กรณีใดบ้างที่นายหน้าจะไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าบำเหน็จ?
กฎหมายนายหน้า ว่าอย่างไร นับแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน หลายๆคนมีความประสงค์ที่จะทำสัญญาซื้อขายที่ดิน(รวมถึงสัญญาอื่นๆ) แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่คนซื้อและคนขายจะสามารถมาพบเจอกัน จนสามารถตกลงทำสัญญาซื้อขายกันได้ ด้วยเหตุนี้จึงต้องมีต้องคนกลางคอยเป็นแม่สื่อเพื่อให้ผู้ขายได้ขายผู้ซื้อได้ซื้อโดยเร็ว คนกลางนี้ เราเรียกกันว่านายหน้า ซึ่งตามกฎหมายไทยก็ได้มีการบัญญัติกฎหมายไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 16 นายหน้า  ในมาตรา 845 ถึง มาตรา 849  ดังนี้ มาตรา 845  บุคคลผู้ใดตกลงจะให้ค่าบำเหน็จแก่นายหน้าเพื่อชี้ช่องให้ได้เข้าทำสัญญาก็ดี จัดการให้ได้ทำสัญญากันก็ดี ท่านว่าบุคคลผู้นั้นจะต้องรับผิดชอบค่าบำเหน็จก็ต่อเมื่อสัญญานั้นได้ทำกันสำเร็จเนื่องแต่ผลแห่งการที่นายหน้าได้ชี้ช่องหรือจัดการนั้น ถ้าสัญญาที่ได้ทำกันไว้นั้นมีเงินไขเป็นเงื่อนบังคับก่อนไซร้ ท่านว่าจะเรียกร้องบำเหน็จค่านายหน้ายังหาได้ไม่จนกว่าเงื่อนไขนั้นสำเร็จแล้ว นายหน้ามีสิทธิจะได้รับชดใช้ค่าใช้จ่ายที่ได้เสียไปก็ต่อเมื่อได้ตกลงกันไว้เช่นนั้น ความข้อนี้ท่านให้ใช้บังคับถึงถึงว่าสัญญาจะมิได้ทำกันสำเร็จ มาตรา 846  ถ้ากิจการได้มอบหมายแก่นายหน้านั้น โดยพฤติการณ์เป็นที่คาดหมายได้ว่าย่อมทำให้แต่เพื่อจะเอาค่าบำเหน็จไซร้ ท่านให้ถือว่าได้ตกลงกันโดยปริยายว่ามีค่าบำเหน็จนายหน้า ค่าบำเหน็จนั้นถ้ามิได้กำหนดจำนวนกันไว้ ท่านให้ถือว่าได้ตกลงกันเป็นจำนวนตามธรรมเนียม มาตรา 847 ถ้านายหน้าทำการให้แก่บุคคลภายนอกด้วยก็ดี หรือได้รับคำมั่นแต่บุคคลภายนอกเช่นนั้นว่าให้ค่าบำเหน็จอันไม่ควรแก่นายหน้าผู้กระทำการโดยสุจริตก็ดี เป็นการฝ่าฝืนต่อการที่ตนเข้ารับทำหน้าที่ไซร้ ท่านว่านายหน้าหามีสิทธิจะได้รับค่าบำเหน็จหรือรับชดใช้ค่าใช้จ่ายที่ได้เสียไปไม่ มาตรา 848 ตัวนายหน้าไม่ต้องรับผิดไปถึงการชำระหนี้ตามสัญญาซึ่งได้ทำต่อกันเพราะตนเป็นสื่อ เว้นแต่จะมิได้บอกชื่อของฝ่ายหนึ่งให้รู้ถึงอีกฝ่ายหนึ่ง มาตรา 849 การรับเงินหรือรับชำระหนี้อันจะพึงชำระตามสัญญานั้น ท่านให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่านายหน้าย่อมไม่มีอำนาจที่จะรับแทนผู้เป็นคู่สัญญา         สัญญานายหน้ากฎหมายไม่ได้กำหนดแบบไว้ การตกลงด้วยวาจาก็สามารถที่จะทำได้ แต่การตกลงด้วยวาจาโดยไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือก็ยากแก่การที่จะพิสูจน์ได้ ดังนั้นแล้ว หากผู้ซื้อหรือผู้ขายประสงค์ที่จะให้มีนายหน้าเข้ามาเป็นตัวกลางในการซื้อขาย ก็ควรจะทำสัญญาเป็นหนังสือกับนายหน้าให้ชัดเจน ถึงค่านายหน้าว่าหากซื้อขายทรัพย์สินได้เพราะนายหน้าเป็นสื่อกลางจัดการให้ โดยปรกติแล้วค่านายหน้าที่เห็นให้กันก็อยู่ที่ประมาณ
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 16 นายหน้า มาตรา 847 กำหนดไว้ว่า นายหน้าจะไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าบำเหน็จ หรือค่าชดใช้ค่าใช้จ่ายที่เสียไป ในกรณีดังต่อไปนี้:


1. นายหน้าทำการให้แก่บุคคลภายนอกด้วย
หมายความว่า นายหน้าไปกระทำการใดๆ เกี่ยวกับสัญญาซื้อขายที่ดิน ให้แก่บุคคลที่ไม่ใช่คู่สัญญาที่ตกลงกันไว้แต่แรก เช่น ไปบอกต่อบุคคลอื่นว่ามีที่ดินจะขาย หรือไปเจรจาต่อรองราคาให้กับบุคคลอื่น กรณีนี้ นายหน้าจะไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าบำเหน็จจากคู่สัญญาที่ตกลงกันไว้แต่แรก เพราะถือว่า นายหน้ากระทำการนอกเหนือจากหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย
ตัวอย่าง: นายหน้า A ตกลงกับเจ้าของที่ดิน B ว่าจะหานายทุนมาซื้อที่ดิน โดย A จะได้รับค่าบำเหน็จ 3% ของราคาขาย ต่อมา A ไปติดต่อ C ซึ่งเป็นนายทุนอีกคน และ C ตกลงจะซื้อที่ดิน B ในราคา 10 ล้านบาท แต่ A กลับเรียกร้องค่าบำเหน็จจาก B เป็นจำนวน 5 ล้านบาท กรณีนี้ A จะไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าบำเหน็จจาก B เพราะ A ไปบอกต่อ C ซึ่งเป็นบุคคลภายนอก และเรียกร้องค่าบำเหน็จในราคาที่สูงเกินไป

2. นายหน้าได้รับคำมั่นสัญญาจากบุคคลภายนอกว่าให้ค่าบำเหน็จอันไม่ควร
หมายความว่า นายหน้าไปเรียกร้องค่าบำเหน็จจากบุคคลที่ไม่ใช่คู่สัญญาที่ตกลงกันไว้แต่แรก และค่าบำเหน็จที่เรียกร้องนั้นถือว่า "ไม่ควร" ได้รับ เช่น เรียกร้องค่าบำเหน็จในราคาที่สูงเกินไป หรือเรียกร้องค่าบำเหน็จจากบุคคลที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสัญญาซื้อขายที่ดิน กรณีนี้ นายหน้าจะไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าบำเหน็จจากคู่สัญญาที่ตกลงกันไว้แต่แรก เพราะถือว่า นายหน้ากระทำการที่ไม่สุจริต
ตัวอย่าง: นายหน้า A ตกลงกับเจ้าของที่ดิน B ว่าจะหานายทุนมาซื้อที่ดิน โดย A จะได้รับค่าบำเหน็จ 3% ของราคาขาย ต่อมา A ไปติดต่อ C ซึ่งเป็นนายทุนอีกคน และ C ตกลงจะซื้อที่ดิน B ในราคา 10 ล้านบาท แต่ A กลับไปเรียกร้องค่าบำเหน็จจาก C เป็นจำนวน 5 ล้านบาท และขู่ว่าจะไม่พา C ไปพบเจ้าของที่ดินหากไม่ยอมจ่ายเงิน กรณีนี้ A จะไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าบำเหน็จจาก B เพราะ A ไปเรียกร้องค่าบำเหน็จจาก C ซึ่งเป็นบุคคลภายนอก และเรียกร้องค่าบำเหน็จในราคาที่สูงเกินไป และมีพฤติกรรมที่ไม่สุจริต

3. นายหน้าฝ่าฝืนต่อการที่ตนเข้ารับทำหน้าที่
หมายความว่า นายหน้ากระทำการใดๆ ที่ขัดต่อหน้าที่ หรือขัดต่อข้อตกลงที่ทำไว้กับคู่สัญญา เช่น ไปบอกความลับของคู่สัญญาให้กับอีกฝ่ายหนึ่ง ไปโกหกคู่สัญญา หรือไปกระทำการใดๆ ที่ทำให้คู่สัญญาได้รับความเสียหาย กรณีนี้ นายหน้าจะไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าบำเหน็จจากคู่สัญญาที่ตกลงกันไว้แต่แรก เพราะถือว่า นายหน้ากระทำการที่ผิดจรรยาบรรณวิชาชีพ
ตัวอย่าง: นายหน้า A ตกลงกับเจ้าของที่ดิน B ว่าจะหานายทุนมาซื้อที่ดิน โดย A จะได้รับค่าบำเหน็จ 3% ของราคาขาย ต่อมา A ไปบอกต่อ C ซึ่งเป็นนายทุนอีกคนว่า เจ้าของที่ดิน B ต้องการขายที่ดินในราคาถูกกว่าราคาตลาด C จึงตกลงจะซื้อที่ดิน B ในราคาที่ต่ำกว่าราคาตลาด กรณีนี้ A จะไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าบำเหน็จจาก B เพราะ A ไปบอกความลับของ B ให้กับ C และทำให้ B เสียประโยชน์
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์