Dziennikarz Gazety Wyborczej, Tomasz Ulanowski, rozmawia z Bogusławem Pawłowskim, profesorem Katedry Antropologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Panowie pochylają się nad motywami naszych zachowań - powstaje z tego rozmowa, która daje nam wiedzę na temat ludzkiej natury, a zarazem weryfikuje zakodowane w nas przekonania. Bez tabu
Ulanowski – dziennikarz i Pawłowski – profesor nie owijają w bawełnę, kiedy przychodzi zmierzyć się z tematami uznawanymi za trudne bądź kontrowersyjne. W związku z tym Nagi umysł pokazuje nam, czym jest spoiwo łączące seks i przemoc, kulturę i walkę o przetrwanie, a także prokreację i władzę. Bogusław Pawłowski, jako twardy ewolucjonista, nie ulega zabobonom i stawia na racjonalizm, dlatego każda cecha gatunkowa homo sapiens, każdy jego wybór, każda reakcja determinowane są u niego przez ewolucję. Dziennikarz i profesor toczą pasjonującą dyskusję o rzeczach dla człowieka najważniejszych, takich jak religia, nauka, miłość czy okrucieństwo. Ich rozmowa, poza tym, że sama niesie wiele informacji, inspiruje do sięgania głębiej, poznania kolejnych książek oraz teorii naukowych.
Religia i natura
Pawłowski nie boi się dotykać tematów uznawanych za niedotykalne, dlatego osoba wierząca, w której ręce wpadnie niniejsza książka, zmierzyć się musi z jego opinią na temat natury teizmu. Bardzo łatwo jest być teistą, mówi profesor. Wiarę mamy wdrukowaną w mózg, jak język. To bycie ateistą wymaga dużego wysiłku, niejako zerwania z ludzką naturą, a raczej z jej domyślnym neurobiologicznym uwarunkowaniem. W tym punkcie Pawłowski zgadza się z profesorem Richardem Dawkinsem, autorem kontrowersyjnego Boga urojonego. Obaj naukowcy twierdzą, że u fundamentów teizmu leży naturalna cecha ludzkiego umysłu, wedle której wszystko musi mieć swą przyczynę i skutek. Nie potrafiąc poradzić sobie z naturą niektórych zjawisk, człowiek skłania się ku magiczno-religijnej analizie świata. Profesor Pawłowski w ostrych słowach rozprawia się także z homofobią, a szczególnie z popularną opinią, że homoseksualizm można wyleczyć. Naukowiec wyjaśnia, że orientacja seksualna kształtuje się u człowieka zazwyczaj już w prenatalnym okresie rozwoju osobniczego.
Prokreacja, dominacja i przyszłość
Nagi umysł to również spojrzenie na ekonomię relacji damsko-męskich, nie tyle pesymistyczne, co raczej realistyczne. Profesor Pawłowski nie pozostawia złudzeń – to kobiety wyszukują wśród mężczyzn tych partnerów, którzy wyposażeni są w cechy oraz umiejętności kwalifikujące ich do późniejszej roli ojców oraz opiekunów. Natomiast samce homo sapiens zwracają uwagę przede wszystkim na fizis. Ot, ekonomia i prokreacja. Jednocześnie gatunek ludzki, wedle przewidywań Pawłowskiego, nie ma co liczyć na happy end. Nieopanowana eksploracja zasobów, która przekracza możliwości odtwórcze Ziemi oraz bezpardonowa dominacja człowieka nad innymi gatunkami nie mogą trwać wiecznie.
Umysł wyzwolony
Książki takie, jak Nagi umysł, to pozycje bardzo ważne na naszym rynku księgarskim. Ich obecność jest o tyle istotna, iż uczą samodzielnego myślenia, analizowania wedle swoich torów zamiast podążania utartymi ścieżkami. Pawłowski każe wątpić, gdyż w zwątpieniu tkwi pokusa do dalszej eksploracji świata nauki, emocji oraz religii. Nagi umysł sugeruje, by poddać w wątpliwość to, co wpojone, zacząć zadawać pytania i szukać na nie odpowiedzi. Doskonała robota.
Źródło zdjęcia: http://www.agora.pl/
„Nagi umysł” – profesor Bogusław Pawłowski w rozmowie o ludzkiej naturze