ศาลรัฐธรรมนูญกับกฏหมายที่กำหนดออกมาเพื่อจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนก่อให้เกิดผลกระทบกับสังคมด้านใดบ้าง
a. ประชาชนมีสิทธิเสรีภาพอย่างเท่าเทียมกัน
b. กฎหมายที่ให้อำนาจรัฐในการจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชน เพื่อการรักษา ‘ความสงบเรียบร้อยของสังคม’ หรือ ‘ศีลธรรมอันดี’ จึงเป็นกฎเกณฑ์ที่อันตรายต่อสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนและต้องห้ามตามหลักนิติวิธี เมื่อใดที่คุณค่าในทางจารีตประเพณีขัดหรือแย้งกับสิทธิเสรีภาพและความเสมอภาคซึ่งเป็นเหตุผลธรรมชาติ ศาลจะต้องตีความคุณค่าในทางจารีตประเพณีในทางที่คุ้มครองสิทธิเสรีภาพและความเสมอภาคของประชาชนเท่านั้น ศาลไม่อาจสังเวยสิทธิเสรีภาพของประชาชนเพื่อรักษาคุณค่าในทางจารีตประเพณีได้ การกระทำเช่นนั้นไม่เพียงแต่ไม่อาจสร้างเกราะป้องกันให้กับคุณค่าในทางจารีตประเพณีได้แล้ว ยังเป็นการลดคุณค่าความเป็นเหตุเป็นผลของจารีตประเพณี ทำให้คุณค่าในทางจารีตประเพณีถอยห่างออกจากเหตุผลธรรมชาติ จนอาจนำไปสู่การปฏิเสธของคนในสังคมในท้ายที่สุด
c. ประชาชนมีอิสระในการเลือกสิ่งที่เหมาะสมกับตัวเอง
d. ประชาชนมีอำนาจอธิปไตยที่ตัวเองกันทุกคน
คำตอบที่ถูกต้องคือ b.  เพราะว่า ศาลมีเพียงหน้าที่ในการ ‘ค้นหา’ คุณค่าในทางจารีตประเพณีซึ่งเป็นที่ยอมรับของผู้คนในสังคมในเวลาที่ตัดสินคดี ไม่ใช่เป็น ‘ผู้กำหนด’ คุณค่าใดๆ ที่ตั้งอยู่บนอารมณ์หรือความรู้สึกส่วนตัวของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญเอง เพราะศาลไม่ใช่ผู้แทนของประชาชน ไม่มีอำนาจใดๆ ในการกำหนดเจตจำนงของประชาชน ไม่มีผู้พิพากษาหรือนักการเมืองคนใดที่สามารถรับประกันว่าคุณค่าในทางจารีตประเพณีใดสามารถดำรงอยู่ในสังคมได้ชั่วกัลปาวสาน คุณค่าในทางจารีตประเพณีจะดำรงอยู่ได้เมื่อประชาชนในแต่ละยุคแต่ละสมัยยอมรับ และการทำให้ประชาชนยอมรับคือการทำให้คุณค่าในทางจารีตประเพณีสอดคล้องกับหลักเหตุผลธรรมชาติมากที่สุด

ศาลรัฐธรรมนูญพยายามรักษาคุณค่าในทางจารีตประเพณีโดยการอ้างประวัติศาสตร์อันยาวนานของชาติ แต่หลงลืมไปว่าการดำรงอยู่ของคุณค่าในทางจารีตประเพณีขึ้นอยู่กับ ‘อารมณ์และความรู้สึกของคนรุ่นปัจจุบัน’ ไม่ใช่ ‘อารมณ์และความรู้สึกของผู้คนในอดีต’ และยังขึ้นอยู่กับความสามารถในการมองเห็นอนาคตของฝ่ายนิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ

การจมปลักอยู่กับอดีตแต่มองไม่เห็นสถานการณ์ที่เป็นอยู่ในปัจจุบันและความท้าทายที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเป็นอันตรายต่อการรักษาคุณค่าในทางจารีตประเพณีให้ดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน ที่สำคัญการรักษาคุณค่าในทางจารีตประเพณีใดๆ จะต้องไม่แลกกับการละเมิดสิทธิเสรีภาพของประชาชน

ไม่มีคุณค่าในทางจารีตประเพณีใดที่สามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืน ด้วยการกดทับสิทธิเสรีภาพของประชาชน เพราะในท้ายที่สุดประชาชนซึ่งเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยจะทวงคืนสิทธิเสรีภาพของตนกลับมาจนได้
กฎหมายรัฐธรรมนูญ