Nagrodzona Bookerem powieść „Bóg rzeczy małych”, została wznowiona przy okazji publikacji nowej książki indyjskiej autorki. To wznowienie cieszy tym bardziej, że opowieść w ogóle się nie zestarzała. Są pisarze, którzy publikują raz w roku, a nawet częściej, i tacy, którzy na swoje książki każą czekać latami. Arundhati Roy to skrajny przypadek autorki z tej drugiej grupy. Swoją debiutancką powieść „Bóg rzeczy małych” napisała w 1996, zaś rok później dostała za nią niezwykle prestiżową Nagrodę Bookera. Książka stała się prawdziwym bestsellerem, przetłumaczonym na wiele języków. Na kolejną powieść musieliśmy czekać równo 20 lat – w 2017 ukazało się „Ministerstwo niezrównanego szczęścia”. Szczęśliwie dla czytelników, którzy 20 lat temu przeoczyli tę powieść lub zwyczajnie byli wtedy za młodzi, żeby po nią sięgnąć, pierwsza książka Roy znowu jest dostępna na rynku. To dobrze, ponieważ w Bookerowym rankingu powieść ta plasowała się naprawdę wysoko.
Społeczeństwo kastowe
Akcja „Boga rzeczy małych” toczy się w Kerali – położonym na południu Indii rodzinnym stanie autorki. W Kerali żyją obok siebie ludzie wielu wyznań, część społeczeństwa chętnie naśladuje Zachód, pozostali wyraźnie nim pogardzają. Kulturowy tygiel nie oznacza tolerancji. Indyjskie społeczeństwo jest podzielone, a ludzie wyznający odmienną religię lub należący do innej kasty, żyją obok siebie, ale nie ze sobą.
Bohaterami książki są bliźnięta – chłopiec i dziewczynka, których matka, wbrew woli rodziców, poślubiła mężczyznę z innej kasty. Małżeństwo okazało się porażką, a matka razem z pięknymi i mądrymi dziećmi wróciła do rodzinnego domu. Na sielankowe życie jednak nie miała co liczyć. Jako rozwódka była wyrzutkiem społecznym, tym bardziej, że sprzeciwiła się przecież rodzicom. W dodatku uczuciem zaczyna darzyć mężczyznę, który również nie należy do jej kasty. Dzieci żyją względnie radośnie – do czasu. Kiedy rodziną wstrząsa tragedia, wszystko się rozsypuje.
Rzeczy małe
Narracja prowadzona jest dwutorowo, wiemy (przynajmniej w ograniczonym zakresie), co wydarzy się w przyszłości i dowiadujemy się, co zdarzyło się dawniej. Przyglądamy się drobnym zdarzeniom, które mogły coś zmienić, składamy w całość rzeczy małe, porozbijane na jeszcze mniejsze kawałki. Tytułowy Bóg Rzeczy Małych to poniekąd bóg rzeczy utraconych, które są kluczem do wielkich spraw. Arundhati Roy dotyka poważnych tematów, takich jak wykluczenie, nienawiść, podział i miłość, ale skupia się na szczegółach, które okazują się najważniejsze. To tragiczna i smutna opowieść, o której trudno zapomnieć, także dzięki temu, że autorka zadaje ponadczasowe pytania, które okazują się tak samo istotne w Kerali, jak i w Polsce.
„Bóg rzeczy małych” to stylistyczny majstersztyk, pięknie przełożony na język polski przez Jerzego Łozińskiego. To powieść do powolnego delektowania się, przez którą nie można przebiec, pomijając szczegóły, „rzeczy małe”. Warto szukać podobieństw do Polski i Europy, bo choć książka ta jest oknem do mało nam znanego świata południowych Indii, jednocześnie opowiada o kwestiach uniwersalnych, które nas również mogą dotyczyć.
Źródło okładki: strona zysk.com.pl
„Bóg rzeczy małych” Arundhati Roy – recenzja