ในกรณีที่คู่ความต้องการยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม ภายหลังจากศาลสืบพยานเสร็จสิ้นไปแล้ว จะต้องดำเนินการอย่างไร และมีหลักเกณฑ์อะไรบ้างที่ศาลจะพิจารณาอนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม
ในกรณีที่คู่ความต้องการยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม ภายหลังจากศาลสืบพยานเสร็จสิ้นไปแล้ว จะต้องดำเนินการอย่างไร และมีหลักเกณฑ์อะไรบ้างที่ศาลจะพิจารณาอนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม

คำตอบ:
การยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม ภายหลังจากศาลสืบพยานเสร็จสิ้นไปแล้ว สามารถทำได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 88 วรรค 3 โดยคู่ความจะต้อง:
1.  ทำคำร้องขอยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม: ระบุเหตุผลอันสมควรตามกฎหมาย ว่าทำไมจึงไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานได้ก่อนวันสืบพยาน ตัวอย่างเหตุผล เช่น เพิ่งค้นพบพยานหลักฐานใหม่ เพิ่งทราบข้อเท็จจริงสำคัญ ฯลฯ
2.  ทำบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม: ประกอบรายชื่อพยาน ที่อยู่ หลักฐานที่จะนำสืบ
ยื่นสำเนาคำร้องและบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม ให้คู่ความฝ่ายตรงข้าม

หลักเกณฑ์ที่ศาลจะพิจารณาอนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม มีดังนี้:
1.  มีเหตุอันสมควร: ศาลจะพิจารณาว่าเหตุผลที่คู่ความอ้างนั้นสมควรหรือไม่ เช่น เพิ่งค้นพบพยานหลักฐานใหม่ เพิ่งทราบข้อเท็จจริงสำคัญ ฯลฯ
2.  เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม: ศาลจะพิจารณาว่าการยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติมนั้น จะช่วยให้การวินิจฉัยข้อสำคัญแห่งประเด็นเป็นไปโดยเที่ยงธรรมหรือไม่
3.  ไม่ทำให้คู่ความฝ่ายตรงข้ามเสียเปรียบ: ศาลจะพิจารณาว่าการยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติมนั้น จะทำให้คู่ความฝ่ายตรงข้ามเสียเปรียบหรือไม่ เช่น มีโอกาสน้อยที่จะเตรียมการต่อสู้คดี

ตัวอย่างคำพิพากษา:
1.  คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 587/2509: ศาลฎีกาพิพากษาว่า ศาลอาจอนุญาตให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติมก่อนศาลพิพากษาคดีได้ เมื่อมีเหตุอันสมควรและศาลเห็นว่าเพื่อให้การวินิจฉัยชี้ขาดข้อสำคัญแห่งประเด็นเป็นไปโดยเที่ยงธรรม จำเป็นจะต้องสืบพยานเช่นว่านั้น
2.  คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6006/2548: ศาลฎีกาพิพากษาว่า คู่ความจะต้องยื่นคำร้องขออนุญาตอ้างพยานหลักฐาน พร้อมกับบัญชีระบุพยานและสำเนา ศาลจึงจะวินิจฉัยได้ว่าสมควรอนุญาตตามคำร้องหรือไม่

ข้อควรระวัง:
-  การยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม เป็นดุลยพินิจของศาล
คู่ความควรมีเหตุผลอันสมควรที่น่าเชื่อถือ
-  การยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติมโดยไม่มีเหตผล อาจทำให้ศาลไม่อนุญาต

สรุป:
คู่ความสามารถยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม ภายหลังจากศาลสืบพยานเสร็จสิ้นไปแล้ว แต่ต้องมีเหตุผลอันสมควรและศาลเห็นว่าเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง)