Powieści o apokalipsie napisano już wiele. Czy warto zatem sięgać po kolejną, choćby nagrodzoną Pulitzerem? Co nowego może nam powiedzieć Cormac McCarthy o końcu cywilizacji i śmierci całej planety? Warto zaryzykować i posłuchać pisarza, którego wielu uważa za najwybitniejszego współczesnego prozaika amerykańskiego. Nie tylko ze względu na zasługi autora, ale przede wszystkim dlatego, że „Droga” McCarthy’ego to powieść, która zostaje z czytelnikiem na zawsze. Świat po katastrofie
McCarthy przedstawia świat po katastrofie. Niebo jest zasnute pyłem, który nie przepuszcza promieni słonecznych. Ogromne pożary zniszczyły miasta i lasy, wszystko jest pokryte popiołem i sadzą. Szyby w budynkach stopniały, ciała zmarłych skurczyły się i zastygły. Wszystko jest szare, kolory zniknęły razem z całym życiem. Tę jałową ziemię przemierzają dwie postaci – ojciec i syn. Wędrują na południe, trzymając się jedynej nadziei, jaka im pozostała – że tam słońce przebije się przez ciężkie chmury, przynosząc ciepło i życie. Mężczyzna i chłopiec nie przetrwają zimy, wiedzą, że muszą dostać się gdzieś, gdzie jest cieplej. Ich wędrówka nie jest łatwa, nie tylko dlatego, że brakuje im jedzenia i ciepła. Nieliczni ludzie, którzy wraz z nimi przetrwali apokalipsę, stanowią śmiertelne zagrożenie. Mogą zabić dla puszki z jedzeniem. Mogą zabić, by zjeść ciało zabitego. Nie ma już moralności, wspólnoty, ludzkości. Są tylko walczące o przetrwanie zdesperowane istoty pozostawione samym sobie.
Nie wiemy, jak to się stało, że mężczyzna i chłopiec żyją. Wiemy, że dziecko urodziło się już po katastrofie, a jego matka popełniła samobójstwo, nie mogąc znieść myśli o śmierci głodowej, gwałcie i przemocy. Mężczyzna i jego syn zostali sami.
Poczucie misji
Jak dotąd wszystko wygląda więc tak jak w wielu innych powieściach katastroficznych. Może wizja McCarthy’ego jest nieco bardziej plastyczna niż wizja niektórych jego poprzedników, jednak tym, co wyróżnia tę powieść na tle innych jest niezwykłe przesłanie. Osamotniony i zagrożony mężczyzna, ojciec dziecka, nie stracił bowiem wiary. Nawet gdy żona wyśmiała jego plany wędrówki na południe, nawet gdy wraz z synem jest świadkiem rzeczy straszniejszych, niż chcielibyśmy sobie wyobrażać, ma poczucie misji. Chce ocalić syna za wszelką cenę, a ratując go, ratuje jakąś bożą iskrę w człowieku. Jego dziecko staje się uosobieniem nadziei na lepsze jutro, na to, że dla ludzkości jakieś jutro w ogóle istnieje.
Świat przedstawiony w książkach McCarthy’ego jest często światem ciemności. W „Drodze” pisarz stworzył swoją chyba najbardziej przerażającą wizję – ten obraz końca świata może prześladować co wrażliwszych czytelników w snach. Jednak paradoksalnie właśnie w tej powieści znaleźć można płomyk nadziei. Bo nawet kiedy będzie się wydawało, że wszystko już przepadło, zdarzy się cud – nic nie przesądzający, ale jednak sprawiający, że trudno nie stracić wiary.
Choć nie można powiedzieć, że nie jest to powieść uniwersalna, jest zarazem głęboko amerykańska. Ojciec jest prawdziwym „ostatnim sprawiedliwym”, który potrafi powiedzieć wprost, że wypełnia misję, którą zlecił mu Bóg. Takiego bohatera znaleźć można w westernach, w powieściach Coopera, Hemingwaya i wielu innych wielkich amerykańskich pisarzy. Nieprzypadkowo bohaterowie wędrują przez region, który kiedyś nazywany był Dzikim Zachodem. Są tymi, którzy mogą przywrócić normalność i pokój, choć pozornie są słabi i niewiele mogą.
Minimum formy
Drugim czynnikiem, który sprawia, że „Droga” jest powieścią wybitną, jest język, jakim została napisana. Krótkie, urywane zdania odzwierciedlają poszarpany, zniszczony krajobraz, w którym toczy się akcja. Nie ma w tej książce znaków zapytania, w ogóle znaków interpunkcyjnych jest niewiele, tak jakby w świecie po katastrofie nawet zasady ortografii przestały obowiązywać. Zostaje to, co najważniejsze – mocne, precyzyjnie dobrane słowa, celne, krótkie zdania. Maksimum treści przy minimalnej formie.
„Droga” to wielka powieść wybitnego pisarza, lektura obowiązkowa, po którą warto sięgnąć tym bardziej, że nie jest w tej wielkości przerażająca – czyta się ją tak dobrze, że trudno się oderwać, nawet za cenę nieprzespanej nocy.
Książka dostępna jest w wersji papierowej, a także w formie elektronicznej w formatach EPUB i MOBI. Cena e-booka to ok. 21 zł.
Źródło okładki: www.wydawnictwoliterackie.pl
„Droga” Cormac McCarthy – recenzja