Samo rozpoznanie, że silnik działa nieprawidłowo, nie jest trudne – to widać, słychać i czuć. Jednak przy odrobinie wiedzy możemy zdiagnozować typ awarii i odpowiednio na nią zareagować. W większości samochodów przy awarii silnika zapala się alarmująca kontrolka na desce rozdzielczej – żółty symbol silnika. Nic więcej. Czasem auto przechodzi w tryb awaryjny – kastruje wszystkie układy i zapewnia tylko tyle mocy, by nie uszkodzić auta bardziej. Wystarczy na dojechanie do warsztatu.
Kompletna diagnoza jest możliwa na kilka sposobów. Przyda się mechanik, który podłączy swój komputerek do złącza diagnostycznego – wyświetla się wtedy przyczyna tego, że nasza jednostka napędowa zaczęła niedomagać. Nie jest to droga usługa, kosztuje od kilkudziesięciu do 100 zł. Nie zawsze jednak mamy pod ręką mechanika, a awarie warto szybko diagnozować. Niektóre z nich umożliwiają jazdę, po części z nich nie warto nawet wsadzać kluczyka do stacyjki. Kod błędu czasem da się odczytać, wciskając różne funkcyjne przyciski w samochodzie. Jest to dość skomplikowane, ale jeśli wiemy, jak to zrobić – działa. Poniżej podajemy pięć metod na szybkie zdiagnozowanie awarii bez mędrca szkiełka i oka.
1. Dymi kolorowo
Pierwszą sprawą, na jaką powinniśmy zwrócić uwagę, jest kolor dymu wydobywającego się z rury wydechowej. Do tego najlepiej mieć pomocnika, bo trudno być jednocześnie w samochodzie i za nim. Poprośmy więc kogoś o przeprowadzenie obserwacji, gdy my będziemy się turlać po parkingu.
Powiedzmy sobie uczciwie, że jakikolwiek dym wylatujący z rury jest oznaką, że pod maską dzieje się źle. Jeśli jest czarny, to silnik nie spala paliwa dobrze, a barwa jest skutkiem wydalania sadzy. Najczęściej dzieje się to w dieslach. Przyczyn może być kilka – od brudnego filtra powietrza po rozregulowany zapłon. Na ogół są to kwestie wymagające jedynie regulacji, ale oczywiście naprawy nie wolno odkładać.
Gorzej, jeśli z rury wydobywa się niebieski dym. Znaczy to, że silnik spala olej. Przyczyną może być uszkodzenie pierścieni, tłoka albo cylindra. Jeśli dym pojawia się tylko podczas rozruchu, mogą to być uszczelki zaworów bądź ich prowadnic. Było nie było – auto musi szybko trafić do najbliższego warsztatu.
Jeśli dym jest biały, mamy przechlapane. To oznaka spalania płynu chłodniczego, który do silnika może się przedostawać jedynie w razie poważnej awarii – wydmuchana uszczelka pod głowicą, pęknięcie głowicy lub cylindra. Będzie drogo.
2. Cieknie
Jeśli z naszego auta coś wycieka albo w tempie niekontrolowanym ubywa płynów (oprócz płynu do szyb), to zawsze oznacza jakąś awarię. Kiedy więc pod samochodem zauważymy świeżą plamę, nie lekceważmy jej. Najłatwiej ją zauważyć, gdy mamy własny garaż lub miejsce postojowe. Zwykłe parkingi upstrzone są plamami, więc trudno dostrzec własną. Jeśli nie jesteśmy pewni, czy te kilka kropel uronił nasz samochód, stańmy w czystym miejscu na parę godzin. Plama oleju będzie oznaczała – nietrudno zgadnąć – jego wyciek. Może to być nieszczelna odma albo niesprawne już uszczelki. Da się zrobić. Gorzej, jeśli źródeł jest wiele, bo to oznacza duże zużycie silnika. Pomóc może remont. To oceni jedynie mechanik, ponieważ samodzielne znalezienie miejsca wycieku jest trudne.
Jeśli plama pod autem w żadnym razie nie przypomina oleju, to problem jest większy. Jeśli jest to płyn chłodniczy, sprawdźmy jego poziom. Akurat chłodnicę dość łatwo da się naprawić samemu, jeśli dziura nie jest duża. Wykorzystujemy do tego uszczelniacz do chłodnic – płyn lub proszek. Aplikujemy wedle instrukcji i już. Czasem warto kupić nową, to akurat niewielkie koszty. Dużo gorzej, jeśli jest to płyn hamulcowy. Wtedy nawet nie próbujmy jechać, tylko wezwijmy lawetę. Utrata zdolności zatrzymania pojazdu za pomocą hamulców może oznaczać, że ich funkcję przejmie krawężnik, słup lub co gorsza – inny uczestnik ruchu.
3. Brzydko pachnie
Każdy smród w aucie jest złą oznaką. Przede wszystkim należy ustalić jego źródło – często się zdarza, że niepokoi nas zapaszek wydzielany przez auto jadące przed nami lub otoczenie, przez które się przemieszczamy. Ale nie lekceważmy wskazań naszych nosów. Znam osobę, która w ten sposób przewidywała (lub przeczuwała) pęknięcie paska klinowego w poczciwym maluchu na 15–20 minut przed tą awarią. Dawało to czas na znalezienie parkingu i przygotowanie się do wymiany.
Kiedy w aucie mocno czuć palonym plastikiem, lepiej się zatrzymajmy i zajrzyjmy pod maskę. To na ogół awaria układu elektrycznego, która może się skończyć stopieniem niektórych układów. Specyficzny, bardzo niemiły smród palonej gumy i zgniłych jaj oznacza przegrzanie sprzęgła lub hamulców. Słodko pachnie przegrzany układ chłodzenia. We wszystkich tych przypadkach należy schłodzić auto i wedle potrzeb udać się do mechanika.
4. Stuka, puka, trzeszczy
O ile te dźwięki nie są związane z mechaniczną awarią któregoś z podzespołów – np. z pękniętym wahaczem, wytartym łożyskiem – najprawdopodobniej jest to jakaś awaria silnika. Może być problem z rozrządem albo korbowodem i na ogół awaria jest poważna. Nie katując silnika, powolutku jedźmy wprost do mechanika. Lepiej jednak nie ryzykować i udać się tam na holu lub lawecie.
5. Wariuje
To mało precyzyjne określenie odnosi się do wszelkich dziwnych zachowań silnika. Obroty falują, auto się krztusi, przerywa, moc spada, zwiększa się zużycie paliwa. Na ogół za ten stan odpowiadają podzespoły elektryczne i elektroniczne oraz ich czujniki. Spadek mocy i zwiększone zużycie paliwa to objawy zużycia sondy lambda. Przerywanie – cewka zapłonowa i przewody. Falowanie – silniczek krokowy albo np. czujnik obrotów wału korbowego. Może to też być wina przepustnicy lub układu wtryskowego. Jednoznaczną diagnozę postawi mechanik. Pamiętajmy – nie należy tego lekceważyć i oszczędzać. Drobna awaria za kilkadziesiąt złotych może się bowiem przerodzić w poważną. Albo bardzo poważną i bardzo drogą.
Jak rozpoznać awarię silnika?