Czytanie ze zrozumieniem to jedna z ważniejszych umiejętności, jaką nabywają dzieci i młodzież w szkole. Poznawanie liter alfabetu, a w późniejszym czasie płynne czytanie to dwa kroki do czytania ze zrozumieniem. Czytając konkretny tekst, chcemy osiągnąć cel, czyli dowiedzieć się czegoś, poznać nowe środki wyrazu, wzbogacać słownictwo. Dlatego bardzo ważne jest, aby nauczyć się czytać i rozumieć to, co zostało przez nas przeczytane. Czytanie jest ważne
Niestety, coraz częściej nauczyciele i rodzice dostrzegają problem, który polega na tym, że dzieci, a nawet młodzież, nie potrafią czytać ze zrozumieniem. Z czego może to wynikać? Specjaliści dostrzegają go w obniżonej predyspozycji intelektualno-emocjonalnej, ale także w mniejszym zainteresowaniu słowem pisanym, ponieważ najmłodsi chętniej sięgają po rozwiązania multimedialne, np. audiobooki.
Czytanie ze zrozumieniem odgrywa bardzo ważną rolę w życiu każdego człowieka bez względu na wiek. Istotą czytania ze zrozumieniem jest przeczytanie i przede wszystkim zrozumienie treści, a to polega na szczegółowej analizie znaczenia wyrażeń, słów i zdań. Dlatego powszechnie uważa się, że jest to przekładanie języka symbolicznego zawartego w słowach na język wyobrażeń. Na całość procesu składa się kilka elementów, a mianowicie: postrzeganie obrazów graficznych, zrozumienie wyrazów, ich zapamiętanie, umiejętność przewidywania dalszej części przeczytanego tekstu i wysoka umiejętność, czyli kojarzenie znaczeń w cały proces myślowy.
Trening czyni mistrza
Wszystkie działania, które powinny być podjęte przy realizacji nauki czytania ze zrozumieniem, przygotowują uczniów klas młodszych do prawidłowego funkcjonowania w klasach starszych. Od początku można wyrabiać nawyk cichego czytania, co może przyczynić się do tego, że dziecko będzie potrafiło uczyć się systematycznie i efektywnie. Pełne zrozumienie tekstu motywuje ucznia do podejmowania kolejnych działań. Jeśli natomiast tekst jest niezrozumiały, uczeń bardzo szybko rezygnuje z lektury, wybiera mechaniczne czytanie i naukę pamięciową.
Przed ćwiczeniami warto zapoznać się z teorią, dlatego można kupić poradniki, które podpowiedzą, jak pracować z dzieckiem. Nauczyciele polecają książkę Świat wokół mnie Zdzisławy Orłowskiej-Popek. Jest to poradnik, dzięki któremu łatwiej jest zrozumieć zaistniały problem. Teoria poparta jest praktyką. Ćwiczenia to teksty, które opisują elementy świata otaczającego dziecko. Zestaw ma za zadanie usprawniać nie tylko rozwój myślenia, ale i mowy, wspomaga proces rozumienia i ma pozytywny wpływ na system syntaktyczny i semantyczny. Książka jest przeznaczona dla dzieci w zerówce, czyli takich, które przygotowują się do pierwszego etapu szkolnego.
Ćwiczenia powinny być dopasowane do wieku ucznia oraz do jego możliwości i potrzeb. Dla młodszych uczniów można wybrać książki, które są atrakcyjne pod względem estetycznym, zachęcają kolorystyką i grafiką, mogą być też wzbogacone dodatkowymi elementami, np. naklejkami. Popularne jest np. Czytanie ze zrozumieniem Marty Kurdziel. Jest to zestaw nie tylko tekstów, ale również testów i klucza odpowiedzi. To książka przeznaczona dla uczniów nauczania początkowego.
Jeszcze inną propozycją książkową dla młodszych uczniów jest Czytam proste teksty. Czytanie ze zrozumieniem na poziomie podstawowym Agnieszki Fabisiak-Majcher i Elżbiety Ławczys. Autorki wykorzystały różne formy zadań, które są pogrupowane według stopnia trudności. Na rynku dostępne są także książki, z których mogą korzystać licealiści, a więc przyszli maturzyści. Do takich testów, ćwiczeń czy zadań powinni sięgnąć również gimnazjaliści, którzy przygotowują się do egzaminu gimnazjalnego.
Przede wszystkim praktyka
Bez względu na wiek i poziom uczniowie powinni wykonywać jak najwięcej testów, ćwiczeń, dzięki czemu kluczowa kompetencja, jaką jest czytanie ze zrozumieniem, zostanie opanowana na wysokim poziomie. Nie wolno zapominać, że pozwala ona uczniowi osiągnąć sukces nie tylko w młodszych klasach, ale także na wyższych poziomach kształcenia, a nawet w życiu dorosłym. Dlatego najważniejsze jest nieustanne mobilizowanie się do pracy i ćwiczenie, a ponieważ na rynku dostępne są różne testy sprawdzające, przy rzetelnej pracy trening powinien być efektywny.
Książki do czytania ze zrozumieniem