Tytuł tej książki może się okazać zniechęcający dla niejednego czytelnika – historia idei brzmi poważnie i akademicko. Nic bardziej mylącego! Książka Witolda Rybczyńskiego to raczej gawęda o tym, jak domy wyglądały dawniej i dziś i dlaczego tak było, niż naukowa rozprawa o historii budownictwa mieszkalnego. Gawęda, dodajmy, jak najbardziej podparta argumentami i źródłami. Rybczyński jest architektem i profesorem uniwersyteckim, zadbał zatem o wiarygodność swoich wywodów. Jednak dzięki lekkiemu stylowi i nietypowemu podejściu dostajemy książkę, którą czyta się łatwo i przyjemnie.
Czym jest komfort?
Arcyciekawe rozważania Rybczyńskiego nie tylko poszerzają naszą wiedzę, ale też skłaniają do wielu refleksji. Książka rozpoczyna się od prób zdefiniowania komfortu oraz udowodnienia, że pojęcie to pojawiło się w naszym słowniku stosunkowo niedawno. Czy bowiem mogli w ogóle mówić o komforcie mieszkańcy średniowiecznych domów, które miały właściwie jedną izbę, zaś liczni mieszkańcy spali w tym samym pomieszczeniu, dzieląc twarde łóżka z kilkoma innymi osobami? Czy ludzie z najniższych sfer społecznych, których egzystencja miała na celu jedynie zapewnienie im i członkom ich rodzin przetrwania, w ogóle zrozumieliby takie słowo jak komfort? Nawet możni tamtego świata bardziej przejmowali się swoją pozycją w hierarchii społecznej niż wygodą. Większą wagę przykładali do tego, obok kogo siedzą przy stole, niż do tego, że ława jest twarda i niewygodna.Rybczyński snuje takie właśnie arcyciekawe opowieści o tym, jak zmieniały się ludzkie postawy i jak te zmiany były odzwierciedlane, a czasem wręcz wywoływane, przez to, co działo się w prywatnych domach. Samo pojęcie prywatności zresztą także rodziło się długo i opornie.
Czym jest dla nas nasze mieszkanie?
Historia jest jednocześnie punktem wyjścia do zastanowienia, jaką rolę odgrywa mieszkanie w życiu człowieka współczesnego. Czy projektanci, którzy stawiają na minimalizm i zostawiają w domach sporo pustej przestrzeni, nie czują podświadomie, że przez to, iż coraz mniej czasu spędzamy w domu, potrzebujemy niezagospodarowanych wnętrz? Czym stała się dla nas prywatność, o której nasi przodkowie jeszcze całkiem niedawno wcale nie myśleli? Rybczyński na takie pytania nie odpowiada, ale podsuwa czytelnikowi różne tropy i tematy do przemyśleń.
Dom a społeczeństwo
Najciekawsze są bodajże związki między tym, czego możemy się dowiedzieć o wyglądzie mieszkań, a podejściem do życia ludzi, którzy je zamieszkiwali. Analizując obrazy dawnych mistrzów, Rybczyński wyciąga wnioski świadczące o tym, że nasze oczekiwania względem życia zmieniały się na przestrzeni wieków. Życie rodzinne w jednym, zadymionym często pomieszczeniu musiało wyglądać zupełnie inaczej niż dziś. To, jak stopniowo rozwijała się w ludziach potrzeba odgrodzenia się od innych i zapewnienia sobie choć odrobiny prywatności, jest jednym z najciekawszych tematów przewijających się przez książkę.„Dom. Krótka historia idei” to lektura dla każdego, kto interesuje się choć trochę architekturą, ale także historią życia codziennego. Warto po nią sięgnąć także po to, by zastanowić się nad tym, czym jest dla nas nasz dom lub nasze mieszkanie i czego właściwie od tego kawałka przestrzeni oczekujemy.Książka „Dom. Krótka historia idei” dostępna jest także w wersji elektronicznej w formatach EPUB i MOBI za ok. 28 zł.
Źródło okładki: www.karakter.pl
„Dom. Krótka historia idei” Witold Rybczyński – recenzja