Przester – podstawowy składnik brzmienia
Najpopularniejszy rodzaj gitarowych efektów, bez którego nie odbędzie się żaden koncert to przester. Funkcją przesteru jest zniekształcenie dźwięku, które daje nam znane, mocne brzmienie kojarzone z gitarą elektryczną. Najprostszą metodą wyboru takiej kostki byłoby kierowanie się jej nazwą: „metal”, „blues” i „grunge” na pudełku jednoznacznie wskazują do jakiej muzyki najbardziej nada ten efekt. Same przestery dzielą się na trzy typy: overdrive, disortion i fuzz.
Jeżeli szukamy delikatnego przesterowania, dobrym wyborem będzie overdrive. Osiągniemy dzięki niemu ciepłe i aksamitne brzmienie, przypominające to uzyskiwane przy pomocy wzmacniaczy lampowych. Jest to najpopularniejszy efekt stosowany przez gitarzystów rockowych i bluesowych. Za jego pomocą możemy także podbić dźwięki wygenerowane przez przesterowany już wzmacniacz. Przykładami overdrive’ów są legendarny Ibanez Tube Screameroraz Fulltone OCD, któremu zaufał Joey Santiago, gitarzysta grupy Pixies.
Choć disortion używany jest głównie w ostrzejszej muzyce, bez wahania możemy nazwać go uniwersalnym. Wszystko dzięki jego szerokiemu zakresowi brzmień, które możemy modelować od lżejszych, overdive’owych do ciężkich, masywnych i soczystych, typowo metalowych dźwięków. Dzięki jego wszechstronności, po ten efekt sięga wielu ze znanych muzyków – Kurt Cobain z Nirvany używał Boss DS-1, a frontman Arctic Monkeys, Alex Turner, posiada w swojej kolekcji m.in. ProCo Rat.
Fuzz to najbardziej charakterystyczny z przesterów. Wytwarza on dużo dysonansów i zniekształceń dźwięków, ale to właśnie dzięki temu jest tak bardzo doceniany. Za sprawą swojego brudnego i kwaśnego brzmienia doskonale nadaje się do garażowego grania. Najbardziej znanymi gitarzystami używającymi fuzza są Jimi Hendrix i Jack White, który wybrał EHX Big Muff.
Efekty gitarowe do zadań specjalnych
Phaser rozdziela dźwięk na dwa sygnały, a fala dźwiękowa jednego z nich zostaje modulowana. Jego narkotyczne brzmienie znane jest choćby z utworu „Shattered” zespołu The Rolling Stones. Jest oryginalny i ekstrawagancki, więc zespoły używają go raczej okazyjnie. Jednym z modeli phaserów jest MXR Phase 90, którego miłośnikiem był Eddie Van Halen. Kolejny charakterystyczny efekt to reverb, czyli pogłos. Jest on wbudowany w wiele modeli wzmacniaczy, ale można go również kupić osobno w formie kostki, np. EHX Holy Grail. Jeżeli zaś jesteśmy zafascynowani efektem w riffie „Electric Funeral” Black Sabbath, powinniśmy zaopatrzyć się w wah-wah (np. z serii Dunlop CryBaby), za sprawą generowanego brzmienia zwany w Polsce kaczką. Choć wydawałoby się, że efekt ten jest rzadko stosowany, pojawił się w wielu znanych solówkach np. u Guns'n'Roses.
Efekty gitarowe pozwalają również na opóźnianie dźwięku. Delaye tworzące echo dzielą się na analogowe (np. EHX Memory Man) i cyfrowe (np. Boss z serii DD). Mimo że niektóre spośród cyfrowych posiadają wiele opcji, takich jak wbudowany looper czy opóźnianie dźwięku z różnymi modulacjami, część osób bardziej ceni klasyczne brzmienie delaya analogowego. Jeśli natomiast potrzebne nam jest ekstremalne opóźnienie dźwięku, w naszym przypadku doskonale sprawdzi się looper. Pozwala on na nagrania kilkudziesięciu sekund naszej gry a następnie odtworzenie ich w dowolnym momencie. Taki efekt jest niezwykle przydatny, gdy potrzebujemy dodatkowego gitarowego podkładu. Szukając looperów, warto zwrócić uwagę na efekty z serii RC marki Boss.
To oczywiście nie wszystkie rodzaje efektów. Poza opisanymi przez nas, na rynku znajdziemy też takie jak flanger, chorus, oktawer, pitch phifter, harmonizer, tremolo, equalizer, bramkę szumów czy kompresor, a także wiele innych – zupełnie unikalnych, tworzących niespotykane brzmienia. Tak szeroki wybór zostawia nam duże możliwości w modyfikowaniu barwy dźwięku naszych gitar, ale dla początkujących gitarzystów wybór kostki może wiązać się również ze sporą trudnością. Pójście na łatwiznę i sugerowanie się jedynie nazwą lub kupowanie jej w ciemno może się skończyć niezadowoleniem ze strony gitarzysty. Należy pamiętać, że wszystkie efekty (nawet te o podobnych nazwach) mogą dawać zupełne inne brzmienie, dlatego przed zakupem radzimy przesłuchać utwory gitarzystów, którzy stosują dany sprzęt i kierować się decyzjami swoich ulubionych wykonawców.
Najczęściej przygoda z gitarą zaczyna się od inspiracji naszymi ulubionymi zespołami. Nic więc dziwnego, że staramy się naśladować sławnych gitarzystów i dążymy do brzmienia jak najbardziej przypominającego grę naszych idoli. Osiągnąć to możemy dzięki właściwym efektom gitarowym. Sam wybór odpowiedniego sprzętu może sprawić nam nieco kłopotów, bo na rynku mamy ogromną gamę urządzeń do zmiany brzmienia. Postaramy się wam jednak nieco pomóc. Dzięki poradnikowi, w którym przedstawimy najbardziej znane i najchętniej używane efekty, wybór będzie dużo łatwiejszy.