จงสรุปบทความ การตรวจร่างกาย
การตรวจร่างกาย ตอนที่ 2 ประชาชนทั่วไปสามารถจะเรียนรู้การเป็นหมอรักษาตนเอง และญาติมิตรได้ โดยเฉพาะโรคภัยไข้เจ็บที่พบอยู่บ่อยๆ ส่วนใหญ่ ร้อยละ 70-80 จะรักษาได้โดยไม่ต้องใช้เครื่องมือที่พิเศษพิสดารอะไร เรื่อง มาเป็นหมอกันเถิด จะชี้แจงวิธีที่จะเรียนรู้ด้วยตนเองจนเป็นหมอได้ เราจะเสนอท่านเป็นประจำ เริ่มลงตั้งแต่ฉบับที่ 1 ปีที่ 1 การตรวจร่างกาย ตอนที่ 2 ก การตรวจร่างกายทั่วไป ต่อ เมื่อเราใช้ตาสังเกตอากัปกิริยาและลักษณะของคนไข้ว่า เป็นคนไข้ที่กำลังเจ็บหนักดังที่ได้กล่าวถึงในครั้งก่อนแล้ว เราก็จะต้องรีบให้การดูและรักษาคนไข้ทันที อย่ามัวไปเสียเวลาซักประวัติหรือตรวจร่างกายอย่างละเอียด เพราจะทำให้คนไข้ถึงแก่กรรม ตาย ได้ เช่น ถ้าเราเห็นคนไข้ถูกหามเข้ามาหาเราโดยไม่รู้สึกตัวเลย หมดสติ หรือโคม่า ต้องรีบจับชีพจรที่ขาหนีบ หรือที่ข้างคอทันที เพื่อดูว่ายังมีชีพจรที่ขาหนีบ หรือที่ข้างคออยู่หรือไม่ ดูรูปที่ 1 และ 2 ถ้าไม่มี ให้ถือว่าหัวใจหยุดเต้น รีบทุบลงตรงหน้าอกแรง ๆ สัก 1-2 ที ถ้าทุบแล้ว คนไข้ยังไม่รู้สึกตัว หรือยังคลำชีพจรไม่ได้ รีบเป่าปากช่วยการหายใจ และช่วยนวดหัวใจ ดูรูปที่ 3 จนกว่าหัวใจของคนไข้จะเต้นได้เอง จนคลำชีพจรได้ ถ้าคนไข้ยังมีชีพจรอยู่ แต่หมดสติและไม่รู้สึกตัวเลย ควรจะฉีดน้ำตาลกลูโคสเข้าเส้นทันที ฉีดกลูโคส 50 ประมาณ 100 ซีซี เข้าเส้นทันที ถ้าไม่มีกลูโคส 50 อาจให้น้ำเกลือ น้ำเกลือที่มีน้ำตาลกลูโคสอยู่ด้วย เข้าเส้นหรือถ้าคนไข้ยังพอกลืนเองได้โดยไม่สำลัก ให้ใช้น้ำหวานหรือน้ำละลายน้ำตาลให้คนไข้กินไปก่อนทันที ถ้าคนไข้เลือดออกมาก ให้ใช้นิ้วมือหรือส้นมืดกดลงบนบาดแผลที่มีเลือดออกนั้นจนเลือดหยุด ถ้าคนไข้มีไข้สูง ให้ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นเช็ดตัวให้คนไข้ และอาจใช้พัดลมช่วยเป่าด้วย ถ้าคนไข้ไม่หายใจ หรือหายใจลำบาก ก็ต้องช่วยหายใจ โดยการใช้พัดลม หรือการเป่าปากหรืออื่นๆ การดูแลรักษาคนไข้ที่มีปัญหาต่างๆ จะกล่าวถึงอย่างละเอียดในภาคที่ 3 เมื่อภาคการซักประวัติและการตรวจร่างกายได้สิ้นสุดลงแล้ว เมื่อเราใช้ตามองดูคนไข้แล้วไม่เห็นลักษณะหนึ่งลักษณะใดที่จะเข้าได้กับลักษณะของการเจ็บหนัก เราก็ใช้ตาและหูของเราตรวจคนไข้ต่อไปโดยดู 1 กิริยาท่าทางของคนไข้ เช่น 11 ลักษณะการเดิน การเดินของคนปกติเป็นอย่างไร คงจะได้สังเกตกันอยู่แล้ว บางคนอาจจะเดินขาถ่าง บางคนอาจจะเดินหนีบขา บางคนเดินแบบทหาร บางคนเดินแบบขย่มธรณี เดินเขย่งปลายเท้า และอื่นๆ การเดินเช่นนี้ย่อมถือได้ว่าเป็นสิ่งปกติที่แตกต่างกันได้ในแต่ละคนเหมือนกับรูปร่างหน้าตาของคนเราที่แตกต่างกัน แต่ถ้าเมื่อใด ลักษณะการเดินนั้นแปลกออกไปมาก เช่น การเดินเข้าถ่าง เดินเข่าถ่างออกจากันมาก เหมือนพวกโคบาล เคาบอย ที่ขี่ม้าเป็นประจำตั้งแต่เด็กๆ ก็จะเดินเข่าถ่างได้ เพราถูกท้องม้าดันไว้ พวกนี้ถ้าให้ยืนตรงขาชิดกัน ก็จะเห็นได้ว่าเข่าห่างจากกันมาก แต่ส่วนใหญ่แล้ว อาการเข่าถ่างเกิดจากเมื่อตอนเล็กๆ เป็นโรคกระดูกอ่อน เพราะกินนมหรืออาหารที่มีวิตามินดีน้อยเกินไป หรือเป็นโรคอื่น ดูรูปที่ 4 การเดินเข่ากระทบกัน เวลาเดินเข่าจะกระทบกัน เพราะขาส่วนเข่าโค้งเข้า พวกนี้จะยืนตรงให้เท้าชิดกันไม่ได้เพราะเข่าจะเกยกัน เวลายืนตรงให้เท้าชิดกัน จึงต้องงอให้เข่าหนึ่งอยู่ข้างหน้า เข่าหนึ่งอยู่ข้างหลัง ส่วนใหญ่แล้วเกิดเพราเมื่อตอนเล็กๆ เกิดเป็นโรคกระดูกอ่อนแล้วงอเข้า แทนที่จะถ่างออก ดูรูปที่ 5 การเดินกะเผลก มักจะเกิดจากขาข้างหนึ่งผิดปกติ ซึ่งอาจจะเกิดจากการอักเสบหรือการพิการตั้งแต่เท้าขึ้นไปจนถึงข้อสะโพก เอว หรือ หลัง ไม่ที่ใดก็ที่หนึ่ง การเดินแปะๆ คือ การเดินที่ต้องยกเท้าขึ้นสูง นั่นคือ เดินแบบยกเท้าขึ้นสูง และเวลาวางเท้าลงกับพื้น ส่วนปลายเท้าจะแตะพื้นก่อน ทำให้เกิดการเดินที่มีเสียงแปะๆ อาจจะเป็นเพียงเท้าข้างเดียว หรือทั้งสองเท้าก็ได้ เกิดจากเส้นประสาทที่ใช้ยกปลายเทาเป็นอัมพาตไป การเดินตามปกติ จะเอาส้นเท้าลงพื้นก่อนทำให้เกิดเสียงดังตึกๆ การเดินลากขาหรือเหวี่ยงขา แสดงว่าขาข้างหนึ่งถูกลาก หรือต้องใช้แรงเหวี่ยงอย่างมาก แสดงว่าขาข้างนั้นเป็นอัมพาต ถ้าในขณะเดินแขนข้างเดียวกันก็ไม่แกว่งไกวด้วย แสดงว่าแขนข้างนั้นคงจะเป็นอัมพาตด้วย เกิดเป็นสภาพที่เรียกว่าเป็นอัมพาตครึ่งซีก ซึ่งมักเกิดจากเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงสมองส่วนหนึ่งเกิดตีบ ตัน หรือ แตก ทำให้สมองที่ควบคุมแขนขาข้างนั้นเสียไป การเดินเซไปเซมา เดินไม่ตรงทาง หรือเวลาเดินต้องก้มหน้ามองดูพื้นตลอดเวลา แสดงว่าสมองส่วนที่ควบคุมการทรงตัวทำงานผิดปกติไป ซึ่งอาจเกิดจากการเมาเหล้า เมายา หรือสมองส่วนที่ควบคุมการทรงตัวได้รับเลือดไปเลี้ยงไม่เพียงพอหรืออื่นๆ 12 ลักษณะการเคลื่อนไหว คนเราบางคนจะทำอะไรดูเชื่องช้า บางคนทำอะไรดูพรวดพราดฉุกละหุก ถ้าหัดสังเกตเป็นเวลานานๆ เราก็เรียนรู้เองได้ว่า ช้าได้ถึงแค่ไหนหรือเร็วได้ถึงแค่ไหนที่ยังถือว่าเป็นปกติ ซึ่งในคนแต่ละอายุแต่ละวัยจะไม่เหมือนกัน
การตรวจร่างกาย ตอนที่ 2:

1. การตรวจร่างกายทั่วไป:
หากพบคนไข้ที่กำลังเจ็บหนักหรืออาการฉุกละหุก ต้องให้การดูแลและรักษาทันทีโดยไม่ลืมรีบดำเนินการให้ช่วยชีพจร และตรวจสอบอาการที่ต้องดูแลเร่งด่วน เช่น การระบายเลือดหรือการหายใจลำบาก

2. การดูแลและรักษาคนไข้:
กรณีที่คนไข้หมดสติและไม่หายใจ ควรทำการทำหัวใจปอดเทียม (CPR) ร่วมกับการให้น้ำตาลกลูโคส หากไม่มีกลูโคส 50 ให้ใช้น้ำเกลือที่มีน้ำตาลกลูโคส และรีบเรียกความช่วยเหลือ

การตรวจดูแลร่างกายโดยการสังเกตลักษณะท่าทางของคนไข้ เช่น ลักษณะการเดิน หากพบลักษณะท่าทางไม่ปกติ อาจเกิดจากปัญหากระดูกหรือกล้ามเนื้อ และต้องดูแลรักษาต่อไป

การสังเกตลักษณะการเดินของคนไข้ เช่น การเดินเข่าถ่าง, การเดินกะเผลก, การเดินลากขา เพื่อตรวจสอบการทรงตัวและการเคลื่อนไหวของคนไข้

การสังเกตลักษณะการเคลื่อนไหวของคนไข้ เช่น การทำอะไรดูเชื่องช้าหรือพรวดพราด ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของปัญหาทางสมอง

การตรวจสอบว่าคนไข้มีปัญหาต่าง ๆ ที่มีอาการเฉพาะ เช่น อาการเหวี่ยงขา, การหยุดยาว, หรือการกระทบกันของเท้า เพื่อค้นหาปัญหาทางสุขภาพที่เป็นไปได้

การตรวจสอบลักษณะการเคลื่อนไหว ในแต่ละช่วงอายุ เพื่อทำความเข้าใจว่าเคลื่อนไหวอย่างไรถือเป็นปกติ

3. การตรวจดูท่าทางของคนไข้:
การเดิน: ตรวจสอบลักษณะการเดินของคนไข้ เพื่อค้นหาสัญญาณของปัญหาทางกล้ามเนื้อหรือกระดูก

การทรงตัว: สังเกตว่าคนไข้ทรงตัวยังไง และหากพบท่าทางที่ไม่ปกติ อาจมีปัญหาทางสมอง

การเคลื่อนไหว: ตรวจสอบลักษณะการเคลื่อนไหว ในแต่ละช่วงอายุ เพื่อทำความเข้าใจว่าเคลื่อนไหวอย่างไรถือเป็นปกติ

4. การสังเกตลักษณะการเคลื่อนไหว:
สังเกตว่าคนไข้มีอาการเคลื่อนไหวอย่างไร และตรวจสอบอาการเด่นที่อาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพ

สังเกตลักษณะการทรงตัว การเคลื่อนไหว และตรวจสอบความสามารถในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ของคนไข้

การตรวจสอบสัญญาณของปัญหาทางสมอง ที่อาจแสดงผลในลักษณะการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ

5. การสังเกตลักษณะการเคลื่อนไหวตามอายุ:
สังเกตลักษณะการเคลื่อนไหวของคนไข้ในแต่ละช่วงอายุ เพื่อค้นหาความผิดปกติที่อาจเป็นสัญญาณของปัญหาทางสุขภาพ

การสังเกตลักษณะการเคลื่อนไหวของเด็ก ๆ ในระยะแรกเกิด และการพัฒนาของการเดิน

การตรวจสอบลักษณะการเคลื่อนไหวของผู้สูงอายุ เพื่อค้นหาความผิดปกติที่อาจเป็นสัญญาณของปัญหาทางสุขภาพ
12.อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine