Żyjemy w czasach, gdzie życie gna do przodu w bezmyślnym pędzie. Każdy chce mieć nowy telefon, komputer i gadżety, które często nie są nam potrzebne. W świecie fotografii również obserwujemy ten trend. Zwolnijmy. Świetnym narzędziem do tego jest aparat analogowy. Przedstawię wam krótki poradnik, jak zacząć i jak zrobić dobre zdjęcie analogiem. Moja historia z fotografią analogową rozpoczęła się przypadkiem. Poznałem kilka osób z lokalnego środowiska fotograficznego. Miałem wtedy swoje jasne założenia: „nie fotografuję mężczyzn i focę tylko cyfrą”. Po ponad roku przygody z analogiem moje zdanie kompletnie się zmieniło. Film pozwolił mi zwolnić, zacząć myśleć nad kadrami, otworzył mi umysł. Dzięki temu nie robię 1000 zdjęć na sesji, a ledwie 12. Uwierzcie mi, czasami nawet te kilkanaście klatek bywa trudne do zapełnienia.
Filmy i format
Film, klisza, błona to materiał światłoczuły, na którym rejestrowany jest obraz w fotografii analogowej. Na cyfrze obraz jest zapisywany za pośrednictwem matrycy światłoczułej. Są filmy negatywowe kolorowe i czarno-białe oraz pozytywowe (slajdy). Mają różną wielkość lub typ.
Mały obrazek to klatka 24 x 36 mm, nazywamy to filmem 35 mm lub typem 135. Średni format to materiał, w którym klatka ma 6 x 4,5 cm, 6 x 6 cm, 6 x 7 cm lub 6 x 9 cm, czyli film typu 120. Wszystkie powyżej to błony wielkoformatowe i podaje się je przeważnie w calach – 4 x 5 cala (9 x 12 cm), 5 x 7 cala (13 x 18 cm) oraz większe.
Przewagą średniego i wielkiego formatu jest znacznie mniej widoczne ziarno, czyli charakterystyczny „śnieżek”, który widać czasem na zdjęciach. Na cyfrze nazywa się to szumem (jest to związane z przepływem prądu na matrycy). Każdy typ filmu jest przystosowany do konkretnego rozmiaru aparatu – małoobrazkowego, średniego oraz wielkiego formatu.
Aparat
W latach 90. każdy miał aparat kompaktowy – małpkę, przy której nie trzeba było myśleć. Były one na film 135. Idealnie nadawały się na urodziny cioci lub wakacje, ale sztuki raczej się tym nie robi. Lustrzanki analogowe i dalmierze to już inna sprawa – można w nich było wymieniać obiektywy, dzięki czemu można było osiągnąć profesjonalne efekty, takie jak głębia ostrości (separacja obiektu rozmyciem tła). Przewaga lustrzanek nad dalmierzem to pokrycie w wizjerze tego, co widzi obiektyw. W dalmierzach wizjer nie jest połączony z obiektywem i występuje efekt paralaksy, czyli przesunięcia kadru.
Obiektywy
Szeroki kąt – to obiektywy, które dają pole widzenia szersze niż pole widzenia ludzkiego oka. Dla małego obrazka są to obiektywy o ogniskowej poniżej 50 mm.
Standard – to szkiełka zbliżone kątem widzenia do ludzkiego oka. Dla małego obrazka są to dokładnie 43 mm, ale obiektywy mają ogniskową 50/55 mm.
Tele – analogicznie – tutaj spotkamy „słoiki”, które mają długość ogniskową powyżej 50 mm dla małego obrazka. Zbliżenie będzie dużo większe niż w przypadku standardów oraz szerokich.
Stałki – obiektywy stałoogniskowe – mają jedną długość, nie można przybliżać ani oddalać.
Zoomy – czyli obiektywy zmiennoogniskowe, można „zoomować”, czyli przybliżać i oddalać.
Kolejnym parametrem obiektywów jest przysłona, czyli wartość „f” – im jest mniejsza (1.8, 2.0), tym obiektyw jest jaśniejszy (wiąże się to ze światłosiłą) i ładniej rozmywa tło.
Co dalej?
Skoro wybraliście już aparat i obiektyw, to super! Jeśli chodzi o charakterystykę obrazu, sprawa ma się następująco – wszystko zależy od formatu, filmu oraz obiektywu. Ja w swojej radosnej twórczości używam aparatu średnioformatowego Pentacon Six z obiektywem Carl Zeis Jena 80 mm f/2.8 (standard dla średniaka), który jest on stosunkowo tani. Dobrze leży w ręce i po prostu lubię, jak klapie lustrem. Jest to aparat w pełni mechaniczny, więc wymaga zewnętrznego światłomierza. Przy zakupie aparatu zwróćcie uwagę, czy go posiada. Jeśli tak, to upewnijcie się, że jest elektroniczny. Chemiczne (selenowe) po ponad 20 latach na pewno przestały działać, ponieważ związki światłoczułe się utleniły.
Moje ulubione filmy to negatywy czarno-białe: Ilford FP4+ oraz Ilford HP5+. Wywołuję je ręcznie, ale na początek możecie zanieść swoje do laboratorium. Tak będzie bezpieczniej, ale kiedy wejdziecie na wyższy poziom świadomości, możecie śmiało wywoływać je w koreksie, czyli specjalnym światłoszczelnym pojemniku.
Temat
Kiedyś jeden z moich nauczycieli fotografii powiedział, że „temat leży na ulicy i wystarczy się po niego schylić”. Warto w swoich pracach określić, co chce się fotografować. Osobiście jestem zwolennikiem minimalistycznych portretów, ale lubię również architekturę, natomiast zupełnie nie znam się na krajobrazach. Każdy ma swojego konika. Z czasem wyrobicie swoją estetykę i indywidualny styl.
Teraz, gdy macie już narzędzia – czas działać. Praktyka czyni mistrza! Powodzenia!
Jak zrobić dobre zdjęcie aparatem analogowym?