จงสรุปบทความ การพัฒนาบนหลักนิติธรรม: กฎหมายไม่ฉุดรั้ง เทคโนโลยีไม่ล้ำเส้น
วจนา วรรลยางกูร เรื่อง ภาพิมล หล่อตระกูล ภาพประกอบ Thailand Institute of Justice (TIJ) ภาพ   โลกปัจจุบันที่นวัตกรรมและเทคโนโลยีสร้างความเปลี่ยนแปลงในชีวิตประจำวันของทุกคน ส่งผลสะเทือนถึงทุกมุมของสังคม เมื่อความเปลี่ยนแปลงนี้มีทั้งประโยชน์และปัญหา หากไม่มีการปรับตัวให้เท่าทันสถานการณ์ ในด้านหนึ่ง สิ่งที่เกิดขึ้นนี้เป็นความหวังของสังคมว่าเทคโนโลยีจะกลายเป็นเครื่องมือใหม่ที่จะใช้แก้ปัญหาต่างๆ เช่น การใช้ AI ช่วยวิเคราะห์พฤติกรรมคนให้เข้าถึงเงินกู้ในระบบได้มากขึ้นเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ การใช้บล็อกเชนจัดเก็บข้อมูลสาธารณะให้ประชาชนสามารถใช้ตรวจสอบภาครัฐให้เกิดความโปร่งใสได้ การใช้ Chatbot ให้คำปรึกษาแก่เหยื่อความรุนแรงในครอบครัว ทำให้มีช่องทางเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมเพิ่มขึ้น ในทางกลับกัน เมื่อมีเครื่องมือที่สะดวกสบายขึ้นก็เป็นช่องทางให้เกิดอาชญากรรมรูปแบบใหม่ และเกิดคำถามมากมายถึงความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่อาจเข้ามาละเมิดสิทธิพลเมือง เช่น สิทธิในความเป็นส่วนตัว สังคมจึงต้องตกลงกันว่าจะอยู่ร่วมกันอย่างไรในโลกยุคใหม่ โดยการรักษาระเบียบสังคมต้องยึดหลักนิติธรรมเพื่อให้ความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายและเทคโนโลยีไม่กลายเป็นอุปสรรคต่อกัน และให้ความเปลี่ยนแปลงนี้เป็นการพัฒนาอย่างมีเสถียรภาพเพื่อนำไปสู่สังคมที่เป็นธรรม สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) และ Institute for Global Law and Policy (IGLP) แห่งคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด จึงได้จัดหลักสูตรนานาชาติด้านหลักนิติธรรมและนโยบาย ‘TIJ-IGLP Workshop for Scholars and Emerging Leaders on the Rule of Law and Policy’ ประจำปี 2562 ในหัวข้อ ‘บทบาทของเทคโนโลยีกับหลักนิติธรรมและการกำหนดนโยบาย’ โดยนำนักกฎหมาย นักนโยบาย นักเทคโนโลยี และนักวิชาการ 140 คน จากกว่า 40 ประเทศ มาร่วมกันเรียนรู้และระดมสมองในช่วงเวลา 5 วัน จากนั้นได้จัดเวทีสาธารณะระดับนานาชาติ ว่าด้วยหลักนิติธรรมและการพัฒนาที่ยั่งยืนครั้งที่ 7 ในหัวข้อ “นวัตกรรมและเทคโนโลยีเพื่อความยุติธรรม” โดยเชิญผู้เชี่ยวชาญและผู้กำหนดนโยบายในแต่ละภาคส่วนมาร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และพูดคุยกันถึงการพัฒนาและเทคโนโลยีบนหลักนิติธรรม เวทีการแลกเปลี่ยนนี้เป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างข้อตกลงของสังคม ที่นำไปสู่บทบาทเชิงนโยบายสำหรับการปรับตัวในสถานการณ์ปัจจุบันและการอยู่ร่วมกันในโลกอนาคต   ‘หลักนิติธรรม’ หัวใจการพัฒนาอย่างยั่งยืน     การส่งเสริมหลักนิติธรรมในสังคมนั้นไม่อาจเกิดขึ้นได้จากผู้คนในแวดวงกฎหมายแต่เพียงอย่างเดียว แต่คนทั้งสังคมจากทุกแวดวงต้องเข้ามามีส่วนร่วมสร้างข้อตกลงถึงคุณค่าพื้นฐานที่จะรักษาไว้ท่ามกลางบริบทความเปลี่ยนแปลงในสังคม ศ.พิเศษ ดร.กิตติพงษ์ กิตยารักษ์ ผู้อำนวยการสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย กล่าวว่าความหมายโดยสรุปของ ‘หลักนิติธรรม’ คงเปรียบได้กับธรรมะของกฎหมาย คือกฎที่จะสร้างความมั่นใจกับประชาชนได้ว่ากฎหมายและการบังคับใช้จะเป็นไปเพื่อสังคมโดยรวม กฎหมายที่จะเป็นประโยชน์และนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนได้นั้นต้องเป็นกฎหมายที่ดี มีความเป็นธรรม มีที่มาจากกระบวนการที่ประชาชนยอมรับ มีการบังคับใช้อย่างเสมอภาค ทุกคนอยู่ภายใต้กฎหมายอย่างเสมอกันทั้งคนออกกฎหมายและคนมีอำนาจ การบังคับใช้ต้องมีประสิทธิภาพ ไม่กระทบสิทธิของผู้ที่เกี่ยวข้องเกินสมควร เปิดโอกาสให้คนเข้าถึงความยุติธรรมได้เสมอภาค ผู้มีส่วนใช้ดุลพินิจในกระบวนการยุติธรรมต้องเป็นอิสระ เที่ยงธรรม และตรวจสอบได้ เป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้หลักนิติธรรมสามารถนำไปใช้เป็นประโยชน์ได้ หลักนิติธรรมยังเป็นหนึ่งในเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (Sustainable Development Goals-SDGs) ที่จะต้องบรรลุในปี 2030 ตรงกับแนวคิดของ TIJ ว่าหลักนิติธรรมที่ดี จะเป็นเครื่องมือในการส่งเสริมให้นโยบายที่ดีที่เป็นประโยชน์กับบุคคลถ้วนหน้า นำไปสู่การปฏิบัติได้จริงและสร้างผลให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน “SDGs มีเกณฑ์ข้อ 16 ที่ให้ความสำคัญกับหลักนิติธรรมอย่างชัดเจน ทำให้เรามั่นใจว่าหลักนิติธรรมเป็นพื้นฐานที่สำคัญของการพัฒนาอย่างยั่งยืน ถ้ากฎหมายและกระบวนการยุติธรรมไม่ได้รับความเชื่อถือ สังคมคงไม่มีความสุข ความขัดแย้งจะขยายตัว นำไปสู่ความวุ่นวายซึ่งไม่สามารถสร้างการพัฒนาได้” กิตติพงษ์ขยายความว่า การมีกฎเกณฑ์ที่ทันสมัยและสามารถบังคับใช้ได้รวดเร็วจะช่วยส่งเสริมหลักเศรษฐกิจที่ดี กฎหมายที่ปราบปรามคอร์รัปชันได้เด็ดขาด จะทำให้งบประมาณในการพัฒนาตกไปสู่บุคคลที่ควรจะได้รับอย่างแท้จริง กฎหมายและการบังคับใช้ที่คำนึงถึงความเหลื่อมล้ำจะช่วยยกระดับประเทศชาติให้ดีขึ้น ลดช่องว่างที่นำมาสู่การทอดทิ้งกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งไว้ข้างหลัง “ถ้าทำให้คนซึ่งไม่ใช่นักกฎหมายได้เห็นความสำคัญนี้ จะช่วยให้เกิดการคงไว้ซึ่งหลักนิติธรรม
เนื้อหาการประชุมระหว่าง Thailand Institute of Justice (TIJ) และ Institute for Global Law and Policy (IGLP) ในงาน TIJ-IGLP Workshop for Scholars and Emerging Leaders on the Rule of Law and Policy ปี 2562 โดยมีหัวข้อเป็น "บทบาทของเทคโนโลยีกับหลักนิติธรรมและการกำหนดนโยบาย" และหลักนิติธรรมถือเป็นหัวใจในการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (SDGs) และสาคัญต่อการสร้างความยุติธรรมในสังคม

ทำไมหลักนิติธรรมสำคัญ:
หลักนิติธรรมเปรียบได้กับธรรมะของกฎหมาย ที่สร้างความมั่นใจให้ประชาชนว่ากฎหมายและการบังคับใช้เป็นเพื่อสังคมโดยรวม
หลักนิติธรรมที่ดีควรเป็นประโยชน์และนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน

SDGs และหลักนิติธรรม:
SDGs มีเกณฑ์ข้อ 16 ที่ให้ความสำคัญกับหลักนิติธรรมอย่างชัดเจน
หลักนิติธรรมเป็นพื้นฐานสำคัญในการบรรลุ SDGs ในปี 2030

บทบาทของเทคโนโลยีในการเปลี่ยนแปลง:
เทคโนโลยีมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนแปลงสังคมและการกำหนดนโยบาย
เช่นการใช้ AI เพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมคนเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ
การใช้บล็อกเชนเพื่อเก็บข้อมูลสาธารณะเพื่อส่งเสริมความโปร่งใส
การใช้ Chatbot ให้คำปรึกษาแก่เหยื่อความรุนแรงในครอบครัว

ความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายและเทคโนโลยี:
สังคมต้องรักษาระเบียบสังคมและหลักนิติธรรมเพื่อป้องกันการละเมิดสิทธิพลเมือง
การมีเครื่องมือที่สะดวกสบายอาจนำไปสู่อาชญากรรมรูปแบบใหม่
สังคมต้องตกลงว่าจะอยู่ร่วมกันอย่างไรในโลกยุคใหม่

สร้างข้อตกลงของสังคม:
การสร้างข้อตกลงในสังคมที่นำไปสู่บทบาทเชิงนโยบายสำหรับการปรับตัวในสถานการณ์ปัจจุบันและอนาคต
การรักษาหลักนิติธรรมเพื่อให้ความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายและเทคโนโลยีไม่กลายเป็นอุปสรรค

คำสรุปของผู้อำนวยการ TIJ:
หลักนิติธรรมที่ดีคือเครื่องมือในการส่งเสริมนโยบายที่ดีและทำให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน
มีความสำคัญที่สุดคือการสร้างความเชื่อถือในกฎหมายและการบังคับใช้

ผู้อำนวยการ TIJ ย้ำถึงความสำคัญของหลักนิติธรรมที่ดีในการสร้างความมั่นใจและการพัฒนาที่ยั่งยืนในสังคม เพื่อให้กฎหมายและเทคโนโลยีทำงานร่วมกันเพื่อประโยชน์ของทุกคนในสังคม และในทางตรงกันข้าม การมีเครื่องมือที่สะดวกสบายอาจเป็นอุปสรรคในการก่อให้เกิดอาชญากรรมและคำถามเกี่ยวกับสิทธิพลเมือง ดังนั้น สังคมต้องพยายามหาคำตอบที่สมดุลและมีความยุติธรรมทั้งในการสร้างและใช้เทคโนโลยีในชีวิตประจำวันของทุกคนในสังคม
1.ความรู้พื้นฐานกฏหมาย,92.ข่าวสารทั่วไป สถิติต่างๆ