กรณีชายและหญิงอยู่กินฉันสามีภริยาโดยไม่จดทะเบียน ฝ่ายหญิงทำหน้าที่แม่บ้านดูแลครอบครัว ฝ่ายชายซื้อที่ดินและปลูกบ้าน ฝ่ายหญิงมีสิทธิในกรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านหรือไม่?
คำถาม: กรณีนี้ ฝ่ายหญิงมีสิทธิในกรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านหรือไม่?
มีสิทธิ เหตุผล:

การอยู่กินฉันสามีภริยาโดยไม่จดทะเบียน แม้จะไม่ได้เป็นสามีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า ฝ่ายหญิงจะไม่มีสิทธิในทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างอยู่กินด้วยกัน

หลักเกณฑ์ในการพิจารณาว่า ทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างอยู่กินด้วยกัน เป็นของใคร

หลักสันนิษฐาน  ทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างอยู่กินด้วยกัน  ให้ถือว่าเป็นของทั้งสองฝ่ายคนละครึ่ง  เว้นแต่จะมีหลักฐานแสดงว่า  ทรัพย์สินนั้นได้มาโดยชอบด้วยกฎหมาย  เป็นของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

พฤติการณ์  พิจารณาจากพฤติการณ์ของคู่กรณี  ว่ามีเจตนาอย่างไร

การช่วยเหลือ  พิจารณาจาก  การช่วยเหลือของคู่กรณี  ในการทำมาหากิน

ในกรณีนี้  ฝ่ายหญิงทำหน้าที่แม่บ้าน  ดูแลครอบครัว  ถือว่าเป็นการช่วยเหลือให้ฝ่ายชาย  สามารถประกอบธุรกิจ  หาเงินมาซื้อที่ดินและปลูกบ้าน

โดยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1474  บัญญัติไว้ว่า  "บุคคลใด  ช่วยให้บุคคลอื่นทำสัญญา  หรือช่วยให้บุคคลอื่นจัดการกิจการ  อันเป็นประโยชน์แก่บุคคลนั้น  บุคคลนั้นย่อมมีหน้าที่ชดใช้ค่าสินไหมทดแทน

จากหลักกฎหมายและพฤติการณ์  จึงถือได้ว่า  ฝ่ายหญิงมีส่วนในการช่วยเหลือให้ฝ่ายชายได้มาซึ่งที่ดินและบ้าน

ดังนั้น  ฝ่ายหญิงจึงมีสิทธิในกรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้าน  คนละครึ่งกับฝ่ายชาย

หมายเหตุ:

คำตอบนี้เป็นเพียงข้อมูลทั่วไป ไม่ถือเป็นคำปรึกษาทางกฎหมาย
กรณีมีปัญหาข้อกฎหมาย ควรปรึกษาทนายความ เพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้อง
9.กฎหมายเยาวชนและครอบครัว