คำสั่งปลดจากล้มละลายมีผลอย่างไรต่อหนี้ภาษีอากรของบุคคลล้มละลาย?
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 634/2554  พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 มาตรา 15, 77, 89, 91  คำสั่งปลดจากล้มละลายมีผลทำให้จำเลยที่ 2 หลุดพ้นจากการเป็นบุคคลล้มละลายและมีอำนาจจัดการกิจการและทรัพย์สินของตนเองได้ ทั้งทำให้หลุดพ้นจากหนี้ทั้งปวงอันพึงขอรับชำระได้ โดยมีข้อยกเว้นหนี้อันพึงขอรับชำระได้เพียง 2 กรณีที่ไม่หลุดพ้น รวมทั้งหนี้เกี่ยวกับภาษีอากรตาม พ.ร.บ.ล้มละลาย ฯ มาตรา 77 ซึ่งข้อยกเว้นกรณีนี้กฎหมายหาได้บัญญัติว่าต้องเป็นหนี้ที่ได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้แล้วหรือเป็นบทบัญญัติที่อยู่ภายใต้บังคับของมาตรา 91 ไม่ เมื่อหนี้คดีนี้เป็นหนี้เกี่ยวกับภาษีอากร แม้โจทก์จะมิได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีที่จำเลยที่ 2 เคยถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดก็ตาม แต่ต่อมาจำเลยที่ 2 ถูกปลดจากล้มละลาย จำเลยที่ 2 ก็ยังไม่หลุดพ้นจากหนี้ดังกล่าว โจทก์ย่อมมีสิทธิขอให้จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดล้มละลายตามห้างจำเลยที่ 1 ตาม พ.ร.บ.ล้มละลาย ฯ มาตรา 89 ในคดีนี้ได้ ทั้งถือไม่ได้ว่ามีการขอให้พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดซ้ำอันเป็นการต้องห้ามตามมาตรา 15 แต่อย่างใด  ย่อยาว  คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยทั้งสองเด็ดขาดและพิพากษาให้เป็นบุคคลล้มละลาย ศาลล้มละลายกลางมีคำสั่งไม่รับฟ้องในส่วนของจำเลยที่ 2 เนื่องจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 2 เด็ดขาดไว้ในคดีหมายเลขแดงที่ 1051/2544 ของศาลล้มละลายกลางก่อนแล้ว และมีคำสั่งให้พิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดกับพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย คดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์ยื่นคำร้องขอให้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 2 เด็ดขาด และพิพากษาให้เป็นบุคคลล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ.2483 มาตรา 89 ศาลล้มละลายกลางมีคำสั่งว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 2 ให้ล้มละลาย ศาลไม่รับฟ้องเนื่องจากจำเลยที่ 2 ถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดในคดีหมายเลขแดงที่ 1051/2544 เมื่อมูลหนี้คดีนี้เกิดในช่วงระยะเวลาดังกล่าว โจทก์ก็ชอบที่จะไปขอรับชำระหนี้ในคดีดังกล่าว การที่โจทก์มาขอให้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 2 เด็ดขาดตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ.2483 มาตรา 89 อีก จึงต้องห้ามตามมาตรา 15 ยกคำร้อง ค่าคำร้องเป็นพับ โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า คดีนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า คำสั่งศาลล้มละลายกลางที่ให้ยกคำร้องของโจทก์ชอบหรือไม่ เห็นว่า แม้จะปรากฏว่า จำเลยที่ 2 เคยถูกศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดและพิพากษาให้ล้มละลายในคดีล้มละลายหมายเลขแดงที่ 1051/2544 แล้วก็ตาม แต่ต่อมาเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2548 ศาลมีคำสั่งปลดจำเลยที่ 2 จากล้มละลาย มีผลทำให้จำเลยที่ 2 หลุดพ้นจากการเป็นบุคคลล้มละลายและมีอำนาจจัดการทรัพย์สินและกิจการของตนเองได้นับตั้งแต่วันที่ศาลมีคำสั่งปลดจากล้มละลายทั้งทำให้จำเลยที่ 2 หลุดพ้นจากหนี้ทั้งปวงอันพึงขอรับชำระได้ เว้นแต่ (1) หนี้เกี่ยวกับภาษีอากร หรือจังกอบของรัฐบาลหรือเทศบาล (2) หนี้ซึ่งได้เกิดขึ้นโดยความทุจริตฉ้อโกงของบุคคลล้มละลาย หรือหนี้ซึ่งเจ้าหนี้ไม่ได้เรียกร้องเนื่องจากความทุจริตฉ้อโกงซึ่งบุคคลล้มละลายมีส่วนเกี่ยวข้องสมรู้ ต
ตามคำพิพากษาฎีกาที่ 634/2554 คำสั่งปลดจากล้มละลายมีผลทำให้บุคคลล้มละลายหลุดพ้นจากหนี้ทั้งปวงอันพึงขอรับชำระได้ ยกเว้น สองกรณี:
1. หนี้เกี่ยวกับภาษีอากร หรือจังกอบของรัฐบาลหรือเทศบาล
2. หนี้ซึ่งได้เกิดขึ้นโดยความทุจริตฉ้อโกงของบุคคลล้มละลาย หรือหนี้ซึ่งเจ้าหนี้ไม่ได้เรียกร้อง
เนื่องจากความทุจริตฉ้อโกงซึ่งบุคคลล้มละลายมีส่วนเกี่ยวข้องสมรู้ร่วมคิด
ดังนั้น หมายความว่าบุคคลล้มละลายที่ได้รับการปลดจากล้มละลายแล้ว จะยังคงมีหนี้ภาษีอากรค้างอยู่
เหตุผล: มาตรา 77 ของ พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ. 2483 ระบุว่า "หนี้เกี่ยวกับภาษีอากร หรือจังกอบของรัฐบาลหรือเทศบาล เป็นหนี้ที่เจ้าหนี้ไม่มีสิทธิขอรับชำระในล้มละลาย"
มาตรา 91 ของ พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ. 2483 ระบุว่า "เมื่อมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด เจ้าหนี้ทุกคนซึ่งมีสิทธิเรียกร้องหนี้สินจากบุคคลล้มละลาย ย่อมมีสิทธิเรียกร้องหนี้สินนั้นในล้มละลาย เว้นแต่หนี้ที่บัญญัติไว้ในมาตรา 77"
อย่างไรก็ตาม คำพิพากษาฎีกาที่ 634/2554 ได้วางหลักเพิ่มเติมว่า แม้บุคคลล้มละลายจะได้รับการปลดจากล้มละลายแล้ว แต่เจ้าหนี้ยังมีสิทธิขอให้บุคคลล้มละลายชำระหนี้ภาษีอากรที่ค้างอยู่
เหตุผล: คำสั่งปลดจากล้มละลายมีผลย้อนหลังไปถึงวันที่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด หมายความว่าบุคคลล้มละลายจะหลุดพ้นจากหนี้ทั้งปวงที่เกิดขึ้นก่อนวันที่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดเท่านั้น
หนี้ภาษีอากรเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นหลังจากที่บุคคลล้มละลายได้รับการปลดจากล้มละลายแล้ว จึงไม่ใช่หนี้ที่บุคคลล้มละลายหลุดพ้นตามคำสั่งปลดจากล้มละลาย
เจ้าหนี้ภาษีอากรมีสิทธิเรียกร้องหนี้สินจากบุคคลล้มละลายตามประมวลรัษฎากร
โดยสรุป บุคคลล้มละลายที่ได้รับการปลดจากล้มละลายแล้ว จะยังคงมีหนี้ภาษีอากรค้างอยู่
เจ้าหนี้ภาษีอากรมีสิทธิขอให้บุคคลล้มละลายชำระหนี้ภาษีอากรที่ค้างอยู่
คำแนะนำ: บุคคลล้มละลายที่ได้รับการปลดจากล้มละลายแล้ว ควรติดต่อกรมสรรพากรเพื่อชำระหนี้ภาษีอากรที่ค้างอยู่ เจ้าหนี้ภาษีอากรสามารถติดต่อกรมสรรพากรเพื่อขอข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการติดตามหนี้ภาษีอากรจากบุคคลล้มละลาย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),กฎหมายภาษี,กฎหมายล้มละลาย-ฟื้นฟูกิจการ,คำพิพากษาศาลฎีกา