โรคกระเพาะคืออะไร
การตรวจรักษา 3 ประชาชนทั่วไปสามารถจะเรียนรู้การเป็นหมอรักษาตนเองและญาติมิตรได้ โดยเฉพาะโรคภัยไข้เจ็บที่พบอยู่บ่อย ๆ ส่วนใหญ่ ร้อยละ 70-80 จะรักษาได้โดยไม่ต้องใช้เครื่องมือที่พิเศษพิสดารอะไร เรื่อง มาเป็นหมอกันเถิด มีเป็นประจำเพื่อชี้แจงวิธีที่จะเรียนรู้ด้วยตนเองจนดูแลรักษาตนเองและผู้อื่นได้ โรคที่พบบ่อยที่สุด ต่อ ตัวอย่างคนไข้ 2 คนที่เกิดเป็นโรคจากความเครียดความกังวล โดยคนหนึ่งเกิดอาการเน้นหนักไปทางด้านการหายใจ ส่วนอีกคนหนึ่งเน้นหนักไปทางอาการเวียนศีรษะหน้ามืด ได้กล่าวไว้แล้วในฉบับก่อน ฉบับนี้จะยกตัวอย่างคนไข้ที่เกิดเป็นโรคจากความเครียดความกังวล ซึ่งเป็นโรคที่พบบ่อยที่สุดในสังคมปัจจุบันอีกสักคน เพื่อแสดงให้เห็นว่าความเครียดความกังวล อาจจำทำให้เกิดอาการในระบบหนึ่งระบบใดของร่างกาย หรือในหลาย ๆ ระบบของร่างกายก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นระบบหายใจ ระบบหัวใจ ระบบทางเดินอาหารกระเพาะลำไส้หรือระบบอื่นใดก็ตาม ตัวอย่างที่ 3 ชาวไทยโสดอายุ 20 ปี มีอาการปวดท้องในบริเวณยอกอกและเหนือสะดือเป็นประจำมา 2-3 เดือน หมอ คุณปวดท้องเวลาหิว หรือเวลาอิ่ม หรือ เวลาไหนบ้างครับ คนไข้ เวลาหิวก็ปวดครับ บางครั้งกินข้าวเข้าไปก็หาย แต่บางครั้งกินข้าวเข้าไปแล้วก็ปวด บางที ปวดเวลาอื่นครับ หมอ เวลาอื่นที่ปวดเป็นเวลาเช้า กลางวัน เย็น หรือกลางคืนครับ คนไข้ เป็นเวลาไหนก็ได้ครับ บางครั้งก็เป็นเวลาเช้า บางครั้งก็เป็นเวลากลางวัน บางครั้งก็เป็นเวลากลางคืน โดยมากมักเป็นเวลาหิว หรือเมื่อกินอาหารผิดเวลาครับ หมอ อุจจาระ ปัสสาวะเป็นอย่างไรบ้างครับ คนไข้ อุจจาระมักจะเหลว วันหนึ่ง 2-4 ครั้ง ส่วนปัสสาวะปกติครับ หมอ อุจจาระมีมูกมีเลือด หรือมีอะไรผิดปกติบ้างไหมครับ คนไข้ ไม่มีครับ เป็นแต่ค่อนข้างเหลว หรือบางครั้งก็เหลวเป็นน้ำ แต่ครั้งละไม่มากก แล้วก็หายเองครับ หมอ ในระยะเดือนสองเดือนนี้ คุณอ้วนขึ้นหรือผอมลงครับ คนไข้ เท่า ๆ เดิมครับ หมอครับ บางครั้งก็มีอาการคลื่นไส้อาเจียน ท้องอืดแน่นและเรอเปรี้ยวด้วย ครับ จากประวัติจะเห็นว่าอาการปวดท้องนี้สัมพันธ์กับอาหาร คือมักจะเป็นเวลาท้องว่าง เวลาหิว บางครั้งเมื่อกินอาหารเข้าไปแล้ว ก็หายปวดท้อง แต่บางครั้ง โดยเฉพาะเมื่อปล่อยให้ปวดท้องมาก ๆ แล้ว จึงไปกินอาหาร แทนที่จะหายปวด กลับปวดมากขึ้น อาการเช่นนี้ เป็นอาการของโรคที่ชาวบ้านเรียกว่า โรคกระเพาะ นั่นคือโรคกระเพาะอาหารอักเสบ หรือเป็นแผลทั้งนี้อาจหมายความรวมไปถึงลำไส้ส่วนที่ติดต่อกับกระเพาะ หรือลำไส้เล็กส่วนแรกduodenum ด้วย ส่วนอาการอุจจาระเหลวเป็นอาการหนึ่งของ โรคกระเพาะ นี้ แต่ในบางคนอุจจาระอาจจะปกติก็ได้ อย่างไรก็ตามถ้าคนไข้มีประวัติอุจจาระเหลว จะต้องถามถึงน้ำหนักร่างกายว่าเป็นอย่างไร ถ้าผอมลงชัดเจนจะต้องหาสาเหตุอื่นด้วย การตรวจร่างกายมักจะไม่พบอะไรผิดปกติ นอกจากการกดเจ็บที่ท้องส่วนบน ส่วนยอดอก ลิ้นปี่ หรือชายโครงทั้ง 2 ข้าง แต่ถ้าคนไข้มีอุจจาระดำเหมือนเฉาก๊วยหรือยางมะตอยเป็นครั้งคราว ซึ่งแสดงว่ามีเลือดออกในกระเพาะลำไส้ส่วนบน อาจจะตรวจอาการซีดได้ โรคกระเพาะ ส่วนมากเกิดจากความเครียดความกังวล ทำให้กระเพาะลำไส้ทำงานมากผิดปกติ มีกรดและน้ำย่อยออกมาในกระเพาะมาก ซึ่งจะไปกัดระคาย เยื่อบุกระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กส่วนแรกทำให้อักเสบ ถ้าอักเสบมากก็จะเกิดเป็นแผล ถ้าเป็นแผลมากก็อาจจะทำให้กระเพาะลำไส้ทะลุหรือตกเลือดได้ อาการเรอเปรี้ยวก็เกิดจากการเรอหรือสำรอกเอากรดในกระเพาะขึ้นมาถูกลิ้น จึงรู้สึกเปรี้ยว โรคกระเพาะ มักจะเกิดในคนที่มีความมานะมาก ชอบทำอะไรอย่างเร่งรีบหรือชอบทำอะไรให้เสร็จอย่างรวดเร็วหรือก่อนกำหนด ทำให้เกิดการกินอาหารผิดเวลา ทำให้กรดและน้ำย่อยที่ออกมากัดกระเพาะที่ว่าง อยู่ เกิดเป็น โรคกระเพาะ ขึ้น วิธีรักษา 1ให้กินอาหารหรืออย่างน้อยน้ำหวาน น้ำนม หรือแม้แต่น้ำเปล่าทันทีที่หิว อย่าปล่อยให้หิวจัด จะทำให้ปวดท้องมาก และทำให้กระเพาะอาหารอักเสบเป็นแผลมากขึ้น 2อย่ากินอาหารที่เสาะท้อง เช่นอาหารที่เผ็ดจัด เปรี้ยวจัด น้ำส้มสายชู เหล้า เบียร์ หรือของหมักดองต่างๆ เพราะอาหารเหล่านี้จะระคายเยื่อยุกระเพาะที่อักเสบอยู่และทำให้อักเสบมากขึ้น 3ทำจิตใจให้สงบอย่าเร่งรีบหรือมุจนเกินไป อย่าห่วงกังวลจนเกินไป อย่าโกรธจนเกินไป อย่าเกลียดจนเกินไป ให้สวดมนต์ภาวนาตามศาสนาของตน 4ออกกำลังกายเพิ่มขึ้นทีละน้อย ๆ เช่นการเดิน วิ่งเหยาะ ๆ เดินสลับวิ่ง หรืออื่น ๆ 5กินยาลดกรด ที่ถูกต้องและได้มาตรฐาน เช่นยาลดกรดขององค์การเภสัชกรรม ถ้าอุจจาระเหลวหรือบ่อย ควรใช้ยาลดกรดที่ไม่มีแมกนีเซียมผสมอยู่ เช่น ยาอะลูมีเนียมไฮดรอกไซด์ จะเป็นอย่างน้ำหรืออย่างเม็ดก็ได้ ถ้าท้องผูกควรใช้ยาลดกรดที่มีแมกนีเซียม ผสมอยู่เช่น ยาอัลมาเจล ขององค์การเภสัชกรรม ที่ขายในท้องตลาดที่ไม่ใช่ขององค์การเภสัชกรรมก็มีมากมาย เช่น อะลั่มมิลค์ เกลูซิล มาลอกซ์ เป็นต้น ให้กินครั้งละ 1-2 ช้อนโต๊ะ หรือครั้งละ 1-2 เม็ด ยาเม็ดต้องเคี้ยวก่อนกลืน 1-2 ชั่วโมงหลังอาหาร 3 มื้อ และก่อนนอนและทุกครั้งที่ปวดท้อง ถ้าอาการปวดท้องยังเป็นบ่อย ๆ หรือมีอุจจาระดำเหมือนเฉาก๊วยหรือยางมะตอย อาจกินครั้งละ 1-2 ช้อนโต๊ะทุก 1-2 ชั่วโมง ตลอดวันคลอดคืน หรือยกเว้นเวลาหลับ จนอาการดีขึ้นแล้วจึงกินน้อยครั้งลง 6ถ้าชอบเครียดชอบกังวล หรือหงุดหวิดง่าย ควรกินยาไดอะซีแพม ขนาด 2 หรือ 5 มิลลิกรัม ครั้งละครึ่งเม็ด หลังอาหารเช้า-เย็น และ 1 เม็ดก่อนนอน ถ้ารู้สึกหงอยเหงา เศร้า หรือเซ็ง อาจกินยาอะมีทริบทีลีน amitryptyline 10 มิลลิกรัมครั้งละ 1 เม็ดหลังอาหารเย็น ถ้ายังไม่ดีขึ้นอาจเพิ่มอีก 1 เม็ดก่อนนอนด้วย ยาไดอะซีแพม และอะมีทริบทีลีน กินแล้วจะง่วง ถ้ากินยาอะไร ไม่แต่เฉพาะยา 2 ตัวนี้ แล้วง่วง จะต้องงดเว้นจากการขับรถหรือจากการทำในสิ่งที่อาจจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
โรคกระเพาะอาหารอักเสบ หรือเป็นแผลทั้งนี้อาจหมายความรวมไปถึงลำไส้ส่วนที่ติดต่อกับกระเพาะ หรือลำไส้เล็กส่วนแรกduodenum ด้วย ส่วนอาการอุจจาระเหลวเป็นอาการหนึ่งของ โรคกระเพาะ นี้ แต่ในบางคนอุจจาระอาจจะปกติก็ได้ อย่างไรก็ตามถ้าคนไข้มีประวัติอุจจาระเหลว จะต้องถามถึงน้ำหนักร่างกายว่าเป็นอย่างไร ถ้าผอมลงชัดเจนจะต้องหาสาเหตุอื่นด้วย การตรวจร่างกายมักจะไม่พบอะไรผิดปกติ นอกจากการกดเจ็บที่ท้องส่วนบน ส่วนยอดอก ลิ้นปี่ หรือชายโครงทั้ง 2 ข้าง

 แต่ถ้าคนไข้มีอุจจาระดำเหมือนเฉาก๊วยหรือยางมะตอยเป็นครั้งคราว ซึ่งแสดงว่ามีเลือดออกในกระเพาะลำไส้ส่วนบน อาจจะตรวจอาการซีดได้ โรคกระเพาะ ส่วนมากเกิดจากความเครียดความกังวล ทำให้กระเพาะลำไส้ทำงานมากผิดปกติ มีกรดและน้ำย่อยออกมาในกระเพาะมาก ซึ่งจะไปกัดระคาย เยื่อบุกระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กส่วนแรกทำให้อักเสบ ถ้าอักเสบมากก็จะเกิดเป็นแผล ถ้าเป็นแผลมากก็อาจจะทำให้กระเพาะลำไส้ทะลุหรือตกเลือดได้ 

อาการเรอเปรี้ยวก็เกิดจากการเรอหรือสำรอกเอากรดในกระเพาะขึ้นมาถูกลิ้น จึงรู้สึกเปรี้ยว โรคกระเพาะ มักจะเกิดในคนที่มีความมานะมาก ชอบทำอะไรอย่างเร่งรีบหรือชอบทำอะไรให้เสร็จอย่างรวดเร็วหรือก่อนกำหนด ทำให้เกิดการกินอาหารผิดเวลา ทำให้กรดและน้ำย่อยที่ออกมากัดกระเพาะที่ว่าง อยู่ เกิดเป็นโรคกระเพาะขึ้น 

วิธีรักษา 
1. ให้กินอาหารหรืออย่างน้อยน้ำหวาน น้ำนม หรือแม้แต่น้ำเปล่าทันทีที่หิว อย่าปล่อยให้หิวจัด จะทำให้ปวดท้องมาก และทำให้กระเพาะอาหารอักเสบเป็นแผลมากขึ้น 
2. อย่ากินอาหารที่เสาะท้อง เช่นอาหารที่เผ็ดจัด เปรี้ยวจัด น้ำส้มสายชู เหล้า เบียร์ หรือของหมักดองต่างๆ เพราะอาหารเหล่านี้จะระคายเยื่อยุกระเพาะที่อักเสบอยู่และทำให้อักเสบมากขึ้น
3. ทำจิตใจให้สงบอย่าเร่งรีบหรือมุจนเกินไป อย่าห่วงกังวลจนเกินไป อย่าโกรธจนเกินไป อย่าเกลียดจนเกินไป ให้สวดมนต์ภาวนาตามศาสนาของตน 
4. ออกกำลังกายเพิ่มขึ้นทีละน้อย ๆ เช่นการเดิน วิ่งเหยาะ ๆ เดินสลับวิ่ง หรืออื่น ๆ 5กินยาลดกรด ที่ถูกต้องและได้มาตรฐาน เช่นยาลดกรดขององค์การเภสัชกรรม ถ้าอุจจาระเหลวหรือบ่อย ควรใช้ยาลดกรดที่ไม่มีแมกนีเซียมผสมอยู่
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine