W towarzystwie młodych rodziców słowo „gluten” otwiera puszkę Pandory. Każdy, kto ma małe dziecko, słyszał lub czytał o urozmaicaniu diety niemowlęcia – a więc słyszał o glutenie. Im więcej czytał i słuchał… tym mniej wie, jak ten temat ugryźć. Eksperymentować na własnym dziecku, posłuchać znajomej lekarki, położnej środowiskowej czy zaufać opiniom na forach internetowych? Niektórzy z pewnością dla własnego bezpieczeństwa psychicznego starali się też nie czytać, nie słuchać i przyjąć pierwsze rozwiązanie, jakie podsunął im ktoś z rodziny. Czym jest gluten?
Gluten to mieszanina białek roślinnych, którą znajdziemy w życie, pszenicy i orkiszu (odmiana pszenicy), jęczmieniu, a także, w mniejszym stężeniu, w owsie. Związek ten odpowiada za sprężystość i miękkość produktów, które są wytwarzane z mąki pochodzącej ze wspomnianych zbóż i sam w sobie nie tuczy. Produkty mączne, głównie za sprawą dodawanych do nich cukrów i tłuszczu, nie należą oczywiście do specjalnie zdrowych, a już na pewno nie do tych dietetycznych. Pamiętajmy jednak, że zboża są niezwykle potrzebne organizmowi i dieta dziecka powinna być w nie bogata.
Zboża w diecie dziecka
Przede wszystkim – zboża to zdrowie! Nie wszystkie zawierają gluten (który, jak się okazało, najczęściej nie jest szkodliwy), za to wszystkie stanowią źródło minerałów i witamin. Najlepsze będą te nieoczyszczone, pełnoziarniste. Możemy je wprowadzić już w 5.–6. miesiącu życia dziecka i postępować identycznie jak z każdym nowym produktem, który ma trafić do małego brzuszka. Podajemy pół łyżeczki (np. pół łyżeczki kaszy manny zmieszanej z mlekiem mamy albo mlekiem modyfikowanym), odczekujemy kilka dni. Jeżeli nie ma reakcji alergicznej, podajemy znów, większą dawkę. Reakcja alergiczna nie musi oznaczać rezygnacji z produktów glutenowych na resztę życia – dużo dzieci wyrasta z alergii ujawnionych w okresie niemowlęcym, dlatego należy ponawiać próby podawania uczulających pokarmów. Dla bezpieczeństwa ustalmy schemat postępowania z pediatrą lub alergologiem i pamiętajmy, że istnieje wiele zbóż, które nie zawierają glutenu. Zboża bezglutenowe to: bardzo zdrowa kasza jaglana, amarantus, gryka, ryż, komosa ryżowa i kukurydza.
Nietolerancja glutenu
Wzdęcia, biegunka, nieprzyswajanie pokarmów, utrata masy ciała – te objawy towarzyszą celiakii, czyli nietolerancji glutenu. Pamiętajmy jednak, że problem dotyczy tylko 1% społeczeństwa, jest to zatem choroba na tyle rzadka, że prawdopodobnie dolegliwości, które obserwujemy u naszego dziecka po zjedzeniu ciasta zrobionego z mąki pszennej, spowodowały inne substancje. Czarny PR glutenowi zrobiono w 2011 roku, kiedy to australijski gastroenterolog Peter Gibson dowodził, że zaburzenia typowe dla chorych na celiakię dotykają nawet 1/3 mieszkańców Zachodu. Wprawdzie w 2014 roku ten sam profesor przewodził badaniu, które zrehabilitowało gluten, ale burza, jaka się wokół niego rozpętała, była już nie do opanowania.
Żywność bezglutenowa dla niemowląt
Moda na dietę bezglutenową graniczyła z histerią. Gwiazdy przekonywały, jak rezygnacja z glutenu zmieniła ich życie, media donosiły o szkodliwych skutkach jedzenia produktów zawierających niektóre zboża, zaczęto odkładać w czasie podawanie pierwszych posiłków glutenowych niemowlętom… Mimo że kiedyś i tak trzeba im je podać – a wcześniejsze wystawianie na działanie ewentualnego alergenu wręcz zmniejsza ryzyko wystąpienia problemów w przyszłości. Dzieciom, które jeszcze nie spróbowały glutenu albo które rzeczywiście źle na niego zareagowały, poleca się mleko początkowe i następne bezglutenowe, kaszki bezglutenowe czy nawet dania mięsno-warzywne bezglutenowe, takie jak mięso wołowe, kurczak czy kurczak z ryżem i dynią. Bezglutenowe chrupki są wyrabiane nie tylko z kukurydzy, ale także z prosa, gryki czy kaszy jaglanej. Uwielbiają je nawet maluchy, które jeszcze nie mają ząbków, a więc często te, u których nie przeprowadzono tzw. ekspozycji na gluten. Idąc dalej ścieżką bezglutenową – dziś z łatwością znajdziemy mąkę kokosową, z ciecierzycy czy migdałową, a płatki owsiane możemy zastąpić amarantusem lub płatkami ryżowymi. Jeżeli u dziecka zostanie stwierdzona celiakia, która jest chorobą wrodzoną, gluten należy bezwzględnie wyeliminować. Jeżeli natomiast cierpi ono na alergię pokarmową, istnieje duża szansa, że zwyczajnie z niej wyrośnie. Dawkujmy zatem gluten z głową, a rezygnujmy z niego tylko w przypadku stwierdzonej celiakii.
Co z tym glutenem? Kiedy, jak i dlaczego warto go unikać