Kristina Sabaliauskaitė swoją trylogią „Silva rerum” wzbudziła w kraju wiele kontrowersji, ale czytelnicy z miejsca pokochali sagę rodzinną z jakże świetnie rozrysowanym historycznym tłem. Pierwszy tom trafił już w ręce polskich czytelników i pozostaje mieć nadzieję, że i kolejne podzielą jego los.
Ucieczka
Głównymi bohaterami tej osadzonej w XVII wieku historii jest rodzina Nawojszów. Ojciec, matka i bliźnięta. Wokół tych ostatnich skupia się uwaga i rodziców, i autorki, i czytelników. Gdy Kozacy pustoszyli Wilno, grabiąc, mordując, gwałcąc, dopuszczając się okrucieństw niewyobrażalnych, Nawojszom udaje się uciec. W tle majaczą sylwetki skatowanych wilnian, ale nasi bohaterowie są już bezpieczni. Osiadają w niewielkiej wsi i tam dochodzą do siebie po dramatach, jakich mimo wszystko nie szczędził im los. Dzieciaki swawolą, rodzice zajmują się domem i gospodarstwem. Bliźniaki jednak rosną bardzo szybko, z dokazujących maluchów zmieniają się w nastolatki, a te, jak wiadomo, często mają własne pomysły na siebie. Niekiedy dość mocno niepokojące ich rodziców.
Zakonnica i student-hulaka
I tak oto Urszula oznajmia, że zamierza wstąpić do klasztoru, a gdy ona sama dostaje pierwsze lekcje pokory od przeoryszy, Kazimierz w tym samym czasie poznaje studenta, który namiesza w życiu całej rodziny. Jan Kirdej Biront to postać, której łatwo się wymazać z pamięci nie da, młodzieniec równie inteligentny, co skory do ekscesów, miłośnik imprez i wolnej miłości, niezłomny w obronie własnych poglądów, a przy tym mistrz retoryki. Jego postać ubarwia fabułę, ale z pewnością nie ułatwia bliźniakom życia. To jego obecności rodzeństwo zawdzięcza nagłe zakręty na do tej pory dość prostej życiowej drodze. Urszula i Kazimierz będą musieli zmierzyć się z konsekwencjami własnych decyzji, a wspomniana droga, która jest przed nimi, do lekkich i przyjemnych nie będzie należeć.
Piękno języka
Kristina Sabaliauskaitė czaruje językiem, wielokrotnie złożonymi zdaniami, ma lekkość operowania słowami i uderza w gawędziarski ton, dzięki czemu „Silva rerum” czyta się z przyjemnością. Nie przeszkadza brak dialogów, nie przeszkadzają długie frazy. Autorka wspaniale opisuje zarówno postaci, jak i miejsca, a przy tym dba o realia historyczne. Ma doktorat z historii sztuki XVII wieku, a napisanie pierwszego tomu cyklu poprzedziła dekadą badań. Przewertowała dzieła literackie i historyczne, zajrzała nawet do sądowych ksiąg. Można jej więc zaufać w kwestii odwzorowania realiów historycznych.
Poruszająca, mądra, pełna kontrastów
„Silva rerum” to powieść pełna emocji. Nie brak tu miejsca na miłość, przyjaźń, ale i nienawiść. To, co święte, kontrastuje z tym, co wyuzdane, tradycja ściera się z wolnomyślicielstwem, mistycyzm sąsiaduje z twardą, uliczną rzeczywistością, widać też wpływy różnych nacji. Są momenty zadumy, ale i nie brak scen wywołujących uśmiech. Wszystko to tworzy zgrabną, ogromnie wciągającą całość. Powieść Kristiny Sabaliauskaitė okazała się niesamowitą wyprawą w przeszłość, opowieścią o poszukiwaniu własnej życiowej drogi, konsekwencjach niełatwych decyzji i emocjach, jakie zawsze towarzyszą międzyludzkim relacjom.
Źródło okładki: www.znak.com.pl
Literatura litewska nie jest zbyt popularna w Polsce. Zaryzykuję nawet stwierdzenie, że większość polskich czytelników nigdy nie miała w rękach książki autora pochodzącego z tego kraju. Jeśli są tacy, którzy chcieliby to zmienić, to tak się doskonale składa, że niedawno miała premierę powieść idealna na pierwsze spotkanie z litewską prozą.