Amortyzatory odpowiadają za to, by koło nieustannie było jak najbliżej nawierzchni. Przyjmują na siebie wszelkie nierówności nawierzchni i tłumią drgania. Dzięki nim pasażerowie nie odczuwają nieustannego tłuczenia kół o dziury, a kierowca może w pełni panować nad autem. Jeśli są niesprawne, samochód nosi na zakrętach, a droga hamowania wydłuża się nawet o kilka metrów.
Amortyzatory dzieli się na jednorurkowe i dwururkowe. Te drugie są zbudowane – jak sama nazwa wskazuje – z dwóch rur, z których jedna pełni funkcję zbiornika wyrównawczego. Ze względu na środek tłumiący dzieli się je na olejowe i gazowe. W tej drugiej wersji, obecnie najpopularniejszej, w środku pływa mieszanina płynu i gazu, które działają lepiej i skuteczniej od samego płynu, aczkolwiek zapewniają minimalnie niższy komfort podróżowania. Gaz jest za to bardziej odporny na warunki pracy – na zimnie nie gęstnieje, a w upale nie robi się rzadszy.
Jak sprawdzić amortyzatory
Nie jest to łatwe zadanie, możemy jednak dostrzec pewne symptomy ich zużywania się. Kiedy auto przestaje się pewnie prowadzić i zaczyna na przykład myszkować, kiedy wydłuża się droga hamowania, a karoseria nie wraca szybko do właściwego położenia (po przyciśnięciu auta do gleby zostaje w dole albo zaczyna się gibać) – możemy być niemal pewni, że amortyzatory nie działają dobrze.
Stopień ich zużycia możemy określić tylko u diagnosty. Specjalna maszyna symuluje dziurawą drogę i definiuje czas, przez jaki koło ma styczność z podłożem. Wynik 100% jest nie do osiągnięcia, 70% brzmi całkiem nieźle, powinniśmy się martwić w okolicach 40%. Nie jest prawdą, że amortyzatory wytrzymują 2–3 lata. Każdy kierowca ma inny styl jazdy, jeden omija dziury, drugi nie zważa na progi zwalniające, inny haczy o pobocza. Ich trwałość zależy od przebiegu. Można przyjąć, że po 60–80 tysiącach km amortyzator nadaje się do wymiany, ale ten moment może nadejść dużo wcześniej. To zależy od warunków, w jakich przychodzi mu jeździć. Niesprawny amortyzator tłucze, niszcząc przy okazji elementy wahacza, łożysko czy kolumny.
Jak wymieniać amortyzatory?
Przede wszystkim parami. Jeśli mówimy o przednich, to prędzej zużyje się prawy i to on powinien wyznaczać termin wymiany. Dlaczego prawy padnie szybciej? Bo tym kołem częściej zahaczamy o studzienki, krawężniki, dziury czy nierówne pobocze. Jeśli wymieniamy jeden amortyzator, powinniśmy wymienić i drugi. Wyjątkiem mogą być sytuacje awaryjne, gdy np. jeden zostanie fizycznie uszkodzony przy niewielkim przebiegu. Amortyzatory przednie mogą się zużywać szybciej, niż na tylnej osi. Amortyzatory tylne są zaś często traktowane po macoszemu – niesłusznie. Nie chcemy przecież, by tylna oś latała po zakrętach jak wisienka po talerzyku.
Podczas kupowania amortyzatorów zwróćmy przede wszystkim uwagę na to, czy pasują do naszego samochodu. I nie chodzi tylko o rozmiar. Każdy producent robi amortyzatory przeznaczone do konkretnego modelu auta, z podziałem nawet na wersje silnika i roczniki. Sprzęt musi spełniać określone parametry. Jeśli nie jesteśmy pewni, czy będą pasować, sprzedawca powinien umieć doradzić i wybrać odpowiedni na podstawie numeru VIN.
A jaką markę wybrać? Oczywiście jak najlepszą, ale bez przesady. Każda firma produkuje amortyzatory o nieco innej charakterystyce. Na przykład Bilstein, słynący z zamiłowania do sportu motorowego, robi amortyzatory dość sztywne, zapewniające dobrą przyczepność, jednak kosztem komfortu. Czyli będzie super, ale może łupać w krzyżu. Popatrzmy też na długość gwarancji i dostępność. Raczej unikajmy marek, o których w życiu nie słyszeliśmy.
Amortyzatory możemy wymienić sami, ale pod warunkiem, że się na tym choć trochę znamy. Gros społeczeństwa powinno zostawić tę czynność mechanikowi, który przy okazji nie rozreguluje geometrii.
Amortyzatory – wraz ze sprężynami – to niezwykle istotna część zawieszenia, bezpośrednio odpowiadająca za to, że auto trzyma się drogi. Niestety, jego żywot bywa niezbyt długi. Jak dbać o zawieszenie i jak wybrać dobre amortyzatory?