การกระทำความผิดอาชญากรรมสงคราม มีลักษณะอย่างไร
การจะเป็นอาชญากรรมสงครามได้จะต้องเกิดสถานการณ์การขัดกันทางอาวุธ (armed conflict) ขึ้นก่อน ซึ่งหมายถึง การใช้อาวุธเข้าปะทะกันตั้งแต่สองฝ่ายขึ้นไป โดยการปะทะกันดังกล่าวอาจเป็นการประกาศสงครามอย่างเป็นทางการ หรือการใช้กำลังปะทะกันตามความเป็นจริงโดยทั้งสองฝ่ายปฏิเสธว่าไม่ใช่สงครามก็ได้

การขัดกันทางอาวุธอาจหมายถึงสถานการณ์ที่มีการสู้รบกันจริงๆ แบบสงครามรัสเซียยูเครน หรืออาจเป็นสถานการณ์ที่ไม่ได้มีการสู้รบกันจริงๆ เพราะอีกประเทศหนึ่งไม่ได้ใช้กำลังต่อต้าน เช่นเดียวกันกับการทิ้งระเบิดทางอากาศหรือการรุกล้ำพรมแดนอีกประเทศหนึ่งโดยไม่ได้รับอนุญาตก็เป็นการขัดกันทางอาวุธขึ้นได้

การขัดกันทางอาวุธ อาจหมายถึงการขัดกันทางอาวุธระหว่างประเทศ (international armed conflict) ซึ่งหมายถึงประเทศหนึ่งปะทะกับอีกประเทศหนึ่งเช่น รัสเซียบุกยูเครน หรืออาจหมายถึงการขัดกันทางอาวุธภายในประเทศ (internal armed conflict) ซึ่งหมายถึง เกิดเหตุการณ์ปะทะกันในประเทศเดียวกัน ฝ่ายหนึ่งคือรัฐบาล อีกฝ่ายหนึ่งคือกลุ่มกบฏ แบบที่เกิดขึ้นในซีเรีย  

หากไม่มีการขัดกันทางอาวุธก็ไม่มีอาชญากรรมสงคราม เช่น หากทหารยิงพลเรือน ในสถานการณ์ปกติก็เป็นความผิดฐานฆ่าคนตาย (murder) ตามกฎหมายอาญาภายในแต่ละประเทศ และใช้ศาลอาญาภายในประเทศดำเนินคดีไป ตรงกันข้าม หากมีการขัดกันทางอาวุธเกิดขึ้นและหากทหารยิงพลเรือนในการขัดกันทางอาวุธดังกล่าว ทหารที่ยิงพลเรือนจะมีความผิดอาชญากรรมสงคราม นอกจากศาลภายในประเทศที่มีเขตอำนาจแล้วยังอยู่ในเขตอำนาจของศาลอาญาระหว่างประเทศอีกด้วย

เมื่อมีการขัดกันทางอาวุธเกิดขึ้น ทหารที่ใช้การโจมตีโดยเจตนาในกรณีดังต่อไปนี้ จะถือว่าเป็นอาชญากรรมสงคราม

1) การตั้งใจยิงทหารที่อยู่ในสภาพไม่พร้อมรบ (hors de combat) เช่น ยิงทหารที่ยอมแพ้ ยิงทหารที่ถูกจับเป็นเชลย หรือยิงทหารที่บาดเจ็บจนป้องกันตัวเองไม่ได้

2) การตั้งใจยิงพลเรือนที่ไม่ใช่ผู้ทำการรบ (combatant)

3) การตั้งใจยิงเป้าหมายทางทหารแต่สร้างความเสียหายเกินสมควรให้กับพลเรือน เช่น ตั้งใจยิงจรวดใส่ค่ายทหารฝั่งตรงข้าม แต่แรงระเบิดไปทำลายบ้านเรือนพลเรือนด้วยจนเกินหลักความได้สัดส่วน ก็เป็นอาชญากรรมสงคราม แต่ถ้าตั้งใจยิงจรวดใส่ค่ายทหาร แต่เกิดผลกระทบไม่มากกับพลเรือนรอบค่ายทหาร ก็ยังไม่เป็นอาชญากรรมสงคราม

4) การใช้วิธีการทำสงครามที่เกินธรรมเนียมการทำสงคราม แม้การตั้งใจโจมตีทหารไม่เป็นอาชญากรรมสงคราม แต่หากการโจมตีนั้นใช้วิธีการที่ขัดต่อธรรมเนียมการทำสงคราม ก็อาจมีความผิดอาชญากรรมสงครามได้ เช่น การใช้อาวุธมีพิษ (poison or poisoned weapons)[8] หรือ การใช้แก๊สพิษ (poisonous gases)[9]

การใช้โล่มนุษย์ (human shields) เช่น การเอาพลเรือนมาเป็นเกราะกำบังตัวเอง เพื่อให้ฝ่ายตรงข้ามไม่กล้ายิง ผู้ใช้โล่มนุษย์ก็เป็นอาชญากรรมสงคราม

การโกงความไว้ใจ (perfidy) ก็เป็นอาชญากรรมสงคราม เช่น แกล้งยกธงขาวให้ฝั่งตรงข้ามไม่ยิงและลดอาวุธ แต่ต่อมากลับไปยิงเขาเพราะเขาไว้ใจ

ผู้กระทำความผิดอาชญากรรมสงครามอาจมีได้ตั้งแต่ทหารที่ฝ่าฝืนกฎแห่งการทำสงคราม และไล่สูงขึ้นไปจนถึงระดับหัวหน้าผู้สั่งการ แตกต่างจากความผิดอาชญากรรมรุกรานที่เอาผิดเฉพาะระดับหัวหน้าผู้สั่งการเท่านั้น (leadership crime)
1.ความรู้พื้นฐานกฏหมาย