ประชาชนสามารถฟ้องร้องเรียกร้องค่าเสียหายจากโครงการก่อสร้างที่ก่อให้เกิดมลพิษได้หรือไม่?
[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] วิ.แพ่ง ภาค1 อ.อำนาจ พวงชมพู 24 พ.ย.58 (ภาคปกติ) สมัยที่ 68 วิ.แพ่ง ภาค1 อ.อำนาจ พวงชมพู 24 พ.ย.58 (ภาคปกติ) สมัยที่ 68 ************* ************* คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1733/2543 โจทก์ทั้งสิบหกฟ้องจำเลยทั้งสี่เพื่อขอให้ระงับการก่อสร้างและให้เพิกถอนมติคณะรัฐมนตรีที่อนุมัติโครงการพัฒนาท่าอากาศยาน อ้างว่าคณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติโครงการพัฒนาท่าอากาศยานโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย การก่อสร้างขยายท่าอากาศยานทำให้เกิดฝุ่นละออง ประชาชนและโจทก์ทั้งสิบหกสูดฝุ่นละอองทำให้เป็นโรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจอย่างต่อเนื่องและเรื้อรัง และมีผลต่อการระบายน้ำในหมู่บ้านทำให้เกิดความเสียหายแก่สุขภาพอนามัยและทรัพย์สินของโจทก์ทั้งสิบหกดังนี้ กรณีตามคำฟ้องของโจทก์ทั้งสิบหกเป็นเรื่องแหล่งกำเนิดมลพิษที่ก่อให้เกิดหรือแพร่กระจายของมลพิษ ซึ่งหากเป็นเหตุให้โจทก์ทั้งสิบหกได้รับอันตรายแก่ร่างกายสุขภาพอนามัย และเป็นเหตุให้ทรัพย์สินของโจทก์ทั้งสิบหกเสียหายด้วยประการใด ๆโจทก์ทั้งสิบหกก็ชอบที่จะฟ้องร้องเจ้าของหรือผู้ครอบครองแหล่งกำเนิดมลพิษนั้นให้รับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือค่าเสียหายเพื่อการนั้น ตาม พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 มาตรา 96 ได้ หรืออาจเรียกค่าเสียหายหรือค่าทดแทนจากรัฐในกรณีที่ได้รับความเสียหายอันมีสาเหตุมาจากกิจการหรือโครงการที่ริเริ่ม สนับสนุนหรือดำเนินการโดยส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจตามมาตรา 6 (2) หรือหากเป็นกรณีจำเลยทั้งสี่จงใจหรือประมาทเลินเล่อ ทำต่อโจทก์ทั้งสิบหกโดยผิดกฎหมายให้โจทก์ทั้งสิบหกเสียหายแก่ร่างกายก็ดี อนามัยก็ดีเสรีภาพก็ดี ทรัพย์สินหรือสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใดก็ดี อันเป็นการละเมิดต่อโจทก์ทั้งสิบหก โจทก์ทั้งสิบหกก็ชอบที่จะฟ้องร้องผู้ทำละเมิดหรือนายจ้างของผู้ทำละเมิดเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ หรือหากผู้ทำละเมิดทำละเมิดต่อเนื่องกันไม่ยอมหยุดโจทก์ทั้งสิบหกก็ชอบที่จะฟ้องร้องขอให้ศาลสั่งให้ผู้ทำละเมิดหยุดทำละเมิดเสียก็ได้ตาม ป.พ.พ.มาตรา 420
การที่โจทก์ทั้งสิบหกฟ้องจำเลยทั้งสี่โดยมิได้บรรยายฟ้องว่าหากจำเลยที่ 1 และที่ 2 จัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมแล้วจะมีผลถึงขนาดที่คณะรัฐมนตรีจะไม่อนุมัติการก่อสร้างโครงการพัฒนาท่าอากาศยานจึงยังไม่อาจถือได้ว่ามติคณะรัฐมนตรีไม่ชอบ ยิ่งกว่านั้นโจทก์ทั้งสิบหกได้รับความเสียหายจากการก่อสร้างอันเนื่องมาจากความบกพร่องของผู้ก่อสร้างที่ไม่ป้องกันมลพิษซึ่งความเสียหายดังกล่าวก็มิใช่ผลโดยตรงจากมติคณะรัฐมนตรี โจทก์ทั้งสิบหกย่อมไม่อาจฟ้องขอให้เพิกถอนมติคณะรัฐมนตรีที่อนุมัติการก่อสร้างโครงการพัฒนาท่าอากาศยานได้
 เมื่อคำฟ้องและคำขอท้ายฟ้องของโจทก์ทั้งสิบหกไม่อาจจะพิพากษาให้ได้ ศาลชั้นต้นก็ชอบที่จะยกฟ้องโจทก์ทั้งสิบหกเสียได้ในชั้นตรวจคำฟ้องตาม ป.วิ.พ.มาตรา 131 (2) การที่ศาลชั้นต้นสั่งไม่รับฟ้องและคืนค่าขึ้นศาลให้โจทก์ทั้งสิบหกทั้งหมดจึงเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1733/2543

​
ประชาชนสามารถฟ้องร้องเรียกร้องค่าเสียหายจากโครงการก่อสร้างที่ก่อให้เกิดมลพิษได้
จากบทความนี้ อ้างอิงจากคำพิพากษาฎีกาที่ 1733/2543 ประชาชนสามารถฟ้องร้องเรียกร้องค่าเสียหายจากโครงการก่อสร้างที่ก่อให้เกิดมลพิษได้ โดยอาศัยหลักกฎหมายดังนี้

1. ฟ้องร้องตาม พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535:
ประชาชนสามารถฟ้องร้องเจ้าของหรือผู้ครอบครองแหล่งกำเนิดมลพิษที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอนามัย หรือทำให้ทรัพย์สินเสียหาย
ต้องพิสูจน์ว่าได้รับอันตรายหรือทรัพย์สินเสียหายจริง
ต้องพิสูจน์ว่าอันตรายหรือความเสียหายนั้นเกิดจากแหล่งกำเนิดมลพิษ

2. ฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากรัฐ:
ประชาชนสามารถฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากรัฐในกรณีที่ได้รับความเสียหายอันมีสาเหตุมาจากกิจการหรือโครงการที่ริเริ่ม สนับสนุน หรือดำเนินการโดยส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจ
ต้องพิสูจน์ว่าได้รับอันตรายหรือทรัพย์สินเสียหายจริง
ต้องพิสูจน์ว่าอันตรายหรือความเสียหายนั้นเกิดจากกิจการหรือโครงการของรัฐ

3. ฟ้องร้องตามกฎหมายละเมิด:
ประชาชนสามารถฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากผู้รับผิดชอบโครงการก่อสร้างในฐานะผู้ละเมิด
ต้องพิสูจน์ว่าผู้รับผิดชอบโครงการก่อสร้างทำละเมิด
ต้องพิสูจน์ว่าได้รับอันตรายหรือทรัพย์สินเสียหายจริง
ต้องพิสูจน์ว่าอันตรายหรือความเสียหายนั้นเกิดจากการละเมิดของผู้รับผิดชอบโครงการก่อสร้าง

ตัวอย่างคดี:
คดีมลพิษจากโรงงานปูนซีเมนต์: ประชาชนในละแวกโรงงานฟ้องร้องเรียกร้องค่าเสียหายจากโรงงานปูนซีเมนต์ เนื่องจากได้รับผลกระทบจากฝุ่นละอองที่ปล่อยออกมาจากโรงงาน
คดีมลพิษจากโรงงานทอผ้า: ประชาชนในละแวกโรงงานฟ้องร้องเรียกร้องค่าเสียหายจากโรงงานทอผ้า เนื่องจากได้รับผลกระทบจากน้ำเสียที่ปล่อยออกมาจากโรงงาน
คดีมลพิษจากโครงการก่อสร้างถนน: ประชาชนในละแวกโครงการก่อสร้างถนนฟ้องร้องเรียกร้องค่าเสียหายจากหน่วยงานที่รับผิดชอบโครงการ เนื่องจากได้รับผลกระทบจากฝุ่นละอองและเสียงรบกวน

ข้อควรระวัง:
การฟ้องร้องเรียกร้องค่าเสียหายจากโครงการก่อสร้างที่ก่อให้เกิดมลพิษนั้น ประชาชนต้องมีหลักฐานที่เพียงพอเพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริง
ควรปรึกษาทนายความเพื่อรับคำแนะนำเกี่ยวกับวิธีการฟ้องร้องที่ถูกต้อง

หมายเหตุ:
คำตอบนี้เป็นเพียงการวิเคราะห์เบื้องต้นจากบทความอ้างอิงเท่านั้น
กรณีที่มีข้อเท็จจริงหรือรายละเอียดเพิ่มเติม อาจส่งผลต่อคำตอบ
ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายเพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้องและครอบคลุม

คำอธิบายเพิ่มเติม:
คำพิพากษาฎีกาที่ 1733/2543 นี้ เป็นบรรทัดฐานสำคัญที่ชี้ให้เห็นถึงสิทธิของประชาชนในการฟ้องร้องเรียกร้องค่าเสียหายจากโครงการก่อสร้างที่ก่อให้เกิดมลพิษ คดีนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการรักษาสมดุลระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจกับการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม
กฎหมายสิ่งแวดล้อม กฎหมายป่าไม้และอุทยาน,กฎหมายละเมิด