Na podstawie której powieści Marka Hłaski wyreżyserowano „Bazę ludzi umarłych”?
Wojciech Jerzy Has
Ukończywszy "Lalkę", Has rozpoczął przygotowania do nakręcenia transpozycji prozy stanowiącej dlań największe wyzwanie – dwóch opowiadań Brunona Schulza pod tytułami "Sanatorium pod Klepsydrą" oraz "Wiosna". Treść pierwszego z opowiadań Schulza poświęcona jest „zejściu głównego bohatera – Józefa – do krainy śmierci, ale zarazem snu, pamięci i wyobraźni, w poszukiwaniu ojca – Jakuba”. Natomiast "Wiosna" przybierała bardziej awanturniczy charakter w postaci poszukiwań tożsamości księżniczki imieniem Bianka. Oba opowiadania u Hasa przeplatają się ze sobą, a droga Józefa (Jan Nowicki) nabiera charakteru poznawczego, albowiem jego celem jest przeżycie podczas swej wędrówki doświadczenia mistycznego na miarę lektury Kabały, gdzie teraźniejszość oraz przeszłość są niemożliwe do rozdzielenia. Pod tym względem, jak pisała Małgorzata Jakubowska, Has wiernie odtwarzał atmosferę prozy Schulza. Jednakże reżyser "Lalki" dodał do pierwowzoru odniesienia do Zagłady Żydów podczas II wojny światowej. Schulzowski świat w ujęciu Hasa jest w stanie rozpadu, począwszy od pierwszej sceny z więźniem na obozowej pryczy aż po ostatnią, w której Józef trafia na cmentarz i schodzi do grobu. Ukończone w 1973 "Sanatorium pod Klepsydrą" miało – w związku z poruszonymi w nim wątkami Zagłady – problemy z dystrybucją. Gdy Has wysłał film na Festiwal Filmowy w Cannes (gdzie film otrzymał Nagrodę Jury), reżyser otrzymał dziewięcioletni zakaz reżyserii, na co według niektórych interpretacji miało wpływ ukazanie w dziele Hasa antysemickiego pogromu.