ยาอีด็อกซาแบน(Edoxaban) เป็นยาอะไร
ยาอีด็อกซาแบน(Edoxaban) เป็นยาต้านการแข็งตัวของเลือด (Anticoagulant/blood thinner) ทางคลินิกใช้ยานี้เพื่อป้องกัน

ภาวะหลอดเลือดดำอุดตัน/ภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ(Deep vein thrombosis)
โรคลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด/สิ่งหลุดอุดหลอดเลือดปอด(Pulmonary embolism)
ลดความเสี่ยงการเป็นอัมพาตด้วยสมองขาดเลือดในผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ไม่มีความผิดปกติของลิ้นหัวใจ (Nonvalvular atrial fibrillation)
รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยาอีด็อกซาแบน เป็นชนิดรับประทาน ร่างกายจะใช้เวลา 1–2 ชั่วโมงเพื่อดูดซึมตัวยานี้จากระบบทางเดินอาหารเข้าสู่กระแสเลือด การรับประทานยานี้วันละ1ครั้ งก็สามารถป้องกันและควบคุมการแข็งตัวของเลือดได้แล้ว ยาอีด็อกซาแบนมีการออกฤทธิ์ได้ยาวนาน ร่างกายอาจต้องใช้เวลา 10–14 ชั่วโมงเพื่อกำจัดตัวยานี้ออกจากกระแสเลือดและผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ
ทั้งนี้ ยังมีข้อจำกัดการใช้ยาอีด็อกซาแบนบางประการที่บุคลากรทางการแพทย์จะให้ความสำคัญและเฝ้าระวังระหว่างใช้ยานี้กับผู้ป่วย อาทิ

ผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตโดยวัดจากค่าครีอะตินีนเคลียรานซ์ (Creatinine clearance) มากกว่า 95 มิลลิลิตร/นาที จะทำให้ระดับยาอีด็อกซาแบนในกระแสเลือดลดต่ำลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะสมองเป็นอัมพาตด้วยเหตุขาดเลือด(Ischemic stroke) ดังนั้นยานี้จึงเหมาะกับผู้ที่มีค่าครีอะตินีนเคลียรานซ์ตั้งแต่ 95 มิลลิลิตร/นาทีลงมา
การใช้ยานี้ให้เกิดประสิทธิผลทางคลินิก ต้องอาศัยความต่อเนื่องของการใช้ยานี้ กรณีผู้ป่วยหยุดหรือเลิกการใช้ยานี้กะทันหัน(Premature discontinuation) ก็จะเป็นเหตุให้เกิดอัมพาตด้วยสมองขาดเลือดได้เช่นกัน
กรณีผู้ป่วยที่ต้องเข้ารับการให้ยาชาโดยฉีดเข้าน้ำไขสันหลัง จะต้องหยุดการใช้ยา อีด็อกซาแบนเป็นเวลาอย่างต่ำ 12 ชั่วโมงขึ้นไป เพื่อเป็นการป้องกันภาวะเลือดออกในเนื้อเยื่อของไขสันหลังซึ่งอาจส่งผลเป็นอัมพาตในระยะยาว และการจะกลับมาใช้ยาอีด็อกซาแบนได้ใหม่ ต้องกระทำหลังจากการให้ยาชาทางน้ำไขสันหลังไปแล้ว 2 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ
ยาอีด็อกซาแบนที่มีจำหน่ายในประเทศไทยได้ขึ้นทะเบียนเป็นยาอันตราย และมีขนาดความแรงของยาที่แตกต่างออกไป ผู้ป่วยที่ได้รับยาชนิดนี้จะต้องปฏิบัติตัวตามแนวทางที่ แพทย์ พยาบาล เภสัชกร แนะนำอย่างเคร่งครัด เช่น รับประทานยานี้ตรงขนาดและตรงเวลาในแต่ละวัน ห้ามหยุดรับประทานหรือปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง และเราจะพบเห็นการใช้ยาชนิดนี้/ยานี้ในสถานพยาบาลหลายแห่ง และสามารถซื้อหาได้ตามร้านขายยาขนาดใหญ่ทั่วไป

อีด็อกซาแบนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?
อีด็อกซาแบน
ยาอีด็อกซาแบนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ใช้ป้องกันภาวะอัมพาตด้วยสมองขาดเลือดจากเหตุหัวใจเต้นผิดจังหวะ ชนิด Nonvalvular atrial fibrillation
ใช้ป้องกันภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ(Deep vein thrombosis)
ใช้ป้องกันภาวะสิ่งหลุดอุดหลอดเลือดปอด(Pulmonary embolism)
อีด็อกซาแบนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?
กลไกการออกฤทธิ์ของยาอีด็อกซาแบนคือ ตัวยาจะเข้ายับยั้งเอนไซม์ที่มีชื่อว่า แฟคเตอร์ เทนเอ (Factor Xa) เอนไซม์ดังกล่าวมีหน้าที่สำคัญต่อกระบวนการแข็งตัวของเลือด การยับยั้ง แฟคเตอร์ เทนเอ จะทำให้กระบวนการรวมตัวของลิ่มเลือดถูกปิดกั้น ส่งผลป้องกันการอุดตันตามหลอดเลือด เช่น หลอดเลือดในสมอง หลอดเลือดในปอด ด้วยกลไกดังกล่าวจึงก่อให้เกิดที่มาของสรรพคุณ

อีด็อกซาแบนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?
ยาอีด็อกซาแบนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

ยาเม็ดชนิดรับประทาน ที่ประกอบด้วยตัวยา Edoxaban ขนาด 15, 30, และ 60 มิลลิกรัม/เม็ด
ยาอีด็อกซาแบน(Edoxaban) เป็นยาต้านการแข็งตัวของเลือด (Anticoagulant/blood thinner) ทางคลินิกใช้ยานี้เพื่อป้องกัน
  - ภาวะหลอดเลือดดำอุดตัน/ภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ(Deep vein thrombosis)
  - โรคลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด/สิ่งหลุดอุดหลอดเลือดปอด(Pulmonary embolism)
  - ลดความเสี่ยงการเป็นอัมพาตด้วยสมองขาดเลือดในผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ไม่มีความผิดปกติของลิ้นหัวใจ (Nonvalvular atrial fibrillation)
  - รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยาอีด็อกซาแบน เป็นชนิดรับประทาน ร่างกายจะใช้เวลา 1–2 ชั่วโมงเพื่อดูดซึมตัวยานี้จากระบบทางเดินอาหารเข้าสู่กระแสเลือด การรับประทานยานี้วันละ1ครั้ งก็สามารถป้องกันและควบคุมการแข็งตัวของเลือดได้แล้ว ยาอีด็อกซาแบนมีการออกฤทธิ์ได้ยาวนาน ร่างกายอาจต้องใช้เวลา 10–14 ชั่วโมงเพื่อกำจัดตัวยานี้ออกจากกระแสเลือดและผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

ทั้งนี้ ยังมีข้อจำกัดการใช้ยาอีด็อกซาแบนบางประการที่บุคลากรทางการแพทย์จะให้ความสำคัญและเฝ้าระวังระหว่างใช้ยานี้กับผู้ป่วย อาทิ
  - ผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตโดยวัดจากค่าครีอะตินีนเคลียรานซ์ (Creatinine clearance) มากกว่า 95 มิลลิลิตร/นาที จะทำให้ระดับยาอีด็อกซาแบนในกระแสเลือดลดต่ำลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะสมองเป็นอัมพาตด้วยเหตุขาดเลือด(Ischemic stroke) ดังนั้นยานี้จึงเหมาะกับผู้ที่มีค่าครีอะตินีนเคลียรานซ์ตั้งแต่ 95 มิลลิลิตร/นาทีลงมา
  - การใช้ยานี้ให้เกิดประสิทธิผลทางคลินิก ต้องอาศัยความต่อเนื่องของการใช้ยานี้ กรณีผู้ป่วยหยุดหรือเลิกการใช้ยานี้กะทันหัน(Premature discontinuation) ก็จะเป็นเหตุให้เกิดอัมพาตด้วยสมองขาดเลือดได้เช่นกัน
  - กรณีผู้ป่วยที่ต้องเข้ารับการให้ยาชาโดยฉีดเข้าน้ำไขสันหลัง จะต้องหยุดการใช้ยา อีด็อกซาแบนเป็นเวลาอย่างต่ำ 12 ชั่วโมงขึ้นไป เพื่อเป็นการป้องกันภาวะเลือดออกในเนื้อเยื่อของไขสันหลังซึ่งอาจส่งผลเป็นอัมพาตในระยะยาว และการจะกลับมาใช้ยาอีด็อกซาแบนได้ใหม่ ต้องกระทำหลังจากการให้ยาชาทางน้ำไขสันหลังไปแล้ว 2 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ

ยาอีด็อกซาแบนที่มีจำหน่ายในประเทศไทยได้ขึ้นทะเบียนเป็นยาอันตราย และมีขนาดความแรงของยาที่แตกต่างออกไป ผู้ป่วยที่ได้รับยาชนิดนี้จะต้องปฏิบัติตัวตามแนวทางที่ แพทย์ พยาบาล เภสัชกร แนะนำอย่างเคร่งครัด เช่น รับประทานยานี้ตรงขนาดและตรงเวลาในแต่ละวัน ห้ามหยุดรับประทานหรือปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง และเราจะพบเห็นการใช้ยาชนิดนี้/ยานี้ในสถานพยาบาลหลายแห่ง และสามารถซื้อหาได้ตามร้านขายยาขนาดใหญ่ทั่วไป
17.เภสัชวิทยา Pharmacology