Automat jednosprzęgłowy
Najpopularniejszym rodzajem skrzyni automatycznej, bo stosowanym już chociażby przed 20 laty, jest przekładnia posiadająca jedno sprzęgło, która wśród maniaków motoryzacji (i nie tylko) jest określana mianem klasycznej. Zasada działania takiego rozwiązania oraz wymierne korzyści płynące z zastosowania tylko dwóch pedałów są raczej oczywiste – zarówno prawa ręka, jak i jedna z nóg oddają się pełnemu odpoczynkowi, bo nie jest konieczne angażowanie ich w prowadzenie pojazdu. Skrzynia samodzielnie zmienia i dobiera odpowiednie biegi, pozwalając kierowcy zaczerpnąć odrobiny wygody i w spokojny, bezstresowy sposób zmienić stację radiową.
Oczywiście skrzynia skrzyni nierówna i choć zasada działania pozostaje taka sama, to subiektywne odczucia kierowcy mogą się w dość znaczący sposób od siebie różnić. Niektóre przekładnie szarpią przy zmianie przełożeń, zmiana biegu trwa zauważalnie długo, a skrzynia miewa problemy z doborem adekwatnego do sytuacji drogowej przełożenia, co może skutkować wyższym zużyciem paliwa i irytacją kierującego. Obecnie za jedną z najlepszych przekładni jednosprzęgłowych uznaje się automaty firmy ZF stosowane np. w samochodach BMW – ich praca jest z reguły przewidywalna, gładka i całkiem szybka.
Automat dwusprzęgłowy
Krokiem ku większemu zaawansowaniu konstrukcji automatycznych są w dzisiejszym świecie przekładnie dwusprzęgłowe. Stopień ich skomplikowania w budowie jest zauważalnie większy, co pociąga za sobą wyższe koszty ewentualnego serwisowania, lecz odczuwalny sposób działania bywa bardziej komfortowy. Inżynierowie tego typu konstrukcji wpadli na pomysł zastosowania dwóch sprzęgieł, które w rzeczywistości są w stanie zagwarantować większą płynność i szybkość działania.
W momencie, kiedy przekładnia zmienia bieg na wyższy, w pogotowiu lub niejako w przygotowaniu jest już bieg kolejny, który może zostać zaaplikowany w każdym momencie. Konstrukcje dwusprzęgłowe miewają mniejsze trudności ze zrzuceniem dwóch, a nawet trzech przełożeń i nie cierpi na tym komfort podróżowania. A kierowca? Działanie takiego rozwiązania jest w większości przypadków dość anonimowe i daje się we znaki w najmniejszym jak to tylko możliwe stopniu.
Obecnie za najbardziej udane i dopracowane tego typu konstrukcje uważa się sześciobiegowe, pracujące przy użyciu oleju skrzynie DSG Volkswagena czy przekładnie Powershift stosowane w samochodach Forda.
Automat bez sprzęgła
Istnieje również trzecie i chyba najmniej lubiane rozwiązanie, czyli automatyczna skrzynia pozbawiona sprzęgieł – przekładnia typu CVT, stosowana np. w autach Lexusa czy Toyoty. Katalogowe informacje mówiące o braku jakichkolwiek sprzęgieł to jedno, ale największa różnica objawia się dopiero w realnym działaniu tego rozwiązania. Dlaczego „o ironio”? Otóż mniejszy stopień skomplikowania powinien zaowocować samymi superlatywami, a okazuje się, że wcale tak nie jest.
Charakterystyka bezstopniowej przekładni automatycznej polega na tym, że kierowca nie doświadcza zmiany biegów, bo ich nie ma. Po wciśnięciu pedału aplikującego moc, do uszu kierowcy dobiega dźwięk jednostajnego warkotu silnika i jednostajnego nabierania prędkości. Skutkuje to rzecz jasna brakiem strat czasowych na zmianę poszczególnych przełożeń, ale również mniejszym komfortem akustycznym dla prowadzącego. Inżynierowie karmią jednak potencjalnych klientów ciekawym pomysłem – w trybie sportowym pracy skrzyni „symuluje” ona przełożenia, dając teoretycznie odczucie zmiany biegów, ale w rzeczywistości i tak pozostajemy świadomi, że komputer robi to jedynie wirtualnie.
Jak wspomnieliśmy, skrzynia skrzyni nierówna, działanie pozostaje podobne, ale subiektywne odczucia kierującego mogą się w znaczący sposób od siebie różnić. Warto dodać, że w XXI wieku większość skrzyń automatycznych posiada też sportowy tryb działania i łopatki umieszczone za kierownicą.
Podróżujący nieco bardziej agresywnym (lub sprawiającym takie wrażenie) samochodem, przy odrobinie chęci i uczuciu zazdrości wynikającej z zastosowania manualnej przekładni w samochodzie na sąsiednim pasie, może wówczas samodzielnie pozmieniać biegi, lecz w znaczący sposób będzie się to różniło od standardowego drążka służącego do wbijania „jedynki”, a potem „dwójki”, „trójki” itd.
Człowiek niemal na każdym szczeblu finansowego zaawansowania dąży do wygody. Przestronne i przyzwoicie wyposażone mieszkanie, dobra posada w pracy, mądra organizacja czasu wolnego czy samochód posiadający różnego rodzaju udogodnienia. Skupmy się na tym ostatnim, a właściwie to na elemencie, który w znaczący sposób może wpłynąć na komfort (żeby nie powiedzieć: relaks) prowadzenia auta – na skrzyni biegów. Czy automatyczna przekładnia zawsze musi być taka sama?