„Éric-Emmanuel Schmitt to taki lepszy Paulo Coelho” – przeczytałem kiedyś na jednym z internetowych forów poświęconych literaturze. I chyba coś w tym jest, bo dzieła tego związanego od lat z Belgią Francuza rzeczywiście wywołują podobne emocje co te, pod którymi podpisał się Brazylijczyk – jedni je kochają, inni nienawidzą, ale wyników sprzedaży mogliby im pozazdrościć nawet Nobliści. Na tym mniej więcej kończą się porównania między pisarzami, bo choć Schmitt też lubi dziwne porównania i ocierające się czasem o kicz filozoficzne rozważania, to jednak jego książki i sztuki teatralne są zdecydowanie cieplej przyjmowane przez krytykę.
Debiut do poprawy
„Sekta egoistów” to przedostatnia wydana w Polsce książka Érica-Emmanuela Schmitta, choć tak naprawdę to jego literacki debiut, nieco już zapomniany w rodzinnej Francji. Może to i lepiej, bo książce, choć czarującej i wciągającej, daleko do dzieł, z których najbardziej zasłynął pisarz, jak choćby słynnego „Oskara i pani Róży”.
Nie oznacza to jednak, że to książka zła i niewarta lektury. Owszem, znajdziemy w niej kilka niedociągnięć typowych dla debiutującego autora, ale już na początku swojej literackiej drogi Schmitt potrafił pięknie i poetycko władać językiem. Głównym bohaterem „Sekty egoistów” jest Gerard, znużony swoją pracą badacza średniowiecznego języka mężczyzna, który pewnego wieczora nieoczekiwanie natrafia w jednej ze starych książek na wzmiankę o tajemniczym Gaspardzie Languenhaercie, założycielu pradawnej… Sekty Egoistów. W Gerardzie odkrycie to budzi chęć do działania i wraz z nim wyruszamy w podróż w szaleńczym tempie, odkrywając kolejne tajemnice filozofii, jaką rządzili się członkowie Sekty. Autor serwuje nam całe mnóstwo zabawnych historii i anegdot o pełnych sekretach filozofach i okazuje się, że ta profesja bywa nie tylko niedoceniana, ale i… niebezpieczna! Zainteresowanie Gerarda tym tematem szybko przeradza się jednak w obsesję, a mężczyzna, w poszukiwaniu zrozumienia dla sekciarzy, będzie musiał odpowiedzieć na pytania, które powiedzą mu więcej o nim samym niż o tajemniczych egoistach.
Filozofie i mądrości
Książka, jak każde inne dzieło Érica-Emmanuela Schmitta, pełna jest filozoficznych rozważań i mądrości. Jak już wspominałem, ponieważ to debiut autora, refleksjom tym brakuje jednak pewnego sznytu i finezji, z których zasłynął potem. Nie wszystkie wątki – w tym przede wszystkim ten dotyczący tytułowej Sekty Egoistów – wydają się być w stu procentach wykorzystane przez Schmitta, a tempo akcji, jakie narzucił sobie pisarz, zdaje się męczyć jego samego. Już z tego debiutu można jednak wyczytać, że w Schmitcie drzemał wielki potencjał, który rozkwitł w pełni w jego kolejnych, bestsellerowych dziełach.
„Sekta” to jednak przede wszystkim opowieść o nas samych i naszym dążeniu do szczęścia. Éric-Emmanuel Schmitt w nieco naiwny, ale szczery sposób stawia przed nami ważne pytania, m.in. o to, czy moglibyśmy zbudować nasze własne szczęście na cierpieniu i niepowodzeniu innych.
Schmitt w swoim debiucie nie uniknął patosu, a momentami ociera się o kicz. Jeśli jednak weźmie się pod uwagę, że to jego literacki debiut, to „Sekta egoistów” potrafi oczarować, a co najważniejsze, także wzbudzić refleksję. Nie polecałbym jednak akurat tego dzieła pisarza tym, którzy nie czytali żadnej innej jego książki. Niedociągnięcia typowe dla debiutanta mogą być bowiem dla wielu przeszkodą nie do przeskoczenia. Dla fanów (albo tych z was, którzy po prostu czytali jedną z innych szalenie popularnych książek Schmitta) może to być fantastyczne studium rozwoju drzemiącego w autorze talentu. Dla początkujących twórców niech będzie to za to znak, że każdy pisarz ma na swoim koncie dzieło, z którego pewnie nie do końca jest dumny, ale które stanowi bardzo ważny punkt w rozwoju jego kunsztu.
Źródło okładki: www.znak.com.pl
Jeden z mniej znanych utworów uwielbianego w Polsce pisarza to tak naprawdę jego debiut, choć u nas ukazał się dopiero w zeszłym roku. I to da się odczuć, ale Schmitt jak zwykle potrafi oczarować.