Księgarnie i książki to w literaturze światowej jeden z motywów powstania wielu powieści. Wokół nich obraca się kilka opowiadań Borgesa, książka jest powodem zbrodni w powieści Imię róży Umberto Eco. Trudno jednak o bardziej książkową powieść od Całodobowej Księgarni Pana Penumbry. Pozycja ukazała się u nas stosunkowo niedawno, choć już w 2012 roku znalazła się na liście 100 najlepszych książek San Francisco Chronicle. Jak wyznał kiedyś Eco, pewnych jego książek nie byłoby bez uprzedniego czytania Borgesa i niewykluczone, że podobnie jest z powieścią Robina Sloana, w której księgarnia zaczyna oddziaływać na cały świat, zaś powiązania ze sobą rozlicznych wątków można dostrzec dopiero z perspektywy geograficznej i czasowej. O autorze niewiele można powiedzieć – nie ma póki co zbyt dużego dorobku, ale skoro polskie wydawnictwo pokusiło się na przetłumaczenie jego debiutanckiej powieści, ten fakt powinien świadczyć o czymś istotnym.
Księgarnia do nieba
O czym mówi pierwszy rozdział Całodobowej Księgarni Pana Penumbry? Już wystarczająco wymowny jest pierwszy akapit, w którym – wspinając się po drabinie przy książkowych regałach – pracownik księgarni odnosi wrażenie, jakby odrywał się od ziemi i w połowie wysokości drabiny czuje jak rozrzedza się powietrze. Natomiast opowieść Claya Jannona, narratora i świeżo upieczonego pracownika księgarni w San Francisco, rozpoczyna się prozaicznie. Traci pracę w firmie NewBagel, która zajmowała się produkcją bajgli, gdzie on zajmował się designem i bardziej miał do czynienia z laptopem niż z książkami. Szuka zatem nowej pracy, śledząc ogłoszenia.
W treści anonsu informującego o poszukiwaniu pracownika w całodobowej księgarni wyczytuje między innymi: „Późne zmiany, specjalne wymagania, dodatkowe świadczenia”. Po wejściu Claya Jannona do księgarni chudy i stary właściciel zatrudnia go, nie interesując się specjalnie kwalifikacjami. To wydarzenie jest wymowne, ponieważ sugeruje, że istotną rolę w tajemniczej księgarni i w wydarzeniach, które w niej i wokół niej będą się odbywać, może odegrać ktoś z tym światem niezwiązany. Rzeczywiście to, co wniesie w świat całodobowej księgarni Clay Jannon wraz z przyjaciółmi będzie miało charakter rewolucyjny.
Marzenia o nieśmiertelności
Mimo że księgarnia funkcjonuje całą dobę, to Clay Jannon na początku bardziej czuje się tu jak nocny stróż. Klienci bowiem przychodzą rzadko. Jeszcze nie wie, że na półkach stoją zaszyfrowane tomy. Stopniowo jednak zauważa, że nie są to zwyczajni klienci, kupujący unikalne tytuły, które co ciekawe nie zawsze można znaleźć w Google (i tu po raz kolejny kłania się Borges ze swoimi fikcyjnymi autorami). To indywidualiści zajmujący się różnymi dziedzinami. Łączy ich tylko jakaś dziwaczna idée fixe oraz fakt, że wszyscy są członkami tajnego stowarzyszenia. Szukają oni od kilku stuleci sekretu nieśmiertelności zawartego w pewnej księdze.
Clay Jannon wkłada istotny kamyk w tryby organizacji. Mimo klimatu starej zakurzonej księgarni w powieści mamy do czynienia z nowymi technologiami, ale też z historią. Umiejętnościami technicznymi wykazuje się sam Jannon. Jest w tej powieści wątek miłosny i przyjaźń. Całodobowa Księgarnia Pana Penumbry jest udanym debiutem. Książkę można polecić również bardziej wymagającym czytelnikom. Drugą powieścią Robina Sloana jest AJAX PENUMBRA: 1969, nie została ona jeszcze przetłumaczona na język polski.
Źródło okładki: wydawnictwoalbatros.com
R. Sloan, Całodobowa Księgarnia Pana Penumbry – recenzja