„Songbun”, czyli partia ponad życie
Hyeonseo Lee uciekła z Korei Północnej w wieku 17 lat. Jej droga do wolności była długa i kręta, ale na szczęście zakończona sukcesem. Swój niewątpliwy upór w dążeniu do celu, inteligencję oraz niepasujące do Koreanki z Północy poczucie indywidualizmu autorka zawdzięcza rodzicom. Lee Hyeon-seo miała bowiem szczęście urodzić się w rodzinie o tzw. dobrym „songbun”, czyli wyznaczonym przez władze statusie społecznym. Każda rodzina w Korei Północnej dostaje przydział kastowy, który opiera się na trzech ogólnych kategoriach: „lojalni systemowi”, „o chwiejnych poglądach” lub „wróg”. Jak pisze Lee Hyeon-seo: „Nikt nigdy nie dowiadywał się oficjalnie, do której kasty należy, ale wydaje mi się, że większość z nas potrafiła określić to intuicyjnie (…). System ten działał w piękny, acz podstępny sposób – o ile bardzo łatwo można było stracić status społeczny, o tyle awans był w zasadzie niemożliwy (...)”. Fakt, że autorka książki wychowywała się w rodzinie o wysokim „songbun”, ma niebagatelne znaczenie także dla czytelnika. Dzięki temu może on dowiedzieć się, jak w Korei Północnej żyją ludzie, których sytuacja materialna i społeczna jest względnie dobra.
Kapitalizm w wersji północnokoreańskiej
Podczas lektury „Dziewczyny o siedmiu imionach” właściwie nieustanie towarzyszyła mi myśl: „jak to możliwe”? Władze pozwalają niemal na wszystko, jeśli masz odpowiednie „songbun”, pieniądze na łapówki dla urzędników oraz zmysł handlowca. Wystarczy kochać partię, czcić jej liderów i święte miejsca pamięci, aby stosunkowo łatwo szmuglować z przygranicznych Chin wszelkiej maści towary. O ile bielizna, płyty czy obuwie brzmią jeszcze sensownie, to pomysł przemycania motocykli, sprzętu AGD oraz narkotyków wydaje się szalony. Ale w Korei Północnej o wiele bardziej szalone jest nieposiadanie w domu portretów Wielkiego Wodza i jego ukochanego syna. Za kurz na portretach umiłowanych przywódców cała rodzina mogła trafić do ciężkiego obozu pracy. Na przemyt narkotyków władza nie tylko przymykała oczy, ale wręcz czerpała z niego korzyści finansowe. W latach 70. Korea Północna słynęła z produkcji wysokiej jakości heroiny, którą sprzedawała w ogromnych ilościach do Chin. W następnych latach produkcja przerzuciła się na kryształki metamfetaminy nazywanej „bingdu”. Autorka książki wychowała się w rodzinnie, której zdolności handlowe były nieprzeciętne. Matka Lee Hyeon-seo jest zaradną, inteligentną kobietą, która potrafi załatwić praktycznie każdą sprawę w zgniłym, komunistycznym systemie. To dzięki niej Lee Hyeon-seo wyrasta na indywidualistkę, która lubi wyróżniać się z szarego tłumu – choćby czerwonymi butami przemyconymi z Chin.
Wszyscy jesteśmy tacy sami
„Życie w tym kraju pod wieloma względami nie różni się od życia, jakie ludzie wiodą gdzie indziej – martwimy się o pieniądze, cieszymy się z dzieci, pijemy zbyt wiele i drżymy o karierę zawodową” – tak Lee Hyeon-seo próbuje oddać czytelnikowi z Zachodu codzienność w Korei Północnej. I to jest właśnie najważniejszy wymiar tej wspaniałej opowieści. Możliwość zobaczenia Korei Północnej z bliska. Z perspektywy zwykłego człowieka z jego codziennymi problemami. Drugi wymiar to trzymająca w napięciu historia uciekinierki, która musi przejść naprawdę wiele, aby w końcu móc normalnie żyć. „Dziewczyna o siedmiu imionach” to właściwie gotowy scenariusz na film. Nie jestem jednak w stanie zdecydować, jaki powinien to być gatunek. W tej opowieści jest bowiem wszystko: historia miłosna, saga rodzinna, nielegalne interesy, przemyt ludzi, a przede wszystkim bogate tło historyczne i społeczne.
Czy książka Lee Hyeon-seo ma jakieś wady? Można oczywiście przyczepić się do górnolotnego stylu, konstrukcji tekstu, a nawet pomyśleć: „jakim cudem ona pamięta dialogi sprzed kilkudziesięciu lat”. Jednak pewna kreacja literacka wydaje się być w opowieściach takich jak ta nieunikniona. Co do autentyczności książki – Lee Hyeon-seo od lat działa na rzecz uchodźców z Korei Północnej, a jej wystąpienia można obejrzeć w Internecie. „Dziewczyna o siedmiu imionach” nie jest dziełem literackim, ale przecież autorka nie miała też takich ambicji. To po prostu arcyciekawa opowieść, która odmieni wasze postrzeganie Korei Północnej. Książkę można kupić na Allegro również w wersji na czytniki – e-book kosztuje ok. 30 zł.
Źródło okładki: www.proszynski.pl
„Dziewczyna o siedmiu imionach” to książka, która całkowicie zmieniła moje postrzeganie Korei Północnej. Od razu zaznaczę, że ekspertem w temacie nigdy nie byłam. Z Koreą Północną kojarzyłam te wszystkie słowa-klucze znane mi z przekazów medialnych. „Reżim”, „łamanie praw człowieka”, „głód”, „tortury” – to rzeczy, które momentalnie przychodziły mi na myśl, gdy słyszałam hasło „Korea Północna”. „Dziewczyna o siedmiu imionach” odczarowała to stereotypowe podejście, ale przede wszystkim pokazała mi codzienność mieszkających tam ludzi.