อาการปวดท้องแบบไหนที่ต้องรีบไปพบแพทย์?
เฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร (Helicobacter pylori) แบคทีเรียที่กรดในกระเพาะอาหารฆ่าไม่ตาย และอาการเริ่มต้นที่พบบ่อยของการติดเชื้อชนิดนี้คือ ท้องอืด อาหารไม่ย่อย
อาการปวดท้องมีหลายแบบ แต่ส่วนใหญ่แล้วความแตกต่างอยู่ที่กับความรุนแรง ตำแหน่งที่ปวด แต่อาการที่พบบ่อยและต้องระวังคือ ท้องอืด ซึ่งสาเหตุของอาการผิดปกติในช่องท้องสามารถเกิดได้จากพฤติกรรมส่วนหนึ่งที่รักษาด้วยยาให้หายขาด แต่มีผู้ป่วยบางรายที่ติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิด เช่น เฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร (Helicobacter pylori : H.pylori) ทำให้เกิดกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง มีภาวะลมในช่องท้อง อาหารไม่ย่อย ท้องอืด
โดยส่วนใหญ่ผู้ป่วยกลุ่มนี้จะซื้อยารับประทานยาเอง และมาพบแพทย์เมื่ออาการไม่ดีขึ้น หรือเป็นๆ หายๆ แพทย์ก็จะตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม เช่น ตรวจอุจจาระหาเชื้อแบคทีเรีย การตรวจอัลตราซาวนด์เพิ่มเติม รวมถึงการส่องกล้องทั้งในส่วนของทางเดินอาหารส่วนบน และทางเดินอาหารส่วนล่าง ซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยที่ถูกโรค มีโอกาสรักษาหายขาดได้มากขึ้น
เฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร คืออะไร
เฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร เป็นแบคทีเรียตัวเดียวที่สามารถมีชีวิตรอดในกระเพาะได้ เพราะปกติในกระเพาะของมนุษย์มีภาวะเป็นกรดที่สามารถฆ่าแบคทีเรียได้ทุกตัว ยกเว้นแบคทีเรียตัวนี้ จึงทำให้เกิดอาการอักเสบ แผลในกระเพาะอาหารได้ และสามารถก่อมะเร็งต่อมน้ำเหลืองของกระเพาะอาหารในอนาคตได้
แบคทีเรียชนิดนี้พบได้จากการรับประทานอาหารสุกๆ ดิบๆ ไม่ผ่านความร้อน และในอาหารแช่เย็นที่ติดเชื้อชนิดนี้จากกระบวนการผลิตที่ไม่สุก ไม่สะอาดเพียงพอ ทำให้มีแบคทีเรียเจือปน เมื่อเข้าสู่ร่างกายก็จะแฝงตัวในกระเพาะอาหารจนกระทั่งมีอาการผิดปกติแสดงออกมา
“หัวใจสำคัญคือ การวินิจฉัยโรคที่ถูกต้อง ก็จะรักษาได้ตรงโรค แทนที่จะรับประทานยารักษาไปเรื่อยๆ เมื่อเป็นก็รับประทานยา สุดท้ายก็กลับมาเป็นอีก เป็นๆ หายๆ เรื้อรังต่อเนื่องเป็นปี”
จากกรณีศึกษาของผู้ป่วยรายหนึ่งที่เข้ามาพบแพทย์ที่ไทยนครินทร์มีความเข้าใจว่าตัวเองเป็นกรดไหลย้อน มีอาการแสบร้อนกลางอก แน่นหน้าอกเวลารับประทานจำนวนมาก อาหารไม่ย่อย ซึ่งผู้ป่วยซื้อยารับประทานเองเป็นเวลานานหลายปี
แม้กระทั่งมาที่โรงพยาบาลแล้ว ได้รับคำแนะนำจากแพทย์แล้ว ผู้ป่วยก็ยังคงคิดว่าตัวเองเป็นกรดไหลย้อน เพราะด้วยอายุยังน้อยอาการของโรคยังไม่รุนแรง รับการรักษาด้วยยาอาการดีขึ้นแต่ไม่หายขาด มาพบแพทย์เมื่อมีอาการทุกครั้ง ซึ่งรักษาแบบนี้มานานถึง 2 ปี โดยปกติหากเป็นโรคกรดไหลย้อนจะใช้เวลารักษาด้วยการรับประทานยาในช่วงระยะเวลาไม่เกิน 2 เดือน ก็จะรักษาหายได้
แต่สุดท้ายผู้ป่วยก็ตัดสินใจเข้าส่องกล้องระบบทางเดินอาหารเพื่อวินิจฉัยจึงพบสาเหตุของโรคซึ่งมาจากการติดเชื้อแบคทีเรียเฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร ทำให้กระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง โดยหลังจากพบสาเหตุแล้วทำการรักษาต่อเนื่อง 2 สัปดาห์ อาการดังกล่าวก็หายขาด ซึ่งถ้าไม่ส่องกล้องก็จะไม่สามารถสาเหตุของโรคที่แท้จริงได้ และทำให้รักษาไม่ตรงจุด
ปวดท้องแบบไหน ต้องรีบพบแพทย์
อาการที่ควรจะรีบมาพบแพทย์เร่งด่วนคือ อาการปวดท้องรุนแรงและมีโรคร่วมหลากหลาย เคยผ่าตัดทางช่องท้องมาก่อน การขับถ่ายผิดปกติ มีอาการอาเจียนรุนแรง หายใจลำบาก ปัสสาวะผิดปกติ หรือมีการตั้งครรภ์ ซึ่งต้องยอมรับว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่เคยมีอาการปวดท้องมาก่อนแต่ไม่รุนแรง ซึ่งต้องสังเกตอาการด้วยตัวเอง 2-3 วัน ถ้ามีอาการร่วมอื่นๆ เช่น มีอาการปวดร้าวไปบริเวณอื่น เช่น บริเวณไหล่ โรคเกี่ยวกับถุงน้ำดี บริเวณทรวงอก โรคหัวใจ หรือ ปวดร้าวไปหลังก็จะเป็นอัวยวะที่อยู่ในช่องท้องด้านหลัง แนะนำให้มาพบแพทย์
โดยอาการปวดด้านล่างของช่องท้องใต้สะดือ ได้แก่ ปวดบริเวณตรงกลางรอบสะดือ หรือด้านขวาล่างก็ต้องระวังเรื่องเป็นไส้ติ่งอักเสบ ส่วนอาการปวดที่มีความสัมพันกับการขับถ่ายที่ผิดปกติ เช่น ท้องอืดมีอาการท้องผูกสลับท้องเสีย เบื่ออาหาร น้ำหนักลดไม่ทราบสาเหตุ ก็ต้องเฝ้าระวังโรคร้ายแรงในช่องท้อง เช่น มะเร็งลำไส้ เป็นต้น อีกทั้ง ต้องสนใจอาการร่วมอื่นๆ ที่เกิดขึ้นพร้อมอาการปวดท้อง เช่น สังเกตสีอุจจาระ ถ้าเริ่มปวดท้องเรื้อรังมากกว่า 3 สัปดาห์ควรมาพบแพทย์
ส่วนอาการปวดช่องท้องส่วนบน จะตรวจพบในช่วงวัยกลางคนเนื่องจากพฤติกรรมการรับประทาน เช่น รับประทานอาหารรสจัด อาหารสุกๆ ดิบๆ ดื่มแอลกอฮอลล์ สูบุหรี่ เป็นต้น จึงจะพบผู้ป่วยที่ปวดท้องเรื้อรังตั้งแต่อายุ 25 ปีขึ้นไป และในช่วงอายุ 50 ปีขึ้นไป ถ้ามีอาการผิดปกติทางช่องท้องควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม เพื่อหาสาเหตุที่ถูกต้อง
เฝ้าระวัง สังเกต สุขภาพช่องท้อง
การรับประทานอาหารเป็นสิ่งบ่งชี้สำคัญที่จะบอกถึงความเสี่ยงของการเกิดอาการผิดปกติในช่องท้องได้ ซึ่งพฤติกรรมการรับประทานสำหรับหลายคนปรับเปลี่ยนได้ยาก เช่น ถ้าชอบรับประทานอาหารประเภทบุฟเฟต์ที่มีการรับประทานปริมาณเนื้อสัตว์เพิ่มขึ้น ทั้งเนื้อแดง เนื้อสัตว์แปรรูปเป็นความเสี่ยงหลักของโรคระบบทางเดินอาหาร เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งกระเพาะอาหาร เป็นต้น  ดังนั้นผู้ป่วยมักมาพบแพทย์ด้วยอาการท้องอืด อาหารไม่ย่อย ท้องผูก เพราะฉะนั้นจึงเป็นปัจจัยเสี่ยงหนึ่งที่จะต้องได้รับการดูแล
อย่างไรก็ตาม ถ้ายังไม่มีอาการที่ชัดเจนสามารถเข้ามาตรวจสุขภาพประจำปีได้ ซึ่งเป็นการตรวจพื้นฐาน เช่น การตรวจอุจจาระ การตรวจอัลตราซาวนด์ ซึ่งถ้ามีอาการผิดปกติที่ชัดเจนก็ต้องเริ่มด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร และหากอาการไม่ดีขึ้นก็ต้องมีการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมเพื่อการรักษาที่ตรงกับสาเหตุของโรคนั้นๆ

Tags:
ปวดท้องเรื้อรัง,
Helicobacter pylori,
แบคทีเรียเฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร,
โรคทางเดินอาหาร,
ศูนย์ทางเดินอาหาร,

แพทย์สาขาโรคระบบทางเดินอาหาร โรงพยาบาลไทยนครินทร์
"เฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร สาเหตุของท้องอืดเรื้อรัง?"  อธิบายว่า อาการปวดท้องทั่วไปนั้นสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ บางกรณีอาจไม่ร้ายแรงและสามารถรักษาด้วยยาได้เอง แต่บางกรณีก็อาจเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงที่ต้องรีบไปพบแพทย์โดยด่วน

อาการปวดท้องแบบไหนที่ต้องรีบไปพบแพทย์?

ปวดท้องรุนแรง: อาการปวดท้องที่รุนแรงจนทนแทบไม่ไหว นอนไม่หลับ หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน อาจเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรง เช่น ไส้ติ่งอักเสบ นิ่วในถุงน้ำดี หรือตับอักเสบ
ปวดท้องร่วมกับอาการอื่นๆ: เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ท้องผูก ท้องเสีย มีไข้ หนาวสั่น หรือตัวเหลือง อาจเป็นสัญญาณของโรคต่างๆ เช่น โรคกระเพาะอาหาร กรดไหลย้อน โรคลำไส้ หรือมะเร็ง
ปวดท้องแบบเฉียบพลัน: อาการปวดท้องที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรงทันที อาจเป็นสัญญาณของโรคที่ร้ายแรง เช่น ภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบ หลอดเลือดแดงโป่งพองในช่องท้อง หรือไส้เน่า
ปวดท้องเรื้อรัง: อาการปวดท้องที่เกิดขึ้นเป็นเวลานานกว่า 3 สัปดาห์ อาจเป็นสัญญาณของโรคเรื้อรัง เช่น โรคลำไส้แปรปรวน กรดไหลย้อน หรือมะเร็ง
ปวดท้องในผู้ที่มีโรคประจำตัว: ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง หรือโรคหัวใจ ควรรีบไปพบแพทย์ทันทีหากมีอาการปวดท้อง เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อน
นอกจากนี้ ยังมีอาการปวดท้องแบบอื่นๆ ที่ควรสังเกต เช่น

ปวดท้องบริเวณท้องน้อย: อาจเป็นสัญญาณของโรคที่เกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์ เช่น เนื้องอกมดลูก ซีสต์รังไข่ หรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ
ปวดท้องบริเวณชายโครงขวา: อาจเป็นสัญญาณของโรคที่เกี่ยวกับตับหรือถุงน้ำดี เช่น นิ่วในถุงน้ำดี หรือตับอักเสบ
ปวดท้องบริเวณชายโครงซ้าย: อาจเป็นสัญญาณของโรคที่เกี่ยวกับม้าม เช่น ม้ามโต หรือม้ามแตก
ปวดท้องบริเวณหลัง: อาจเป็นสัญญาณของโรคที่เกี่ยวกับไต เช่น นิ่วในไต หรือโรคไตอักเสบ
หากมีอาการปวดท้องแบบใดๆ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง ทันท่วงที การวินิจฉัยที่รวดเร็วและการรักษาที่ถูกต้องจะช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงและช่วยให้ผู้ป่วยหายป่วยได้เร็วขึ้น

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น  ไม่สามารถแทนที่คำแนะนำทางการแพทย์จากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้  หากมีอาการปวดท้อง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine,ศัลยศาสตร์ (ศัลยศาสตร์) - Surgery