Święta Bożego Narodzenia wszystkim kojarzą się przede wszystkim z choinką, ale też z kolorem czerwonym, dzięki najpopularniejszemu strojowi Świętego Mikołaja. Kaktus, zwany też grudnikiem, ma wiele odmian, począwszy od czerwieni, przez karmazyn, purpurę, róż, pomarańczowy, skończywszy na bieli. Każdy może dobrać ulubiony kolor do aktualnego wystroju świątecznego. Grudnik obsypany kwiatami zazwyczaj w kolejnych latach już nie kwitnie. Co zrobić, aby w przyszłym roku zakwitł na święta? Jak o niego zadbać w ciągu roku?
Pochodzenie
Aby dowiedzie się, jak należy dbać o każdą roślinę, trzeba prześledzić jej pochodzenie oraz warunki, w jakich występuje naturalnie. 
Należy do rodziny kaktusowatych (Cactaceae), a pochodzi z Brazylii. Łacińska nazwa trunctatus oznacza „ucięty”, bo naturalnie rośnie na omszonych skałach (litofit) lub drzewach (epifit) i nie potrzebuje podłoża. Jest to tubylec przybrzeżnych brazylijskich lasów i dżungli zapylany przez kolibry. Jako roślina epifityczna, czyli żyjąca na innych roślinach, potrafi ukorzenić się końcami członowanych pędów, pobierając nimi potrzebne składniki pokarmowe i wodę. Mimo że często rośnie na innej roślinie, nie jest pasożytem.
box:offerCarousel
Nazwa łacińska naszego potocznie zwanego grudnika to Zygocactus truncatus lub też Schlumbergera truncata. Polska nazwa (podręcznikowa) rośliny to bierwion zimowy. Nazwa gatunkowa Schlumbergera została nadana przez botanika Charles’a Lemaire’a w 1858 roku na cześć belgijskiego botanika amatora Fredericka Schlumbergera żyjącego we Francji, odkrywcę i kolekcjonera kaktusów. Inne nazwy, pod którymi można go znaleźć to Epiphyllum truncatum, w Ameryce znany jest jako kaktus Święta Dziękczynienia (Thanksgiving cactus) albo kaktus krabowy (Crab cactus). 
Budowa
Roślina ma długie, płaskie, podzielone na człony pędy, które najpierw wznoszą się ku górze, a potem majestatycznie opadają ku dołowi. Pędy są lekko podłużne, często karbowane lub ząbkowane po bokach. Przez środek biegnie wyraźna linia. Jest to wiązka przewodząca rośliny, tak jak w zwykłej łodydze. Ponieważ roślina nie wykształca liści, funkcje fotosyntezy przejęły spłaszczone pędy.
W okresie od wczesnej jesieni do zimy na wierzchołkach pędów pojawiają się drobniutkie pączki.
W miarę upływu czasu pęcznieją, aby na koniec otworzyć się w przepiękne kwiaty z wyraźnym znamieniem, pręcikiem i płatkami różnej długości. Te malownicze kwiaty w zależności od odmiany (w sprzedaży są głównie mieszańce – hybrydy) mogą mieć różne barwy od czerwieni: Cheyenne, Zaraika, ciemnofioletowe: Bristol Beauty, jaśniejsze fiolety i róże: Gloria, Navajo, Naomi, Ottawa, bladoróżowo-żółty: Gold Charm, blado różowy: Sao Paulo, żółte: Jennifer Ann, Outano, pomarańczowo-czerwone: Zara, pomarańczowe: Comanche, białe: Witte Eva, Mohegan czy dwubarwne: Campinas, Samba, Dark Eva.
Grudnika można kupić w formie drzewka, czyli szczepionej na podkładce z innego kaktusa. Grudnik (Schlumbergera truncata) ma kuzyna z tej samej rodziny zwanego kaktusem wielkanocnym (Schlumbergera gaertneri lub Rhipsalidopsis gaertneri) i często jest z nim mylony. Różni się okresem kwitnienia oraz budową kwiatów. Kaktus bożonarodzeniowy kwitnie zimą, a płatki jego kwiatów są nieregularne. Kaktus wielkanocny o regularnych, układających się promieniście płatkach kwitnie wiosną.
Wymagania i uprawa
W Polsce, gdzie amplitudy temperatur w ciągu roku są dość duże, grudnika hoduje się jedynie w doniczkach. Roślina znosi temperaturę powyżej 10°C i tak jak większość kaktusów jest wrażliwa na mróz. W okresie poza kwitnieniem potrzebuje pory spoczynku. Najlepiej, aby od kwietnia do października temperatura nie przekraczała 20°C. W tym czasie również należy ograniczyć podlewanie. Zimą temperatura nie powinna przekraczać 15°C (w nocy). 
Roślina naturalnie rośnie w koronach drzew, preferuje więc stanowiska w półcieniu. Bezpośrednie ostre światło słoneczne niszczy liście, powodując ich żółknięcie lub brunatnienie. W okresie zimowym, kiedy jest deficyt światła, można postawić roślinę na oknie południowym, by miała jak najwięcej dziennego światła. Trzeba jednak wiedzieć, że gdy kaktus wypuści już drobne pączki kwiatowe, pod żadnym pozorem nie powinien być przenoszony w inne miejsce! 
Jest on bowiem wrażliwy na zmianę lokalizacji, światła, temperatury czy przeciąg. Skutkiem może być opadanie pąków lub kwiatów.
Grudnik nie ma dużych wymagań co do gleby, ale trzeba mu zapewnić odpowiednią przepuszczalność podłoża, gdyż nie lubi zalegającej w doniczce wody. Wystarczy mu dobrze przepuszczalna i w miarę żyzna ziemia ogrodnicza, najlepiej ziemia do kaktusów i sukulentów, z odpowiednim drenażem z keramzytu na dnie doniczki. Jeśli mamy tylko zwykłą ziemię ogrodniczą, można do niej dosypać perlitu (w stosunku 1:4 – jedna część perlitu na 4 części ziemi). Niektórzy hodują je metodą hydroponiczną (bezglebowa uprawa roślin na pożywkach). Nie potrzeba również specjalnych doniczek, ale najlepiej, jeśli jest to doniczka z odpływem, a nie sama osłonka. W przypadku osłonki należy zwiększyć warstwę drenażu do 2–3 cm, aby woda nie dotykała korzeni. Ważne, aby doniczka nie była za duża.
Ta roślina epifityczna nie potrzebuje zbyt dużo podłoża. Poza tym mniejszą ilość gleby łatwiej kontrolować pod kątem wilgotności. Podlewamy nie za często, wystarczy raz na tydzień, ale to zależy od temperatury i nasłonecznienia, więc najlepiej sprawdzać ziemię ręką. Jeśli jest sucha, podlewamy. Ale uwaga, woda nie może stać w podstawce, gdyż jej nadmiar może prowadzić do gnicia korzeni i rozwoju grzybów. Grudnik jako sukulent jest wprawdzie odporny na suszę, ale osłabia ona roślinę. Przedłużający się brak wody lub duża wilgotność sygnalizuje marszczeniem pędów. Jeśli „nie mamy ręki do kwiatów” i nie wiemy, kiedy gleba jest przesuszona lub za mokra, możemy zaopatrzyć się w dostępny na rynku prosty miernik wilgotności gleby ze skalą i opisanymi wymaganiami w zależności od rodzaju rośliny. Roślinę można regularnie zraszać, ale nie w okresie kwitnienia.
Grudnik może rosnąć bez przesadzania nawet kilka lat, bo rozrost korzeni jest niewielki. Nawozimy roślinę co miesiąc od końca zimy (po przekwitnięciu) lub wczesnej wiosny, aby pobudzić wzrost lub żeby roślina zregenerowała się po kwitnieniu. Można w tym celu zastosować nawóz do kaktusów lub specjalną odżywkę. 
Grudnik łatwo się rozmnaża. Wystarczy oderwać 4 kawałki pędu, zanurzyć końcówkę (w miejscu oderwania) w ukorzeniaczu, a następnie wsadzić do ziemi wymieszanej z perlitem.
Co robić, by kaktus powtórzył kwitnienie?
Sekret bujnego kwitnienia grudników kryje się w odpowiedniej temperaturze, nasłonecznieniu (fotoperiodyzm – reakcja rośliny na zmianę proporcji okresów światła i ciemności) oraz zastrzyku nawozowym. Możemy zatem sami przygotować kaktus do kwitnienia na święta. W tym celu trzeba zacząć przygotowywać roślinę już pod koniec lata. Należy zorganizować jej okres spoczynku. Pod koniec sierpnia przenosimy ją w chłodniejsze miejsce i rzadziej podlewamy. W tym okresie również nie nawozimy jej. Pamiętajmy, że w październiku, kiedy dni stają się krótsze, a okresy ciemności się wydłużają, pojawia się naturalny bodziec do rozpoczęcia kwitnienia grudnika. W tym czasie możemy przenieść roślinę z powrotem w jasne miejsce, zwiększając częstość podlewania. Optymalny okres bez światła (w nocy) to 12 godzin. Zwróćmy uwagę, czy roślina nie znajduje się w obrębie sztucznego światła w nocy. Może to zakłócać naturalny cykl. O ile latem północna wystawa jest najlepsza, o tyle zimą roślina potrzebuje więcej światła, aby zakwitnąć. Również obniżająca się w tym okresie temperatura w nocy pobudza ją do kwitnienia. Sprawdźmy, czy kaktus nie ma za gorąco. Jeśli mamy w domu termostat, warto obniżyć temperaturę na noc (przykręcić kaloryfery) albo rozszczelniać okno na noc w pokoju, w którym znajduje się grudnik (byle nie tuż przy roślinie). Optymalna temperatura w nocy to 15°C.
Drugi okres spoczynku następuje od lutego do marca. W tym czasie, tak jak w sierpniu, przenosimy roślinę w chłodniejsze miejsce i ograniczamy podlewanie. Aby pobudzić kwitnienie, można zastosować roztwór wody z niewielkim dodatkiem mleka. Po wypiciu mleka z kartonika na dnie zawsze zostaje resztka. Wystarczy go wypłukać niewielką ilością wody i wylać roztwór do doniczki z grudnikiem. To działa!
Reasumując, jeśli grudnik nie kwitnie, to ma za sucho albo za wilgotno, za ciemno albo za gorąco, ma zbyt dużą doniczkę lub w okresie wiosenno-letnim nie przeszedł okresu spoczynku. Jeśli wszystkie powyższe założenia zostaną spełnione, roślina powinna zakwitnąć! Tym sposobem co roku grudnik pokryje się pięknymi kwiatami i jako ozdoba na wigilijnym stole będzie cieszyć domowników.
Kaktus Bożego Narodzenia – jak sama nazwa wskazuje – kwitnie w okresie świąt i obok popularnej gwiazdy betlejemskiej (poinsettia) może stanowić równie piękną dekorację świąteczną w mieszkaniu lub powitalny prezent dla gospodarzy domu.