Ich zadaniem jest produkowanie specjalnych substancji, które są w stanie ograniczyć namnażanie i wzrost szkodliwych mikroorganizmów. Ponadto pełnią funkcję ochronną nabłonka jelita, pobudzają układ immunologiczny oraz stymulują trawienie paszy. Ich zastosowanie jest przydatne szczególnie podczas upałów, transportu (który wiążę się z silnym stresem), wprowadzania zmian w żywieniu naszych czworonogów, podczas intensywnego wysiłku, a także u koni w podeszłym wieku i źrebiąt.
Jakie jest działanie probiotyków?
Mikroorganizmy, które zawarte są w probiotykach, powinny wywierać pożyteczny wpływ na wytrzymałość, wzrost i zdrowie zwierzęcia, w tym na wzmocnienie odporności przeciw różnym infekcjom. Nie mogą też być zagrożeniem dla środowiska naturalnego. Mikroorganizmy probiotyczne działają korzystnie na organizm gospodarza poprzez szereg specyficznych właściwości. Najważniejsza wydaje się zdolność do wytwarzania krótkołańcuchowych kwasów organicznych, głównie mlekowego, ale także propionowego i octowego. Powodują one w jelitach obniżenie poziomu pH poniżej obojętnego, a takie warunki są niesprzyjające do rozwoju szkodliwych mikroorganizmów. Jednak u bakterii mlekowych stwierdzono również zdolność syntezy bardziej złożonych związków o charakterze bakteriobójczym, tak zwanych bakteriocyn. Są one wydalane do otoczenia, gdzie przyłączają się do błony komórkowej patogenów, powodując zahamowanie ich wzrostu lub nawet śmierć. Ponadto niektóre dobroczynne bakterie są w stanie produkować nadtlenek wodoru, który jak wiadomo jest składnikiem czynnym wody utlenionej!
Probiotyki ograniczają rozwój szkodliwych mikroorganizmów poprzez tzw. efekt zajętego miejsca. Otóż patogeny, które dostały się do światła przewodu pokarmowego, łączą się ze śluzówką jelita za pomocą specjalnych receptorów występujących w nabłonku. Na szczęście organizmy probiotyczne posiadają zdolność łączenia się z tymi samymi receptorami w śluzówce jelita. Jeżeli wiec przewód pokarmowy zostanie uprzednio skolonizowany przez dobroczynne mikroorganizmy, to patogeny mają ograniczone możliwości osiedlenia się w danym miejscu.
Bardzo prostym mechanizmem ograniczenia rozwoju patogenów jest również konkurencja o pokarm. Mikroorganizmy probiotyczne pobierając i zużywając na własne potrzeby składniki pokarmowe (jak określone witaminy, aminokwasy czy sole mineralne) obecne w świetle jelita, uprzedzają tym samym patogeny i ograniczają ich możliwości rozwoju.
Probiotyki zwiększają również aktywność niektórych enzymów jelitowych, na przykład:
- proteazy – enzym ten katalizuje proteolizę, czyli inaczej rozkład wiązań peptydowych pod wpływem wody;
- amylazy – jest to enzym, który rozkłada wielocukry (czyli na przykład skrobię) na cukry proste, aby mogły one zostać wchłonięte z przewodu pokarmowego. Amylaza może być produkowana na przykład przez trzustkę, jądra czy ślinianki;
- lipazy – ten enzym produkowany jest w trzustce, a następnie wydzielany do przewodu pokarmowego. Jego zadaniem polega na rozkładzie tłuszczów do kwasów tłuszczowych;
- fitazy – jest to enzym mający właściwości katalityczne.
Jego zadaniem jest regulacja procesów życiowych. Fitazę zawierają niemal wszystkie pasze roślinne, różni się w nich jedynie swoją aktywnością.
Część korzystnych mikroorganizmów jest w stanie produkować własne enzymy, np. rozkładające węglowodany strukturalne. Zwłaszcza drożdże znane są ze zwiększania strawności włókna oraz pobrania paszy.
Niezwykle ważne jest działanie immunomodulacyjne probiotyków. Pobudzają one namnażanie oraz aktywność fagocytarną makrofagów, a także produkcję cytokin aktywizujących limfocyty T oraz B. Syntetyzowane przez nie przeciwciała IgA chronią nabłonek jelita przed inwazją patogenów. Obecność probiotyków stymuluje również leukocyty do produkcji cytokin o charakterze sygnalizacyjnym. W efekcie organizm gospodarza o wiele lepiej radzi sobie w przypadku wystąpienia infekcji.
Podsumowując, probiotyki wykazują szereg korzystnych właściwości, jednak z uwagi na złożone zależności pomiędzy mikroorganizmami zasiedlającymi przewód pokarmowy, efekty ich działania są trudne do zaobserwowania. Niemniej jednak probiotyki wydają się godnym uwagi uzupełnieniem diety koni, zwłaszcza w okresie osłabienia czy zwiększonego wysiłku.
Probiotyki są to żywe mikroorganizmy. Gdy podajemy je w połączeniu z paszą, wpływają one korzystnie na zwierzęcy (koński) organizm. To przede wszystkim bakterie kwasu mlekowego, a także drożdże.