Jedziesz drogą szybkiego ruchu albo krętą górską szosą. Często wciskasz hamulec i po którymś razie ogarnia cię przerażające uczucie, że stopa za każdym razem wędruje głębiej, a auto przestaje reagować i nie zwalnia tak, jakbyś chciał? To typowa sytuacja związana z awarią układu hamulcowego.
Skąd problem
Przyczyn może być kilka: wyciek płynu, zapowietrzenie hamulców bądź zagrzanie płynu hamulcowego. Wyciek oznacza na ogół fizyczne uszkodzenie przewodu, trudno się przed nim ustrzec. Za każdym razem podczas przeglądu czy wymiany opon poprośmy mechanika, by sprawdził, czy przewody hamulcowe są w porządku. Ale zapowietrzenie i zagrzanie są już naszą winą, polegającą przede wszystkim na braku dbałości o świeżość płynu hamulcowego.
Kiedy naciskamy pedał hamulca, zwiększamy ciśnienie płynu w układzie hamulcowym – za pośrednictwem pompy. Płyn dociera do tłoczków i naciska na tarcze za pośrednictwem klocków. Co tu się może popsuć? Klocki i tarcze wymieniamy, gdy się zużyją. A płyn? Powinniśmy to robić standardowo co 2 lata lub co 40 tys. km. Płyn w układzie hamulcowym jest w zasadzie nieściśliwy i słabo podatny na przegrzanie. Świeży gotuje się dopiero w temperaturze powyżej 250˚C. Problem w tym, że najpopularniejsze obecnie płyny DOT-4są higroskopijne – bardzo ochoczo wchłaniają wodę, która dramatycznie obniża ich sprawność. Dość powiedzieć, że wartością graniczną jest 3% wody w płynie. Czyli łyżeczka wody w litrze płynu czyni go zdatnym jedynie do utylizacji. Nowy dobry płyn hamulcowy ma temperaturę wrzenia ok. 260˚C. Zaledwie 1% wody w układzie obniża tę wartość do ok. 185˚C, a 2% oznacza, że konieczna będzie wymiana, bo temperatura wrzenia spada do 150–160˚C.
Wysokie temperatury
Trzeba pamiętać, że tarcze i klocki pracują w bardzo wysokich temperaturach – potrafią się rozgrzać powyżej 500˚C i rozgrzać tłoczki oraz płyn hamulcowy. Gdy osiągnie on temperaturę wrzenia, zaczyna się pienić, wydzielać gaz. Wciśnięcie hamulca powoduje sprężenie tego gazu w układzie hamulcowym i ma znikomy wpływ na klocki i tarcze. Auto po prostu przestaje hamować.
Jak już wspomnieliśmy, upały nie mają na to większego wpływu. Ale wakacje już tak. Płyn hamulcowy najłatwiej zagrzać podczas jazdy po górach, gdzie często musimy zwalniać i hamulce nie mają czasu się wystudzić. Dzieje się tak również w trakcie jazdy po zatłoczonych drogach, zwłaszcza przy większej prędkości. No i oczywiście podczas jazdy z dużym obciążeniem – kiedy auto zapakujemy po dach, do którego przyczepimy bagażnik, a za nami ciągnie się przyczepa.
Skąd woda w płynie?
Płyn po prostu ją przyciąga. Dostaje się ona do układu poprzez nieszczelności zbiornika wyrównawczego oraz pory w gumowych przewodach. Do „zepsucia” płynu wystarczy minimalna ilość wody, więc nie odkręcajmy wieczka zbiorniczka zbyt często i uważajmy, żeby nie robić tego w deszczu, mgle itd.
Jak zbadać płyn hamulcowy?
Liczy się przede wszystkim barwa. Płyn hamulcowy w miarę zużycia traci kolor, staje się brudny, szary. Poza tym jego sprawność możemy zbadać testerem płynu hamulcowego. To niezbyt skomplikowane urządzenie, kosztujące od 50 zł wzwyż. Przeciętnemu kierowcy jest raczej mało potrzebne, bo tyle samo kosztuje… wymiana płynu hamulcowego. Pamiętajmy: co dwa lata albo co 40 tys. km.
Jeśli nie wiemy, jaki płyn hamulcowy wlać do układu, spójrzmy na wieczko zbiorniczka – tam na pewno jest napisane, żeby wlewać DOT-4, 4.1, 5 lub 5.1. W zasadzie można to wykonać samodzielnie, jednak w autach z układem ABS istnieje możliwość zabrudzenia jego elementów. Chyba lepiej zlecić to warsztatowi, który odessie stary płyn specjalnym urządzeniem.
Czy wysokie temperatury zewnętrzne mają wpływ na prawidłowe działanie płynu hamulcowego? W zasadzie nie, ale letnie czy jesienne wyjazdy to i tak dla niego wyjątkowo duże obciążenie. Jak zadbać o własne bezpieczeństwo?