Absurdy rządzące PRL-em – wieczne kolejki, deficyt i reglamentację towarów czy turystyczny szmugiel, próbowano – z lepszym lub gorszym skutkiem – przenieść na planszę. Poniżej lista gier, dzięki którym odbędziecie retrosentymentalną podróż do czasów lat 70. i 80. ubiegłego wieku. Kolejka
Listę otwiera niedościgniony lider. Gra edukacyjna IPN okazała się prawdziwym hitem nie tylko w Polsce, ale również za granicą. Kolejka doczekała się siedmiu wydań o łącznym nakładzie 97 000 egzemplarzy. Przy czym, wszystkie rozeszły się wręcz błyskawicznie. Zainteresowanie grą przeszło najśmielsze oczekiwania Instytutu. Jej egzemplarzy wciąż brakowało w sklepach, a na aukcjach internetowych cena końcowa kilkakrotnie przebijała cenę detaliczną. Po Kolejkę trzeba było ustawiać się w... długich kolejkach. Ostatecznie IPN zdecydował o sprzedaży licencji na grę. Przetarg wygrała marka Trefl.
Kolejka to gra, w której gracze walczą o znikające ze sklepowych półek towary. Aby wygrać i zdobyć towary z listy, gracze wysyłają członków swojej pięcioosobowej rodziny do sklepów. Ci ustawiają się w kolejkach do sklepów, ale jak to w PRL często bywało, sklepy te są puste. Gracze nie wiedzą, do których sklepów będzie dostawa. Nawet jeśli im się poszczęści i towar trafi do sklepu, przed którym ustawili się w kolejce, to i tak nie mają gwarancji, że uda im się go kupić. Magnetofon szpulowy, buty „Relaks”, herbatę „Popularną” czy syfon zdobędzie bowiem tylko kilku pierwszych szczęśliwców. Trzeba więc kombinować, np. wysyłając Matkę z dzieckiem – ta ma zawsze pierwszeństwo. Można też wykorzystać znajomość z ekspedientką, która sprzeda nam towar spod lady, czy kolegą z Komitetu Partyjnego, który podpowie nam, do jakiego sklepu dostarczone zostaną towary w następnej rundzie.
Kolejka to znakomita gra towarzyska i rodzinna. Nie spotkałam dotąd nikogo, kto nie byłby nią zachwycony. Szarobura kolorystyka, autentyczne fotografie i przezabawne teksty doskonale oddają klimat tamtych czasów. A proste i łatwo przyswajalne zasady sprawiają, że grać w tę grę może każdy – doświadczony planszówkowicz, niedzielny gracz, jak i osoba, której z grami planszowymi kojarzy się wyłącznie chińczyk i grzybobranie.
Liczba graczy: 2-5
Kategoria wiekowa: 12+
Cena na Allegro: ok. 70-80 zł.
Pan tu nie stał!
Czar PRL-u postanowiło wykorzystać również wydawnictwo Egmont, które znanej na zachodzie grze traktującej o budowie Wielkiego Muru Chińskiego, autorstwa Rainera Knizii, nadało zupełnie nową tematykę i szatę graficzną. W przypadku gry Pan tu nie stał! trudno uniknąć porównań do Kolejki. Fabuła obu gier jest bowiem w zasadzie identyczna. Jednak jeśli przyjrzymy się propozycji Egmontu bliżej, to szybko zorientujemy się, że Pan tu nie stał! to zupełnie odrębna gra, o nowych i równie ciekawych zasadach, co kultowa Kolejka.
Gracze dysponują talią kart, na których znajdują się różne postacie (starsza pani, młody chłopak, matka z dzieckiem, towarzysz partyjny) ustawiają się w sklepowych kolejkach, aby zdobyć określony towar. W Kolejce, zadaniem graczy jest zebranie wszystkich towarów z listy. W Pan tu nie stał! gracze nie muszą zbierać określonych towarów, lecz zdobyć takie, które dadzą im na koniec rozgrywki największą liczbę punktów (produkty w sklepie mają określoną wartość – wyrób czekoladopodobny – 3, papier toaletowy – 5, rower typu „składak” – 7). Aby zdobyć towar gracze muszą uzyskać przewagę punktową za pomocą swoich ludzi w kolejce. Niektóre karty posiadają dodatkowe, specjalne właściwości – „Pan tu nie stał!” – usuwa kartę z kolejki; „Lista kolejkowa” – redukuje wartość wszystkich kart w kolejce do 1 punktu; „Matka z dzieckiem” – to dodatkowy ruch; „Przewodnia Siła Narodu” – każda kolejna taka karta w kolejce warta jest o jeden punkt więcej.
Pan tu nie stał! to przemyślana i starannie wykonana gra. Proste, łatwo przyswajalne, aczkolwiek nie banalne zasady, klimatyczne grafiki oraz dynamiczna rozgrywka sprawiają, że Pan tu nie stał! doskonale sprawdza się jako typowa gra familijna, jak i imprezowy przerywnik.
Liczba graczy: 2-5
Kategoria wiekowa: 10+
Cena na Allegro: ok. 40 zł
Pan tu nie stał! Demoludy
Po sukcesie pierwszej części Egmont zdecydował się wydać kolejną grę osadzoną w klimacie Polski Ludowej. Tym razem jednak zamiast stać w kolejce do sklepu, gracze zasiądą za kierownicą kultowego malucha, trabanta czy wartburga i wyjadą do bratnich republik ludowych, aby przy odrobinie sprytu i ryzyka wymienić pół litra polskiej wódki na turecki kożuch czy radziecki telewizor. Muszą jednak uważać, aby po drodze nie trafić na celnika, milicjanta czy cinkciarza, którzy będą chcieli pokrzyżować im plany. Pan tu nie stał! Demoludy to pierwsza gra planszowa, która porusza temat przemytu w czasach PRL, a dokładniej sposobu wykorzystania turystyki dla nieoficjalnej wymiany handlowej.
Tych, którzy posiadają pierwszą część gry ucieszy z pewnością fakt, że kupując Pan tu nie stał! Demoludy otrzymamy również dodatek – „Bazar Różyckiego”, który pozwoli urozmaicić nam rozgrywkę w Pan tu nie stał!, włączając do niej również żetony z towarami zagranicznymi.
Autorem zarówno Demoludów, jak i pierwszej części gry jest Rainer Knizia. Mechanika rozgrywki opiera się na licytacji. Aby zdobyć zagraniczny towar, gracze wykładają karty z produktami rodzimymi lub dolary. Towar zdobywa ta osoba, której karty mają większą wartość. Rozgrywkę można urozmaicić, używając specjalnych kart akcji. Te dają graczom dodatkowe możliwości taktyczne, np. „Milicjant” – zabiera graczowi losowo wybraną kartę z ręki; „Awaria samochodu” – sprawia, że wybieramy dowolną kartę przeciwnika i odkładamy ją na stos kart wykorzystanych; „Cinkciarz” – zabiera przeciwnikowi dolary.
Pan tu nie stał! Demoludy gwarantuje świetną zabawę i sporą dawkę humoru. Polecam każdemu – młodszym i starszym, doświadczonym, jak i początkującym graczom.
Liczba graczy: 3-5
Kategoria wiekowa: 10+
Cena gry na Allegro: ok. 40 zł
Strajk. Skok do wolności
Okres PRL-u to nie tylko kolejki, reglamentacja towarów i puste półki w sklepach. To także wydarzenia, które zmieniły bieg naszej historii – strajk w Stoczni Gdańskiej, podpisanie Porozumień Sierpniowych i powstanie NSZZ „Solidarność”. Narodowe Centrum Kultury postanowiło przybliżyć młodym pokoleniom tę część historii naszego narodu i opowiedzieć o strajkach sierpniowych w zupełnie nowy sposób – za pomocą gry planszowej. Wyzwania tego podjął się Karol Madaj, który doskonale dopasował mechanikę gry do jej niełatwej tematyki.
Gra opiera się na dobieraniu kart i budowaniu talii podczas rozgrywki. Karty mają określone poziomy. Aby zdobyć kartę wyższego poziomu, musimy poświęcić kartę niższego. Grę rozpoczynamy, mając trzy rodzaje kart – „chodzone”, „biegane” i „gadane”. Dzięki nim musimy zjednać sobie przychylność robotników i mieszkańców Gdańska. Dysponując kartami „Robotników” i ”Mieszkańców”, możemy starać się zainteresować strajkiem zagranicznych „Korespondentów”. Ci zaś sprawią, że wydarzenia w Stoczni nabiorą rozgłosu, przez co łatwiej będzie nam zdobyć poparcie „Delegata” Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego oraz jednego „Eksperta” z Komisji Ekspertów, której przewodzi Tadeusz Mazowiecki. W chwili, gdy zdobędziemy karty najwyższego poziomu – ekspertów i delegatów – możemy udać się na pole z postulatami. Zdobycie dwóch kart z postulatami zagwarantuje nam wygraną.
W pudełku nie zabrakło również broszury wprowadzającej graczy w klimat gry. Opisano w niej m.in. przyczyny strajku, relacje z jego przebiegu, a także zawarto biogramy ważnych osobistości z nim związanych. To bardzo wartościowe opracowanie, po które z całą pewnością warto sięgnąć.
Liczba graczy: 2-5
Kategoria wiekowa: 12+
Cena gry na Allegro: ok. 70 zł
W zakładzie. Lubelski Lipiec 80
Równie ciekawą lekcję historii przygotowała dla nas Fabryka Gier Historycznych. Fabuła gry opowiada o pierwszych strajkach w Lublinie i Świdniku, które zapoczątkowały erę Solidarności. Choć temat jest jak najbardziej poważny, to gra utrzymana jest w lekkim, satyrycznym klimacie.
Akcja gry rozgrywa się w Fabryce Samochodów Ciężarowych w Lublinie. Gracze, wcielając się w pracowników fabryki, muszą osiągnąć swoje indywidualne cele, np. „Karierowicz” powinien zdobyć 11 punktów wazeliniarstwa, „Przodownik pracy” 11 punktów pracowitości, „Opozycjonista” wywołać strajk, a „Agent SB” wskazać gracza, który jest „Opozycjonistą”. Cele te zostają wylosowane na początku gry i do końca rozgrywki pozostają tajne.
Gra składa się z trzech etapów, podczas których gracze będą wysyłać swoich robotników do pracy, zagrywać karty akcji (np. „Pomówienie” – wybrany gracz traci 2 punkty jednego rodzaju; „Szerokie plecy” – gracz dobiera dwa punkty nadzoru), dokonywać inspekcji, sprawdzając pozostałych graczy oraz zbierać bonusy w postaci punktów – koleżeństwa, pracowitości, nadzoru i wazeliniarstwa. Dodatkowe zamieszanie wprowadzą karty wydarzeń, które odpowiadają historycznym momentom roku 80. (np. „Podwyżki cen”, „Propaganda”, „Premia motywacyjna”, „Zamieszanie w administracji”).
W zakładzie. Lubelski Lipiec 80. to gra wyjątkowa. Utrzymana w satyryczno-komiksowej konwencji, z doskonale wplecionym elementem edukacyjnym. Sprawdzi się przede wszystkim jako gra rodzinna.
Liczba graczy: 3-6
Kategoria wiekowa: 10+
Cena gry na Allegro: ok. 65 zł
Czar PRL-u. Gry towarzyskie osadzone w epoce „słusznie minionej”