Druga część monumentalnej powieści zaledwie 33-letniej Gruzinki jeszcze mocniej chwyta za serce. To książka, od której trudno się oderwać. „Ósme życie (dla Brilki)” ogłoszono w Niemczech, gdzie mieszka i pracuje Nino Haratischwili, prawdziwym literackim objawieniem. Nic dziwnego, wszak już dawno na rynku nie pojawiła się powieść tak wielowątkowa, rozbudowana i epicka w swojej formie. Haratischwili w całej tej plątaninie postaci i zdarzeń porusza się z niezwykłą gracją, z rozmachem opisując toczące się na przestrzeni ponad stu lat losy fikcyjnej rodziny Jaszi (choć czerpiąc garściami z historii własnego rodu!).
Historia jest kobietą
Narratorką obu tomów „Ósmego życia” jest Nica Jaszi, prawnuczka znanej z poprzedniego tomu Stazji i praprawnuczka cukierniczego potentata. Czekolada jest zresztą ważnym bohaterem tej opowieści, przewijającym się przez wszystkie najważniejsze wydarzenia w historii rodziny. Co ciekawe, to polski wydawca zadecydował, aby powieść Haratischwili podzielić na dwa tomy – w oryginale jest to bowiem jeden bardzo opasły tom. Czyżby Wydawnictwo Otwarte uznało, że Polacy nie poradzą sobie z nim w jednym kawałku?
Wracając jednak do drugiego tomu „Ósmego życia”. Akcja tej części powieści toczy się w czasach zdecydowanie bliższych współczesnemu czytelnikowi, bo skupia się na okresie zimnej wojny i powolnym upadku ZSRR. To tematyka szczególnie dobrze znana również nam, Polakom, być może więc łatwiej zdołamy zrozumieć pewne zachowania bohaterów, które opisuje autorka.
I w tym przypadku cała akcja toczy się wokół kobiet – już jednak niekoniecznie tak silnych i mądrych jak te sprzed lat. O ile bowiem przedstawicielki poprzednich pokoleń rodu próbowały walczyć o swój los oraz przeciwstawiać się narzuconym im rolom i często niesprawiedliwym oczekiwaniom, tak ich potomkinie wydają się pogodzone z tym, że ich życie to pasmo klęsk i nieszczęść. W ogóle zresztą ta część powieści Gruzinki jest zdecydowanie mniej optymistyczna, a na rodzinę Jaszi co chwilę spadają kolejne ciosy – wszystkie związane oczywiście z „Wielką Historią”. 
Historia pewnego mężczyzny
Choć „Ósme życie” to powieść o kobietach (i chyba głównie dla kobiet), to w drugim tomie najciekawszy okazał się rozdział poświęcony… mężczyźnie. Kostia, bo o niego chodzi, to zgryźliwy nestor rodu Jaszi, mężczyzna wielu słabości i raczej niezbyt przyjemnego charakteru. Mimo tego to właśnie opisy jego powolnego staczania się w niebyt i trud pogodzenia się ze zmianami, jakie zachodzą na świecie i w jego bezpośrednim otoczeniu, wydają się najbardziej prawdopodobne, soczyste i realne.
„Ósme życie (dla Brilki)” nie jest książką wyjątkową i niepowtarzalną. Takich rodzinnych sag, rozgrywających się na tle największych historycznych wydarzeń, było już wszak w literaturze naprawdę wiele. Mimo to powieść Haratischwili ma w sobie pewien urok. Autorka sprytnie połączyła tu bowiem te wielkie, dramatyczne wydarzenia z historii z nutką realizmu magicznego, co nieco osładza całość. Niektórzy zarzucają Gruzince ocieranie się o banał i pseudofilozofowanie, ale wydaje mi się, że ktoś, kto będąc tak młodym, z taką sprawnością włada piórem, może pozwolić sobie na pewne wpadki i niedociągnięcia. Zwłaszcza że takie zarzuty często stawiane są dużo bardziej doświadczonym pisarzom.
W efekcie i tak dostajemy do wypicia filiżankę czekolady deserowej, a nie mlecznej, no ale przecież tak jak w prawdziwym życiu – nie zawsze może być słodko.
Źródło okładki: www.otwarte.eu
„Ósme życie (dla Brilki). Tom II” Nino Haratischwili – recenzja