอยู่ภายใต้ ป.วิ.อ. มาตรา มาตรา ๑๗๒ วรรคหนึ่ง มาตรา ๑๗๖ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๑๘๕ วรรคหนึ่ง

ขั้นตอนที่สอง เมื่อต้องใช้พยานหลักฐาน กฎหมายจะกำหนดให้เป็นหน้าที่ของ บุคคลใดในการนำพยานหลักฐานมาพิสูจน์ปัญหาข้อเท็จจริงที่เป็นประเด็นข้อพิพาทกัน ในคดีนั้น ซึ่งเป็นกฎหมายว่าด้วยเรื่องหน้าที่นำสืบหรือในปัจจุบัน ป.วิ.พ. มาตรา ๘๔/๑ เรียกชื่อว่า ภาระการพิสูจน์ ซึ่งต้องอนุโลมนำไปใช้ในคดีอาญาด้วยตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๕ ทั้งสองขั้นตอนดังกล่าวเป็นภาพการใช้กฎหมายลักษณะพยานหลักฐานในขั้นเตรียมการ ก่อนการนำพยานหลักฐานเข้าสืบ

ขั้นตอนที่สามและขั้นตอนที่สี่ เป็นหลักกฎหมายว่าด้วยการรับฟังพยานหลักฐาน และหลักกฎหมายว่าด้วยการยื่นพยานหลักฐานหรือการนำสืบพยานหลักฐานต่อศาล ซึ่งเป็นภาพการใช้กฎหมายลักษณะพยานหลักฐานในขั้นตอนที่จะนำพยานหลักฐานเข้าสู่สำนวนคดีของศาล แนวคิดคือต้องทำให้ถูกต้องทั้งขั้นตอนที่สามและขั้นตอนที่สี่ ถ้าไปนำพยานหลักฐานที่กฎหมายห้ามรับฟังมาสืบก็ไม่ได้ประโยชน์ ถ้าฝ่ายตรงข้ามคัดค้านศาลจะไม่อนุญาตให้นำมาสืบเป็นพยานหลักฐาน หรือจะไปวินิจฉัยตอนทำคำพิพากษาว่าเป็นพยานหลักฐานที่รับฟังไม่ได้ หรือถ้าเป็นพยานหลักฐานที่รับฟังได้แล้วจะต้องระมัดระวังถึงวิธีการนำสืบต่อศาลต้องทำให้ถูกขั้นตอน วิธีการและกรอบเวลาที่กฎหมายบัญญัติเอาไว้ ด้วย ถ้าทำผิดขั้นตอน วิธีการหรือกรอบเวลาที่กฎหมายบัญญัติไว้ก็อาจถูกศาลวินิจฉัย ตัดทิ้งได้ในตอนเขียนคำพิพากษา เมื่อผ่านขั้นตอนการนำสืบพยานหลักฐานต่อศาลแล้ว จะมาถึงขั้นตอนสุดท้าย

ขั้นตอนสุดท้าย เป็นขั้นตอนของศาลที่จะทำคำพิพากษา ในการทำคำพิพากษา ของศาลโดยสากลและของไทยจะต้องวินิจฉัยปัญหาข้อเท็จจริงให้เป็นที่ยุติเสียก่อนแล้ว จึงวินิจฉัยข้อกฎหมายหรือนำกฎหมายมาปรับใช้กับข้อเท็จจริงนั้น ตอนที่ศาลจะเขียนคำพิพากษาวินิจฉัยข้อเท็จจริงจะต้องใช้หลักกฎหมายว่าด้วยพยานหลักฐานตั้งแต่ขั้นตอน ที่หนึ่งถึงขั้นตอนที่สี่ว่าพยานหลักฐานของคู่ความแต่ละฝ่ายเหลืออยู่เพียงใดแล้วจึงมาสรุปว่า น้ำหนักของพยานหลักฐานทั้งหมดในคดีนั้นชี้ไปที่ข้อเท็จจริงเป็นอย่างไร โดยมีเป้าหมาย ที่สำคัญจะต้องให้ได้ข้อเท็จจริงที่ถูกต้องตรงตามความจริงที่เกิดขึ้นในคดีนั้นให้ได้ คดีแพ่ง บัญญัติไว้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๑๐๔ ในคดีอาญาบัญญัติไว้ใน ป.วิ.อ. มาตรา ๒๒๗/๑
ประมวลกฎหมายอาญา,ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความอาญา(วิอาญา),กฎหมายลักษณะพยาน (ทั้งวิแพ่งและวิอาญา)