กรณีบุคคลสองคนจดทะเบียนหย่ากันโดยสมรู้กัน แต่ยังคงอาศัยอยู่ร่วมกันและแสดงพฤติกรรมเสมือนสามีภรรยา กรณีเช่นนี้ การหย่าถือเป็นโมฆะตามมาตรา 155 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือไม่?
ตามมาตรา 155 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การแสดงเจตนาลวงโดยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งเป็นโมฆะ แต่สามารถยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริตและต้องเสียหายจากการแสดงเจตนาลวงนั้นมิได้
ประเด็นสำคัญ ในกรณีนี้คือ การจดทะเบียนหย่าถือเป็นการแสดงเจตนาหรือไม่ และเจตนาที่แสดงออกนั้นมีเจตนาลวงหรือไม่

การวิเคราะห์:
การจดทะเบียนหย่า ถือเป็นการแสดงเจตนาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 144 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติว่า "การสมรสและการหย่ากันต้องทำเป็นหนังสือลงทะเบียนต่อเจ้าหน้าที่พนักงานตามกฎหมาย" การจดทะเบียนหย่าจึงเป็นการแสดงออกถึงเจตนาที่จะยุติฐานะสามีภรรยาตามกฎหมาย
เจตนาลวง หมายถึง การแสดงเจตนาที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง โดยมีเจตนาเพื่อปกปิดข้อเท็จจริงหรือเบี่ยงเบนความสนใจ
ในกรณีที่บุคคลสองคนจดทะเบียนหย่ากันโดยสมรู้กัน แต่ยังคงอาศัยอยู่ร่วมกันและแสดงพฤติกรรมเสมือนสามีภรรยา  พฤติการณ์ดังกล่าวอาจตีความได้ว่า การจดทะเบียนหย่านั้นเป็นการแสดงเจตนาลวงเพื่อวัตถุประสงค์อื่น เช่น หลีกเลี่ยงภาระผูกพันทางกฎหมาย หรือเพื่อเอื้อประโยชน์แก่บุคคลที่สาม
อย่างไรก็ตาม  การพิจารณาว่าการจดทะเบียนหย่าเป็นโมฆะหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ของแต่ละกรณี  ศาลจะพิจารณาเจตนาที่แท้จริงของคู่กรณี พฤติการณ์หลังการจดทะเบียนหย่า  และหลักฐานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องประกอบกัน

ตัวอย่าง
กรณีที่คู่กรณีจดทะเบียนหย่ากันเพื่อหลีกเลี่ยงการชำระหนี้ ศาลอาจตัดสินว่าการจดทะเบียนหย่านั้นเป็นโมฆะ เพราะเป็นการแสดงเจตนาลวงเพื่อเอาเปรียบบุคคลที่สาม
กรณีที่คู่กรณีจดทะเบียนหย่ากันเพื่อแบ่งสินสมรส แต่ยังคงอาศัยอยู่ร่วมกันและแสดงพฤติการณ์เสมือนสามีภรรยา ศาลอาจพิจารณาว่าการจดทะเบียนหย่านั้นไม่เป็นโมฆะ เพราะคู่กรณีมีเจตนาที่จะยุติฐานะสามีภรรยาตามกฎหมาย แต่ยังคงอยู่ร่วมกันฉันท์สามีภรรยาโดยพฤติการณ์
สรุป:
การพิจารณาว่าการจดทะเบียนหย่าที่คู่กรณีจดทะเบียนหย่ากันโดยสมรู้กัน แต่ยังคงอาศัยอยู่ร่วมกันและแสดงพฤติกรรมเสมือนสามีภรรยา  นั้นเป็นโมฆะหรือไม่ ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ของแต่ละกรณี  ศาลจะพิจารณาเจตนาที่แท้จริงของคู่กรณี พฤติการณ์หลังการจดทะเบียนหย่า  และหลักฐานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องประกอบกัน
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,กฎหมายเยาวชนและครอบครัว พรบ