ในกรณีที่บุตรเป็นบุตรนอกกฎหมาย แต่ได้รับการรับรองโดยพฤติการณ์ บุตรจะมีสิทธิรับมรดกของบิดา/มารดาอย่างไร?
วิธีแบ่งมรดกของผู้ตาย อุทาหรณ์ที่ 1             นาย ก. ขณะตายมีบุตรอยู่สองคน ภริยาตายไปก่อนแล้ว  บิดามารดาของนาย ก. ก็ตายไปนานแล้ว  นาย  ก. มีทรัพย์สินอันเป็นกองมรดกทั้งบ้านเรือนและที่ดินรวมทั้งเงินสด คือคำนวณเป็นเงินรวมเบ็ดเสร็จ 101,000 บาท ดังนี้ ทายาทของนาย ก. ก็คือบุตรสองคน ซึ่งเป็นทายาทอันดับ 1  มีสิทธิได้ส่วนแบ่งเท่ากัน  มีอยู่สองคนก็แบ่งทรัพย์มรดกออกเป็นสองส่วนเท่ากันบุตรของนาย ก. ได้ไปคนละหนึ่งส่วนเท่ากันคือ คนละ 50,500  บาท อุทาหรณ์ที่ 2             นาย ก. มีนาง ข.เป็นภริยา ยังไม่มีบุตรไม่มีทายาทอื่นๆ เลย  บิดามารดาของนาย ก.ตายไปนานแล้ว ดังนี้ ถือว่านาย ก. มีทายาทเฉพาะนาง ข. ที่ เป็นคู่สมรสเท่านั้น มรดกของนาย ก. ทั้งหมดจึงตกได้แก่ นาง ข. คนเดียว อุทาหรณ์ที่ 3             นาย ก. แต่งงานกับนาง ข. โดยไม่ได้จดทะเบียนสมรสกันมาได้ 15 ปี แล้ว มีลูกด้วยกันสามคน  ซึ่ง นาย ก. ก็อุปการะเลี้ยงดู ส่งเสียค่าเล่าเรียนและอยู่ร่วมบ้านเดียวกันตลอดมาแสดงให้ปรากฏแก่คนทั้งหลายว่า  บุคคลเหล่านี้เป็นภริยาและบุตรของตน นาย ก. ตายลงโดยไม่มีทายาทอื่นอีกเลย มีทรัพย์มรดกคิดเป็นเงิน 1,200,000 บาท ดังนี้ สำหรับนาง ข. ภริยานั้นเมื่อไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับนาย ก. ตามกฎหมายปัจจุบันบังคับไว้ จึงไม่ใช่ภริยาถูกต้องตามกฎหมาย ไม่ถือว่าเป็นทายาทที่เป็นคู่สมรส  ไม่มีสิทธิรับมรดกนาย ก. ส่วนบุตรสามคนก็เป็นบุตรนอกกฎหมายของนาย ก. ไม่ได้จดทะเบียนว่าเป็นบุตรจึงเป็นบุตรไม่ชอบด้วยกฎหมาย  เรียกว่าเป็นดอกผลของข้าวนอกนา  แต่กรณีเช่นนี้ถือว่าเป็นการรับรองโดยพฤติการณ์  มีสิทธิรับมรดกบุตรทั้งสามของนาย ก. จึงมีสิทธิรับมรดกโดยได้รับส่วนแบ่งเท่ากันคนละ 400,000 บาท อุทาหรณ์ที่ 4             นาย ก. มีบุตรสองคน ภริยาและบิดามารดาของนาย ก. ยังมีชีวิตอยู่ นาย ก. ตายมีทรัพย์มรดกคิดเป็นเงิน 500,000 บาท ดังนี้ ทายาท ของนาย ก. ได้แก่บุตรบิดามารดาและภริยาของนาย ก. โดยบิดามารดาและภริยา นาย ก. ได้รับส่วนแบ่งเหมือนทายาทชั้นบุตรของนาย ก. ดังนั้นบุตรสองคนเป็น 2 ส่วน ภริยา 1 ส่วน รวมเป็น 5 ส่วน มรดกรายนี้จึงตกได้แก่บุตรคนละ 100,000 บาท บิดามารดาคนละ 100,000 บาท  และภริยาได้ 100,000  บาท อุทาหรณ์ที่ 5             นาย ก. มีบิดามารดาและภริยา แต่ไม่มีบุตร ดังนี้ หากนาย ก. มีมรดก 200,000 บาท ภริยาก็ได้ไปก่อนครึ่งหนึ่ง คือ 100,000 บาท อีก 100,000 บาท ได้แก่บิดามารดาไป หากมีแต่บิดาหรือมารดาก็ได้ไปคนเดียว             อุทาหรณ์ที่ 6             นาย ก.มีบิดามารดาและพี่น้องร่วมบิดาเดียวกัน  ทายาทอื่นไม่มีอีก  ดังนี้บิดามารดาของนาย ก. ซึ่งเป็นทายาทอันดับสองได้มรดกไป  ส่วนพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันของนาย ก. ซึ่งเป็นทายาทลำดับสามไม่มีสิทธิ            อุทาหรณ์ที่ 7             นาย ก. ทายาทของนาย ข. ผู้ตาย นาย ข.ทำพินัยกรรมยกทรัพย์สินให้นาย ก. ห้าแสนบาท แต่ยังมีทรัพย์สินที่ยังไม่ได้ระบุไว้ในพินัยกรรมอีกประมาณหนึ่งล้านบาท นาย ข.ยังมีทายาทอื่นอีก ดังนี้ ปัญหามีว่านาย ก. จะมีสิทธิในส่วนแบ่งของทรัพย์สินก้อนหลังนี้หรือไม่  ดังนั้นถือว่านาย ก.เป็นทายาทสองฐานะคือผู้รับพินัยกรรม  500,000 บาท และทายาทโดยธรรมอีกฐานะหนึ่ง มีสิทธิได้รับส่วนแบ่งในทรัพย์สินหนึ่งล้านบาทด้วย โดยได้รับแบ่งตามหลักเกณฑ์และอุทาหรณ์ในตอนต้น   ถ้าไม่มีทายาทมรดกได้แก่ใคร             ถ้าไม่มีทายาท มรดกตกได้แก่แผ่นดิน  คือตกเป็นของรัฐบาล   อ้างอิงจาก :
บุตรนอกกฎหมายที่ได้รับการรับรองโดยพฤติการณ์ มีสิทธิรับมรดกของบิดา/มารดา ดังนี้:

1. บุตรมีสิทธิรับมรดกในฐานะบุตรชอบด้วยกฎหมาย
หมายความว่าบุตรมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งมรดกเท่าเทียมกับบุตรที่เกิดจากการจดทะเบียนสมรส
กฎหมายไทย มาตรา 1722 ระบุว่า บุตรนอกกฎหมายที่ได้รับการรับรองโดยพฤติการณ์ ย่อมมีฐานะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย

2. การรับรองโดยพฤติการณ์
หมายถึง การที่บิดา/มารดามีพฤติกรรมแสดงให้บุคคลทั่วไปเห็นว่า บุตรนั้นเป็นบุตรของตน
พฤติการณ์ที่แสดงได้ เช่น
บิดา/มารดาเลี้ยงดูบุตร
ส่งเสียค่าเล่าเรียน
อาศัยอยู่ร่วมบ้านเดียวกัน
แสดงให้บุคคลทั่วไปเห็นว่าบุตรนั้นเป็นบุตรของตน
ตัวอย่าง:
นาย ก. อยู่กินกับนาง ข. โดยไม่ได้จดทะเบียนสมรส แต่มีบุตรด้วยกัน 3 คน นาย ก. เลี้ยงดูบุตรทั้ง 3 คน ส่งเสียค่าเล่าเรียน และอาศัยอยู่ร่วมบ้านเดียวกัน แสดงให้บุคคลทั่วไปเห็นว่าบุตรทั้ง 3 คนเป็นบุตรของตน
เมื่อนาย ก. เสียชีวิต บุตรทั้ง 3 คน ย่อมมีสิทธิรับมรดกของนาย ก. ในฐานะบุตรชอบด้วยกฎหมาย

3. หลักฐานการรับรองโดยพฤติการณ์
อาจเป็นหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษร เช่น
ใบสูติบัตร
จดหมาย
ข้อความ
หรืออาจเป็นหลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร เช่น
คำพยานบุคคล
พฤติการณ์อื่นๆ ที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ฉันพ่อลูก

4. กรณีมีข้อพิพาท
หากมีข้อพิพาทเกี่ยวกับการรับรองโดยพฤติการณ์
บุคคลที่ต้องการอ้างสิทธิ์ ต้องมีหลักฐาน และแสดงให้ศาลเห็น ว่าบิดา/มารดาได้มีพฤติการณ์แสดงให้บุคคลทั่วไปเห็นว่าบุตรนั้นเป็นบุตรของตนจริง
ตัวอย่าง:
นาย ก. อยู่กินกับนาง ข. โดยไม่ได้จดทะเบียนสมรส แต่มีบุตรด้วยกัน 1 คน คือ นาย ด.
นาย ก. เลี้ยงดูนาย ด. ส่งเสียค่าเล่าเรียน และอาศัยอยู่ร่วมบ้านเดียวกัน แสดงให้บุคคลทั่วไปเห็นว่านาย ด. เป็นบุตรของตน
เมื่อนาย ก. เสียชีวิต นาง ข. ในฐานะมารดา ได้รับมรดกของนาย ก. ไป 1 ส่วน
ส่วนนาย ด. ได้รับมรดกของนาย ก. ไปอีก 1 ส่วน
กฎหมายเยาวชนและครอบครัว พรบ,กฎหมายมรดก-พินัยกรรม