ทำไมผู้ป่วยเบาหวานจึงมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดแผลที่เท้าและลุกลามจนอาจต้องถูกตัดเท้า?
ผู้ป่วยเบาหวานมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดแผลที่เท้าและลุกลามจนอาจต้องถูกตัดเท้ามากกว่าคนทั่วไป สาเหตุหลักๆ มาจาก 3 ปัจจัยหลัก ดังนี้

1. ภาวะเส้นประสาทเสื่อม:
-  โรคเบาหวานส่งผลต่อระบบประสาท ทำให้เกิดภาวะเส้นประสาทเสื่อม ส่งผลต่อระบบประสาทรับความรู้สึกที่ปลายเท้า ผู้ป่วยอาจชา ไร้ความรู้สึก หรือรู้สึกเจ็บปวดน้อยลง
-  เมื่อเกิดแผลที่เท้า ผู้ป่วยอาจไม่รู้สึกเจ็บหรือไม่ทันสังเกต ทำให้แผลไม่หาย
แผลที่เท้าในผู้ป่วยเบาหวานมักเกิดจากสาเหตุเล็กน้อย เช่น รอยขีดข่วน รอยฟกช้ำ หรือรองเท้ากัด แต่ด้วยความที่ผู้ป่วยไม่รู้สึกเจ็บ แผลจึงลุกลามได้ง่าย

2. ภาวะเลือดไปเลี้ยงเท้าไม่เพียงพอ:
-  โรคเบาหวานส่งผลต่อระบบหลอดเลือด ทำให้เกิดภาวะหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ ส่งผลต่อเลือดไปเลี้ยงเท้า
-  เลือดที่ไปเลี้ยงเท้าน้อยลง ทำให้แผลหายช้า
การติดเชื้อที่เท้าในผู้ป่วยเบาหวานมักรุนแรงกว่าคนทั่วไป

3. ภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ของโรคเบาหวาน:
-  โรคเบาหวานอาจส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้ผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
-  ผู้ป่วยเบาหวานมักมีผิวแห้ง
-  ผู้ป่วยเบาหวานที่มีโรคประจำตัวอื่นๆ เช่น โรคความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง ก็ยิ่งมีความเสี่ยงสูง

ปัจจัยเสี่ยงเพิ่มเติม:
-  ผู้สูงอายุ
-  ผู้สูบบุหรี่
-  ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกิน
-  ผู้ที่มีประวัติแผลที่เท้าเรื้อรัง

การป้องกัน:
1.  ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
2.  ตรวจเท้าทุกวัน หารอยแผล รอยบวม หรือความผิดปกติ
3.  ดูแลความสะอาดของเท้า -  เช็ดให้แห้ง ทาครีมบำรุง
-  สวมรองเท้าที่พอดี ไม่คับ ไม่หลวม
-  ตัดเล็บเท้าให้ตรง
-  หลีกเลี่ยงการเดินเท้าเปล่า
-  งดสูบบุหรี่
-  ควบคุมน้ำหนัก
-  ตรวจสุขภาพเท้ากับแพทย์เป็นประจำ

การรักษา:
1.  รักษาแผลให้สะอาด
-  ใช้ยาปฏิชีวนะ
-  ผ่าตัด
2.  การรักษาด้วยวิธีอื่นๆ เช่น 
-  การรักษาด้วยแสงเลเซอร์ -  การรักษาด้วยออกซิเจน

การตัดเท้า:
-  เป็นทางเลือกสุดท้าย เมื่อแผลติดเชื้อลุกลามจนไม่สามารถรักษาด้วยวิธีอื่นได้
-  ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย
-  ผู้ป่วยต้องเรียนรู้การใช้ชีวิตด้วยขาเทียม

สรุป:
ผู้ป่วยเบาหวานควรดูแลสุขภาพเท้าอย่างเคร่งครัดเพื่อป้องกันการเกิดแผลและลุกลามจนต้องถูกตัดเท้า การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด การตรวจเท้าทุกวัน และการดูแลความสะอาดของเท้า เป็นสิ่งสำคัญในการป้องกัน
อายุรศาสตร์ (อายุรศาสตร์) - Internal Medicine