ช่วยสรุปบทความ พลังแห่งเหตุผลของคำพิพากษาในคดีการเมืองไทย
ทฤษฎีความถูกต้องหนึ่งเดียวของคำพิพากษา
(‘One Right Answer’ Thesis)
แม้ว่าโดยหลักแล้วคำพิพากษาของศาลทั้งหลายจะต้องมีความยุติธรรมและเป็นคำพิพากษาที่มีพลังแห่งเหตุผลที่ทำให้เกิดความเชื่อถือในความถูกต้องก็ตาม แต่นักกฎหมายโดยทั่วไปย่อมทราบดีว่า การชี้ขาดว่าการตัดสินคดีของศาลในคดีหนึ่งๆ เป็นคำพิพากษาที่ถูกต้องหรือยุติธรรมหรือไม่นั้นย่อมไม่ใช่เรื่องที่ทำได้ง่ายดายแต่อย่างใด ทั้งนี้เพราะในข้อเท็จจริงเดียวกันและในหลักกฎหมายเดียวกันนั้น ศาลในลำดับชั้นทั้งหลายอาจตัดสินคดีไม่เหมือนกันหรือให้เหตุผลแตกต่างกันได้เสมอ ปัญหาในทางปฏิบัติที่ก่อให้เกิดความยากลำบากมากยิ่งขึ้นในการพิจารณาว่าคำพิพากษาของศาลถูกต้องและยุติธรรมหรือไม่ ได้แก่กรณีที่เรียกว่า ‘คดีที่มีความยุ่งยาก’ (hard case) คือคดีที่เมื่อพิจารณาจากหลักกฎหมายที่มีอยู่ในระบบกฎหมาย ไม่สามารถให้คำตอบที่ชัดเจนแน่นอนหรือไม่สามารถสรุปผลทางกฎหมายที่ชัดเจนแน่นอนได้โดยง่าย ผลที่ตามมาก็คือมีโอกาสเป็นอย่างมากที่ประชาชนทั่วไปจะไม่ยอมรับหรือเชื่อถือในคำพิพากษานั้น

แม้ในทางปฏิบัติจะเป็นเรื่องยากที่จะชี้ขาดว่าคำพิพากษาของศาลถูกต้องและชอบธรรมหรือไม่ โดยเฉพาะในคดีที่มีความยุ่งยาก แต่ก็ไม่ใช่เรื่องที่นักกฎหมายทั้งหลาย โดยเฉพาะศาล จะปฏิเสธหน้าที่ในการสร้างคำพิพากษาที่มีความถูกต้องและชอบธรรมมากที่สุด ทั้งนี้ มีนักทฤษฎีกฎหมายคนสำคัญ 2 ท่านที่ชี้ให้เห็นความสำคัญของการสร้างคำพิพากษาที่ถูกต้อง ซึ่งนักกฎหมายทั้งสองท่านนี้เห็นตรงกันว่า ในข้อพิพาททางกฎหมายเรื่องใดเรื่องหนึ่งย่อมมีคำตอบหรือคำวินิจฉัยที่ถูกต้องอยู่เพียงประการเดียวเท่านั้น และเป็นหน้าที่ของศาลที่จะต้องตัดสินคดีให้ถูกต้องหรือให้คำตอบที่ถูกต้องเท่านั้น นักกฎหมายทั้งสองท่านนี้ได้แก่ Ronald Dworkin และ Jürgen Habermas

‘ทฤษฎีความถูกต้องหนึ่งเดียวของคำพิพากษา’ (‘One Right Answer’ thesis) ของ Ronald Dworkin มีคำอธิบายสำคัญอยู่ว่า ความถูกต้องหนึ่งเดียวของคำพิพากษาในข้อพิพาทต่างๆ นั้นเป็นสิ่งที่ดำรงอยู่หรือปรากฏตัวอยู่แล้วในความเป็นจริงโดยไม่ขึ้นอยู่กับความรับรู้ของมนุษย์ และดังนั้นศาลจึงมีหน้าที่ในการค้นหาความจริงที่ถูกต้องเพียงหนึ่งเดียวในข้อพิพาทนั้นให้ได้ ความถูกต้องของคำพิพากษาในความหมายนี้จึงมีลักษณะที่เป็นภววิทยา (ontology) หรือสภาวะตามธรรมชาติของความจริง และแม้แต่ในคดีที่มีความยุ่งยาก คำพิพากษาย่อมมีคำตอบที่ถูกต้องเพียงประการเดียวเท่านั้น ทฤษฎีนี้เป็นเครื่องเตือนใจศาลในการใช้อำนาจตัดสินคดีว่า ศาลจะต้องตัดสินโดยคำนึงอยู่เสมอว่าคำตอบที่ถูกต้องที่สุดมีเพียงคำตอบเดียวเท่านั้น

ในขณะที่ Jürgen Habermas อธิบายทฤษฎีความถูกต้องหนึ่งเดียวของคำพิพากษา (‘One Right Answer’ thesis) ไปในทิศทางที่ตรงกันข้ามกับ Dworkin โดยเห็นว่า คำอธิบายของ Dworkin ที่เน้นย้ำว่าความถูกต้องของคำพิพากษามีลักษณะที่เป็นภววิทยา (ontology) หรือสภาวะตามธรรมชาติของความจริง และเป็นหน้าที่ของผู้พิพากษาที่จะต้องค้นหาความจริงหรือความถูกต้องเพียงหนึ่งเดียวให้ได้นั้น ไม่สามารถสร้างความยอมรับนับถือในความถูกต้องโดยคู่ความและประชาชนทั้งหลายได้อย่างแท้จริง ในทางตรงกันข้าม Habermas กลับเห็นว่าหนทางที่จะสร้างความยอมรับนับถือในคำพิพากษาโดยคู่ความและประชาชนทั้งหลาย ได้แก่การสร้างฉันทมติ (consensus) ให้เกิดขึ้นให้ได้ เขาเห็นว่าฉันทมติในความถูกต้องของคำพิพากษาย่อมเกิดจาก ‘การอภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็น’ (discourse) ซึ่งตามทฤษฎีการอภิปรายถกเถียงถึงความถูกต้องนี้มีวิธีการสำคัญอยู่ว่า จะต้องเปิดโอกาสให้คู่ความหรือคู่อภิปรายใช้เครื่องมือทั้งหลายอย่างเท่าเทียมกันในการที่จะให้เหตุผลที่ดีกว่าหรือข้อโต้แย้งหักล้างที่มีน้ำหนักมากกว่าในการเอาชนะเหตุผลหรือข้อโต้แย้งของอีกฝ่ายหนึ่ง ซึ่งหากกระบวนพิจารณาคดีของศาลมีลักษณะที่เปิดโอกาสเช่นว่านั้นให้กับคู่ความอย่างแท้จริง ก็จะเกิดฉันทมติร่วมกันเกี่ยวกับความถูกต้องและเป็นธรรมของคำพิพากษานั้นระหว่างคู่ความและประชาชนทั่วไปด้วย

จะเห็นได้ว่าทฤษฎีความถูกต้องหนึ่งเดียวของคำพิพากษา (‘One Right Answer’ thesis) ของนักคิดทั้งสองท่านนี้ต่างมีลักษณะที่เรียกร้องให้ศาลพิพากษาหรือตัดสินคดีให้ถูกต้องชอบธรรมมากที่สุด แม้จะเป็นคดีที่มีความยุ่งยากสลับซับซ้อนเพียงใดก็ตาม และแม้จะไม่อาจคาดหวังให้ประชาชนทั้งหลายยอมรับร่วมกันถึงคำตอบหรือเหตุผลที่ถูกต้องของคำพิพากษาก็ตาม แต่ก็เป็นเครื่องเตือนใจและกรอบในการตัดสินคดีของศาลว่า จะต้องไม่เขียนคำพิพากษาที่ประชาชนหรือบุคคลเป็นการทั่วไปไม่อาจเชื่อมั่นหรือให้การยอมรับนับถือในความถูกต้องชอบธรรมได้เลย

กล่าวให้ถึงที่สุด ในการพิพากษาคดีของศาลนั้น ผู้พิพากษาถูกเรียกร้องให้เขียนคำพิพากษาที่มีพลังแห่งเหตุผลให้มากที่สุดเท่าที่จะสามารถทำได้
การตัดสินคดีของศาลต้องมีความยุติธรรมและเป็นคำพิพากษาที่มีเหตุผล เช่น คำพิพากษาที่ถูกต้องหรือยุติธรรมไม่ได้เป็นเรื่องง่าย เนื่องจากศาลในลำดับต่างๆ อาจตัดสินคดีไม่เหมือนหรือให้เหตุผลแตกต่างกันได้ ปัญหาที่ยากลำบากมีตัวอย่างเช่นในคดีที่เรียกว่า "คดีที่มีความยุ่งยาก" (hard case) ที่ไม่สามารถให้คำตอบชัดเจนได้ตามหลักกฎหมายที่มีอยู่ นี่อาจทำให้ประชาชนไม่ยอมรับหรือเชื่อถือในคำพิพากษานั้น
ในทางปฏิบัติยากที่จะตัดสินว่าคำพิพากษาของศาลเป็นไปตามหลักการและชอบธรรมหรือไม่ โดยเฉพาะในคดีที่ซับซ้อน นักกฎหมายไม่ควรปล่อยหน้าที่ในการสร้างคำพิพากษาที่ถูกต้องและชอบธรรม นักทฤษฎีกฎหมายสองท่านที่เน้นความสำคัญของการตัดสินคำพิพากษาที่ถูกต้องคือ Ronald Dworkin และ Jürgen Habermas

ทฤษฎี 'คำตอบถูกต้องเพียงเดียว' ของ Ronald Dworkin ระบุว่าความถูกต้องของคำพิพากษาในข้อพิพาทมีอยู่และปรากฏตัวโดยไม่ขึ้นอยู่กับความรับรู้ของมนุษย์ ศาลมีหน้าที่ค้นหาความจริงที่ถูกต้องเพียงหนึ่งเดียวในข้อพิพาทนั้น โดยความถูกต้องของคำพิพากษามีลักษณะทางภววิทยาหรือเกี่ยวกับสภาวะตามธรรมชาติของความจริง แม้แต่ในคดีที่ซับซ้อน คำพิพากษาก็มีคำตอบที่ถูกต้องเพียงเดียวเท่านั้น 

Habermas กล่าวถึงทฤษฎี 'คำตอบถูกต้องเพียงเดียว' ของ Dworkinไปในทางตรงกันข้าม ที่เน้นที่ความถูกต้องของคำพิพากษาเป็นลักษณะทางภววิทยาหรือตามธรรมชาติ และผู้พิพากษาต้องค้นหาความจริงหรือความถูกต้องเพียงเดียวในข้อพิพาท  Habermas ว่าการสร้างความยอมรับนับถือในคำพิพากษาต้องมีการสร้างฉันทมติที่เกิดขึ้นผ่านการอภิปราย โดยที่คู่ความมีโอกาสเท่าเทียมกันในการเสนอเหตุผลหรือท้าทายความถูกต้อง นี้สามารถสร้างความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับความถูกต้องและความยุติธรรมของคำพิพากษาระหว่างคู่ความและประชาชนทั่วไป

ทั้ง Ronald Dworkin และ Jürgen Habermas มีทฤษฎี 'คำตอบถูกต้องเพียงเดียว' ที่เรียกร้องให้ศาลตัดสินคดีให้ถูกต้องและชอบธรรมมากที่สุด ไม่ว่าคดีจะซับซ้อนแค่ไหนก็ตาม และไม่คาดหวังให้ประชาชนหรือบุคคลทั่วไปยอมรับร่วมกันถึงคำตอบหรือเหตุผลที่ถูกต้องของคำพิพากษา ทั้งนี้เพื่อเป็นเครื่องเตือนใจและตั้งกรอบในการตัดสินคดีของศาล ซึ่งคำแนะนำถึงการเขียนคำพิพากษาที่มีเหตุผลเรียกร้องให้ผู้พิพากษาใช้พลังแห่งเหตุผลให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
1.ความรู้พื้นฐานกฏหมาย