Do Europy ciągną tysiące emigrantów z ubogich i ogarniętych wojnami regionów świata. Przez długi czas główny szlak migracji wiódł przez niewielką włoską wyspę na Morzu Śródziemnym – Lampedusę. Pojechał tam Jarosław Mikołajewski, a plonem podróży jest znakomity reportaż „Wielki przypływ”. Jeśli myślisz, że książka ta nakłania bądź zniechęca do przyjmowania uchodźców, to jesteś w błędzie. Ta lektura uczy, porusza, uwiera i prowokuje, ale nie daje łatwych odpowiedzi.
Mała wyspa, wielu uchodźców
Dwadzieścia kilometrów kwadratowych powierzchni, 6400 mieszkańców. I tysiące przybyszów oraz setki trupów. Co noc na Lampedusę docierają łódki z nieszczęśnikami, którzy chcą się przedrzeć do lepszego świata, a którzy przybywając w dzień, odstraszaliby przebywających na wyspie turystów. Od lat imigrantów bada ten sam lekarz, który kieruje na leczenie, stwierdza zgony i udziela doraźnej pomocy. Lekarz ten był jednym z rozmówców Jarosława Mikołajewskiego – poety i znawcy kultury włoskiej – który parokrotnie wybrał się na śródziemnomorską wyspę, żeby zobaczyć z bliska, jak wygląda przedsionek ziemi obiecanej wielu uchodźców. Inni rozmówcy Mikołajewskiego to m.in. opiekunka żółwi, profesor kopiujący obrazy Caravaggia, ksiądz szukający odpowiedzi na pytania, jakie wyzwania stawiają przed nim i jego parafianami uchodźcy, oraz lokalny artysta próbujący ocalić pamięć o przybyszach. Każdy z nich dorzuca klocek do układanki pokazującej obraz wyspy, której mieszkańcy obcujący na co dzień z trudną do wyobrażenia tragedią usiłują zachować normalność oraz uchronić Lampedusę przed czarnym PR-em i odpływem turystów.
Niewiele słów, bogactwo treści
Mikołajewski z wielką wrażliwością i delikatnością pisze zarówno o mieszkańcach wyspy, jak i o przybyszach. Nie krytykuje i nie wartościuje, ale z empatią pochyla się nad tragedią ludzi. Potrafi wczuć się w sytuację drugiego człowieka i napisać z taktem o bardzo trudnych sprawach, wyborach i decyzjach. Nie znajdziesz tu taniej sensacji, ale dokładną, dobrze udokumentowaną opowieść o tym, co dzieje się na położonej z dala od mediów niedużej wyspie.
Niezwykle sugestywna książka napisana jest zwięźle i po reportersku, ale przy tym pięknym, literackim językiem z poetyckimi fragmentami. W reportaż wpleciona jest osobista refleksja autora, co sprawia, że dużo można wyczytać między wierszami. Można powiedzieć, że ta książka to więcej niż reportaż, to przemieszanie gatunków z dominacją reportażu.
Ważna lektura
„Wielki przypływ” to ważny głos w dyskusji o problematyce imigracji i uchodźców, a przy tym nie jest to lektura polityczna, wpisująca się w doraźne kłótnie i spory. Książka pokazuje nie punkt widzenia bogatej Europy czy dążących do niej uchodźców, ale zwykłych mieszkańców Lampedusy, którzy z tragedią uchodźców mają do czynienia na co dzień.
Książka Mikołajewskiego nie epatuje nachalnym przekazem światopoglądowym ani tym bardziej dydaktyzmem, ale nikogo nie pozostawi obojętnym na opisywane wydarzenia. Autor nie stawia pewnych pytań wprost, ale postawi je sobie czytelnik po przeczytaniu reportażu – i to jest wielka siła tego tekstu. Książka dostępna jest także jako e-book (formaty EPUB i MOBI) za ok. 21 zł.
Źródło okładki: www.instytutr.pl
„Wielki przypływ” Jarosław Mikołajewski – recenzja