โซเดียมในเลือดสูงคืออะไร มีสาเหตุจากอะไร มีอาการอย่างไร และจะรักษาอย่างไร
โซเดียมในเลือดสูง Hypernatremia โรคลมแดด Heatstroke Heat illness ผู้สูงอายุ Older person การออกกำลังกาย แนวทางการออกกำลังกายเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี Exercise concepts for healthy lifestyle เนื้องอก Tumor ยารักษาโรค Pharmaceutical drug สมองบวม Brain Edema ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ Intracranial hemorrhage โซเดียมในเลือดสูง Hypernatremia คือ ภาวะที่ร่างกายมีเกลือแร่โซเดียมในเลือดสูงกว่าค่าปกติของห้องปฏิบัติการนั้นๆ ในที่นี้คือสูงกว่า 145 mmolL MillimolesLiter หรือ 145 mEqL MilliequivalentLitre ซึ่งค่าปกติจะอยู่ในช่วงประมาณ 135 - 145 mmolL โดยอาการจะปรากฏรุนแรงเมื่อค่าสูงกว่า 157 mmolL ซึ่งถ้าสูงมากกว่า 180 mmolL ผู้ป่วยจะมีโอกาสเสียชีวิตตาย ได้จากสมองบวมหรือมีเลือด ออกในกะโหลกศีรษะ อนึ่งค่าการตรวจเลือดของแต่ละห้องปฏิบัติการแตกต่างกันได้แต่ไม่มากนัก โซเดียมในเลือดสูงเป็นภาวะพบได้น้อย พบได้ในทั้ง 2 เพศและในทุกวัย แต่พบได้บ่อยกว่าในเด็กอ่อนและในผู้สูงอายุโดยเฉพาะกลุ่มที่สุขภาพไม่สมบูรณ์ สาเหตุ สาเหตุของภาวะโซเดียมในเลือดสูงมีได้หลากหลายที่พบได้บ่อยเช่น ผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยดื่มน้ำหรือผู้สูงอายุที่มีไข้สูง เด็กอ่อนที่ดื่มนมแม่เพียงอย่างเดียวและได้น้ำดื่มไม่เพียงพอ ผลข้างเคียงจากยาบางชนิดเช่น ยาขับปัสสาวะกลุ่มที่ขับน้ำออกจากร่างกายเป็นส่วนใหญ่ ไม่ค่อยขับโซเดียมออก เสียน้ำมากแต่ไม่ค่อยเสียเกลือแร่เช่น ในผู้ป่วยโรคลมแดด หรือผู้ป่วยแผลไฟไหม้รุนแรง ผู้ป่วยบางรายเกิดภาวะเกลือโซเดียมในเลือดต่ำ ผู้ป่วยท้องเสียจากการสวนอุจจาระ ผู้ที่ได้รับอาหารทางสายให้อาหาร ได้รับสารอาหารหรือยาทางหลอดเลือดดำต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน โรคเบาจืด เนื้องอกสมองบางชนิด การออกกำลังกายหักโหม เหงื่อออกมากและได้น้ำชดเชยไม่เพียงพอ บางรายเกิดภาวะโซเดียมในเลือดต่ำ อาการ อาการที่อาจพบได้ในภาวะโซเดียมในเลือดสูงมีได้หลากหลายขึ้นกับสาเหตุด้วย แต่ กระหายน้ำมาก ผิวแห้งมาก ตาแห้ง ปากแห้ง ซึม สับสน กระสับกระส่าย หัวใจเต้นเร็ว หายใจเร็ว ปัสสาวะน้อย ปวดศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน อ่อนเพลีย กล้ามเนื้ออ่อนแรง กล้ามเนื้อกระตุก ชัก การวินิจฉัย แพทย์วินิจฉัยภาวะมีโซเดียมในเลือดสูงได้จากประวัติอาการ ประวัติโรคประจำตัว ยาที่กินอยู่ อายุ ปริมาณน้ำดื่มต่อวัน การตรวจร่างกาย และที่สำคัญคือการตรวจเลือดดูค่าดูระดับโซเดียม การรักษา แนวทางการรักษาภาวะโซเดียมในเลือดสูงคือ การรักษาตัวภาวะโซเดียมที่สูงให้กลับมาเป็นปกติและการรักษาสาเหตุ การรักษาภาวะเกลือโซเดียมในเลือดสูงคือ การให้ร่างกายได้รับปริมาณน้ำเพิ่มเติมเช่น จากการดื่มหรือการให้ทางหลอดเลือดดำ และการลดปริมาณโซเดียมจากอาหารและเครื่องดื่มที่บริโภค ส่วนการรักษาสาเหตุจะแตกต่างกันในแต่ละสาเหตุเช่น รักษาโรคลมแดด การรักษาโรคเบาจืด เป็นต้น การพยากรณ์โรค ภาวะโซเดียมในเลือดสูงมีการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี โดยเฉพาะเมื่อเกิดในผู้สูงอายุที่อาการรุนแรง ซึ่งมีรายงานอัตราเสียชีวิต ตาย ได้ประมาณ 40 - 70 ทั้งนี้สาเหตุการเสียชีวิตมักเกิดจากผลข้างเคียงจากมีโซเดียมในเลือดสูงที่ส่งผลให้เกิดภาวะมีเลือดออกในสมองเลือดออกในกะโหลกศีรษะและหรือมีสมองบวม
โซเดียมในเลือดสูง คือ ภาวะที่ร่างกายมีเกลือแร่โซเดียมในเลือดสูงกว่าค่าปกติ โดยถ้าสูง ผู้ป่วยจะมีโอกาสเสียชีวิตได้จากสมองบวมหรือมีเลือดออกในกะโหลกศีรษะ  เป็นภาวะพบได้น้อย แต่พบได้บ่อยในเด็กอ่อนและในผู้สูงอายุโดยเฉพาะกลุ่มที่สุขภาพไม่สมบูรณ์

สาเหตุมีได้หลากหลาย ที่พบได้บ่อยเช่น ผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยดื่มน้ำหรือผู้สูงอายุที่มีไข้สูง เด็กอ่อนที่ดื่มนมแม่เพียงอย่างเดียวและได้น้ำดื่มไม่เพียงพอ ผลข้างเคียงจากยาขับปัสสาวะบางชนิด ที่ทำให้เสียน้ำมากแต่ไม่ค่อยเสียเกลือ เกิดภาวะเกลือโซเดียมในเลือดต่ำ ท้องเสียจากการสวนอุจจาระ ผู้ที่ได้รับอาหารทางสายให้อาหาร ได้รับสารอาหารหรือยาทางหลอดเลือดดำต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน โรคเบาจืด เนื้องอกสมองบางชนิด การออกกำลังกายหักโหม เหงื่อออกมากและได้น้ำชดเชยไม่เพียงพอ 

อาการที่อาจพบได้มีได้หลากหลายขึ้นกับสาเหตุ ตั้งแต่ กระหายน้ำมาก ผิวแห้งมาก ตาแห้ง ปากแห้ง ซึม สับสน กระสับกระส่าย หัวใจเต้นเร็ว หายใจเร็ว ปัสสาวะน้อย ปวดศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน อ่อนเพลีย กล้ามเนื้ออ่อนแรง กล้ามเนื้อกระตุก ชัก 

การรักษาภาวะเกลือโซเดียมในเลือดสูงคือ การให้ร่างกายได้รับปริมาณน้ำเพิ่มเติมเช่น จากการดื่มหรือการให้ทางหลอดเลือดดำ และการลดปริมาณโซเดียมจากอาหารและเครื่องดื่มที่บริโภค ส่วนการรักษาสาเหตุจะแตกต่างกันในแต่ละสาเหตุเช่น รักษาโรคลมแดด การรักษาโรคเบาจืด
12.อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine