Sztuka portretowania jest jedną z najtrudniejszych dziedzin rzemiosła artystycznego. Od czasów antycznych wielcy artyści starali się oddać duszę człowieka, jego charakter i historię – było to rzeźbione popiersie, obraz, później fotografia. W tym poradniku przybliżę wam, jak przy pomocy odpowiedniego obiektywu ożywić wasze prace. Zależnie od formy portretu, jaką uprawiamy, powinniśmy dobrać odpowiedni obiektyw. Jedne pokażą mocniej osadzenie obiektu w kontekście, inne wyizolują go od otoczenia. Wszystko zależy od koncepcji, którą mamy. Według mnie fotografia, a zwłaszcza portret, jest historią emocji zamkniętą w kadrze za pomocą światła. To moje credo, którego się trzymam, by jak najlepiej oddać charakter osób przed obiektywem. W przypadku wyboru obiektywu portretowego musimy zastanowić się, czego potrzebujemy. Poniższy tekst możecie traktować jako swoiste vademecum, w którym wyjaśnię, jak dobrać obiektyw do potrzeb.
Osadzenie modela w temacie – portret dokumentalny
Jeśli pragniecie uprawiać portret dokumentalny lub reportażowy (eseistyczny), istotne jest pokazanie otoczenia, które spaja model z tematem całości pracy. W tym wypadku pożądany jest szeroki kąt widzenia oraz ostrość – celujemy więc w obiektywy szerokokątne. Takie portrety będziemy robić ogniskowymi od 16 do 35, a nawet 50 mm.
Żeby dobrze pokazać nasz model – sprawić, by był on ostry oraz jego otoczenie – musimy domknąć przysłonę. Od was zależy, czy będzie to f/4, czy f/16. W każdym razie nie musicie szukać obiektywów, które są nieziemsko jasne – oczywiście stałka Sigmy 35 mm na f/1.4 pięknie maluje, ale nie to jest naszym celem. Dla wygody oraz kosztów możecie pomyśleć o obiektywach podobnych do Canona EF 17-40 f/4 L USM (ok. 2000 zł). Jest to świetne, ostre szkło, które przyda się w niejednym reportażu.
Jednak jeśli wasz budżet pozwala lekko zaszaleć, proponowałbym obiektywy stałoogniskowe – Sigma 35 mm f/1.4 (ok. 2800 zł) albo szerzej, w moim przypadku byłby to Canon EF 20 mm f/2.8 (ok. 2000 zł). Nie bójcie się domykać przysłony nawet od 2 działki od natywnej wartości – sam często fotografuję na f/5.6 albo f/8, by uzyskać zadowalającą mnie głębię ostrości. Pamiętajcie tylko, żeby nie podchodzić zbyt blisko do modela, ponieważ obiektywy szerokokątne z bliskiej odległości potrafią zniekształcić obraz i portretowana osoba będzie wyglądała karykaturalnie.
Izolacja
Jeśli myślicie o wyizolowaniu obiektu z otoczenia, polecam długoogniskowe obiektywy z niską wartością przysłony pokroju f/2.0 albo niżej (1.8, 1.4, 1.2). Moim ulubionym obiektywem jest Canon EF 135 mm f/2.0 L USM, który jest bardzo ostry, zapewnia przyjemną kompresję tła i świetnie sprawdza się w fotografii beauty/glamour.
Wielu fotografów portretowych lubi obiektywy 85 mm f/1.8 (ok. 1600 zł) – jest to długość, przy której twarz fotografowanej osoby nie ulega zniekształceniom. Przeważnie są to dość jasne obiektywy, dzięki którym rozmyjecie tło albo zwrócicie uwagę na detal w piękny sposób. Gra głębią ostrości to cudowna rzecz!
Na plener czy do studia?
Odwieczny problem wszystkich fotografów. Jak wiecie, dobre obiektywy kosztują i ciężko jest pogodzić jakość z ceną. W pierwszym przypadku na plener zabieram obiektywy stałoogniskowe, by uzyskać oniryczną głębię ostrości i wyizolować obiekt. Wygląda to po prostu bajecznie, zwłaszcza przy ogniskowej 35 mm na f/2.0 (to bardzo filmowe szkło).
W studiu możecie pozwolić sobie na używanie obiektywów zmiennoogniskowych, nawet ciemniejszych – swego czasu często używałem szkła 70–200 mm f/4 (ok. 2000 zł), które i tak domykałem do f/11, a czasami nawet do f/22, dzięki czemu mogłem bez problemu kontrolować moc studyjnych lamp błyskowych. W studiu bowiem bardziej liczy się gra świateł, stylizacja, poza modelki oraz kadr niż głębia ostrości. Poza tym regulacja zoomu pozwalała mi stać w jednym miejscu i mimo tego mieć wiele różnych kadrów – od amerykańskiego po zbliżenie.
Kompromisem w tych dwóch dziedzinach są obiektywy 70–200 mm f/2.8 – są to bardzo jasne, pancerne i szybkie obiektywy reporterskie, które sprawdzają się na plenerze fotograficznym, w studio oraz wielu innych sytuacjach, np. na meczu siatkówki.
Z czym do dzieci?
Wiele osób pyta, jaki obiektyw wybrać w przypadku fotografii dziecięcej. Jak wiecie, dzieci bardzo łatwo się rozpraszają, macie więc kilka rozwiązań. Pierwszym jest wybór obiektywu długoogniskowego, drugim – obiektyw z krótką ogniskową oraz na przykład nakładka na obiektyw w kształcie pluszaka. Uwierzcie mi, to się sprawdza!
Aktualizacja: Luty 2016
Wybieramy obiektyw do zdjęć portretowych