สารความดันออสโมติกสูงคืออะไร
ยาความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย Systemic Hyperosmotic Agent สารความดันออสโมติกสูงฯมีสรรพคุณคุณสมบัติอย่างไร สารความดันออสโมติกสูงฯมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร สารความดันออสโมติกสูงฯมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร สารความดันออสโมติกสูงฯมีขนาดการบริหารยาอย่างไร เมื่อมีการสั่งยา ควรแจ้งแพทย์พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร หากลืมเข้ารับการบริหารสารความดันออสโมติกสูงฯ ควรทำอย่างไร สารความดันออสโมติกสูงฯมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร มีข้อควรระวังการใช้สารความดันออสโมติกสูงฯอย่างไร สารความดันออสโมติกสูงฯมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร ควรเก็บรักษาสารความดันออสโมติกสูงฯอย่างไร สารความดันออสโมติกสูงฯมีชื่ออื่นอีกไหมผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง ยารักษาโรค Pharmaceutical drug ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด แมนนิทอล Mannitol ความดันตาสูงOcular hypertension ความดันในกะโหลกศีรษะสูง Increased intracranial pressure โรคไต Kidney disease ไตวาย ไตล้มเหลว Renal failure ร่างกายของเรานั้นประกอบไปด้วยของเซลล์จำนวนมากที่เป็นหน่วยพื้นฐานของการดำรงชีวิต องค์ประกอบที่สำคัญของร่างกายเซลล์ต่างๆทุกชนิดคือน้ำ แต่น้ำในร่างกายไม่ได้เป็นน้ำบริสุทธิ์น้ำที่มีส่วนประกอบเฉพาะแต่น้ำเท่านั้น แต่ยังมีสารหรือ องค์ประกอบส่วนประกอบอื่นๆละลายกระกระจายอยู่ด้วย จึงทำให้อยู่ในสภาพเหมือนสารละลายของเหลว ในแต่ละส่วนของร่างกายก็จะมีความเข้มข้นของน้ำของเหลวเหล่านี้แตกต่างกันออกไป ขึ้นกับสารประกอบอื่นๆที่อยู่ในบริเวณส่วนนั้นๆของร่างกาย เซลล์ของมนุษย์ประกอบด้วยเยื่อหุ้มเซลล์ ซึ่งมีคุณสมบัติเป็นเนื้อเยื่อที่เลือก ให้มีการซึมผ่านการเคลื่อนที่ของของเหลว เฉพาะเพียงบางชนิด ระหว่างเซลล์กับเซลล์หรือ ระหว่างเซลล์กับอวัยวะส่วนอื่นใดของร่างกาย โดยทั่วไปสารละลายหรือของเหลวในเซลล์อวัยวะจะพยายามทำการปรับสมดุลให้ความเข้มข้นของสองบริเวณที่แตกต่างกันมีค่าเท่าๆกัน ทั้งนี้ เมื่อมีการไหลของของเหลวจะก่อให้เกิด แรงดันเรียกว่า แรงดันออสโมติก Osmotic Pressure ที่เป็นแรงดันที่ต้านการเคลื่อนที่ของสารที่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ โดยสามารถวัดแรงดันนี้ได้และเรียกแรงดันนี้ว่า สภาพตึงตัวTonicityของเซลล์นั้นๆ เพื่ออธิบายความแตกต่างของแรงดันออสโมติกระหว่างบริเวณสองบริเวณ ยกตัวอย่างเช่น หากนำเซลล์เม็ดเลือดแดงมาใส่ในสารละลายที่มีความเข้มข้นสูงกว่าภายในเซลล์เม็ดเลือด น้ำซึ่งเป็นเสมือนตัวทำละลายก็จะทำการปรับสมดุลโดยการไหลออกจากภายนอกเซลล์ เพื่อให้ความเข้มข้นของสารละลายภายนอกลดลงมาเท่าๆกับในเซลล์เม็ดเลือดแดง เซลล์เม็ดเลือดแดงก็จะหดตัว เรียกภาวะนี้ว่า สภาพตึงตัวสูง Hypertonic ในขณะเดียวกันหากนำเซลล์เม็ดเลือดแดงไปใส่ในสารละลายที่มีความเข้มข้นต่ำกว่าเซลล์เม็ดเลือดแดง น้ำก็จะไหลเข้าสู่ภายในเซลล์เมือดเลือดแดง เพื่อให้ความเข้มข้นภายในเซลล์เม็ดเลือดแดงลดลงมาเท่าๆกับสารละลายภายนอก เซลล์เม็ดเลือดแดงก็จะเต่งขึ้นเนื่องจากมีน้ำมากขึ้น เรียกภาวะนี้ว่า สภาพตึงตัวต่ำ Hypotonic ความรู้เรื่องแรงดันออสโมติก และ สภาพตึงตัว มีการนำมาประยุต์ใช้ในทางการแพทย์เพื่อนำมาใช้ในการรักษาผู้ป่วย โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีความดันลูกตาสูง High Intraocular Pressure และผู้ป่วยความดันกะโหลกศีรษะสูง Increased Intracranial Pressure โดยนำมาผลิตเป็นยารักษาโรค ที่เรียกว่า สารยาความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธ์ทั่วร่างกายSystemic hyperosmotic agent ซึ่งในบทความนี้ขอเรียกว่า สารยาความดันออสโมติกสูงฯ สารความดันออสโมติกสูงฯมีสรรพคุณคุณสมบัติอย่างไร ยาสารความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย มีสรรพคุณข้อบ่งใช้ ได้แก่ ก. ใช้รักษาภาวะความดันลูกตาสูงชนิดเฉียบพลัน Acute Elevated of Intraocular Pressure ข. ใช้รักษาภาวะความดันในกะโหลกศีรษะสูง Intracranial Pressure Reduction สารความดันออสโมติกสูงฯมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร สารยาต่างๆที่มีความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธ์ทั่วร่างกายจะมีกลไกการออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะเพิ่มแรงดันออสโมติกในกระแสเลือด เพื่อรักษาสมดุลความดันออสโมติกใน เซลล์เนื้อเยื่ออวัยวะต่างๆ โดยเฉพาะ น้ำของเหลว ในเยื่อบุตา หรือในกะโหลกศีรษะ ซึ่งมีความดันออสโมติกต่ำกว่าบริเวณส่วนอื่นๆของร่างกาย จะถูกดูดซับออกเข้าสู่กระแสเลือด เพื่อคงความดันออสโมติกระหว่างสองบริเวณให้เท่ากัน ด้วยกลไกดังกล่าว จึงช่วยลดปริมาณของของเหลวในเยื่อบุตา หรือในกะโหลกศีรษะ ทำให้ความดันในทั้งสองนั้นลดลงด้วย และโดยจะทำให้น้ำส่วนเกินนั้นออกมาทางปัสสาวะ นอกจากนี้ เชื่อว่า สารยาความดันออสโมติกสูงยังมีความสามารถในการลดการสร้างของเหลวได้โดยการสร้างผ่านระบบประสาทส่วนกลาง สารความดันออสโมติกสูงฯมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร สารยาความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธ์ทั่วร่างกายที่มีใช้ในประเทศไทย ได้แก่ ยาแมนนิทอล Mannitol ซึ่งเป็นยาของเหลวปราศจากเชื้อสำหรับหยดเข้าเส้นเลือดหลอดเลือดดำ Intravenous Infusion ชนิดความเข้มข้น 20 ในบางประเทศ มีการใช้ยาอื่นๆ เช่น ยารูปแบบรับประทาน เช่น ยากลีเซอรอล Glycerol ชนิดสารละลายความเข้มข้น 50 ยาไอโซซอร์ไบด์ Isosorbide ทั้งนี้อย่าสับสนกับยา Isosorbide Mononitrate และ Isosorbide Dinitrate ที่ใช้รักษาโรคหัวใจ ชนิดสารละลายความเข้มข้น 45 เอธิลแอลกอฮอล์Ethyl alcohol ส่วนสารละลายยูเรียUreaที่ให้โดยเข้าสู่กระแสเลือดที่ปัจจุบันไม่ได้ใช้ยาตัวนี้แล้ว สารความดันออสโมติกสูงฯมีขนาดการบริหารยาอย่างไร สารยาความดันออสโมนติกสูงชนิดออกฤทธ์ทั่วร่างกาย มีขนาดการบริหารยาตามสภาวะของผู้ป่วยในแต่ละราย และรวมถึงน้ำหนักตัว ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้กำหนดขนาดยาที่เหมาะสมให้แก่ผู้ป่วยเป็นรายบุคคลไป เมื่อมีการสั่งสารความดันออสโมติกสูงฯควรแจ้งแพทย์พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร เมื่อมีการสั่งสารความดันออสโมติกสูงฯ ควรแจ้งแพทย์พยาบาล และเภสัชกร เช่น ประวัติการแพ้ยา แพ้ อาหาร และแพ้สารเคมีทุกชนิด ประวัติการใช้ยา ทั้งยาที่แพทย์สั่งจ่าย และยาที่ซื้อทานเอง วิตามิน ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ผลิตภัณฑ์สมุนไพร รวมไปถึงประวัติโรคประจำตัวที่เป็นมาในอดีตและที่กำลังดำเนินอยู่ในปัจจจุบัน โดยเฉพาะโรคเกี่ยวกับ ไต ตา และสมอง แจ้งให้ แพทย์ พยาบาล เภสัชกรทราบว่า กำลังตั้งครรภ์ หรืออยู่ในช่วงระหว่างการให้นมบุตร หากลืมเข้ารับการบริหารสารความดันออสโมติกสูงฯควรทำอย่างไร โดยทั่วไปแล้ว สารยาความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธ์ทั่วร่างกายจะให้ในโรงพยาบาลในภาวะโรคที่มีอาการเฉียบพลันเป็นหลัก แต่อย่างไรก็ดี หากลืมนัดหมายการรับยานี้ ควรแจ้งให้สถานพยาบาลที่กำลังทำการรักษาอยู่ทราบทันที เพื่อนัดหมายการเข้ารับยาโดยเร็วที่สุด
ยาสารความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย มีสรรพคุณข้อบ่งใช้ ได้แก่ 
ก. ใช้รักษาภาวะความดันลูกตาสูงชนิดเฉียบพลัน Acute Elevated of Intraocular Pressure 
ข. ใช้รักษาภาวะความดันในกะโหลกศีรษะสูง Intracranial Pressure Reduction 

สารความดันออสโมติกสูงฯมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร :
สารยาต่างๆที่มีความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธ์ทั่วร่างกายจะมีกลไกการออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะเพิ่มแรงดันออสโมติกในกระแสเลือด เพื่อรักษาสมดุลความดันออสโมติกใน เซลล์เนื้อเยื่ออวัยวะต่างๆ โดยเฉพาะ น้ำของเหลว ในเยื่อบุตา หรือในกะโหลกศีรษะ ซึ่งมีความดันออสโมติกต่ำกว่าบริเวณส่วนอื่นๆของร่างกาย จะถูกดูดซับออกเข้าสู่กระแสเลือด เพื่อคงความดันออสโมติกระหว่างสองบริเวณให้เท่ากัน ด้วยกลไกดังกล่าว จึงช่วยลดปริมาณของของเหลวในเยื่อบุตา หรือในกะโหลกศีรษะ ทำให้ความดันในทั้งสองนั้นลดลงด้วย และโดยจะทำให้น้ำส่วนเกินนั้นออกมาทางปัสสาวะ นอกจากนี้ เชื่อว่า สารยาความดันออสโมติกสูงยังมีความสามารถในการลดการสร้างของเหลวได้โดยการสร้างผ่านระบบประสาทส่วนกลาง 

สารความดันออสโมติกสูงมีรูปแบบการจัดจำหนนายอย่างไร : 
สารยาความดันออสโมติกสูงชนิดออกฤทธ์ทั่วร่างกายที่มีใช้ในประเทศไทย ได้แก่ ยาแมนนิทอล Mannitol ซึ่งเป็นยาของเหลวปราศจากเชื้อสำหรับหยดเข้าเส้นเลือดหลอดเลือดดำ Intravenous Infusion ชนิดความเข้มข้น 20 ในบางประเทศ มีการใช้ยาอื่นๆ เช่น ยารูปแบบรับประทาน เช่น ยากลีเซอรอล Glycerol ชนิดสารละลายความเข้มข้น 50 ยาไอโซซอร์ไบด์ Isosorbide 
ทั้งนี้  อย่าสับสนกับยา Isosorbide Mononitrate และ Isosorbide Dinitrate ที่ใช้รักษาโรคหัวใจ ชนิดสารละลายความเข้มข้น 45 เอธิลแอลกอฮอล์Ethyl alcohol ส่วนสารละลายยูเรียUreaที่ให้โดยเข้าสู่กระแสเลือดที่ปัจจุบันไม่ได้ใช้ยาตัวนี้แล้ว
12.อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine