Czym jest tran?
Pomimo że tran kojarzy nam się z wielorybami, nazwa ta zarezerwowana jest dla oleju pozyskanego ze świeżych wątrób dorsza atlantyckiego lub ryb z rodziny dorszowatych. Ze względu na swoje pochodzenie tran ma wiele istotnych właściwości. Charakteryzuje się dużą zawartością kwasów nienasyconych (głównie glicerydów), kwasu eikozapentaenowego (EPA), kwasu dokozaheksaenowego (DHA), kwasu dipikolinowego (DPA). Dodatkowo jest bogatym źródłem witaminy A i D. Kwas DHA stanowi główny budulec otoczek mielinowych neuronów, co znacząco wpływa na sprawność układu nerwowego, bierze on również udział w tworzeniu się układu nerwowego w czasie życia płodowego.
Nienasycone kwasy tłuszczowe w tranie
To dzięki nim tran ma właściwości zdrowotne. Kwasy z rodziny omega-3 (do której należą EPA i DHA) obniżają stężenie trójglicerydów w osoczu, poziom cholesterolu LDL oraz ciśnienie krwi. Oprócz tego regulują pracę układu sercowo-krążeniowego, krzepnięcie oraz funkcjonowanie nerek. Mają działanie przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe, przeciwmiażdżycowe oraz przeciwnowotworowe, szczególnie w przypadku raka piersi, prostaty, okrężnicy, żołądka, jelita grubego, pęcherza moczowego, jajnika oraz trzustki. Wzbogacenie diety w te kwasy sprzyja także walce z depresją. Kwasy omega-3 są niezbędne dla organizmu człowieka, ponieważ biorą udział w wielu procesach. Niestety nasza dieta jest w nie uboga, dlatego warto zwrócić uwagę, by były obecne w naszym codziennym jadłospisie.
Witaminy w tranie
Tran jest bogatym źródłem witamin A i D. Czasem niektórzy producenci wzbogacają go dodatkowo w witaminę E. Witamina A w organizmie człowieka bierze udział w procesach zachodzących w oku podczas widzenia, wpływa na wzrost tkanki nabłonkowej, a także na prawidłowy wzrost kości i zębów. Dodatkowo oddziałuje korzystnie na skórę, włosy i paznokcie, działa antyoksydacyjnie, chroniąc organizm przed wolnymi rodnikami. Niedobór witaminy A powoduje zaburzenia widzenia, przesuszenie skory oraz zmiany skórne. Witamina D wpływa na mineralizację kości oraz odpowiada za ich prawidłowy rozwój, reguluje także gospodarkę fosforowo-wapniową organizmu. Niedobór witaminy D może prowadzić do osteoporozy, a u dzieci – do krzywicy.
Jak wybrać najlepszy tran?
Przy wyborze tranu pierwszą rzeczą, na jaką należy zwrócić uwagę, jest skład. Im większe stężenie kwasów oraz witamin, tym lepiej, dlatego warto przeczytać dokładnie etykietę. Drugim istotnym czynnikiem jest cena. Zazwyczaj tańsze trany mają mniejsze stężenie kwasów, nie jest to jednak regułą. Następnie powinniśmy się zastanowić nad tym, czy chcemy tran w kapsułkach czy płynie. Tran w płynie jest bardziej kłopotliwy. Musimy go przechowywać w lodowce w ciemnej butelce, ponieważ w innych warunkach dojdzie do procesu utleniania. Tran należy spożyć mniej więcej w 5–6 tygodni od otwarcia. Ten w kapsułkach jest bardziej odporny na utlenianie, a jego przechowywanie nie nastręcza problemów. Jeżeli zdecydujemy się na kapsułki, warto zaopatrzyć się w takie, które są standaryzowane, czyli w każdej będzie taka sama zawartość składników. Ostatnim kryterium wyboru tranu jest smak i zapach. Jeżeli planujemy go podać dzieciom, należy pamiętać, że trany owocowe mogą być podawane dopiero powyżej 3 roku życia, podczas gdy tran cytrynowy, miętowy czy naturalny już od 6 tygodnia.
Trany dostępne na rynku już nie smakują tak paskudnie jak dawniej. Teraz możemy wybierać pomiędzy tranami naturalnymi bądź owocowymi, w kapsułkach lub w płynie. Tran stanowi bogate źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych i witamin, które w naszej diecie są trudno dostępne.
Tran – zmora z dzieciństwa, którą niektórzy z nas pamiętają po dzień dzisiejszy – przeszedł metamorfozę. Już nie straszy niedobrym smakiem. Teraz mamy wybór, możemy go pić w różnych smakach, możemy też zażywać kapsułki. Do wyboru, do koloru, tylko jak w tym wszystkim odnaleźć ten najlepszy?