Sztuka robienia dobrych zdjęć nie zależy tylko od talentu fotografa i tzw. „dobrego oka”, to umiejętność złożenia w całość kilku elementów i praktyka wypróbowana na dziesiątkach przeróżnych ustawień aparatu.
Jak dobrze naświetlić zdjęcie?
Najważniejszą kwestią jest dobre naświetlenie zdjęcia, żeby je osiągnąć trzeba skorelować ze sobą następujące czynniki: przesłonę, czas naświetlenia oraz czułość ISO.
Regulacja naświetlenia w zależności od warunków może być ustawiona w trybie automatycznym, półautomatycznym lub manualnym. Biorąc pod uwagę stopnień zaawansowania, można częściowo lub całkowicie oprzeć się na automatyce aparatu, jednak nawet to wymaga wiedzy o podstawowych parametrach, których właściwe ustawienie pozwoli na wykonanie dobrze naświetlonego, wyraźnego zdjęcia bez tzw. „szumów”. Oto parametry mające największy wpływ na jakość zdjęć:
Przesłona to ruchoma, mechaniczna część obiektywu; za jej pomocą można regulować ilość światła padającego przez obiektyw na element światłoczuły w aparacie. W cyfrówkach jest to matryca, w aparatach analogowych – film. Przesłona jest standardowo opisywana jako wartość f, im ta wartość jest wyższa, tym mniej światła zostaje przepuszczone do aparatu.
Przesłona ma również wpływ na tzw. głębię ostrości. Im większa przesłona, tym większa głębia ostrości. Parametr ten wykorzystywany jest np. do uzyskania wyraźnych, ostrych zdjęć krajobrazowych, jednak duża ilość wpuszczonego światła musi być wyrównana przez odpowiednio dobrany czas naświetlania lub ustawienie wyższej czułości ISO. Niskiej przesłony używa się np. przy robieniu zbliżeń lub zdjęć portretowych, celem uzyskania ostrego pierwszego planu i lekko rozmytego tła.
Czas naświetlania wyraża się w ułamkach sekund lub pełnych sekundach, określa on jak długo jest otwarta migawka podczas naświetlania elementu światłoczułego w aparacie. Ustawienie czasu naświetlania zależy od warunków oświetlenia fotografowanego obiektu. Jeżeli jest jasno, czas ten może być krótszy, przy braku światła, powinien być on dłuższy. Długi czas naświetlania powoduje, że utrwalony zostaje każdy ruch, tworzą się wtedy rozmycia, dlatego do robienia nocnych zdjęć, zaleca się używanie statywu. Długość czasu naświetlania powinna być równoważona ilością światła wpuszczonego przez przesłonę lub regulację czułości ISO. Ustawienia tej wartości od najmniejszej do największej, pozwalają na tworzenie wielu ciekawych efektów, takich jak owad „zawieszony” w powietrzu, świetlne smugi pozostawione przez gwiazdy na nocnym niebie i wiele, wiele innych.
Czułość ISO wyraża wrażliwość filmu lub matrycy na światło. Parametr ten podaje się w jednostkach ISO, obejmuje skalę od 50 do 1600 w różnych aparatach. W wysoko wyspecjalizowanym sprzęcie może być ona jeszcze szersza. Im niższą wartość podaje jednostka ISO, tym mniejsza jest wrażliwość elementu światłoczułego, czyli tym więcej potrzeba światła do prawidłowego naświetlenia.
Jak ustawić ISO w zależności od warunków?
Ustawienie tego parametru jest uzależnione od warunków oświetlenia. Dobre oświetlenie, w jasny, słoneczny dzień, zapewni nam dobre naświetlenie zdjęcia, dlatego najlepszym rozwiązaniem jest ustawienie jak najniższej czułości. Zdjęcia krajobrazów, portretów czy budynków na zewnątrz w bezchmurne dni, warto robić przy niskim ISO.
Wyższe wartości stosuje się, kiedy warunki świetlne nie są najlepsze, zwłaszcza gdy zdjęcie ma być wykonane przy danym już ustawieniu przesłony i migawki (czasu naświetlania). Żeby w takich warunkach zdjęcie wyszło dobrze naświetlone, można podciągnąć wartość ISO, zwiększy to wrażliwość matrycy lub filmu. Przy słabym świetle niska wartość ISO może sprawić, że zdjęcie wyjdzie poruszone, bo aparat z pewnością będzie potrzebował dłuższego czasu naświetlania, w takim wypadku zwiększenie wrażliwości pozwoli na uniknięcie zamazań.
Efektem ubocznym podwyższonego ISO mogą być tzw. „szumy”. Wysokie rozdzielczości lepiej przyjmują wyższe ISO, bo zakłócenia są widoczne dopiero po przekroczeniu 200, jednak przy mniejszych rozdzielczościach efekt już jest bardziej widoczny. Wniosek jest taki, że niska czułość może dać lepsze, bardziej ostre i wyraźne zdjęcie, które mocniej oddaje kolory. Jest to jednak możliwe tylko w dobrych warunkach oświetleniowych. Niekiedy efekt ziarna jest pożądanym zabiegiem artystycznym; celowe szumy mogą pomóc wydobyć jakiś element na zdjęciu, według zamysłu fotografa.
Dobre ustawienia aparatu w różnych warunkach oświetlenia, pozwalające na otrzymanie zadowalającego efektu to wynik wielu godzin praktyki fotografa. Początkujący pasjonat może spędzić bardzo dużo czasu, zanim osiągnie pożądane rezultaty.
Wybór aparatów fotograficznych jest bardzo duży, decydując się na zakup nowego sprzętu, skalkuluj, na jaki stać cię wydatek; różnica cenowa między najtańszymi i najdroższymi aparatami jest bardzo duża, jednak i w tej, i w tej kategorii możesz znaleźć zadowalające rozwiązanie. Jeśli jesteś początkującym fotografem, zastanów się, czy dobrym rozwiązaniem będzie wybór aparatu z różnymi trybami pracy: automatycznym, półautomatycznym i manualnym, umożliwi ci to robienie dobrych zdjęć, dopóki nie opanujesz w pełni warsztatu.
Dla każdego początkującego fotografa ilość i złożoność funkcji w aparacie fotograficznym może być bardzo kłopotliwa, pojawia się pytanie, jak ustawić wszystkie parametry sprzętu, żeby osiągnąć wymarzony efekt?