ถาม: โรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวานมีความสัมพันธ์กันอย่างไร และการควบคุมอาหารแบบ DASH Diet ช่วยลดความเสี่ยงของโรคทั้งสองได้อย่างไร?
ความดันโลหิตสูงและระดับน้ำตาลในเลือดลดได้ ด้วยการกินแบบแดชไดเอท (DASH DIET)

ความดันโลหิตคืออะไร?
ความดันโลหิต คือแรงดันของกระแสเลือดที่กระทบต่อผนังหลอดเลือดแดงที่เกิดจากการสูบฉีดเลือดของหัวใจ ส่วน ‘ความดันโลหิตสูง’ มีสาเหตุมาจากการที่หลอดเลือดแดงเสื่อมสภาพ ซึ่งนำไปสู่ภาวะการแข็งตัวและการตีบตันของหลอดเลือด ภาวะนี้เป็นตัวบ่งชี้ที่สัมพันธ์กับการเกิดโรคต่างๆ เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง โรคไต และโรคเบาหวาน

เป็น “โรคความดันโลหิตสูง” หรือยัง วัดจากอะไร?
การจะรู้ว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูงหรือไม่นั้น ต้องวัดความดันโลหิตด้วยเครื่องวัดความดัน โดยควรวัดความดันหลังจากนั่งพักอย่างน้อย 30 นาที และหลังรับประทานอาหาร ดื่มกาแฟ สูบบุหรี่ หรือออกกำลังกาย 1 ชั่วโมงไปแล้ว ซึ่งค่าความดันที่ได้จะมีอยู่ 2 ค่า คือ
ค่าความดันตัวบน ที่เกิดจากแรงดันโลหิตขณะหัวใจบีบตัว (ค่าปกติไม่ควรเกิน 120 มิลลิเมตรปรอท)
ค่าความดันตัวล่าง ที่เกิดจากแรงดันโลหิตขณะหัวใจคลายตัว (ค่าปกติไม่ควรเกิน 80 มิลลิเมตรปรอท)
ซึ่งหากค่าความดันโลหิตตัวบนสูงกว่า 130 ขึ้นไป และ/หรือ ค่าความดันตัวล่างสูงกว่า 80 ขึ้นไป จะถือว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูงในระยะแรก 

ระดับน้ำตาลในเลือดสูงแค่ไหน จึงเป็นผู้ป่วยเบาหวาน?
ผู้ป่วยเบาหวาน คือผู้ที่มีค่าระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่า 126 Mg/dL (มิลลิกรัม/เดซิลิตร) ทั้งนี้ จะต้องให้แพทย์เป็นผู้วินิจฉัยร่วมกับข้อมูลอื่นๆ เช่น ประวัติสุขภาพและอาการที่พบ สำหรับผู้ป่วยที่แพทย์วินิจฉัยแล้วว่าเป็นโรคเบาหวาน ควรควบคุมระดับน้ำตาลให้ได้ดังนี้
ระดับน้ำตาลก่อนรับประทานอาหารแต่ละมื้อ ให้อยู่ระหว่าง 80-130 Mg/dL
ระดับน้ำตาลหลังรับประทานอาหารแล้ว 2 ชั่วโมง ให้น้อยกว่า 180 Mg/dL
การใช้เกณฑ์ตัวเลขดังกล่าวยังต้องพิจารณาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเบาหวานเป็นรายบุคคล โดยคำนึงถึงอายุ ระยะเวลาการเป็นเบาหวาน รวมถึงภาวะแทรกซ้อนและโรคร่วมที่ผู้ป่วยเป็นอยู่ เพื่อการปรับเปลี่ยนอาหาร การออกกำลังกาย และปรับการใช้ยาให้เหมาะสมต่อไป
โรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวานมีความสัมพันธ์กันดังนี้

1. กลไกทางชีวภาพ:
1.1  ระบบฮอร์โมน:
-  อินซูลิน: ฮอร์โมนที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
-  แองจิโอเทนซิน II: ฮอร์โมนที่ควบคุมความดันโลหิต
-  อินซูลินกระตุ้นการหลั่งแองจิโอเทนซิน II: ส่งผลต่อความดันโลหิตสูง
1.2  ภาวะดื้อต่ออินซูลิน: พบในผู้ป่วยโรคเบาหวาน
1.3  ภาวะดื้อต่ออินซูลิน: กระตุ้นให้หลอดเลือดตีบตัน ความดันโลหิตสูง
1.4  การอักเสบเรื้อรัง:
พบในผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง
-  ส่งผลต่อผนังหลอดเลือด
-  หลอดเลือดเสื่อมสภาพ
-  ความดันโลหิตสูง

2. ความเสี่ยงต่อโรคแทรกซ้อน:
-  ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวาน
-  เสี่ยงต่อโรคแทรกซ้อนร้ายแรง
-  โรคหัวใจ
-  โรคหลอดเลือดสมอง
-  โรคไต
-  โรคตา

3. การควบคุมอาหารแบบ DASH Diet ช่วยลดความเสี่ยงของโรคทั้งสองได้อย่างไร:
3.1  ลดความดันโลหิต:
-  โพแทสเซียม: ขับโซเดียม
-  แมกนีเซียม: คลายหลอดเลือด
-  แคลเซียม: ควบคุมความดันโลหิต
3.2  ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด:
-  ใยอาหาร: ชะลอการดูดซึมน้ำตาล
-  ธัญพืชไม่ขัดสี: คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน
-  โปรตีน: ควบคุมระดับน้ำตาล
3.3  ลดไขมันอิ่มตัว:
-  ลดความเสี่ยงโรคหัวใจ
-  ควบคุมความดันโลหิต

ตัวอย่างอาหาร DASH Diet:
-  ผัก ผลไม้
-  ธัญพืชไม่ขัดสี
-  เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน
-  ปลา
-  นมไขมันต่ำ
-  จำกัดไขมันอิ่มตัว
-  เกลือ
12.อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine,25.โภชนวิทยา