Powieść autorstwa jednego z najwybitniejszych włoskich pisarzy XX wieku, mimo tego, że od jej wydania upłynęło ponad 60 lat, wciąż może zachwycać intensywnością opisanych w niej uczuć i ciekawą interpretacją „Odysei” Homera. Narratorem całej historii jest młody literat Riccardo Molteni marzący o karierze dramaturga. Gdyby może żył sam, mógłby oddawać się swojej pasji, nawet przymierając głodem, jednak mając żonę, chciałby zapewnić jej wszystko, co najlepsze, dlatego też przyjmuje pracę, którą tak naprawdę pogardza i którą uważa za niegodną swojego talentu – pisanie scenariuszy dla producentów filmowych. Wszystko po to, by spełnić marzenie swej małżonki i kupić dla nich na raty nowe mieszkanie. Ma nadzieję, że w tym upragnionym gniazdku, ich miłość rozkwitnie jeszcze bardziej.
Jednak ku jego zdumieniu w ich związku coś zaczyna się powoli psuć, coraz bardziej oddalają się od siebie. Riccardo nie dość, że męczy się i frustruje w nowej pracy, nie mając z niej żadnej satysfakcji, to z przerażaniem obserwuje, że jego żona coraz bardziej go unika. Bohater snuje różne przypuszczenia, próbuje zrozumieć, co się stało, szuka winy zarówno w sobie, jak i w żonie, nie dostrzegając oczywistości. Im bardziej drąży temat, który nie daje mu spokoju, tym staje się bardziej nie do wytrzymania. Szamocząc się, balansując między zazdrością, czułością, wściekłością, błaganiem i oskarżaniem, staje się coraz bardziej żałosny.
Do miłości i bliskości nikogo zmusić nie można
Próbą naprawienia ich relacji ma być wspólny wyjazd na Capri, gdzie nasz bohater ma rozpocząć prace nad pisaniem adaptacji filmowej „Odysei”. Rozmowy z niemieckim reżyserem, który proponuje zupełnie inne spojrzenie na wewnętrzną motywację Ulissesa, dokonując psychoanalitycznych interpretacji jego relacji z Penelopą, zmuszają pisarza do tego, by otworzył oczy na to, co dzieje się wokół niego, a czego wcześniej nie chciał dotrzeć.
W „Pogardzie” Moravia rysuje bardzo ciekawy portret psychologiczny człowieka dręczonego niepokojem o trwałość i intensywność uczucia, które postawił sobie gdzieś na piedestale i pragnie, by nic ich nigdy nie zmieniło. Ciąg różnych niedomówień, domysłów, rozważania godzinami każdego zdarzenia i słowa w myślach zmienia Riccardo w szaleńca, który jest kompletnie bezradny, nieprzewidywalny i wciąż zmienia nastroje, decyzje i swoje zamiary.
Miłość zmienia się w żal, smutek, a nawet pogardę. Czy był dobry moment i sposób by ten proces zatrzymać?
Duża część powieści to wciąż powracające przemyślenia głównego bohatera, który na różne sposoby próbuje analizować to, co dzieje się między nim, a jego żoną. Chwilami to drażni, irytuje, ale trudno się od tego oderwać, bo też w tym wewnętrznym monologu udało się uchwycić dużo prawdy o nas samych, o tym, na ile uczepieni bywamy kurczowo naszych pragnień i oczekiwań, ślepi na prawdę, zupełnie nie gotowi na to, by słuchać. Pytamy, nie chcąc słyszeć odpowiedzi, bo nie chcemy się z nimi pogodzić.
Jest w tym coś fascynującego.
Książka miała wiele wydań, również u nas – dla kolekcjonerów pewnie do zdobycia wydania Czytelnika z lat 60.. Od niedawna również dostępne jako e-book w formatach MOBI i EPUB w cenie ok. 27 zł (można go dostać tutaj).
Źródło okładki: www.grupawydawniczafoksal.com
„Pogarda” Alberto Moravia – recenzja