จงสรุปให้หน่อย ยาเอนเทคคาเวียร์มีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยาอย่างไร
ยาเอนเทคคาเวียร์ (Entecavir)เป็นยาต้านไวรัสที่มีฤทธิ์จำเพาะกับเชื้อไวรัสตับอักเสบบี(Hepatitis B virus) โดยมีข้อบ่งใช้สำหรับโรคติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังในผู้ใหญ่ สามารถใช้ยานี้ได้ทั้งในระยะที่เชื้อไวรัสตับอักเสบบีกำลังเพิ่มจำนวน และระยะที่มีผลการตรวจพบว่า ผู้ป่วยกำลังอยู่ในระยะตับอักเสบ(Active liver inflammation) ซึ่งจะพบค่าเอนไซม์การทำงานของตับในเลือดสูงขึ้นผิดปกติ (Abnormal liver function test)

ยาเอนเทคคาเวียร์ มีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?
ยาเอนเทคคาเวียร์
ยาเอนเทคคาเวียร์ มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

สำหรับโรคติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังในผู้ใหญ่ที่มีผลการตรวจพบว่าผู้ป่วยกำลังอยู่ในระยะตับอักเสบ (Active liver inflammation)
รักษาโรคไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังที่พบว่าผู้ป่วยมีการดื้อต่อการรักษาด้วยยาลามิวูดีน (Lamivudine: ยารักษาการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี) ซึ่งหมายถึง ผู้ป่วยที่มีประวัติตรวจพบเชื้อไวรัสตับอักเสบบีในกระแสเลือดขณะกำลังได้รับยาลามิวูดีน หรือพบการดื้อของเชื้อไวรัสต่อยาลามิวูดีน (Lamivudine resistance) เนื่องจากเชื้อกลายพันธุ์
ยาเอนเทคคาเวียรมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?
ยาเอนเทคคาเวียร์จัดเป็นยาต้านไวรัส (Antiviral agent) กลุ่ม Guanosine Nucleoside Analog ที่มีฤทธิ์แรงและยับยั้งจำเพาะต่อเอนไซม์ที่มีชื่อว่า HBV polymerase(Hepatitis B virus polymerase,เอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของDNA)ซึ่งเป็นเอนไซม์ของเชื้อไวรัสตับอักเสบบี เมื่อยาเข้ายับยั้งเอนไซม์ HBV polymerase จะส่งผลยับยั้งเอนไซม์รีเวิร์สทรานสคริปเตส (Reverse Transcriptase enzyme, เอนไซม์เกี่ยวข้องกับการทำงานของRNA และ DNA)ต่อไป ทำให้การเชื่อมต่อของดีเอ็นเอของไวรัสหยุดชะงัก เชื้อไวรัสจึงไม่สามารถเพิ่มจำนวนได้ในมนุษย์

ยาเอนเทคคาเวียร์ มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?
รูปแบบที่มีจำหน่ายของยาเอนเทคคาเวียร์ในประเทศไทยมีรูปแบบทางเภสัชภัณฑ์เป็นยาเม็ดเคลือบฟิล์ม ชนิดรับประทาน มีความแรงยา 0.5 มิลลิกรัม และ 1 มิลลิกรัม

ยาเอนเทคคาเวียร์มีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยาอย่างไร?
ยาเอนเทคคาเวียร์มีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยา เช่น

ก. ขนาดยาสำหรับการรักษาการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B):

1. เด็กอายุ 2 – 17 ปี ที่ยังไม่เคยได้รับยากลุ่มนิวคลีโอไซด์มาก่อน (Nucleoside treatment naïve): ขนาดยาปรับตามน้ำหนักตัวและค่าการทำงานของไตในเลือดของผู้ป่วย โดยศึกษาขนาดยาได้จากเอกสารกำกับยาของยาเอนเทคคาเวียร์


อนึ่ง ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกในขนาดการใช้ยานี้ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี


2. เด็กอายุ 2 – 17 ปี ที่เคยได้รับยาลามิวูดีนมาก่อน (Lamivudine experienced): ขนาดยาปรับตามน้ำหนักตัวและค่าการทำงานของไตฯของผู้ป่วย โดยขนาดยาสูงขึ้นเป็น 2 เท่าของขนาดยาในผู้ป่วยที่ยังไม่เคยได้รับยากลุ่มนิวคลีโอไซด์มาก่อน โดยศึกษาขนาดยาได้จากเอกสารกำกับยาเอนเทคคาเวียร์


3. สำหรับผู้ป่วยผู้ใหญ่ที่ยังไม่เคยได้รับยากลุ่มนิวคลีโอไซด์มาก่อน (Nucleoside treatment naïve): รับประทานยา 0.5 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง โดยรับประทานขณะท้องว่าง ห่างจากอาหารอย่างน้อย 2 ชั่วโมง

4. สำหรับผู้ป่วยผู้ใหญ่ที่ดื้อต่อยาลามิวูดีน (Lamivudine resistance): รับประทานยา 1 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง โดยรับประทานขณะท้องว่าง ห่างจากอาหารอย่างน้อย 2 ชั่วโมง


ข. ขนาดยาสำหรับการป้องกันการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดบี (Hepatitis B)ในผู้ป่วยปลูกถ่ายอวัยวะตับ (HBV reinfection prophylaxis, post liver transplant) : รับประทานยา 0.5 - 1 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง โดยรับประทานขณะท้องว่าง ห่างจากอาหารอย่างน้อย 2 ชั่วโมง

ค. ระยะเวลาในการรักษาด้วยยาเอนเทคคาเวียร์: ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ร่วมกับผลตรวจปริมาณไวรัสในเลือดทางห้องปฏิบัติการ ทั้งนี้ผู้ป่วยจำเป็นต้องรับประทานยาตามคำแนะของแพทย์ ไม่เพิ่มหรือลดขนาดยาหรือหยุดรับประทานยาด้วยตนเอง พร้อมทั้งติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากยาขณะกำลังรับประทานยานี้ตามแพทย์ พยาบาล เภสัชกร แนะนำ


ง. ขนาดยาในผู้ป่วยที่มีการทำงานไตบกพร่อง: แพทย์จะปรับขนาดยาเอนเทคคาเวียร์ในผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตน้อยกว่า 50 มิลลิลิตร/นาทีเป็นต้นไปในผู้ป่วยผู้ใหญ่ แต่สำหรับผู้ป่วยเด็ก แพทย์อาจพิจารณาลดขนาดยาโดยอ้างอิงการปรับขนาดยาเช่นเดียวกับผู้ใหญ่

จ. ขนาดยาในผู้ป่วยที่มีการทำงานตับบกพร่อง: ไม่จำเป็นต้องปรับขนาดยาเอนเทคคาเวียร์ในในผู้ป่วยที่มีการทำงานของตับบกพร่องทั้งในเด็กและผู้ใหญ่


*****หมายเหตุ: ขนาดยา และระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ผู้รักษาได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษา แพทย์ หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?
เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมทั้งยาเอนเทคคาเวียร์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

ประวัติแพ้ยา / แพ้อาหาร / แพ้สารเคมีทุกชนิด
มีโรคประจำตัวต่างๆ รวมทั้งกำลังกินยา/ใช้ยาอะไรอยู่ เพราะ ยาเอนเทคคาเวียร์ อาจส่งผลให้อาการของโรคเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรืออาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นๆที่กิน/ที่ใช้อยู่ก่อนแล้ว
หากเป็นสุภาพสตรีควรแจ้งว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตร เนื่องจากยาเอนเทคคาเวียร์ยังคงมีข้อมูลความปลอดภัยในหญิงตั้งครรภ์ หรือหญิงให้นมบุตรอย่างจำกัด ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาเอนเทคคาเวียร์ในช่วงตั้งครรภ์หรือกำลังให้นมบุตร เพราะ หากยาสามารถผ่านทางน้ำนมหรือรกแล้วเข้าสู่ตัวทารก อาจจะก่อให้เกิดผลข้างเคียงจากยาที่รุนแรงได้
ยาเอนเทคคาเวียร์มีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยา เช่น

ก. ขนาดยาสำหรับการรักษาการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B):


1. เด็กอายุ 2 – 17 ปี ที่ยังไม่เคยได้รับยากลุ่มนิวคลีโอไซด์มาก่อน (Nucleoside treatment naïve): ขนาดยาปรับตามน้ำหนักตัวและค่าการทำงานของไตในเลือดของผู้ป่วย โดยศึกษาขนาดยาได้จากเอกสารกำกับยาของยาเอนเทคคาเวียร์


อนึ่ง ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกในขนาดการใช้ยานี้ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี



2. เด็กอายุ 2 – 17 ปี ที่เคยได้รับยาลามิวูดีนมาก่อน (Lamivudine experienced): ขนาดยาปรับตามน้ำหนักตัวและค่าการทำงานของไตฯของผู้ป่วย โดยขนาดยาสูงขึ้นเป็น 2 เท่าของขนาดยาในผู้ป่วยที่ยังไม่เคยได้รับยากลุ่มนิวคลีโอไซด์มาก่อน โดยศึกษาขนาดยาได้จากเอกสารกำกับยาเอนเทคคาเวียร์



3. สำหรับผู้ป่วยผู้ใหญ่ที่ยังไม่เคยได้รับยากลุ่มนิวคลีโอไซด์มาก่อน (Nucleoside treatment naïve): รับประทานยา 0.5 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง โดยรับประทานขณะท้องว่าง ห่างจากอาหารอย่างน้อย 2 ชั่วโมง


4. สำหรับผู้ป่วยผู้ใหญ่ที่ดื้อต่อยาลามิวูดีน (Lamivudine resistance): รับประทานยา 1 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง โดยรับประทานขณะท้องว่าง ห่างจากอาหารอย่างน้อย 2 ชั่วโมง


ข. ขนาดยาสำหรับการป้องกันการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดบี (Hepatitis B)ในผู้ป่วยปลูกถ่ายอวัยวะตับ (HBV reinfection prophylaxis, post liver transplant) : รับประทานยา 0.5 - 1 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง โดยรับประทานขณะท้องว่าง ห่างจากอาหารอย่างน้อย 2 ชั่วโมง

ค. ระยะเวลาในการรักษาด้วยยาเอนเทคคาเวียร์: ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ร่วมกับผลตรวจปริมาณไวรัสในเลือดทางห้องปฏิบัติการ ทั้งนี้ผู้ป่วยจำเป็นต้องรับประทานยาตามคำแนะของแพทย์ ไม่เพิ่มหรือลดขนาดยาหรือหยุดรับประทานยาด้วยตนเอง พร้อมทั้งติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากยาขณะกำลังรับประทานยานี้ตามแพทย์ พยาบาล เภสัชกร แนะนำ


ง. ขนาดยาในผู้ป่วยที่มีการทำงานไตบกพร่อง: แพทย์จะปรับขนาดยาเอนเทคคาเวียร์ในผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตน้อยกว่า 50 มิลลิลิตร/นาทีเป็นต้นไปในผู้ป่วยผู้ใหญ่ แต่สำหรับผู้ป่วยเด็ก แพทย์อาจพิจารณาลดขนาดยาโดยอ้างอิงการปรับขนาดยาเช่นเดียวกับผู้ใหญ่

จ. ขนาดยาในผู้ป่วยที่มีการทำงานตับบกพร่อง: ไม่จำเป็นต้องปรับขนาดยาเอนเทคคาเวียร์ในในผู้ป่วยที่มีการทำงานของตับบกพร่องทั้งในเด็กและผู้ใหญ่


*****หมายเหตุ: ขนาดยา และระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ผู้รักษาได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษา แพทย์ หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ
17.เภสัชวิทยา Pharmacology