Czym jest M.2?
To interfejs (nazywany wcześniej Next Generation Form Factor) pod nowy typ rozszerzeń, który oprócz dysków obsługuje także karty Wi-Fi lub Bluetooth. Został wprowadzony jako następca mSATA i SATA III. M.2 obsługuje magistralę PCI Express, zapewniającą mu maksymalną przepustowość wynoszącą do 10 Gb/s, czyli 4 Gb/s szybszą od interfejsu SATA III.
Dyski SSD właściwie dopiero teraz stają się naprawdę popularne, ale producenci praktycznie zdążyli już osiągnąć limity SATA III. O ile ten interfejs mają właściwie wszyscy posiadacze dysków, to M.2 nie jest jeszcze dostępny dla każdego. Obsługiwany wyłącznie przez laptopy i komputery stacjonarne z wyższej półki – M.2 mają płyty główne Intela 9 generacji, czyli Z97 i H97. M.2 może jednak obsłużyć praktycznie każdy PC, za pomocą adaptera PCI Express – dysk wpina się jako kartę rozszerzeń pod slot PCI Express, na przykład Plextor M6e PCIe.
Specyfikacja
kontroler: Marvell 88SS9183
interfejs: M.2
pamięć: NAND 19 nm Toshiba (synchroniczna)
odczyt: 770 MB/s, zapis: 335 MB (128 GB); 580 MB/s (256 GB), losowy odczyt: IOPS 96k (128 GB); 105k (256 GB), zapis: IOPS 83k (128 GB); 100k (256 GB)
pamięć: cache 256 MB (dla 128 GB) 512 MB (dla 256 MB)
średni czas bezawaryjnej pracy: 2 400 000 h, brak limitu zapisu
wsparcie: TRIM, NCQ, S.M.A.R.T
temperatura pracy: 0–70° C
wymiary: 80 x 22 x 3,8 mm, waga: 13 g
gwarancja: 5 lat
Wyposażenie
Dysk zapakowany jest w plastikowe pudełko z naklejką zawierającą specyfikację. Nie ma co liczyć na okablowanie i adaptery w asortymencie, gdyż to nie przyda się do podłączenia M.2. Chętnie zobaczyłbym w zestawie zapasową śrubkę, ponieważ tę z laptopa lub płyty głównej komputera łatwo zgubić.
Konstrukcja
Dysk M.2 to „maleństwo”, mimo że testowany M6e jest w wersji dłuższej, bo ma 80 mm na standardowe 22 mm. To „nagi” układ – dyski tego typu nie mają obudowy, są przeznaczone do użytku wewnętrznego. Da się obejrzeć kości pamięci oraz kontrolera, które są umieszczone dwustronnie na zielonej płytce PCB. Identyfikację poprawnego położenia ułatwia ulokowanie naklejki ze specyfikacją – trzeba dysk zamontować tak, by była widoczna. Wykonanie układu jest wyjątkowo precyzyjne, przyciąga wzrok. Chociaż, moim zdaniem, do współczesnych płyt głównych przydałaby się czarna płytka, zamiast zielonej. Końcówka dysku to wcięcie – ząbek, umożliwiający przykręcenie śrubki blokującej.
Oprogramowanie
Urządzenie M6e w wersji M.2 obsługuje to samo oprogramowanie Plextora, co pozostałych dysków w ofercie. To PlexTool, prosty program działający w tle – pozwala na sprawdzenie: stanu dysku, jego wydajności, aktualizacji oprogramowania oraz włączenie specjalnego trybu PlexTurbo.
PlexTurbo to technologia od Plextora, przyspieszająca SSD. Dysk wykorzystuje pamięć RAM jako podręczną, pozwala to przyspieszyć najczęściej wykonywane operacje i jednocześnie osiągnąć niesamowite wyniki w programach pomiarowych. RAM to pamięć tymczasowa, a dane w niej umieszczone traci się po odcięciu zasilania. PlexTurbo zapisuje jednak kopię operacji na dysku, nie ma więc obaw o utratę danych, poprzedzoną odłączeniem prądu.
Plextor w przypadku sprzętu M6e (M.2 i PCIe) reklamuje jeszcze technologię TrueSpeed, nie jest to zewnętrzne oprogramowanie, a system mający zagwarantować stały poziom wydajności, bez względu na wiek i zapełnienie dysku.
Pomiary
Testy zostały przeprowadzone na wydajnej platformie o parametrach:
procesor: Intel I5-4690k
płyta główna: MSI Z97 Gaming 5
pamięć: 8 GB RAM DDR3 HyperX 2400 MHz CL11
dyski: Samsung 840 EVO, WD Green, Seagate Barracuda
Windows: 8.1 64 bit
Pierwszy był M6e o pojemności 128 GB:
box:imageShowcase
box:imageShowcase
box:imageShowcase
box:imageShowcase
Duże wrażenie robi odczyt sekwencyjny, praktycznie osiąga poziom 700 MB/s. Znacznie gorzej wypada zapis, bo to „tylko” 333 MB/s, choć to nic nadzwyczajnego dla dysków o mniejszej pojemności. Podobnie jest z próbką 4K – lepiej wypada odczyt niż zapis.
Dla wersji 256 GB rezultaty są następujące:
box:imageShowcase
box:imageShowcase
box:imageShowcase
box:imageShowcase
Odczyt sekwencyjny pozostał na podobnym poziomie, ponownie oscyluje w granicach 700 MB/s. Znacząco przyspieszył jednak zapis, ten zbliżył się do 600 MB/s. Próbki 4K wypadły w obu wersjach pojemności bardzo podobnie.
Wyniki z włączoną funkcją PlexTurbo są często kosmiczne (6000 MB/s odczytu lub 4000 MB/s zapisu).
Mimo tych wzmianek, w praktyce nie ma tak dobrze, ale po dłuższym czasie korzystania da się odczuć pewne przyspieszenie częstych operacji. Pomijając PlexTurbo, różnicę łatwo odczuć pomiędzy wersją 128 GB a 256 GB.
W praktyce
Interfejs M.2 to nie tylko wysoka prędkość, to także praktyczność. Nie potrzebne jest już zasilanie SATA, ani sztywne kable połączeniowe, które często trudno wpiąć i ułożyć w obudowie komputera stacjonarnego. Dysk montowany równolegle do płyty głównej jest niewielki, wystarczy zablokować go śrubką i już można o nim zapomnieć. Praca urządzenia oczywiście stanowi bezgłośny proces. Laptopy również na tym korzystają, pozbycie się „talerzowca” oznacza: ciszę, mniejszą wagę i zużycie prądu, stąd dłuższy czas pracy baterii. Z tego powodu nowe laptopy mogą być też dużo smuklejsze.
Wersje 128 GB i 256 GB zapewniają inne osiągi podczas normalnej pracy. Większy dysk jest szybszy podczas transferu plików, co odczuwa się również w trakcie pracy w programach graficznych. Paczkę wielu plików o rozmiarze 2 GB (wariant 128 GB) przekopiował w 9 sek., a w wersji 256 GB – w 7 sek. Odmienność ta nie wywołuje specjalnego wrażenia, ale ma już znaczenie w przypadku dużych folderów. Pojemność 38 GB różnej wielkości plików 128-ka kopiuje w 3 min. i 15 sek. Te same pliki dysk (256 GB) skopiował w 2 min. i 27 sek. Nie dało się jednak odczuć wyraźnej różnicy w starcie systemu – oba dyski na płycie z szybkim startem UEFI potrzebują dosłownie kilku sekund na uruchomienie Windowsa 8.1.
Warto dodać, że ze 128 GB dla użytkownika dostępne jest 119 GB, a z 256 GB do zagospodarowania przeznaczono 238 GB.
Podsumowanie
Plextor M6e M.2 to więc oferta sprzętu dla entuzjastów, potrzebujących najlepszych osiągów i wygody. Pojemny dysk M.2 i opcjonalny pod PCIe może pozwolić na rezygnację z dysków SATA. Wydajność robi wrażenie, ale nie jest to jeszcze specjalny szok w kontekście ceny.
Za M.2 trzeba sporo zapłacić: 128 GB – 490 zł, 256 GB – 860 zł, a 512 GB – 1850 zł. Jeśli dla użytkownika nie liczy się tylko wydajność, to lepiej zostać jeszcze przy interfejsie SATA III.
Zalety: praktyczność, wydajność, funkcjonalność, niezłe oprogramowanie.
Wady: cena, wyniki próbek 4K.
Plextor zaprezentował dysk pod interfejs nowej generacji, czyli M.2 – do laptopów i komputerów stacjonarnych. Dyski M6e w wersji M.2 to koszt około 500 zł za 128 GB i około 860 zł za 256 GB. Co potrafią?