หลักเกณฑ์และข้อยกเว้นของการห้ามพิพากษาหรือมีคำสั่งให้สิ่งใด ๆ เกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้องตาม ป.วิ.พ. มาตรา 142 มีอะไรบ้าง
หลักเกณฑ์ทั่วไป

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 บัญญัติห้ามมิให้ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งให้สิ่งใด ๆ เกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้อง หมายความว่า ศาลไม่สามารถตัดสินให้โจทก์ได้รับสิ่งที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องร้องไว้

ข้อยกเว้น

อย่างไรก็ตาม กฎหมายก็ได้บัญญัติข้อยกเว้นไว้ 6 ประการ ดังนี้

โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมาย
ศาลสามารถพิพากษาให้โจทก์ได้รับสิ่งที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องร้องไว้ แต่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมาย ตัวอย่างเช่น โจทก์ฟ้องร้องให้จำเลยชำระหนี้ 100,000 บาท ศาลสามารถพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ย

จำเลยยอมรับ
ศาลสามารถพิพากษาให้โจทก์ได้รับสิ่งที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องร้องไว้ แต่จำเลยยอมรับ ตัวอย่างเช่น โจทก์ฟ้องร้องให้จำเลยชำระหนี้ 100,000 บาท จำเลยยอมรับว่าตนมีหนี้ 120,000 บาท ศาลสามารถพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ 120,000 บาท

เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม
ศาลสามารถพิพากษาให้โจทก์ได้รับสิ่งที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องร้องไว้ แต่เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม ตัวอย่างเช่น โจทก์ฟ้องร้องให้จำเลยเลิกกีดขวางทางเข้าออก ศาลสามารถพิพากษาให้จำเลยรื้อถอนสิ่งกีดขวาง

เพื่อป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์
ศาลสามารถพิพากษาให้โจทก์ได้รับสิ่งที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องร้องไว้ แต่เพื่อป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ ตัวอย่างเช่น โจทก์ฟ้องร้องให้จำเลยชำระค่าเสียหายจากการละเมิดลิขสิทธิ์ ศาลสามารถพิพากษาให้จำเลยหยุดจำหน่ายสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์

คดีเกี่ยวกับบุคคลไร้ความสามารถ
ในคดีเกี่ยวกับบุคคลไร้ความสามารถ ศาลสามารถพิพากษาให้สิ่งใด ๆ ที่เป็นประโยชน์แก่บุคคลไร้ความสามารถ แม้ว่าจะไม่ได้ปรากฏในคำฟ้องก็ตาม

คดีเกี่ยวกับมรดก
ในคดีเกี่ยวกับมรดก ศาลสามารถพิพากษาให้สิ่งใด ๆ ที่จำเป็นสำหรับการแบ่งปันมรดก แม้ว่าจะไม่ได้ปรากฏในคำฟ้องก็ตาม

ตัวอย่างฎีกา

ฎีกาที่ 784/2538 โจทก์ฟ้องร้องให้จำเลยชำระค่าเช่า ศาลสามารถพิพากษาให้จำเลยชำระค่าไฟฟ้าและค่าน้ำด้วย
ฎีกาที่ 938/2539 โจทก์ฟ้องร้องให้จำเลยเลิกกีดขวางทางเข้าออก ศาลสามารถพิพากษาให้จำเลยรื้อถอนสิ่งกีดขวางและปลูกต้นไม้คืน
สรุป

หลักเกณฑ์ทั่วไปคือ ศาลไม่สามารถพิพากษาให้โจทก์ได้รับสิ่งที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องร้องไว้ แต่มีข้อยกเว้น 6 ประการ ดังที่กล่าวมา
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),คำพิพากษาศาลฎีกา