Wielbiciele prozy Andrzeja Stasiuka powinni zostać ostrzeżeni. „Kucając” jest zbiorem tekstów już wcześniej publikowanych, wybranych z wcześniejszych książek, z artykułów publikowanych w Tygodniku Powszechnym i dwutygodniku.com. Zbiór to niewielki, liczący sobie zaledwie 122 strony, ale – jak to u Stasiuka – strony te wypełnione są prozą tak gęstą, że lektura może zająć sporo czasu.
Małymi porcjami
Wydaje mi się zresztą, że lektura ta powinna zająć sporo czasu, bowiem „Kucając” to zbiór, który aż prosi się, by czytać go małymi porcjami. Najprościej można powiedzieć, że zamieszczone w nim teksty opowiadają o życiu i śmierci. Autor zatrzymuje się w miejscach, w których coś (ktoś?) rodzi się lub umiera. Mogą to być żaby odbywające w rowie swoje gody. Może to być biały szkielet sarny leżący na polu. Jest w tych obrazach pewien rytm, stałość, która sprawia, że chce się otwierać książkę po wielokroć, choćby po to, żeby przykucnąć nad jakimś zwierzęciem, nad rzeką, nad kawałkiem świata, który właśnie się zaczął lub skończył.
Przemijanie
Początek i koniec są zresztą nierozerwalnie związane. Śmierć jednej istoty może dać życie innej, a Stasiuk nie komentuje tego zjawiska. Po prostu pokazuje, opowiada o tym, co widzi, używając swego wyjątkowego, zaskakującego języka. Ta uważność, to dostrzeganie przyrody było obecne we wszystkich tekstach autora, ale zawsze gdzieś w tle. W „Kucając” te fragmenty zostały ze sobą zestawione i okazało się, że tworzą zaskakująco spójną całość. Opowiadają o tym, jak brutalny jest świat, który nas otacza, jak wszechobecna jest w nim śmierć. Nawet rodzące się właśnie jagnię jest nią zagrożone – przychodzi na świat późną zimą i cudem właściwie jest to, że nie zamarza zaraz po przebudzeniu. Ta właśnie scena zresztą zawarta jest w tekście, który daje tytuł całemu zbiorowi.
Brak romantyzmu
Stasiuk nie idealizuje przyrody, daleko mu do romantycznych uniesień poetów. Jego książkę otwiera cytat, którego pierwszym słowem jest „zawszeni”. A jednak nie jest to proza brutalna, zaś w opisach przemijania i odchodzenia kryje się melancholijne piękno i zaduma. Dlatego właśnie „Kucając” to zbiór, który chce się czytać po wielokroć, odkrywając w nim rytm i urodę, która kryje się przecież także w surowej i okrutnej naturze świata, który nas otacza.Zdaniem Stasiuka i my jesteśmy zwierzętami, choć zdajemy się o tym zapominać. Samotność jest nam potrzebna, żeby sobie o tym przypomnieć, żeby stanąć gdzieś o świcie i przypomnieć sobie, że w tym świecie wszystkie żywe istoty są osamotnione. Lektura „Kucając” skłoni do tej i do wielu innych refleksji.Książka dostępna jest także w wersji elektronicznej za ok. 22 zł (formaty EPUB i MOBI).
Źródło okładki: www.czarne.com.pl
Niektóre książki po prostu dobrze mieć. Położyć gdzieś na parapecie, na nocnym stoliku i otwierać, znienacka i bez planu. Wybór krótkich tekstów o naturze, o życiu i umieraniu, mądrych, celnych i zastanawiających, warto otwierać regularnie.