Oniryczna, niemal halucynogenna powieść zdobywcy zeszłorocznego Nobla przenosi czytelnika w dziwny i fascynujący świat Paryża z czasów II wojny światowej. I wodzi nas przy tym cały czas za nos! Lubię literackie nagrody Nobla, bo zawsze pozwalają mi odkryć twórcę, o którym wcześniej nie słyszałem i pewnie nie sięgnąłbym po jego dzieło (to pewnie żaden powód do dumy, ale przynajmniej jestem szczery!). W taki sposób po raz pierwszy zetknąłem się z twórczością choćby Orhana Pamuka, Herty Muller czy ostatnio Patricka Modiano, laureata zeszłorocznego Nobla.
Nie czytaj opisu wydawcy!
„Nawroty nocy”to pierwsza książka Patricka Modiano, jaką czytałem. Przy wyborze nie sugerowałem się jednak tylko gabarytami powieści (wydana w mini formacie ma zaledwie sto kilkadziesiąt stron), ale przede wszystkim tematyką. Oto przenosimy się do okupacyjnego Paryża czasów II wojny światowej, gdzie poznajemy bezimiennego (posługuje się on wszak kilkoma imionami, lecz nie wiemy, które z nich jest prawdziwe) głównego bohatera i grupę jego znajomych. Styl pisania i prowadzenie prozy, jakie stosuje Modiano, nie pozwala nam do końca wyłapać, kto jest w tej układance kim, więc nie polecam czytać opisu książki z tylnej okładki. Wydawca „Nawrotów nocy” postarał się bowiem o to, by misterna intryga autora została nim całkiem popsuta.
Bohater otoczony jest postaciami, które wydają się istnieć na granicy jawy i snu. Sam jest rozdarty między dwie zwalczające się grupy, nie chce nikogo skrzywdzić i krążąc po ogarniętym mrokiem nocy (świetna metafora wojennych realiów w miejscu uznawanym przecież za „Miasto Świateł”!) Paryżu, rozpaczliwie szuka rozwiązania swojej patowej sytuacji.
Jak na karuzeli
Powieść Modiano zbudowana jest na retrospekcjach, powtarzalności zdarzeń, a akcja co i raz cofa nas w miejsce, w którym już byliśmy, choć zdajemy sobie z tego sprawę dopiero na końcu książki. Urywane wątki, tempo akcji i wszechogarniający mrok dodają książce klimatu i sprawiły, że czułem się niemal naocznym świadkiem opisywanych w niej wydarzeń. Nietrudno jednak odnieść wrażenie, że to właśnie atmosfera i aura tajemnicy są najważniejszym elementem „Nawrotów”. Można nawet pomyśleć, że ta książka to klasyczny przykład przerostu formy nad treścią, która jest dość szczątkowa. Modiano rysuje jednak dość wyraziście głównego bohatera, którego jedni nazywają Swing Trubadurem, inni księżniczką de Lamballe, a sam chłopak określa siebie jako młodszego brata Judasza.
Trzeba przyznać, że „Nawroty nocy” to książka, która może wywołać mieszane odczucia, choć mnie samego zachęciła do przeczytania innych dzieł Patricka Modiano. Karuzela emocji, opisy muzyki, którą niemal można usłyszeć w głowie i mroczna wizja miasta i umysłów spowitych wojną skutecznie rekompensują za szczątkową fabułę tej mikropowieści na maksi poziomie.
Źródło okładki: www.znak.com.pl
„Nawroty nocy” Patrick Modiano – recenzja