ในคดีอาญา กรณีใดบ้างที่พยานหลักฐานบอกเล่า (Hearsay Evidence) จะสามารถนำมาใช้เป็นพยานหลักฐานได้
ในคดีอาญา พยานหลักฐานบอกเล่า (Hearsay Evidence) โดยปกติแล้วจะถูกห้ามรับฟังตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226/3  แต่กฎหมายก็มีข้อยกเว้นบางประการที่อนุญาตให้รับฟังพยานหลักฐานบอกเล่าได้ เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม

ข้อยกเว้นหลักๆ ที่พยานหลักฐานบอกเล่าจะสามารถนำมาใช้เป็นพยานหลักฐานได้ มีดังนี้:

1. ตามสภาพ ลักษณะ แหล่งที่มา และข้อเท็จจริงแวดล้อมของพยานบอกเล่านั้นน่าเชื่อว่าจะพิสูจน์ความจริงได้

ศาลจะพิจารณาองค์ประกอบต่างๆ ดังนี้

ความน่าเชื่อถือของบุคคลผู้บอกเล่า: บุคคลนั้นมีความน่าเชื่อถือเพียงใด มีความสัมพันธ์อย่างไรกับคู่ความ มีเหตุจูงใจในการให้การเท็จหรือไม่
ความน่าเชื่อถือของเนื้อหา: เนื้อหาของพยานหลักฐานนั้น น่าเชื่อถือ สมเหตุสมผล สอดคล้องกับหลักฐานอื่นๆ หรือไม่
แหล่งที่มาของข้อมูล: ข้อมูลที่นำมาบอกเล่านั้นมาจากแหล่งที่น่าเชื่อถือหรือไม่
ความสอดคล้องกับพยานหลักฐานอื่น: พยานหลักฐานบอกเล่าสอดคล้องกับพยานหลักฐานอื่นๆ ในคดีหรือไม่
ตัวอย่าง:

บันทึกประจำวันของพนักงานสอบสวน เกี่ยวกับคำให้การของพยานผู้เห็นเหตุการณ์ ที่เสียชีวิตไปแล้ว
บันทึกการสนทนาทางโทรศัพท์ ที่ได้บันทึกไว้โดยชอบด้วยกฎหมาย
เอกสารทางราชการ
2. มีเหตุจำเป็น เนื่องจากไม่สามารถนำบุคคลที่เห็น ได้ยิน หรือทราบข้อความเกี่ยวในเรื่องที่จะให้การนั้นมาเป็นพยานด้วยตนเองได้ และมีเหตุผลสมควรเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมที่จะรับฟังพยานบอกเล่านั้น

ตัวอย่าง:

พยานผู้เห็นเหตุการณ์ เสียชีวิต
พยานผู้เห็นเหตุการณ์ ไม่สามารถมาศาลได้
พยานผู้เห็นเหตุการณ์ มีความทรงจำเสื่อม
3. ศาลเห็นว่าจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม

ศาลมีดุลยพินิจในการรับฟังพยานหลักฐานบอกเล่า  โดยพิจารณาจากข้อเท็จจริงและสถานการณ์ของคดี

ตัวอย่าง:

คดีอาญาที่มีผู้เสียหายเป็นเด็ก
คดีอาญาที่มีผู้เสียหายเป็นผู้พิการ
คดีอาญาที่มีพยานหลักฐานอื่นน้อย
อย่างไรก็ตาม ศาลจะต้องพิจารณาอย่างรอบคอบในการรับฟังพยานหลักฐานบอกเล่า

ข้อควรระวัง:

พยานหลักฐานบอกเล่า มักจะมีน้ำหนักน้อยกว่าพยานหลักฐานโดยตรง
ศาลจะต้องพิจารณาถึงความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐานบอกเล่าอย่างละเอียด
คู่ความมีสิทธิ์โต้แย้งความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐานบอกเล่า
สรุป:

พยานหลักฐานบอกเล่า สามารถนำมาใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีอาญาได้  แต่มีข้อยกเว้นและข้อจำกัด  ศาลจะต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ  และคู่ความมีสิทธิ์โต้แย้งความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐานบอกเล่า
ประมวลกฎหมายอาญา,กฎหมายลักษณะพยาน,ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความอาญา(วิอาญา)