Opowieść o czterech córkach cara Mikołaja i ich tragicznym losie to tak naprawdę intymny portret rodziny, której przekleństwem stało się uprzywilejowane pochodzenie i władza. Historia ostatniego cara Rosji i jego rodziny była już opisywana wielokrotnie. Nie da się ukryć, że to opowieść, która przemawia do wyobraźni. Car Mikołaj, jego żona Aleksandra, cztery córki i syn zostali straceni nocą, w pośpiechu, żeby świat nie zdążył rozpocząć starań o ich uwolnienie. Olga, Tatiana, Maria i Anastazja, piękne i całkowicie niezamieszane w politykę, stały się swoistymi ikonami, jednak rzadko poświęcano im dużo uwagi. Helen Rappaport, brytyjska historyczka, specjalistka od końcówki dziewiętnastego i początku dwudziestego wieku, postanowiła uczynić z nich bohaterki pierwszoplanowe.
Cztery indywidualności
Siostry często były postrzegane jako jeden twór – córki cara, niemające odrębnych osobowości. Postrzegano je jako płytkie panienki bez ambicji, piękne, ale nudne córki na wydaniu. Zawsze w cieniu swoich rodziców, a nawet młodszego brata, nie miały możliwości ujawnienia, że są interesującymi postaciami z różnymi ambicjami i marzeniami.Nazywano je OTMA – skrótem utworzonym z pierwszych liter ich imion – odmawiając im niejako indywidualności. Helen Rappaport, opisując ich losy od wczesnego dzieciństwa, pokazuje, jak krzywdzące było takie podejście. Każda z sióstr była inna: Olga to chodzący żywioł, Tatiana zawsze zachowywała zdrowy rozsądek, Maria była nieśmiała i bardzo uczuciowa. Najsilniejszy charakter miała Anastazja, która też przykuwała najwięcej uwagi. Wszystkie były sobie niezwykle oddane, kochały się i wspierały aż do końca.
Beztroskie życie
Córki cara żyły pod kloszem. Chroniono je i izolowano, głównie za sprawą matki, nerwowej i przesadnie religijnej Aleksandry. Helen Rappaport bardzo obrazowo opowiada o tym, jak bardzo cała rodzina była odseparowana od kraju, w którym żyła, i jak niewiele dziewczęta wiedziały o świecie. Ta izolacja sprawiła, że nie zdobyły zbyt wielu doświadczeń, toteż ich biografia nie obfituje w dramatyczne wydarzenia. Oczywiście za wyjątkiem końcówki, tym bardziej szokującej, gdy zestawi się ją ze spokojnym życiem, jakie prowadziły. Cztery siostry były tak zwyczajne, że aż nudne. Nie miały jednak szansy się rozwinąć, w końcu w chwili śmierci najmłodsza miała 17 lat, a najstarsza 22.
Uderzające jest to, jak niewielką rolę odegrało w ich życiu sprawowanie władzy. Aleksandra nie interesowała się polityką, car Mikołaj odnotowywał kolejne ząbki swoich córek. Siostry kochały siebie i swojego małego braciszka. Zwyczajna rodzina, która chciałaby spędzać więcej czasu we własnym gronie, a nie w pracy.
„Cztery siostry” to pięknie napisana i bardzo poruszająca opowieść o dziewczętach, których życie zostało brutalnie przerwane przez bieg historii. Zwyczajne siostry i córki, które stały się symbolem minionej epoki, do tej pory były traktowane raczej jako tło wydarzeń, cztery siostry stanowiące jeden byt. Warto sięgnąć po książkę, na kartach której stają się osobami z krwi i kości.
Źródło okładki: www.znak.com.pl
„Cztery siostry. Utracony świat ostatnich księżniczek z rodu Romanowów” Helen Rappaport – recenzja