ช่วยสรุปเรื่อง ไข้ละอองฟาง ได้ไหม
ไข้ละอองฟาง Hay fever ไข้ละอองฟางเกิดจากอะไร ใครมีปัจจัยเสี่ยงอะไรเป็นปัจจัยกระตุ้นให้อาการรุนแรง ไข้ละอองฟางมีอาการอย่างไร ควรไปพบแพทย์เมื่อไหร่ แพทย์วินิจฉัยไข้ละอองฟางได้อย่างไร รักษาไข้ละอองฟางอย่างไร ไข้ละอองฟางมีผลข้างเคียงอย่างไร ไข้ละอองฟางมีการพยากรณ์โรคอย่างไร ดูแลตนเองและป้องกันไข้ละอองฟางอย่างไรควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่ โรคหูคอจมูก โรคทางหูคอจมูก โรคระบบหูคอจมูก ENT disease โรคภูมิแพ้ Allergy โรคภูมิแพ้หูคอจมูก ENT and Allergy โรคหืด Asthma โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังในเด็ก Atopic dermatitis ยาแก้แพ้ ยาลดน้ำมูก ยาแอนติฮิสตามีน Antihistamine drug ยาขับเสมหะ Expectorants และยาละลายเสมหะ Mucolytics ไข้ละอองฟาง Hay fever หรือ Allergic rhinitis เป็นโรคเกิดจากเยื่อเมือกบุภายในโพรงจมูกเกิดการแพ้ การอักเสบชนิดไม่มีการติดเชื้อต่อสารก่อภูมิแพ้ ซึ่งส่วนใหญ่คือ ละออง จากฟาง หญ้าแห้ง ดอกหญ้า หรือละอองจากต้นหญ้า จึงทำให้ได้ชื่อว่า ไข้ละอองฟาง แต่เนื่องจากสารก่อภูมิแพ้ที่ทำให้เยื่อบุโพรงจมูกอักเสบลักษณะนี้มีหลากหลายชนิด ไม่จำกัดเฉพาะจากละอองหญ้าดัง กล่าว โรคนี้จึงมีชื่อเรียกอีกชื่อตามพยาธิสภาพที่เกิดขึ้นคือ โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ หรือโรคเยื่อบุโพรงจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ Allergic rhinitis โรคไข้ละอองฟาง เป็นโรคพบบ่อยทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทย พบทุกอายุ ทั้งในผู้หญิงและในผู้ชาย แต่มักพบในอายุต่ำกว่า 20 ปี และพบได้น้อยลงเมื่ออายุมากขึ้น ในประเทศไทยพบได้ประมาณ 10-25 ของประชากรทั่วไป ส่วนทั่วโลกพบได้ประมาณ 10-30 ของประชากรผู้ใหญ่ และประมาณ 40ในประชากรเด็ก ไข้ละอองฟางเกิดจากอะไร ใครมีปัจจัยเสี่ยง อะไรเป็นปัจจัยกระตุ้นให้อาการรุนแรง สาเหตุของไข้ละอองฟางเกิดจาก เยื่อเมือกบุโพรงจมูกเกิดการแพ้ การอักเสบชนิดไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อเมื่อสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ จากการหายใจเข้าไป ส่งผลให้เยื่อเมือกเกิดการ บวม แดง และหลั่งน้ำมูกมากขึ้น นอกจากนี้ อวัยวะอื่นที่สัมผ้สสารก่อภูมิแพ้นี้อาจเกิดการแพ้ ไปด้วยเช่น เยื่อบุตา ตาบวม แดง น้ำตาไหล สารก่อภูมิแพ้นี้ อาจมีอยู่ตามสถานที่ต่างๆ เช่น นอกบ้าน เช่น ละอองหญ้า ละอองดอกไม้ ดอกหญ้า ละอองจากพืชต่างๆ ฝุ่นละอองในอากาศ หรือ ที่มีอยู่ในบ้าน เช่น ฝุ่นละอองจากเครื่องใช้ในบ้าน หรือตัวสัตว์ หรือแมลงที่อาศัยในบ้าน หรือปฏิกูลของมันเช่น ไรฝุ่น แมลงสาป ยุง แมลงวัน ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคไข้ละอองฝาง ทั้งนี้ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคไข้ละอองฝาง เช่น พันธุกรรม เพราะจะพบโรคนี้ได้บ่อยขึ้นในคนที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคนี้หรือเป็นโรคภูมิแพ้ ผู้ที่เป็นโรคหืดหรือโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่มีสารก่อภูมิแพ้ ทั้งนี้รวมทั้งสารก่อภูมิแพ้ในบ้านและหรือนอกบ้าน มีความผิดปกติทางกายวิภาคของจมูกที่ส่งผลถึงการหายใจ เช่น มีผนังกั้นโพรงจมูกคด ปัจจัยกระตุ้นให้อาการแพ้รุนแรง ปัจจัยที่จะกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ หรือให้อาการแพ้รุนแรง เช่น กลิ่นต่างๆ ควัน ต่างๆ การออกกำลังกายโดยเฉพาะเมื่อหักโหม อุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทั้งหนาวหรือ ร้อน ความเครียด ความวิตกกังวล ไข้ละอองฟางมีอาการอย่างไร อาการที่พบได้ในโรคไข้ละอองฟางมีหลายอาการร่วมกัน และไม่จำเป็นต้องมีครบทุกอาการ เช่น อาการทางจมูก เช่น จาม คัน คัดจมูกแน่นจมูก มีน้ำมูกใสๆ จมูกอาจได้กลิ่นน้อยลง หรือ ไม่ได้กลิ่น อาการทางตา เช่น คันตา ตาแดง บวม น้ำตาไหล อาการทางคอ เช่น มีน้ำมูกไหลลงคอ คันคอ อาการทางหู เช่น หูอื้อ ปวดหู จากมีน้ำมูกไหลลงคอ จึงส่งผลให้ท่อ Eustachian tube ที่เป็นท่อระบายอากาศจากหูสู่คอเกิดการบวม จึงเกิดอาการทางหูได้ อาการทั่วไป เช่น มีไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย ง่วงซึม เหงื่อออกมาก ถ้าอาการรุนแรง อาจมีอาการคล้าย โรคหืด หายใจลำบาก และ อาจช็อกได้ แต่พบได้น้อย นอกจากนั้น ไข้ละอองฟางยังทำให้อาการ โรคหืด และโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง รุนแรงขึ้น ควรไปพบแพทย์เมื่อไหร่ เมื่อมีอาการดังกล่าวใน ‘หัวข้อ อาการฯ และอาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตนเอง หรืออาการเกิดบ่อย ควรพบแพทยฺไปโรงพยาบาลเสมอ แพทย์วินิจฉัยไข้ละอองฟางได้อย่างไร แพทย์วินิจฉัยโรคไข้ละอองฟางได้จาก การซักถามประวัติทางการแพทย์ของผู้ป่วย ที่สำคัญ เช่น อาการ โรคประจำตัว ประวัติโรคในครอบครัว ถิ่นที่อยู่อาศัย การตรวจร่างกาย การตรวจทางหูคอจมูก และ อาจมีการตรวจสืบค้นด้วยวิธีเฉพาะอื่นๆตามดุลพินิจของแพทย์ เช่น การตรวจทดสอบทางผิวหนังหาชนิดสารก่อภูมิแพ้ Skin test การตรวจเลือดดูเม็ดเลือดขาวชนิดที่ตอบสนองต่อการแพ้ ชนิดที่เรียกว่า Eosinophil การตรวจเลือดดูค่าสารภูมิต้านทาน ต่อสารก่อภูมิแพ้ต่างๆที่เรียกว่า IgE Immunoglobulin E การเอกซเรย์เมื่อแพทย์สงสัยมีความผิดปกติของอวัยวะทางหูคอจมูก เช่น เอกซเรย์ภาพจมูก หรือ อาจมีการส่องกล้องตรวจในโพรงจมูก รวมถึง อาจมีการตัดชิ้นเนื้อที่ตำแหน่งรอยโรคเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อการวินิจฉัยแยกโรคนี้จากโรคโพรงจมูกอักเสบจากสาเหตุอื่นๆ เช่น จากการติดเชื้อวัณโรค รักษาไข้ละอองฟางอย่างไร แนวทางการรักษาไข้ละอองฟางมี 4 วิธีการหลัก ซึ่งมักต้องใช้หลายวิธีการร่วมกัน ได้แก่ ก. การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ทั้งในบ้านและนอกบ้าน ซึ่ง ในบ้าน เช่น การรักษาความสะอาดเครื่องใช้ต่างๆ การกำจัดฝุ่นละอองและสัตว์แมลงต่างๆ ส่วนนอกบ้าน เช่น การหลีกเลี่ยงสถานที่ที่มีสารก่อภูมิแพ้ สถานที่แออัด มีฝุ่น มีควัน การหลีก เลี่ยงดอกไม้ และรู้จักการใช้หน้ากากอนามัย เป็นต้น นอกจากนั้นคือ หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นอื่น เช่น ความเครียด การออกกำลังกายที่หักโหม การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างรวดเร็ว ข. การใช้ยาช่วยควบคุมและป้องกันการเกิดอาการ ซึ่งมีทั้ง ยากิน ยาพ่น และยาฉีด ที่แพทย์จะเลือกเลือกใช้ตามความรุนแรงของอาการ เช่น ยาในกลุ่ม Antihistamine ยาในกลุ่ม Corticosteroids เป็นต้น ค. การฉีดสารที่เตรียมจากสารก่ออาการแพ้สารก่อภูมิแพ้ที่มักเรียกว่าวัคซีน Allergen Immunotherapy ซึ่งมักใช้กรณีมีอาการรุนแรง หรืออาการดื้อต่อยาต่างๆ โดยวัคชีนจะเฉพาะแต่ละบุคคลซึ่งแพทย์ผลิตเฉพาะกรณีจากสารก่อภูมิแพ้ของแต่ละบุคคล จ. การผ่าตัดที่รวมถึงการใช้เลเซอร์ ใช้เฉพาะเมื่อพบว่า มีความผิดปกติทาง กายวิภาคของจมูก เช่น กรณีผนังกั้นจมูกคด หรือ การใช้เลเซอร์เพื่อลดการบวมหนาของเยื่อเมือกในโพรงจมูก กรณีที่เป็นมากเรื้อรัง จนเยื่อเมือกบวมหนาจนปิดกั้นทางเดินหายใจ อนึ่ง ทุกวิธีการรักษาต้องใช้ร่วมกับวิธีการ ‘ข้อ ก. เสมอ ส่วนการจะเลือกใช้ยาตัวใดหรือวิธีอื่นๆเพิ่มเติมจะขึ้นกับ อาการผู้ป่วย การดื้อยา พยาธิสภาพของโพรงจมูก ความประสงค์ของผู้ป่วย และ ดุลพินิจของแพทย์ ไข้ละอองฟางมีผลข้างเคียงอย่างไร ผลข้างเคียงที่พบได้จากไข้ละอองฟาง เช่น ไซนัสอักเสบเรื้อรัง หูชั้นกลางอักเสบเรื้อรัง การหายใจทางปาก ส่งผลให้ปากแห้ง โรคนอนหลับแล้วหยุดหายใจ จากการอุดกั้นทางเดินหายใจจากการบวมของเยื่อเมือกบุโพรงจมูก และจากน้ำมูกแห้งอุดตัน หรือจากมีความผิดปกติทางกายวิภาคของจมูก ไข้ละอองฟางมีการพยากรณ์โรคอย่างไร โดยทั่วไป ไข้ละอองฟางมีการพยากรณ์โรคที่ดี รักษาควบคุมโรคได้ดีเสมอ เมื่อปฏิบัติตามแพทย์ พยาบาล แนะนำ และพบแพทย์มาโรงพยาบาลตามแพทย์นัดเสมอ ยกเว้น ส่วนน้อยมากในบางคนที่มีอาการรุนแรง ที่อาจถึงขั้นช็อกและเสียชีวิตได้ ดูแลตนเองและป้องกันไข้ละอองฟางอย่างไรควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่ การดูแลตนเองเมื่อเป็นโรคไข้ละอองฟาง จะเช่นเดียวกับการป้องกันการเกิดอาการจากไข้ละอองฟาง ซึ่งที่สำคัญคือ หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ รักษาความสะอาด บ้านเรือน เสื้อผ้า เครื่องใช้ อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ถูกสุขอนามัย การเดินทางไปต่างถิ่น ควรต้องศึกษาก่อนล่วงหน้าถึงโอกาสมีสารก่อภูมิแพ้ เพื่อเตรียมป้องกันหรือหลีกเลี่ยงไม่ไป หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นดังได้กล่าวแล้วใน ‘หัวข้อ สาเหตุปัจจัยเสี่ยงฯ ปฏิบัติตาม แพทย์พยาบาล แนะนำ กินยา ใช้ยาต่างๆที่แพทย์สั่งให้ครบถ้วน ถูกต้อง ไม่ขาดยา พบแพทย์มาโรงพยาบาลตรงตามแพทย์นัดเสมอ พบแพทย์มาโรงพยาบาลก่อนนัด เมื่อ อาการเลวลง เป็นบ่อยขึ้น ใช้ยาไม่ได้ผล มีอาการผิดไปจากเดิมมีอาการใหม่ๆเกิดขึ้น มีผลข้างเคียงจากยาที่แพทย์สั่งจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น ขึ้นผื่น ง่วงนอน หรือ นอนไม่หลับ ต่อเนื่อง กังวลในอาการ
ไข้ละอองฟางมีชื่อเรียกอีกชื่อตามพยาธิสภาพคือ โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ หรือโรคเยื่อบุโพรงจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ Allergic rhinitis พบบ่อยทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทย พบทุกอายุ ทั้งในผู้หญิงและในผู้ชาย มีความผิดปกติทางกายวิภาคของจมูกที่ส่งผลถึงการหายใจ แนวทางการรักษาไข้ละอองฟางมี 4 วิธีการหลัก ซึ่งมักต้องใช้หลายวิธีการร่วมกัน ได้แก่ ก. การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ทั้งในบ้านและนอกบ้าน หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นอื่น เช่น ความเครียด ค. การฉีดสารที่เตรียมจากสารก่ออาการแพ้สารก่อภูมิแพ้ที่มักเรียกว่าวัคซีน Allergen Immunotherapy  จ. การผ่าตัดที่รวมถึงการใช้เลเซอร์ ใช้เฉพาะเมื่อพบว่า มีความผิดปกติทาง กายวิภาคของจมูก  ผลข้างเคียงที่พบได้จากไข้ละอองฟาง เช่น ไซนัสอักเสบเรื้อรัง หูชั้นกลางอักเสบเรื้อรัง  ส่วนน้อยมากในบางคนที่มีอาการรุนแรง แนะนำให้กินยา ใช้ยาต่างๆที่แพทย์สั่งให้ครบถ้วน ถูกต้อง ไม่ขาดยา พบแพทย์มาโรงพยาบาลตรงตามแพทย์นัดเสมอ
โสต ศอ นาสิกวิทยา (โสต ศอ นาสิกวิทยา) - Otolaryngology