บิดาและมารดาสามารถตกลงกันให้บุคคลอื่นเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรโดยไม่ต้องขออนุญาตจากศาลได้หรือไม่?
ไม่ เหตุผล:

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1566 บุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะต้องอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา กฎหมายไม่ได้ให้อำนาจบิดามารดาโอนอำนาจปกครองบุตรให้บุคคลอื่นโดยไม่ต้องขออนุญาตจากศาล การจะตกลงให้บุคคลอื่นเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรได้ จะต้องทำเป็นหนังสือสัญญาและได้รับอนุญาตจากศาลก่อน ตามมาตรา 1573

กรณีพิเศษ:
กรณีการหย่าร้างโดยความยินยอม บิดาและมารดาสามารถตกลงกันเรื่องบุตรอยู่กับใคร โดยไม่ต้องขออนุญาตจากศาล แต่ต้องทำเป็นหนังสือสัญญาและแนบกับคำร้องขอหย่าร้าง กรณีศาลพิพากษาให้บุคคลอื่นเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร แทนบิดามารดา

คำอธิบายเพิ่มเติม:
อำนาจปกครองบุตร หมายถึง อำนาจในการเลี้ยงดู ดูแล ควบคุม สั่งสอน และจัดการทรัพย์สินของบุตร
บิดามารดาต้องใช้อำนาจปกครองบุตรโดยปราศจากอคติ และคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของบุตร
บุคคลอื่นที่ไม่ใช่บิดามารดา ต้องการเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร จะต้องมีเหตุผลอันสมควร และได้รับอนุญาตจากศาล

ตัวอย่าง:
นาย A และนาง B สมรสกันและมีบุตรร่วมกัน 1 คน ต่อมานาย A และนาง B ตัดสินใจหย่าร้างโดยความยินยอม ทั้งสองตกลงกันว่าบุตรจะอยู่กับนาง B และนาย A จะจ่ายค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรเดือนละ 5,000 บาท กรณีนี้ นาย A และนาง B ไม่จำเป็นต้องขออนุญาตจากศาล เพราะเป็นการตกลงกันเรื่องบุตรอยู่กับใครหลังการหย่าร้าง นาง C เป็นมารดาเลี้ยงเดี่ยว มีบุตร 1 คน นาง C ป่วยหนักและไม่สามารถดูแลบุตรได้ จึงต้องการให้นาง D เพื่อนสนิท เป็นผู้ดูแลบุตรแทน นาง C จำเป็นต้องทำหนังสือสัญญาให้บุตรอยู่กับนาง D และขออนุญาตจากศาลเพื่อให้นาง D เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร

สรุป:
บิดาและมารดาไม่สามารถตกลงกันให้บุคคลอื่นเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรโดยไม่ต้องขออนุญาตจากศาลได้ จะต้องทำเป็นหนังสือสัญญาและได้รับอนุญาตจากศาลก่อน ยกเว้นกรณีการหย่าร้างโดยความยินยอม

คำแนะนำ:
บิดามารดาควรศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับกฎหมายครอบครัวก่อนตัดสินใจเรื่องบุตร ควรปรึกษาทนายความเพื่อขอคำแนะนำเกี่ยวกับการทำหนังสือสัญญาและการขออนุญาตจากศาล
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์