Nadmiernie lękowe dziecko martwi się przyszłymi zdarzeniami i obawia się, że sobie nie poradzi, np. może odczuwać lęk przed przyjęciem rodzinnym, przed spaniem w ciemności, przed psami. Lęk, jak każda inna emocja, jest potrzebny. Pozwala uniknąć niebezpieczeństwa, informuje o zagrożeniu. To naturalne, że dziecko boi się wyrywania zęba czy zastrzyku. Jednak dzieci nadmiernie lękowe obawiają się w sytuacjach, w których nic im nie grozi. Jak wspierać dziecko pełne lęku? Należy zrobić coś przeciwnego, niż podpowiada intuicja. Zamiast chronić je przed tym, czego się boi, pocieszać i dodawać otuchy, należy pozwolić mu zmierzyć się z sytuacją wywołującą obawy, bo tylko w ten sposób przekona się, że jego lęk był bezpodstawny.
Lęk u dzieci – jak sobie z nim radzić i mądrze wspierać dziecko?
Unikaj nadmiernego pocieszania! „Dzieci, które mają lęki (…) będą prosić o pokrzepianie znacznie częściej niż inne.” Nadmierne dodawanie otuchy wzmacnia lęk u dziecka. Zamiast zmierzyć się z sytuacją, która je stresuje, oczekuje ono od rodziców coraz więcej przytulania i zapewnień, że wszystko będzie dobrze. Na krótką metę przynosi mu to ulgę, ale nie rozwiązuje problemu. Ponadto pełna troski postawa rodziców może potwierdzać obawy dziecka, że jest się czego bać i wpoić mu przekonanie, że nie poradzi sobie samo.
„Rodzicielskie uściski i pocałunki są dla dziecka oznaką, że rzeczywiście zanosi się na coś okropnego.” Unikaj też nadmiernego kierowania dzieckiem, nie mów mu, co ma robić, nie przejmuj za nie odpowiedzialności, ponieważ nie przeżyjesz życia za nie i nie zawsze będziesz w pobliżu.
box:offerCarousel
Nie pozwalaj dziecku na unikanie sytuacji, których się boi
„Dopóki dziecko będzie unikać stresujących okoliczności, dopóty nie pokona swojego lęku.” Jeśli pozwolimy dziecku na unikanie sytuacji, których się boi, nie będzie miało okazji się przekonać, że sobie poradzi, a bezpodstawny lęk tylko się nasili. Gdy rodzic wyręczy dziecko, np. na przyjęciu urodzinowym podejdzie do clowna i poprosi o cukierki, wyrobi w nim przekonanie, że nie sposób osiągnąć celów bez wsparcia dorosłego, rodzica. Dziecko, które unika sytuacji społecznych z powodu lęku, ograbia się ze wspomnień i przyjemnych przeżyć – przyjęcia urodzinowego kolegi, szkolnej wycieczki. Spędzając czas samotnie, nie nawiąże przyjaźni z rówieśnikami.
Stosuj detektywistyczne myślenie i pozwól dziecku zmierzyć się z tym, czego się obawia
„Pamiętaj, że coś, co tobie może wydawać się drobnostką, dla zdenerwowanego dziecka może być niezmiernie trudne.” Aby wspierać dziecko w mierzeniu się z lękami, stosuj jedyną skuteczną strategię, która osłabia bezpodstawny lęk – myślenie detektywistyczne. Myślenie detektywistyczne, czyli realistyczne, polega na zadawaniu dziecku pytań odnośnie sytuacji, której się obawia, np.:
- Kiedy ostatni raz byłeś w podobnej sytuacji, czy wydarzyło się to, czego się obawiałeś?
- Co wiesz o tej sytuacji, co zdarzyło się przyjaciołom w podobnej sytuacji?
- Jaki może być inny rozwój zdarzeń?
Przykład rozmowy, która pomaga spojrzeć dziecku na sytuację bardziej realistycznie:
Nie chcę iść do przedszkola.
Dlaczego?
Bo może tam być nowe dziecko.
Czy kiedy ostatnio wracałeś do przedszkola po chorobie, w grupie pojawiło się nowe dziecko?
Nie.
Czy nowe dzieci pojawiają się w środku roku, a może na początku?
Na początku.
Czy gdy pojawi się nowe dziecko, może okazać się fajnym przyjacielem?
box:offerCarousel
Niektóre lęki są nieodłącznym etapem rozwoju dziecka, np. lęk separacyjny występujący między 7 a 9 miesiącem życia. Jednak lęki przed przyjemnymi sytuacjami, jak przyjęcie urodzinowe, często mylone z nieśmiałością, mogą świadczyć o nawykowych myślach, które odbierają dziecku radość życia. Zmiana nawyków myślowych może trwać tygodniami. Choć stany lękowe nie są tak widoczne jak poważniejsze zaburzenia, np. depresja u dzieci, należy pomagać dziecku w radzeniu sobie z nimi, ponieważ powodują cierpienie i odbierają mu komfort na co dzień.
Jak wspierać dziecko pełne lęku?