ในเด็กที่พูดช้า การสังเกตพัฒนาการด้านภาษา ควรดูอะไรบ้าง?
พ่อแม่บางรายที่มีลูกน้อยในวัยกำลังพูด อาจกำลังกังวลกับปัญหาการพูดของลูกน้อยอยู่ เนื่องจากความต้องการทุนเดิมของคุณพ่อคุณแม่ หลาย ๆ ท่านมีความคาดหวังที่จะได้ยินเสียงพูดของลูกน้อยเร็ว ๆ แต่เมื่อมาเจอกับลูกเพื่อนในวัยเดียวกันที่สามารถพูดได้แล้วก็อาจเก็บมาเปรียบเทียบกับลูกของตัวเองที่ยังไม่ค่อยยอมพูด พูดช้า พูดไม่เป็นคำ หรือพูดไม่มีความหมาย จึงเกิดความกังวลว่าอาการที่ลูกน้อยของเราเป็นอยู่นั้นมีผิดปกติหรือไม่
ปัญหาลูกพูดช้านอกจากเกี่ยวข้องกับพัฒนาการแล้ว ยังอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติอื่น ๆ เช่น โรคเกี่ยวกับสมอง หรือเด็กที่มีสติปัญญาบกพร่อง กลุ่มนี้อาจมีเรื่องพัฒนาการด้านกล้ามเนื้อช้าร่วมด้วย รวมถึงเด็กออทิสติก
พ่อแม่จะรู้ได้อย่างไรว่าลูกพูดช้าผิดปกติหรือไม่
วิธีที่จะสังเกตว่าลูกน้อยของคุณพูดช้าหรือไม่ดูได้จาก 2 จุด  คือ ลูกเข้าใจภาษาหรือไม่ และลูกใช้ภาษาอย่างไร
โดยปกติเมื่อเด็กอายุประมาณ 15 เดือน คุณพ่อคุณแม่ต้องหมั่นสังเกตว่าเจ้าตัวน้อยของคุณออกเสียงพูดที่มีความหมายบ้างหรือไม่ เช่น “หม่ำๆ” เวลาหิว หรือในกรณีที่พยายามสื่อสารหรือชวน เช่น “ปะๆ”  ซึ่งในส่วนของความเข้าใจภาษา คือ เด็กควรจะเริ่มหันมอง ชี้ของที่อยากได้ หรือสิ่งที่ตนเองสนใจได้ แต่หากอายุ 15 เดือนแล้วยังไม่พูดคำที่มีความหมายเลย ไม่ตอบสนองกับคำถามง่าย ๆ แบบนี้ให้คุณพ่อ คุณแม่สงสัยว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้น
อีกวิธีการสังเกตหนึ่งคือการสังเกตล่วงหน้าในช่วงเด็กมีอายุ 6 – 9 เดือน ซึ่งเป็นช่วงที่เด็กสามารถรับรู้หรือสื่อสารได้ เช่น เล่นจ๊ะเอ๋! หรือเล่นหัวเราะกับคนอื่นได้ หากไม่ยอมเล่นหรือทำตามคำสั่งง่าย ๆ เพราะไม่เข้าใจ ลักษณะนี้คุณพ่อคุณแม่เริ่มสงสัยได้เลยว่าอาจมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น
ลูกพูดช้าระดับไหนถึงควรพาไปพบแพทย์
– อายุ 18 เดือน : ลูกน้อยยังไม่ยอมทำตามคำสั่ง หรือไม่เข้าใจ
– อายุ 2 ขวบ : ลูกน้อยยังพูดไม่เป็นคำที่มีความหมาย
– อายุ 2 ขวบ 6 เดือน : ลูกน้อยยังไม่สามารถพูดเป็นคำ 2 คำติดกันได้ หรือเป็นกลุ่มคำ
– อายุ 3 ขวบ : ลูกน้อยยังไม่สามารถพูดเป็นประโยคได้
การสังเกตพัฒนาการด้านภาษาในเด็กที่พูดช้า ควรพิจารณาจาก 2 ประเด็นหลัก ดังนี้

1. ความเข้าใจภาษา:
-  เด็กสามารถเข้าใจคำพูดง่ายๆ เช่น "หยุด" "มา" "ไม่" หรือ "กินข้าว" ได้หรือไม่
-  เด็กสามารถหันมองเมื่อได้ยินเสียงเรียกชื่อ หรือตอบสนองต่อคำถามง่ายๆ เช่น "หนูชื่ออะไร" ได้หรือไม่
-  เด็กสามารถทำตามคำสั่งง่ายๆ เช่น "หยิบของเล่นให้แม่" หรือ "ปิดประตู" ได้หรือไม่
-  เด็กสามารถชี้ไปที่สิ่งของที่ต้องการ หรือสื่อสารความต้องการด้วยภาษากาย เช่น ชี้ไปที่อาหารเมื่อหิว หรือชี้ไปที่ของเล่นที่ต้องการได้หรือไม่

2. การใช้ภาษา:
-  เด็กสามารถออกเสียงคำที่มีความหมาย เช่น "พ่อ" "แม่" "หม่ำๆ" หรือ "ปะๆ" ได้หรือไม่
-  เด็กสามารถพูดคำแยกได้ 2-3 คำ เช่น "หนูหิว" "ไปเล่น" หรือ "แม่รักลูก" ได้หรือไม่
-  เด็กสามารถพูดเป็นประโยคง่ายๆ 3-4 คำ เช่น "หนูอยากกินนม" "เล่นรถกับพ่อ" หรือ "ไปโรงเรียน" ได้หรือไม่
-  เด็กสามารถสนทนาโต้ตอบ ถาม-ตอบ หรือเล่าเรื่องราวสั้นๆ ได้หรือไม่

นอกจากนี้ ยังมีสัญญาณเตือนอื่นๆ ที่บ่งบอกถึงความผิดปกติของพัฒนาการด้านภาษา เช่น:
-  เด็กไม่สนใจเสียงพูด หรือไม่หันมองเมื่อได้ยินเสียงเรียก
-  เด็กไม่แสดงท่าทีอยากสื่อสาร หรือไม่พยายามพูด
-  เด็กพูดเสียงไม่ชัด หรือออกเสียงคำผิดเพี้ยน
-  เด็กพูดติดขัด หรือพูดตะกุกตะกัก
-  เด็กมีพัฒนาการด้านอื่นๆ ล่าช้า เช่น การคลาน การเดิน หรือการหยิบจับของเล่น
หากพบสัญญาณเตือนเหล่านี้ ควรพาเด็กไปพบแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กเพื่อประเมินหาสาเหตุและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

การส่งเสริมพัฒนาการด้านภาษาให้กับเด็ก:
-  พูดคุยกับเด็กบ่อยๆ ใช้คำพูดที่เรียบง่าย ชัดเจน และสอดคล้องกับสิ่งที่เด็กกำลังมองหรือทำอยู่
-  อ่านนิทานให้เด็กฟัง เล่าเรื่องราว หรือร้องเพลงให้เด็กฟัง
-  เล่นบทบาทสมมติ หรือเล่นเกมที่ต้องใช้ภาษากับเด็ก
-  กระตุ้นให้เด็กพูดโดยใช้คำถามปลายเปิด 
-  ชวนให้เด็กเล่าเรื่อง หรืออธิบายสิ่งต่างๆ
-  สร้างบรรยากาศที่เอื้ออำนวยต่อการสื่อสาร เช่น นั่งลงสบตา และฟังเด็กพูดอย่างตั้งใจ
1.กุมารเวชศาสตร์ (กุมารเวชศาสตร์) - Pediatrics