อะไรคือปัจจัยที่ทำให้กระบวนการยุติธรรมของไทยกลายไปเป็นส่วนหนึ่งของระบอบอำนาจนิยมที่เป็นใหญ่อยู่ในขณะนี้
หากพิจารณาในเชิงโครงสร้างขององค์กรจะพบว่า โครงสร้างขององค์กรในกระบวนการยุติธรรมไม่ว่าจะอัยการหรือศาลยุติธรรมล้วนแต่ห่างไกลจากการถูกตรวจสอบจากสาธารณะ ระบบการตรวจสอบที่เป็น ‘ระบบปิด’ อันหมายถึงมีองค์กรที่ประกอบด้วยผู้คนภายในวิชาชีพเดียวกันทำหน้าที่ให้คุณให้โทษ แม้ว่าจะมีกล่าวอ้างกันถึงข้อดีว่าทำให้ไม่มีการแทรกแซงจากภายนอก แต่ในขณะเดียวกันก็อาจทำให้เกิดข้อสงสัยได้เช่นเดียวกันว่าจะสามารถเชื่อมั่นการตรวจสอบของพวกเดียวกันเองได้อย่างไร ความเป็นผู้บังคับบัญชา สายสัมพันธ์ ความเป็นพี่น้องร่วมสถาบัน วัฒนธรรมขององค์กร หรืออื่นๆ

กล่าวให้ชัดเจนมากยิ่งกระบวนการยุติธรรมของไทยแทบไม่มีจุดเกาะเกี่ยวกับประชาชนเลย ในตอนเริ่มการปรับเปลี่ยนกระบวนการยุติธรรมในสมัยรัชกาลที่ 5 แรงผลักดันสำคัญก็คือการสร้างความศิวิไลซ์ให้ทัดเทียมกับตะวันตก แม้จะมีการประกาศใช้กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ. 127 (พ.ศ. 2451) แต่ก็ไม่ได้หมายความว่ากฎหมายจะกลายเป็นหลักในการปกครองบ้านเมือง การบังคับใช้กฎหมายระหว่างสามัญชนกับชนชั้นสูงยังมีความแตกต่างกัน (นักกฎหมายบางคนยังตีความเลยเถิดออกไปว่ากฎหมายฉบับนี้ได้ทำให้เกิด ‘ระบบกฎหมายสมัยใหม่’ ขึ้นในสังคมไทย) สถาบันพระมหากษัตริย์ยังคงเป็นศูนย์กลางอำนาจที่สูงสุดเฉกเช่นเดิม

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 อาจมีความพยายามในการทำให้กระบวนการยุติธรรมอยู่ภายใต้อำนาจของรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง แต่ความพยายามดังกล่าวก็ไม่ประสบความสำเร็จ เมื่อคณะราษฎรต้องพบจุดจบในทางการเมือง ฝ่ายตุลาการก็ค่อยๆ ก่อร่างสร้างตัวให้มีความเป็นอิสระจากอำนาจทางการเมืองพร้อมกับการแปรสภาพไปเป็นส่วนหนึ่งของสถาบันกษัตริย์เชิงเครือข่าย (network monarchy) อันปรากฏให้เห็นอย่างน้อยก็นับจากทศวรรษ 2500 เป็นต้นมา ไม่เป็นที่ประหลาดใจแต่อย่างใดที่ผู้พิพากษาในยุคหลังจะสามารถป่าวประกาศออกมาว่าในสมัยเผด็จการทหารของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ นั้น คือช่วงเวลาที่ฝ่ายตุลาการได้รับการปรับปรุงให้มีความมั่นคงและมีความอิสระเพิ่มมากขึ้น

ทั้งปัจจัยในเชิงโครงสร้างและอุดมการณ์ที่ดำรงอยู่ในองค์กรของกระบวนการยุติธรรมเฉพาะอย่างยิ่งกับฝ่ายตุลาการ นับเป็นเงื่อนสำคัญที่ทำให้ระบบความรู้ทางด้านนิติศาสตร์ของไทยไม่ได้ตระหนักว่าการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนคือหัวใจสำคัญของระบบกฎหมายสมัยใหม่
92.ข่าวสารทั่วไป สถิติต่างๆ