Wielu kierowców zapytanych, czym są przeguby półosi, rozkłada bezradnie ręce lub odpowiada, że sądząc po nazwie, sprawują bardzo ważne zadanie w pojeździe. I trudno się z tą opinią nie zgodzić, bo właśnie dzięki nim samochód jest w stanie się poruszać. Po co nam przeguby?
To właśnie przeguby przenoszą moment obrotowy na koła. Należy zdawać sobie sprawę, że rozróżniamy dwa sposoby przenoszenia momentu, zależne od zawieszenia. Pierwszym z nich jest przypadek, gdy nasz pojazd jest wyposażony w zawieszenie zależne, a przekazywanie momentu odbywa się za pomocą mostu, czyli mechanizmu różnicowego. Odbywa się to w oparciu o prostą półoś, która jest zamocowana bezpośrednio do piasty w linii prostej. W zawieszeniu niezależnym (częściej spotykanym) linia ta nie jest prosta, ponieważ koła wykonują ruch pionowy. W przypadku koła skrętnego niemożliwe jest zastosowanie prostego przeniesienia wału (półosi).
Jakie mamy rodzaje przegubów?
Produkowane są dwa typy przegubów: równo- i nierównobieżne. Częściej są stosowane przeguby równobieżne, które są nazywane homokinetycznymi. Ich praca nie powoduje zmiany prędkości obrotowej pomiędzy dwoma wałami. Pierwszymi tego typu konstrukcjami były konstrukcje dwukrzyżakowe, składające się z dwóch przegubów krzyżakowych, wykorzystujące wzajemną eliminację zmiany prędkości obrotowej.
Obecnie stosuje się przeguby kulkowe, które załamują się dzięki wykorzystaniu stalowej kuli oraz jej odpowiedniego umiejscowienia w przegubie. W niektórych autach możemy spotkać również przeguby elastyczne, które cechują się bardzo małą wytrzymałością. Przeguby nierównobieżne, potocznie nazywane prostymi, mogą załamać wał napędowy i przenosić moment obrotowy pod określonym kątem. Dzieje się tak, ponieważ zmieniają prędkość obrotową pomiędzy wałami połączonymi takimi przegubami.
Jak zadbać o przeguby?
Na początek należy zdawać sobie sprawę z tego, że półosie są całkowicie osłonięte, jedynie przegub jest zasłonięty małym elementem gumowym. To właśnie od jego stanu technicznego zależy stan przegubów. Guma jest odpowiedzialna za ochronę przegubu przed czynnikami atmosferycznymi oraz brudem. Pamiętajmy, że nawet najdrobniejsze zabrudzenie wewnątrz przegubu kulkowego to olbrzymie ryzyko dla jego poprawnej pracy.
Przeguby, oprócz gumowych elementów ochronnych, są wyposażone w bardzo gęsty smar, który dodatkowo chroni je przed zabrudzeniami. Dobrym zwyczajem jest regularne sprawdzanie stanu technicznego osłon gumowych na przegubach podczas każdego przeglądu pojazdu. W przypadku zauważenia nawet drobnego przetarcia nie należy zwlekać z jego wymianą. Koszt zarówno części, jak i robocizny nie będzie wysoki.
Jak rozpoznać uszkodzenia przegubów?
Najczęściej spotykanym objawem uszkodzenia przegubów półosi jest stukanie dochodzące z okolicy przedniego zawieszenia. Występuje ono tylko podczas wolnego ruszania lub przyspieszania na skręconych kołach, ponieważ wtedy obciążenie przegubów jest największe. Kolejnym objawem, choć rzadziej spotykanym, są wibracje kierownicy i całego nadwozia. Co ciekawe, przegub wewnętrzny (umieszczony przy wyjściu z mechanizmu różnicowego) zużywa się o wiele wolniej niż przegub zewnętrzny. Niestety, jeżeli zdecydujemy się na wymianę przegubu, w wielu przypadkach będziemy zmuszeni wymienić całą półoś, ponieważ przegub jest nierozbieralny.
Pamiętajmy, aby regularnie sprawdzać stan gumowych osłon przegubów. Może to nas uchronić przed nieplanowanymi wydatkami.
Czym są przeguby półosi i jakie są objawy ich zużycia?