ช่วยสรุปบทความ ข้อถกเถียงเรื่องสิทธิแต่งงานเพศเดียวกันในศาลสูงอเมริกา: ค้านอย่างไรไม่ไร้สมอง?
สิทธิแต่งงานเพศเดียวกัน: คำร้องว่าด้วย “สิทธิพื้นฐาน” และ “ความเท่าเทียมทางกฎหมาย”
ในอเมริกา ประเด็นเรื่องการแต่งงานเพศเดียวกันเป็นข้อถกเถียงทางประชาธิปไตยในระดับมลรัฐ ที่ผ่านมารัฐบาลระดับมลรัฐบางแห่งขยายสิทธิการแต่งงานสู่คนต่างเพศ ในขณะที่บางรัฐยังคงปฏิเสธเรื่องดังกล่าว การฟ้องคดีสู่ศาลสูงในปี 2015 เกิดขึ้นจากกรณีคู่รักชาย-ชายคู่หนึ่งเดินทางไปแต่งงานตามกฎหมายในรัฐแมรี่แลนด์ซึ่งรับรองสิทธิดังกล่าว แต่กลับถูกปฏิเสธสิทธิที่คู่สมรสพึงได้เมื่อเดินทางกลับสู่รัฐโอไฮโอบ้านเกิด โดยรัฐบ้านเกิดอ้างว่าสิทธิดังกล่าวยังไม่ได้รับการรับรองในพื้นที่ตน

Obergefell หนึ่งในคู่สมรสตัดสินใจร้องเรื่องดังกล่าวสู่ศาล ภายหลังคู่สมรสตนเสียชีวิต แต่รัฐโอไฮโอยังคงยืนยันไม่มอบสถานะ ‘ผู้เป็นม่าย’ ให้ ภายหลังคดีขึ้นสู่ศาล ศาลระดับมลรัฐและรัฐบาลกลางล้วนยืนยันสิทธิของรัฐบาลระดับมลรัฐในการนิยามคำว่าแต่งงานของตัวเอง การต่อสู้ขั้นสุดท้ายเกิดขึ้นเมื่อเรื่องดังกล่าวเคลื่อนเข้าสู่การพิจารณาโดยศาลสูง โดยรวบยอดเข้ากับคดีอื่นที่มีเนื้อหาลักษณะเดียวกันอีกสามคดี

โดยสรุป หัวใจหลักของคำร้องของ Obergefell และผู้ร้องร่วมคือสิทธิในการแต่งงานของคนเพศเดียวเป็นสิทธิที่ได้รับการคุ้มครองตามบทบัญญัติแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับที่ 14 ซึ่งกำหนดให้

(1) บุคคลต้องไม่ถูกพราก ‘สิทธิพื้นฐาน’ โดยปราศจากกระบวนการทางกฎหมายอันควร (due process) และ 

(2) ไม่ว่าจะเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานหรือไม่ก็ตาม หากรัฐมอบและคุ้มครองให้ให้กับประชาชนแล้ว ทุกคนจะต้องได้รับการคุ้มครองสิทธินั้นอย่างเท่าเทียมตามกฎหมาย (equal protection)

ดังนั้นการจำกัดสิทธิแต่งงานไว้ให้เฉพาะชายหญิงจึงเป็นทั้งการพรากสิทธิพื้นฐาน และสร้างความไม่เท่าเทียมทางกฎหมาย จึงขัดรัฐธรรมนูญตามบัญญัติข้างต้น

จากมุมของศาลสูงฯ ที่รับคดี ประเด็นพิจารณาในเรื่องนี้คือ (1) การจำกัดการแต่งงานไว้เฉพาะชายกับหญิงนั้นขัดรัฐธรรมนูญตามที่ผู้ร้องว่าหรือไม่ และ (2) หากคนเพศเดียวกันแต่งงานตามกฎหมายในรัฐหนึ่งแล้ว ควรจะต้องได้รับสิทธิอันพึงได้ของคู่สมรสเมื่อย้ายไปอยู่ในรัฐที่ไม่อนุญาตการแต่งงานเพศเดียวกันหรือไม่ 

ประเด็นที่สองเป็นประเด็นรองและผมจะข้ามไป เนื่องจากภายหลังศาลพิจารณาประเด็นแรกแล้วเห็นว่าการแต่งงานเพศเดียวกันเป็นสิทธิตามรัฐธรรมนูญ ดังนั้นทุกรัฐจึงต้องรับรองสิทธิดังกล่าว คำถามที่สองจึงไม่จำเป็นต้องพิจารณาโดยปริยาย
สิทธิแต่งงานเพศเดียวกัน: คำร้องว่าด้วย “สิทธิพื้นฐาน” และ “ความเท่าเทียมทางกฎหมาย”

การแต่งงานเพศเดียวกันในอเมริกาเป็นประเด็นที่ถกเถียงทางประชาธิปไตย บางมลรัฐได้ขยายสิทธิการแต่งงานเพื่อรวมถึงคู่เพศเดียวกัน แต่บางรัฐยังคงปฏิเสธเรื่องนี้ ในปี 2015 มีกรณีคู่รักชาย-ชายที่ถูกปฏิเสธสิทธิการแต่งงานเมื่อกลับไปยังรัฐบ้านเกิด กรณีนี้ทำให้เกิดคดีฟ้องคดีสู่ศาลสูง ซึ่งในที่สุดได้ถูกพิจารณาร่วมกับคดีอื่นๆ ที่มีลักษณะเดียวกัน การต่อสู้สู่ศาลสูงเกิดขึ้นเมื่อกรณีนี้ถูกนำเข้าการพิจารณาโดยศาลสูง ทำให้เกิดการถกเถียงเรื่องคำจำกัดความของรัฐบาลระดับมลรัฐในการนิยามคำว่าแต่งงาน ศาลสูงจึงต้องพิจารณาคดีนี้พร้อมกับคดีอื่นๆ เพื่อทำให้การตัดสินมีความถูกต้องที่สุด

Obergefell และผู้ร่วมคดียื่นคำร้องขอสิทธิในการแต่งงานของคู่เพศเดียว ตามบทบัญญัติแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับที่ 14 ซึ่งรับรองสิทธิในการแต่งงานในทางทั้ง ‘due process’ และ ‘equal protection’ หากรัฐมอบและคุ้มครองสิทธิในการแต่งงาน การจำกัดสิทธิให้เฉพาะกลุ่มชายหญิงถือเป็นการพรากสิทธิพื้นฐานและละเว้นการคุ้มครองทางกฎหมาย

ศาลสูงฯพิจารณาประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการจำกัดการแต่งงานเพศในมุมมองของรัฐธรรมนูญ โดยตรวจสอบว่าการจำกัดการแต่งงานเฉพาะชายหรือหญิงเป็นการละเมิดรัฐธรรมนูญหรือไม่ ส่วนเรื่องที่สองเกี่ยวกับสิทธิของคู่สมรสเมื่อย้ายไปอยู่ในรัฐที่ไม่อนุญาตการแต่งงานเพศเดียวกันถือว่าไม่จำเป็นต้องพิจารณาต่อไป เนื่องจากศาลเห็นว่าสิทธิแต่งงานเพศเดียวกันเป็นสิทธิที่ได้รับความคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ ทำให้ไม่จำเป็นต้องพิจารณาเรื่องนี้ต่อไป
กฎหมายรัฐธรรมนูญ,กฎหมายเยาวชนและครอบครัว