ช่วยสรุปบทความเรื่องที่ดิน มีกี่ประเภท ข้อควรรู้ ก่อนซื้อ-ขาย-โอนให้หน่อยครับ
ที่ดิน มีกี่ประเภท ข้อควรรู้ ก่อนซื้อ-ขาย-โอน ที่ดินมีหลายประเภท โดยสามารถสังเกตได้ง่ายจากการจำแนกเป็นสีๆ ซึ่งที่ดินแต่ละประเภท จะมีทั้งแบบเป็นกรรมสิทธิ์ที่ดินและเอกสารสิทธิที่ดิน โดยสามารถซื้อขาย แลกเปลี่ยนการครอบครองได้ตามกฎหมาย และก็แบบที่รัฐบาลออกสิทธิให้ใช้ประโยชน์ แต่ไม่อนุญาตให้ครอบครอง หรือซื้อขายโอนสิทธิกันได้ เมื่อมีการซื้อ ขาย โอนกันเกิดขึ้น บางครั้งอาจเกิดเป็นข้อพิพาท หรือกรณีฟ้องร้องกันภายหลังได้ค่ะ โดยจะมาเขียนเป็นบทสรุปว่าที่ดินแต่ละประเภท แบบไหนสามารถซื้อ - ขาย - โอน ได้ 1.น.ส.2 (ใบจอง) : สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์ชั่วคราว ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน ,การซื้อ–ขาย–โอน ไม่สามารถทำได้ แต่สามารถตกทอดเป็นมรดกให้กับทายาทได้ ,สิทธิหมดลงเมื่อไม่ได้ทำประโยชน์ติดต่อกัน 3 ปี โดยราชการยึดคืน 2. โฉนดที่ดินตราครุฑสีดำหรือน.ส.3  / นส. 3 ข . เป็นหนังสือที่แสดงสิทธิการครอบครองเพื่อทำประโยชน์ในพื้นที่ดินนั้นๆได้ เหมือนกับ น.ส. 3 ก เพียงแต่จะไม่มีระวางรูปถ่ายทางอากาศ น.ส. 3 และ น.ส.3 ข. มีความแตกต่างกัน ดังนี้ น.ส.3/น.ส.3ข.  : สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์  ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน ,การซื้อ–ขาย–โอน สามารถทำได้ โดยต้องรังวัดและรอประกาศจากราชการ 30 วัน ,สิทธิหมดลงเมื่อ ผู้อื่นครอบครองติดต่อกัน 1 ปี 3. โฉนดที่ดินตราครุฑสีเขียวหรือ น.ส.3 ก. : สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์  ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน ,การซื้อ–ขาย–โอน สามารถทำได้ ,สิทธิหมดลงเมื่อ ผู้อื่นครอบครองติดต่อกัน 1 ปี 4. โฉนดที่ดินตราครุฑสีแดงหรือน.ส.4 หรือโฉนดที่ดิน : สิทธิในที่ดิน คือ เป็นที่ดินมีกรรมสิทธิ ,การซื้อ–ขาย–โอน สามารถทำได้ ,สิทธิหมดลงเมื่อ ผู้อื่นครอบครองติดต่อกัน 10  ปี ส.ป.ก.4-01  : สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์  ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน ,การซื้อ–ขาย–โอน ไม่สามารถทำได้ แต่สามารถตกทอดเป็นมรดกให้กับทายาทได้ ,สิทธิหมดลงเมื่อ ขาดคุณสมบัติ หรือฝ่าฝืนระเบียบ (ไม่ได้นำพื้นที่ไปทำการเกษตรจริงอาจถูกยึดคืนได้) 6.สทก. หรือสิทธิทำกิน  : สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์  ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน ,การซื้อ–ขาย–โอน ไม่สามารถทำได้ แต่สามารถตกทอดเป็นมรดกให้กับทายาทได้  ,สิทธิหมดลงเมื่อ ไม่ได้ทำประโยชน์ติดต่อกัน 2 ปี โดยราชการยึดคืน                ควรศึกษาให้ดีว่าที่ดินแบบไหน สามารถซื้อขายโอนสิทธิ และทำนิติกรรมทางกฎหมายกันได้ จะได้ไม่มีปัญหาในภายหลังตามมาค่ะ
ที่ดิน มีกี่ประเภท ข้อควรรู้ ก่อนซื้อ-ขาย-โอน
ที่ดินมีหลายประเภท มีทั้งแบบเป็นกรรมสิทธิ์ที่ดินและเอกสารสิทธิที่ดิน โดยสามารถซื้อขาย แลกเปลี่ยนการครอบครองได้ตามกฎหมาย และก็แบบที่ไม่อนุญาตให้ครอบครอง หรือซื้อขายโอนสิทธิกันได้ เมื่อมีการซื้อ ขาย โอนกันเกิดขึ้น บางครั้งอาจเกิดเป็นข้อพิพาท หรือกรณีฟ้องร้องกันภายหลังได้
ที่ดินแต่ละประเภท แบบไหนสามารถซื้อ - ขาย - โอน ได้
1.น.ส.2 (ใบจอง) : 
•	สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์ชั่วคราว ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน
•	การซื้อ–ขาย–โอน ไม่สามารถทำได้ แต่สามารถตกทอดเป็นมรดกให้กับทายาทได้
•	สิทธิหมดลงเมื่อไม่ได้ทำประโยชน์ติดต่อกัน 3 ปี โดยราชการยึดคืน
2. โฉนดที่ดินตราครุฑสีดำหรือน.ส.3 / นส. 3 ข . เป็นหนังสือที่แสดงสิทธิการครอบครองเพื่อทำประโยชน์ในพื้นที่ดินนั้นๆได้ เหมือนกับ น.ส. 3 ก เพียงแต่จะไม่มีระวางรูปถ่ายทางอากาศ น.ส. 3 และ น.ส.3 ข. มีความแตกต่างกัน ดังนี้
•	นส. 3 : เป็นเอกสารที่นายอำเภอท้องที่เป็นผู้ออกให้
•	นส. 3 ข : เป็นหนังสือที่เจ้าหน้าที่ที่ดินเป็นผู้ออกให้ แต่ยังไม่ได้รับรองอย่างเป็นทางการ
น.ส.3/น.ส.3 ข. : 
•	สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์ ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน
•	การซื้อ–ขาย–โอน สามารถทำได้ โดยต้องรังวัดและรอประกาศจากราชการ 30 วัน
•	สิทธิหมดลงเมื่อ ผู้อื่นครอบครองติดต่อกัน 1 ปี
3. โฉนดที่ดินตราครุฑสีเขียวหรือ น.ส.3 ก. : 
•	สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์ ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน ,
•	การซื้อ–ขาย–โอน สามารถทำได้ ,
•	สิทธิหมดลงเมื่อ ผู้อื่นครอบครองติดต่อกัน 1 ปี
4. โฉนดที่ดินตราครุฑสีแดงหรือน.ส.4 หรือโฉนดที่ดิน : 
•	สิทธิในที่ดิน คือ เป็นที่ดินมีกรรมสิทธิ ,
•	การซื้อ–ขาย–โอน สามารถทำได้ ,
•	สิทธิหมดลงเมื่อ ผู้อื่นครอบครองติดต่อกัน 10 ปี
5. โฉนดที่ดินตราครุฑสีน้ำเงินหรือ ส.ป.ก. 4-01 สามารถให้ผู้อื่นเช่าเพื่อการเกษตรได้* ซึ่งหนังสือชนิดนี้เป็นหนังสือที่ออกให้กับผู้ที่มีฐานะยากจน ครอบครัวละไม่เกิน 50 ไร่ สามารถสร้างสิ่งปลูกสร้างเพื่อการเกษตรได้ ไม่สามารถนำไปจำนองได้ (ยกเว้นโครงการที่ระบุว่าสามารถใช้ ส.ป.ก. 4-01 เป็นประกันได้)
ส.ป.ก.4-01 : สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์ ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน ,การซื้อ–ขาย–โอน ไม่สามารถทำได้ แต่สามารถตกทอดเป็นมรดกให้กับทายาทได้ ,สิทธิหมดลงเมื่อ ขาดคุณสมบัติ หรือฝ่าฝืนระเบียบ (ไม่ได้นำพื้นที่ไปทำการเกษตรจริงอาจถูกยึดคืนได้) 
6.สทก. หรือสิทธิทำกิน : 
สิทธิในที่ดิน คือ เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์ ผู้ครอบครองไม่มีกรรมสิทธิในที่ดิน ,
การซื้อ–ขาย–โอน ไม่สามารถทำได้ แต่สามารถตกทอดเป็นมรดกให้กับทายาทได้ ,
สิทธิหมดลงเมื่อ ไม่ได้ทำประโยชน์ติดต่อกัน 2 ปี โดยราชการยึดคืน
7. ภ.บ.ท. หรือใบชำระภาษีบำรุงท้องที่ :
•	สิทธิในที่ดิน คือ ไม่ใช่เอกสารสิทธิ เป็นเพียงเอกสารรับรองการเสียภาษีของผู้ครอบครอง
•	การซื้อ–ขาย–โอน ไม่สามารถทำได้ แต่สามารถตกทอดเป็นมรดกให้กับทายาทได้
•	สิทธิหมดลงเมื่อ ทับซ้อนพื้นที่ห้ามครอบครอง เช่น พื้นที่ป่าไม้ ฯลฯ
13.ประมวลกฎหมายที่ดิน,40.กฎหมายทรัพย์สิน-กรรมสิทธิ์