Jerzy Pilch to jeden z najwybitniejszych współczesnych pisarzy polskich, autor felietonów, scenariuszy, dramatów oraz powieści (wielokrotnie nominowany do Nike, którą otrzymał w 2001 roku); w ostatnich latach – także znakomity diarysta. Intryguje, ponieważ często wraca do pewnych „wyznań elementarnych”, a jednak pilnie strzeże prywatnej przestrzeni życiowej. „Zawsze nie ma nigdy” to pierwszy tak obszerny wywiad z pisarzem, który dodatkowo ukazuje się w szczególnych okolicznościach. Wywiad-terapia
Pisarz nie ukrywa swojej choroby. Znajdziemy odniesienia do niej w pierwszym „Dzienniku”, a w drugim jest już motywem kluczowym – życie z cierpieniem zostało przekształcone w rodzaj wyzwania literackiego. Do powstania książki „Zawsze nie ma nigdy” choroba przyczyniła się w jeszcze większym stopniu. W wyniku operacji pisarz stracił głos. Postanowił podjąć pracę nad wywiadem, który miał zaspokoić ciekawość fanów, ale także zmusić go do wysiłku – wielogodzinne sesje zapewniły trening wymowy. Wywiad jest zapisem rozmów, które prowadzone były od marca do sierpnia 2015 roku.
Z gawędziarską swadą
Jak wygląda biblioteka Pilcha, jego salon, gabinet, a nawet otoczenie biurka? Czytelnik zostaje zaproszony do jego mieszkania. W tym otoczeniu, wśród przedmiotów, do których jest przywiązany, pisarz opowiada o sobie i swojej przeszłości. Poznamy portrety członków rodziny, przyjaciół, a także anegdoty i refleksje związane ze znanymi osobistościami kultury. Rozmówczyni pyta o twórczość, karierę, trudne rodzinne relacje, temperament polityczny, podróże, miłość do futbolu i kobiet. Pisarz nie uchyla się od odpowiedzi dotyczących wiary, przemijania, samotności i problemów z alkoholizmem. Z lawiny wątków wyłania się pewnego rodzaju podsumowanie życia, chociaż w żadnej mierze tematy nie zostały wyczerpane. Barwna opowieść nie przytłacza ciężarem, prowadzona jest w lekkim tonie. Motywy poważne przeplatają się z anegdotami w charakterystycznych dla autora proporcjach. Nie brakuje humoru, dystansu i Pilchowskiej autoironii. Konwersacja pochłania bez reszty. Mimo walki z chorobą pisarz znajduje się w wyśmienitej intelektualnej formie.
Poradnik dla początkującego pisarza
Jerzy Pilch nie jest zwolennikiem poradników i kursów pisania, ale skoro motywem nadającym ton wywiadu jest literatura i twórczość – po książkę powinny sięgnąć osoby poszukujące literackich, a nawet czysto technicznych wskazówek dotyczących pisania. Oglądamy mistrza w jego pisarskim „rynsztunku”, poznajemy literackie pasje i twórców, na których się wzorował. Dowiemy się, dlaczego tak dużo uwagi poświęca pierwszym słowom utworów (kult pierwszego zdania), i przetestujemy, czy w wywiadzie zastosował się do własnych żelaznych wymagań. Przede wszystkim zaś zrozumiemy, ile wysiłku kosztuje zdobycie rzetelnego pisarskiego zaplecza.
Wrażliwy rozmówca
Ewelina Pietrowiak i Jerzy Pilch znają się od lat, więc w rozmowę wkrada się atmosfera intymności. Warto zwrócić uwagę na dyscyplinę i empatię rozmówczyni, która wyznacza sobie drugoplanową rolę, ale także naświetla pewne cechy charakteru Pilcha, burząc stereotypy, do których pisarz często sam się przyczynił.
Książka „Zawsze nie ma nigdy” może być odczytywana na różne sposobny – to przewodnik po twórczości autora, biografia, a dla stałych czytelników – dobry powód do kolejnego spotkania z pisarzem i zachwycania się jego literacką frazą. Wywiad powstał w trudnym momencie, ponieważ Pilch pracuje nad autobiografią, a w maju ma ukazać się książka Kubisiowskiej (nieautoryzowana biografia pisarza). Rozmówcy byli zmuszeni do kluczenia i stopniowania wiadomości, które mają wypłynąć w swoim czasie. Rozmowa nie miała wyczerpywać tematu, lecz zaostrzyć apetyt. I to się udało. Powiedzieć, że lektura jest fascynująca – to nic nie powiedzieć.Książka dostępna jest również w wersji na czytniki – cena: ok. 22 zł.
Źródło okładki: www.wydawnictwoliterackie.pl
„Zawsze nie ma nigdy” Jerzy Pilch, Ewelina Pietrowiak – recenzja