ศูนย์ควบคุมอาหารในสมองทำงานอย่างไร?
ศูนย์ควบคุมอาหารในสมอง หรือ Hypothalamus เป็นต่อมใต้สมองที่มีขนาดเล็กเท่าเมล็ดถั่วลันเตา ตั้งอยู่ในส่วนล่างของสมองใหญ่ ทำหน้าที่ควบคุมระบบต่างๆ ของร่างกาย รวมไปถึงการควบคุมความหิว และความอิ่ม

ศูนย์ควบคุมอาหารทำงานโดยการรับรู้สัญญาณต่างๆ จากร่างกาย เกี่ยวกับปริมาณอาหารที่กิน พลังงานที่ใช้ และระดับฮอร์โมนต่างๆ

กลไกการทำงาน

การรับรู้ปริมาณอาหาร: เมื่อเรากินอาหาร เซลล์รับความรู้สึกในกระเพาะอาหารและลำไส้จะส่งสัญญาณไปยังศูนย์ควบคุมอาหาร
การรับรู้พลังงานที่ใช้: สมองจะคำนวณพลังงานที่ร่างกายใช้จากกิจกรรมต่างๆ
การรับรู้ระดับฮอร์โมน: ฮอร์โมนต่างๆ เช่น เลปติน (Leptin) ghrelin cholecystokinin (CCK) peptide YY (PYY) ส่งผลต่อความหิว และความอิ่ม
เมื่อศูนย์ควบคุมอาหารได้รับสัญญาณเหล่านี้ จะประมวลผลและส่งสัญญาณต่อไปยังต่อมใต้สมอง กระตุ้นให้หลั่งฮอร์โมนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมความหิว และความอิ่ม

ตัวอย่างฮอร์โมน

ฮอร์โมนเลปติน (Leptin): หลั่งจากเซลล์ไขมัน ส่งสัญญาณไปยังสมองว่าร่างกายมีพลังงานเพียงพอ
ฮอร์โมน Ghrelin: หลั่งจากกระเพาะอาหาร ส่งสัญญาณไปยังสมองว่าร่างกายกำลังหิว
ฮอร์โมน Cholecystokinin (CCK): หลั่งจากลำไส้เล็ก ส่งสัญญาณไปยังสมองว่าอิ่ม
ฮอร์โมน Peptide YY (PYY): หลั่งจากลำไส้ใหญ่ ส่งสัญญาณไปยังสมองว่าอิ่ม
ความผิดปกติของศูนย์ควบคุมอาหาร

ศูนย์ควบคุมอาหารอาจทำงานผิดปกติจากสาเหตุต่างๆ เช่น

ความผิดปกติทางพันธุกรรม: โรค Prader-Willi syndrome
ความผิดปกติของต่อมใต้สมอง: เนื้องอกต่อมใต้สมอง
ภาวะทางอารมณ์: ภาวะซึมเศร้า
การอดอาหาร: ร่างกายจะปรับตัวลดการเผาผลาญ และความหิวจะลดลง
การใช้ยาบางชนิด: ยาแก้ซึมเศร้า ยาสเตียรอยด์
ผลของความผิดปกติ

น้ำหนักตัวมากเกินไป: เกิดจากการกินอาหารมากเกินไป และ/หรือ เผาผลาญพลังงานน้อยเกินไป
น้ำหนักตัวน้อยเกินไป: เกิดจากการกินอาหารน้อยเกินไป และ/หรือ เผาผลาญพลังงานมากเกินไป
ความผิดปกติของการกิน: เช่น โรคบูลิเมีย nervosa
การรักษา

การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุของปัญหา

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม: ปรับเปลี่ยนการกินอาหาร ออกกำลังกาย
การใช้ยา: ยาลดความอ้วน ยาแก้ซึมเศร้า
การผ่าตัด: กรณีที่มีเนื้องอกต่อมใต้สมอง
สรุป

ศูนย์ควบคุมอาหารในสมองมีบทบาทสำคัญในการควบคุมน้ำหนักตัว การทำงานที่ผิดปกติของศูนย์ควบคุมอาหารอาจส่งผลต่อน้ำหนักตัว และสุขภาพโดยรวม
22.Physiology,23.Anatomy