กรณีผู้ให้กู้เรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด  borrower  จะมีสิทธิ์ได้รับเงินคืนหรือไม่? อธิบายโดยละเอียดพร้อมยกตัวอย่างฎีกาประกอบ
คดีปล่อยเงินกู้และเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พระราชบัญญัติ ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560
          ซึ่งมีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 15 มกราคม 2560 เป็นต้นไป
มาตรา 4 บุคคลใดให้บุคคลอื่นกู้ยืมเงินหรือกระทําการใดๆ อันมีลักษณะเป็นการอําพราง
การให้กู้ยืมเงิน โดยมีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจําคุกไม่เกินสองปี หรือ ปรับไม่เกินสองแสนบาท หรือทั้งจําทั้งปรับ
(๑) เรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกําหนดไว้
(๒) กําหนดข้อความอันเป็นเท็จในเรื่องจํานวนเงินกู้หรือเรื่องอื่น ๆ ไว้ในหลักฐานการกู้ยืม
หรือตราสารที่เปลี่ยนมือได้เพื่อปิดบังการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกําหนด หรือ 
(๓) กําหนดจะเอาหรือรับเอาซึ่งประโยชน์อย่างอื่นนอกจากดอกเบี้ย ไม่ว่าจะเป็นเงิน หรือสิ่งของ หรือโดยวิธีการใดๆ จนเห็นได้ชัดว่าประโยชน์ที่ได้รับนั้นมากเกินส่วนอันสมควรตามเงื่อนไขแห่งการกู้ยืมเงิน
    ตัวอย่างฎีกาคดีเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2131/2560
โจทก์คิดดอกเบี้ยจากจำเลยร้อยละ 1.3 ต่อเดือน หรืออัตราร้อยละ 15.6 ต่อปี ซึ่งเป็นการคิดดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด อันเป็นการฝ่าฝืน พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 มาตรา 3 ประกอบ ป.พ.พ. มาตรา 654 มีผลให้ดอกเบี้ยดังกล่าวตกเป็นโมฆะ กรณีถือไม่ได้ว่าจำเลยชำระหนี้โดยจงใจฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายหรือเป็นการกระทำอันใดตามอำเภอใจเสมือนหนึ่งว่าเพื่อชำระหนี้โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันตามกฎหมายที่ต้องชำระ อันจะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับทรัพย์นั้นคืนตาม ป.พ.พ. มาตรา 407 เมื่อดอกเบี้ยของโจทก์เป็นโมฆะ เท่ากับสัญญากู้ยืมมิได้มีการตกลงเรื่องดอกเบี้ยกันไว้ โจทก์ไม่มีสิทธิได้ดอกเบี้ยก่อนผิดนัด และไม่อาจนำเงินที่จำเลยชำระแก่โจทก์มาแล้วไปหักออกจากดอกเบี้ยที่โจทก์ไม่มีสิทธิคิดได้ จึงต้องนำเงินที่จำเลยชำระหนี้ไปชำระต้นเงินทั้งหมด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 20395/2555
ความผิดตาม พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 เป็นคดีอาญาความผิดต่อแผ่นดิน มิใช่ความผิดต่อส่วนตัวที่ห้ามพนักงานสอบสวนทำการสอบสวน เว้นแต่จะมีคำร้องทุกข์ตามระเบียบตาม ป.วิ.อ. มาตรา 121 วรรคสอง พนักงานสอบสวนจึงมีอำนาจสอบสวนโดยมิพักต้องมีผู้เสียหายตามกฎหมายมาร้องทุกข์กล่าวโทษ การที่ผู้เสียหายจะเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัยหรือไม่ จึงมิใช่ข้อสาระสำคัญของการสอบสวน ดังนี้ แม้ผู้เสียหายจะยินยอมให้ดอกเบี้ยแก่จำเลยในอัตราที่ขัดต่อกฎหมาย พนักงานสอบสวนก็มีอำนาจสอบสวนและพนักงานอัยการย่อมมีอำนาจฟ้องตาม ป.วิ.อ. มาตรา 120 พระราชบัญญัติ ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560  พระราชบัญญัติ ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 พระราชบัญญัติ ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 ซึ่งมีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 15 มกราคม 2560 เป็นต้นไป ซึ่งมีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 15 มกราคม 2560 เป็นต้นไป มาตรา 4 บุคคลใดให้บุคคลอื่นกู้ยืมเงินหรือกระทําการใดๆ อันมีลักษณะเป็นการอําพราง
การให้กู้ยืมเงิน โดยมีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจําคุกไม่เกินสองปี หรือ ปรับไม่เกินสองแสนบาท หรือทั้งจําทั้งปรับ
(๑) เรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกําหนดไว้
(๒) กําหนดข้อความอันเป็นเท็จในเรื่องจํานวนเงินกู้หรือเรื่องอื่น ๆ ไว้ในหลักฐานการกู้ยืม
หรือตราสารที่เปลี่ยนมือได้เพื่อปิดบังการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกําหนด หรือ 
(๓) กําหนดจะเอาหรือรับเอาซึ่งประโยชน์อย่างอื่นนอกจากดอกเบี้ย ไม่ว่าจะเป็นเงิน หรือสิ่งของ หรือโดยวิธีการใดๆ จนเห็นได้ชัดว่าประโยชน์ที่ได้รับนั้นมากเกินส่วนอันสมควรตามเงื่อนไขแห่งการกู้ยืมเงิน   ตัวอย่างฎีกาคดีเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา ตัวอย่างฎีกาคดีเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2131/2560 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2131/2560 โจทก์คิดดอกเบี้ยจากจำเลยร้อยละ 1.3 ต่อเดือน หรืออัตราร้อยละ 15.6 ต่อปี ซึ่งเป็นการคิดดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด อันเป็นการฝ่าฝืน พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 มาตรา 3 ประกอบ ป.พ.พ. มาตรา 654 มีผลให้ดอกเบี้ยดังกล่าวตกเป็นโมฆะ กรณีถือไม่ได้ว่าจำเลยชำระหนี้โดยจงใจฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายหรือเป็นการกระทำอันใดตามอำเภอใจเสมือนหนึ่งว่าเพื่อชำระหนี้โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันตามกฎหมายที่ต้องชำระ อันจะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับทรัพย์นั้นคืนตาม ป.พ.พ. มาตรา 407 เมื่อดอกเบี้ยของโจทก์เป็นโมฆะ เท่ากับสัญญากู้ยืมมิได้มีการตกลงเรื่องดอกเบี้ยกันไว้ โจทก์ไม่มีสิทธิได้ดอกเบี้ยก่อนผิดนัด และไม่อาจนำเงินที่จำเลยชำระแก่โจทก์มาแล้วไปหักออกจากดอกเบี้ยที่โจทก์ไม่มีสิทธิคิดได้ จึงต้องนำเงินที่จำเลยชำระหนี้ไปชำระต้นเงินทั้งหมด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 20395/2555 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 20395/2555 ความผิดตาม พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 เป็นคดีอาญาความผิดต่อแผ่นดิน มิใช่ความผิดต่อส่วนตัวที่ห้ามพนักงานสอบสวนทำการสอบสวน เว้นแต่จะมีคำร้องทุกข์ตามระเบียบตาม ป.วิ.อ. มาตรา 121 วรรคสอง พนักงานสอบสวนจึงมีอำนาจสอบสวนโดยมิพักต้องมีผู้เสียหายตามกฎหมายมาร้องทุกข์กล่าวโทษ การที่ผู้เสียหายจะเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัยหรือไม่ จึงมิใช่ข้อสาระสำคัญของการสอบสวน ดังนี้ แม้ผู้เสียหายจะยินยอมให้ดอกเบี้ยแก่จำเลยในอัตราที่ขัดต่อกฎหมาย พนักงานสอบสวนก็มีอำนาจสอบสวนและพนักงานอัยการย่อมมีอำนาจฟ้องตาม ป.วิ.อ. มาตรา 120
กรณีผู้ให้กู้เรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด  borrower  มีสิทธิได้รับเงินคืน  ดังต่อไปนี้:


1. ดอกเบี้ยที่เรียกเกินอัตราเป็นโมฆะ:
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654  กำหนดไว้ว่า  "ห้ามมิให้เรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด  มิฉะนั้น  ดอกเบี้ยที่เรียกนั้นเป็นโมฆะ"
ดังนั้น  กรณีผู้ให้กู้เรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด  ดอกเบี้ยที่เรียกนั้นจะเป็นโมฆะ  borrower  จึงมีสิทธิได้รับเงินคืนในส่วนของดอกเบี้ยที่ผู้ให้กู้เรียกเกินอัตรา
ตัวอย่างฎีกา:
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2131/2560: โจทก์คิดดอกเบี้ยจากจำเลยร้อยละ 1.3 ต่อเดือน หรืออัตราร้อยละ 15.6 ต่อปี ซึ่งเป็นการคิดดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด อันเป็นการฝ่าฝืน พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 มาตรา 3 ประกอบ ป.พ.พ. มาตรา 654

2.  borrower  มีสิทธิได้รับเงินค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า:
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 640  กำหนดไว้ว่า  "เมื่อนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร  ลูกจ้างมีสิทธิได้รับเงินค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า"
กรณีผู้ให้กู้เรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา  และ  borrower  ชำระดอกเบี้ยที่เรียกเกินอัตราไปแล้ว  borrower  สามารถเรียกร้องเงินค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจากผู้ให้กู้ได้  โดยเทียบเคียงจำนวนเงินกับดอกเบี้ยที่ชำระไปแล้ว
ตัวอย่างฎีกา:
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1449/2558: โจทก์กู้ยืมเงินจากจำเลย โดยตกลงกันว่าโจทก์จะต้องชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 2 ต่อเดือน ซึ่งสูงเกินกว่าอัตราที่กฎหมายกำหนด โจทก์จึงชำระดอกเบี้ยที่เรียกเกินอัตราไปแล้ว ต่อมา โจทก์ฟ้องคดีเรียกร้องเงินค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจากจำเลย ศาลฎีกาพิพากษาให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ในจำนวนที่เทียบเคียงกับดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระไปแล้ว

3.  borrower  มีสิทธิได้รับค่าเสียหายอื่นๆ เพิ่มเติม:
กรณีผู้ให้กู้เรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา  และ  borrower  ได้รับความเสียหายอื่นๆ เพิ่มเติม   borrower  สามารถเรียกร้องค่าเสียหายเพิ่มเติมจากผู้ให้กู้ได้
ตัวอย่างค่าเสียหายเพิ่มเติม:
ค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี
compensatory damages สำหรับความเสียหายทางจิตใจ
exemplary damages เพื่อลงโทษผู้ให้กู้
3.ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์