ช่วยสรุปเรื่อง "การเตรียมความพร้อมก่อนมีบุตร: การตรวจสุขภาพและการดูแลตนเองในช่วงก่อนแต่งงานและการตั้งครรภ์" ให้หน่อยสิคะ
เรื่องโรคติดต่อโดยเฉพาะโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ รวมถึงโรคทางพันธุกรรมที่สามารถถ่ายทอดไปสู่บุตรที่จะเกิดมาได้ วัตถุประสงค์ของการตรวจคัดกรองก่อนแต่งงานและก่อนมีบุตร เพื่อตรวจสุขภาพของชายหญิงและคู่สมรส ระบุความเสี่ยงของโรคต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นกับบุตร วางแผนป้องกันโรคที่อาจจะเกิดกับคู่สมรสหรือบุตรที่จะเกิดมา ให้คำปรึกษาแนะนำแก่ชายหญิงและคู่สมรสในการดูแลตัวเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกันในการตั้งครรภ์และการคลอดบุตร โดยจะทำการตรวจประเมินสุขภาพร่างกายทั่วไป อันได้แก่การที่แพทย์ทำการซักประวัติสุขภาพโดยรวม ประวัติโรคประจำตัว และการเจ็บป่วยต่าง ๆ พฤติกรรมเสี่ยงต่าง ๆ ที่อาจส่งผลต่อสุขภาพ เช่น การสูบบุหรี่ ดื่มสุรา และทำการตรวจร่างกายทั่วไป และการตรวจเลือดในคู่สมรสก่อนแต่งงานและก่อนมีบุตร ซึ่งเป็นการตรวจเลือดเพื่อหาความเสี่ยงต่างๆ ที่อาจส่งผลต่อคู่สมรสและบุตรที่จะเกิดมาได้ 2. ผลของน้ำหนักตัวต่อการตั้งครรภ์และการมีบุตร น้ำหนักตัวที่มากหรือน้อยเกินไปส่งผลเสียต่อการตั้งครรภ์และการมีบุตรได้ทั้งสิ้น โดยมีการศึกษาพบว่าในฝ่ายหญิง น้ำหนักตัวที่มากเกินไปสัมพันธ์กับภาวะประจำเดือนผิดปกติ มาไม่สม่ำเสมอ ไข่ไม่ตก ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพไข่ และมีผลต่อเยื่อบุโพรงมดลูก อาจมีผลต่อการฝังตัวของตัวอ่อนในโพรงมดลูกได้ นอกจากนี้ในผู้มีบุตรยากที่รักษาโดยการกระตุ้นไข่และทำเด็กหลอดแก้ว มีการศึกษาพบว่าในฝ่ายหญิงที่มีน้ำหนักตัวมาก มีการตอบสนองของรังไข่ต่อยากระตุ้นไข่น้อยกว่า ทำให้จำเป็นต้องใช้ยากระตุ้นไข่ในขนาดที่มากกว่า ใช้เวลากระตุ้นไข่นานกว่า และได้จำนวนไข่จากการเก็บไข่น้อยกว่าหญิงที่มีน้ำหนักตัวปกติ นอกจากนี้ยังพบว่าในการทำเด็กหลอดแก้ว ผู้ที่มีน้ำหนักตัวมากมีอัตราการยกเลิกการกระตุ้นไข่ระหว่างการทำเด็กหลอดแก้วสูงกว่า และอัตราการตั้งครรภ์ก็ต่ำกว่าผู้ที่มีน้ำหนักปกติอีกด้วย นอกจากภาวะอ้วนจะทำให้มีบุตรยากขึ้นและการทำเด็กหลอดแก้วสำเร็จยากขึ้นแล้ว เมื่อมีการตั้งครรภ์ ก็ยังเกิดภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ทั้งในมารดาและทารกมากกว่าคนน้ำหนักปกติอีกด้วย โดยมีการศึกษาพบว่า เกิดภาวะเบาหวาน ความดันโลหิตสูงระหว่างการตั้งครรภ์ รวมทั้งภาวะครรภ์เป็นพิษเพิ่มขึ้น มีทารกคลอดก่อนกำหนด ตัวเล็กหรือตัวใหญ่กว่าอายุครรภ์เพิ่มขึ้น รวมถึงมีอัตราการตายคลอดของทารกเพิ่มขึ้นด้วย ในฝ่ายชายภาวะอ้วนสัมพันธ์กับคุณภาพน้ำอสุจิที่แย่ลง โดยพบอุบัติการของภาวะความเข้มข้นของอสุจิน้อยและอสุจิเคลื่อนไหวผิดปกติเพิ่มขึ้น ซึ่งอาจเกิดจากการที่ในคนอ้วนถุงอัณฑะจะอยู่ใกล้กับตัวมากกว่าในคนปกติ ทำให้อุณหภูมิในอัณฑะสูงกว่าปกติ อุณหภูมิที่สูงขึ้นนี้ไม่เป็นผลดีต่อกระบวนการสร้างอสุจิ นอกจากนี้ ภาวะอ้วนยังสัมพันธ์กับภาวะอวัยวะเพศไม่แข็งตัวซึ่งจะมีผลต่อการมีเพศสัมพันธ์และการมีบุตรได้ น้ำหนักตัวที่เหมาะสมกับการมีบุตร ในระยะหลังนี้ ภาวะน้ำหนักเกินและภาวะอ้วนจัดเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่พบมากขึ้นเรื่อย ๆ ในเกือบทุกประเทศทั่วโลกรวมถึงประเทศไทย ภาวะอ้วนคือภาวะที่มีน้ำหนักตัวมากเกินเกณฑ์จากที่มีไขมันสะสมในร่างกายมากเกินไป ซึ่งภาวะนี้มักจะสัมพันธ์กับการเกิดโรคตามมา ไม่ว่าจะเป็นโรคความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคหัวใจ ฯลฯ นอกจากเรื่องสุขภาพส่วนตัวแล้ว ภาวะน้ำหนักเกินและภาวะอ้วนของทั้งฝ่ายหญิงและฝ่ายชายยังส่งผลต่อการมีบุตรได้อีกด้วย การที่จะทราบว่าตัวเรามีภาวะน้ำหนักเกินหรือภาวะอ้วนหรือไม่นั้น สามารถดูจากค่าดัชนีมวลกาย โดยค่าดัชนีมวลกายคำนวณได้จากการนำน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัมหารด้วยส่วนสูงในหน่วยเป็นเมตรยกกำลังสอง (รูปสูตร) ค่าดัชนีมวลกายปกติอ้างอิงจากองค์การอนามัยโลกคือ 18.5 – 22.9 กิโลกรัม/เมตร2 (ตาราง BMI ระดับต่าง ๆ) โดยน้ำหนักตัวที่เหมาะสม ไม่มีภาวะน้ำหนักเกินและภาวะอ้วน ทั้งในฝ่ายหญิงและฝ่ายชาย มีความสำคัญต่อการคลอดที่ปลอดภัยและมีบุตรที่แข็งแรง ดังนั้น ผู้ที่วางแผนจะมีบุตรควรควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในระดับที่มีค่าดัชนีมวลกายปกติ คือ 18.5 – 22.9 กิโลกรัม/เมตร2 3. สารอาหารกับการมีบุตร ในการเตรียมความพร้อมก่อนมีบุตรนั้น การรับประทานอาหารอย่างไรจึงจะเหมาะสมเป็นเรื่องหนึ่งที่คู่สมรสมักถามแพทย์อยู่เสมอ เพราะนอกจากสารอาหารจะส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมของมารดาให้มีสุขภาพแข็งแรง เตรียมพร้อมเป็นผู้ที่ตั้งครรภ์และให้กำเนิดแล้วนั้น สารอาหารบางชนิดอาจมีผลดี ช่วยบำรุงไข่และอสุจิ ทำให้มีโอกาสตั้งครรภ์ง่ายขึ้นอีกด้วย นอกจากนี้การขาดสารอาหารหรือการได้รับสารอาหารชนิดนั้นในปริมาณที่น้อยเกินไปอาจมีผลเพิ่มภาวะแท้งหรือความพิการแต่กำเนิดของทารกในครรภ์ได้ สารอาหารที่อาจมีผลต่อการมีบุตรในฝ่ายหญิง คาร์โบไฮเดรต ปริมาณและคุณภาพของสารอาหารคาร์โบไฮเดรตในอาหารอาจมีผลต่อการทำงานและการสร้างฮอร์โมนแอนโดรเจนของรังไข่ในฝ่ายหญิง โดยการรับประทานอาหารที่มีปริมาณคาร์โบไฮเดรตมากและมีดัชนีน้ำตาล หรือ Glycemic index สูง อาจมีผลต่อภาวะไข่ไม่ตก ดัชนีน้ำตาลคือการจัดลำดับอาหารชนิดคาร์โบไฮเดรตว่ามีผลต่อระดับน้ำตาลในเลือดมากน้อยเพียงใดหลังจากรับประทานอาหารชนิดนั้น 1-2 ชั่วโมง โดยอาหารที่มีดัชนีน้ำตาลสูงจะดูดซึมเร็วกว่า และเป็นเหตุให้ระดับน้ำตาลในเลือดขึ้นสูงกว่าอาหารที่มีดัชนีน้ำตาลต่ำ ในผู้หญิงที่มีภาวะไข่ไม่ตกเรื้อรัง (PCOS) อย่างไรก็ตาม มีการศึกษาพบว่า หากสามารถเลิกบุหรี่ได้ก่อนตั้งครรภ์ ผลเสียเหล่านั้นสามารถหายไปและความเสี่ยงต่าง ๆ กลับมาอยู่ในระดับปกติได้ภายใน 1 ปีหลังเลิกบุหรี่ ดังนั้นในคนที่วางแผนมีบุตรจึงควรเลิกบุหรี่ก่อนปล่อยมีบุตรประมาณ 1 ปี การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ผลกระทบของแอลกอฮอล์กับการมีบุตรนั้น ยังไม่ค่อยชัดเจนนัก โดยจากข้อมูลที่มีอยู่ในปัจจุบันพบว่าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อาจมีผลเสียต่อการมีบุตรโดยเพิ่มการเกิดภาวะมีบุตรยากประมาณ 2 เท่าในฝ่ายหญิงที่ดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมาก คือมากกว่า 2 ดื่มมาตรฐานต่อวัน (2 standard drink/day) ในขณะที่ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณน้อยกว่านี้ โดยเฉพาะกรณีที่ดื่มน้อยกว่า 1 ดื่มมาตรฐานต่อวันนั้น ยังไม่พบว่ามีผลเสียใด ๆ แอลกอฮอล์ 1 ดื่มมาตรฐาน (1 standard drink หรือบางครั้งเรียกสั้นๆ ว่า 1 drink) นั้นคือ เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ผสมอยู่ 10 กรัม ซึ่งเป็นปริมาณที่ตับใช้เวลา 1 ชั่วโมง ในการขับออก โดย 1 ดื่มมาตรฐานของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แต่ละชนิดจะไม่เท่ากัน สำหรับเบียร์แอลกอฮอล์ 5% ปริมาณ 1 ดื่มมาตรฐานจะเท่ากับ 1 กระป๋องหรือ 1 ขวดเล็กคือ 330 มิลลิลิตร ส่วนวิสกี้หรือวอดก้าที่มีแอลกอฮอล์ 40-43% 1 ดื่มมาตรฐานจะอยู่ที่ 3 ฝาหรือ 30 มิลลิลิตรและหากเป็นไวน์ที่มีแอลกอฮอล์ 11-13% 1 ดื่มมาตรฐานคือ 1 แก้วหรือ 100 มิลลิลิตร ในฝ่ายชาย จากข้อมูลปัจจุบันยังไม่พบว่าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มีผลต่อปริมาณและคุณภาพของน้ำอสุจิแต่อย่างใด ดังนั้นในผู้ที่วางแผนจะมีบุตร ควรหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมากคือ มากกว่า 2 ดื่มมาตรฐาน (2 drink) ต่อวัน โดยเฉพาะในฝ่ายหญิง คาเฟอีน คาเฟอีนพบในเครื่องดื่มพวกกาแฟ ชา ฯลฯ โดยในฝ่ายหญิง การได้รับคาเฟอีนปริมาณมากอาจส่งผลเสียต่อเรื่องการมีบุตร มีการศึกษาพบว่า การบริโภคคาเฟอีนมากกว่าวันละ 500 มิลลิกรัมหรือเทียบเท่ากับการรับประทานกาแฟ มากกว่า วันละ 5 แก้ว ทำให้โอกาสในการตั้งครรภ์ลดลง นอกจากนี้ ในกรณีที่ตั้งครรภ์แล้ว หากรับประทานกาแฟมากกว่า 2-3 แก้วต่อวัน (คาเฟอีน 200-300 มิลิลิกรัมต่อวัน) จะเพิ่มโอกาสการแท้งบุตรด้วย ในฝ่ายชาย ยังไม่พบว่าการบริโภคคาเฟอีนส่งผลต่อปริมาณและคุณภาพของน้ำอสุจิ โดยรวมแล้วการบริโภคคาเฟอีนในปริมาณที่ไม่มากเกินไป เช่น รับประทานกาแฟ 1-2 แก้วต่อวัน ในช่วงเตรียมมีบุตรและขณะตั้งครรภ์ไม่ได้ส่งผลเสียต่อการตั้งครรภ์ ดังนั้น ในผู้ที่เตรียมตัวมีบุตรสามารถ รับประทานกาแฟได้ ในปริมาณที่พอเหมาะ ไม่มากเกินไป คือไม่เกิน 1-2 แก้วต่อวัน การออกกำลังกาย–โยคะ การออกกำลังกายส่งผลดีต่อสุขภาพโดยรวมของทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิง การออกกำลังกายที่เหมาะสมจึงเป็นสิ่งที่ควรทำในช่วงที่เตรียมความพร้อมก่อนมีบุตร อย่างไรก็ตาม ไม่ได้มีการศึกษาโดยตรงว่า การออกกำลังกายส่งผลให้มีบุตรยากหรือง่ายขึ้นแต่อย่างใด การออกกำลังกายที่เหมาะสมกับสุขภาพโดยทั่วไป วิทยาลัยแพทย์เวชศาสตร์การกีฬาอเมริกาแนะนำให้ออกกำลังกายอย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที ด้วยการออกกำลังกายแบบแอโรบิก เช่น เดินเร็ว ว่ายน้ำ วิ่ง หรือปั่นจักรยาน โดยอาจทำเป็นเวลาประมาณ 30 นาทีต่อวัน สัปดาห์ละ 5 วัน โยคะอาจมีผลดีต่อการมีบุตร โดยมีการศึกษาพบว่าโยคะทำให้ผ่อนคลายและลดความกังวลในผู้ที่มีบุตรยาก และอาจมีประโยชน์ในการช่วยเพิ่มความสำเร็จในผู้มีบุตรยากที่รักษาด้วยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ด้วย บทความโดย พญ.พิมพกา ชวนะเวสน์ สูตินรีแพทย์ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์และสตรีวัยหมดประจำเดือน ประวัติแพทย์ คลินิกรักษาผู้มีบุตรยาก
วัตถุประสงค์ของการตรวจคัดกรองก่อนแต่งงานและก่อนมีบุตร เพื่อตรวจสุขภาพของชายหญิงและคู่สมรส ระบุความเสี่ยงของโรคต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นกับบุตร วางแผนป้องกันโรคที่อาจจะเกิดกับคู่สมรสหรือบุตรที่จะเกิดมา ให้คำปรึกษาแนะนำแก่ชายหญิงและคู่สมรสในการดูแลตัวเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกันในการตั้งครรภ์และการคลอดบุตร 

ซึ่งเป็นการตรวจเลือดเพื่อหาความเสี่ยงต่างๆ ที่อาจส่งผลต่อคู่สมรสและบุตรที่จะเกิดมาได้ ผลของน้ำหนักตัวต่อการตั้งครรภ์และการมีบุตร น้ำหนักตัวที่มากหรือน้อยเกินไปส่งผลเสียต่อการตั้งครรภ์และการมีบุตรได้ทั้งสิ้น โดยมีการศึกษาพบว่าในฝ่ายหญิง น้ำหนักตัวที่มากเกินไปสัมพันธ์กับภาวะประจำเดือนผิดปกติ มาไม่สม่ำเสมอ ไข่ไม่ตก ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพไข่ และมีผลต่อเยื่อบุโพรงมดลูก อาจมีผลต่อการฝังตัวของตัวอ่อนในโพรงมดลูกได้ นอกจากนี้ในผู้มีบุตรยากที่รักษาโดยการกระตุ้นไข่และทำเด็กหลอดแก้ว 

มีการศึกษาพบว่าในฝ่ายหญิงที่มีน้ำหนักตัวมาก มีการตอบสนองของรังไข่ต่อยากระตุ้นไข่น้อยกว่า ทำให้จำเป็นต้องใช้ยากระตุ้นไข่ในขนาดที่มากกว่า ใช้เวลากระตุ้นไข่นานกว่า และได้จำนวนไข่จากการเก็บไข่น้อยกว่าหญิงที่มีน้ำหนักตัวปกติ นอกจากนี้ยังพบว่าในการทำเด็กหลอดแก้ว   ภาวะน้ำหนักเกินและภาวะอ้วนจัดเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่พบมากขึ้นเรื่อย ๆ ในเกือบทุกประเทศทั่วโลกรวมถึงประเทศไทย ภาวะอ้วนคือภาวะที่มีน้ำหนักตัวมากเกินเกณฑ์จากที่มีไขมันสะสมในร่างกายมากเกินไป ซึ่งภาวะนี้มักจะสัมพันธ์กับการเกิดโรคตามมา ไม่ว่าจะเป็นโรคความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคหัวใจ ฯลฯ 

นอกจากเรื่องสุขภาพส่วนตัวแล้ว ภาวะน้ำหนักเกินและภาวะอ้วนของทั้งฝ่ายหญิงและฝ่ายชายยังส่งผลต่อการมีบุตรได้อีกด้วย การที่จะทราบว่าตัวเรามีภาวะน้ำหนักเกินหรือภาวะอ้วนหรือไม่นั้น สามารถดูจากค่าดัชนีมวลกาย โดยค่าดัชนีมวลกายคำนวณได้จากการนำน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัมหารด้วยส่วนสูงในหน่วยเป็นเมตรยกกำลังสอง (รูปสูตร)  สารอาหารกับการมีบุตร 

ในการเตรียมความพร้อมก่อนมีบุตรนั้น การรับประทานอาหารอย่างไรจึงจะเหมาะสมเป็นเรื่องหนึ่งที่คู่สมรสมักถามแพทย์อยู่เสมอ เพราะนอกจากสารอาหารจะส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมของมารดาให้มีสุขภาพแข็งแรง เตรียมพร้อมเป็นผู้ที่ตั้งครรภ์และให้กำเนิดแล้วนั้น สารอาหารบางชนิดอาจมีผลดี ช่วยบำรุงไข่และอสุจิ ทำให้มีโอกาสตั้งครรภ์ง่ายขึ้นอีกด้วย นอกจากนี้การขาดสารอาหารหรือการได้รับสารอาหารชนิดนั้นในปริมาณที่น้อยเกินไปอาจมีผลเพิ่มภาวะแท้งหรือความพิการแต่กำเนิดของทารกในครรภ์ได้ สารอาหารที่อาจมีผลต่อการมีบุตรในฝ่ายหญิง คาร์โบไฮเดรต ปริมาณและคุณภาพของสารอาหารคาร์โบไฮเดรตในอาหารอาจมีผลต่อการทำงานและการสร้างฮอร์โมนแอนโดรเจนของรังไข่ในฝ่ายหญิง โดยการรับประทานอาหารที่มีปริมาณคาร์โบไฮเดรตมากและมีดัชนีน้ำตาล หรือ Glycemic index สูง อาจมีผลต่อภาวะไข่ไม่ตก 
สูติศาสตร์ (สูติศาสตร์) - Obstetrics,นรีเวชวิทยา (นรีเวชวิทยา) - Gynecology