Raz na jakiś czas w literaturze (i w kinie) pojawia się jakiś modny motyw przewodni. Mogą to być wampiry, które potem zostaną zastąpione przez wikingów. Potem może pojawić się Dziki Zachód w najróżniejszych możliwych wydaniach. No i są oczywiście piraci – wyciągnięta spod prawa grupa, której najwyraźniej nikt nie rozumie, a której przedstawiciele są przecież tacy szlachetni, waleczni, odważni i tacy... romantyczni na tych swoich wspaniałych okrętach płynących w stronę zachodzącego słońca. Bzdura
Książka „Republika Piratów” jest jedną z tych pozycji, które demitologizują hollywoodzki wizerunek tych ludzi. Owszem, zdarzali się wśród nich odważni i waleczni marynarze oraz tacy o zacięciu godnym Robin Hooda (czym niewątpliwie zjednywali sobie ludność niektórych miast). Ale nieścisłości w szczegółach życia na morzu zaczynają się już na poziomie standardowego rejsu.Jeśli wierzyć autorowi (a dlaczego mielibyśmy tego nie robić), żaden rejs nie był ani rutynowy, ani bezpieczny, a ani jeden marynarz nie mógł mieć pewności, że wróci do domu w jednym kawałku – przynajmniej jeśli chodzi o XVIII wiek, którego ta książka dotyczy. W czasie pokoju na większe szczęście mogli liczyć ci, którzy pływali na statkach handlowych – przynajmniej jeśli chodzi o dyscyplinę i egzekwowanie kar. Zagrażały im tylko choroby i kontuzje, z których każda mogła zakończyć się amputacją lub innym równie przyjemnym zabiegiem. W przypadku marynarki wojennej dodatkowym zagrożeniem dla zdrowia i życia marynarza bardzo często bywał sam kapitan. Jako – dosłownie – „pierwszy po Bogu” dowódca okrętu miał prawo zasądzać kary cielesne i sądzić w trybie „wojennym”. Na jego decyzje mogło wpłynąć prawie wszystko, a w szczególności osobiste humorki i antypatie. Efekt bywał taki, że po zakończonym rejsie nie wszyscy byli w stanie zgłosić się po należny żołd.
A skoro już o żołdzie mowa...
Zapłata za rejs dość często była również formą nacisku i represji. Kapitanowie i armatorzy często wykorzystywali najmniejsze uchybienia, by pozbawić marynarzy należnej im zapłaty. Co bardziej złośliwi dowódcy wypłacali żołd w lokalnych walutach krajów, do których wpływał taki statek. Marynarze – nawet ci najlepsi – szybko się zorientowali, że jeśli naprawdę chcą coś zarobić, to najlepszym rozwiązaniem będzie przejście na „własny rozrachunek”. Autor książki również rozprawia się z traktowaniem zamiennie terminów „pirat” i „korsarz”. Różnica pomiędzy nimi wydaje się subtelna, jest ona jednak bardzo znacząca i widoczna w wielu okolicznościach. Ci pierwsi będą łupić każdego – zawsze i wszędzie. Ci drudzy – tylko statki krajów należących do kraju wrogiego królowi, któremu służyli. Dla jednych wojna to stan permanentny – dla drugich to czas prosperity.
Autor ma w zanadrzu dużo więcej takich anegdot i ciekawostek. Sama książka zaś nie jest specjalnie obszerna (choć to akurat mogłoby stać po stronie minusów tej publikacji), a język, w jakim jest napisana, nie odstrasza już na pierwszej stronie. Dość szybko też to, co wydaje się marynarskim zwykłym, szarym życiem, zaczyna czytelnika wciągać i prosić o więcej.W taki niefilmowy rejs po siedmiu morzach możecie się wybrać już za ok. 26 zł.
Źródło okładki: www.wsqn.pl
„Republika Piratów” Colin Woodard – recenzja