ทายาทของ "ย." มีสิทธิเรียกร้องแบ่งปันที่ดินมรดกได้อย่างไร?
[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7458/2553 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7458/2553 ป.พ.พ. มาตรา 193/14, 1629, 1634, 1748 ป.พ.พ. มาตรา 193/14, 1629, 1634, 1748   เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งตั้ง น. เป็นผู้จัดการมรดกของ ย.  เมื่อวันที่  น. จึงเป็นผู้แทนตามกฎหมายของทายาท มีหน้าที่ต้องแบ่งปันทรัพย์มรดกให้แก่ทายาททุกคนตามกฎหมาย มีผลให้โจทก์ทั้งสี่ซึ่งเป็นทายาทของ ย. ไม่จำต้องฟ้องร้องภายในอายุความมรดก 1 ปี เพราะอายุความย่อมสะดุดหยุดลง ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/14 และถือได้ว่า  น. ครอบครอบทรัพย์มรดกที่ยังมิได้แบ่งปันแทนทายาทของ ย. ทุกคน แม้ต่อมา น. ในฐานะผู้จัดการมรดกได้โอนที่ดินพิพาทซึ่งโจทก์ทั้งสี่และจำเลยต่างนำสืบรับกันว่า เป็นทรัพย์มรดกของ ย. ให้แก่จำเลยซึ่งเป็นทายาทคนหนึ่งของ ย. ก็เป็นการแบ่งปันทรัพย์มรดกที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย จำเลยจึงไม่ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทและการจัดการมรดกที่ไม่ชอบนั้นย่อมทำให้การจัดการทรัพย์มรดกยังไม่สิ้นสุดลง ที่ดินพิพาทจึงยังเป็นทรัพย์สินในกองมรดกของ ย. และยังคงอยู่ในระหว่างการจัดการแบ่งทรัพย์มรดก ถือได้ว่าผู้จัดการมรดกครอบครองที่พิพาทแทนทายาทอื่นทุกคน และเมื่อจำเลยรับโอนที่ดินพิพาทมาจาก น. ก็ต้องถือว่า จำเลยครอบครองที่ดินพิพาทแทนทายาทอื่นทั้งหมด โจทก์ทั้งสี่มีสิทธิเรียกร้องให้แบ่งที่พิพาทได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1748 วรรคหนึ่ง คดีของโจทก์ทั้งสี่จึงไม่ขาดอายุความมรดก เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งตั้ง น. เป็นผู้จัดการมรดกของ ย.  เมื่อวันที่  น. จึงเป็นผู้แทนตามกฎหมายของทายาท มีหน้าที่ต้องแบ่งปันทรัพย์มรดกให้แก่ทายาททุกคนตามกฎหมาย มีผลให้โจทก์ทั้งสี่ซึ่งเป็นทายาทของ ย. ไม่จำต้องฟ้องร้องภายในอายุความมรดก 1 ปี เพราะอายุความย่อมสะดุดหยุดลง ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/14 และถือได้ว่า  น. ครอบครอบทรัพย์มรดกที่ยังมิได้แบ่งปันแทนทายาทของ ย. ทุกคน แม้ต่อมา น. ในฐานะผู้จัดการมรดกได้โอนที่ดินพิพาทซึ่งโจทก์ทั้งสี่และจำเลยต่างนำสืบรับกันว่า เป็นทรัพย์มรดกของ ย. ให้แก่จำเลยซึ่งเป็นทายาทคนหนึ่งของ ย. ก็เป็นการแบ่งปันทรัพย์มรดกที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย จำเลยจึงไม่ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทและการจัดการมรดกที่ไม่ชอบนั้นย่อมทำให้การจัดการทรัพย์มรดกยังไม่สิ้นสุดลง ที่ดินพิพาทจึงยังเป็นทรัพย์สินในกองมรดกของ ย. และยังคงอยู่ในระหว่างการจัดการแบ่งทรัพย์มรดก ถือได้ว่าผู้จัดการมรดกครอบครองที่พิพาทแทนทายาทอื่นทุกคน และเมื่อจำเลยรับโอนที่ดินพิพาทมาจาก น. ก็ต้องถือว่า จำเลยครอบครองที่ดินพิพาทแทนทายาทอื่นทั้งหมด โจทก์ทั้งสี่มีสิทธิเรียกร้องให้แบ่งที่พิพาทได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1748 วรรคหนึ่ง คดีของโจทก์ทั้งสี่จึงไม่ขาดอายุความมรดก อนึ่ง ที่ดินพิพาทเป็นสินสมรสระหว่าง ย. และ น. ได้มาเมื่อวันที่ 11 มกราคม 2499 โดย ย. และ น. อยู่กินกันฉันสามีภริยาและแต่งงานกันในขณะกฎหมายลักษณะผัวเมียใช้บังคับ (โดยมิได้จดทะเบียนสมรสภายหลัง) จึงต้องแบ่งสินสมรสตามกฎหมายลักษณะผัวเมีย โดย ย. ได้ส่วนแบ่ง 2 ใน 3 ส่วน ส่วน น. ได้ 1 ใน 3 ส่วน สินสมรสส่วนของ ย. ตกเป็นกองมรดกของ ย. ที่จะตกแก่ทายาทโดยธรรมคือ น.  นายโกสินทร์ โจทก์ที่ 4 และจำเลย ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1629, 1630, 1634 และ 1635 (1) คนละ 1 ใน 4 ส่วนของมรดกหรือ 1 ใน 6 ส่วนของที่ดินพิพาท แต่เมื่อนายโกสินทร์ถึงแก่ความตายก่อน ย. เจ้ามรดก โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 3 เป็นผู้สืบสันดานของนายโกสินทร์จึงเข้ารับมรดกแทนที่นายโกสินทร์ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1639 โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 3 จึงได้รับส่วนแบ่งมรดกคนละ 1 ใน 18 ส่วนของที่ดินพิพาท ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1634 (2) โจทก์ทั้งสี่จึงมีสิทธิฟ้องขอให้เพิกถอนการโอนที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของตนเท่านั้น แต่เพื่อความสะดวกในการแบ่งปันที่ดินมรดกให้แก่โจทก์ทั้งสี่ตามส่วน ศาลฎีกาเห็นสมควรให้ใส่ชื่อโจทก์ทั้งสี่ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินพิพาทแทนการให้เพิกถอนการจดทะเบียนการโอนเฉพาะส่วนของโจทก์ทั้งสี่ อนึ่ง ที่ดินพิพาทเป็นสินสมรสระหว่าง ย. และ น. ได้มาเมื่อวันที่ 11 มกราคม 2499 โดย ย. และ น. อยู่กินกันฉันสามีภริยาและแต่งงานกันในขณะกฎหมายลักษณะผัวเมียใช้บังคับ (โดยมิได้จดทะเบียนสมรสภายหลัง) จึงต้องแบ่งสินสมรสตามกฎหมายลักษณะผัวเมีย โดย ย. ได้ส่วนแบ่ง 2 ใน 3 ส่วน ส่วน น. ได้ 1 ใน 3 ส่วน สินสมรสส่วนของ ย. ตกเป็นกองมรดกของ ย. ที่จะตกแก่ทายาทโดยธรรมคือ น.  นายโกสินทร์ โจทก์ที่ 4 และจำเลย ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1629, 1630, 1634 และ 1635 (1) คนละ 1 ใน 4 ส่วนของมรดกหรือ 1 ใน 6 ส่วนของที่ดินพิพาท แต่เมื่อนายโกสินทร์ถึงแก่ความตายก่อน ย. เจ้ามรดก โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 3 เป็นผู้สืบสันดานของนายโกสินทร์จึงเข้ารับมรดกแทนที่นายโกสินทร์ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1639 โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 3 จึงได้รับส่วนแบ่งมรดกคนละ 1 ใน 18 ส่วนของที่ดินพิพาท ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1634 (2) โจทก์ทั้งสี่จึงมีสิทธิฟ้องขอให้เพิกถอนการโอนที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของตนเท่านั้น แต่เพื่อความสะดวกในการแบ่งปันที่ดินมรดกให้แก่โจทก์ทั้งสี่ตามส่วน ศาลฎีกาเห็นสมควรให้ใส่ชื่อโจทก์ทั้งสี่ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินพิพาทแทนการให้เพิกถอนการจดทะเบียนการโอนเฉพาะส่วนของโจทก์ทั้งสี่
ทายาทของ "ย." มีสิทธิเรียกร้องแบ่งปันที่ดินมรดกได้ดังนี้


1. อายุความมรดกไม่ขาด:

เมื่อศาลชั้นต้นตั้ง "น." เป็นผู้จัดการมรดกของ "ย." "น." จึงกลายเป็นผู้แทนตามกฎหมายของทายาท
หน้าที่ของ "น." คือ แบ่งปันทรัพย์มรดกให้แก่ทายาททุกคนตามกฎหมาย
ส่งผลให้ทายาททั้ง 4 ของ "ย." ไม่จำเป็นต้องฟ้องร้องภายในอายุความมรดก 1 ปี
เพราะอายุความสะดุดหยุดลงตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/14
ถือว่า "น." ครอบครองทรัพย์มรดกที่ยังไม่ได้แบ่งปันแทนทายาททั้งหมด

2. การโอนที่ดินพิพาทไม่ชอบด้วยกฎหมาย:

แม้ "น." ในฐานะผู้จัดการมรดกจะโอนที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยซึ่งเป็นทายาทคนหนึ่งของ "ย."
การโอนนี้ก็ถือเป็นการแบ่งปันทรัพย์มรดกที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย
จำเลยจึงไม่ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาท
และการจัดการมรดกที่ไม่ชอบนั้น ย่อมทำให้การจัดการทรัพย์มรดกยังไม่สิ้นสุดลง

3. ที่ดินพิพาทยังเป็นทรัพย์สินในกองมรดก:

ที่ดินพิพาทยังอยู่ในระหว่างการจัดการแบ่งทรัพย์มรดก
ถือว่าผู้จัดการมรดกครอบครองที่ดินพิพาทแทนทายาทอื่นทุกคน
เมื่อจำเลยรับโอนที่ดินพิพาทมาจาก "น."
ก็ต้องถือว่าจำเลยครอบครองที่ดินพิพาทแทนทายาทอื่นทั้งหมด

4. ทายาทมีสิทธิเรียกร้องให้แบ่งที่ดินพิพาท:

โจทก์ทั้ง 4 มีสิทธิเรียกร้องให้แบ่งที่ดินพิพาทได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1748 วรรคหนึ่ง
คดีของโจทก์ทั้ง 4 จึงไม่ขาดอายุความมรดก

5. การแบ่งสินสมรส:

ที่ดินพิพาทเป็นสินสมรสระหว่าง "ย." และ "น." ได้มาเมื่อวันที่ 11 มกราคม 2499
โดย "ย." และ "น." อยู่กินกันฉันสามีภริยาและแต่งงานกันในขณะกฎหมายลักษณะผัวเมียใช้บังคับ (โดยไม่ได้จดทะเบียนสมรสภายหลัง)
จึงต้องแบ่งสินสมรสตามกฎหมายลักษณะผัวเมีย
"ย." ได้ส่วนแบ่ง 2 ใน 3 ส่วน
"น." ได้ 1 ใน 3 ส่วน
สินสมรสส่วนของ "ย." ตกเป็นกองมรดกของ "ย."
ที่จะตกแก่ทายาทโดยธรรมคือ "น." นายโกสินทร์ โจทก์ที่ 4 และจำเลย ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1629, 1630, 1634 และ 1635 (1) คนละ 1 ใน 4 ส่วนของมรดกหรือ 1 ใน 6 ส่วนของที่ดินพิพาท

6. การแบ่งมรดก:

แต่เมื่อนายโกสินทร์ถึงแก่ความตายก่อน "ย." เจ้ามรดก
โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 3 เป็นผู้สืบสันดานของนายโกสินทร์
จึงเข้ารับมรดกแทนที่นายโกสินทร์ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1639
โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 3 จึงได้รับส่วนแบ่งมรดกคนละ 1 ใน 18 ส่วนของที่ดินพิพาท ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1634 (2)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์