Jeśli już zdecydowaliście się na uprawianie czarno-białej fotografii analogowej, warto zaoszczędzić trochę pieniędzy i zacząć wywoływać filmy w domowym zaciszu. Oczywiście tutaj pojawia się podstawowe pytanie – jaką chemię wybrać? Odpowiedzi szukajcie niżej. Negatyw a dedykowany wywoływacz
W pierwszej kolejności powinniście wiedzieć, że istnieją dwa rodzaje panchromatycznych filmów negatywowych – te z klasyczną strukturą kryształków (ziarna) oraz z kryształkami „T”. Pierwsze to standardowe negatywy czarno-białe, do których nie trzeba mieć specjalnej chemii. Wywołacie je praktycznie wszystkim, a efekty tak czy siak będą zadowalające, bo poprawne. Negatywy z tej grupy to: Ilford FP4, Ilford HP5, Ilford PAN, Kodak TRI-X, Rollei RPX, Agfa APX, Fomapan itp.
Na początek polecam standardowy wywoływacz Kodaka o oznaczeniu D76. Jest on sprzedawany w proszku do rozrobienia na litr, galon oraz 5 litrów. Jest również bardzo wydajny. Daje drobne, miłe dla oka ziarno. Alternatywami dla niego są: Foma Fomadon W37 oraz Ilford ID11.
Te drugie filmy są bardziej nowoczesne – ziarno jest mniejsze, obraz ma gęstszą strukturę i przeważnie charakteryzuje się doskonałą ostrością. Poza tym są one podatne na skanowanie. Wymagają jednak specjalnej chemii do wywoływania kryształków „T”. To właśnie one sprawiają, że filmy są tak bardzo charakterystyczne. Negatywy, które należą do tej grupy to: Kodak T-MAX, Fuji Neopan Acros oraz Ilford Delta.
Dedykowane wywoływacze to na przykład: Kodak T-MAX, Adox FX39 (albo innej firmy o tym samym oznaczeniu), Paterson FX39, Tetenal Ultrafin T Plus, Foma Fomadon Excel W27, Agfa D74 oraz Ilfotec DD-X. Polecam FX39, ponieważ jest najbardziej wydajny i po prostu tani, ale niestety trudno go zdobyć. Pozostałe wywoływacze rozrabia się w proporcjach 1+3 albo 1+4, gdzie F39 można rozrabiać 1+14 lub 1+19 standardowo. Innymi słowy, to duża oszczędność.
Charakterystyka obrazu końcowego
W zależności od obrazu, jaki chcecie osiągnąć, można wybrać konkretne wywoływacze. Pierwszą, najbardziej znaną recepturą jest Agfa Rodinal. R09 świetnie nadaje się do ratowania źle naświetlonych filmów – jest bardzo delikatny dla negatywu i stosuje się go w bardzo niskich rozcieńczeniach dla wywoływania akutacyjnego, czyli takiego, które trwa długo i jest nieagresywne. Najczęściej rozrabia się go w proporcjach 1+25, 1+50 oraz 1+100. Alternatywami dla Rodinalu (R09) są wywoływacze: Adox Rodinal, Adox Adonal Rodinal, Tetenal Paranol S oraz Adox Adolux APH.
Charakterystyka negatywu po wywołaniu w R09 jest dość płaska. Nie uświadczycie tutaj silnych kontrastów, będzie natomiast bardzo szeroka gradacja szarości. Obraz jest ostry, a ziarno bardzo znikome. Im dłużej wywoływany negatyw, tym lepszy jest parametr ostrości i ziarnistości. Polecam go do wywoływania starych filmów, nieznanego pochodzenia. Nie bójcie się eksperymentować! W najgorszym wypadku z negatywu wyjdą wam... zdjęcia.
Jeśli chcielibyście użyć czegoś mniej archaicznego, polecam takie wywoływacze, jak Tetenal Ultrafin oraz Tetenal Emofin. Są to uwspółcześnione wersje standardowych wywoływaczy, dzięki którym wywołacie praktycznie każdy film. Osobiście lubię połączenie tej chemii z materiałami światłoczułymi opartymi na kryształach „T”. Obraz końcowy jest ostry, bardziej ziarnisty i zyskuje „brudny charakter”.
Jak wspominałem kilka akapitów wyżej, wywoływacze do kryształków „T” są bardzo specyficzne, ale bez problemu wywołacie w nich standardowe filmy. Można powiedzieć, że są one po prostu wzbogacone. Obraz jest kontrastowy, są głębokie czernie i niedużo detali w jasnych partiach. Nie uświadczycie tutaj szerokiej skali szarości jak przy R09.
Podsumowanie
Jak widzicie, wszystko naprawdę opiera się na dwóch czynnikach – charakterystyce filmu i charakterystyce końcowego efektu, który chcecie osiągnąć. Tak naprawdę na każdym wywoływaczu można wywołać każdy film czarno-biały. Czasem po prostu efekt może troszkę zaskoczyć, ale nie ma czego się bać. Może dzięki temu stworzycie swój niepowtarzalny styl?
Przegląd wywoływaczy negatywowych – ich cechy, wady i zalety