อะไรคือสาเหตุของการพูดติดอ่างในเด็ก และการรักษาทำได้อย่างไร?
ลูกพูดช้า พูดไม่ชัด พูดติดอ่าง พ่อแม่อย่าชะล่าใจ ลูกพูดช้า พูดไม่ชัด พูดติดอ่าง พ่อแม่อย่าชะล่าใจ อาจารย์ปรียา หล่อวัฒนพงษา นักบำบัดทางการพูดและภาษา โรงพยาบาลมนารมย์  การพูดถือเป็นตัวชี้วัดสำคัญอย่างหนึ่งว่าเด็กมีพัฒนาการและการเจริญเติบโตสมวัยหรือไม่ เด็กบางคนพูดจาน่ารักน่าเอ็นดู พูดเป็นนกแก้วนกขุนทอง แต่เด็กบางคนโตจนตั้งไข่หัดเดินได้แล้ว กลับไม่รู้ภาษา ฟังไม่รู้เรื่อง พูดไม่ได้แม้แต่คำว่าพ่อและแม่ หรือบางรายกลายเป็นเด็กที่พูดไม่ชัด พูดติดอ่าง หรือพูดแล้วผู้อื่นฟังไม่รู้เรื่อง จับใจความไม่ได้ สมาคมโสตสัมผัสวิทยาและการแก้ไขการพูดแห่งประเทศไทย ได้แบ่งประเภทปัญหาด้านการพูดและภาษาไว้ 9 ชนิด คือ พูดไม่ชัด เสียงผิดปกติ (เช่น เสียงแหบ เสียงเบา) พูดติดอ่าง พัฒนาการพูดและภาษาล่าช้ากว่าวัยในเด็กกลุ่มต่างๆ เช่น ออทิสติก ความบกพร่องทางสมอง กลุ่มดาวน์ซินโดรม กลุ่มของเด็กที่มีปัญหาด้านจิตใจ กลุ่มที่มีปัญหาการได้ยิน และกลุ่มที่มีเพดานโหว่และปากแหว่ง ซึ่งความผิดปกติทางการพูดและภาษาเหล่านี้ มีความสำคัญต่อการพัฒนาทางด้านจิตใจ พัฒนาการทางการคิดและการเรียนรู้ตลอดจนบุคลิกภาพโดยรวมของเด็กในวัยต่อไป ความผิดปกติทางการพูดที่เกิดขึ้นในวัยเด็กพบได้หลายชนิด ตั้งแต่ไม่พูด หรือพูดได้แล้วแต่ ไม่มีความคืบหน้าด้านพัฒนาการของภาษา มีคำศัพท์น้อย พูดได้สั้นๆ พูดเป็นคำๆ ไม่สามารถนำคำที่รู้มาเรียบเรียงต่อเป็นประโยค ไม่สามารถบอกความต่อเนื่องหรือเล่าเรื่องได้ บางคนมีความเข้าใจและ มีคำศัพท์แต่ไม่สามารถนำคำศัพท์ที่รู้มาใช้ได้ เป็นต้น ส่วนอาการของการพูดไม่ชัด สังเกตได้จากการพูดเพี้ยนหรือนำเสียงใดก็ได้มาทดแทน เช่น ในเสียงพยัญชนะต้น คำว่า “ช้อน” กลายเป็น “จ๊อน” “สวย” ก็ออกเสียงเป็น “จ๋วย” ในเด็กไทยที่พบส่วนใหญ่จะพูดเสียง ส เสือ ร เรือ และคำควบกล้ำ ไม่ชัด หรือในเสียงตัวสะกด เช่น คำว่า "บ้าน" จะลดเสียงพูดว่า "บ้า" ไม่มีเสียง น หนู หรือ "บ้าง" โดยนำ ง งู มาเติมแทน น หนู เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีปัญหาการพูดที่พบมากในเด็กประถมต้น คือ การพูดติดอ่าง สาเหตุของการพูดติดอ่างที่พบได้บ่อย คือ เกิดจากลมหายใจของเด็กไม่สัมพันธ์กับการพูด เด็กพวกนี้มักมีร่างกายอ่อนแอหรือเหนื่อยง่าย มีโรคประจำตัว โรคภูมิแพ้ มีน้อยรายมากที่เกิดจากพ่อแม่ดุหรือเข้มงวดเกินไป และยังมีอีกจำนวนมากที่ยังไม่สามารถบอกถึงสาเหตุที่ชัดเจนได้ แต่อย่างไรก็ตาม หากได้รับการรักษาก็สามารถมีพัฒนาการที่ดีขึ้นเป็นลำดับ วิธีการสังเกตเด็กว่ามีปัญหาในเรื่องของการพูดหรือไม่ สามารถทำได้โดยให้พ่อแม่หมั่นพูดคุยกับลูก และเปรียบเทียบในใจถึงพัฒนาการของลูกกับเด็กคนอื่นในวัยเดียวกัน ไม่พูดเปรียบเทียบให้เด็กรู้สึกมีปมด้อย หากมีปัญหาพูดไม่ชัด หรือสื่อความหมายถึงสิ่งที่เขารู้สึกไม่ได้ ทั้งที่เพื่อนในวัยเดียวกันทำได้ ให้รีบพามาปรึกษาแพทย์ เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาที่ถูกวิธี เพื่อให้พัฒนาการด้านการพูดและภาษาของเด็กได้ถูกพัฒนาไปพร้อมกับพัฒนาการด้านร่างกาย สังคม และทักษะอื่นๆ พ่อแม่เป็นด่านแรกที่สามารถสังเกตดูลูกตัวเองว่ามีความผิดปกติในเรื่องใดบ้าง มีพัฒนาการด้านต่างๆ สอดคล้องไปด้วยกันกับวัยหรือไม่ เช่น เรื่องพัฒนาการด้านพูดและภาษา • 1 ขวบ ควรชี้หู ตา จมูกได้ • 1 ½ ถึง 2 ขวบ ควรพูดได้ • 3 ขวบ ควรจะพูดชัด • 4 ขวบ น่าจะเล่าเรื่องสั้นๆ ได้ หากผิดเพี้ยนไปจากนี้ ควรขอรับคำปรึกษาจากแพทย์ ทุกความผิดปกติของการพูดและภาษาสามารถแก้ไขได้ หากพ่อแม่สังเกตเห็นตั้งแต่แรกเริ่ม แล้วพามาตรวจเพื่อรับการรักษาด้วยการฝึกพูดอย่างถูกวิธี จะทำให้พัฒนาการของเด็กตามทันเพื่อน ในวัยเดียวกันได้ ดีกว่าปล่อยไว้จนโตแล้วมาแก้ไขทีหลัง การที่เด็กได้รับการรักษาล่าช้า เมื่อเติบโตขึ้นมา หลายรายประสบปัญหาเรื่องบุคลิกภาพจนเป็นอุปสรรคต่อการดำรงชีวิตในสังคม ตั้งแต่ในโรงเรียนและที่ทำงาน เป็นปมด้อยที่ถูกล้อเลียนทำให้ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง และไม่สามารถประสบความสำเร็จในชีวิตเท่าที่ควรจะเป็น “การเอาใจใส่ สังเกตความผิดปกติ และการช่วยเหลือลูกรัก แก้ไขตั้งแต่แรกเริ่ม เป็นการลงทุน ที่คุ้มค่าอย่างยิ่ง” ค้นหาแพทย์และนักบำบัด โทรนัดหมายแพทย์ ติดต่อสอบถาม อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม 4 หลักคิด ก่อนซื้อของขวัญให้ลูกรัก "ลูกโกหก" พฤติกรรมไม่พึงปรารถนา พ่อแม่ช่วยได้ พ่อแม่มือใหม่จะตอบคำถามเรื่องเพศกับลูก เมื่อไหร่ อย่างไรดี ลูกก้าวร้าว รับมืออย่างไร ลูกเอาแต่ใจ เรียกร้องความสนใจ หรือระบบประสาทรับความรู้สึกบกพร่อง จิตแพทย์แนะเทคนิค จัดการลูกขี้อ้อน
1. สาเหตุทางกายภาพ
-ความผิดปกติทางระบบประสาทและสมอง:
 สมองมีหน้าที่ควบคุมการพูด หากมีปัญหาในส่วนนี้ เช่น โรคหลอดเลือดสมอง อุบัติเหตุทางสมอง เนื้องอกในสมอง หรือความผิดปกติทางพันธุกรรม ส่งผลต่อการประสานงานระหว่างสมอง กล้ามเนื้อใบหน้า ลิ้น และลำคอ ส่งผลต่อการพูดติดอ่างได้
-ความผิดปกติทางโครงสร้างของอวัยวะที่ใช้ในการพูด:
 เช่น เพดานโหว่ ปากแหว่ง ลิ้นสั้น ลิ้นใหญ่ ฟันเรียงผิด ฟันเก
-โรคทางกายภาพอื่นๆ: 
เช่น โรคหอบหืด โรคภูมิแพ้ โรคหัวใจ

2. สาเหตุทางจิตใจ
-ความเครียด: 
เด็กที่เผชิญกับความเครียดหรือความกดดัน เช่น การกลัวการพูด กลัวการถูกวิพากษ์วิจารณ์ กลัวการล้มเหลว ส่งผลต่อการพูดติดอ่าง
-ความวิตกกังวล: 
เด็กที่มีภาวะวิตกกังวล มักกังวลว่าตนเองจะพูดผิด พูดไม่ทัน พูดไม่ชัด ส่งผลต่อการพูดติดอ่าง
-ปัญหาทางอารมณ์:
 เด็กที่มีปัญหาทางอารมณ์ เช่น โกรธ โมโห หงุดหงิด ส่งผลต่อการพูดติดอ่าง การรักษาการพูดติดอ่างในเด็ก ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ 

 แนวทางการรักษาจะประกอบด้วยดังนี้
-การบำบัดพฤติกรรม: 
นักบำบัดจะสอนเทคนิคการหายใจ การพูด การผ่อนคลาย เพื่อช่วยให้เด็กควบคุมการพูดได้ดีขึ้น ลดความเครียดและความวิตกกังวล
-การฝึกพูด: 
นักบำบัดจะฝึกให้เด็กพูดช้าๆ พูดชัดๆ พูดเป็นประโยค ฝึกการหายใจระหว่างพูด ฝึกการใช้อวัยวะที่ใช้ในการพูด
-การให้คำปรึกษา: 
นักบำบัดจะให้คำปรึกษาแก่เด็กและผู้ปกครอง เกี่ยวกับวิธีการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ วิธีการจัดการกับความเครียด และวิธีการสนับสนุนเด็ก
-การใช้ยา: 
ในบางกรณี แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาเพื่อช่วยลดความวิตกกังวลของเด็ก

ทั้งนี้ การรักษาการพูดติดอ่างในเด็ก จะต้องอาศัยความร่วมมือจากเด็ก ผู้ปกครอง และนักบำบัด หากเด็กได้รับการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เด็กสามารถพูดได้ชัดเจน สื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีความมั่นใจในตนเองมากขึ้น
1.กุมารเวชศาสตร์ (กุมารเวชศาสตร์) - Pediatrics,3.จิตเวชศาสตร์ (จิตเวชศาสตร์) - Psychiatry