สาระสำคัญของ พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญามาตรา 301 และ 305 ที่ว่าด้วยการทำแท้งมีอะไรบ้าง ?
แก้ไขกฎหมายทำแท้ง ความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในรอบ 60 ปีที่หลายฝ่ายยังมีข้อกังวล แก้ไขกฎหมายทำแท้ง ความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในรอบ 60 ปีที่หลายฝ่ายยังมีข้อกังวล ชัยยศ ยงค์เจริญชัย
ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย ชัยยศ ยงค์เจริญชัย
ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย ชัยยศ ยงค์เจริญชัย
ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย ชัยยศ ยงค์เจริญชัย ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย 5 กุมภาพันธ์ 2021
ปรับปรุงแล้ว 7 กุมภาพันธ์ 2021 ปรับปรุงแล้ว 7 กุมภาพันธ์ 2021 ที่มาของภาพ,
GETTY IMAGES ที่มาของภาพ,
GETTY IMAGES ที่มาของภาพ, GETTY IMAGES ทันทีที่แอน (นามสมมุติ) รู้ตัวว่าตั้งครรภ์ได้เดือนกว่า ๆ เธอคิดถึงความเป็นไปได้ที่จะเลี้ยงดูลูกที่อยู่ในครรภ์ของเธอ และได้ข้อสรุปว่านี่เป็นการตั้งครรภ์โดยไม่พร้อม ทันทีที่แอน (นามสมมุติ) รู้ตัวว่าตั้งครรภ์ได้เดือนกว่า ๆ เธอคิดถึงความเป็นไปได้ที่จะเลี้ยงดูลูกที่อยู่ในครรภ์ของเธอ และได้ข้อสรุปว่านี่เป็นการตั้งครรภ์โดยไม่พร้อม "แค่อนาคตตัวเองเรายังมองไม่เห็นเลย เราไม่อยากให้ลูกออกมาเป็นเหมือนเรา แม้กระทั่งค่าเทอมเรายังไม่รู้เลยว่าจะไปหาที่ไหน...เราอยากให้เขามีสังคมที่ดีกว่านี้ ชีวิตดีกว่านี้ ถ้าเราต้องทำงานหาเงินจนเลือดตาแทบกระเด็นจนไม่มีเวลาให้ลูก มันก็ถือเป็นความไม่พร้อมอยู่ดี" เธอเล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อ 2 ปีก่อน "แค่อนาคตตัวเองเรายังมองไม่เห็นเลย เราไม่อยากให้ลูกออกมาเป็นเหมือนเรา แม้กระทั่งค่าเทอมเรายังไม่รู้เลยว่าจะไปหาที่ไหน...เราอยากให้เขามีสังคมที่ดีกว่านี้ ชีวิตดีกว่านี้ ถ้าเราต้องทำงานหาเงินจนเลือดตาแทบกระเด็นจนไม่มีเวลาให้ลูก มันก็ถือเป็นความไม่พร้อมอยู่ดี" เธอเล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อ 2 ปีก่อน แอนตัดสินใจยุติการตั้งครรภ์หรือทำแท้งที่สถานพยาบาลแห่งหนึ่ง ซึ่งตามกฎหมายแล้วนี่ถือว่าเป็นความผิดอาญา แอนตัดสินใจยุติการตั้งครรภ์หรือทำแท้งที่สถานพยาบาลแห่งหนึ่ง ซึ่งตามกฎหมายแล้วนี่ถือว่าเป็นความผิดอาญา แต่หลังจากพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาฉบับที่ 28 ที่แก้ไขมาตราว่าด้วยการทำแท้งมีผลบังคับใช้ในวันที่ 7 ก.พ. หรือหนึ่งวันหลังจากประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 6 ก.พ. ตามที่กฎหมายกำหนด ผู้หญิงที่ทำแท้งอาจไม่ได้มีความผิดตามกฎหมายอาญาเสมอไป แต่หลังจากพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาฉบับที่ 28 ที่แก้ไขมาตราว่าด้วยการทำแท้งมีผลบังคับใช้ในวันที่ 7 ก.พ. หรือหนึ่งวันหลังจากประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 6 ก.พ. ตามที่กฎหมายกำหนด ผู้หญิงที่ทำแท้งอาจไม่ได้มีความผิดตามกฎหมายอาญาเสมอไป กม. ทำแท้งผ่านวุฒิสภา เปิดทางหญิงอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ ทำแท้งได้
ผู้หญิงโปแลนด์ออกมาประท้วงหลังศาลตัดสินห้ามทำแท้งเกือบทุกกรณี
ประชามติทำแท้งในไอร์แลนด์: "ไม่มีผู้หญิงคนไหนอยากทำแท้ง" กม. ทำแท้งผ่านวุฒิสภา เปิดทางหญิงอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ ทำแท้งได้
ผู้หญิงโปแลนด์ออกมาประท้วงหลังศาลตัดสินห้ามทำแท้งเกือบทุกกรณี
ประชามติทำแท้งในไอร์แลนด์: "ไม่มีผู้หญิงคนไหนอยากทำแท้ง" กม. ทำแท้งผ่านวุฒิสภา เปิดทางหญิงอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ ทำแท้งได้ ผู้หญิงโปแลนด์ออกมาประท้วงหลังศาลตัดสินห้ามทำแท้งเกือบทุกกรณี ประชามติทำแท้งในไอร์แลนด์: "ไม่มีผู้หญิงคนไหนอยากทำแท้ง" ผู้ที่ศึกษาประวัติศาสตร์ของกฎหมายเกี่ยวกับการทำแท้งให้ข้อมูลว่า ประมวลกฎหมายอาญามาตรามาตรา 301-305 ที่ว่าด้วยการทำแท้งนี้มีผลบังคับใช้มาแล้ว 60 ปี ดังนั้น พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาว่าด้วยการทำแท้งฉบับนี้จึงถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งแรกในรอบ 60 ปี และเป็นสิ่งที่ภาคประชาสังคมเรียกร้องให้เกิดขึ้นผ่านการเคลื่อนไหวต่าง ๆ มาอย่างต่อเนื่อง ผู้ที่ศึกษาประวัติศาสตร์ของกฎหมายเกี่ยวกับการทำแท้งให้ข้อมูลว่า ประมวลกฎหมายอาญามาตรามาตรา 301-305 ที่ว่าด้วยการทำแท้งนี้มีผลบังคับใช้มาแล้ว 60 ปี ดังนั้น พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาว่าด้วยการทำแท้งฉบับนี้จึงถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งแรกในรอบ 60 ปี และเป็นสิ่งที่ภาคประชาสังคมเรียกร้องให้เกิดขึ้นผ่านการเคลื่อนไหวต่าง ๆ มาอย่างต่อเนื่อง ก้าวไปอีกขั้น แต่ยังมีข้อกังวล ก้าวไปอีกขั้น แต่ยังมีข้อกังวล สาระสำคัญของ พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญามาตรา 301 และ 305 ที่ว่าด้วยการทำแท้งฉบับนี้คือ จากเดิมที่การทำแท้งในเกือบทุกกรณีเป็นความผิด มีโทษจำคุกและปรับ เปลี่ยนมาเป็นการทำแท้งช่วงที่อายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ ไม่มีความผิด หากอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์สามารถทำแท้งได้ภายใต้ 3 เงื่อนไข และหากอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ ทำแท้งได้ภายใต้ 1 เงื่อนไข การทำแท้งที่ไม่เป็นไปตามเงื่อนไขนี้ผู้ทำจะมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือนหรือปรับไม่เกิน 10,000 บาทหรือทั้งจำทั้งปรับแต่เนื้อหาของกฎหมายที่แก้ไขเป็นไปตามความคาดหวังของผู้ที่ทำงานด้านอนามัยเจริญพันธุ์และสิทธิสตรีหรือไม่ และยังมีประเด็นอะไรที่น่ากังวล บีบีซีไทยรวบรวมความเห็นจากผู้เกี่ยวข้องรอบด้าน ทั้งนักกฎหมาย แพทย์อาสา และองค์กรภาคประชาสังคม สาระสำคัญของ พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญามาตรา 301 และ 305 ที่ว่าด้วยการทำแท้งฉบับนี้คือ จากเดิมที่การทำแท้งในเกือบทุกกรณีเป็นความผิด มีโทษจำคุกและปรับ เปลี่ยนมาเป็นการทำแท้งช่วงที่อายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ ไม่มีความผิด หากอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์สามารถทำแท้งได้ภายใต้ 3 เงื่อนไข และหากอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ ทำแท้งได้ภายใต้ 1 เงื่อนไข การทำแท้งที่ไม่เป็นไปตามเงื่อนไขนี้ผู้ทำจะมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือนหรือปรับไม่เกิน 10,000 บาทหรือทั้งจำทั้งปรับแต่เนื้อหาของกฎหมายที่แก้ไขเป็นไปตามความคาดหวังของผู้ที่ทำงานด้านอนามัยเจริญพันธุ์และสิทธิสตรีหรือไม่ และยังมีประเด็นอะไรที่น่ากังวล บีบีซีไทยรวบรวมความเห็นจากผู้เกี่ยวข้องรอบด้าน ทั้งนักกฎหมาย แพทย์อาสา และองค์กรภาคประชาสังคม  เปิด พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) เปิด พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) ที่ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ในวันที่ 6 ก.พ. และ มีผลบังคับใช้ในวันที่ 7 ก.พ. เป็นต้นไป มีทั้งหมด 4 มาตรา ดังนี้ พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) ที่ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ในวันที่ 6 ก.พ. และ มีผลบังคับใช้ในวันที่ 7 ก.พ. เป็นต้นไป มีทั้งหมด 4 มาตรา ดังนี้ มาตรา 1 พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า "พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย อาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ.2564 " มาตรา 1 พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า "พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย อาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ.2564 " มาตรา 2 พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป มาตรา 2 พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป มาตรา 3 ให้ยกเลิกความในมาตรา 301 แห่งประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. 2560 และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน มาตรา 3 ให้ยกเลิกความในมาตรา 301 แห่งประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. 2560 และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา 301 หญิงใดทำให้ตนเองแท้งลูกหรือยอมให้ผู้อื่นทำให้ตนแท้งลูกขณะมีอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาทหรือทั้งจำทั้งปรับ" "มาตรา 301 หญิงใดทำให้ตนเองแท้งลูกหรือยอมให้ผู้อื่นทำให้ตนแท้งลูกขณะมีอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาทหรือทั้งจำทั้งปรับ" มาตรา 4 ให้ยกเลิกความในมาตรา 305 แห่งประมวลกฎหมายอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน มาตรา 4 ให้ยกเลิกความในมาตรา 305 แห่งประมวลกฎหมายอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา 305 ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา 301 หรือมาตรา 302 เป็นการกระทำของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและตามหลักเกณฑ์ของแพทยสภาในกรณีดังต่อไปนี้ ผู้กระทำไม่มีความผิด "มาตรา 305 ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา 301 หรือมาตรา 302 เป็นการกระทำของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและตามหลักเกณฑ์ของแพทยสภาในกรณีดังต่อไปนี้ ผู้กระทำไม่มีความผิด (1) จำเป็นต้องกระทำเนื่องจากหากหญิงตั้งครรภ์ต่อไปจะเสี่ยงต่อการได้รับอันตราย ต่อสุขภาพทางกายหรือจิตใจของหญิงนั้น (1) จำเป็นต้องกระทำเนื่องจากหากหญิงตั้งครรภ์ต่อไปจะเสี่ยงต่อการได้รับอันตราย ต่อสุขภาพทางกายหรือจิตใจของหญิงนั้น (2) จำเป็นต้องกระทำเนื่องจากมีความเสี่ยงอย่างมากหรือมีเหตุผลทางการแพทย์ อันควรเชื่อได้ว่าหากทารกคลอดออกมาจะมีความผิดปกติถึงขนาดทุพพลภาพอย่างร้ายแรง (2) จำเป็นต้องกระทำเนื่องจากมีความเสี่ยงอย่างมากหรือมีเหตุผลทางการแพทย์ อันควรเชื่อได้ว่าหากทารกคลอดออกมาจะมีความผิดปกติถึงขนาดทุพพลภาพอย่างร้ายแรง (3) หญิงยืนยันต่อผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมว่าตนมีครรภ์เนื่องจากมีการกระทำความผิดเกี่ยวกับเพศ (3) หญิงยืนยันต่อผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมว่าตนมีครรภ์เนื่องจากมีการกระทำความผิดเกี่ยวกับเพศ (4) หญิงซึ่งมีอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ยืนยันที่จะยุติการตั้งครรภ์ (4) หญิงซึ่งมีอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ยืนยันที่จะยุติการตั้งครรภ์ (5) หญิงซึ่งมีอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ ยืนยันที่จะยุติการตั้งครรภ์ ภายหลังการตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือกจากผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและผู้ประกอบวิชาชีพอื่น ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของแพทยสภาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น (5) หญิงซึ่งมีอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ ยืนยันที่จะยุติการตั้งครรภ์ ภายหลังการตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือกจากผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและผู้ประกอบวิชาชีพอื่น ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของแพทยสภาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น   ผศ.ดร. รณกรณ์ บุญมี อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เห็นว่าภาพรวมของกฎหมาย "ดีขึ้นมาก" จากจุดที่ผู้หญิงไม่มีอำนาจตัดสินใจในร่างกายของตัวเองเลย กลับมามีสิทธิในการตัดสินใจเพิ่มขึ้น ผศ.ดร. รณกรณ์ บุญมี อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เห็นว่าภาพรวมของกฎหมาย "ดีขึ้นมาก" จากจุดที่ผู้หญิงไม่มีอำนาจตัดสินใจในร่างกายของตัวเองเลย กลับมามีสิทธิในการตัดสินใจเพิ่มขึ้น "แค่ผู้หญิงสามารถมีส่วนในการตัดสินใจในเรื่องร่างกายตัวเองได้ก็ถือว่าเป็นชัยชนะแล้ว ถือว่าเป็นความก้าวหน้าของแนวคิดเสรีนิยม การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ เป็นชัยชนะที่เราไม่คาดหวังว่าจะเห็นด้วยซ้ำ ไม่คิดว่าเมืองไทยจะขยับมาได้เร็วขนาดนี้" ผศ.ดร. รณกรณ์กล่าว "แค่ผู้หญิงสามารถมีส่วนในการตัดสินใจในเรื่องร่างกายตัวเองได้ก็ถือว่าเป็นชัยชนะแล้ว ถือว่าเป็นความก้าวหน้าของแนวคิดเสรีนิยม การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ เป็นชัยชนะที่เราไม่คาดหวังว่าจะเห็นด้วยซ้ำ ไม่คิดว่าเมืองไทยจะขยับมาได้เร็วขนาดนี้" ผศ.ดร. รณกรณ์กล่าว ที่มาของภาพ,
GETTY IMAGES ที่มาของภาพ,
GETTY IMAGES ที่มาของภาพ, GETTY IMAGES คำบรรยายภาพ,
กิจกรรมรณรงค์สนับสนุนการแก้กฎหมายอาญาเกี่ยวกับการทำแท้งเกิดขึ้นเป็นระยะ ๆ ในสังคมไทย คำบรรยายภาพ, กิจกรรมรณรงค์สนับสนุนการแก้กฎหมายอาญาเกี่ยวกับการทำแท้งเกิดขึ้นเป็นระยะ ๆ ในสังคมไทย ธารารัตน์ ปัญญา นักรณรงค์ด้านสิทธิสตรีซึ่งเป็นหนึ่งในคณะกรรมาธิการพิจารณากฎหมายฉบับนี้เห็นด้วยว่าเป็นการ "ขยับไปอีกก้าว" ของสิทธิผู้หญิง แต่ก็ยังไปไม่ไกลถึงจุดที่เธอคาดหวัง ธารารัตน์ ปัญญา นักรณรงค์ด้านสิทธิสตรีซึ่งเป็นหนึ่งในคณะกรรมาธิการพิจารณากฎหมายฉบับนี้เห็นด้วยว่าเป็นการ "ขยับไปอีกก้าว" ของสิทธิผู้หญิง แต่ก็ยังไปไม่ไกลถึงจุดที่เธอคาดหวัง "เราไม่สามารถยกเลิกความผิดของผู้หญิงออกไปเลยในเวลานี้ ถือว่ายังต้องค่อยเป็นค่อยไป เรารู้สึกว่าจากประเทศที่ไม่อนุญาตให้ผู้หญิงทำแท้งได้ ขยับมาเป็นวันนี้ก็นับว่าดี แต่การต่อสู้ก็ยังไม่จบ" ธารารัตน์กล่าว "เราไม่สามารถยกเลิกความผิดของผู้หญิงออกไปเลยในเวลานี้ ถือว่ายังต้องค่อยเป็นค่อยไป เรารู้สึกว่าจากประเทศที่ไม่อนุญาตให้ผู้หญิงทำแท้งได้ ขยับมาเป็นวันนี้ก็นับว่าดี แต่การต่อสู้ก็ยังไม่จบ" ธารารัตน์กล่าว จริง ๆ แล้วในชั้นกรรมาธิการพิจารณาร่างกฎหมาย มีการเสนอให้ยกเลิกมาตรา 301 ที่กำหนดบทลงโทษผู้หญิงที่ทำให้ตัวเองแท้งลูกหรือยอมให้ผู้อื่นทำให้ตนแท้งลูก จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ แต่ข้อเสนอนี้ไม่ได้รับการสนับสนุน เพียงแต่มีการลดโทษให้น้อยลงเหลือจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จริง ๆ แล้วในชั้นกรรมาธิการพิจารณาร่างกฎหมาย มีการเสนอให้ยกเลิกมาตรา 301 ที่กำหนดบทลงโทษผู้หญิงที่ทำให้ตัวเองแท้งลูกหรือยอมให้ผู้อื่นทำให้ตนแท้งลูก จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ แต่ข้อเสนอนี้ไม่ได้รับการสนับสนุน เพียงแต่มีการลดโทษให้น้อยลงเหลือจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ธารารัตน์ขยายความถึงการต่อสู้ในระยะต่อไปว่า จะเสนอให้แยกกฎหมายการทำแท้งออกมาจากประมวลกฎหมายอาญา เพื่อที่จะไม่ให้กำหนดความผิดของผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ ธารารัตน์ขยายความถึงการต่อสู้ในระยะต่อไปว่า จะเสนอให้แยกกฎหมายการทำแท้งออกมาจากประมวลกฎหมายอาญา เพื่อที่จะไม่ให้กำหนดความผิดของผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ ที่มาของภาพ,
THARARAT PANYA ที่มาของภาพ,
THARARAT PANYA ที่มาของภาพ, THARARAT PANYA คำบรรยายภาพ,
ธารารัตน์ ปัญญา เป็นหนึ่งในคณะกรรมาธิการพิจารณาร่างแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญามาตราที่เกี่ยวข้องกับการทำแท้ง คำบรรยายภาพ, ธารารัตน์ ปัญญา เป็นหนึ่งในคณะกรรมาธิการพิจารณาร่างแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญามาตราที่เกี่ยวข้องกับการทำแท้ง กฎเกณฑ์ที่ซับซ้อนและกระบวนการที่ใช้เวลานาน กฎเกณฑ์ที่ซับซ้อนและกระบวนการที่ใช้เวลานาน นอกจากมาตรา 301 ของประมวลกฎหมายอาญาแล้ว อีกมาตราหนึ่งที่เกี่ยวกับการทำแท้งคือมาตรา 305 ส่วนที่ว่าด้วยการยกเว้นการรับโทษของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและตามหลักเกณฑ์ของแพทยสภา นอกจากมาตรา 301 ของประมวลกฎหมายอาญาแล้ว อีกมาตราหนึ่งที่เกี่ยวกับการทำแท้งคือมาตรา 305 ส่วนที่ว่าด้วยการยกเว้นการรับโทษของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและตามหลักเกณฑ์ของแพทยสภา มาตรา 305 อนุ 5 ระบุว่าหญิงอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ (3-5 เดือน) ยืนยันยุติตั้งครรภ์ภายหลังการตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือกจากผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและผู้ประกอบวิชาชีพอื่นตามหลักเกณฑ์และวิธีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศโดยคำแนะนำของแพทยสภาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น มาตรา 305 อนุ 5 ระบุว่าหญิงอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ (3-5 เดือน) ยืนยันยุติตั้งครรภ์ภายหลังการตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือกจากผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและผู้ประกอบวิชาชีพอื่นตามหลักเกณฑ์และวิธีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศโดยคำแนะนำของแพทยสภาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ผศ.ดร. รณกรณ์กล่าวว่าการผูกข้อกฎหมายเข้ากับหลักเกณฑ์ของแพทยสภาเป็นสิ่งที่น่ากังวลเนื่องจากข้อบังคับของแพทยสภาออกโดยคนกลุ่มเดียวโดยไม่ต้องผ่านความเห็นของผู้แทนราษฎร อีกทั้งจะเปลี่ยนแปลงเมื่อไหร่ก็ได้ หรือเมื่อมีการเปลี่ยนกรรมการ แนวคิดหรือข้อกำหนดต่าง ๆ จะเปลี่ยนตามหรือไม่ ผศ.ดร. รณกรณ์กล่าวว่าการผูกข้อกฎหมายเข้ากับหลักเกณฑ์ของแพทยสภาเป็นสิ่งที่น่ากังวลเนื่องจากข้อบังคับของแพทยสภาออกโดยคนกลุ่มเดียวโดยไม่ต้องผ่านความเห็นของผู้แทนราษฎร อีกทั้งจะเปลี่ยนแปลงเมื่อไหร่ก็ได้ หรือเมื่อมีการเปลี่ยนกรรมการ แนวคิดหรือข้อกำหนดต่าง ๆ จะเปลี่ยนตามหรือไม่ "ตอนนี้ยังไม่มีข้อบังคับออกมา ข้อบังคับแทพยสภาที่ออกมาเมื่อปี 2548 มีแค่พูดถึงเรื่องของสุขภาพจิตกับเรื่องการถูกข่มขืน...แต่เมื่อไหร่ที่แพทยสภาออกข้อกำหนดในเรื่องนี้ออกมา ก็ต้องมาลุ้นกัน ผมคิดว่ารัฐสภาไม่ควรเอาข้อบังคับของแพทย์สภาเข้ามาอยู่ในมาตรา 305 เลย" นักวิชาการด้านนิติศาสตร์ระบุ "ตอนนี้ยังไม่มีข้อบังคับออกมา ข้อบังคับแทพยสภาที่ออกมาเมื่อปี 2548 มีแค่พูดถึงเรื่องของสุขภาพจิตกับเรื่องการถูกข่มขืน...แต่เมื่อไหร่ที่แพทยสภาออกข้อกำหนดในเรื่องนี้ออกมา ก็ต้องมาลุ้นกัน ผมคิดว่ารัฐสภาไม่ควรเอาข้อบังคับของแพทย์สภาเข้ามาอยู่ในมาตรา 305 เลย" นักวิชาการด้านนิติศาสตร์ระบุ นอกจากนี้ "หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น" ที่กฎหมายระบุนั้นก็มีไม่ต่ำกว่า 5 หน่วยงานซึ่งมีกฎเกณฑ์และกระบวนการทำงานที่ต่างกัน อาจทำให้หญิงตั้งครรภ์ที่ขอรับคำปรึกษาประสบปัญหาและต้องใช้เวลานาน นอกจากนี้ "หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น" ที่กฎหมายระบุนั้นก็มีไม่ต่ำกว่า 5 หน่วยงานซึ่งมีกฎเกณฑ์และกระบวนการทำงานที่ต่างกัน อาจทำให้หญิงตั้งครรภ์ที่ขอรับคำปรึกษาประสบปัญหาและต้องใช้เวลานาน ด้านสุมาลี โตกทอง สมาชิกเครือข่ายสนับสนุนทางเลือกของผู้หญิงที่ท้องไม่พร้อมเห็นด้วยว่าภาคประชาสังคมต้องมีส่วนร่วมในการออกข้อกำหนดและกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องของหน่วยงานต่าง ๆ หลังจากนี้ และกังวลว่าระยะเวลาและกระบวนการที่ใช้ในการพิจารณาเพื่ออนุมัติการยุติการตั้งครรภ์ของแต่ละหน่วยงานตามที่กฎหมายระบุอาจทำให้เกิดความล่าช้าจนทำให้หญิงตั้งครรภ์หมดโอกาสที่จะทำแท้ง ด้านสุมาลี โตกทอง สมาชิกเครือข่ายสนับสนุนทางเลือกของผู้หญิงที่ท้องไม่พร้อมเห็นด้วยว่าภาคประชาสังคมต้องมีส่วนร่วมในการออกข้อกำหนดและกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องของหน่วยงานต่าง ๆ หลังจากนี้ และกังวลว่าระยะเวลาและกระบวนการที่ใช้ในการพิจารณาเพื่ออนุมัติการยุติการตั้งครรภ์ของแต่ละหน่วยงานตามที่กฎหมายระบุอาจทำให้เกิดความล่าช้าจนทำให้หญิงตั้งครรภ์หมดโอกาสที่จะทำแท้ง "ถ้าหญิงที่อายุครรภ์ยังไม่มากนักก็อาจจะมีเวลามากพอ (ที่จะรอกระบวนการพิจารณา) แต่ถ้าคนที่อายุครรภ์มากจนใกล้จะเกินกำหนด (ที่กฎหมายอนุญาตให้ทำแท้ง) ถ้าต้องทำตามกฎเกณฑ์ที่ซับซ้อนวุ่นวายมาก ๆ ก็มีสิทธิที่จะเกินเวลา ตรงนี้เรายังไม่มีความชัดเจนว่าจะมีการตีความข้อกฎหมายให้สิทธิกับผู้หญิงมากน้อยแค่ไหน" สุมาลีกล่าว "ถ้าหญิงที่อายุครรภ์ยังไม่มากนักก็อาจจะมีเวลามากพอ (ที่จะรอกระบวนการพิจารณา) แต่ถ้าคนที่อายุครรภ์มากจนใกล้จะเกินกำหนด (ที่กฎหมายอนุญาตให้ทำแท้ง) ถ้าต้องทำตามกฎเกณฑ์ที่ซับซ้อนวุ่นวายมาก ๆ ก็มีสิทธิที่จะเกินเวลา ตรงนี้เรายังไม่มีความชัดเจนว่าจะมีการตีความข้อกฎหมายให้สิทธิกับผู้หญิงมากน้อยแค่ไหน" สุมาลีกล่าว ที่มาของภาพ,
สุมาลี โตกทอง ที่มาของภาพ,
สุมาลี โตกทอง ที่มาของภาพ, สุมาลี โตกทอง คำบรรยายภาพ,
สุมาลี โตกทอง เข้าป่ระชุมนับครั้งไม่ถ้วนเพื่อผลักดันการแก้กฎหมายและให้ข้อเสอนแนะหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับการปกป้องสิทธิและดูแลผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ไม่พร้อม คำบรรยายภาพ, สุมาลี โตกทอง เข้าป่ระชุมนับครั้งไม่ถ้วนเพื่อผลักดันการแก้กฎหมายและให้ข้อเสอนแนะหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับการปกป้องสิทธิและดูแลผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ไม่พร้อม การทำแท้งไม่ใช่อาชญากรรม การทำแท้งไม่ใช่อาชญากรรม เป้าหมายหลักของภาคประชาสังคมที่ทำงานด้านสิทธิสตรีในการผลักดันให้มีการแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับการทำแท้งก็คือ การเปิดโอกาสให้ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ไม่พร้อมมีทางเลือก ทั้งทางเลือกสำหรับคนที่ต้องการยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัย และทางเลือกสำหรับการดูแลแม่และเด็กหากต้องการตั้งครรภ์ต่อ เป้าหมายหลักของภาคประชาสังคมที่ทำงานด้านสิทธิสตรีในการผลักดันให้มีการแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับการทำแท้งก็คือ การเปิดโอกาสให้ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ไม่พร้อมมีทางเลือก ทั้งทางเลือกสำหรับคนที่ต้องการยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัย และทางเลือกสำหรับการดูแลแม่และเด็กหากต้องการตั้งครรภ์ต่อ สุมาลีกล่าวว่าหัวใจสำคัญของกฎหมายคือ ผู้หญิงที่ตัดสินใจทำแท้งไม่ควรถูกตัดสินว่ามีความผิดและต้องรับโทษทางอาญา สุมาลีกล่าวว่าหัวใจสำคัญของกฎหมายคือ ผู้หญิงที่ตัดสินใจทำแท้งไม่ควรถูกตัดสินว่ามีความผิดและต้องรับโทษทางอาญา "ผู้หญิงต้องเผชิญกับสถานการณ์และบริบทที่มีความซับซ้อนมากมายจึงไม่ควรถูกมองว่าเป็นอาชญากร มันทำให้ดูว่าเป็นคนจิตใจอำมหิต" สุมาลีกล่าว "ผู้หญิงต้องเผชิญกับสถานการณ์และบริบทที่มีความซับซ้อนมากมายจึงไม่ควรถูกมองว่าเป็นอาชญากร มันทำให้ดูว่าเป็นคนจิตใจอำมหิต" สุมาลีกล่าว เธอบอกว่าการแก้ไขกฎหมายในครั้งนี้ช่วยให้ผู้หญิงมีเวลาในการใคร่ครวญและตัดสินใจเรื่องการตั้งท้องของตัวเองได้ แต่สุมาลีก็ตั้งข้อสังเกตถึงการที่กฎหมายกำหนดให้หญิงที่มีอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ถึงจะทำแท้งได้โดยไม่มีความผิด เนื่องจากการทำงานที่ผ่านมาพบว่ามีผู้หญิงจำนวนไม่น้อยที่เข้าถึงบริการทางการแพทย์เมื่ออายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ไปแล้ว เพราะไม่รู้ตัวว่าท้องเนื่องจากประจำเดือนมาไม่ปกติอยู่แล้ว หรือยุ่งมากจนไม่มีเวลา เธอบอกว่าการแก้ไขกฎหมายในครั้งนี้ช่วยให้ผู้หญิงมีเวลาในการใคร่ครวญและตัดสินใจเรื่องการตั้งท้องของตัวเองได้ แต่สุมาลีก็ตั้งข้อสังเกตถึงการที่กฎหมายกำหนดให้หญิงที่มีอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ถึงจะทำแท้งได้โดยไม่มีความผิด เนื่องจากการทำงานที่ผ่านมาพบว่ามีผู้หญิงจำนวนไม่น้อยที่เข้าถึงบริการทางการแพทย์เมื่ออายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ไปแล้ว เพราะไม่รู้ตัวว่าท้องเนื่องจากประจำเดือนมาไม่ปกติอยู่แล้ว หรือยุ่งมากจนไม่มีเวลา “ทุกครั้งที่มองตาลูก ฉันเห็นหน้าคนข่มขืน” ฟังเธอเล่า ทำไมไม่ทำแท้ง?
นอกจากเรื่องประชาธิปไตย ยังมีประเด็นอะไรอีกที่ถูกพูดถึงในการชุมนุม 16 สิงหา
ผู้หญิงฟิลิปปินส์เผชิญวิกฤตขาดแคลนผลิตภัณฑ์คุมกำเนิดท่ามกลางภาวะโรคระบาด “ทุกครั้งที่มองตาลูก ฉันเห็นหน้าคนข่มขืน” ฟังเธอเล่า ทำไมไม่ทำแท้ง?
นอกจากเรื่องประชาธิปไตย ยังมีประเด็นอะไรอีกที่ถูกพูดถึงในการชุมนุม 16 สิงหา
ผู้หญิงฟิลิปปินส์เผชิญวิกฤตขาดแคลนผลิตภัณฑ์คุมกำเนิดท่ามกลางภาวะโรคระบาด “ทุกครั้งที่มองตาลูก ฉันเห็นหน้าคนข่มขืน” ฟังเธอเล่า ทำไมไม่ทำแท้ง? นอกจากเรื่องประชาธิปไตย ยังมีประเด็นอะไรอีกที่ถูกพูดถึงในการชุมนุม 16 สิงหา ผู้หญิงฟิลิปปินส์เผชิญวิกฤตขาดแคลนผลิตภัณฑ์คุมกำเนิดท่ามกลางภาวะโรคระบาด ที่สำคัญก็คือกฎหมายฉบับแก้ไขนี้ ยังมีกการเอาผิดและกำหนดบทลงโทษผู้หญิงที่ทำแท้งอยู่ ที่สำคัญก็คือกฎหมายฉบับแก้ไขนี้ ยังมีกการเอาผิดและกำหนดบทลงโทษผู้หญิงที่ทำแท้งอยู่ "สิ่งที่เราเรียกร้องคือการมีบริการที่ปลอดภัยและถูกกฎหมาย ผู้หญิงจะต้องไม่ถูกมองว่าเป็นอาชญากร ก็คือมันต้องไม่มีการระบุว่าเป็นการทำความผิด" สุมาลีอธิบาย "สิ่งที่เราเรียกร้องคือการมีบริการที่ปลอดภัยและถูกกฎหมาย ผู้หญิงจะต้องไม่ถูกมองว่าเป็นอาชญากร ก็คือมันต้องไม่มีการระบุว่าเป็นการทำความผิด" สุมาลีอธิบาย "การตั้งท้องไม่พร้อมเป็นปัญหาในเรื่องโครงสร้าง เชิงวัฒนธรรม แต่ผู้หญิงกลายเป็นจำเลยว่าเป็นเรื่องของพฤติกรรมส่วนตัว" "การตั้งท้องไม่พร้อมเป็นปัญหาในเรื่องโครงสร้าง เชิงวัฒนธรรม แต่ผู้หญิงกลายเป็นจำเลยว่าเป็นเรื่องของพฤติกรรมส่วนตัว" สุมาลีย้ำว่ากฎหมายไม่ควรตัดสินว่าหญิงที่ท้องไม่พร้อมและทำแท้งเป็นคนที่กระทำความผิด เป็นผู้ที่ฆ่าเด็ก และเราไม่มีพื้นที่ให้เขาได้ฟื้นตัวเองเพื่อที่ให้กลับมาใช้ชีวิตต่อได้ ในทางกลับกันต้องมีกระบวนการเยียวยาสภาพจิตใจของผู้หญิงเหล่านี้ด้วย สุมาลีย้ำว่ากฎหมายไม่ควรตัดสินว่าหญิงที่ท้องไม่พร้อมและทำแท้งเป็นคนที่กระทำความผิด เป็นผู้ที่ฆ่าเด็ก และเราไม่มีพื้นที่ให้เขาได้ฟื้นตัวเองเพื่อที่ให้กลับมาใช้ชีวิตต่อได้ ในทางกลับกันต้องมีกระบวนการเยียวยาสภาพจิตใจของผู้หญิงเหล่านี้ด้วย "บริการให้คำปรึกษาแก่ผู้หญิงที่ผ่านการยุติการตั้งครรภ์จะนำไปสู่การเข้าถึงการบริการด้านการคุมกำเนิดได้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น" สุมาลีกล่าว "บริการให้คำปรึกษาแก่ผู้หญิงที่ผ่านการยุติการตั้งครรภ์จะนำไปสู่การเข้าถึงการบริการด้านการคุมกำเนิดได้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น" สุมาลีกล่าว ความเห็นจากหญิงที่ผ่านการทำแท้ง ความเห็นจากหญิงที่ผ่านการทำแท้ง สำหรับ "แอน" ซึ่งเคยมีประสบการณ์ตั้งครรภ์ไม่พร้อมและผ่านการทำแท้งมาแล้ว เธอเห็นด้วยการแก้ไขกฎหมายเพื่อเปิดโอกาสให้ผู้หญิงมีโอกาสตัดสินใจและเลือกยุติการตั้งครรภ์ สำหรับ "แอน" ซึ่งเคยมีประสบการณ์ตั้งครรภ์ไม่พร้อมและผ่านการทำแท้งมาแล้ว เธอเห็นด้วยการแก้ไขกฎหมายเพื่อเปิดโอกาสให้ผู้หญิงมีโอกาสตัดสินใจและเลือกยุติการตั้งครรภ์ ข้อมูลของกรมอนามัยระบุว่าในแต่ละปีมีผู้หญิงที่ทำแท้งทั่วประเทศประมาณ 300,000 คน ในจำนวนมีผู้หญิงที่เข้ารับบริการอย่างถูกกฎหมายเพียงราว ๆ 15,000 คนเท่านั้น แอนเป็นหนึ่งในหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่ได้รับบริการอย่างถูกกฎหมาย ข้อมูลของกรมอนามัยระบุว่าในแต่ละปีมีผู้หญิงที่ทำแท้งทั่วประเทศประมาณ 300,000 คน ในจำนวนมีผู้หญิงที่เข้ารับบริการอย่างถูกกฎหมายเพียงราว ๆ 15,000 คนเท่านั้น แอนเป็นหนึ่งในหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่ได้รับบริการอย่างถูกกฎหมาย แอนรู้ตัวว่าตั้งท้องเมื่ออายุครรภ์ได้เดือนกว่า ๆ แต่จากความกังวล ความไม่แน่ใจ ความกลัว ใช้เวลาหาข้อมูลและอีกหลาย ๆ อย่าง ทำให้กว่าที่เธอจะตัดสินใจทำแท้งอายุครรภ์ของเธอก็มากขึ้นแล้ว แอนรู้ตัวว่าตั้งท้องเมื่ออายุครรภ์ได้เดือนกว่า ๆ แต่จากความกังวล ความไม่แน่ใจ ความกลัว ใช้เวลาหาข้อมูลและอีกหลาย ๆ อย่าง ทำให้กว่าที่เธอจะตัดสินใจทำแท้งอายุครรภ์ของเธอก็มากขึ้นแล้ว   ที่มาของภาพ,
GETTY IMAGES ที่มาของภาพ,
GETTY IMAGES ที่มาของภาพ, GETTY IMAGES "นี่คือปัญหา พอมันเป็นเรื่องที่ไม่ถูกกฎหมาย การเข้าถึงข้อมูลมันยุ่งยาก และพอเจอข้อมูลแล้วก็ต้องมาชั่งใจอีกว่าข้อมูลที่เราเจอกับสถานที่ที่เราจะไปใช้บริการเชื่อถือได้หรือไม่ กว่าจะหาข้อมูลจนตัดสินใจทำได้ก็ท้องได้ 5 เดือนแล้ว" แอนเล่าประสบการณ์ "นี่คือปัญหา พอมันเป็นเรื่องที่ไม่ถูกกฎหมาย การเข้าถึงข้อมูลมันยุ่งยาก และพอเจอข้อมูลแล้วก็ต้องมาชั่งใจอีกว่าข้อมูลที่เราเจอกับสถานที่ที่เราจะไปใช้บริการเชื่อถือได้หรือไม่ กว่าจะหาข้อมูลจนตัดสินใจทำได้ก็ท้องได้ 5 เดือนแล้ว" แอนเล่าประสบการณ์ ด้วยความที่การทำแท้งเป็นเรื่องผิดกฎหมาย ทุกขั้นตอนจึงต้องเป็นไปอย่างปิดลับ แม้แต่ตอนที่เข้าไปใช้บริการทำแท้ง เธอก็ถูกห้ามนำโทรศัพท์มือถือติดตัวไป จึงไม่สามารถติดต่อแฟนหรือคนที่ไว้ใจได้ ทำให้แอนยิ่งเครียดและกังวลมากขึ้นเนื่องจากรู้ว่ากำลังทำในสิ่งที่ผิดกฎหมาย ด้วยความที่การทำแท้งเป็นเรื่องผิดกฎหมาย ทุกขั้นตอนจึงต้องเป็นไปอย่างปิดลับ แม้แต่ตอนที่เข้าไปใช้บริการทำแท้ง เธอก็ถูกห้ามนำโทรศัพท์มือถือติดตัวไป จึงไม่สามารถติดต่อแฟนหรือคนที่ไว้ใจได้ ทำให้แอนยิ่งเครียดและกังวลมากขึ้นเนื่องจากรู้ว่ากำลังทำในสิ่งที่ผิดกฎหมาย แม้เธอจะผ่านการยุติการตั้งครรภ์มาได้อย่างปลอดภัย แต่ผลกระทบทางจิตใจที่ได้รับจากเหตุการณ์นั้นยังยากที่จะเยียวยา แม้เธอจะผ่านการยุติการตั้งครรภ์มาได้อย่างปลอดภัย แต่ผลกระทบทางจิตใจที่ได้รับจากเหตุการณ์นั้นยังยากที่จะเยียวยา "เราถูกสอนมาว่ามันเป็นบาป ผิดกฎหมาย รู้สึกผิด แต่จริง ๆ แล้วไม่ควรมีใครต้องรู้สึกแบบนี้ถ้าเรามีความเข้าใจเรื่องการตั้งครรภ์ เข้าใจว่าอายุครรภ์เท่าไหร่ถึงจะเรียกว่าเป็นทารกที่มีชีวิต" แอนอธิบาย "เราถูกสอนมาว่ามันเป็นบาป ผิดกฎหมาย รู้สึกผิด แต่จริง ๆ แล้วไม่ควรมีใครต้องรู้สึกแบบนี้ถ้าเรามีความเข้าใจเรื่องการตั้งครรภ์ เข้าใจว่าอายุครรภ์เท่าไหร่ถึงจะเรียกว่าเป็นทารกที่มีชีวิต" แอนอธิบาย แอนเห็นด้วยว่าการกำหนดให้ผู้หญิงที่อายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ถึงจะทำแท้งได้โดยไม่ผิดกฎหมายนั้นเป็นจุดอ่อน แอนเห็นด้วยว่าการกำหนดให้ผู้หญิงที่อายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ถึงจะทำแท้งได้โดยไม่ผิดกฎหมายนั้นเป็นจุดอ่อน "บางคนมีประจำเดือนมาไม่ปรกติ 4-5 เดือนมาทีก็มี ซึ่งมันมีหลายมิติมาก ๆ มันเป็นการลิดรอนสิทธิของคนที่มีมดลูกจริง ๆ เรามองว่ามันเป็นใบเบิกทางที่ดีแต่ว่ามันไปได้อีก และถ้าเข้าใจในเรื่องของสิทธิในเนื้อตัวร่างกาย มันจะไปได้ไกลมากกว่านี้" "บางคนมีประจำเดือนมาไม่ปรกติ 4-5 เดือนมาทีก็มี ซึ่งมันมีหลายมิติมาก ๆ มันเป็นการลิดรอนสิทธิของคนที่มีมดลูกจริง ๆ เรามองว่ามันเป็นใบเบิกทางที่ดีแต่ว่ามันไปได้อีก และถ้าเข้าใจในเรื่องของสิทธิในเนื้อตัวร่างกาย มันจะไปได้ไกลมากกว่านี้" ที่มาของภาพ,
GETTY IMAGES ที่มาของภาพ,
GETTY IMAGES ที่มาของภาพ, GETTY IMAGES สิทธิที่ผู้หญิงไม่ค่อยรู้ สิทธิที่ผู้หญิงไม่ค่อยรู้ ภาคประชาสังคมด้านสิทธิสตรีและอนามัยแม่และเด็กเห็นว่าสิ่งที่หน่วยงานของรัฐและทุกภาคส่วนต้องช่วยกันทำหลังจาก พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาฉบับนี้มีผลบังคับใช้คือ การให้ข้อมูล ให้ความรู้และคำแนะนำแก่ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ ภาครัฐมีหน้าที่สำคัญในการประชาสัมพันธ์และสร้างการรับรู้ให้ประชาชนว่ากฎหมายมีผลบังคับใช้แล้ว หากต้องการใช้บริการหรือเข้ากระบวนการต้องติดต่อหน่วยงานไหน อย่างไรบ้าง ภาคประชาสังคมด้านสิทธิสตรีและอนามัยแม่และเด็กเห็นว่าสิ่งที่หน่วยงานของรัฐและทุกภาคส่วนต้องช่วยกันทำหลังจาก พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาฉบับนี้มีผลบังคับใช้คือ การให้ข้อมูล ให้ความรู้และคำแนะนำแก่ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ ภาครัฐมีหน้าที่สำคัญในการประชาสัมพันธ์และสร้างการรับรู้ให้ประชาชนว่ากฎหมายมีผลบังคับใช้แล้ว หากต้องการใช้บริการหรือเข้ากระบวนการต้องติดต่อหน่วยงานไหน อย่างไรบ้าง สุมาลีกล่าวว่าที่จริงประเทศไทยมีระบบการดูแลผู้หญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อมในระดับหนึ่ง แต่ผู้หญิงเข้าไม่ถึงเนื่องจากภาครัฐไม่ค่อยมีการประชาสัมพันธ์ เช่น หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้ามีสิทธิประโยชน์ให้ผู้หญิงที่ยังไม่พร้อมที่จะมีลูก สุมาลีกล่าวว่าที่จริงประเทศไทยมีระบบการดูแลผู้หญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อมในระดับหนึ่ง แต่ผู้หญิงเข้าไม่ถึงเนื่องจากภาครัฐไม่ค่อยมีการประชาสัมพันธ์ เช่น หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้ามีสิทธิประโยชน์ให้ผู้หญิงที่ยังไม่พร้อมที่จะมีลูก เธอเชื่อว่ามีกฎหมายนี้มีผลบังคับใช้และเปิดช่องให้มีการทำแท้งได้หากเข้าเงื่อนไขที่กำหนด ความรับรู้และความคิดของคนในสังคมเกี่ยวกับการทำแท้งจะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปด้วย และในอนาคตกฎหมายของไทยอาจจะไปไกลถึงจุดที่ยกเลิกความผิดและบทลงโทษผู้หญิงที่ทำแท้งได้ เธอเชื่อว่ามีกฎหมายนี้มีผลบังคับใช้และเปิดช่องให้มีการทำแท้งได้หากเข้าเงื่อนไขที่กำหนด ความรับรู้และความคิดของคนในสังคมเกี่ยวกับการทำแท้งจะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปด้วย และในอนาคตกฎหมายของไทยอาจจะไปไกลถึงจุดที่ยกเลิกความผิดและบทลงโทษผู้หญิงที่ทำแท้งได้  "พญ. ศรีสมัย เชื้อชาติ" กับจุดเริ่มต้นแก้กฎหมายทำแท้ง "พญ. ศรีสมัย เชื้อชาติ" กับจุดเริ่มต้นแก้กฎหมายทำแท้ง พญ.ศรีสมัย เชื้อชาติ แพทย์อาสาของเครือข่ายอาสาเพื่อการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัย กรมอนามัย เป็นบุคคลที่มีส่วนอย่างมากในการผลักดันให้เกิดแก้กฎหมายทำแท้งในประเทศไทย พญ.ศรีสมัย เชื้อชาติ แพทย์อาสาของเครือข่ายอาสาเพื่อการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัย กรมอนามัย เป็นบุคคลที่มีส่วนอย่างมากในการผลักดันให้เกิดแก้กฎหมายทำแท้งในประเทศไทย เรื่องราวของ พญ. ศรีสมัยกลายเป็นข่าวดังเมื่อต้นปี 2561 หลังเกิดเหตุพนักงานเก็บขยะเทศบาลเมืองหัวหิน พบซากทารกอยู่ในถุงดำที่นำมาทิ้งในถังขยะข้างร้านสะดวกซื้อ ต่อมาตำรวจพร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขได้นำหมายเข้าตรวจค้นคลินิกศรีสมัยการแพทย์และบ้านพักของ พญ. ศรีสมัย ที่เป็นเจ้าของคลินิก เรื่องราวของ พญ. ศรีสมัยกลายเป็นข่าวดังเมื่อต้นปี 2561 หลังเกิดเหตุพนักงานเก็บขยะเทศบาลเมืองหัวหิน พบซากทารกอยู่ในถุงดำที่นำมาทิ้งในถังขยะข้างร้านสะดวกซื้อ ต่อมาตำรวจพร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขได้นำหมายเข้าตรวจค้นคลินิกศรีสมัยการแพทย์และบ้านพักของ พญ. ศรีสมัย ที่เป็นเจ้าของคลินิก พนักงานสอบสวนสอบปากคำ พญ. ศรีสมัย ตลอดจนพยานปากต่าง ๆ รวมทั้งหญิงที่มาทำแท้ง และการรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ จนนำไปสู่การขออนุมัติศาลจังหวัดหัวหินออกหมายจับ พญ. ศรีสมัย ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 302 ในข้อหาผู้ใดทำให้หญิงแท้งลูก โดยหญิงนั้นยินยอม ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ พนักงานสอบสวนสอบปากคำ พญ. ศรีสมัย ตลอดจนพยานปากต่าง ๆ รวมทั้งหญิงที่มาทำแท้ง และการรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ จนนำไปสู่การขออนุมัติศาลจังหวัดหัวหินออกหมายจับ พญ. ศรีสมัย ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 302 ในข้อหาผู้ใดทำให้หญิงแท้งลูก โดยหญิงนั้นยินยอม ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ พญ.ศรีสมัยได้ยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญ และศาลได้รับคำร้องในเดือน พ.ย. ในปีเดียวกัน โดยสื่อหลายสำนักรายงานคำพูดของเธอว่า "การแก้กฎหมายทำแท้งที่ไม่เป็นธรรมสำเร็จได้ในบางประเทศ เกิดจากการที่มีหมอถูกดำเนินคดี ถ้าหมอจะต้องเป็นคนคนนั้น หมอก็ยินดี.." พญ.ศรีสมัยได้ยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญ และศาลได้รับคำร้องในเดือน พ.ย. ในปีเดียวกัน โดยสื่อหลายสำนักรายงานคำพูดของเธอว่า "การแก้กฎหมายทำแท้งที่ไม่เป็นธรรมสำเร็จได้ในบางประเทศ เกิดจากการที่มีหมอถูกดำเนินคดี ถ้าหมอจะต้องเป็นคนคนนั้น หมอก็ยินดี.." เธอใช้เวลากว่าสองปีกับการต่อสู้คดีจนวันที่ 19 ก.พ. 2563 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเสียงข้างมากวินิจฉัยชี้ขาดว่า ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 301 ที่กำหนดว่าหญิงที่ทำแท้งเป็นความผิดอาญานั้น ขัดต่อรัฐธรรมนูญ และต่อมาเมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2563 ศาลจังหวัดหัวหินมีคำพิพากษายกฟ้อง พญ.ศรีสมัย ในข้อกล่าวหาทำแท้งผิดกฎหมาย ส่งผลให้ผู้หญิงที่เป็นคนไข้ของเธอเป็นผู้ไร้มลทินทุกคน จากจุดนั้นก็นำมาสู่การแก้กฎหมายในเวลาไม่ถึง 1 ปี เธอใช้เวลากว่าสองปีกับการต่อสู้คดีจนวันที่ 19 ก.พ. 2563 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเสียงข้างมากวินิจฉัยชี้ขาดว่า ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 301 ที่กำหนดว่าหญิงที่ทำแท้งเป็นความผิดอาญานั้น ขัดต่อรัฐธรรมนูญ และต่อมาเมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2563 ศาลจังหวัดหัวหินมีคำพิพากษายกฟ้อง พญ.ศรีสมัย ในข้อกล่าวหาทำแท้งผิดกฎหมาย ส่งผลให้ผู้หญิงที่เป็นคนไข้ของเธอเป็นผู้ไร้มลทินทุกคน จากจุดนั้นก็นำมาสู่การแก้กฎหมายในเวลาไม่ถึง 1 ปี คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่ พญ. ศรีสมัยเป็นผู้ร้อง ได้รับการบันทึกไว้ท้าย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) ไว้ด้วยว่า "เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยที่ 4/2563 ลงวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2563 วินิจฉัยว่า บทบัญญัติความผิดฐานหญิงทำให้ตนเองแท้งลูกหรือยอมให้ผู้อื่นทำให้ตนแท้งลูก ตามมาตรา 301 แห่งประมวลกฎหมายอาญา ขัดหรือแย้งต่อมาตรา 28 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย...นอกจากนี้ศาลรัฐธรรมนูญยังได้ให้ข้อเสนอแนะด้วยว่าประมวลกฎหมายอาญาและกฎหมายที่เกี่ยวข้องเรื่องการทำแท้งสมควรได้รับการปรับปรุงแก้ไขเพื่อให้สอดคล้องกับสภาพการณ์ในปัจจุบัน" คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่ พญ. ศรีสมัยเป็นผู้ร้อง ได้รับการบันทึกไว้ท้าย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) ไว้ด้วยว่า "เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยที่ 4/2563 ลงวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2563 วินิจฉัยว่า บทบัญญัติความผิดฐานหญิงทำให้ตนเองแท้งลูกหรือยอมให้ผู้อื่นทำให้ตนแท้งลูก ตามมาตรา 301 แห่งประมวลกฎหมายอาญา ขัดหรือแย้งต่อมาตรา 28 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย...นอกจากนี้ศาลรัฐธรรมนูญยังได้ให้ข้อเสนอแนะด้วยว่าประมวลกฎหมายอาญาและกฎหมายที่เกี่ยวข้องเรื่องการทำแท้งสมควรได้รับการปรับปรุงแก้ไขเพื่อให้สอดคล้องกับสภาพการณ์ในปัจจุบัน" ที่มาของภาพ,
GETTY CREATIVE ที่มาของภาพ,
GETTY CREATIVE ที่มาของภาพ, GETTY CREATIVE บีบีซีไทยได้ติดต่อขอสัมภาษณ์ พญ.ศรีสมัย จากกรณีดังกล่าว แต่เธอกล่าวว่าเธอยังไม่สะดวกให้สัมภาษณ์ เราจึงได้ต่อ นพ. วรชาติ มีวาสนา เพื่อนร่วมงานของเธอในเครือข่ายอาสาเพื่อการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัย บีบีซีไทยได้ติดต่อขอสัมภาษณ์ พญ.ศรีสมัย จากกรณีดังกล่าว แต่เธอกล่าวว่าเธอยังไม่สะดวกให้สัมภาษณ์ เราจึงได้ต่อ นพ. วรชาติ มีวาสนา เพื่อนร่วมงานของเธอในเครือข่ายอาสาเพื่อการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัย นพ. วรชาติกล่าวว่าแพทย์อาสาในเครือข่ายฯ ทำงานโดยคำนึงถึงสิทธิเสรีภาพในร่างกายของบุคคลเป็นหลัก นพ. วรชาติกล่าวว่าแพทย์อาสาในเครือข่ายฯ ทำงานโดยคำนึงถึงสิทธิเสรีภาพในร่างกายของบุคคลเป็นหลัก "เราไม่เคยเถียงเรื่องบาปบุญคุณโทษนะ เพราะว่ามันเถียงกันไม่จบ แต่ประเด็นคือเรื่องสิทธิ เสรีภาพบเนื้อตัวร่างกายของคน ๆ หนึ่ง ถ้าเป็นเราเองเราจะทำยังไง เพราะฉะนั้นเราเลยให้สิทธิกับเขามากกว่า เราเชื่อว่าไม่มีใครตั้งใจท้องเพื่อยุติการตั้งครรภ์ เราเข้าใจว่าแต่ละคนมีความจำเป็นที่ต่างกัน" นพ. วรชาติกล่าว "เราไม่เคยเถียงเรื่องบาปบุญคุณโทษนะ เพราะว่ามันเถียงกันไม่จบ แต่ประเด็นคือเรื่องสิทธิ เสรีภาพบเนื้อตัวร่างกายของคน ๆ หนึ่ง ถ้าเป็นเราเองเราจะทำยังไง เพราะฉะนั้นเราเลยให้สิทธิกับเขามากกว่า เราเชื่อว่าไม่มีใครตั้งใจท้องเพื่อยุติการตั้งครรภ์ เราเข้าใจว่าแต่ละคนมีความจำเป็นที่ต่างกัน" นพ. วรชาติกล่าว เขายอมรับว่าสังคม รวมทั้งแพทย์เองก็ยังมีความเห็นที่แตกต่างกันในเรื่องการยุติการตั้งครรภ์ เขายอมรับว่าสังคม รวมทั้งแพทย์เองก็ยังมีความเห็นที่แตกต่างกันในเรื่องการยุติการตั้งครรภ์ "แต่ละคนมีความเชื่อไม่เหมือนกันซึ่งไม่เป็นไร ผมก็แค่อยากช่วย คน (หมอ) ที่ไม่ทำ (ยุติการตั้งครรภ์) ก็ไม่เป็นไร ก็ส่งมาให้คนที่พร้อมจะทำ" "แต่ละคนมีความเชื่อไม่เหมือนกันซึ่งไม่เป็นไร ผมก็แค่อยากช่วย คน (หมอ) ที่ไม่ทำ (ยุติการตั้งครรภ์) ก็ไม่เป็นไร ก็ส่งมาให้คนที่พร้อมจะทำ"
สาระสำคัญของ พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญามาตรา 301 และ 305 ที่ว่าด้วยการทำแท้งฉบับนี้คือ จากเดิมที่การทำแท้งในเกือบทุกกรณีเป็นความผิด มีโทษจำคุกและปรับ เปลี่ยนมาเป็นการทำแท้งช่วงที่อายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ ไม่มีความผิด หากอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์สามารถทำแท้งได้ภายใต้ 3 เงื่อนไข และหากอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ ทำแท้งได้ภายใต้ 1 เงื่อนไข การทำแท้งที่ไม่เป็นไปตามเงื่อนไขนี้ผู้ทำจะมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือนหรือปรับไม่เกิน 10,000 บาทหรือทั้งจำทั้งปรับ

-พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28)

-พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) ที่ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ในวันที่ 6 ก.พ. และ มีผลบังคับใช้ในวันที่ 7 ก.พ. เป็นต้นไป มีทั้งหมด 4 มาตรา ดังนี้

-มาตรา 1 พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า "พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย อาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ.2564 "

-มาตรา 2 พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป

-มาตรา 3 ให้ยกเลิกความในมาตรา 301 แห่งประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. 2560 และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

-"มาตรา 301 หญิงใดทำให้ตนเองแท้งลูกหรือยอมให้ผู้อื่นทำให้ตนแท้งลูกขณะมีอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาทหรือทั้งจำทั้งปรับ"

-มาตรา 4 ให้ยกเลิกความในมาตรา 305 แห่งประมวลกฎหมายอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

-"มาตรา 305 ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา 301 หรือมาตรา 302 เป็นการกระทำของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและตามหลักเกณฑ์ของแพทยสภาในกรณีดังต่อไปนี้ ผู้กระทำไม่มีความผิด

(1) จำเป็นต้องกระทำเนื่องจากหากหญิงตั้งครรภ์ต่อไปจะเสี่ยงต่อการได้รับอันตราย ต่อสุขภาพทางกายหรือจิตใจของหญิงนั้น

(2) จำเป็นต้องกระทำเนื่องจากมีความเสี่ยงอย่างมากหรือมีเหตุผลทางการแพทย์ อันควรเชื่อได้ว่าหากทารกคลอดออกมาจะมีความผิดปกติถึงขนาดทุพพลภาพอย่างร้ายแรง

(3) หญิงยืนยันต่อผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมว่าตนมีครรภ์เนื่องจากมีการกระทำความผิดเกี่ยวกับเพศ

(4) หญิงซึ่งมีอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ยืนยันที่จะยุติการตั้งครรภ์

(5) หญิงซึ่งมีอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ ยืนยันที่จะยุติการตั้งครรภ์ ภายหลังการตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือกจากผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมและผู้ประกอบวิชาชีพอื่น ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของแพทยสภาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น
92.ข่าวสารทั่วไป สถิติต่างๆ,65.กฎหมายอาญาความผิดเกี่ยวกับชีวิตและร่างกาย