ภาวะกลืนลำบากในผู้สูงอายุที่นอนติดเตียง มีสาเหตุมาจากอะไร และส่งผลต่อร่างกายของผู้ป่วยอย่างไร?
สาเหตุของภาวะกลืนลำบาก ในผู้สูงอายุที่นอนติดเตียง มีหลายประการ ดังนี้

1.  ความผิดปกติทางช่องปากและคอหอย:
-  กล้ามเนื้อในช่องปากและคอหอยอ่อนแรง ส่งผลต่อการบดเคี้ยวและกลืนอาหาร
น้ำลายน้อยลง ทำให้ปากแห้ง อาหารจับตัวเป็นก้อน กลืนลำบาก
-  ลิ้นแข็ง ควบคุมการกลืนอาหารได้ไม่ดี
-  ฟันผุ เหงือกอักเสบ ทำให้เคี้ยวอาหารลำบาก
-  มีแผลในช่องปากหรือคอหอย

2.  โรคทางระบบประสาท:
-  โรคหลอดเลือดสมอง ส่งผลต่อระบบประสาทที่ควบคุมการกลืน
-  โรคพาร์กินสัน กล้ามเนื้ออ่อนแรง ควบคุมการกลืนอาหารได้ไม่ดี
-  โรคอัลไซเมอร์ สมองเสื่อม ส่งผลต่อการกลืนอาหาร

3.  ยาบางชนิด:
-  ยาแก้ปวด ยาลดความดัน  ยาคลายกล้ามเนื้อ ส่งผลต่อการทำงานของกล้ามเนื้อในช่องปากและคอหอย

4.  ผลข้างเคียงจากการรักษา:
-  การผ่าตัดบริเวณศีรษะ ลำคอ หรือหน้าอก ส่งผลต่อการกลืนอาหาร
-  การฉายรังสีรักษาบริเวณศีรษะ ลำคอ หรือหน้าอก ทำให้เนื้อเยื่อในช่องปากและคอหอยอักเสบ
-  ผลต่อร่างกายของผู้ป่วย

5.  การขาดสารอาหาร:
-  ผู้ป่วยได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ
-  น้ำหนักตัวลดลง
-  ร่างกายอ่อนแอ
-  ภูมิคุ้มกันต่ำ

6.  การติดเชื้อ:
-  อาหารสำลักลงปอด
-  เกิดปอดอักเสบ
-  ติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ

7.  ภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ:
-  ขาดน้ำ
-  ภาวะแทรกซ้อนจากการขาดสารอาหาร
-  ภาวะซึมเศร้า

การรักษา:
1  การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทานอาหาร:
-  ทานอาหารปริมาณน้อย แต่บ่อยครั้ง
-  ปรับเนื้ออาหารให้เหมาะสม เช่น บดละเอียด ทำเป็นน้ำ
-  กลืนอาหารช้าๆ
-  นั่งทานอาหารในท่านั่งตรง
2  การทำกายภาพบำบัด:
-  ฝึกการกลืน
-  เสริมสร้างกล้ามเนื้อในช่องปากและคอหอย
3  การใช้ยา:
-  ยาที่ช่วยกระตุ้นการหลั่งน้ำลาย
-  ยาที่ช่วยคลายกล้ามเนื้อในหลอดอาหาร
4  การผ่าตัด:
กรณีที่มีสาเหตุจากความผิดปกติทางโครงสร้าง

การป้องกัน:
1  ดูแลสุขภาพช่องปาก:
-  แปรงฟันและล้างปากอย่างสม่ำเสมอ
-  พบทันตแพทย์เป็นประจำ
2  ทานอาหารให้ครบ 5 หมู่:
-  เลือกทานอาหารที่มีกากใยสูง
-  ดื่มน้ำให้เพียงพอ
3  ออกกำลังกาย:
-  ฝึกกล้ามเนื้อในช่องปากและคอหอย

สังเกตอาการ:
-  รีบพบแพทย์หากผู้ป่วยมีอาการกลืนลำบาก สำลักอาหาร น้ำหนักตัวลดลง
-  การดูแลผู้สูงอายุที่นอนติดเตียง จำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดจากผู้ดูแล  -  การเฝ้าระวังและสังเกตอาการ  การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทานอาหาร   การทำกายภาพบำบัด   การพบแพทย์เพื่อรับการรักษา   ล้วนเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine