ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 เริ่มมีผลบังคับใช้ เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ.2564 ใช่หรือไม่
ใช่ 9 ธันวาคม 2564 นับเป็นหมุดหมายสำคัญของการเปลี่ยนแปลงแนวทางการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดของประเทศไทย เมื่อประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 เริ่มมีผลบังคับใช้ หลังจากที่กฎหมายรูปแบบเดิมที่ใช้มายาวนาน แม้จะมีความรุนแรงเด็ดขาด แต่ก็ไม่ได้ช่วยแก้ปัญหายาเสพติดได้อย่างเห็นผลนัก ซ้ำยังนำปัญหาอื่นตามมา เช่น จำนวนผู้ต้องขังที่ล้นเรือนจำ นี่จึงนำมาสู่การออกกฎหมายยาเสพติดฉบับใหม่ ซึ่งเป็นการยกเครื่องแนวทางปฏิบัติและการปรับแนวคิดเปลี่ยนมุมมองที่มีต่อประเด็นปัญหายาเสพติดจากเดิมไปอย่างสิ้นเชิง ทั้งการมองผู้เสพเป็นผู้ป่วยมากกว่าเป็นอาชญากร การเน้นแก้ปัญหาผู้ติดยาเสพติดด้วยการบำบัดรักษามากกว่าการลงโทษทางอาญา การปรับเปลี่ยนแนวทางการลงโทษผู้กระทำผิดให้สมเหตุสมผลกับลักษณะการกระทำมากขึ้น และการเปิดช่องการนำยาเสพติดไปใช้ประโยชน์ โดยไม่ได้มองยาเสพติดในด้านมืดเพียงด้านเดียว ด้วยความหวังว่าแนวทางเหล่านี้จะช่วยแก้ปัญหายาเสพติดที่เรื้อรังในสังคมไทยมายาวนานได้อย่างเห็นประสิทธิภาพจริง อย่างไรก็ดี การจะแก้ไขปัญหายาเสพติดได้ดีขึ้นหรือไม่นั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับหลักการที่ถูกเขียนไว้ในตัวบทกฎหมายเพียงอย่างเดียว หากแต่สิ่งสำคัญกว่านั้นคือว่าการนำข้อกฎหมายมาใช้ในทางปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพและตอบโจทย์เจตนารมณ์ของกฎหมาย หลังจากที่กฎหมายยาเสพติดใหม่ได้ถูกบังคับใช้มาแล้วราว 8 เดือน 101 จึงสำรวจติดตามความคืบหน้าของการใช้กฎหมายยาเสพติดฉบับนี้ ผ่านการสนทนากับ ภูวิชชชญา เหลืองธีรกุล อัยการจังหวัดประจำสำนักงานอัยการสูงสุด เจาะลึกตลอดระยะเวลาของการบังคับใช้กฎหมายดังกล่าวว่าได้เห็นการเปลี่ยนแปลงอะไร เห็นประโยชน์ใดที่เป็นรูปธรรมแล้วบ้าง และอะไรคือช่องโหว่หรือปัญหาที่พบในการใช้กฎหมายระยะเริ่มแรก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อแนวปฏิบัติตามกฎหมายในหลายประเด็นยังไม่ได้มีการออกกฎหมายลูกมารองรับ    ตั้งแต่ประกาศใช้กฎหมายยาเสพติดฉบับใหม่เมื่อเดือนธันวาคม 2021 ในภาพรวมได้เห็นการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง หลักๆ คือมันให้สิทธิและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของผู้ต้องขังและผู้กระทำผิดมากขึ้น ทำให้เจ้าหน้าที่ตำรวจจะต้องพิสูจน์การกระทำผิดต่างๆ ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ขณะที่ศาลก็สามารถใช้ดุลยพินิจในการตัดสิน และอัยการก็ต้องใช้ดุลยพินิจในการเลือกฟ้องคดีให้ถูกต้องสมเหตุสมผลกับการกระทำความผิดมากกว่าเดิม ในภาพรวมคือทำให้ผู้บังคับใช้กฎหมายต้องมีความระมัดระวังมากขึ้น ต่างจากก่อนหน้านี้ที่ผู้ต้องหาอาจรู้สึกว่าโดนกฎหมายปิดปาก แม้บางกรณีจะไม่ได้รู้เห็นในการกระทำผิดด้วยเลยก็ตาม ขณะที่นักโทษที่ต้องขังอยู่ในเรือนจำจากคดียาเสพติดเดิมก็เรียกว่าดีใจลิงโลดกันเลย เพราะกฎหมายใหม่มีโทษน้อยลง จึงมีคนขอให้กำหนดโทษใหม่จำนวนมาก หลายคนก็ได้รับการปล่อยตัวเร็วขึ้น แต่ด้วยความที่กฎหมายยังใหม่มาก ตอนนี้เลยยังเกิดช่องว่างและความสับสนอยู่พอสมควร เพราะหลักเกณฑ์หลายอย่างเป็นเรื่องใหม่ที่ผู้บังคับใช้กฎหมายอาจจะไม่คุ้นชิน มันอาจเป็นปัญหาส่วนหนึ่งที่การประชาสัมพันธ์กฎหมาย หรือการให้ความรู้กับผู้บังคับใช้กฎหมายที่ยังไม่เพียงพอ และที่สำคัญคือการออกกฎหมายใหม่นี้ยังไม่ได้มีกฎหมายลูกเพื่อออกมารองรับระเบียบหรือแนวทางปฏิบัติในเรื่องต่างๆ เลยเกิดความสับสนในหมู่คนบังคับใช้กฎหมายว่าควรจะดำเนินการบางเรื่องต่อไปอย่างไรกันแน่ ซึ่งจริงๆ ตรงนี้ไม่ใช่ว่าเป็นข้อเสียของกฎหมาย แต่เป็นแค่ความสับสนที่เกิดขึ้นในช่วงเปลี่ยนผ่าน ถึงอย่างไรกฎหมายนี้ก็ให้ประโยชน์มากกว่า  ดูเหมือนการไม่มีกฎหมายลูกจะเป็นปัญหาใหญ่ของการบังคับใช้กฎหมายตอนนี้ การไม่มีกฎหมายลูกสร้างความสับสนให้กับคนทำงานอย่างไร และปัญหาอะไรที่ทำให้กฎหมายยาเสพติดฉบับใหม่นี้ยังไม่มีกฎหมายลูกออกมารองรับเหมือนกฎหมายอื่นทั่วไป ตามปกติแล้วการที่กฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้ออกมา ต้องมีกฎหมายลูกออกมารองรับหลักเกณฑ์การปฏิบัติด้วยในทันที เราก็จะรู้ได้ว่าในมาตรานี้ เราต้องปฏิบัติตามประกาศฉบับนี้อย่างไรบ้าง แต่ด้วยความที่กฎหมายยาเสพติดฉบับใหม่นี้ผ่านสภามาแบบที่เราไม่คิดว่าจะผ่านมาเร็วขนาดนี้ เพราะปกติแล้วขั้นตอนของการผ่านกฎหมายค่อนข้างจะช้า ดังนั้นในเมื่อยังไม่มีกฎหมายลูก แต่มีเพียงการเขียนกว้างๆ ไว้ในตัวประมวลกฎหมายว่าจะมีหลักเกณฑ์ออกมาบังคับใช้ตามในภายหลัง มันเลยทำให้เกิดความสับสนอยู่ในตอนนี้ ไม่ว่าจะในประเด็นการส่งผู้เสพไปบำบัดรักษาที่สถานพยาบาล การตั้งสมมติฐานความผิด[1] หรือการริบทรัพย์สินของกลางที่เกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด เป็นต้น
7.กฎหมายยาเสพติดให้โทษ