Powiem szczerze – ta książka jest tak niesamowita i niedzisiejsza, że naprawdę nie wiem nawet, od czego zacząć. Słowa klucze zawarte są w tytule – dżentelmen i Moskwa – a dołożyłbym do tego jeszcze ramy czasowe: krótko po wielkiej rewolucji i na początku budowania Związku Radzieckiego. Wyjątkowa pożywka
Amor Towles z całą pewnością stworzył książkę, której nie należy zabierać w drogę i czytać w komunikacji miejskiej. Chyba że przejeżdżanie swojej stacji nie stanowi dla was problemu. „Dżentelmen w Moskwie” w pewien nie do końca zrozumiały sposób potrafi zawładnąć wyobraźnią (i czasem) czytelnika. 
Zaczyna się nieciekawie. Jesteśmy świadkami procesu – jednego z tych należących raczej do gatunku pokazowych fars, podczas których przesłuchiwany nie ma szans na szczęśliwe zakończenie. Wydawać się może, że jedyną winą oskarżonego jest fakt, że po zakończonej rewolucji powrócił do Rosji. Przypisuje mu się również autorstwo jednego wiersza, który w tej konkretnej sytuacji politycznej nie bardzo się władzy uśmiecha. W ich opinii odrobinę za mocno mógł on skłaniać do niewłaściwego myślenia. Hrabia Rostow na pytania sędziów odpowiadał szczerze, choć może z odrobiną dezynwoltury. Czytelnik najprawdopodobniej sam przyzna, że bohater ten nie przypomina wywrotowca. Jednakże jego swobodny, wręcz beztroski i cokolwiek skupiony na własnym komforcie, tryb bycia nie przekonał komisji, która wspaniałomyślnie darowała mu życie, ale jednocześnie skazała go na areszt domowy w hotelu, w którym właśnie przebywał – w hotelu Moskwa. I kiedy już można odnieść wrażenie, że biedny i bezsilny hrabia podda się nowemu przeznaczeniu całkowicie bez walki, okazuje się, że Rostow swój rozum ma.
Obrazy i odniesienia
Dla osoby, która czyta dużo, ta konkretna książka może okazać się niesamowitą kopalnią wszelkiego rodzaju odniesień, nawiązań i inspiracji. Mamy tu zawieruchę dziejową i tworzenie się nowego państwa. Ale mamy też enklawę spokoju i pewnej dozy absurdu – zdecydowanie nie „Hotel Zacisze”, ale „Grand Budapest Hotel” jest już bliżej temu nastrojowi. Poczytamy też o zupełnie nieprawdopodobnej znajomości zawartej mimo różnic klasowych i wiekowych. Wszystko to podane jest w atmosferze egzotycznej Rosji, która skrywa w sobie mnóstwo sekretów, a zaspokajanie swojej ciekawości nie zawsze kończy się dobrze.
Historia opisana w „Dżentelmenie…” nie porywa jednak nagłymi zmianami akcji. Wręcz przeciwnie, wciąga czytelnika spokojnie i systematycznie. To, co najbardziej zachwyca podczas lektury, to styl, język i bardzo klimatyczny warsztat pisarski, w którym również można odnaleźć inspiracje pochodzące od wielu klasycznych autorów. To książka, którą powinno się czytać na kanapie, pod kocem, właśnie wtedy, gdy nie ma już planów na pozostałą część dnia. 
Historię hrabiego Rostowa znajdziecie na Allegro już za około 31 złotych.
Źródło okładki: www.wydawnictwoznak.pl
„Dżentelmen w Moskwie” Amor Towles – recenzja