อคติทางความคิด "Anchoring bias" คืออะไร?
เคยรู้สึกไหมว่าเรามักตัดสินใจผิดพลาดระหว่างการลงทุน? เคยรู้สึกไหมว่าเรามักตัดสินใจผิดพลาดระหว่างการลงทุน? ตามข้อสมมติฐานของแนวคิดการเงินแบบดั้งเดิม (Traditional finance models) ได้สรุปว่ามนุษย์จะมีการตัดสินใจแบบมีเหตุมีผลตามข้อมูลที่มีอยู่ แต่เคยรู้สึกไหมว่าในหลายๆ ครั้งการตัดสินใจของเรามักจะผิดพลาด… โดยประเด็นหลักก็เกิดมาจากความเอนเอียงทางความคิด (Cognitive biases) และความเอนเอียงทางอารมณ์ (Emotional biases) ตามข้อสมมติฐานของแนวคิดการเงินแบบดั้งเดิม (Traditional finance models) ได้สรุปว่ามนุษย์จะมีการตัดสินใจแบบมีเหตุมีผลตามข้อมูลที่มีอยู่ แต่เคยรู้สึกไหมว่าในหลายๆ ครั้งการตัดสินใจของเรามักจะผิดพลาด… โดยประเด็นหลักก็เกิดมาจากความเอนเอียงทางความคิด (Cognitive biases) และความเอนเอียงทางอารมณ์ (Emotional biases) เราก็คือมนุษย์คนนึงที่มีอคติไม่ว่าจะเป็นทางความคิดหรืออารมณ์ จึงเกิดความผิดพลาดในระบบประมวลผล ทำให้การรวบรวมหรือพิจารณาข้อมูลนั้นมาจากสิ่งที่เราเชื่อ ส่งผลให้เหตุผลและการตัดสินใจเกิดการบกพร่องจากมุมมองแบบดั้งเดิม การลงทุนก็เช่นกัน… เราก็คือมนุษย์คนนึงที่มีอคติไม่ว่าจะเป็นทางความคิดหรืออารมณ์ จึงเกิดความผิดพลาดในระบบประมวลผล ทำให้การรวบรวมหรือพิจารณาข้อมูลนั้นมาจากสิ่งที่เราเชื่อ ส่งผลให้เหตุผลและการตัดสินใจเกิดการบกพร่องจากมุมมองแบบดั้งเดิม การลงทุนก็เช่นกัน… วันนี้แอดมินเลยอยากนำ 5 ตัวอย่างอคติที่นักลงทุนมักจะเจอ มาให้รู้จักและทบทวนกันครับ 5 ตัวอย่างอคติที่นักลงทุนมักจะเจอ 1. Overconfidence: เมื่อคุณได้รับฟังข้อมูลจากกูรู หรือได้รับข่าวสารจากแหล่งอื่นๆ คุณจะรู้สึกอย่างไร? มีบ่อยครั้งที่เรารู้สึกมั่นใจเมื่อได้รับข้อมูลเหล่านี้ นักลงทุนบางคนเชื่อว่าเขาสามารถคาดการณ์ทิศทางของตลาดได้ การตัดสินใจของเขาจึงประเมินค่าไว้สูงเกินความเป็นจริง ความรู้สึกมั่นใจนี้อาจส่งผลต่อพฤติกรรมของนักลงทุน เช่น ไม่รับฟังมุมมองที่แตกต่าง ลงทุนเกินจำนวนที่เหมาะสม หรือซื้อขายระยะสั้นบ่อยขึ้น ความมั่นใจที่มากเกินไปนี้อาจส่งผลกระทบต่อผลตอบแทนที่เราคาดหวังได้ เมื่อคุณได้รับฟังข้อมูลจากกูรู หรือได้รับข่าวสารจากแหล่งอื่นๆ คุณจะรู้สึกอย่างไร? มีบ่อยครั้งที่เรารู้สึกมั่นใจเมื่อได้รับข้อมูลเหล่านี้ นักลงทุนบางคนเชื่อว่าเขาสามารถคาดการณ์ทิศทางของตลาดได้ การตัดสินใจของเขาจึงประเมินค่าไว้สูงเกินความเป็นจริง ความรู้สึกมั่นใจนี้อาจส่งผลต่อพฤติกรรมของนักลงทุน เช่น ไม่รับฟังมุมมองที่แตกต่าง ลงทุนเกินจำนวนที่เหมาะสม หรือซื้อขายระยะสั้นบ่อยขึ้น ความมั่นใจที่มากเกินไปนี้อาจส่งผลกระทบต่อผลตอบแทนที่เราคาดหวังได้ 2. Confirmation bias: เรามักจะหาหลักฐานหรือแหล่งอ้างอิงที่สนับสนุนความคิดของเราเพื่อยืนยันสิ่งที่คิด และหลีกเลี่ยงข้อมูลในฝั่งที่ตนไม่เชื่อถือ… การกระทำนี้ส่งผลให้การตัดสินใจมักจะมาจากข้อมูลเพียงฝั่งเดียว ยกตัวอย่างเช่น เราชื่นชอบในการลงทุนเฉพาะบริษัทที่จ่ายเงินปันผลเท่านั้น แต่หารู้ไม่ว่าการลงทุนแบบนี้อาจทำให้เสียโอกาสจากการไม่เข้าไปซื้อขายในมูลค่าที่ดีกว่าหรือลงทุนในบริษัทที่สามารถแข่งขันได้สูงกว่า เป็นต้น เรามักจะหาหลักฐานหรือแหล่งอ้างอิงที่สนับสนุนความคิดของเราเพื่อยืนยันสิ่งที่คิด และหลีกเลี่ยงข้อมูลในฝั่งที่ตนไม่เชื่อถือ… การกระทำนี้ส่งผลให้การตัดสินใจมักจะมาจากข้อมูลเพียงฝั่งเดียว ยกตัวอย่างเช่น เราชื่นชอบในการลงทุนเฉพาะบริษัทที่จ่ายเงินปันผลเท่านั้น แต่หารู้ไม่ว่าการลงทุนแบบนี้อาจทำให้เสียโอกาสจากการไม่เข้าไปซื้อขายในมูลค่าที่ดีกว่าหรือลงทุนในบริษัทที่สามารถแข่งขันได้สูงกว่า เป็นต้น 3. Loss aversion bias: เคยสังเกตไหมว่าเรามีความรู้สึกเจ็บปวดต่อการสูญเสียมากกว่าความรู้สึกดีใจกับสิ่งที่ได้รับ ซึ่งพฤติกรรมการตรวจพอร์ตการลงทุนบ่อยๆ ก็ส่อให้เห็นว่าเราก็รู้สึกอ่อนไหวต่อสภาวะการสูญเสีย ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นคือเราเลือกการลงทุนอยู่ในจำนวนต่ำกว่าปริมาณความเสี่ยงที่เหมาะสมที่สุด โดยเฉพาะระยะสั้นเพราะโอกาสที่เราจะเห็นการขาดทุนจะเจอในระยะสั้นมากกว่าระยะยาว แต่ไม่ต้องกังวลไป… เพราะคุณสามารถเพิ่มโอกาสที่จะได้รับผลตอบแทนโดยการจัดสรรการลงทุนที่ตรงกับเป้าหมายระยะยาว เพราะนักลงทุนระยะยาวส่วนใหญ่จะไม่สนใจกับเหตุการณ์ระยะสั้น ถึงขาดทุนก็ไม่เป็นไรมากนัก และเลือกที่จะลงทุนในระดับความเสี่ยงที่สูงกว่าแต่ได้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าเช่นกัน เคยสังเกตไหมว่าเรามีความรู้สึกเจ็บปวดต่อการสูญเสียมากกว่าความรู้สึกดีใจกับสิ่งที่ได้รับ ซึ่งพฤติกรรมการตรวจพอร์ตการลงทุนบ่อยๆ ก็ส่อให้เห็นว่าเราก็รู้สึกอ่อนไหวต่อสภาวะการสูญเสีย ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นคือเราเลือกการลงทุนอยู่ในจำนวนต่ำกว่าปริมาณความเสี่ยงที่เหมาะสมที่สุด โดยเฉพาะระยะสั้นเพราะโอกาสที่เราจะเห็นการขาดทุนจะเจอในระยะสั้นมากกว่าระยะยาว แต่ไม่ต้องกังวลไป… เพราะคุณสามารถเพิ่มโอกาสที่จะได้รับผลตอบแทนโดยการจัดสรรการลงทุนที่ตรงกับเป้าหมายระยะยาว เพราะนักลงทุนระยะยาวส่วนใหญ่จะไม่สนใจกับเหตุการณ์ระยะสั้น ถึงขาดทุนก็ไม่เป็นไรมากนัก และเลือกที่จะลงทุนในระดับความเสี่ยงที่สูงกว่าแต่ได้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าเช่นกัน 4. Anchoring bias: คุณเคยยึดติดกับเหตุการณ์ที่เคยเจอในครั้งแรกหรือเปล่า? เพราะเหตุการณ์แรกทำให้คุณยากที่จะตัดสินใจทำอะไรในครั้งต่อๆ ไป ตัวอย่างเช่น คุณซื้อหุ้นที่ราคา 75 บาท และหลังจากนั้นราคาก็เพิ่มขึ้นไปที่ 100 บาท คุณลังเลที่จะขาย ณ ราคา 100 บาท แต่สุดท้ายคุณก็ตัดสินใจที่จะยังไม่ขายในราคานั้น… 3 เดือนถัดมา ราคาของหุ้นนั้นตกไปอยู่ที่ 85 บาทแทน ถ้าหากคุณมีอคติในครั้งนี้ คุณจะไม่มีทางที่จะขายหุ้นตัวนั้นอีกเลยจนกว่าราคาจะกลับไปอยู่ที่ 100 บาทเหมือนเดิม แต่ว่าคุณอาจจะไม่ทันพิจารณาว่าราคาของหุ้นไม่มีทางขึ้นกลับมาเป็นราคาเดิมและทำให้เสียโอกาสการขายไป คุณเคยยึดติดกับเหตุการณ์ที่เคยเจอในครั้งแรกหรือเปล่า? เพราะเหตุการณ์แรกทำให้คุณยากที่จะตัดสินใจทำอะไรในครั้งต่อๆ ไป ตัวอย่างเช่น คุณซื้อหุ้นที่ราคา 75 บาท และหลังจากนั้นราคาก็เพิ่มขึ้นไปที่ 100 บาท คุณลังเลที่จะขาย ณ ราคา 100 บาท แต่สุดท้ายคุณก็ตัดสินใจที่จะยังไม่ขายในราคานั้น… 3 เดือนถัดมา ราคาของหุ้นนั้นตกไปอยู่ที่ 85 บาทแทน ถ้าหากคุณมีอคติในครั้งนี้ คุณจะไม่มีทางที่จะขายหุ้นตัวนั้นอีกเลยจนกว่าราคาจะกลับไปอยู่ที่ 100 บาทเหมือนเดิม แต่ว่าคุณอาจจะไม่ทันพิจารณาว่าราคาของหุ้นไม่มีทางขึ้นกลับมาเป็นราคาเดิมและทำให้เสียโอกาสการขายไป 5. Endowment bias: โดยปกตินักลงทุนจะประเมินค่าสิ่งที่ถืออยู่ ณ ปัจจุบันสูงกว่าสิ่งที่ยังไม่ได้ถือ แต่มีโอกาสที่จะซื้อในอนาคต ทำให้นักลงทุนไม่เต็มใจที่จะขายสินทรัพย์นั้นๆ ที่ตนถืออยู่ เพราะรู้สึกทรยศต่อมัน ผลที่ได้คือเราตั้งราคาขายของสิ่งที่ถืออยู่ปัจจุบันไว้สูงกว่าราคาสูงสุดที่ตัวเราเองนั้นจะยอมจ่ายเพื่อซื้อสิ่งนั้นมาด้วยซ้ำ เรียกได้ว่าเราตั้งมูลค่าของสิ่งที่เราถือไว้สูงเกินไปนั่นเอง ซึ่งอาจจะทำให้เราพลาดโอกาสใหม่ๆ ในการนำเงินก้อนนี้ไปลงทุนในสินทรัพย์อื่นที่ให้ผลตอบแทนได้ดีกว่า โดยปกตินักลงทุนจะประเมินค่าสิ่งที่ถืออยู่ ณ ปัจจุบันสูงกว่าสิ่งที่ยังไม่ได้ถือ แต่มีโอกาสที่จะซื้อในอนาคต ทำให้นักลงทุนไม่เต็มใจที่จะขายสินทรัพย์นั้นๆ ที่ตนถืออยู่ เพราะรู้สึกทรยศต่อมัน ผลที่ได้คือเราตั้งราคาขายของสิ่งที่ถืออยู่ปัจจุบันไว้สูงกว่าราคาสูงสุดที่ตัวเราเองนั้นจะยอมจ่ายเพื่อซื้อสิ่งนั้นมาด้วยซ้ำ เรียกได้ว่าเราตั้งมูลค่าของสิ่งที่เราถือไว้สูงเกินไปนั่นเอง ซึ่งอาจจะทำให้เราพลาดโอกาสใหม่ๆ ในการนำเงินก้อนนี้ไปลงทุนในสินทรัพย์อื่นที่ให้ผลตอบแทนได้ดีกว่า สรุปได้ว่าอคติต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากความคิดและอารมณ์ สิ่งเหล่านี้ทำให้การประมวลข้อมูลมีประสิทธิภาพน้อยลง มนุษย์จึงเกิดความเอนเอียงไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ส่งผลให้เกิดความผิดพลาดในระหว่างการตัดสินใจ และได้รับผลตอบแทนน้อยกว่าเท่าที่ควร ดังนั้นการควบคุมอารมณ์จึงเป็นสิ่งสำคัญระหว่างการลงทุนเพื่อป้องกันเหตุการณ์ที่จะพลาดโอกาสทองของคุณเองครับ สรุปได้ว่าอคติต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากความคิดและอารมณ์ สิ่งเหล่านี้ทำให้การประมวลข้อมูลมีประสิทธิภาพน้อยลง มนุษย์จึงเกิดความเอนเอียงไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ส่งผลให้เกิดความผิดพลาดในระหว่างการตัดสินใจ และได้รับผลตอบแทนน้อยกว่าเท่าที่ควร ดังนั้นการควบคุมอารมณ์จึงเป็นสิ่งสำคัญระหว่างการลงทุนเพื่อป้องกันเหตุการณ์ที่จะพลาดโอกาสทองของคุณเองครับ ที่มา:  ที่มา:
อคติทางความคิด "Anchoring bias" หรือ "อคติการยึดติดกับข้อมูลแรก" หมายถึง แนวโน้มที่จะให้ความสำคัญกับข้อมูลแรกที่ได้รับมากเกินไป ส่งผลต่อการตัดสินใจในภายหลัง โดยไม่คำนึงถึงข้อมูลอื่นๆ เพิ่มเติม

ตัวอย่างของ "Anchoring bias" ในการลงทุน
สมมติว่านักลงทุนท่านหนึ่งสนใจลงทุนในหุ้นบริษัท A ซึ่งเคยมีราคาหุ้นอยู่ที่ 100 บาทต่อหุ้น แต่ปัจจุบันราคาหุ้นอยู่ที่ 120 บาท นักลงทุนท่านนี้อาจมีความคิดว่าราคาหุ้นที่ "แพงเกินไป" โดยไม่ได้วิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐานและราคาที่เหมาะสมของหุ้นในปัจจุบัน

ผลกระทบของ "Anchoring bias" ต่อการลงทุน
"Anchoring bias" ส่งผลต่อการตัดสินใจลงทุนของนักลงทุนในหลายๆ ด้าน ดังนี้
การตัดสินใจซื้อ: นักลงทุนอาจตัดสินใจซื้อสินทรัพย์ที่มีราคาสูงเกินไป เพราะยึดติดกับราคาที่เคยเห็นมาก่อน
การตัดสินใจขาย: นักลงทุนอาจตัดสินใจขายสินทรัพย์ที่มีราคาต่ำเกินไป เพราะยึดติดกับราคาที่เคยซื้อมา
การประเมินมูลค่า: นักลงทุนอาจประเมินมูลค่าสินทรัพย์ผิดพลาด โดยยึดติดกับข้อมูลเก่าหรือข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้อง

วิธีรับมือกับ "Anchoring bias" สำหรับนักลงทุน
นักลงทุนสามารถลดผลกระทบของ "Anchoring bias" ได้ดังนี้
วิเคราะห์ข้อมูลอย่างรอบคอบ: นักลงทุนควรวิเคราะห์ข้อมูลอย่างรอบคอบ ไม่ควรยึดติดกับข้อมูลแรกที่ได้รับ
เปรียบเทียบข้อมูล: นักลงทุนควรเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายๆ แหล่ง
กำหนดกรอบราคา: นักลงทุนควรตั้งกรอบราคาที่เหมาะสมสำหรับสินทรัพย์
ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ: นักลงทุนควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านการเงิน

ตัวอย่างวิธีการรับมือกับ "Anchoring bias"
สมมติว่านักลงทุนท่านหนึ่งสนใจลงทุนในหุ้นบริษัท A แทนที่จะยึดติดกับราคาหุ้นที่ 120 บาท นักลงทุนควรวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐานของบริษัท เปรียบเทียบราคาหุ้นกับบริษัทอื่นในกลุ่มเดียวกัน และกำหนดกรอบราคาที่เหมาะสมสำหรับการลงทุน

บทสรุป
"Anchoring bias" เป็นหนึ่งในอคติทางความคิดที่พบบ่อยในนักลงทุน ส่งผลต่อการตัดสินใจลงทุนและอาจทำให้สูญเสียโอกาสในการบรรลุเป้าหมายทางการเงิน นักลงทุนสามารถลดผลกระทบของ "Anchoring bias" ได้โดยวิเคราะห์ข้อมูลอย่างรอบคอบ เปรียบเทียบข้อมูล กำหนดกรอบราคา และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
ความรู้ทางการเงิน