ช่วยสรุปเรื่อง Confirmation Bias ได้ไหม
เคยไหม…มั่นใจมากๆ ว่าหุ้นตัวนี้ดี ชอบมาก แต่ซื้อไปแล้วราคาลงพรวด ติดดอยเฉย เคยไหม…มั่นใจมากๆ ว่าหุ้นตัวนี้ดี ชอบมาก แต่ซื้อไปแล้วราคาลงพรวด ติดดอยเฉย เคยไหม…เจอว่าบริษัทที่ตัวเองไม่ชอบ (และไม่ได้ซื้อ) นั้นทำกำไรสูงขึ้นเรื่อยๆ พาเอาราคาหุ้นสูงตามไปด้วย เคยไหม…เจอว่าบริษัทที่ตัวเองไม่ชอบ (และไม่ได้ซื้อ) นั้นทำกำไรสูงขึ้นเรื่อยๆ พาเอาราคาหุ้นสูงตามไปด้วย ทั้งๆ ที่หาข้อมูลมาก็เยอะ ไม่ได้ลอกการบ้านใครเลย ทำไมถึงยังเจอความน่าผิดหวังเช่นนี้ ทั้งๆ ที่หาข้อมูลมาก็เยอะ ไม่ได้ลอกการบ้านใครเลย ทำไมถึงยังเจอความน่าผิดหวังเช่นนี้ อย่าเพิ่งน้อยใจกันไป วันนี้ซีรีส์ “#พอร์ตพังเพราะแพ้ภัยตัวเอง” จะขอนำเสนอโรค Confirmation Bias…อีกหนึ่งโรคที่เข้ามาปั่นป่วนระบบการคัดกรองข้อมูลของคุณ ทำให้คุณ ‘ฟังความข้างเดียว’ อย่าเพิ่งน้อยใจกันไป วันนี้ซีรีส์ “ จะขอนำเสนอโรค …อีกหนึ่งโรคที่เข้ามาปั่นป่วนระบบการคัดกรองข้อมูลของคุณ ทำให้คุณ หลายคนน่าจะคุ้นเคยกันดีกับคำว่า Bias ซึ่งแปลว่าความลำเอียง โรคนี้ก็เกี่ยวเนื่องกับความลำเอียงนั่นแหละ เพิ่มเติมคือเป็นความลำเอียงที่เกิดขึ้นเพื่อสนับสนุนยืนยันสิ่งที่เราคิด ว่ามันต้องไม่มีทางเป็นอื่นไปได้แน่ๆ หลายคนน่าจะคุ้นเคยกันดีกับคำว่า ซึ่งแปลว่าความลำเอียง โรคนี้ก็เกี่ยวเนื่องกับความลำเอียงนั่นแหละ เพิ่มเติมคือเป็นความลำเอียงที่เกิดขึ้นเพื่อสนับสนุนยืนยันสิ่งที่เราคิด ว่ามันต้องไม่มีทางเป็นอื่นไปได้แน่ๆ แท้จริงแล้วเราไม่ได้โดนคนอื่นปั่นหัวเสมอไป หากแต่เป็นตัวเราเองนี่แหละที่หลอกใจตัวเอง แท้จริงแล้วเราไม่ได้โดนคนอื่นปั่นหัวเสมอไป หากแต่เป็นตัวเราเองนี่แหละที่หลอกใจตัวเอง โรค Confirmation Bias กำลังบดบังคุณจากข้อมูลดีๆ! ทฤษฎี Behavioural Finance ได้ระบุไว้ว่าคนเราสามารถเกิดความเอนเอียงทางความคิด (Cognitive Bias) ได้หลายรูปแบบ หนึ่งในนั้นคือการเอนเอียงขณะพิจารณาข้อมูล ซึ่ง Confirmation Bias เป็นตัวอย่างของโรคที่เกี่ยวข้องกับหมวดนี้ ทฤษฎี ได้ระบุไว้ว่าคนเราสามารถเกิด ได้หลายรูปแบบ หนึ่งในนั้นคือการเอนเอียงขณะพิจารณาข้อมูล ซึ่ง Confirmation Bias เป็นตัวอย่างของโรคที่เกี่ยวข้องกับหมวดนี้ มนุษย์เรานั้นพอปักใจเชื่ออะไรแล้ว ยากที่จะล้มล้างความเชื่อนั้น มนุษย์เรานั้นพอปักใจเชื่ออะไรแล้ว ยากที่จะล้มล้างความเชื่อนั้น สิ่งนี้เป็นที่เข้าใจได้ เพราะสมองของเราถูกตั้งระบบมาให้ประมวลผลข้อมูลที่ยืนยันตัวเองอย่างง่ายดาย ยิ่งข้อมูลนั้นเรียบง่ายเท่าไรก็ยิ่งเข้าใจง่าย ปักใจเชื่อโดยเร็ว สิ่งนี้เป็นที่เข้าใจได้ เพราะสมองของเราถูกตั้งระบบมาให้ประมวลผลข้อมูลที่ยืนยันตัวเองอย่างง่ายดาย ยิ่งข้อมูลนั้นเรียบง่ายเท่าไรก็ยิ่งเข้าใจง่าย ปักใจเชื่อโดยเร็ว เราจึงมักจะรับฟังในสิ่งที่เราเห็นด้วย และแอบต่อต้านมุมมองที่เราไม่เห็นด้วย เราจึงมักจะรับฟังในสิ่งที่เราเห็นด้วย และแอบต่อต้านมุมมองที่เราไม่เห็นด้วย หลายๆ ครั้งเรามักจะเผลอโน้มเอียงไปทางใดทางหนึ่งโดยไม่รู้ตัว บางครั้งเราเชื่อว่ามันดี แต่บางทีก็เชื่อว่ามันแย่ หลายๆ ครั้งเรามักจะเผลอโน้มเอียงไปทางใดทางหนึ่งโดยไม่รู้ตัว บางครั้งเราเชื่อว่ามันดี แต่บางทีก็เชื่อว่ามันแย่ …และเราก็ไม่คิดที่จะหักล้างความเชื่อนั้น ตรงกันข้าม เรากลับหาเหตุผลมาสนับสนุนความคิดของเราเพิ่ม …และเราก็ไม่คิดที่จะหักล้างความเชื่อนั้น ตรงกันข้าม เรากลับหาเหตุผลมาสนับสนุนความคิดของเราเพิ่ม มีงานวิจัยออกมาว่าเพียงแค่เราถามคำถามอะไรที่สนับสนุนความคิดของเรา แนวโน้มอาการ Confirmation Bias กำเริบก็จะสูงขึ้นทันที มีงานวิจัยออกมาว่าเพียงแค่เราถามคำถามอะไรที่สนับสนุนความคิดของเรา แนวโน้มอาการ Confirmation Bias กำเริบก็จะสูงขึ้นทันที ในด้านการลงทุน การที่เราจะตัดสินใจลงทุนในสินทรัพย์อะไรนั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีข้อมูลหลากประเภท หลักๆ เลยก็คือข้อมูลที่สนับสนุนการตัดสินใจของเรา และข้อมูลที่ต่อต้านการตัดสินใจของเรา ในด้านการลงทุน การที่เราจะตัดสินใจลงทุนในสินทรัพย์อะไรนั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีข้อมูลหลากประเภท หลักๆ เลยก็คือข้อมูลที่สนับสนุนการตัดสินใจของเรา และข้อมูลที่ต่อต้านการตัดสินใจของเรา ทว่าการให้ความสำคัญกับข้อมูลทั้งสองประเภทนี้อาจเรียกได้ว่าเป็นระบบพิจารณาข้อมูลในอุดมคติก็ว่าได้ เพราะในชีวิตจริงนั้นเรามักจะเผลอปิดกั้นตัวเองจากข้อมูลที่สวนทางกับความคิดของเรา ทว่าการให้ความสำคัญกับข้อมูลทั้งสองประเภทนี้อาจเรียกได้ว่าเป็นระบบพิจารณาข้อมูลในอุดมคติก็ว่าได้ เพราะในชีวิตจริงนั้นเรามักจะเผลอปิดกั้นตัวเองจากข้อมูลที่สวนทางกับความคิดของเรา ตัวอย่างก็เช่น สมมติว่าเราได้ยินข่าวดีเกี่ยวกับหุ้นตัวหนึ่ง เราเลยมั่นใจว่าแนวโน้มของหุ้นจะต้องเป็นบวกแน่ๆ น่าถือครองมากๆ ทีนี้ สิ่งที่อาจเกิดขึ้นคือเราจะเสาะหาข้อมูลหรือข่าวเพิ่มเติมเกี่ยวกับหุ้นตัวนี้ แต่จะเป็นในเชิงสนับสนุนความคิดเบื้องต้นของเรา ว่า มีเหตุผลอะไรบ้างที่ทำให้หุ้นตัวนี้น่าซื้อ ตัวอย่างก็เช่น สมมติว่าเราได้ยินข่าวดีเกี่ยวกับหุ้นตัวหนึ่ง เราเลยมั่นใจว่าแนวโน้มของหุ้นจะต้องเป็นบวกแน่ๆ น่าถือครองมากๆ ทีนี้ สิ่งที่อาจเกิดขึ้นคือเราจะเสาะหาข้อมูลหรือข่าวเพิ่มเติมเกี่ยวกับหุ้นตัวนี้ แต่จะเป็นในเชิงสนับสนุนความคิดเบื้องต้นของเรา ว่า มีเหตุผลอะไรบ้างที่ทำให้หุ้นตัวนี้น่าซื้อ แทนที่จะเป็น “มีเหตุผลอะไรบ้างที่ทำให้หุ้นตัวนี้ไม่น่าซื้อ” แทนที่จะเป็น “มีเหตุผลอะไรบ้างที่ทำให้หุ้นตัวนี้ไม่น่าซื้อ” เราถูก Confirmation Bias ครอบงำ มองข้ามข้อมูลอะไรก็ตามที่ต่อต้านความคิดด้านบวกของเรา เราอาจจะมองข้ามความจริงที่ราคาขึ้นมาเยอะเกินไปแล้ว เผลอเข้าซื้อในจุดที่ราคาอยู่สูงพอดี ซึ่งจุดนี้ก็สามารถพาเราไปสู่ “ดอย” ได้เลย เราถูก Confirmation Bias ครอบงำ มองข้ามข้อมูลอะไรก็ตามที่ต่อต้านความคิดด้านบวกของเรา เราอาจจะมองข้ามความจริงที่ราคาขึ้นมาเยอะเกินไปแล้ว เผลอเข้าซื้อในจุดที่ราคาอยู่สูงพอดี ซึ่งจุดนี้ก็สามารถพาเราไปสู่ “ ” ได้เลย นอกจากความคิดด้านบวกของเรา โรค Confirmation Bias ยังสามารถสนับสนุนความคิดด้านลบของเราด้วยนะ นอกจากความคิดด้านบวกของเรา โรค Confirmation Bias ยังสามารถสนับสนุนความคิดด้านลบของเราด้วยนะ เช่นเดียวกันกับกรณีแรก หากเราไปได้ยินข่าวร้ายเกี่ยวกับหุ้นตัวหนึ่ง ก็เป็นไปได้สูงที่เราจะยึดติดกับความคิดด้านลบ เวลาหาข้อมูลก็จะปิดกั้นความดีงามของหุ้นนั้นๆ แล้วโฟกัสแค่จุดแย่ ซึ่งการกระทำนี้อาจทำให้เราพลาดโอกาสในการซื้อและถือครองหุ้นดีๆ เช่นเดียวกันกับกรณีแรก หากเราไปได้ยินข่าวร้ายเกี่ยวกับหุ้นตัวหนึ่ง ก็เป็นไปได้สูงที่เราจะยึดติดกับความคิดด้านลบ เวลาหาข้อมูลก็จะปิดกั้นความดีงามของหุ้นนั้นๆ แล้วโฟกัสแค่จุดแย่ ซึ่งการกระทำนี้อาจทำให้เราพลาดโอกาสในการซื้อและถือครองหุ้นดีๆ โรค Confirmation Bias ไม่ได้โน้มน้าวเราแค่ความคิดบวกหรือลบ แต่รวมถึงคุณลักษณะบางอย่างที่เราสนใจ เช่น เราชอบหุ้นปันผล โรคนี้ก็จะสั่งให้เราพิจารณาหุ้นแค่เฉพาะปันผลเท่านั้น ไม่ให้น้ำหนักกับปัจจัยอื่นๆ เท่าที่ควร โรค Confirmation Bias ไม่ได้โน้มน้าวเราแค่ความคิดบวกหรือลบ แต่รวมถึงคุณลักษณะบางอย่างที่เราสนใจ เช่น เราชอบหุ้นปันผล โรคนี้ก็จะสั่งให้เราพิจารณาหุ้นแค่เฉพาะปันผลเท่านั้น ไม่ให้น้ำหนักกับปัจจัยอื่นๆ เท่าที่ควร เราจึงเห็นได้ว่าทั้งหมดทั้งมวลที่โรค Confirmation Bias ส่งผลกับเรานี้ ทำให้เราไม่สามารถวิเคราห์ข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากพอ เพราะข้อมูลของเราไม่หลากหลายนั่นเอง เราจึงเห็นได้ว่าทั้งหมดทั้งมวลที่โรค Confirmation Bias ส่งผลกับเรานี้ ทำให้เราไม่สามารถวิเคราห์ข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากพอ เพราะข้อมูลของเราไม่หลากหลายนั่นเอง วิธีป้องกันไม่ให้โรค Confirmation Bias มากระทบการตัดสินใจลงทุน Charles Darwin เคยบอกไว้ว่าเมื่อเขาเจอแนวคิดที่ขัดแย้งกับตน เขาจะต้องทำการจดแนวคิดนั้นไว้ภายใน 30 นาที ไม่เช่นนั้นเขาจะเริ่มต่อต้านแนวคิดตรงข้ามราวกับร่างกายต่อต้านการปลูกถ่ายอวัยวะใหม่ เคยบอกไว้ว่าเมื่อเขาเจอแนวคิดที่ขัดแย้งกับตน เขาจะต้องทำการจดแนวคิดนั้นไว้ภายใน 30 นาที ไม่เช่นนั้นเขาจะเริ่มต่อต้านแนวคิดตรงข้ามราวกับร่างกายต่อต้านการปลูกถ่ายอวัยวะใหม่ Warren Buffett เคยป้องกันอาการ Confirmation Bias ไม่ให้แผลงฤทธิ์ด้วยการเชิญ Doug Kass ผู้จัดการ Hedge Fund ที่ไม่เห็นด้วยกับแนวทางของเขาให้มาร่วมงานประชุมประจำปีของ Berkshire Hathaway เคยป้องกันอาการ Confirmation Bias ไม่ให้แผลงฤทธิ์ด้วยการเชิญ Doug Kass ผู้จัดการ Hedge Fund ที่ไม่เห็นด้วยกับแนวทางของเขาให้มาร่วมงานประชุมประจำปีของ ซึ่งถือเป็นเรื่องที่แปลกใหม่มากเพราะปกติแล้วการประชุมประเภทนี้มักจะไม่ต้องการให้มีความขัดแย้งใดๆ แต่ Buffett กลับเห็นว่าการกระทำนี้น่าจะช่วยให้การประชุมดูมีเนื้อหนังมากขึ้น และสามารถช่วยเปิดมุมมองให้กว้างขึ้น ซึ่งถือเป็นเรื่องที่แปลกใหม่มากเพราะปกติแล้วการประชุมประเภทนี้มักจะไม่ต้องการให้มีความขัดแย้งใดๆ แต่ Buffett กลับเห็นว่าการกระทำนี้น่าจะช่วยให้การประชุมดูมีเนื้อหนังมากขึ้น และสามารถช่วยเปิดมุมมองให้กว้างขึ้น การที่เราจะป้องกันได้ เราต้องตระหนักรู้ว่าโรค Confirmation Bias นั้นมีอยู่จริง และสามารถทำอะไรเรา การที่เราจะป้องกันได้ เราต้องตระหนักรู้ว่าโรค Confirmation Bias นั้นมีอยู่จริง และสามารถทำอะไรเรา ยอมรับว่าข้อบกพร่องนี้อาจทำให้เราเผลอตัดข้อมูลต่อต้านออกจากการประมวลผลได้ เราแนะนำว่าควรเปิดใจให้กว้างต่อข้อมูลที่ขัดแย้งกับความคิด อย่าเพิ่งไปต่อต้าน ให้ลองรับฟังเหตุผลของอีกฝั่งว่าทำไมถึงเป็นอย่างนั้น ไตร่ตรองให้ดีแล้วนำมาชั่งน้ำหนักกับความคิดของเรา การทำแบบนี้จะช่วยให้มองเห็นภาพที่กว้างขึ้น ไม่โน้มเอียงไปทางใดทางหนึ่งมากจนเกินไป ยอมรับว่าข้อบกพร่องนี้อาจทำให้เราเผลอตัดข้อมูลต่อต้านออกจากการประมวลผลได้ เราแนะนำว่าควรเปิดใจให้กว้างต่อข้อมูลที่ขัดแย้งกับความคิด อย่าเพิ่งไปต่อต้าน ให้ลองรับฟังเหตุผลของอีกฝั่งว่าทำไมถึงเป็นอย่างนั้น ไตร่ตรองให้ดีแล้วนำมาชั่งน้ำหนักกับความคิดของเรา การทำแบบนี้จะช่วยให้มองเห็นภาพที่กว้างขึ้น ไม่โน้มเอียงไปทางใดทางหนึ่งมากจนเกินไป โอกาสที่เราจะได้ถือสินทรัพย์ดีๆ ก็มีมากขึ้นด้วย : ) โอกาสที่เราจะได้ถือสินทรัพย์ดีๆ ก็มีมากขึ้นด้วย : )
คำว่า Bias ซึ่งแปลว่าความลำเอียง โรคนี้ก็เกี่ยวเนื่องกับความลำเอียงนั่นแหละ เพิ่มเติมคือเป็นความลำเอียงที่เกิดขึ้นเพื่อสนับสนุนยืนยันสิ่งที่เราคิด ทฤษฎี Behavioural Finance ได้ระบุไว้ว่าคนเราสามารถเกิดความเอนเอียงทางความคิด (Cognitive Bias) ได้หลายรูปแบบ หนึ่งในนั้นคือการเอนเอียงขณะพิจารณาข้อมูล ซึ่ง Confirmation Bias  มนุษย์เรานั้นพอปักใจเชื่ออะไรแล้ว ยากที่จะล้มล้างความเชื่อนั้น มีงานวิจัยออกมาว่าเพียงแค่เราถามคำถามอะไรที่สนับสนุนความคิดของเรา แนวโน้มอาการ Confirmation Bias กำเริบก็จะสูงขึ้นทันที  ตัวอย่างก็เช่น สมมติว่าเราได้ยินข่าวดีเกี่ยวกับหุ้นตัวหนึ่ง เราเลยมั่นใจว่าแนวโน้มของหุ้นจะต้องเป็นบวกแน่ๆ น่าถือครองมากๆ ทีนี้ สิ่งที่อาจเกิดขึ้นคือเราจะเสาะหาข้อมูลหรือข่าวเพิ่มเติมเกี่ยวกับหุ้นตัวนี้ แต่จะเป็นในเชิงสนับสนุนความคิดเบื้องต้นของเรา ว่า มีเหตุผลอะไรบ้างที่ทำให้หุ้นตัวนี้น่าซื้อ เราถูก Confirmation Bias ครอบงำ มองข้ามข้อมูลอะไรก็ตามที่ต่อต้านความคิดด้านบวกของเรา เราอาจจะมองข้ามความจริงที่ราคาขึ้นมาเยอะเกินไปแล้ว เผลอเข้าซื้อในจุดที่ราคาอยู่สูงพอดี ซึ่งจุดนี้ก็สามารถพาเราไปสู่ “ดอย” ได้เลย วิธีป้องกันไม่ให้โรค Confirmation Bias มากระทบการตัดสินใจลงทุน Charles Darwin เคยบอกไว้ว่าเมื่อเขาเจอแนวคิดที่ขัดแย้งกับตน เขาจะต้องทำการจดแนวคิดนั้นไว้ภายใน 30 นาที ไม่เช่นนั้นเขาจะเริ่มต่อต้านแนวคิดตรงข้ามราวกับร่างกายต่อต้านการปลูกถ่ายอวัยวะใหม่ Warren Buffett เคยป้องกันอาการ Confirmation Bias ไม่ให้แผลงฤทธิ์ด้วยการเชิญ Doug Kass ผู้จัดการ Hedge Fund ที่ไม่เห็นด้วยกับแนวทางของเขาให้มาร่วมงานประชุมประจำปีของ Berkshire Hathaway ยอมรับว่าข้อบกพร่องนี้อาจทำให้เราเผลอตัดข้อมูลต่อต้านออกจากการประมวลผลได้ เราแนะนำว่าควรเปิดใจให้กว้างต่อข้อมูลที่ขัดแย้งกับความคิด อย่าเพิ่งไปต่อต้าน
ความรู้ทางการเงิน