Aktor – instrument
Oczywiście po „Ja kontra bas” spodziewałem się biografii. O czym innym mógłby pisać aktor z tak dużym dorobkiem i doświadczeniem. I w pewnym sensie właśnie to w tej książce znalazłem. Z jednym małym zastrzeżeniem. Historia tu opowiedziana krąży wokół jednego zaledwie aspektu z życiorysu Stuhra.Ponad 30 lat temu aktor po raz pierwszy wystawił monodramat „Kontrabasista”. Od tego czasu – jak sam sobie wyliczył – grał go bez przerwy przez 49 dni, czyli ponad 800 razy. Autorem sztuki jest Patrick Süskind, a tłumaczenia dokonała Barbara Woźniak. Przez ten czas spektakl zagościł na dobre nie tylko w Teatrze Starym w Krakowie, lecz także w wielu innych miastach na całym świecie. „Kontrabasista” grał nawet na jedynym takim instrumencie w Dubaju. Za każdym razem na scenie występował duet aktor – instrument. Książka opowiada o tej niesamowitej i długoletniej znajomości.
Czasami człowiek musi – inaczej się udusi
Świadomość, że Jerzy Stuhr wystawia ten monodramat już od trzech dekad, rzuca dodatkowy blask na jego dorobek. Nie chodzi tu bowiem o całkowity dorobek, a zaledwie o jedną sztukę. Czytelnik bez problemu zauważy też, że i dla aktora ten fakt ma bardzo duże znaczenie. A książka napisana jest w bardzo Stuhrowym stylu. Jednak nie w tym komediowym, ale w tym, który zmusza do myślenia i refleksji. Można odnieść wrażenie, że aktor zawarł w tekście ogrom myśli, z którymi już nie mógł sam wytrzymać. Spektakl wydaje się krążyć wokół kontrabasu i doli (oraz niedoli) grającego na nim muzyka. Jest on również oczywiście punktem wyjścia do rozważań na szereg nie tylko teatralnych tematów. Bardzo ważna w tym aspekcie jest widownia. Aktor musi przez prawie półtorej godziny przykuć ich uwagę i odpowiednio wcześnie rozpoznać, z jakim rodzajem publiczności ma do czynienia. Wśród widzów bywają przecież również muzycy, którzy szeptem potwierdzają słowa padające na scenie. Czasem jednak trafiają się „zwyczajni” widzowie, którzy parają się zupełnie „zwyczajnymi” profesjami. Autor zaznacza, że również i oni mogą poczuć się wyjątkowo i mieć temat do przemyśleń odnośnie własnych wyborów życiowych.
30 lat – jest czas na zmiany
Jerzy Stuhr wspomina w książce niezbędne zmiany, które musiały być wprowadzone. Kontrabas wprawdzie pozostawał taki sam, ale aktor nie był w stanie oprzeć się mijającemu czasowi. Pewne szczegóły musiały być przeredagowane. Strój, kochanka, sprzęt AGD… wygląda, jakby sztuka dojrzewała razem z jej bohaterem. Codziennie jest też inna widownia i inne podejście. Stuhr prowadzi gawędę – na scenie i na kartach tej książki. Wciąga, zmusza do myślenia i nie pozwala o sobie zapomnieć. Jeśli nie widzieliście spektaklu „Kontrabasista”, to możecie o nim poczytać. Na Allegro dostaniecie bilet na tę opowieść już za ok. 23 zł. Wersja elektroniczna – e-book w formatach EPUB i MOBI – dostępna jest już od ok. 20 zł.
Źródło okładki: www.wydawnictwoliterackie.pl
Aktora Jerzego Stuhra kojarzę przede wszystkim z ról komediowych. Tak jest o wiele przyjemniej – dla mnie. Mam jednakże świadomość, że grał on również postaci poważne i często gorzkie. Nie lubiłem ich. Był w nich tak wiarygodny, że czułem się nieswojo, a nawet niezręcznie. Miałem wrażenie, jakby aktor odrobinę zbyt mocno naruszał moją prywatność. Jerzego Stuhra-pisarza nie miałem okazji poznać.