ชายหญิงที่หมั้นกันแล้ว แต่อีกฝ่ายไม่ยอมจดทะเบียนสมรส จะฟ้องให้จดทะเบียนสมรส และฟ้องเรียกค่าเสียหายได้อย่างไร
ในแง่ของการจดทะเบียนสมรสระหว่างทั้งสองฝ่าย จะกระทำมิได้ แม้ว่าจะได้ทำพิธีแต่งงานกันแล้วก็ตาม เนื่องจากถือว่าการแต่งงานเป็นสามีภรรยาตามกฎหมาย ต้องเป็นความสมัครใจ อีกทั้งมิใช่สัญญาหมั้น จึงเป็นสัญญาที่ไม่มีกฎหมายสนับสนุน ตามคำพิพากษาฎีกาที่ 137/2481 จะพบว่าการที่อีกฝ่ายเช่นฝ่ายหญิงไม่ยอมจดทะเบียนสมรสจะถือว่าไม่ถูกต้องตามกฎหมาย และในกรณีเช่นนี้ฝ่ายชายสามารถเรียกทองหมั้นและสินสอดคืนได้ หรือถ้าเป็นการแต่งงานที่ไม่มีการมั้นก็ดี อ้าอิงตามคำพิพากษาฎีกาที่ 3865/2526 ก็มิอาจบังคับให้จดทะเบียนสมรสได้เช่นกัน คดีไม่จำเป็นจะต้องสืบพยานกันต่อไป เนื่องจากอยู่นอกขอบเขตที่กฎหมายรับรองไว้ และจะนำบทบัญญัติทั่วไปว่าด้วยนิติกรรมมาใช้ในกรณีเช่นนี้ก็ไม่ได้ กล่าวคือ ถ้าฝ่ายใดผิดสัญญาหมั้น ก็ให้ฝ่ายนั้นต้องรับผิดใช้ค่าทดแทน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1439 ไป ดังนั้น การที่หญิงรักใคร่ชอบพอใครอย่าหลงเชื่อเพียงคำพูด หรือสัญญาของฝ่ายชายที่จะมาแต่งงานด้วย เพราะถ้าฝ่ายชายไม่มาแต่งงานด้วย ไม่สามารถฟ้องบังคับฝ่ายชายได้ ทั้งยิ่งถ้าไม่มีการหมั้นด้วยแล้ว ยิ่งไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหายอะไรจากฝ่ายชายด้วยเลย เพราะกฎหมายถือว่าการแต่งงานเป็นสามีภรรยา ก็ต้องสมัครใจ
กฎหมายเยาวชนและครอบครัว,ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์