กรณีคู่สัญญาผู้วางมัดจำละเลยไม่ชำระหนี้ คู่สัญญาผู้รับมัดจำมีสิทธิริบมัดจำได้หรือไม่?
ใช่ เหตุผล:

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 378 บัญญัติว่า "มัดจำนั้น ถ้ามิได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น ท่านให้เป็นไปดังนี้ คือ
(1) ให้ส่งคืน หรือจัดเอาเป็นการใช้เงินบางส่วนในเมื่อชำระหนี้

(2) ให้ริบ ถ้าฝ่ายที่วางมัดจำละเลยไม่ชำระหนี้ หรือการชำระหนี้ตกเป็นพ้นวิสัยเพราะพฤติการณ์อันใดอันหนึ่งซึ่งฝ่ายนั้นต้องรับผิดชอบ หรือถ้ามีการเลิกสัญญาเพราะความผิดของฝ่ายนั้น

(3) ให้ส่งคืน ถ้าฝ่ายที่รับมัดจำละเลยไม่ชำระหนี้ หรือการชำระหนี้ตกเป็นพ้นวิสัยเพราะพฤติการณ์อันใดอันหนึ่งซึ่งฝ่ายนี้ต้องรับผิดชอบ"

ในกรณีนี้ คู่สัญญาผู้วางมัดจำละเลยไม่ชำระหนี้ เข้าข่ายตาม มาตรา 378 (2) ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

ดังนั้น คู่สัญญาผู้รับมัดจำจึงมีสิทธิริบมัดจำได้

ตัวอย่าง:

สัญญาซื้อขายบ้านระหว่าง A และ B ระบุให้ A วางมัดจำจำนวน 100,000 บาท
ต่อมา A ละเลยไม่ชำระค่าบ้านตามสัญญา
B มีสิทธิริบเงินมัดจำจำนวน 100,000 บาท ของ A ได้
หมายเหตุ:

คู่สัญญาผู้รับมัดจำมีสิทธิริบมัดจำได้ เฉพาะกรณีที่คู่สัญญาผู้วางมัดจำผิดสัญญา เช่น ละเลยไม่ชำระหนี้ หรือ การชำระหนี้ตกเป็นพ้นวิสัยเพราะความผิดของผู้วางมัดจำ
หากคู่สัญญาผู้รับมัดจำผิดสัญญา คู่สัญญาผู้วางมัดจำมีสิทธิเรียกเงินมัดจำคืน
หากไม่มี ข้อตกลง เกี่ยวกับมัดจำไว้เป็นอย่างอื่น ให้เป็นไปตาม มาตรา 378 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
บทสรุป:

กรณีคู่สัญญาผู้วางมัดจำละเลยไม่ชำระหนี้ คู่สัญญาผู้รับมัดจำมีสิทธิริบมัดจำได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 378 (2)
38.กฎหมายนิติกรรม-สัญญา-ข้อสัญญาไม่เป็นธรรม,3.ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์