Dawid Grosman, izraelski dziennikarz i pisarz, w Polsce chyba znany jest bardziej ze swoich książek dla dzieci, lecz przecież nie unika on bolesnych tematów współczesnej historii Izraela. Angażuje się w działania antywojenne, również przez to, co pisze. „Wchodzi koń do baru”, choć jest pozycją niepozorną, bardzo cienką, to jej siła oddziaływania emocjonalnego jest potężna. Zapłacimy za to, żebyś nas rozbawił
Czy kojarzycie coraz modniejsze u nas solowe, komediowe występy kabareciarzy? Stand up to ogromne wyzwanie dla artysty, wymaga niesamowitej charyzmy, umiejętności panowania nad publicznością, kierowania jej uwagą. Taki właśnie występ jest osią tej książki. Starzejący się komik o pseudonimie Dowale Gee prowadzi swój show, ale ten wieczór jest wyjątkowy. Zaplanował go wcześniej, bo nawet zaprosił na niego szczególnego dla siebie gościa, który opowiada nam to, co zobaczył i usłyszał. Znali się w dzieciństwie, potem stracili kontakt, a teraz po blisko 40 latach mają okazję powrócić do wspomnień. Nie będzie bowiem tym razem samych dowcipów, ale bardzo osobisty występ, pełen bardzo osobistych wynurzeń. Czasem zdarza się, że ktoś robi z siebie „błazna”, ale Dowale idzie jeszcze dalej, bo na scenie robi sobie po prostu wiwisekcję, obnaża się psychicznie, sam się bije po twarzy, prowokuje, z każdą minutą wprowadzając wszystkich w coraz większą konsternację.
Spowiedź życia
Czemu chciał, by właśnie ten wieczór oglądał jego znajomy z młodości? Co chce w ten sposób osiągnąć? Im dłużej trwa występ, tym bardziej czujemy, że będzie on chyba ostatnim, że to koniec kariery komika, który właśnie w taki sposób chce się pożegnać. Opowiada o swoim domu, o rodzicach, o niezbyt szczęśliwym dzieciństwie, o największych lękach, traumach i historiach, których nigdy nie wybaczył i nie zapomniał. Owszem: przeplata te wspomnienia żartami, ale nawet w nich jest coraz bardziej agresywny, wulgarny, tak jakby wcale nie zależało mu na śmiechu. Nie przejmuje się tym, iż kolejne osoby wychodzą z sali, że mają dość jego opowieści – będzie ją ciągnął, dopóki choć jedna osoba zostanie, by wysłuchać go do końca.
Wykrzyczeć ból
Ileż emocji mieści się na każdej stronie tego tekstu. Lektura „Wchodzi koń do baru” nie jest łatwa, bo czujemy się prawie tak niekomfortowo jak ci, którzy go przyszli słuchać, ale też trudno oprzeć się fascynacji tą historią. Bolesną, wstrząsającą, pełną wściekłości. Czujemy, że cały ten spektakl to pewnego rodzaju katharsis, sposób na wyrzucenie z siebie rzeczy, które od dawna ciążą na sercu. Nie tylko dotyczących zranień, prześladowania, wyśmiewania się z niewielkiego wzrostu mężczyzny, ale również myśli i emocji, których sam sobie nie potrafi wybaczyć. W starym facecie, który gorzko opowiada o swoim życiu, przez chwilę widzimy bezradnego chłopca, który prosi o słowa pocieszenia, powiedzenie, żeby nie czuł się winny.
Dawno nie czytałem nic tak mocnego i intensywnego. Świetne tłumaczenie sprawia, że nawet jeżeli nie dorastaliśmy w tej kulturze, nie znamy wszystkich wspominanych detali, nie przeszkadza nam to w wejściu w tę opowieść. Grosman pokazuje jak Dowale manipuluje publicznością, jak bawi się ich reakcjami, prowokuje do agresji, śmieje się nie tylko z siebie, ale również z ich upodobań, z ich zażenowania, gdy żarty dotykają bolesnych dla nich tematów. To rozdrapywanie ran i bardzo osobiste rozliczenie nie tylko z samym sobą, ale również ze społeczeństwem, jego oczekiwaniami, jego traumami. Przecież w Izraelu każdy w pewien sposób nosi wciąż w sobie doświadczenia swoich rodziców, dziadków, co nie jednokrotnie mocno rzutuje również na życie kolejnych pokoleń.
Książka dostępna jest także w wersji elektronicznejza ok. 26 zł.
Źródło okładki: www.wydawnictwoswiatksiazki.pl
„Wchodzi koń do baru” Dawid Grosman – recenzja