สรุปเกี่ยวกับ เคยถูกศาลพิพากษาลงโทษจำคุกแต่ศาลรอการลงโทษไว้ สามารถรับราชการได้หรือไม่ ?
" ไม่เคยต้องรับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สดให้จำคุกเพราะกระทำความผิดทางอาญา เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ "

จากข้อความข้างต้น หากติดคุกเพราะกระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ เป็นข้อยกเว้นให้สามารถรับราชการได้ 

1.  การกระทำโดยประมาทในทางกฎหมายอาญา หมายถึง … กระทำโดยประมาท ได้แก่ กระทำความผิด มิใช่โดยเจตนา แต่กระทำ โดยปราศจาก ความระมัดระวัง ซึ่ง บุคคล ในภาวะเช่นนั้น จักต้องมี ตาม วิสัย และพฤติการณ์ และ ผู้กระทำ อาจใช้ความระมัดระวัง เช่นว่านั้นได้ แต่หาได้ใช้ให้เพียงพอไม่ 

2.  ความผิดลหุโทษคือ ความผิดที่มีโทษสถานเบา คือจำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 

3.  เจตนารมณ์ของกฎหมายเรื่องการเคยต้องโทษจำคุก คือ ต้องการให้ผู้ที่จะเข้ามาเป็นข้าราชการมีประวัติและความประพฤติที่ดี ซึ่งในส่วนของคุณสมบัติที่ว่า :
-  “ ไม่เป็นผู้เคยรับโทษจำคุก " นั้น คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 36/2542 ในส่วนการวินิจฉัยประเด็นเรื่องผู้เคยรับโทษจำคุก ดังนี้  
ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาแล้วเห็นว่า ประมวลกฎหมายอาญา บัญญัติเกี่ยวกับโทษสําหรับ ลงโทษแก่ผู้กระทําความผิดไว้ในมาตรา ๑๘ ว่า: -  “ โทษสําหรับลงแก่ผู้กระทําความผิด "มีดังนี้ 
( ๑ ) ประหารชีวิต ( ๒ ) จําคุก ( ๓ ) กักขัง ( ๔ ) ปรับ ( ๕ ) ริบทรัพย์สิน  

4.  ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ บัญญัติว่า :
-  “ ผู้ใดกระทําความผิดซึ่งมีโทษจําคุก และใน คดีนั้นศาลจะลงโทษจําคุกไม่เกินสองปีถ้าไม่ปรากฏว่าผู้นั้นได้รับโทษจําคุกมาก่อน หรือปรากฏว่าได้รับโทษ จําคุกมาก่อน แต่เป็นโทษสําหรับความผิดที่ได้กระทําโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ เมื่อศาลได้คํานึงถึง อายุ ประวัติ ความประพฤติ สติปัญญา การศึกษาอบรม สุขภาพ ภาวะแห่งจิต นิสัย อาชีพ และสิ่งแวดล้อม ของผู้น้ัน หรือสภาพความผิด หรือเหตุอื่นอันควรปรานีแล้ว เห็นเป็นการสมควร ศาลจะพิพากษาว่าผู้นั้นมีความผิดแต่รอการกําหนดโทษไว้ หรือกําหนดโทษแต่รอการลงโทษไว้และปล่อยตัวไปเพื่อให้โอกาสผู้นั้นกลับตัว ภายในระยะเวลาที่ศาลจะได้กําหนด แต่ต้องไม่เกินห้าปีนับแต่วันที่ศาลพิพากษา …” 
-  จะเห็นได้ว่า ในกรณีที่ศาลพิพากษาให้จําคุกแต่ให้รอการลงโทษไว้น้ัน มาตรา ๕๖ แห่ง ประมวลกฎหมายอาญาให้ปล่อยตัวจําเลยไป จําเลยไม่ต้องถูกจําคุก การจําคุกตามคําพิพากษา คือการนําตัวจําเลยไปควบคุมไว้ในเรือนจํา 
-  เพราะมาตรา ๗๔ แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา บัญญัติว่า “ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๗๓ และมาตรา ๑๘๕วรรคสอง เมื่อผู้ใดต้องคําพิพากษาให้จําคุก หรือประหารชีวิต หรือจะต้องจําคุกแทนค่าปรับ ให้ศาลออกหมายจําคุกผู้นั้นไว้” ซึ่งหมายความว่า การที่บุคคลใดต้องคําพิพากษาให้จําคุก บุคคลน้ันต้องถูกจําคุกจริง ศาลจึงต้องออกหมายจําคุก 
-  ดังนั้นจําเลยที่ถูกศาลพิพากษาให้จําคุกแต่โทษจําคุกให้รอการลงโทษได้รับการปล่อยตัวในคดีนั้นทันทีจึงต้องถือว่าการรอการลงโทษนั้น จําเลย มิได้ถูกจําคุก 
-  พิจารณาตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายอาญาดังกล่าวข้างต้นนั้นจะเห็นว่า 
ผู้กระทําผิด ซึ่งมีโทษจําคุกถ้ามีเหตุปรานีศาลจะให้รอการลงโทษก็ได้ตามคําพิพากษาของศาลจังหวัดบุรีรัมย์นั้น แม้จะระบุ ว่าให้ลงโทษจําคุก ๖ เดือน แต่คําพิพากษายังได้กล่าวต่อไปถึงเหตุอันควรปรานี ศาลจึงให้รอการลงโทษไว้ 
แสดงว่าศาลเพียงกําหนดโทษโดยยังไม่ต้องให้รับโทษ 

สรุป:
เคยต้องโทษคดีอาญาให้จำคุกเพราะประมาทหรือคดีลหุโทษหรือเคยถูกพิพากษาให้ลงโทษจำคุกแต่รอการลงโทษหรือรอลงอาญา สามารถรับราชการ
ไม่เคยต้องรับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สดให้จำคุกเพราะกระทำความผิดทางอาญา เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ: 
-  เป็นข้อยกเว้นให้สามารถรับราชการได้ 

เหตุผล:
1.  การกระทำโดยประมาทในทางกฎหมายอาญา หมายถึง กระทำโดยประมาท ได้แก่ กระทำความผิดโดยปราศจากความระมัดระวัง 

2.  ส่วนความผิดลหุโทษคือ ความผิดที่มีโทษสถานเบา คือ จำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 

3.  เจตนารมณ์ของกฎหมายเรื่องการเคยต้องโทษจำคุก คือ ต้องการให้ผู้ที่จะเข้ามาเป็นข้าราชการมีประวัติและความประพฤติที่ดี 

4.  คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 36/2542 ในส่วนการวินิจฉัยประเด็นเรื่องผู้เคยรับโทษจำคุก ดังนี้ 
-  ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาแล้ว เห็นว่า ประมวลกฎหมายอาญา บัญญัติเกี่ยวกับโทษสําหรับ ลงโทษแก่ผู้กระทําความผิดไว้ในมาตรา ๑๘ ว่า “โทษสําหรับลงแก่ผู้กระทําความผิดมีดังนี้ (๑) ประหารชีวิต (๒) จําคุก (๓) กักขัง (๔) ปรับ (๕) ริบทรัพย์สิน 
-  ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ บัญญัติว่า “ผู้ใดกระทําความผิดซึ่งมีโทษจําคุก และในคดีนั้นศาลจะลงโทษจําคุกไม่เกินสองปีถ้าไม่ปรากฏว่าผู้นั้นได้รับโทษจําคุกมาก่อน หรือปรากฏว่าได้รับโทษจําคุกมาก่อน แต่เป็นโทษสําหรับความผิดที่ได้กระทําโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ เมื่อศาลได้คํานึงถึง อายุ ประวัติ ความประพฤติ สติปัญญาการศึกษาอบรม สุขภาพ ภาวะแห่งจิต นิสัย อาชีพ และสิ่งแวดล้อม ของผู้น้ัน หรือสภาพความผิด หรือเหตุอื่นอันควรปรานีแล้ว ศาลจะพิพากษาว่าผู้นั้นมีความผิดแต่รอการกําหนดโทษไว้หรือกําหนดโทษแต่รอการลงโทษไว้แล้วปล่อยตัวไปเพื่อให้โอกาสผู้นั้นกลับตัว ภายในระยะเวลาที่ศาลจะได้กําหนด แต่ต้องไม่เกินห้าปีนับแต่วันที่ศาลพิพากษา” 
-  ดังนั้นจําเลยที่ถูกศาลพิพากษาให้จําคุกแต่โทษจําคุกให้รอการลงโทษได้รับการปล่อยตัวในคดีนั้นทันทีจึงต้องถือว่าการรอการลงโทษนั้น จําเลยมิได้ถูกจําคุก 
-  จะเห็นได้ว่า ในกรณีที่ศาลพิพากษาให้จําคุกแต่ให้รอการลงโทษไว้น้ัน มาตรา ๕๖ แห่ง ประมวลกฎหมายอาญาให้ปล่อยตัวจําเลยไป จําเลยไม่ต้องถูกจําคุก แสดงว่าศาลเพียงกําหนดโทษโดยยังไม่ต้องให้รับโทษ สามารถรับราชการได้
5.ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความอาญา(วิอาญา),2.ประมวลกฎหมายอาญา