Bez tej książki James Cameron nie nakręciłby jednego z najsłynniejszych filmów w historii, a Leonardo DiCaprio pewnie nie byłby dzisiaj bożyszczem milionów. Aż trudno uwierzyć, że niezwykła książka o katastrofie Titanica dopiero w tym roku doczekała się swojego polskiego wydania! Nie ma chyba na świecie osoby, która nie wiedziałaby, czym był Titanic, i nie słyszała czegoś o katastrofie tego słynnego statku. Albo przynajmniej nie widziała filmu Jamesa Camerona o dziewiczym (i ostatnim) rejsie tego wyjątkowego transatlantyku. Być może trudno więc będzie Wam uwierzyć w to, że gdyby nie krecia robota, jaką wykonał pewien amerykański pisarz, legenda Titanica nie byłaby żywa także dzisiaj, ponad sto lat po jego zatonięciu.
Naprawdę pamiętna noc
„Titanic. Pamiętna noc” to najbardziej znane dzieło Waltera Lorda, które swoją premierę miało w… 1955 roku. Trudno więc uwierzyć, że książka, która zainspirowała Jamesa Camerona do nakręcenia filmu o katastrofie Titanica, musiała czekać ponad 60 lat na swoją polską premierę.
Lord, przygotowując się do napisania „Pamiętnej nocy”, wykonał naprawdę niezwykłą pracę. Autor dotarł bowiem aż do 63 uczestników rejsu i świadków zatonięcia statku i przeprowadził z nimi setki godzin rozmów, nie ignorując żadnego, nawet najmniejszego szczegółu.
Autor w swojej książce nie odpowiada wprawdzie na pytanie, dlaczego to właśnie katastrofa Titanica tak bardzo zapadła w naszej pamięci, jednak dzięki niemu możemy choć na chwilę przenieść się na pokład statku w pamiętną noc z 14 na 15 kwietnia 1912 roku. Lord w swojej relacji, którą toczy niemal z minuty na minutę, nie opuścił żadnego z obecnych na statku typu pasażerów.
Swoją opowieść pisarz zaczyna od Fredericka Fleeta, który był odpowiedzialny za obserwowanie z bocianiego gniazda oceanu i raportowanie o grożących statkowi niebezpieczeństwach. Choć Fleet w porę dojrzał lodową górę, z którą później zderzył się Titanic, to zanim informacja dotarła do kapitana, było już za późno.
Potem przenosimy się na mostek kapitański, gdzie załoga stara się znaleźć najlepsze rozwiązanie dla tej sytuacji, której powagi jeszcze była świadoma. W pewnej chwili okazuje się jednak – o czym stwierdza sam projektant „angielskiej dumy” – że dla statku nie ma ratunku. Dla wszystkich to ogromny szok, bo Titanic reklamowany był jako cud techniki, niezatapialny transatlantyk, który będzie służył przez lata.
Lord relacjonuje też opowieści pasażerów, którzy na Titanicu byli gośćmi – zarówno tych z najwyższych, luksusowych pokładów, jak i tych tłoczących się w ciasnych kajutach przeznaczonych dla III, najbiedniejszej klasy.
Każdemu z bohaterów, jakich spotykamy podczas lektury, towarzyszymy już do końca – nieważne, czy tym końcem była śmierć przez utonięcie lub wyziębienie w lodowatych wodach Atlantyku, czy miejsce w kajutach i ratunek.
Mniej znaczy więcej
Książkę Waltera Lorda, choć to dokumentalna relacja, czyta się jak najlepszą fabularną powieść. Wszystko to dzięki wyjątkowemu językowi, jakim posługuje się autor. Lord unika patosu i wielkich słów, pisze w sposób prosty i zrozumiały, ale każde jego zdanie robi wielkie wrażenie i wywołuje ogromne emocje.
Lord z wielką dokładnością oddaje nie tylko dramat pasażerów i załogi, ale także nie mniej ważne elementy, takie jak wystrój i rozkład pomieszczeń i kajut statku. Pisarz wziął sobie za punkt honoru przekazanie czytelnikom jak najwięcej na ten temat, trzeba wszak pamiętać, że jego książka była dla wielu pierwszym zetknięciem się z Titaniciem w ogóle. Dzisiaj, w dobie internetu i niemal dwie dekady po powstaniu filmu Camerona (przy którym Walter Lord pracował zresztą jako jeden z głównych konsultantów), trudno nam pewnie zrozumieć, że ktoś mógł nie wiedzieć, jak wyglądał słynny transatlantyk z zewnątrz, a co dopiero w środku.
Bardzo ciekawy jest też obraz zwyczajów i zachowań edwardiańskich pasażerów statku. Duże wrażenie robi także dokładnie opisana przez lorda różnica w tym, jak do perspektywy rychłego zatonięcia statku podchodzą najbogatsi pasażerowie (bagatelizują problem, śmieją się, są opieszali podczas ewakuacji), a ci z najbiedniejszej klasy (podchodzący do problemu z powagą i rozumiejący zagrożenie). Niestety, dla zdecydowanej większości pasażerów III klasy zabrakło miejsc w kajutach, które od tonącego Titanica początkowo odpływały niemal puste. Część z najbiedniejszych pasażerów nie miała w ogóle szans na ratunek, bo ich życie poświęcono dla ratowania bogatszych pasażerów, zamykając śluzy i uniemożliwiając im opuszczenie dolnych pokładów.
Lektura „Pamiętnej nocy” to wielkie przeżycie nie tylko dla fanów filmu „Titanic”. To również bardzo ciekawy zapis ludzkich zachowań w obliczu zagrożenia. Lord daje nam też możliwość skonfrontowania wizji Jamesa Camerona z tym, jak naprawdę wyglądała katastrofa i ewakuacja ze statku.
Książka dostępna jest także jako e-book(formaty EPUB i MOBI) za ok. 28 zł.
Źródło okładki: www.agora.pl
„Titanic. Pamiętna noc” Walter Lord – recenzja