ช่วยสรุปบทความ ผมเป็นผู้พิพากษาของพระเจ้าอยู่หัว: อุดมการณ์และนักกฎหมายผู้ผ่านเหตุการณ์พฤษภา 35
1 สิงหาคม พ.ศ. 2557 ระหว่างที่ผู้พิพากษาในศาลจังหวัดแห่งหนึ่งซึ่งเพิ่งเลิกงานและกำลังจะเดินออกจากศาล เขาได้พบผู้หญิงนั่งร้องไห้จึงเข้าไปสอบถามและได้ความว่าแม่กับน้องชายของเธอถูกจับกุม ศาลสั่งปรับคนละ 7,500 บาท แม้จะไปหยิบยืมเงินจากญาติมาแต่ก็ยังไม่พอจะเสียค่าปรับ เธอจึงได้แต่นั่งร้องไห้และโทษตัวเองว่าช่วยแม่ไม่ได้ ผู้พิพากษาคนดังกล่าวจึงได้ให้คำแนะนำว่า

“ผมบอกว่าให้ยื่นคำร้องขอประกันตัว เพื่อออกไปหาค่าปรับมาชำระสิ เงิน 6,000 บาท ที่มีอยู่ก็ให้เอาเป็นเงินประกัน ผู้หญิงคนนี้บอกว่า ศาลปิดทำการแล้ว ผมบอกว่ายังไม่ปิด เธอเถียงว่าปิดแล้วก็เจ้าหน้าที่บอก ผมบอกว่าเดี๋ยวผมสั่งเปิดให้ดู แล้วหันไปบอกคุณเล็ก (คาดว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่ศาล – ผู้เขียน) ว่า จัดการเรื่องนี้ให้เค้าหน่อย เดี๋ยวผมสั่งปล่อยเอง คุณเล็กจัดการให้เสร็จ แล้วก็ปล่อยคุณแม่เธอ ผู้หญิงคนนี้ยกมือไหว้หลายครั้ง ผมบอกเธอว่า ผมเป็นผู้พิพากษาของพระเจ้าอยู่หัว” [1]

เมื่อมีการเผยแพร่ข้อมูลดังกล่าวลงในสื่อออนไลน์ (Facebook) เหตุการณ์ดังกล่าวได้รับการชื่นชมรวมทั้งมีการส่งต่อข้อมูลไปอย่างกว้างขวาง ปฏิเสธไม่ได้ว่าการทำหน้าที่ของผู้พิพากษาที่เกิดขึ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้บุคคลสามารถประกันตัวออกไปในระหว่างที่ตกเป็นจำเลยในชั้นศาลได้ โดยไม่จำเป็นต้องถูกคุมขังไว้ในระหว่างการพิจารณาคดี การกระทำดังกล่าวย่อมเป็นการปกป้องสิทธิของประชาชนอันควรจะเป็นตามรัฐธรรมนูญและบทบัญญัติของกฎหมาย

แม้อาจมีคำถามบางประการเกิดขึ้นจากเหตุการณ์นี้ได้ว่ากรณีดังกล่าวเป็นเรื่องทั่วไปหรือเรื่องยกเว้นในกระบวนการยุติธรรม เพราะจากกรณีเรื่องเล่านี้ไม่มีรายละเอียดแสดงให้เห็นว่าได้มีการไต่สวนเกิดขึ้น ถ้าเช่นนั้นก็ย่อมหมายความว่าในเบื้องต้นการประกันตัวย่อมเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ประชาชนพึงได้รับในเบื้องต้น หรือหากผู้พิพากษาคนดังกล่าวไม่ได้กลับบ้านในเวลานั้นอันทำให้ไม่ได้พบกับหญิงซึ่งนั่งร้องไห้แล้ว สถานการณ์ของเธอ แม่และน้องของเธอ จะมีชะตากรรมในลักษณะเช่นใด หากมีผู้พิพากษาคนอื่นเดินมาพบเจอเข้ากับเธอ ผู้พิพากษาจะปฏิบัติไปในแบบเดียวกันกับที่ได้เกิดขึ้นทุกคน คือต่างก็จะมาสอบถามและให้ความช่วยเหลืออย่างถึงที่สุดหรือเขาเหล่านั้นจะเดินผ่านเลยไป       

ไม่ว่าคำตอบจะเป็นอย่างไรก็ตาม แต่สำหรับกรณีนี้ผู้พิพากษาคนดังกล่าวได้ดำเนินการให้มีการประกันตัวเกิดขึ้น ประเด็นที่น่าสนใจก็คือเขาลงท้ายบทสนทนาด้วยการให้คำอธิบายว่าตนเองเป็น ‘ผู้พิพากษาของพระเจ้าอยู่หัว’ ถ้อยคำที่ถูกหยิบยกมานับเป็นสิ่งที่ชวนให้พิจารณาเป็นอย่างมากว่ามีความหมายอย่างไร การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนเชื่อมโยงสถานภาพระหว่างผู้พิพากษาและพระมหากษัตริย์ในลักษณะเช่นใด เฉพาะอย่างยิ่งหากคำนึงถึงว่าสถาบันพระมหากษัตริย์ในปัจจุบันดำรงอยู่ในรูปแบบพระมหากษัตริย์ตามรัฐธรรมนูญ (constitutional monarchy) มิใช่การปกครองในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
ในวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2557 ผู้พิพากษาที่เพิ่งลาออกจากงานพบผู้หญิงนั่งร้องไห้ในศาล ซึ่งเธอกล่าวว่าแม่และน้องชายถูกจับกุมและต้องจ่ายค่าปรับ แม้ญาติที่ไปหยิบยืมเงินมาแล้วก็ยังไม่พอ ทำให้เธอร้องไห้และโทษตัวเองว่าช่วยแม่ไม่ได้ ผู้พิพากษาแนะนำให้ยื่นคำร้องขอประกันตัวเพื่อชำระค่าปรับ และให้เงินที่มีอยู่เป็นเงินประกัน แต่เธอไม่เชื่อว่าศาลยังเปิดอยู่ ผู้พิพากษาสั่งเปิดทำการและให้เจ้าหน้าที่จัดการ เพื่อให้คุณเล็ก (เจ้าหน้าที่ศาล) ประสานงานในการปล่อย ผู้หญิงนี้ได้ขอบคุณผู้พิพากษาและบอกว่าเป็นผู้พิพากษาของพระเจ้าอยู่หัว


เหตุการณ์ผู้พิพากษาช่วยเหลือผู้หญิงที่นั่งร้องไห้ได้รับความชื่นชมและการส่งต่อในสื่อออนไลน์ การทำหน้าที่ของผู้พิพากษาถือเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้บุคคลสามารถประกันตัวออกไปในขณะที่ต้องตั้งคำถามในศาล การกระทำนี้ถือเป็นการปกป้องสิทธิของประชาชนตามกฎหมายและรัฐธรรมนูญ ยังไม่ทราบว่าเหตุการณ์นี้เป็นการปฏิบัติทั่วไปหรือมีเงื่อนไขเฉพาะ สิ่งที่รู้เพียงนี้อาจทำให้มีคำถามเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรม หากผู้พิพากษาไม่ได้กลับบ้านทันเวลานั้นชะตากรรมเธอจะเป็นอย่างไร เหตุการณ์นี้ยังทำให้เห็นถึงความสำคัญของการมีผู้พิพากษาที่ทำหน้าที่อย่างทุกข์ทรมานและให้ความช่วยเหลือในกรณีที่เด็กๆได้รับความเสียหายหรือต้องการความคุ้มครอง

ผู้พิพากษาในกรณีนี้ดำเนินการให้มีการประกันตัวเกิดขึ้น และน่าสนใจที่เขาใช้คำอธิบายตนเองว่าเป็น 'ผู้พิพากษาของพระเจ้าอยู่หัว' ซึ่งเป็นคำถามที่ทำให้พิจารณาถึงความหมายและสถานภาพระหว่างผู้พิพากษากับพระมหากษัตริย์ในระบอบประชาธิปไตย ทั้งนี้อาจมีผลต่อสิทธิเสรีภาพของประชาชนที่เชื่อมโยงกับสถาบันพระมหากษัตริย์ในปัจจุบันที่ดำรงราชบัณฑิตตามรัฐธรรมนูญ เป็นแบบประชาธิปไตย ไม่ใช่ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
กฎหมายพระธรรมนูญศาลยุติธรรม,กฎหมายรัฐธรรมนูญ,พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ