Zarówno bluszcz pospolity, jak i winobluszcz są roślinami ekspansywnymi. Czy zagrażają innym roślinom? Czy można sadzić je razem? Jakie mają potrzeby, cechy i czym się różnią? Odpowiadamy na pytania przyszłych ogrodników. Ze względu na sporą siłę wzrostu i szybkie zasiedlanie każdej wolnej przestrzeni, co wynika z małych wymagań, oba gatunki można nazwać inwazyjnymi. Jeśli nie ogranicza się ich rozrostu, mogą zająć każdą powierzchnię w ogrodzie, czy to wertykalną ,czy horyzontalną. Bluszcz i winobluszcz mogą więc zagrozić innym roślinom. Jednocześnie są niezwykle dekoracyjne, łatwe w uprawie, odporne na niekorzystne czynniki miejskie. Z tych powodów są często wybierane do ogrodów. 
Podobieństwa i różnice
Liście
Bluszcz pospolity (Hedera helix), najpopularniejszy w Polsce, posiada wiele odmian o różnobarwnych liściach: zielonych, z białą lub żółtą obwódką, a także dwubarwnych i plamiastych. Liście różnią się wielkością, kształtem i kolorem. Bluszcz jest heterofilny, co oznacza, że na jednej roślinie mogą rosnąć liście w różnym kształcie. Najczęściej są one ciemnozielone, sztywne, błyszczące, blaszkowate, klapowane (3–5 klap) lub bezklapowe (liście na pędach z kwiatami) w jajowatym lub eliptycznym kształcie, z sercowatą lub wciętą nasadą. Bluszcz to roślina zimozielona, która nie zrzuca liści na zimę, toteż jest atrakcyjna przez cały rok. Liście odmiany Atropurpurea zimą przebarwiają się na czerwono. Uwaga, sok z liści bluszczu (i innych części rośliny również) posiada toksyny (saponiny), które mogą spowodować wysypkę bądź podrażnienie.
box:offerCarousel
Winobluszcz (Parthenocissus sp.), podobnie jak bluszcz, ma wiele odmian. W Polsce najbardziej znane są trzy gatunki winobluszczu: pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia), trójklapkowy (Parthenocissus tricuspidata) i zaroślowy (Parthenocissus inserta). Winobluszcz ma duże liście dłoniaste złożone z 5 listków o długości 5–10 cm (winobluszcz pięciolistkowy i zaroślowy) lub pojedyncze 3-klapowe (winobluszcz trójklapkowy). Listki są grubo ząbkowane, pięknie przebarwiają się jesienią na ciepłe kolory od żółci, przez oranże, jasną czerwień aż do czerwieni burgundowej i pozostają tak przez 2–3 tygodnie, po czym na zimę opadają.
Siedlisko
Bluszcz – w zależności od koloru liści – może rosnąć zarówno w cieniu, półcieniu, jak i w słońcu. Słońce lubią szczególnie odmiany o jasno wybarwionych liściach. Większość odmian najlepiej jednak rośnie w półcieniu. Bluszcz, niezależnie od światła, lubi gleby wilgotne, wapienne i mało zakwaszone, ale będąc gatunkiem świetnie przystosowującym się, będzie rósł na każdej glebie. Większość odmian jest gatunkiem mrozoodpornym, najlepiej znoszącym mrozy w pozycji horyzontalnej. Pędy (w szczególności młode, niezdrewniałe), wspinające się wertykalnie, mogą czasem przemarzać, a liście brązowieć. Również nie wszystkie gatunki bluszczu są odporne na mrozy, np. bluszcz kolchicki (Hedera colchica) może być uprawiany jedynie w cieplejszych rejonach.
Winobluszcz, podobnie jak bluszcz, nie wymaga szczególnego rodzaju siedliska, jednak rośliny rosnące w cieniu mają mniej jaskrawe wybarwienie liści. Z winobluszczy jedynie 5-listkowy jest mrozoodporny, pozostałe gatunki najlepiej zimą osłaniać.
box:offerCarousel
Tempo wzrostu i sposób wspinania
Bluszcz rośnie raczej powoli (do 40 cm rocznie), ale po jakimś czasie, gdy główne korzenie zdrewnieją, młode pędy mogą przyrastać nawet do 1 m długości rocznie. Pomimo wolniejszego wzrostu jest to roślina długowieczna. Może osiągnąć wiek 200–300 lat, pnąc się nawet do 20 m wysokości. Bluszcz wspina się dzięki korzeniom przybyszowym i w zasadzie nie potrzebuje podpór. Te wszędobylskie korzonki potrafią wcisnąć się w najmniejszą szczelinę czy chropowatość muru i przylgnąć tak mocno, że nawet pod ciężarem liści i grubych łodyg się nie zerwą. Bluszcz bez zastosowania specjalnego mocowania nie będzie wspinał się tylko po śliskiej i gładkiej powierzchni.
Winobluszcz rośnie znacznie szybciej niż bluszcz, co roku może przyrastać od 1 do 2 m. Przeważnie dorasta do 10–20 m, ale istnieje okaz, który obrósł 30-metrowy budynek. Winobluszcz posiada wijące się spiralnie wąsy czepne, oplatające się wokół podpór. Dodatkowo tworzy również wąsy zakończone przylgami, dzięki czemu, w przeciwieństwie do bluszczu, może wspinać się nawet po gładkich powierzchniach.
Zastosowanie
Forma krzewiasta – w zasadzie w takiej formie występuje jedynie bluszcz pospolity Arborescens, który nie ma korzeni czepnych. Tworzy kulisty krzew do 50 cm wysokości. Niektóre źródła podają, że bluszcz i winobluszcz można uprawiać także w formie bonsai, czyli miniaturowego krzewu uzyskanego poprzez staranne przycinanie i pielęgnację.
Roślina okrywowa – zarówno bluszcz, jak i winobluszcz (Virginia Creeper) – mogą się płożyć, ale to bluszcz wygrywa w tym starciu z winobluszczem. Tworzy zimozielone kobierce i może być stosowany zamiennie zamiast trawnika, gdyż jego liście są grube, skórzaste i bardziej odporne od delikatnych listków winobluszczu. Szczególnie nadaje się do cienistych ogrodów, gdzie trawa nie urośnie. Jeśli chcemy otrzymać zwarty dywan, najlepiej posadzić 4–5 sadzonek na 1 mkw.
Pnącze – zarówno bluszcz, jak i winobluszcz – wspinają się na ściany budynków i mury, porastając formy małej architektury, takie jak pergole, altany czy trejaże.
Niektóre gatunki pną się prosto ku górze, niektóre malowniczo zwieszają się ku dołowi. Bluszcz, jeśli rośnie przy uszkodzonym murze czy ścianie budynku, może je zniszczyć. Jego korzenie, wciskając się w szczeliny, powiększają je, ale nie można tego demonizować. Obie rośliny znakomicie chronią mury przed wilgocią i stanowią osłonę przy skokach temperatur. Bluszcz i winobluszcz wspinają się również na pnie drzew, co wygląda bardzo dekoracyjne. Pamiętajmy jednak, by w przypadku bluszczu nie dopuścić do pięcia się zbyt wysoko na koronę drzewa, gdyż z powodu niezrzucania liści na zimę, może spowodować wyłamanie konarów, a także wywrócenie nieosłoniętego drzewa przy szczególnie silnych wiatrach.
Roślina doniczkowa – bluszcz można uprawiać również w doniczce, na balkonie czy tarasie. Winobluszczu raczej nie uprawia się we wnętrzach ze względu na szybkość wzrostu i opadanie liści na zimę.
Kwiaty i owoce
Zarówno bluszcz, jak i winobluszcz mają niezbyt atrakcyjne kwiaty. Winobluszcz kwitnie zwykle w lipcu–sierpniu nawet na młodych pędach. Bluszcz kwitnie rzadko i zwykle w starszym wieku, na przełomie września i października w formie zebranych w baldachy niepozornych kwiatów. Kwiaty obu roślin, choć niezbyt urodziwe, są miododajne, przez co przyciągają owady. Owoce obu pnączy to małe, granatowe (u bluszczy również żółto-zielone) kuleczki zebrane w baldachy (bluszcz) lub w grona (winobluszcz).
Owoce bluszczu w przeciwieństwie do owoców winobluszczu są trujące. Jednocześnie jednak bluszcz to roślina lecznicza. W rękach naturoterapeutów może stać się lekiem na chorobę płuc, środkiem znieczulającym ból czy remedium na cellulit. Nie należy jednak samodzielnie stosować tej rośliny w celach leczniczych!
Czy można uprawiać bluszcz razem z winobluszczem?
Czy jest szansa, żeby tak bardzo dominujące rośliny mogły żyć ze sobą w zgodzie w jednym ogrodzie? Otóż jak najbardziej! Obie są tolerancyjne co do warunków siedliskowych, będą więc w stanie rosnąć na tym samym podłożu. Co więcej, te dwie rośliny znakomicie się uzupełniają. Zimozielony, wolniej rosnący bluszcz będzie znakomitą żywą osłoną siatki czy nieatrakcyjnego muru w zimie, gdy ten drugi straci liście. Bluszcz o tej porze roku może pełnić funkcję „zielonej kołderki” dla bezlistnego winobluszczu (niektóre odmiany przemarzają). Wspaniale będą się również prezentować czerwone jesienne liście winobluszczu na tle ciemnej, soczystej zieleni liści bluszczu. Zgrubiałe, silne pędy bluszczu będą stanowić znakomitą podporę dla drobnych pędów winobluszczu, i odwrotnie.
Winobluszcz, który może piąć się nawet po gładkiej powierzchni, tworzy znakomitą podporę dla młodych pędów bluszczu. Jednak przy projektowaniu ściany czy zadaszenia obrośniętego obiema tymi roślinami weźmy pod uwagę ich wagę. Może się bowiem zdarzyć, że pod ich ciężarem odpadnie tynk lub cała konstrukcja się zawali.
Zatem łączmy, tnijmy, żeby się pięknie rozkrzewiały, i podziwiajmy ich kolory! Twórzmy barwne krajobrazy i tajemnicze zakątki!
Bluszcz kontra winobluszcz – zalety i wady