Wskaźnik temperatury cieczy chłodzącej to obok kontrolki ciśnienia oleju jeden z podstawowych instrumentów montowanych w samochodach napędzanych silnikami spalinowymi chłodzonymi cieczą. Dzieje się tak dlatego, że właściwe smarowanie i odpowiednia temperatura to dwa podstawowe czynniki konieczne do właściwej pracy każdej jednostki napędowej.
Objawy przegrzania silnika
W zdecydowanej większości przypadków pierwszą oznaką „gotowania się” silnika będzie unosząca się strzałka wskaźnika temperatury. W zależności od modelu może na nim być zaznaczona skala, ale nie jest to rozwiązanie stosowane przez wszystkich producentów. Większość silników osiąga prawidłową temperaturę pracy, gdy strzałka znajduje się pośrodku skali lub minimalnie poniżej. Wszelkie odstępstwa oznaczają nieprawidłowości.
W niektórych współczesnych samochodach producenci odeszli od wskaźników na rzecz kontrolek: niebieskiej, oznaczającej, że silnik jest w trakcie rozgrzewania, i czerwonej, zapalającej się, gdy temperatura staje się zdecydowanie za wysoka. W takich przypadkach kierowcy trudno zaobserwować wstępne nieprawidłowości czy wahania temperatury. Sygnałem, że coś jest nie w porządku, będzie jedynie zapalona czerwona kontrolka.
Najgorzej jest wtedy, gdy wskaźnik temperatury nagle opadnie – nawet zgaszony silnik pozostawiony na mrozie nie stygnie tak szybko. Może to być oznaką niemal całkowitej utraty płynu chłodzącego. W takiej sytuacji wskaźnik przestaje działać i kierowcy pozostaje obserwowanie innych objawów. Należą do nich: nierówna praca silnika, nieprawidłowo działający układ nawiewu czy dym wydobywający się spod maski.
Co zrobić, gdy silnik się zagotuje?
Jeśli pierwszym objawem jest rosnąca temperatura silnika, ale do samego przegrzania jeszcze nie doszło – czerwona kontrolka jeszcze się nie pali – możemy spróbować obniżyć temperaturę silnika za pomocą układu nawiewu. Trzeba w tym celu wyłączyć klimatyzację, a następnie nastawić temperaturę nadmuchu i wentylator wnętrza na maksimum. Nie jest to metoda komfortowa, zwłaszcza latem, jednak pomocna w sytuacjach, gdy nie możemy się zatrzymać, np. na autostradzie, w tunelu lub na moście.
Nadmuch gorącego powietrza do kabiny pomaga doraźnie, ale w miarę możliwości należy się zatrzymać, by sprawdzić, jaka jest przyczyna takiego stanu rzeczy. Jeśli na tablicy przyrządów zapali się czerwona kontrolka cieczy chłodzącej, wtedy należy niezwłocznie zatrzymać samochód i zgasić silnik. Najlepiej zrobić to w spokojnym miejscu, np. na parkingu, bowiem będziemy musieli zrobić sobie przynajmniej godzinną przerwę w oczekiwaniu, aż silnik ostygnie.
Nie jest wskazanie otwieranie maski zaraz po zatrzymaniu, zwłaszcza jeśli wydobywała się spod niej para. Odczekajmy od kilku do kilkunastu minut i dopiero wtedy podnieśmy maskę do góry, sprawdzając wcześniej, czy się nie poparzymy. To pozwoli szybciej ostygnąć jednostce napędowej. Pod żadnym pozorem nie odkręcajmy od razu korka chłodnicy. Płyn chłodzący może wytrysnąć i poparzyć nam ręce. Jego ubytek znacząco utrudni nam dalszą jazdę, zwłaszcza jeśli znajdujemy się w szczerym polu, z dala od stacji benzynowej czy serwisu mechanicznego.
Jakie są przyczyny przegrzewania się silnika?
W oczekiwaniu na ostygnięcie silnika możemy przy podniesionej masce sprawdzić, czy stan cieczy chłodzącej jest prawidłowy. We współczesnych samochodach służy do tego zbiorniczek wyrównawczy z naniesionym minimum i maksimum. Jeśli stan jest poniżej dolnej granicy, płyn chłodzący należy uzupełnić. Ważne, by był w możliwie identycznym kolorze, jeśli nie znamy jego oznaczenia. Płyny mają kolory: niebieski, zielony, czerwony, pomarańczowy, fioletowo-czerwony, fioletowo-różowy. Doraźnie można dolać wody destylowanej.
Inna usterka, którą możemy sami zdiagnozować, to nieszczelność jednego z przewodów łączących chłodnicę z silnikiem lub samej chłodnicy, są one bowiem widoczne gołym okiem. Może się jednak zdarzyć, że ubytek płynu nie jest związany z żadnym wyciekiem, wtedy podejrzana staje się uszczelka pod głowicą.
Jeśli podczas jazdy w trasie temperatura była w normie, a wzrosła natychmiast podczas wolnej jazdy miejskiej, to odpowiedzialnym za usterkę może być napęd wentylatora. Być może spadł napędzający go pasek lub odłączył się kabel zasilania. Podobne objawy pojawiają się, gdy zatnie się termostat. Uszkodzenie termostatu kwalifikuje go do wymiany.
Do typowych przyczyn przegrzewania się silnika należą:
ubytek płynu chłodzącego w wyniku nieszczelności,
uszkodzenie napędu wentylatora bądź – rzadziej – samego wentylatora,
uszkodzenie pompy cieczy chłodzącej (tzw. pompy wody) lub jej napędu,
uszkodzenie termostatu,
uszkodzenie uszczelki pod głowicą.
Przegrzanie silnika jest niebezpieczne i nie należy go lekceważyć. Jeśli nie jesteśmy w stanie sami zdiagnozować usterki, musimy skorzystać z pomocy mechanika. Pamiętajmy przy tym, że koszt lawety nie jest wcale taki wysoki w porównaniu z ceną naprawy uszkodzonego silnika. Jeśli więc nie jesteśmy w stanie opanować sytuacji, nie wahajmy się zadzwonić po pomoc drogową.
Zapalenie się czerwonej kontrolki na tablicy przyrządów podczas jazdy nie wróży niczego dobrego. Jeśli jest to lampka oznaczająca temperaturę cieczy chłodzącej lub podwyższona temperatura na wskaźniku, nie panikujmy, ale działajmy od razu. Oto co trzeba w takiej sytuacji zrobić.