Sprzęgło rozłączne cierne – tak fachowo nazywa się część auta, którą sterujemy, używając lewej nogi. I nawet to, jak wciskamy ów pedał, ma znaczenie dla żywotności tego elementu, a więc i naszej kieszeni. Sprzęgło, w dużym uproszczeniu, składa się z dwóch tarcz. Kiedy naciskamy lewy pedał, tarcze się rozłączają, oddalamy je od siebie. Jedna tarcza podłączona jest do wału silnika, druga zaś do wałka od skrzyni biegów. Chwilowe rozłączenie napędu pozwala nam zmienić bieg. Puszczając pedał, znowu zbliżamy do siebie obie tarcze i auto jedzie.
Z czasem materiały ścierne na tarczach ulegają zużyciu i jest to całkowicie naturalne. Sprzęgło nie ulega awarii od razu – przynajmniej podczas normalnego użytkowania. Nie można jednak jednoznacznie określić, po jakim przebiegu zacznie szwankować. Jedno zacznie się ślizgać po 100–150 tys. km, inne w połowie. I w dużej mierze zależy to od kierowcy.
Jak popsuć sprzęgło?
Z lewym pedałem warto się obchodzić delikatnie. Delikatne ruszanie, płynna jazda bez szarpania, bez nadwerężania auta zbawiennie wpływa na żywotność tej części. Ruszanie z piskiem opon, szarpanie biegami, a nawet jazda z lewą nogą na pedale sprzęgła powoduje jego szybkie zużycie. Pamiętajmy też, że czas, kiedy sprzęgło jest rozłączone (czyli pedał jest wciśnięty), powinien być jak najkrótszy. Jazda na tzw. półsprzęgle, czyli z pedałem wciśniętym do połowy, jest błędem i auto jej nie lubi. Operujmy nim delikatnie, ale zdecydowanie. Sprzęgło bardzo nie lubi stanów pośrednich. Nie przepada też za byciem rozłączonym. Ilu ludzi staje na światłach, wciska sprzęgło i wrzuca jedynkę, a następnie czeka na zielone? Zbyt wielu – zdarza się to każdemu. Lepiej dojechać, wrzucić na luz i ewentualnie za pomocą hamulca utrzymywać auto na pozycji, a bieg wrzucić bezpośrednio przed ruszeniem.
Sprzęgło nie przepada też za jazdą w korkach, ale na to wiele nie poradzimy. Warto jednak nie jechać przez setki metrów na półsprzęgle – lepiej odczekać chwilę, aż auto przed nami przemieści się o 2–3 metry, podjechać, wrzucić na luz, zamiast poruszać się o 5 cm do przodu za każdym razem, gdy zrobi się odrobinę miejsca.
Objawy awarii sprzęgła
Jest prosty test na skuteczność tego elementu. Jeśli nie jesteśmy pewni, czy tarcze nie są pościerane i czy wszystko działa poprawnie, znajdźmy sobie kawałek asfaltu gdzieś na uboczu. Wciskamy sprzęgło, można też zaciągnąć hamulec ręczny. Wrzucamy trzeci biegi i próbujemy ruszyć – delikatnie puszczamy lewy pedał. Zdrowe sprzęgło nie pozwoli sobie na takie traktowanie i silnik zgaśnie. Jeśli jednak coś w środku się dzieje, tarcze się ślizgają – poczujemy to. Auto będzie próbowało jechać.
Objawami awarii sprzęgła mogą też być np. wysokie obroty. Jeśli jeździmy tak samo jak zwykle, a silnik wyraźnie osiąga wyższą prędkość obrotową, to pewnie coś się w środku ślizga i nie stawia takiego oporu, jaki powinno. Co? Sprzęgło.
Awarię docisku możemy na ogół usłyszeć. Wyłączamy radio i nadmuch, by nie słyszeć niczego poza naturalnymi dźwiękami samochodu. Jeśli po wciśnięciu sprzęgła usłyszymy dziwne pogwizdywanie, szum, pisk, to znaczy, że nie działa ono prawidłowo.
Co robić?
W większości przypadków sprzęgło nadaje się po prostu do wymiany, zwłaszcza gdy ma już spory przebieg. Nie ma co kombinować z wymianą poszczególnych jego elementów, takich jak wysprzęglik lub pompa. Miejmy też świadomość, że w garażowych warunkach nie wymienimy go samodzielnie. Najlepiej po prostu pojechać do mechanika. On zdiagnozuje awarię i jej zakres. W części przypadków awaria będzie mogła dotyczyć docisku bądź łożyska, co przełoży się na niższy koszt naprawy, choć robocizna będzie droga.
Co do kosztów – są wysokie. W popularnych autach kilkuletnich niższej klasy kompletne sprzęgło to koszt przynajmniej 500–1000 zł, kolejne kilkaset pochłonie robocizna. Oczywiście możemy sami kupić sprzęgło i zawieźć je do montażu, ale radzę skonsultować to z mechanikiem. On najlepiej doradzi, co kupić. Po co nam sprzęgło, które może i kosztowało 100 zł mniej, ale ma słaby wysprzęglik? Oszczędności na siłę nie mają w tym wypadku sensu.
Awarie sprzęgła