O ile płytki ceramiczne są wytrzymałe, odporne na zabrudzenia i łatwe do utrzymania w czystości, to znacznie słabszym elementem okładziny są właśnie fugi, wypełnione zaprawą do fugowania. Kwestia właściwego doboru zaprawy do fugowanie jest zatem bardzo istotna z punktu widzenia jakości i trwałości prac, a nie tylko ze względu na kwestie estetyczne. W zależności od rodzaju spoiwa, zaprawy do fugowania dzielą się na zaprawy cementowe oraz zaprawy na bazie żywic reaktywnych.
Rodzaje fug
Zaprawy cementowe są mieszaniną cementu, kruszywa, dodatków chemicznych oraz pigmentów. Mają postać suchej mieszanki, którą miesza się z określoną ilością wody. W zależności od producenta, gotowe produkty spakowane są w papierowe torby, torby aluminiowe lub plastikowe wiaderka. Pojemność opakowań to zwykle 2 kg, 5 kg lub 10 kg. Każdy producent na opakowaniu podaje przewidzianą przez siebie normę zużycia materiału, dlatego, kupując materiał w markecie lub hurtowni budowlanej, należy na to zwrócić uwagę. Ważne też, aby kupić nieco więcej fugi niż wynika to obmiaru, na jedną powierzchnię powinno się bowiem stosować tylko materiał pochodzący z tej samej partii produkcyjnej. W sytuacji, gdyby zabrakło fugi, materiał nawet tego samego producenta, ale z innej partii może się nieco różnić kolorystycznie.
Fugi cementowe, z uwagi na rodzaj spoiwa, mogą być barwione w bardzo szerokim zakresie. Zaprawy na bazie żywic reaktywnych to wyroby na bazie spoiwa wiążącego w wyniku reakcji chemicznych (najczęściej jest to żywica epoksydowa) oraz kruszywa i pigmentów. Są to wyroby wymagające wymieszania dwóch lub więcej składników bezpośrednio przed użyciem. Spakowane są zazwyczaj w plastikowe wiaderka, wewnątrz których znajdują się mniejsze opakowania jednostkowe, zawierające poszczególne składniki. W torebce jest wówczas baza, składnik stały, natomiast w buteleczce składnik płynny – utwardzacz. Składniki należy mieszać w dokładnie takich proporcjach, jak dostarcza producent. Jeżeli potrzeba przygotować jednorazowo mniejszą ilość materiału, proporcje mieszania należy odpowiednio zmniejszyć. Oferta kolorystyczna fug epoksydowych jest znacznie mniejsza niż fug cementowych.
Właściwości zapraw do fugowania
Właściwości zapraw do fugowania, a zatem również gotowych spoin wykonanych przy ich użyciu, wynikają z rodzaju użytego spoiwa. Zaprawy cementowe są łatwiejsze do zastosowania, ale ich powierzchnia jest nasiąkliwa – po zwilżeniu przyjmuje wodę, może zatem również przyjmować zabrudzenia strukturalne i się odbarwiać. W porównaniu z zaprawami cementowymi, zaprawy na bazie żywic reaktywnych są trwalsze i mają kilkukrotnie wyższą wytrzymałość mechaniczną na zginanie i ściskanie. Spoiny mają też bardzo wysoką odporności na zabrudzenia i praktycznie zerową nasiąkliwość powierzchni. Zerowa nasiąkliwość sprawia, że nie brudzą się, a ewentualne zabrudzenia zdecydowanie łatwiej jest usunąć.
Jak dobrać fugę?
Dobór zaprawy powinien być dokonany po uwzględnieniu kilku czynników, związanych przede wszystkim z miejscem zastosowania i warunkami eksploatacji okładziny ceramicznej. Wewnątrz budynków, w pomieszczeniach mieszkalnych, takich jako ganki, korytarze, schody czy łazienki wystarczające jest zastosowanie zapraw cementowych. Zaprawy te mogą być stosowane na powierzchniach z ogrzewaniem podłogowym. Zaprawy epoksydowe zalecane są natomiast do spoinowania okładzin przede wszystkim w budynkach przemysłowych, warsztatach, punktach usługowych, czyli wszędzie tam, gdzie można się spodziewać intensywnego użytkowania, związanego zarówno z chodzeniem, jak i użyciem silnych środków czyszczących.
W budownictwie mieszkaniowym użycie zapraw epoksydowych uzasadnione jest jedynie w łazienkach, prysznicach (zwłaszcza w układach bez brodzika) oraz w kuchniach – szczególnie w miejscach, gdzie okładzina narażona jest na zabrudzenia, np. z tłuszczu, kawy, soków.
Spoiny fugowe, potocznie nazywane fugami, to przestrzeń pomiędzy sąsiadującymi płytkami ceramicznymi. Razem z nimi tworzą okładzinę i razem z całą okładziną podlegają określonym obciążeniom użytkowym.