Wspinaczka, jak każdy sport, rządzi się swoimi prawami. Wybierając się pierwszy raz na sztuczną ściankę, wystarczy mieć chęć i odwagę. Gdy jednak sport ten nas wciągnie, warto pomyśleć o podstawowym sprzęcie wspinaczkowym, w tym przede wszystkim butach. Na panelu czy w skałkach nie sprawdzą nam się sneakersy, tenisówki czy stosowane lata temu korki do gry w nogę z obciętymi gumowymi wypustkami. To relikt, który charakteryzował czasy, kiedy w Polsce sprzęt wspinaczkowy był ciężko osiągalny. Dziś szeroki wybór butów dla wspinaczy przyprawia o zawrót głowy. Tym mocniej, gdy jesteśmy nowicjuszami i próbujemy przebrnąć przez ofertę poszczególnych firm. Skupmy się zatem na tym, na co warto zwrócić uwagę, wybierając swoje pierwsze obuwie wspinaczkowe.
Czym różni się but wspinaczkowy od normalnego obuwia sportowego?
box:offerCarousel
But wspinaczkowy ma zapewnić naszej stopie odpowiednią stabilizację oraz tarcie. Ma ułatwiać nam wspinanie i pozwolić na efektywną pracę nogami. But wspinaczkowy jest doskonale dopasowany do naszej stopy dzięki swojej konstrukcji. Cienka podeszwa, ogumowanie w newralgicznych miejscach, jak pięta i palce, wygodny materiał, z którego wykonana jest cholewka. W skrócie but ten ma zapewniać doskonałe poczucie skały bądź stopnia na ściance wspinaczkowej. Nie nadaje się on jednak do chodzenia. Po skończonej drodze wspinaczkowej zdejmujemy obuwie. Wynika to między innymi z faktu, iż but ten powinien być doskonale dopasowany do stopy. W odróżnieniu od buta sportowego czy trekkingowego tutaj nie możemy poruszać swobodnie palcami, a wręcz powinniśmy czuć jak nasze palce dotykają czubka.
Buty wiązane czy Velcro?
Na rynku znajdziemy trzy rodzaje butów ze względu na sposób mocowania ich na stopie. Dobór należy do naszych osobistych preferencji:
* Buty wiązane lace-up – pozwalają na precyzyjne dopasowanie buta do stopy. Sprawdzą się świetnie zarówno u początkujących wspinaczy, jak i tych doświadczonych. Buty po rozbiciu mogą okazać się luźne, a luz ten właśnie możemy zniwelować, mocniej zawiązując sznurówkę. Dodatkowo sznurowany but doskonale dopasowuje się do szerokiej stopy, dobrze leży na stopie z wysokim podbiciem lub z haluksami. Przykładowy model to Ocun Crest.
* Buty na rzep Velcro – bardzo często wybierane zarówno przez początkujących, jak i zaawansowanych wspinaczy. Ich popularność wynika z możliwości błyskawicznego zakładania ich na stopy. Podczas wspinaczki niejednokrotnie wkładamy i zdejmujemy buty kilkanaście do kilkudziesięciu razy. Mocowanie za pomocą dwóch rzepów jest oczywiście szybsze i wygodniejsze niż każdorazowe sznurowanie. Przykład takiego obuwia to Ocun Strike.
* Buty wsuwane, tak zwane baletki slipper – to już opcja dla szczególnie niecierpliwych. Szlufki znajdujące się nad piętą pozwalają wsunąć but na stopę w oka mgnieniu. Warto pamiętać jednak, że jako pierwszy but mogą nam się nie sprawdzić. Z prostego powodu. Nie mamy tutaj szansy na manipulowanie rozmiarem i objętością obuwia jak w przypadku butów wiązanych. Warto zatem slippery pozostawić na kolejny etap wspinaczkowego wtajemniczenia, gdy będziemy bardziej świadomi, czego wymagamy od buta wspinaczkowego.
Jaki rozmiar będzie odpowiedni?
Nie zrażajmy się, gdy kurier przyniesie nam but wspinaczkowy, który przy pierwszym kontakcie ze stopą sprawi wrażenie zbyt ciasnego. But wspinaczkowy musi dobrze przylegać, musi sprawiać wrażenie akuratnego. To znaczy niezbyt ciasny, tak że odczuwamy ból, i nie na tyle wygodny, że możemy w nim spacerować. Przyjmuje się, że buty dla początkujących powinny być 5-10 mm dłuższe od naszych stóp. Zaawansowani natomiast powinni szukać butów nawet o 5 do 10 mm mniejszych. Pamiętajmy jednak, że dla nowicjuszy bardzo ważnym jest, by but dawał poczucie komfortu. Zbyt ciasne i niewygodne obuwie może sprawić, że zrazimy się do tego pięknego sportu.
Warto też pamiętać, iż buty wspinaczkowe pod wpływem ciepła naszej stopy oraz wilgoci (buty zakładamy podczas wspinaczki na gołą stopę) rozciągną się i dopasują do naszej stopy. Rozciągnięcie w zależności od modelu może wahać się od pół rozmiaru aż do dwóch.
Jaki kształt buta dla nowicjusza?
Przeglądając ofertę poszczególnych producentów obuwia wspinaczkowego, uwagę zwraca kształt buta, a precyzyjniej rzecz ujmując – jego asymetria. Buty mocno wygięte, których palce łukiem opadają na dół (jak Evolv Shaman) przeznaczone są dla zaawansowanych wspinaczy. Taka konstrukcja buta pozwala na lepsze wyczucie małych stopni, krawądek czy dziurek. Buty dla początkującego wspinacza powinny być symetryczne, to znaczy przypominać z profilu normalny but. Buty te są również stosunkowo sztywne – podeszwa taka odciąża niewyrobioną jeszcze stopę w walce o stabilność na małych stopniach. Przykład butów symetrycznych to Scarpa Prime.
Co o bucie wspinaczkowym mówi cena?
Rozbieżność cenowa w obuwiu wspinaczkowym jest znaczna. Dobre modele dla początkujących wspinaczy zaczynają się od 200 złotych w górę. Wiodące marki, jak na przykład Ocun, La Sportiva, Five Ten, Evolv, Scarpa, Triop, Rock Pillars, w swoich kolekcjach oferują modele dla nowicjuszy. W porównaniu z całą ofertą są one relatywnie tanie. Spełniają jednak wszystkie kryteria początkującego wspinacza: wykonane są z dobrych materiałów, ręcznie szyte, w miarę proste i anatomiczne.
Wybór obuwia wspinaczkowego może zdeterminować naszą pasję do wspinania. Odpowiednio dobrane obuwie, również pod kątem rozmiaru, pozwoli nam skupić się na nauce techniki i pokonywaniu kolejnych barier. Zbyt ciasne obuwie lub zbyt zaawansowane do naszych potrzeb może nam uprzykrzyć trening. Warto zatem zapoznać się z ofertą i wybrać coś w sam raz dla siebie.
Czym kierować się przy wyborze pierwszych butów wspinaczkowych?