Kiedyś to były inne czasy
Historia opisana przez Kertzera może się wydawać zupełnie nieprawdopodobna – zwłaszcza w odniesieniu do dzisiejszych standardów. Chodzi o przepis, który obowiązywał między innymi we Włoszech i nakazywał, by odbierać żydowskim rodzinom ochrzczone dzieci. Książka „Porwanie Edgarda Mortary” skupia się przede wszystkim na jednym przypadku zastosowania tego przepisu i już od samego początku przykuwa uwagę czytelnika. 
Nie ma nawet chwili na spokój i zastanowienie się – akcja rozpoczyna się od tego, że do rodziny Mortaro przybywa żandarmeria z rozkazem odebrania ich syna Edgarda i doprowadzenia pod opiekę Kościoła. Jedyne wyjaśnienie, jakie otrzymują, mówi im, że syn został potajemnie ochrzczony, w związku z czym nie może dłużej przebywać pod ich opieką. Nie był to ani jedyny, ani nawet pierwszy taki przypadek w historii. Tym razem jednak ojciec „porwanego” nie mógł się pogodzić ze stratą potomka i zaczął walczyć o niego w każdy znany sobie sposób. Dzięki jego staraniom sprawa ta została nagłośniona na niespotykaną do tej pory skalę. Tym samym też David I. Kertzer był w stanie przeprowadzić swoje małe dochodzenie i zaprezentować czytelnikom ten historyczny reportaż. 
Historia nie tak dawna…
Ale żeby było całkiem jasne – to nie jest sytuacja rodem z wieków ciemnych. Opisany przypadek miał miejsce zaledwie w XIX wieku, czyli całkiem niedawno. Okazuje się jednak, że był to czas wystarczająco odległy, byśmy dzisiaj mogli być nim (w pewnym sensie na nowo) zaszokowani. Czy dzisiaj w – powiedzmy – cywilizowanym świecie jesteśmy w stanie sobie wyobrazić, że dziecko jest odbierane rodzicom z przyczyn różnic religijnych? Odpowiedź nie jest łatwa i jednoznaczna, prawda?
Nie była taka nawet i wtedy. Autor posłużył się tym nagłośnionym przypadkiem, by przyjrzeć się również samemu zjawisku – z obu stron. Chodzi o to, że o ile rozpacz po utracie dziecka nie budzi żadnych wątpliwości i jest niesamowicie ciężkim przeżyciem, o tyle pewna doza nieufności mogła się pojawić po stronie samego chrztu. Okazuje się bowiem, że ten sakrament niekoniecznie musiał być udzielony w dobrej (nomen omen) wierze. Zdarzały się przypadki, kiedy dziecko było chrzczone ze złośliwości, lub wręcz zemsty, przez chrześcijańską służącą. Wystarczył wtedy tylko jeden donos i u drzwi takiej rodziny stawali żandarmi. 
Również i w przypadku Edgarda Mortary sprawa nie była przejrzysta. Czytelnik dość szybko przekonuje się, że ustalenie osoby, która ochrzciła dziecko, nie było trudne, ale już ustalenie szczegółów i powodów to zupełnie inna historia. Powody, które podała służąca, nie miały pokrycia w rzeczywistości. Nie zgadzały się informacje dodatkowe, których udzieliła jako wyjaśnień. Nie do końca zwyczajne było też to, co działo się z chłopcem później – niemal od razu został wywieziony poza miasto, a do ojca dotarły pogłoski o tym, że ochrzczono go ponownie. 
Niesamowita i nieprawdopodobna historia. Jeśli chcielibyście poznać więcej szczegółów, to na Allegro znajdziecie tę książkę już za ok. 26 złotych.
Źródło okładki: www.czarne.com.pl
Historia jest bardzo szczególną dziedziną nauk. Z jednej strony opowiada o tym, co już było i jakie były tego konsekwencje, a z drugiej – co chwilę coś przed nami ukrywa. Do tych tajemnic trzeba się czasem dokopywać. W tym leży piękno takich reportaży z przeszłości.