Początki
Sięgając do lat 60. poprzedniego stulecia, możemy znaleźć pierwsze wzmianki o nowym gatunku. Artyści mieli po dziurki w nosie monotonnych, wręcz nudnych obrazów „suchej” rzeczywistości. Poszukiwano czegoś nowego, zupełnie nowatorskiego. W 1963 roku ukazuje się artykuł „Concept Art” Henry’ego Flynta traktujący o fotografii konceptu. Rok po roku artyści tacy jak Sol LeWitt i Joseph Kosuth idą w jego ślady, publikując swoje spostrzeżenia. Tak wyglądały próby nadania kształtu fotografii opartej o ideę.
Wykorzystanie
W przeciwieństwie do innych gatunków konceptualizm umniejsza rolę przedmiotów, koncentrując się na procesie powstawania. Mało istotne, co znajduje się na zdjęciu – liczy się odbiór. Dlatego fotografia konceptualna znalazła zastosowanie w marketingu i reklamie. Przedstawiciele tych dwóch dziedzin najlepiej rozumieli, jak istotna jest siła przekazu w komunikacji. Zdjęcia pokazujące proste, znane produkty w zupełnie innej formie zapadały głęboko w pamięć. Konceptualizm wzmacniał efektywność marketerów w budowaniu skojarzeń. Istnieje jeszcze jedna grupa, która równie dobrze rozumie sprzedaż obrazem – dziennikarze. Przecież fotografia prasowa ma za zadanie dosłownie w paru sekundach opowiedzieć historię. Zestawienie postaci, ujęcie momentu, aż w końcu nadanie kontekstu decyduje o całościowym odbiorze. Jeśli zdarzyło ci się przeglądać fotografie prasowe, z pewnością udało ci się zauważyć, że najlepsze wyróżniało właśnie takie podejście.
Mistrzowie gatunku
Wspaniałe dzieła, stanowiące cenne źródła inspiracji znajdziesz wokół siebie. Najlepiej zacząć od mediów znanych ze świetnych fotografii, np. magazynu National Geographic. Równie pomocne okażą się fantastyczne albumy zawierające esencję dziennikarstwa prasowego, tak jak „Zdobyć zdjęcie. Moja historia fotografii prasowej” Johna G. Morrisa. Staraj się też być na bieżąco z reklamami dużych marek, które jak mało kto przywiązują tak szczególną wagę do przekazu. To świetna kopalnia inspiracji i realizacja idei fotografii konceptualnej w czystej postaci. Zdecydowanie godne polecenia są albumy Ansela Adamsa. Jego czarno białe zdjęcia utorowały mu drogę do panteonu liczących się nazwisk w świecie fotografii.
Jak zacząć?
Jeśli chcesz stać się artystą konceptu, koncentruj się na idei, a dopiero potem szukaj odpowiednich kadrów. Z najprostszego i najmniej pozornego przedmiotu jesteś w stanie wyciągnąć coś naprawdę wyjątkowego. Czasem wystarczy odpowiedni kontekst, światło, otoczenie, aby pokazać bohatera w zupełnie innym świetle. Odnośnie sprzętu – każdy aparat, jaki posiadasz, będzie odpowiedni. Jeśli bardzo chcesz, możesz pobawić się dodatkowo z konwerterami lub filtrami. Pamiętaj tylko, aby ich działanie podkreślało ideę zdjęcia.
Fotografia konceptualna to coś więcej niż zdjęcia z wakacji. Tu potrzeba planu, a przede wszystkim pomysłu, jaki przekaz ma wysyłać zdjęcie. Przeglądając reklamy największych firm, możesz się domyślić, że rzadko kiedy były dziełem przypadku. Za to w dziennikarstwie prasowym to właśnie stała obserwacja i otwarty umysł przyczyniają się do sukcesu reportaży. Tak więc w zależności od tematu fotografii i pomysłu staraj się ją planować, ale miej jednocześnie oczy (i głowę) szeroko otwarte.
Fotografia idei, fotografia pomysłu – z takimi określeniami spotkasz się przy fotografii konceptualnej. To dziedzina sztuki, w której pomysł na zdjęcie jest ważniejszy od znajdujących się na nim elementów. Dlaczego właśnie teraz zyskuje na popularności? Bo jak nigdy dotąd od wyglądu ważniejsze jest to, co zdjęcie komunikuje.