เมื่อได้รับหมายเรียกคดีแพ่งสามัญ จำเลยมีหน้าที่ต้องทำอะไรบ้าง และหากจำเลยไม่ปฏิบัติตามจะมีผลอย่างไร?
ทำอย่างไร...เมื่อได้รับหมายศาล เมื่อได้รับหมายจากศาลอันดับแรกต้องทำความเข้าใจก่อนว่าเป็นหมายฯ ประเภทใด และมีหน้าที่ต้องทำอะไรเมื่อได้รับหมายนั้น เพราะหมายแต่ละประเภทกฎหมายกำหนดให้มีหน้าที่ต้องกระทำไม่เหมือนกัน และผลมีทางกฎหมายที่ต่างกันไป ดังจะกล่าวต่อไปนี้ค่ะ 1.หมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง           หมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง หรือหมายเรียกคดีแพ่งสามัญ สำหรับหมายชนิดนี้ จะถูกส่งไปยังผู้รับหมายพร้อมกับสำเนาคำฟ้อง หากได้รับหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องแล้ว จะต้องทำคำให้การยื่นต่อศาลภายในเวลาที่กฎหมายกำหนดสำหรับในส่วนหมายเรียกอันเกี่ยวกับคดีแพ่งนั้นแยกออกเป็นดังนี้
          หมายเรียกคดีแพ่งสามัญ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 ได้บัญญัติเอาไว้ว่า “เมื่อได้ส่งหมายเรียกและคำฟ้องให้จำเลยแล้ว ให้จำเลยทำคำให้การเป็นหนังสือยื่นต่อศาลภายในสิบห้าวัน” ดังนั้น หากท่านถูกฟ้องเป็นจำเลยหน้าที่ต้องทำคำให้การเป็นหนังสือยื่นต่อศาลภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับหมาย แต่หากท่านไม่ได้เซ็นต์รับหมายศาลจะทำการปิดหมายไว้ ณ ภูมิลำเนาของจำเลย ซึ่งจะถือว่าจำเลยได้รับหมายเรียกเมื่อพ้นกำหนด 15 วันนับแต่วันปิดหมาย ( 15 บวก 15 ) จำเลยจึงมีหน้าที่ต้องยื่นคำให้การต่อสู้คดีภายใน30วันนับแต่วันที่ปิดหมาย
           หากจำเลยมิได้ยื่นคำให้การต่อสู้คดีภายในกำหนด จะหมดสิทธิในการต่อสู้คดี อันมีผลให้แพ้คดีโดยขาดนัดยื่นคำให้การ โดยศาลจะตัดสินคดีโจทก์ไปผ่ายเดียว และจะมีคำพิพากษาและโจทก์จะดำเนินการบังคับคดีต่อไป 2.หมายเรียกคดีมโนสาเร่, หมายเรียกคดีไม่มีข้อยุ่งยาก, หมายเรียกจำเลยในคดีผู้บริโภค                 หากท่านได้รับหมายเรียกดังกล่าวมาแล้วข้างต้นนี้ ท่านมีหน้าที่ต้องยื่นคำให้การและมาศาลตามวันนัดที่ได้ระบุไว้ในหมายเพื่อการไกล่เกลี่ย ให้การ และสืบพยาน และหากท่านมีความประสงค์จะต่อสู้คดีก็จะต้องให้การแก้คดีภายในวันนัดที่ระบุในหมาย ซึ่งถือเป็นวันนัดพิจารณาครั้งแรกด้วย หากท่านไม่ไปศาลในวันพิจารณา ศาลอาจถือว่าท่านขาดนัดยื่นคำให้การ หรือขาดนัดพิจารณา แล้วแต่กรณี ซึ่งจะมีผลทำให้ท่านเป็นฝ่ายแพ้คดี โดยศาลจะตัดสินคดีโจทก์ไปผ่ายเดียวและจะมีคำพิพากษาและบังคับคดีต่อไป ดังนั้น หากท่านได้รับหมายศาลดังกล่าวแล้ว ควรจะรีบติดต่อทนายความเพื่อช่วยดูแลคดี และทำคำให้การต่อสู้คดี ให้ทันตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดต่อไป                 หากท่านได้รับหมายเรียกดังกล่าวมาแล้วข้างต้นนี้ ท่านมีหน้าที่ต้องยื่นคำให้การและมาศาลตามวันนัดที่ได้ระบุไว้ในหมายเพื่อการไกล่เกลี่ย ให้การ และสืบพยาน และหากท่านมีความประสงค์จะต่อสู้คดีก็จะต้องให้การแก้คดีภายในวันนัดที่ระบุในหมาย ซึ่งถือเป็นวันนัดพิจารณาครั้งแรกด้วย หากท่านไม่ไปศาลในวันพิจารณา ศาลอาจถือว่าท่านขาดนัดยื่นคำให้การ หรือขาดนัดพิจารณา แล้วแต่กรณี ซึ่งจะมีผลทำให้ท่านเป็นฝ่ายแพ้คดี โดยศาลจะตัดสินคดีโจทก์ไปผ่ายเดียวและจะมีคำพิพากษาและบังคับคดีต่อไป ดังนั้น หากท่านได้รับหมายศาลดังกล่าวแล้ว ควรจะรีบติดต่อทนายความเพื่อช่วยดูแลคดี และทำคำให้การต่อสู้คดี ให้ทันตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดต่อไป 3.หมายนัดไต่สวนมูลฟ้องคดีอาญา เมื่อได้รับหมายนัดไต่สวนมูลฟ้องแล้วดูรายละเอียดในหมายว่า ศาลได้กำหนดวันนัดไต่สวนมูลฟ้องในวันใด และคำฟ้องมีสาระสำคัญประการใด ได้กระทำความผิดตามที่โจทก์ฟ้องหรือไม่ หากท่านประสงค์จะขอประนีประนอมกับโจทก์ ก็สามารถเจรจากันได้ซึ่งหากโจทก์ยินยอมตามที่ตกลงกัน และยินยอมถอนฟ้องคดีก็เป็นอันจบไป ในคดีอาญาที่ไม่มีการแจ้งความร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวน ผู้เสียหายเป็นโจทก์ยื่นฟ้องคดีเอง ตามกฎหมายศาลจะต้องทำการไต่สวนมูลฟ้องเสียก่อนว่าคดีมีมูลหรือไม่หากมีมูลศาลก็จะประทับฟ้องไว้พิจารณาต่อไปถ้าศาลไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่าคดีไม่มีมูลศาลก็จะมีคำสั่งไม่รับฟ้องของโจทก์หากท่านได้รับหมายนัดจึงต้องดูรายละเอียดว่าศาลกำหนดวันนัดไต่สวนมูลฟ้องวันใด และควรรีบนำสำเนาคำฟ้องข้อเท็จจริงในคดี พร้อมพยานหลักฐานปรึกษาทนายความทันที เพื่อให้ทนายความทำการถามค้านพยานโจทก์ในวันนัดไต่สวนมูลฟ้อง หากคดีไม่มีมูลศาลจะยกฟ้อง โดยในวันนัดไต่สวนมูลฟ้องท่านไม่จำเป็นต้องไปศาล เนื่องจากหากไปศาลในวันดังกล่าว และศาลได้ทำการไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่าคดีมีมูล ศาลก็จะประทับฟ้อง ท่านจะตกเป็นจำเลยและถูกควบคุมตัว ซึ่งจะต้องมีการยื่นหลักทรัพย์เพื่อประกันตัวต่อไป
เมื่อได้รับหมายเรียกคดีแพ่งสามัญ จำเลยมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามดังต่อไปนี้:


1. ศึกษาเนื้อหาของหมายเรียกและคำฟ้อง:

จำเลยต้องอ่านเนื้อหาของหมายเรียกและคำฟ้องอย่างละเอียด เพื่อทำความเข้าใจว่าโจทก์ฟ้องร้องอะไร
จดบันทึกประเด็นสำคัญต่างๆ เช่น ข้อหาที่ถูกฟ้อง วัน เวลา และสถานที่นัดพิจารณา
เก็บสำเนาหมายเรียกและคำฟ้องไว้เป็นหลักฐาน

2. ปรึกษาทนายความ:

แนะนำให้ปรึกษาทนายความโดยเร็วที่สุด เพื่อรับคำแนะนำเกี่ยวกับแนวทางการต่อสู้คดี
ทนายความจะช่วยวิเคราะห์ข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย
ทนายความจะช่วยเตรียมคำให้การและเอกสารที่จำเป็นสำหรับการต่อสู้คดี

3. ยื่นคำให้การต่อศาล:

จำเลยต้องยื่นคำให้การต่อศาลภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับหมายเรียก
หากไม่ได้เซ็นต์รับหมาย ศาลจะทำการปิดหมายไว้ ณ ภูมิลำเนาของจำเลย
ถือว่าจำเลยได้รับหมายเรียกเมื่อพ้นกำหนด 15 วันนับแต่วันปิดหมาย (รวมเป็น 30 วัน)
หากจำเลยไม่ยื่นคำให้การภายใน 30 วัน ศาลจะถือว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ
ผลคือ โจทก์จะชนะคดีโดยขาดนัด และศาลจะมีคำพิพากษาให้โจทก์

4. เตรียมตัวสำหรับการพิจารณาคดี:

รวบรวมเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับคดี
หาพยานหลักฐานมาสนับสนุนข้อต่อสู้คดี
ฝึกซ้อมการให้การต่อศาล

5. มาศาลตามวันนัด:

จำเลยต้องมาศาลตามวันนัดพิจารณาคดี
หากไม่มาศาล ศาลอาจถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา
ผลคือ โจทก์อาจชนะคดีโดยขาดนัด และศาลจะมีคำพิพากษาให้โจทก์
ผลของการที่จำเลยไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ดังกล่าว อาจส่งผลเสียต่อคดีดังต่อไปนี้:

แพ้คดีโดยขาดนัด: โจทก์จะชนะคดีโดยไม่ต้องนำสืบพยาน
สูญเสียสิทธิในการต่อสู้คดี: จำเลยจะไม่มีโอกาสโต้แย้งข้อกล่าวหาของโจทก์
ถูกบังคับคดี: โจทก์สามารถขอศาลออกหมายบังคับคดีได้ทันที
เสียชื่อเสียง: คดีความจะปรากฏในประวัติอาชญากรรม
ดังนั้น เมื่อได้รับหมายเรียกคดีแพ่งสามัญ จำเลยควรปฏิบัติตามหน้าที่ที่กฎหมายกำหนดอย่างเคร่งครัด เพื่อรักษาสิทธิ์ของตนเองและต่อสู้คดีอย่างมีประสิทธิภาพ
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง)