การหายใจสลับรูจมูกช่วยบรรเทาอาการปวดหลังได้อย่างไร?
โยคะสำหรับโรคทั่วๆไป ปวดหลัง โยคะสำหรับโรคทั่วๆไป ปวดหลัง วิทยาการของมนุษย์ก้าวหน้าอย่างรวดเร็วเอื้อประโยชน์ให้เราเป็นอันมาก แต่ทุกสิ่งทุกอย่างก็มีข้อเสีย ความก้าวหน้าทางการแพทย์อาจทำให้เราเผลอมองชีวิตแบบแยกส่วน ในชั้นเรียนโยคะเบื้องต้น คำถามที่เจอบ่อยมากคือ ดิฉันปวดหลัง ทำท่าโยคะไหนดี ซึ่งสะท้อนทัศนคติที่ว่าร่างกายก็เป็นเพียงร่างกายเป็นการสะท้อนมุมมองที่ว่าท่าโยคะคือยาเม็ดที่ใช้สำหรับรักษาเป็นโรคๆไปแม้เราได้แนะนำท่าโยคะอาสนะที่ช่วยเรื่องปัญหาปวดหลัง แต่ยังมีเทคนิคอื่นที่สำคัญยิ่งซึ่งเราควรตั้งใจฝึกไปพร้อมๆ กัน การหายใจสลับรูจมูก การเตรียมตัว นั่งให้สบาย ฝึกด้วยมือขวา นำนิ้วชี้และนิ้วกลาง วางที่หว่างคิ้ว หายใจครึ่งรอบแรก ๑ หายใจเข้าซ้าย ใช้นิ้วโป้งปิดรูจมูกขวา หายใจเข้าทางรูจมูกซ้าย ๒ หายใจออกขวา เอานิ้วนางและนิ้วก้อย ปิดรูจมูกซ้าย เปิดรูจมูก ขวา หายใจออกทางรูจมูกขวา หายใจครึ่งรอบหลัง ๓ หายใจเข้าขวา จากนั้น หายใจเข้าด้วยรูจมูกขวา ๔ หายใจออกซ้าย ใช้นิ้วโป้งปิดรูจมูกขวา เปิดรูจมูกซ้าย หายใจออกทางซ้าย ทำเช่นนี้ เรียกว่า หายใจ สลับรูจมูก ๑ รอบ ในเบื้องต้น เราอาจรู้สึกสับสนเพราะการขยับนิ้วกับการหายใจยังไม่สัมพันธ์กัน บางคนมีความกังวลกลัวจะปิดรูจมูกได้ไม่มิด กดอย่างแรงจนจมูกบี้เลย เคล็ดลับในการฝึกเทคนิคนี้ อยู่ที่การปิดนิ้วให้เพียงแตะนิ้วลงไป เบาๆ ที่กลางจมูก ก็เป็นการปิดรูจมูกแล้ว อย่าเอานิ้วไปกด ปลายจมูกใส่ใจกับการขยับนิ้วก่อน ขยับนิ้วจนถนัด ขยับนิ้วจนสามารถปิด-เปิด ได้โดยคล่อง จึงมาใส่ใจกับลมหายใจให้สัมพันธ์กับนิ้วมือ เมื่อมีความคล่องในการปฏิบัติ ให้ฝึกทำเป็นประจำ สม่ำเสมอ ในการฝึกแต่ละครั้งทำ ๑๐ รอบ ซึ่งใช้เวลาประมาณ ๓ นาที เราอาจทำวันละ ๒ ครั้ง คือ ช่วงตื่น นอนตอนเช้า และก่อนนอน เมื่อเกิดความชำนาญ ค่อยๆ หายใจช้าลงๆ ในท้ายสุด การฝึกทำ ๑๐ รอบอาจกินเวลาถึง ๑๐ นาทีคอยสังเกตผลที่เกิดขึ้นจากการฝึก หลังฝึกเทคนิคการหายใจสลับรูจมูก เราจะพบว่าลมหายใจสงบลงอย่างเห็นได้ชัด บางคนร่างกายก็สงบลงตามลมหายใจเมื่อฝึกจนชำนาญเราจะได้ผลที่สำคัญคือจิตใจพลอยสงบลงไปด้วย จิตใจที่สงบจะช่วยถอนความหมกมุ่นอยู่กับอาการปวดหลังการที่เราไม่หมกมุ่นกับอาการปวดหลังจะเอื้อ ให้กลไกในร่างกายเราเยียวยาตัวมันเอง สร้างสมดุลในตัวเองช่วยให้อาการได้ดีขึ้น อยากจะย้ำให้เรามีทัศนคติที่ถูกต้องต่อร่างกายของเราว่าระบบต่างๆ ทำงานประสานไปด้วยกัน การฝึกลมหายใจถือเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาอาการเจ็บหลังด้วยเป็นอย่างดี
การหายใจสลับรูจมูก หรือที่เรียกว่า "Nadi Shodhana" เป็นเทคนิคการหายใจแบบโยคะที่เชื่อกันว่าช่วยบรรเทาอาการปวดหลังได้หลายประการ ดังนี้:


1. ลดความเครียด: ความเครียดเป็นสาเหตุหนึ่งของอาการปวดหลัง การหายใจสลับรูจมูกช่วยกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทียส ซึ่งควบคุมการตอบสนองแบบ "สู้หรือหนี" ของร่างกาย เมื่อระบบประสาทซิมพาเทียสทำงานช้าลง ร่างกายจะรู้สึกผ่อนคลายลง กล้ามเนื้อจะคลายตัว และความตึงเครียดที่อาจนำไปสู่อาการปวดหลังจะลดลง

2. เพิ่มการไหลเวียนโลหิต: การหายใจสลับรูจมูกช่วยเพิ่มการไหลเวียนโลหิตไปยังกระดูกสันหลังและกล้ามเนื้อหลัง การไหลเวียนโลหิตที่ดีขึ้นช่วยส่งสารอาหารและออกซิเจนไปยังเนื้อเยื่อที่บาดเจ็บ ช่วยให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย ลดการอักเสบ และส่งเสริมการฟื้นฟู

3. ปรับสมดุลระบบประสาทอัตโนมัติ: การหายใจสลับรูจมูกช่วยปรับสมดุลระบบประสาทอัตโนมัติ ซึ่งควบคุมการทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกาย รวมถึงระบบย่อยอาหาร ระบบภูมิคุ้มกัน และระบบหัวใจและหลอดเลือด เมื่อระบบประสาทอัตโนมัติทำงานสมดุล ร่างกายจะรู้สึกผ่อนคลายและมีสุขภาพที่ดีขึ้น โดยรวมแล้ว

4. ส่งเสริมการมีสมาธิ: การโฟกัสกับลมหายใจระหว่างการฝึกหายใจสลับรูจมูกช่วยให้จิตใจสงบและมีสมาธิมากขึ้น เมื่อจิตใจสงบ ความวิตกกังวลและความเครียดจะลดลง ซึ่งอาจช่วยลดอาการปวดหลังที่เกิดจากความเครียดทางจิต

5. เพิ่มความยืดหยุ่นของกระดูกสันหลัง: ท่าโยคะบางท่าที่ใช้ควบคู่กับการหายใจสลับรูจมูก เช่น ท่าแมว-วัว ช่วยยืดกล้ามเนื้อหลังและเพิ่มความยืดหยุ่นของกระดูกสันหลัง ซึ่งอาจช่วยลดอาการปวดหลังที่เกิดจากกล้ามเนื้อตึงหรือข้อต่อแข็ง

ข้อควรระวัง:
ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคหอบหืด ควรปรึกษาแพทย์ก่อนฝึกหายใจสลับรูจมูก
ในช่วงตั้งครรภ์ ควรฝึกหายใจสลับรูจมูกในท่านั่งหรือนอนตะแคง
ควรฝึกหายใจสลับรูจมูกในสถานที่ที่เงียบสงบ อากาศถ่ายเทสะดวก และปราศจากสิ่งรบกวน
โดยสรุป: การหายใจสลับรูจมูกเป็นเทคนิคการหายใจแบบโยคะที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ ช่วยบรรเทาอาการปวดหลังได้หลายประการ โดยลดความเครียด เพิ่มการไหลเวียนโลหิต ปรับสมดุลระบบประสาทอัตโนมัติ ส่งเสริมการมีสมาธิ และเพิ่มความยืดหยุ่นของกระดูกสันหลัง
การฝึกหายใจสลับรูจมูกอย่างสม่ำเสมอควบคู่กับการยืดกล้ามเนื้อและการออกกำลังกายอื่นๆ  อาจช่วยบรรเทาอาการปวดหลังได้อย่างมีประสิทธิภาพ
20.การแพทย์ทางเลือก (alternative medicine)