„Chan al-Chalili” egipskiego pisarza, Nadżiba Mahfuza, to powieść pełna smaków i zapachów, dźwięków i kolorów. To powieść, która tętni życiem, jedna z tych, które nie tylko opisują dane miejsce, ale także przenoszą tam czytelników. Historię w niej zawartą nie tyle się śledzi, co przeżywa, a po dotarciu do końca trudno uwierzyć, że to „tylko” powieść. Poczucie tego, że właśnie przed chwilą spacerowało się ulicami Kairu, jest bardzo silne. Nadżib Mahfuz jest laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Znany jest jako piewca Kairu. Miasto to zajmuje bardzo ważne miejsce w jego twórczości.
Niezwykła dzielnica
Przenosimy się do czasów II wojny światowej. Nad miastem mkną niekiedy myśliwce, czasami słychać huk bomb. W dzielnicy Chan al-Chalili jest bezpieczniej niż gdziekolwiek indziej. Jej mieszkańcy mocno wierzą w to, że tu, gdzie pochowano „syna córki proroka”, nic złego nie może się zdarzyć. I faktycznie, życie toczy się tu bez przeszkód. Tętniące życiem zaułki pachną przyprawami i sziszą. Mieszkańcy spotykają się w kawiarniach. Gwar ich rozmów miesza się z dźwiękami muzyki. Tu i tam słychać nawoływania ulicznych handlarzy. Dzielnica ta po dziś dzień jest pełna stoisk, na których znaleźć można kiczowate pamiątki i prawdziwe skarby. I ma swój niezaprzeczalny urok.
Przeprowadzka
To właśnie tu przeprowadza się rodzina Ahmada Akifa. Choć wcześniej mieszkali nieopodal, Chan al-Chalili wydaje im się zupełnie innym światem. Nadżib Mahfuz opisał tę barwną rzeczywistość tak plastycznie, że poszczególne kadry powieści stają jak żywe przed oczami. Miasto staje się tu jednym z bohaterów. Drugim, nie mniej ważnym, jest Ahmad, czterdziestolatek z wysokim mniemaniem o sobie. W swą wielkość wierzy ogromnie i nijak nie potrafi zrozumieć, dlaczego inni tak uparcie ją ignorują. Nie dostrzega swych braków w elementarnej wiedzy (na co komu znajomość poglądów Freuda, jeśli ma własne?), choć uważa się za intelektualistę, nietrudno zauważyć, że do intelektualisty mu daleko. Gdy zderza się z mądrzejszym od siebie, dochodzi do przezabawnych sytuacji.
Miłość
W nowym miejscu Ahmad zakochuje się w pewnej kobicie. Jego oczy wodzą za piękną, młodą sąsiadką. Niestety oprócz poczucia wyższości nasz bohater ma także brata. Młodszego, przystojniejszego, bardziej biegłego w sztuce zdobywania niewieścich serc. To nie wróży dobrze…
Wspaniały klimat
W powieści „Chan al-Chalili” Nadżib Mahfuz czaruje słowem.Nie jest przesadnie ekspresyjny, a jednak mistrzowsko oddaje emocje. To niesamowita podróż w czasie i przestrzeni. W świecie opisywanym przez noblistę tradycja zderza się z rzeczywistością, wiara w proroka Mahometa z nowymi teoriami głoszonymi przez Freuda czy Nietzschego. Powieść ta jest jednak przede wszystkim przepiękną charakterystyką miejsc, czasów i ludzi. Mahfuz pisze pięknie, sugestywnie, zabawnie, nostalgicznie, plastycznie. Słusznie nazywa się go ostatnim egipskim „rawim”, wspaniałym gawędziarzem, piewcą Kairu.
Źródło okładki: www.smakslowa.pl
„Chan al-Chalili” Nadżib Mahfuz – recenzja