ในทางอาญา การกระทำที่ “ย่อมเล็งเห็นผล” ของการกระทำนั้น หมายความว่าอย่างไร ต่างจาก “จงใจ” ในทางแพ่งอย่างไร?
เปรียบเทียบ “จงใจ” กับคำว่า “เจตนา” ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๙ วรรคสอง ที่ว่า “กระทำโดยเจตนาได้แก่การกระทำโดยรู้สำนึกในการที่กระทำ และในขณะเดียวกันผู้กระทำประสงค์ต่อผลหรือย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำนั้น” เปรียบเทียบ “จงใจ” กับคำว่า “เจตนา” เจตนาในทางอาญา มี ๒ กรณี คือ ต้องเป็นการกระทำโดยรู้สำนึก ขณะ เดียวกันผู้กระทำประสงค์ต่อผลกรณีหนึ่ง กับย่อมเล็งเห็นผลอีกกรณีหนึ่ง เมื่อเทียบกับ คำว่าจงใจในทางแพ่งที่ใกล้เคียงคือเจตนาประสงค์ต่อผล เจตนาในทางอาญา มี ๒ กรณี คือ แต่เจตนาประสงค์ต่อผลในทางอาญา คือ ผู้กระทำจะต้องประสงค์ให้เกิดผลเช่นนั้น ประสงค์จะให้เกิดความเสียหายถึงขนาดที่ตนต้องการจึงจะถือว่าประสงค์ต่อผล ถ้าผลเกิดมากกว่าที่คาดคิด ส่วนที่เกินเลย ไม่ถือว่าเป็นการกระทำโดยเจตนา เช่น เจตนาทำร้ายร่างกายเขา คือต้องการให้เขา เกิดอันตรายแก่กาย ส่วนจะเป็นอันตรายแก่กายมากน้อยแค่ไหนถือว่าเจตนาให้เขา เกิดอันตรายแก่กาย แต่ถ้าถึงตาย เช่น หัวฟาดพื้นตาย ความตายนั้นผู้กระทำไม่ประสงค์ต่อผล ไม่ผิดฐานฆ่าโดยเจตนา แต่เป็นเรื่องกฎหมายบัญญัติว่าจะต้องรับผิดฐานฆ่าโดยไม่เจตนา   แต่ในทางละเมิดถ้าเกินเลยจากที่ประสงค์ให้เกิดก็ถือว่าจงใจเหมือนกัน เพียงแต่ได้กระทำโดยรู้ว่าจะเกิดเสียหายแก่เขาก็พอ ไม่ว่าจะเสียหายมากหรือน้อยก็ตาม แต่เมื่อเทียบเจตนาย่อมเล็งเห็นผล ไม่ตรงเลย ในทางแพ่งไม่ถือว่าจงใจ   เพราะว่าการเล็งเห็นผลนี้ในทางแพ่งนี้ไม่เป็นจงใจให้เกิดความเสียหายนั้น แต่จะประมาทเล็นเล่อหรือไม่ เป็นอีกเรื่องหนึ่ง อาจเป็นประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงได้  คำพิพากษาฎีกาที่ ๓๔๓๑/๒๕๓๕ “การที่ทั้งสองฝ่ายทะเลาะกันและต่างลุกขึ้นทำท่าจะทำร้ายกัน แล้วจำเลยที่ ๒ ชักปืนจากเอวยิงไปทางโต๊ะของผู้เสียหายเพียง ๑ นัด โดย มิได้ยิงซ้ำ ทั้งที่มีกระสุนบรรจุอยู่อีก ๕ นัด ผู้เสียหายกับพวกวิ่งหนีขึ้นชั้นลอย จำเลย ที่ ๒ ก็มิได้ไล่ตาม เมื่อยิงนัดแรกแล้วตามพวกออกจากร้านทันที สาเหตุที่ทะเลาะกันก็ไม่ร้ายแรงถึงกับต้องฆ่ากัน จำเลยที่ ๒ น่าจะกระทำเพื่อต้องการข่มอีกฝ่ายหนึ่งเท่านั้น โดยไม่ประสงค์ต่อผลที่จะฆ่าอีกฝ่ายหนึ่ง แต่ที่จำเลยที่ ๒ ใช้ปืนซึ่งเป็นอาวุธร้ายแรง ยิงไปทางกลุ่มผู้เสียหายซึ่งมีประมาณ ๑๐ คน โดยไม่ใยดีว่ากระสุนปืนจะถูกผู้ใดหรือไม่ แม้จะเป็นการยิงเพียงนัดเดียวก็อาจถูกผู้อื่นถึงแก่ความตายได้ ทั้งกระสุนปืนดังกล่าว ถูกแขนขวาของ ผู้เสียหาย จึงเป็นการกระทำที่ย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำนั้นเป็นการ กระทำโดยเจตนาฆ่าตาม ปอ. มาตรา  ๕๙  วรรคสอง” คำพิพากษาฎีกาที่ ๓๔๓๑/๒๕๓๕  คำพิพากษาฎีกาที่ ๑๑๐๔/๒๕๐๙ “จำเลยถูกศาลพิพากษาลงโทษฐานฆ่าคนโดยไม่เจตนา ตาม ปอ. มาตรา ๒๙๐ ถือว่าจำเลยได้กระทำละเมิดต่อผู้ตายแล้ว เพราะการที่จำเลย ใช้มีดแทงผู้ตายก็เป็นการกระทำโดยจงใจทำร้ายผู้ตาย โดยผิดกฎหมายอยู่ในตัวแล้ว แม้จะไม่มีเจตนาฆ่าก็ได้ชื่อว่ากระทำละเมิด แต่การละเมิดนั้นถึงกับมีเจตนาฆ่าหรือทำให้ตายโดยไม่มีเจตนานั้นเป็นเรื่องเจตนาในการกระทำผิดทางอาญา เจตนากระทำกับจงใจกระทำ จะตีความอนุโลมอย่างเดียวกันมิได้” คำพิพากษาฎีกาที่ ๑๑๐๔/๒๕๐๙  สรุป เป็นการอธิบายคำว่า จงใจ กับคำว่า เจตนา อย่างชัดเจน จำเลยถูกฟ้องในคดีอาญาฐานฆ่าคนโดยเจตนา ศาลฎีกาในคดีอาญานั้นฟังยุติว่า จำเลยไม่มีเจตนาฆ่า เลยลงโทษฐานฆ่าคนโดยไม่เจตนาตาม ปอ. มาตรา ๒๙๐ ผู้เสียหายก็เลยฟ้องละเมิด โดยจงใจ จำเลยก็เอาจุดที่ศาลในคดีอาญาตัดสินไว้ว่าเขาไม่มีเจตนาฆ่าจะฟังว่าจงใจ ได้อย่างไร ศาลฎีกาว่าจงใจกับเจตนาจะตีความอนุโลมอย่างเดียวกันไม่ได้ แม้ในคดีอาญาจะฟังว่าจำเลยไม่เจตนาฆ่า แต่เมื่อจำเลยแทงแล้วเขาถึงแก่ความตาย ก็ถือว่า จงใจทำให้เขาเสียหายแก่ชีวิตแล้ว สรุป จงใจ กับคำว่า เจตนา จำเลยก็เอาจุดที่ศาลในคดีอาญาตัดสินไว้ว่าเขาไม่มีเจตนาฆ่าจะฟังว่าจงใจ ได้อย่างไ  อ้างอิง :   วิชา ละเมิด (อ.เพ็ง เพ็งนิติ) สมัยที่1/70
ในทางอาญา การกระทำที่ “ย่อมเล็งเห็นผล” ของการกระทำนั้น หมายความว่า ผู้กระทำรู้สำนึกดีว่าการกระทำของตนนั้น จะส่งผลอย่างไร เข้าใจผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นจากการกระทำนั้น ไม่ได้ต้องการผลลัพธ์นั้น แต่เล็งเห็นว่าผลลัพธ์นั้น มีโอกาสเกิดขึ้น

ยกตัวอย่าง:
-นาย A ยิงปืนขึ้นฟ้า โดยรู้ดีว่ากระสุนปืนอาจตกลงมาใส่คนอื่น แต่ไม่ได้ต้องการให้กระสุนปืนนั้นไปโดนใคร
-นาง B ขับรถด้วยความเร็วสูง บนถนนที่รถหนาแน่น โดยรู้ดีว่าอาจเกิดอุบัติเหตุ แต่ไม่ได้ต้องการให้เกิดอุบัติเหตุ

ในทางแพ่ง “จงใจ” หมายความว่า ผู้กระทำประสงค์ต่อผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ต้องการให้ผลลัพธ์นั้นเกิดขึ้น
ไม่จำเป็นต้องรู้สำนึกว่าการกระทำของตนนั้น จะส่งผลอย่างไร

ยกตัวอย่าง:
-นาย C วางยาพิษในอาหารของเพื่อน เพื่อต้องการฆ่าเพื่อน
-นาง D วางเพลิงเผาบ้าน เพื่อต้องการทำลายบ้าน
ความรู้พื้นฐานกฏหมาย,ประมวลกฎหมายอาญา