Całość jest bardzo kameralna – niewielkie mieszkanko, gdzieś w nieciekawej dzielnicy pełnej narkomanów, stół, dwa krzesła i dwóch ludzi siedzących naprzeciwko siebie. Nie poznamy nawet ich imion, wiemy jedynie, że jeden jest biały, a drugi jest Afroamerykaninem. Biały i Czarny. I dwa światopoglądy, które będziemy mogli ujrzeć w pewnego rodzaju pojedynku. Bo przecież określenie obu rozmówców poprzez ich kolor skóry jest jedynie symbolem tego, co obaj w sobie noszą. Światło i Ciemność. Wiarę i utratę sensu.
Czy śmierć jest końcem?
Może nazywanie tego pojedynkiem nie jest dobrym określeniem, bo przecież ci dwaj nie siadają po to, żeby ze sobą walczyć. Dla jednego z nich ta rozmowa jest próbą ratowania życia swojemu rozmówcy, dla drugiego zaś obroną własnej wolności, prawa do decydowania o samym sobie.
Tytuł tego dramatu – „Sunset Limited” – pochodzi od nazwy pociągu, pod który chciał wskoczyć Biały. Gdy w ostatniej chwili uratował go Czarny – przyprowadził go do swojego mieszkania i próbuje wpłynąć na zmianę jego decyzji. Sam przeszedł niejedno – siedział w więzieniu, wyszedł z samego dna, a po nawróceniu wyciąganie ręki do potrzebujących nadziei uważa za swoją życiową misję. Pewnie odbył już niejedną taką rozmowę. Na temat bólu, cierpienia, żalu, sensu i jego braku. Choć nie ma wykształcenia, wydaje mu się, że ma dar do tego, by nieść nadzieję. No i ma biblię, która jego zdaniem jest odpowiedzią na wszystkie pytania.
Czy mogę już odejść?
Niesamowitą siłę ma ta rozmowa pełnego wiary, prostego neofity i zgorzkniałego, inteligentnego ateisty, „profesora”, który własne doświadczenie i rozum stawia na pierwszym miejscu. Ich spojrzenie na życie jest zupełnie inne – to, co dla jednego jest darem i radością, dla drugiego jest naiwnością i głupotą, a to, co wydaje się czarną otchłanią i bezsensownym przedłużaniem cierpienia, dla kogoś innego jest jedynie chwilowym zamknięciem oczu na światło. McCarthy nie wskazuje jednoznacznie zwycięzcy tego sporu, musimy to zrobić sami. Nie opowiada się też po żadnej ze stron, zakończenie będziemy musieli sobie zinterpretować sami.
Bez wielkich słów, może i chwilami na granicy oczywistości i banału, ale w tym dialogu jest naprawdę sporo ciekawych rzeczy do przemyślenia. To jedna z lektur, którą czyta się szybko, ale do których potem się wraca albo długo zostają w głowie.
Nic dziwnego, że mimo swej niewielkiej objętości tekst ten budzi emocje i zainteresowanie. Kilka lat temu powstała świetna ekranizacja, w której główne role zagrali Tomy Lee Jones i Samuel L. Jackson.
Źródło okładki: www.wydawnictwoliterackie.pl
Cormac McCarthy słynie ze swoich pesymistycznych wizji, ale również z niesamowicie klimatycznych opisów. Stąd też może budzić zdziwienie ta nieduża książeczka zawierająca prawie same dialogi. Dla miłośników jego literatury ten tekst sztuki będzie pewnie ciekawostką, a dla tych, którzy słabo znają jego prozę może to być okazja do skosztowania jego filozofii w pigułce i zachęta, by sięgnąć po inne pozycje.