เด็กทารกที่กินนมแม่อย่างเดียว ถ่ายเหลวสีเหลืองทอง มีฟอง มีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว แต่ไม่มีมูกเลือด ถึงแม้จะถ่ายหลายครั้ง กินนมทีถ่ายที น้ำหนักตัวขึ้นดี แสดงว่าเด็กเป็นโรคอุจจาระร่วงหรือไม่ ?
ลูกท้องร่วง คุณพ่อคุณแม่ต้องระวัง
โรคอุจจาระร่วงเป็นปัญหาที่พบบ่อยในเด็ก โดยเฉพาะเด็กที่มีอายุน้อยกว่า 2 ปี จากการศึกษาพบว่าเด็กกลุ่มนี้จะมีอาการอุจจาระร่วง 5-6 ครั้ง/ปี สาเหตุเกิดจากเชื้อไวรัส 50-60% และเชื้อแบคทีเรีย 30% ที่เหลือเกิดจากสาเหตุอื่น เช่น อาหารเป็นพิษ ลักษณะของอุจจาระในเด็กท้องเสีย สามารถบ่งชี้ถึงสาเหตุได้ และหากมีการตรวจเพิ่มเติมทางห้องปฏิบัติการก็จะสามารถบอกถึงเชื้อที่ก่อโรคได้ ทำให้การรักษาในขั้นตอนต่อไปถูกต้องเหมาะสมมากขึ้น
โรคอุจจาระร่วง หมายถึง การถ่ายอุจจาระเหลว จำนวน 3 ครั้ง หรือมากกว่า หรือถ่ายอุจจาระเป็นน้ำ จำนวนมากกว่า 1 ครั้งใน 1 วัน นอกจากนั้น ถ้าถ่ายอุจจาระมีมูกหรือปนเลือด 1 ครั้ง ก็ถือว่าเป็นโรคอุจจาระร่วงด้วย
โรคอุจจาระร่วงเกิดได้อย่างไร ?
โรคอุจจาระร่วงเกิดจากการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่มีเชื้อโรคปนเข้าไป ซึ่งการปนเปื้อนนี้ส่วนใหญ่เกิดจาก
ไม่ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ หลังจากใช้ห้องน้ำ , ก่อนปรุงอาหาร หรือก่อนรับประทานอาหาร
 เด็กที่ชอบดูด หรืออมนิ้วมือและหยิบของที่ตกพื้นเข้าปาก
รับเชื้อจากการผสมนม โดยใช้น้ำที่ไม่ได้ต้มเดือด หรือขวดนมที่ไม่ต้มให้สะอาด หรือไม่ได้ล้างมือ
รับประทานอาหารที่เก็บไว้ค้างคืน หรือมีแมลงวันตอม
ดื่มน้ำที่ไม่สะอาดไม่ได้ผ่านการกรองหรือต้ม
รับประทานผักสด หรือผลไม้ที่ไม่ล้างให้สะอาดก่อนรับประทาน
เด็กที่กินนมแม่ถ่ายวันละ 5-6 ครั้ง นับว่าเป็นโรคอุจจาระร่วงหรือไม่ ?
เด็กทารกที่กินนมแม่อย่างเดียวมักจะถ่ายอุจจาระเหลวสีเหลืองทองมีฟอง มีกลิ่นเหม็นเปรี้ยวแต่ไม่มีมูกเลือด ถึงแม้จะถ่ายหลายครั้ง กินนมทีถ่ายที แต่หากน้ำหนักตัวขึ้นดี ก็ไม่นับว่าเด็กเป็นโรคอุจจาระร่วง
การดูแลเมื่อบุตรมีอาการอุจจาระร่วง
ไม่ถือว่าเด็กเป็นโรคอุจจาระร่วง

เหตุผล:
1. ลักษณะของอุจจาระ: อุจจาระเหลวสีเหลืองทอง มีฟอง มีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว ลักษณะนี้เป็นปกติสำหรับทารกที่กินนมแม่เพียงอย่างเดียว เพราะนมแม่มีน้ำตาลแล็กโตสสูง ทารกบางรายอาจไม่มีเอนไซม์ย่อยแล็กโตสเพียงพอ ทำให้อุจจาระเหลว มีฟอง และมีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว
2. ความถี่ในการถ่าย: ถึงแม้จะถ่ายหลายครั้ง กินนมทีถ่ายที ลักษณะนี้ก็เป็นปกติสำหรับทารกที่กินนมแม่ เพราะนมแม่ย่อยง่าย ดูดซึมสารอาหารได้รวดเร็ว ทารกจึงถ่ายบ่อย
3. น้ำหนักตัว: น้ำหนักตัวขึ้นดี แสดงว่าทารกได้รับสารอาหารเพียงพอ ไม่ได้สูญเสียน้ำและเกลือแร่จากการถ่ายเหลว

อย่างไรก็ตาม การถ่ายเหลวบ่อยๆ อาจทำให้ทารกสูญเสียน้ำและเกลือแร่ ผู้ดูแลจึงควรสังเกตอาการอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น
- ทารกดูดนมน้อยลงหรือไม่
- ทารกซึมลง ร้องไห้น้อยลง
- ทารกปัสสาวะน้อยลง
- ทารกมีไข้
- ทารกมีอาเจียน
หากพบอาการเหล่านี้ ควรนำทารกไปพบแพทย์ เพื่อประเมินภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ และรับการรักษาที่เหมาะสม

ข้อควรระวัง:
ไม่ควรให้ยาลดการบีบตัวของลำไส้แก่ทารก ยาลดการบีบตัวของลำไส้จะทำให้อุจจาระหยุด แต่เชื้อโรคยังคงอยู่ในลำไส้ ทารกอาจมีอาการท้องอืด ปวดท้อง และอาจเกิดโรคแทรกซ้อนได้
ควรให้นมแม่แก่ทารกต่อไป นมแม่มีสารอาหารและภูมิคุ้มกันที่จำเป็นต่อทารก ช่วยให้ทารกฟื้นตัวจากโรคอุจจาระร่วงได้เร็วขึ้น ให้ทารกดื่มสารละลายเกลือแร่ (ORS) ORS ช่วยทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไปจากการถ่ายเหลว ผู้ดูแลควรให้ทารกดื่ม ORS ทีละน้อย บ่อยๆ ปรึกษาแพทย์ หากทารกมีอาการรุนแรง เช่น ถ่ายเป็นน้ำบ่อยๆ อาเจียน ไข้สูง หรือมีอาการขาดน้ำ
1.กุมารเวชศาสตร์ (กุมารเวชศาสตร์) - Pediatrics