Zagorzali przeciwnicy porównują cofanie spalin z powrotem do silnika do konsumpcji śmieci. Cóż, mają trochę racji, ale recyrkulacja jest znana od wielu lat i stosowana z powodzeniem. Przykładem ponownego wykorzystania tego, czego silnik właśnie się pozbył, jest choćby turbosprężarka. Chodzi w skrócie o wykorzystanie ich do napędzenia sprężarki, której zadaniem jest wprowadzenie większej ilości powietrza do silnika. Dzięki temu rośnie jego moc. Turbo w silnikach spalinowych jest stosowane od ponad 100 lat, choć do osobówek trafiło dopiero w latach 70. ubiegłego wieku.
Wróćmy jednak do EGR. Ten układ również wykorzystuje spaliny, choć działa inaczej. Część spalin jest kierowana z powrotem do silnika. Cóż stoi za tą pokrętną ideą? Otóż spaliny opuszczające motor są ciepłe, ale nie tak gorące jak jego wnętrze. Czyli obniżają temperaturę silnika. To zaś powoduje, że proces spalania jest nieco wolniejszy. Dzięki wpuszczeniu spalin do silnika spada w nim ilość tlenu. Spalanie odbywa się więc wolniej, mniej gwałtownie. W takich warunkach tlen nie łączy się z azotem.
To wystarczy, by aż o kilkadziesiąt procent obniżyć emisję bardzo szkodliwych tlenków azotu. Określa się je zbiorczo jako NOx. Obniżenie ich ilości jest elementem polityki proekologicznej i nie ma sensu dyskutować z jej słusznością. Niestety – nie ma róży bez kolców. Zawory EGR są bardzo zawodne. Co gorsza – są drogie.
Spaliny cofnięte do silnika nie uczestniczą w reakcji, wypełniają jedynie motor. Jest więc jasne, że moc silnika w takich warunkach zdecydowanie spada. Na szczęście zawór dostarczający spaliny do cylindrów jest tak pomyślany, że nie działa ciągle. Najwięcej spalin dostarcza wtedy, gdy auto pracuje w średnim zakresie obrotów, czyli po prostu jedzie. Powiedzmy uczciwie – wtedy nie potrzebujemy mocy. Natomiast gdy silnik pracuje na niskich bądź wysokich obrotach, zawór EGR nie dostarcza do niego spalin. Przy niskich obrotach auto by po prostu gasło, przy wysokich nie osiągałoby pełnej mocy. Cóż, wkręcanie motoru na czerwone pole obrotomierza na ogół czemuś służy, więc dławienie go w tej sytuacji byłoby bezsensowne i niebezpieczne.
Zawór EGR – jak to działa w praktyce?
Systemów sterowania zaworem jest wiele, podobnie jak jego ustawień i parametrów. Inaczej działa w dieslach, inaczej w autach napędzanych etyliną. W starszych nieco modelach jest sterowany w prosty sposób – ustawia się w odpowiedniej pozycji w zależności od ciśnienia. W nowszych jest sterowany elektronicznie. Niestety, oba rodzą problemy. Podstawowym jest to, że zawór musi pracować w stosunkowo mało przyjaznych warunkach, więc łatwo się brudzi. A jak się przytka, to pozostaje w pozycji otwartej. Po prostu się nie domyka. Gdyby został w pozycji zamkniętej, zauważylibyśmy jedynie wzrost elastyczności w średnim zakresie obrotów i wyższą kulturę pracy silnika. Otwarty podaje spaliny do silnika niezależnie od tego, czy to akurat jest pożądane, czy nie.
Objawy awarii EGR
A wtedy następuje spadek mocy, nierówna praca silnika, a także zwiększone zużycie paliwa. Są to objawy, które mogą się przytrafić w przypadku wielu innych awarii i łatwo je przeoczyć lub zlekceważyć. Dobrze, jeśli w przypadku nawet niewielkich zaburzeń zapala się żółta kontrolka check engine. Zdarzają się twardziele, którym to światełko kompletnie nie przeszkadza w jeździe, ale zdecydowanie nie warto go lekceważyć. W przypadku zaworu EGR może wystarczyć wymontowanie go i oczyszczenie, ale mogą też zawieść elementy nim sterujące, np. siłowniki. Warto przy tym zlecić wymianę lub pucowanie kolektora dolotowego. Wymiana zaworu EGR potrafi być tania, może też być bardzo droga. Wszystko zależy od modelu auta i stopnia skomplikowania systemu. Możemy się więc zamknąć w małych kilkuset złotych, ale i dobić do... kilku tysięcy. Jego żywotność jest również nieprzewidywalna. Na ogół w warunkach miejskich zużywa się szybciej. Może przetrwać 50 –60 tysięcy km, może i 100 tysięcy. Co możemy zrobić? Jeśli mamy podejrzenia, że może być przytkany, warto zainwestować parę złotych w mechanika, który po dobraniu się do niego (co bywa dość skomplikowane), określi jego stan i ewentualnie wyczyści. Na kolejne kilkadziesiąt tysięcy kilometrów powinno wystarczyć.
EGR, czyli Exhaust Gas Recirculation, to nic innego jak układ kierujący część spalin z powrotem do silnika. Tak – jest nowoczesny i wymuszony przez przepisy ograniczające toksyczność spalin. Tak – często się psuje i jest drogi. Jak z nim postępować?