หญิงที่แต่งงานแล้ว แต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส สามารถใช้นามสกุลของสามีได้โดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่?
ไม่ เหตุผล:

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1545 ระบุว่า "บุตรที่เกิดจากหญิงที่มิได้สมรสกับชาย ให้ถือว่าเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของหญิงนั้น"
หมายความว่า หญิงที่แต่งงานแล้วแต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส บุตรที่เกิดมาจะถือเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของฝ่ายหญิงเพียงฝ่ายเดียว
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1561 วรรค 1 บัญญัติว่า "บุตรมีสิทธิใช้ชื่อสกุลของบิดา"
หมายความว่า บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายมีสิทธิใช้นามสกุลของบิดา
อย่างไรก็ตาม กรณีนี้ บุตรที่เกิดจากหญิงที่แต่งงานแล้วแต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ไม่ได้ถือเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของฝ่ายชาย
ดังนั้น บุตรจึงไม่มีสิทธิใช้นามสกุลของสามีตามกฎหมาย
เพิ่มเติม

หญิงที่แต่งงานแล้วแต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ต้องการใช้นามสกุลของสามี สามารถทำได้โดย:
ไปจดทะเบียนสมรสกับสามี
เปลี่ยนชื่อสกุลตามกฎหมาย
สรุป

หญิงที่แต่งงานแล้วแต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ไม่สามารถใช้นามสกุลของสามีได้โดยชอบด้วยกฎหมาย
ต้องการใช้นามสกุลของสามี ต้องจดทะเบียนสมรส หรือเปลี่ยนชื่อสกุลตามกฎหมาย

ข้อควรระวัง

การใช้นามสกุลของสามีโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรส อาจก่อให้เกิดปัญหาทางกฎหมายในอนาคต เช่น กรณีทำธุรกรรมทางการเงิน การรับมรดก ฯลฯ
ควรศึกษาข้อมูลและปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),กฎหมายเยาวชนและครอบครัว พรบ