Miasto na skrzyżowaniu dróg
Założyciel Bagdadu, kalif Al-Mansur, władający imperium Abassydów, starannie wybrał miejsce na swoją nową stolicę. Nie mogła się ona znajdować zbyt daleko od Persji ani też zbyt blisko dwóch miast będących wojskowymi garnizonami Mezopotamii. Powinna leżeć nad rzeką Tygrys, która w przeciwieństwie do Eufratu była żeglowna aż do ujścia, a tereny wokół niej były żyzne i zasobne w wodę. Dzięki doskonałej lokalizacji Bagdad mógł stać się centrum wymiany handlowej, przystankiem na szlakach, którymi wędrowały karawany z wielu krajów. Miało to być „skrzyżowanie dróg całego świata” – dobra do życia, łatwa do obrony i oszałamiająca pięknem stolica ogromnego imperium.
Miasto płynące krwią
Niestety choć starannie wybrana lokalizacja przyczyniła się do rozwoju Bagdadu, stała się również jego przekleństwem. Niewiele jest miast na świecie, które stałyby się obiektem tylu ataków wrogich armii. Pierwsze dwieście lat istnienia miasta to okres pokoju, rozwoju sztuk i kultury, ale później na Bagdad najeżdżali Mongołowie, Persowie, Osmanowie, Tatarzy, a wreszcie Brytyjczycy i Amerykanie. Nazywana często Miastem Pokoju lub Siedzibą Pokoju metropolia wielokrotnie spływała krwią. Mieszkańców Bagdadu zabijali najeźdźcy, czasem dokonując masowych egzekucji (na początku XIII wieku Mongołowie zabili w Bagdadzie osiemset tysięcy ludzi), gnębiły ich powodzie, a w XIX wieku zdziesiątkowała ich epidemia. Czytanie o tym paśmie kolejnych nieszczęść nieuchronnie popycha do refleksji dotyczących natury zła i tego, jak historia powtarza się w straszliwy i okrutny sposób.
Miasto literatury i kultury
Jednocześnie z opowieści Marozziego wyłania się fascynujący obraz miasta, które od chwili powstania było nowoczesne i otwarte na kulturę i sztukę. Zbudowano je na planie koła (mówiono: „Na całym świecie nie ma drugiego okrągłego miasta”). Syn założyciela Bagdadu był wielkim miłośnikiem literatury, zwłaszcza poezji, i organizował w pałacu liczne wieczory literackie. Jeden z kolejnych kalifów, Harun, otaczał się muzykami, humanistami i filozofami, brał udział w cotygodniowych debatach i interesował się nauką, zwłaszcza medycyną. Pod jego panowaniem Bagdad rozkwitł. Budowano nowe pałace, tłumaczono literaturę grecką, indyjską i perską, zakładano biblioteki. Harun szastał pieniędzmi, jednak to za jego czasów miasto stało się tak ważnym ośrodkiem wymiany idei.
Marozzi opowiada o kalifach i generałach, ale sporo miejsca poświęca także mniejszościom etnicznym zamieszkującym to wielokulturowe miasto. Przede wszystkim jednak płynnie i przejrzyście prowadzi czytelnika przez meandry historii, snując fascynującą opowieść o mieście stworzonym do bycia stolicą wielkiego imperium, a ostatecznie wielokrotnie splądrowanym i zniszczonym. Warto przeczytać „Bagdad” i zadumać się nad smutnym losem tej wspaniałej metropolii.
Źródło okładki: www.czarne.com.pl
Doskonale napisana i niezwykle wciągająca historia Bagdadu to kolejna książka wydana w serii poświęconej miastom. Pojawiająca się w wiadomościach w kontekście kolejnych zamachów terrorystycznych stolica Iraku ma bardzo bogatą, barwną i często krwawą przeszłość.