รูปแบบการจำนองที่ดินมีแบบใดบ้าง และแตกต่างกันอย่างไร?
หัวข้อ การจำนองที่ดิน

​การจำนองที่ดิน การจำนองที่ดิน คือ กรณีที่เรามีความจำเป็นต้องใช้เงินก้อนจำนวนมาก จึงนำทรัพย์สินหรือที่ดินของตนไปจำนองกับผู้รับจำนอง เพื่อเป็นหลักประกันในการเรียกเก็บหนี้ โดยที่ผู้จำนองไม่ต้องส่งมอบที่ดินหรือทรัพย์สินดังกล่าวนั้นให้แก่ผู้รับจำนอง (ป.พ.พ. มาตรา 702) 

รูปแบบการจำนองที่ดิน 
1.จำนองที่ดินเพื่อชำระหนี้เพื่อเป็นการประกันการชำระหนี้ของตนเอง ระหว่าง ผู้จำนอง กับ ผู้รับจำนอง
2.จำนองที่ดินเพื่อค้ำประกันให้ผู้อิ่นเพื่อเป็นการประกันการชำระหนี้บุคคลอื่น ระหว่าง ผู้จำนอง เจ้าของที่ดิน และผู้รับจำนอง

ขอบเขตของสิทธิจำนอง
1.ผู้รับจำนองมีสิทธิบังคับจำนองได้เฉพาะทรัพย์ที่จดทะเบียนจำนองเท่านั้น จะไปบังคับถึงทรัพย์สินอื่น ๆ ที่ไม่ได้จดทะเบียนจำนองไม่ได้
ตัวอย่าง หากจำนองเฉพาะที่ดิน จะไม่ครอบคลุมถึงโรงเรือนหรือบ้านที่ปลูกภายหลังวันจำนอง เว้นแต่จะได้ตกลงกันไว้ก่อนหน้าว่าให้รวมถึงบ้านและโรงเรือนดังกล่าวด้วย
2.จำนองเฉพาะบ้านซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินของคนอื่น ก็มีสิทธิเฉพาะบ้านเท่านั้น
3.จำนองย่อมไม่ครอบคลุมถึงดอกผลแห่งทรัพย์สินซึ่งจำนอง เช่น จำนองสวนผลไม้ดอกผลที่ได้จากสวนผลไม้ยังคงเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้จำนองอยู่

ขั้นตอนจำนองที่ดินกับธนาคาร
1.ยื่นเอกสารขอสินเชื่อกับธนาคาร
2.ธนาคารประเมินราคาหลักประกัน
3.ธนาคารแจ้งผลการอนุมัติ วงเงิน และอัตราดอกเบี้ย
4.ทำสัญญากู้เงิน และทำสัญญาจดจำนองที่ดิน ณ กรมที่ดิน
5.รับเงินจากธนาคาร

แต่ทั้งนี้ถ้าผู้จำนองผิดนัดชำระหนี้หรือไม่สามารถชำระเงินได้ตามกำหนด ก็จะโดนฟ้องร้องเพื่อดำเนินการทางกฎหมาย หากมีคำพิพากษาจากศาล ผู้รับจำนองหรือธนาคารมีสิทธิ์จะนำที่ดินที่จำนองไว้ไปขายทอดตลาด เพื่อเอามาชำระหนี้ที่เหลือ

ข้อควรรู้ทางกฎหมายกำหนดแบบไว้ว่า จะต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เท่านั้น หากไม่ทำตาม แบบการจำนองจะเป็นโมฆะ ส่วนสัญญาการจำนอง ควรจะระบุให้ชัดเจนเกี่ยวกับมูลค่า เช่น กู้เงิน 1,000,000 บาท โดยนำที่ดิน มูลค่า 2,000,000 บาท มาจำนอง สามารถระบุให้ชัดเจนว่า การจำนองนี้เป็นหลักประกันหนี้ เพียง 1,000,000 บาท เท่านั้น

การไถ่ถอนที่ดิน
ในกรณีที่ผู้จำนองชำระหนี้ครบทุกงวดแล้ว ให้แจ้งไปยังธนาคารที่ขอกู้เงิน จากนั้นรอรับโฉนดที่ดินและหนังสือมอบอำนาจ ไปยื่นเรื่องขอไถ่ถอนที่ดินที่สำนักงานที่ดินได้เลย
รูปแบบการจำนองที่ดินมีสองแบบหลัก ๆ ซึ่งแตกต่างกันดังนี้


1. จำนองที่ดินเพื่อชำระหนี้ของตนเอง
    - ลักษณะ: ผู้จำนองนำที่ดินของตนเองไปจำนองกับผู้รับจำนองเพื่อเป็นหลักประกันในการชำระหนี้ที่ตนเองเป็นผู้กู้เงินหรือมีหนี้สิน
    - ตัวอย่าง: นายสมชายกู้เงินจากธนาคารและนำที่ดินของตนเองไปจำนองเพื่อเป็นหลักประกันการชำระหนี้นั้น


2. จำนองที่ดินเพื่อค้ำประกันหนี้ของบุคคลอื่น
    - ลักษณะ : ผู้จำนองนำที่ดินของตนเองไปจำนองเพื่อเป็นหลักประกันในการชำระหนี้ของบุคคลอื่น ซึ่งเป็นหนี้ที่ผู้จำนองไม่ได้เป็นผู้กู้เงินโดยตรง
    - ตัวอย่าง : นางสาวสมพรนำที่ดินของตนเองไปจำนองกับธนาคารเพื่อเป็นหลักประกันการชำระหนี้ของนายสมชายที่กู้เงินจากธนาคาร

ความแตกต่าง
- ผู้กู้เงิน
    - ในการจำนองเพื่อชำระหนี้ของตนเอง ผู้จำนองเป็นผู้กู้เงินหรือมีหนี้สินที่ต้องชำระ
    - ในการจำนองเพื่อค้ำประกันหนี้ของบุคคลอื่น ผู้จำนองไม่ใช่ผู้กู้เงิน แต่เป็นผู้ที่ค้ำประกันหนี้ให้ผู้อื่น

- วัตถุประสงค์
    - การจำนองเพื่อชำระหนี้ของตนเองมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นหลักประกันในการชำระหนี้ของตนเอง
    - การจำนองเพื่อค้ำประกันหนี้ของบุคคลอื่นมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นหลักประกันในการชำระหนี้ของบุคคลอื่น

การทำสัญญาจำนองในทั้งสองกรณีต้องมีการระบุรายละเอียดอย่างชัดเจนและถูกต้องตามกฎหมาย เพื่อป้องกันความสับสนและปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์,ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฯ(วิแพ่ง),ประมวลกฎหมายที่ดิน,กฎหมายอสังหาริมทรัพย์,กฎหมายหลักทรัพย์,กฎหมายนิติกรรม-สัญญา-ข้อสัญญาไม่เป็นธรรม,กฎหมายจำนอง