Pierwszym problemem, z jakim zderzają się autorzy książek – nie tylko fantastycznych, ale zapewne oni w szczególności – jest oryginalność pomysłu. Wydaje się, że napisano już historie wszystkiego i o wszystkim, i pozostaje pytanie, który z popularnych tematów jest w danym momencie najmniej „oklepany”. Kiedy już się pomysł pojawi, należy przejść do jego realizacji. W tym miejscu jeszcze więcej zależy od pióra i wyobraźni autora. Sztuczna inteligencja
Stworzone przez człowieka byty, które są zdolne do samodzielnego myślenia, nie są w literaturze niczym nowym. Jednakże poza „Frankensteinem” i „Golemem” przeważnie kojarzą się one z osiągnięciami rodem z Doliny Krzemowej. W Mechanicznym Ian Tregillis postanowił zmieścić się w konwencji okołosteampunkowej. Niejaki Christiaan Huygens stworzył Klakiera – pierwszą autonomiczną maszynę, której działanie opiera się na mechanizmach zegarowych. Miała ona przede wszystkim służyć człowiekowi – ułatwić codzienne prace i pokonać wrogów. Problem z człowiekiem zaś polega w takich sytuacjach na tym, że silnie wierzy w swoją wyższość nad maszyną, choć jednocześnie stale zwiększa zakres uprawnień takiego tworu. W konsekwencji uzależnia się od niego w całkiem dużym stopniu.
A maszyna... zaczyna myśleć i snuć własne marzenia.
Stworzone przez Huygensa Klakiery były niezwykle pomocne w uzyskaniu przez Holandię hegemonii w Europie. Armia mechanicznych żołnierzy nie dawała przeciwnikom innego wyjścia. Udowodniły tym samym swoje możliwości. Strach przewidywać, co by było, gdyby myślały samodzielnie.
Zabawa w Boga
Człowiek od dawna uwielbiał bawić się w stwarzanie, chcąc w ten sposób zrównać się z mocą wyższą. I od równie dawna autorzy zadawali sobie pytania o idącą w parze odpowiedzialność za to, co się stworzyło. Moralność takich wynalazków również była kwestionowana.
Tym razem powodem do rozważań jest Jax – jeden z mechanicznych – który nagle zaczął przejawiać ślady świadomości. Autor zręcznie wplótł ten wątek w sieć intryg i historyczno-politycznych wydarzeń stanowiących tło książki. Mechaniczny należy bowiem do książek z nurtu alternatywnych rzeczywistości, w których jedno z wydarzeń historycznych – tych powszechnie znanych – miało inny od zakładanego skutek. Kto inny wygrał potyczkę, kto inny wojnę, a jeszcze kto inny rozdaje karty. Jednak pewne aspekty się nie zmieniły. Protestanci nadal zwalczają się z katolikami, szpiedzy nadal szpiegują, a filozofowie zadają niewygodne pytania. A to dopiero wierzchołek góry lodowej i wspaniałej czytelniczej uczty. Większość tego typu książek rozgrywa się w realiach steampunkowych lub cyberpunkowych. Tym razem mamy do czynienia z clockpunkiem. Jedną z przyczyn takiej terminologii bez wątpienia jest fakt, że twórcą pierwszego Klakiera jest zegarmistrz.
To dopiero pierwszy tom Wojen alchemicznych, a sam autor traktowany jest jak nowość – nawet mimo posiadania już kilku tytułów w swoim portfolio. Pozostaje mieć nadzieję, że wydawnictwu uda się dostrzec sens w wydaniu kolejnej części. Zanim to jednak nastąpi, możecie nabyć Mechanicznego na Allegro – już od ok. 24 zł.
Źródło okładki: www.wsqn.pl
„Mechaniczny” Ian Tregillis – recenzja