หากจำเลยไม่ยินยอมจ่ายค่าที่ดินที่รุกล้ำเข้ามา โจทก์มีทางเลือกในการฟ้องร้องอย่างไรบ้าง?
หัวข้อ ใช้ค่าที่ดินส่วนที่ปลูกสร้างบ้านรุกล้ำ ป.พ.พ. มาตรา 4, 1312 คำพิพากษาฎีกา 381/51 | เจาะหลัก สกัดฎีกา 5 ดาว เตรียมสอบ 3 สนาม อัพเดท ที่ ลอว์สยาม ดอทคอม

​[กลับหน้าหลัก : รวมบทความกฎหมายที่น่าสนใจ] คำพิพากษาฎีกา 381/51 คำพิพากษาฎีกา 381/51   ป.พ.พ. มาตรา 4, 1312 ป.พ.พ. มาตรา 4, 1312   การที่จำเลยปลูกบ้านในที่ดินซึ่งเดิมเป็นของจำเลยแล้วต่อมามีการแบ่งแยกที่ดินนั้น ทำให้บางส่วนของบ้านจำเลยรุกล้ำเข้าไปในที่ดินพิพาทที่แบ่งแยกออกจากที่ดินดังกล่าว ซึ่งต่อมามีการโอนขายให้แก่โจทก์ เป็นกรณีไม่มีบทกฎหมายปรับแก่คดีได้โดยตรงจึงต้องอาศัยเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตาม ป.พ.พ. มาตรา 4 และบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งที่จะปรับกับข้อเท็จจริงนี้ได้คือ ป.พ.พ. มาตรา 1312 เมื่อกรณีถือได้ว่าการรุกล้ำดังกล่าวเป็นไปโดยสุจริต จำเลยจึงเป็นเจ้าของบ้านส่วนที่รุกล้ำตามมาตรา 1312 วรรคหนึ่ง โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องบังคับให้จำเลยรื้อถอน คงมีเพียงสิทธิเรียกร้องให้จำเลยใช้ค่าที่ดินส่วนที่จำเลยปลูกสร้างบ้านรุกล้ำ การที่จำเลยปลูกบ้านในที่ดินซึ่งเดิมเป็นของจำเลยแล้วต่อมามีการแบ่งแยกที่ดินนั้น ทำให้บางส่วนของบ้านจำเลยรุกล้ำเข้าไปในที่ดินพิพาทที่แบ่งแยกออกจากที่ดินดังกล่าว ซึ่งต่อมามีการโอนขายให้แก่โจทก์ เป็นกรณีไม่มีบทกฎหมายปรับแก่คดีได้โดยตรงจึงต้องอาศัยเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตาม ป.พ.พ. มาตรา 4 และบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งที่จะปรับกับข้อเท็จจริงนี้ได้คือ ป.พ.พ. มาตรา 1312 เมื่อกรณีถือได้ว่าการรุกล้ำดังกล่าวเป็นไปโดยสุจริต จำเลยจึงเป็นเจ้าของบ้านส่วนที่รุกล้ำตามมาตรา 1312 วรรคหนึ่ง โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องบังคับให้จำเลยรื้อถอน คงมีเพียงสิทธิเรียกร้องให้จำเลยใช้ค่าที่ดินส่วนที่จำเลยปลูกสร้างบ้านรุกล้ำ
หากจำเลยไม่ยินยอมจ่ายค่าที่ดินที่รุกล้ำเข้ามา โจทก์มีทางเลือกในการฟ้องร้องดังนี้:
 
1. ฟ้องเรียกค่าเสียหาย: โจทก์สามารถฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลยได้ เนื่องจากการรุกล้ำที่ดินทำให้โจทก์ไม่ได้รับประโยชน์จากที่ดินเต็มที่ หรืออาจเกิดความเสียหายอื่น ๆ เช่น ค่าความเสื่อมสภาพของที่ดิน ค่าใช้จ่ายในการจัดการกับข้อพิพาท เป็นต้น
 
2. ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาสั่งให้รื้อถอน: หากการรุกล้ำไม่เป็นไปโดยสุจริต หรือหากการรุกล้ำนั้นทำให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรง โจทก์อาจฟ้องขอให้ศาลสั่งให้จำเลยรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างที่รุกล้ำเข้ามา แม้ว่าปกติแล้วมาตรา 1312 จะกำหนดให้จำเลยมีสิทธิเป็นเจ้าของสิ่งปลูกสร้าง แต่หากมีข้อโต้แย้งว่าเป็นการกระทำโดยไม่สุจริตหรือมีความผิดอื่น ๆ ก็อาจมีช่องทางในการฟ้องรื้อถอน
 
3. ฟ้องเรียกร้องสิทธิในการใช้ประโยชน์จากที่ดิน: โจทก์อาจฟ้องเรียกร้องสิทธิในการใช้ประโยชน์จากที่ดินส่วนที่รุกล้ำเข้าไป เช่น การขอค่าเช่า หรือค่าธรรมเนียมในการใช้พื้นที่ดังกล่าว หากจำเลยไม่ยินยอมจ่ายค่าที่ดิน
 
4. ฟ้องร้องตามกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง: นอกจากการใช้มาตรา 1312 โจทก์อาจพิจารณากฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการรุกล้ำที่ดินหรือการใช้ประโยชน์จากที่ดิน เช่น กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการทรัพย์สิน หรือกฎหมายเกี่ยวกับการจัดการข้อพิพาทเรื่องที่ดิน

การฟ้องร้องเหล่านี้จะขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่โจทก์สามารถรวบรวมได้ รวมถึงความรุนแรงของการรุกล้ำและผลกระทบที่เกิดขึ้นกับที่ดินของโจทก์ด้วย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,กฎหมายทรัพย์สิน-กรรมสิทธิ์-ทรัพย์อิงสิทธิ,ประมวลกฎหมายที่ดิน