ช่วยสรุปบทความ  สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาคดีอาญาโดยเปิดเผย
1. เปิดเผยต่อใคร
การพิจารณาคดีอาญาในศาลโดยเปิดเผยมิใช่เพียงแค่การเปิดเผยต่อจำเลย ทนายความ หรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับคดี แต่ต้องเป็นการเปิดเผยการพิจารณาคดีต่อสาธารณชน ดังนั้น คนที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับคดีอาญา เช่น ประชาชนทั่วไป สื่อมวลชน ผู้สนใจ ก็สามารถเข้าไปในห้องพิจารณาคดีอาญาและรับฟังการพิจารณาและสืบพยานในศาลได้[2] ยกเว้นแต่ในคดีใดที่ศาลกำหนดให้มีการพิจารณาลับ เฉพาะผู้มีส่วนเกี่ยวข้องตามที่กฎหมายกำหนดเท่านั้นจึงมีสิทธิอยู่ในห้องพิจารณา

2. เหตุผลที่ต้องเปิดเผย
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน (Human Rights Committee) ซึ่งเป็นองค์กรกำกับดูแล ICCPR ได้ให้ความเห็นว่า “การพิจารณาคดีโดยเปิดเผยเป็นการคุ้มครองประโยชน์ของคู่ความและประโยชน์สังคมในภาพรวม”[3]

นอกจากนี้ ศาลสิทธิมนุษยชนยุโรป (European Court of Human Rights) ในคดี Pretto and Others v. Italy อธิบายเหตุผลของการเปิดเผยการพิจารณาคดีสรุปได้ดังนี้[4]  

1) การพิจารณาคดีโดยเปิดเผยทำให้เกิดการตรวจสอบจากประชาชน ซึ่งจะไม่มีการตรวจสอบดังกล่าวหากเป็นการพิจารณาลับ

2) การพิจารณาคดีโดยเปิดเผยเป็นวิธีการรักษาไว้ซึ่งความเชื่อมั่นในศาล

3) การพิจารณาคดีโดยเปิดเผยช่วยทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ของการพิจารณาคดีที่เป็นธรรม (fair trial) ซึ่งเป็นหลักพื้นฐานในสังคมประชาธิปไตย

อย่างไรก็ตาม การพิจารณาคดีอาญาโดยเปิดเผยใช้เฉพาะในศาลชั้นต้นที่ทำหน้าที่พิจารณาและสืบพยาน เพราะศาลชั้นต้นอยู่บนพื้นฐานของระบบกล่าวหา (accusatorial system) ซึ่งใช้การพิจารณาคดีโดยเปิดเผย (public) ในทางตรงกันข้าม ในชั้นการสอบสวนของตำรวจหรือชั้นอัยการที่เรียกว่าการดำเนินคดีชั้นก่อนฟ้อง (pre-trial stage) ซึ่งอยู่บนพื้นฐานของอีกระบบหนึ่ง คือระบบไต่สวน (inquisitorial system) จะใช้การดำเนินคดีโดยลับ (secret)[5] ดังนั้นหากคดีอยู่ในชั้นสอบสวนของตำรวจหรือชั้นอัยการ สาธารณชนไม่อาจเข้าไปรับฟังการสอบสวนหรือการสั่งคดีของอัยการได้

นอกจากนี้ การพิจารณาคดีในศาลอุทธรณ์ที่ใช้การพิจารณาจากเอกสารเป็นหลักอาจไม่ต้องอยู่ในหลักของการพิจารณาคดีโดยเปิดเผย[6]

3. กฎหมายไทยรับรองการพิจารณาคดีอาญาโดยเปิดเผย
การพิจารณาคดีอาญาโดยเปิดเผยได้รับการรับรองไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ตั้งแต่ พ.ศ. 2477 ในมาตรา 172 วรรค 1 ที่บัญญัติว่า “การพิจารณาและสืบพยานในศาล ให้ทำโดยเปิดเผยต่อหน้าจำเลย เว้นแต่บัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น”

แม้มาตราดังกล่าวจะถูกบัญญัติมาเป็นเวลา 88 ปีแล้ว (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาไทยมีขึ้นใน พ.ศ. 2477 หรือ ค.ศ.1934) และไม่เคยมีการแก้ไขมาตราดังกล่าวเลย แต่ก็ยังคงเป็นบทบัญญัติที่ทันสมัยมากในปัจจุบัน และสอดคล้องกับหลักการพิจารณาคดีโดยเปิดเผย (public hearing) ตามหลักสิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้นภายหลัง (ICCPR มีขึ้นใน พ.ศ. 2509 หรือ ค.ศ. 1966)   

อย่างไรก็ตาม มาตราดังกล่าวไม่มีผลบังคับในทางคดีมากนัก เพราะทางปฏิบัติเป็นเรื่องของแต่ละศาลโดยแท้ที่จะกำหนดว่าใครจะเข้ามาฟังการพิจารณาได้บ้าง อีกทั้งหากมีใครโต้แย้งว่าการพิจารณาคดีควรจะต้องเปิดเผย  ผลของการโต้แย้งดังกล่าวก็เป็นเรื่องทางวิธีพิจารณา ซึ่งไม่มีผลกับเนื้อหาคดีอาญา ศาลสูงคงทำได้มากที่สุดคือย้อนสำนวนให้ศาลล่างกลับไปพิจารณาใหม่โดยเปิดเผยตามกฎหมายเท่านั้น  ซึ่งไม่น่าจะเป็นแรงจูงใจให้ใครคัดค้านเรื่องดังกล่าวมากนัก
1. เปิดเผยต่อใคร
การพิจารณาคดีอาญาในศาลไม่เพียงแค่เปิดเผยต่อผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง แต่ต้องเปิดเผยต่อสาธารณชนทั่วไป เพื่อให้ประชาชน, สื่อ, หรือผู้สนใจสามารถเข้าไปในห้องพิจารณาคดีและรับฟังการพิจารณาและสืบพยานในศาลได้ ยกเว้นกรณีที่ศาลกำหนดให้มีการพิจารณาลับที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเท่านั้นที่มีสิทธิเข้าถึงในห้องพิจารณา

2. เหตุผลที่ต้องเปิดเผย
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนระบุว่าการพิจารณาคดีโดยเปิดเผยมีประโยชน์ต่อคู่ความและสังคมทั้งหลาย ศาลสิทธิมนุษยชนยุโรปในคดี Pretto and Others v. Italy ยืนยันเหตุผลที่สนับสนุนการเปิดเผยการพิจารณาคดี
1) ทำให้เกิดการตรวจสอบจากประชาชน ซึ่งจะไม่มีการตรวจสอบดังกล่าวหากเป็นการพิจารณาลับ
2) เป็นวิธีการรักษาไว้ซึ่งความเชื่อมั่นในศาล
3)ช่วยทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ของการพิจารณาคดีที่เป็นธรรม (fair trial) ซึ่งเป็นหลักพื้นฐานในสังคมประชาธิปไตย
การพิจารณาคดีอาญาโดยเปิดเผยจำเป็นต้องเกิดในศาลชั้นต้นที่ทำหน้าที่พิจารณาและสืบพยาน ต่างจากระบบไต่สวนที่ใช้การดำเนินคดีโดยลับในชั้นสอบสวนของตำรวจหรือชั้นอัยการ ทำให้สาธารณชนไม่สามารถเข้าไปรับฟังการสอบสวนหรือการสั่งคดีของอัยการได้ นอกจากนี้ การพิจารณาคดีในศาลอุทธรณ์ที่ใช้การพิจารณาจากเอกสารเป็นหลักอาจไม่ต้องเปิดเผยตามหลักการพิจารณาคดีโดยเปิดเผย

3. กฎหมายไทยรับรองการพิจารณาคดีอาญาโดยเปิดเผย
การพิจารณาคดีอาญาโดยเปิดเผยถูกรับรองในกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาของไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2477 ตามมาตรา 172 และไม่เคยมีการแก้ไขมาตราดังกล่าว มาตรานี้ยังคงเป็นที่ทันสมัยและสอดคล้องกับหลักการพิจารณาคดีโดยเปิดเผยตามหลักสิทธิมนุษยชน อย่างไรก็ตาม มาตรานี้ไม่มีผลบังคับทางคดีมากนัก เนื่องจากมีความเป็นเรื่องของแต่ละศาลที่จะกำหนดว่าใครจะเข้ามาฟังการพิจารณาได้ และการโต้แย้งในเรื่องนี้ไม่มีผลกับเนื้อหาคดีอาญา ศาลสูงสุดสามารถย้อนสำนวนให้ศาลล่างพิจารณาใหม่โดยเปิดเผยตามกฎหมาย ซึ่งไม่น่าจะมีผลกระทบมากนัก
ประมวลกฎหมายอาญา,ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความอาญา(วิอาญา),กฎหมายสิทธิมนุษยชน