ยาลดไข้ที่นิยมใช้ มีอะไรบ้าง
ยาลดไข้ ยาแก้ไข้ Antipyretics และยาแก้ปวด Analgesic or Pain Killer ยาลดไข้ยาแก้ไข้ และยาแก้ปวด ปกติแล้วเรามักจะพูดรวมๆกันทั้ง 2 ประเภท เนื่องจากยาในกลุ่มนี้มักมีฤทธิ์เป็นได้ทั้งยาลดไข้และยาแก้ปวดในตัวมันเอง โดยยาลดไข้มักเป็นเพียงยาบรรเทาไข้ ช่วยให้ไข้ลง ไม่ใช่ยารักษาสาเหตุที่ทำให้เกิดไข้ กล่าวคือ เมื่อกินยา 1 ครั้ง ยาจะออกฤทธิ์ ลดไข้อยู่ได้นาน 4-6 ชั่วโมง หากสาเหตุที่ทำให้เกิดไข้ยังไม่หาย เมื่อยาหมดฤทธิ์แล้ว ไข้ก็จะปรากฏใหม่ ท่านก็ค่อยให้ยาใหม่ ก.ยาลดไข้ ยาลดไข้ ไม่ใช่ยาที่ปราศจากโทษ การใช้จึงต้องระวัง ยาลดไข้ที่นิยมใช้ ได้แก่ แอสไพริน หากกินมากเกินขนาด กลับทำให้มีไข้สูง ซึม ชักและถึงตายได้ ปัจจุบันไม่ค่อยใช้ในการลดไข้ พาราเซทามอล Paracetamol หากกินขนาดสูง ทำให้ตับถูกทำลาย และตายจากตับล้มเหลวได้ ทั้งนี้ไม่ควรใช้ยาติดต่อกันทุกวัน ในผู้ใหญ่ไม่ควรใช้ยาติดต่อกันนานเกิน 10 วัน ในเด็กไม่ควรใช้ยาติดต่อกันนานเกิน 5 วัน เนื่องจากมีอันตรายต่อตับ ฉะนั้น ท่านจึงควรให้ยาลดไข้ในเด็กเมื่อไข้สูงเท่านั้น และให้ในขนาดที่เหมาะสมกับน้ำหนักตัว ห้ามให้ถี่กว่า 4 ชั่วโมง หากให้ยาลดไข้แล้วไข้ไม่ลด ควรให้เด็กดื่มน้ำมากๆ ร่วมกับการเช็ดตัวด้วยน้ำประปาจนกว่าไข้จะลด อนึ่ง ยาลดไข้ที่ใช้แก้ปวดบรรเทาปวดด้วย โดยทั่วไปเป็นยาสำหรับบรรเทาอาการปวดที่ไม่รุนแรง ข. ยาแก้ปวด ยาแก้ปวด ที่นิยมใช้แบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ พาราเซตามอล และ ยากลุ่มที่เรียกว่า Non-Steroidal anti-inflammatory drug เรียกย่อๆว่า NSAIDs หรือ เอ็นเสด พาราเซตามอล เป็นยาที่ใช้กันมาก สำหรับอาการปวด ลดไข้ทั่วไป เนื่องจากราคาถูก มีข้อดีคือ ไม่ระคายเคืองต่อกระเพาะอาหาร และมักไม่ค่อยก่อให้เกิดอาการแพ้ จึงเหมาะที่จะใช้แก้ปวดลดไข้ใน ผู้ที่มีโรคแผลในทางเดินอาหาร ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม NSAIDs หรือในผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็นไข้เลือดออก หรือเด็กเล็กที่สงสัยจะเป็นไข้หวัดใหญ่ หรืออีสุกอีใส ข้อบ่งใช้ มีดังนี้ ใช้รักษาหรือบรรเทาอาการไข้ ใช้รักษาหรือบรรเทาอาการปวดเล็กน้อย ถึงระดับปานกลาง NSAIDs ยากลุ่มนี้เป็นยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่เสตียรอยด์ มียามากกว่า 30 รายการตามชื่อสามัญที่อยู่ในกลุ่มนี้ แต่ที่รู้จักกันดีคือ แอสไพริน ไอบูโพรเฟน Ibruprofen ไดโคลฟี แนค Diclofenac เป็นต้น ยา NSAIDs แบ่งออกเป็นกลุ่มย่อยๆตามโครงสร้างทางเคมีได้ 3 กลุ่ม โดยยาในแต่ละกลุ่มมีความแตกต่างกันในแง่ของระยะเวลาการออกฤทธิ์ และ ผลข้างเคียงต่อกระเพาะอาหาร ดังนี้ NSAIDs ดั้งเดิม เช่น Aspirin Indomethacin Ibuprofen Naproxen Diclofenac Selective COX-2 inhibitor ได้แก่ Meloxicam Etodolac Nimesulide Specific COX-2 inhibitor ได้แก่ Celecoxib Etoricoxib กลุ่มนี้ระคายเคืองกระเพาะอาหารน้อยที่สุด หมายเหตุ สำหรับแอสไพริน นอกจากมีฤทธิ์แก้ปวด แก้อักเสบแล้ว ยังมีฤทธิ์ชะลอการแข็งตัวของเลือด ทำให้เกล็ดเลือดจับตัวเป็นก้อนได้น้อยลง ใช้ในการป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดสมองและหัวใจ ปัจจุบันจึงไม่เป็นที่นิยมใช้แก้ปวดสักเท่าไหร่นัก ถ้ายาแก้ปวดทั้ง 2 ประเภทยังระงับปวดไม่อยู่ ต้องใช้ยากลุ่มอนุพันธุ์ฝิ่นหรือโอปิออยด์ Opioid อย่างแรง เช่น มอร์ฟีน ออกซิโคโดนOxycodone หรือ เฟนทานิลFenta nyl ซึ่งต้องไปฉีดที่โรงพยาบาลในความควบคุมของแพทย์ ไม่มีจำหน่ายในร้านขายยา ยากลุ่ม NSAIDs อีกตัวที่นิยมนำมาลดไข้สูงได้ทั้งในเด็กเล็กและผู้ใหญ่ คือ ยาไอบูโปร เฟน Ibuprofen ซึ่งที่ใช้ในเด็กมีการทำเป็นยาน้ำชนิดน้ำเชื่อมด้วย ส่วนกลไกการออกฤทธิ์ของ พาราเซตามอล ในการลดไข้ ยังไม่เป็นที่เข้าใจชัดเจน แต่กลไกการออกฤทธิ์ของ แอสไพริน และ เอ็นเสด คือ การที่ยาจะยับยั้งการทำงานของเอน ไซม์ ชื่อ ไซโคลออกซิเจเนส Cyclooxygenase ทำให้ร่างกายลดการผลิตสารที่สัม พันธ์กับอาการปวดโปรสตาแกลนดิน Prostaglandin เป็นผลให้ลดความเจ็บปวดและการอักเสบ ซึ่งมีผลลดไข้ได้ กรณีของหญิงตั้งครรภ์ แนะนำให้ทานยา พาราเซตามอล จะปลอดภัยที่สุด เนื่องจากยา NSAIDs หลายตัว ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ไตรมาตรที่ 3 ถ้าจะใช้ควรมีการหาข้อมูลเป็นรายชนิดของยา แต่ปรึกษาสูติแพทย์ก่อนใช้ จะปลอดภัยที่สุด กรณีที่มีแต่อาการปวดอย่างเดียว ไม่มีอาการผิดปกติอื่นๆร่วมด้วย สามารถซื้อทานยาแก้ปวดทางเองได้ แต่ควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนเสมอ แต่ถ้ามีอาการปวดร่วมกับอาการผิดปกติอื่นๆ เช่น มีไข้ มีแผล บวม หรือ อาการปวดรุนแรง จำเป็นต้องพบแพทย์เสมอ ไม่ควรซื้อยาแก้ปวดกินเอง ต้องตระหนักถึงความปลอดภัยในการใช้ยาเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาม ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ รวมทั้งปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอเช่นกัน
ยาลดไข้ที่นิยมใช้ ได้แก่

- แอสไพริน หากกินมากเกินขนาด กลับทำให้มีไข้สูง ซึม ชักและถึงตายได้ ปัจจุบันไม่ค่อยใช้ในการลดไข้
- พาราเซทามอล (Paracetamol) หากกินขนาดสูง ทำให้ตับถูกทำลาย และตายจากตับล้มเหลวได้ ทั้งนี้ไม่ควรใช้ยาติดต่อกันทุกวัน ในผู้ใหญ่ไม่ควรใช้ยาติดต่อกันนานเกิน 10 วัน ในเด็กไม่ควรใช้ยาติดต่อกันนานเกิน 5 วัน เนื่องจากมีอันตรายต่อตับ
เภสัชวิทยา Pharmacology