Ostatnimi czasy wielką popularnością cieszą się małe browary, a klienci bardzo chwalą lokalne wyroby. Duże browary, stawiając na ilość, często tracą na jakości. Mało kto wie jednak, że świetne piwo można wytworzyć także w zaciszu własnego domu. Przeczytaj, jak stać się początkującym piwowarem! Piwo znane było już w starożytności. Z biegiem czasu zaczęło być traktowane jako codzienny napój. Wraz z Grekami trafiło do Europy i w pewnym okresie było jednym z ulubionych napojów mnichów i zakonników. Tak powstały pierwsze browary przyklasztorne. W Polsce znane już od średniowiecza, warzenie piwa stało się dochodowym zajęciem. Piwo wszak pili wszyscy. Na przełomie wieków zmienił się sposób fermentacji piwa (z górnej na dolną), a Słowianie, zamiast ziół, zaczęli dodawać do niego szyszki chmielu.
Jak przed produkcją każdego innego alkoholu, tak samo przed warzeniem piwa warto sięgnąć po fachową literaturę, która krok po kroku przybliży etapy produkcji złotego trunku i wprowadzi w tajniki piwowarstwa.
Czego potrzebuje początkujący piwowar?
By rozpocząć przygodę z produkcją piwa, nie trzeba od razu posiadać browaru. Dobrej jakości piwo można wytworzyć w zaciszu własnego domu – efekt może przejść najśmielsze oczekiwania piwowara. Domowy wyrób piwa jest także o wiele tańszy niż zaopatrywanie się w ten trunek w sklepie, a co najważniejsze – robiąc domowe wyroby, stawiamy przede wszystkim na jakość i smak, nie zaś na zysk. Na początek przygody z wyrabianiem piwa wystarczy kilka podstawowych i niezbędnych zarazem produktów i przedmiotów. Wraz z upływem czasu i wzrostem wiedzy z zakresu warzenia piwa można rozbudowywać zaplecze o kolejne przydatne rzeczy. Podpowiadamy, co jest potrzebne do pierwszego domowego warzenia piwa.
Fermentator z rurką i kranem (kadź fermentacyjna) – specjalnie przygotowany, wytrzymały i elastyczny pojemnik (zazwyczaj do 30 litrów) przeznaczony do fermentacji brzeczki. Szeroka pokrywa pozwala na dokładne i szczelne zamknięcie pojemnika, a specjalny otwór służy do zainstalowania rurki fermentacyjnej. Może być także wyposażony w kranik, który pozwala na zlanie piwa znad osadu drożdżowego oraz łatwiejsze napełnianie butelek. Przed każdym użyciem fermentator należy zdezynfekować. Wybieraj tylko taki pojemnik, który posiada atest PZH i jest dopuszczony do kontaktu z produktami spożywczymi. Pojemnik fermentacyjny kupisz za około 30-35 zł.
Kadź filtracyjna – drugi pojemnik, który umożliwia filtrację oraz wysładzanie zacieru. Również i ten pojemnik powinien być zdezynfekowany, gdyż najmniejsza nawet ilość zanieczyszczeń wpłynie na jakość i smak domowego browaru.
Reduktor osadów – nakładka na kranik kadzi, dzięki której zmniejszana jest ilość osadów podczas przelewania piwa do butelek. Kosztuje około 10 zł.
Duży garnek (tzw. garnek zacierny) – do pogrzania wody potrzebnej do rozrobienia cukru. Częste gotowanie dużej ilości wody, zwłaszcza w garnku aluminiowym, może spowodować powstawanie na ściankach nieestetycznych zacieków. Warto do tego procesu posiadać osobny garnek, przeznaczony tylko do czynności związanych z warzeniem piwa.
Aerometr Ballinga – niezbędny do domowego warzenia piwa, pomaga zmierzyć ilość cukru w brzeczce oraz podczas zacierania. Dzięki niemu można również zmierzyć zawartość alkoholu w wytworzonym piwie. Aerometr bywa także nazywany cukromierzem lub winomierzem. Obsługa aerometru jest bardzo prosta, a załączona instrukcja pomaga w przeliczeniach. Dobrze, kiedy zestaw wyposażony jest dodatkowo w menzurkę, która ułatwi dokonywanie pomiarów.
Drewniana lub plastikowa łyżka – co jakiś czas warto zamieszać zacier, używając do tego czystej i zdezynfekowanej łyżki.
Glukoza lub cukier – konieczny składnik fermentacyjny. Oprócz cukru można użyć glukozy, sproszkowanego słodu z glukozą lub specjalnej kompozycji słodów w syropie. Rodzaj słodu wybiera się pod konkretny rodzaj piwa. Jego użycie znacznie poprawia smak wyprodukowanego trunku.
Słód – w zależności od rodzaju piwa, które chcemy wyprodukować, możemy wybrać różne słody: monachijski, pilzneński, karmelowy jasny czy ciemny. Do przygotowywania domowego piwa najlepiej wyposażyć się w słód rozdrobniony, inaczej zwany słodem śrutowanym. Początkujący, zanim zaczną samodzielnie zacierać słód i chmielić, warto, by wypróbowali nachmielone ekstrakty słodowe.
Chmiel – dzięki niemu piwo zyskuje niepowtarzalny smak i charakterystyczny aromat. Można wybierać między chmielem aromatycznym (nadaje przyjemny zapach) lub goryczkowym (nadaje smak). Może występować w formie suchej (szyszki) lub granulowanej. Granulat łatwiej dawkować, ale to szyszki nadadzą intensywniejszego aromatu. Łatwiej je też potem odfiltrować z brzeczki. 50 g granulatu chmielu kupisz za niewiele ponad 5 zł; w podobnej cenie otrzymasz 100 g szyszek.
Ekstrakt słodowy – ekstrakt w postaci gęstego syropu. Najlepiej wybierać te pozbawione konserwantów. Ekstrakt słodowy występuje w wielu postaciach i pozwala na przygotowanie konkretnego rodzaju piwa. Puszka ekstraktu pozwala na wyprodukowanie od 40 do niespełna 50 butelek piwa.
Drożdże piwne – pomagają w rozkładzie cukrów na alkohol i dwutlenek węgla, a także wzbogacają piwo o charakterystyczny smak. Wyróżniamy drożdże górnej (Saccharomyces cerevisiae) i dolnej (Saccharomyces carlsbergensis) fermentacji. Drożdże górnej fermentacji wykorzystuje się do produkcji m.in. piwa pszenicznego; drożdże dolnej fermentacji stosuje się do wytwarzania piwa typu lager i pils. Wybierając drożdże piwne, należy zwrócić uwagę na to, na jaką ilość piwa przeznaczona jest jedna saszetka drożdży. Początkującemu piwowarowi najłatwiej będzie używać drożdży suchych, aktywując je w procesie powtórnego uwodnienia.
Termometr piwowarski ciekłokrystaliczny – pozwala na dokładne badanie temperatury fermentującej brzeczki. Przykleja się go do kadzi fermentacyjnej, przez co cały czas można obserwować zmiany temperatury.
Kapslownica – służy do precyzyjnego zaciskania kapsli na butelce. Możesz wybierać między kapslownicą ręczną oraz kapslownicą stołową (jest droższa, ale bardziej trwała i stabilna). Kapslownica ręczna składa się z dwóch ramion, które zaciskamy po nałożeniu kapsla na butelkę aż do wyczucia oporu. Jej koszt to średnio 40-50 zł. Kapslownica stołowa posiada regulowaną wysokość głowicy, dzięki czemu można nią zamykać butelki o różnej wysokości. Wbudowany w głowicę magnes podtrzymuje kapsel umieszczony na butelce. Kapslownica stołowa posiada dźwignię, dzięki której jednym ruchem szczelnie i sprawnie zamyka butelki z trunkiem. Jej koszt oscyluje w granicach 80-120 zł.
Suszarka do butelek – najczęściej plastikowa, kształtem przypomina rozgałęzioną choinkę, na ramionach której umieszcza się umyte butelki. Dzięki niej można jednocześnie suszyć dużą liczbę butelek.
Szklane butelki lub keg – do napełnienia wyprodukowanego już piwa. Butelki muszą być czyste i wyparzone, a także wysterylizowane – inaczej nawet minimalna ilość zanieczyszczeń może wpłynąć na jakość i smak piwa. Do mycia używaj specjalnej szczotki do butelek. Sterylizację możesz przeprowadzić w kuchennym piekarniku, umieszczając w nim na około pół godziny umyte już i suche butelki. Wysoka temperatura sprawi, że pozbędziesz się zarazków. Wybieraj butelki ciemne, a przygotowane piwo przechowuj w chłodnym i zaciemnionym miejscu.
Keg natomiast to rodzaj dużej beczki ze stali nierdzewnej o różnej pojemności (10, 18/19, 30, 50 litrów). Tych największych używa się w barach czy restauracjach, serwując tzw. piwo z kija. Rozlewając piwo do butelek, na koniec dodaje się odrobinę cukru do ponownej fermentacji i nagazowania piwa. Umieszczając piwo w kegu, można użyć także butli z CO2. Hobbyści produkujący własne piwo mogą sprawić komuś świetny prezent, umieszczając własnoręcznie zrobione piwo w pięciolitrowym kegu.
O czym trzeba pamiętać, serwując piwo własnej roboty?
Piwo warzone w domowych warunkach jest bardziej wrażliwe i narażone na zanieczyszczenia. Każda, nawet najmniejsza ilość brudu, może popsuć jego smak. By cieszyć podniebienie wyjątkowym bukietem, piwo domowej produkcji podawaj w czystych szklankach lub kuflach do piwa. Brzmi to może śmiesznie, bo oczywistym jest, że każdy napój wlewamy do czystych szklanek, jednak trzeba podkreślić, że najmniejsze nawet zabrudzenia mogą wpłynąć na pogorszenie smaku piwa. A szkoda byłoby stracić tyle czasu poświęconego na produkcję chmielowego napoju. Piwo wytwarzane w domu bardziej obficie się pieni. By nie wzburzyć trunku, przed podaniem wstaw butelki z piwem na co najmniej dwie godziny do lodówki, a podczas rozlewania trzymaj kufel pod kątem 45 stopni.
Po takich przygotowaniach nie pozostaje nic innego, jak tylko cierpliwie czekać na degustację samodzielnie wyprodukowanego złotego trunku. Oprócz satysfakcji, jaką sprawi domowa produkcja piwa, może być ono świetnym prezentem – zwłaszcza dla panów. Kilka butelek wyprodukowanego domową metodą piwa może okazać się dużo lepszym podarunkiem niż kolejna butelka wody kolońskiej.
Domowy wyrób piwa