กรณีจำเลยโอนกรรมสิทธิ์บ้านที่ปลูกในที่ดินเช่าให้ ส. จำเลยจะมีหน้าที่รื้อถอนบ้านหรือไม่?
(ก) จำเลยไม่มีหน้าที่รื้อถอนบ้าน เพราะโอนกรรมสิทธิ์ให้ ส. ไปแล้ว
(ข) จำเลยมีหน้าที่รื้อถอนบ้าน เพราะสัญญาเช่าระบุให้จำเลยรื้อถอน
(ค) จำเลยมีหน้าที่รื้อถอนบ้าน เพราะบ้านเป็นส่วนควบของที่ดิน
(ง) จำเลยไม่มีหน้าที่รื้อถอนบ้าน เพราะเจ้าหนี้ของจำเลยยึดบ้านไว้
ข้อที่ถูกต้องคือ (ข) จำเลยมีหน้าที่รื้อถอนบ้าน เพราะสัญญาเช่าระบุให้จำเลยรื้อถอน

เนื่องจาก เหตุผล:
(ก) ไม่ถูกต้อง แม้จำเลยจะโอนกรรมสิทธิ์บ้านให้ ส. ไปแล้ว แต่จำเลยยังมีหน้าที่รื้อถอนบ้านตามสัญญาเช่า

(ข) ไม่ถูกต้อง สัญญาเช่าไม่ได้ระบุให้จำเลยรื้อถอนบ้าน แต่ระบุให้ส่งมอบที่ดินในสภาพเรียบร้อย

(ค) ไม่ถูกต้อง บ้านไม่ใช่ส่วนควบของที่ดิน เพราะจำเลยปลูกบ้านโดยอาศัยสิทธิ์การเช่า

(ง) ไม่ถูกต้อง การยึดบ้านของเจ้าหนี้ไม่ได้ส่งผลต่อหน้าที่ของจำเลยในการรื้อถอนบ้าน

คำตอบที่ถูกต้อง: (ข) จำเลยมีหน้าที่รื้อถอนบ้าน เพราะสัญญาเช่าระบุให้ส่งมอบที่ดินในสภาพเรียบร้อย

เหตุผลเพิ่มเติม:
1.  มาตรา 561 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ระบุว่า "เมื่อสัญญาเช่าสิ้นสุดลง ผู้เช่าต้องคืนทรัพย์สินที่เช่าให้ผู้ให้เช่าในสภาพเรียบร้อย"
2.แม้จำเลยจะโอนกรรมสิทธิ์บ้านให้ ส. ไปแล้ว แต่ ส. ไม่ได้เข้ามาแทนที่จำเลยในการเช่า ส. จึงไม่มีหน้าที่รื้อถอนบ้าน
3.  หน้าที่ในการรื้อถอนบ้านยังคงเป็นของจำเลย เพราะจำเลยเป็นผู้เช่าและเป็นผู้สร้างบ้าน
4. จำเลยต้องรื้อถอนบ้านเพื่อส่งมอบที่ดินให้โจทก์ในสภาพเรียบร้อย

ข้อควรสังเกต:
-  คดีนี้เป็นตัวอย่างของกรณีที่ผู้เช่าสร้างสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินเช่า เมื่อสัญญาเช่าสิ้นสุดลง ผู้เช่ามีหน้าที่รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างนั้นออกไป
-  สัญญาเช่าอาจมีข้อตกลงเพิ่มเติมเกี่ยวกับสงปลูกสร้างที่ผู้เช่าสร้างบนที่ดินเช่า เช่น ระบุให้ผู้เช่ารื้อถอนหรือให้ผู้ให้เช่าซื้อสิ่งปลูกสร้างนั้นไว้
-  ผู้เช่าควรตรวจสอบสัญญาเช่าอย่างละเอียดก่อนตกลงทำสัญญา
กฎหมายทรัพย์สิน-กรรมสิทธิ์-ทรัพย์อิงสิทธิ,กฎหมายเช่าทรัพย์,ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์