Italo Calvino jest autorem stwierdzenia, że klasyk jest kimś takim, kogo nigdy nie przestaje się czytać i kto nieustannie prowokuje. Rzeczywiście książki tego włoskiego pisarza nadal prowokują, pobudzają wyobraźnię i każą dłużej zatrzymać się nad wieloma fragmentami. Nieco inaczej jest jednak z jego Baśniami włoskimi – trzytomowym dziełem opublikowanym niedawno w naszym kraju przez Wydawnictwo Czuły Barbarzyńca. Mimo nawiązujących do dawnych wieków stylizacji graficznych mamy do czynienia z książką klarowną w treści, pisaną przystępnym językiem, zaś uroda dwustu zamieszczonych w niej baśniowych opowieści odpowiada wysokiemu poziomowi edytorskiemu. Baśnie włoskie ukazały się w Polsce na fali ponownego zainteresowania twórczością Calvino, jednego z największych pisarzy włoskich. Autor zbioru część opowieści świadomie dostosował do percepcyjnych możliwości współczesnego czytelnika, chociaż musiał podczas żmudnej pracy mocować się z różnymi włoskimi dialektami.
Są to po prostu zajmujące opowieści
Italo Calvino jest znany jako pisarz wielowymiarowy, który rozpoczynał twórczość od prozy realistycznej, ale trzon jego dorobku stanowi literatura oparta na grze wyobraźni. Niektórzy część jego książek zaliczają nawet do fantasy, co wydaje się tyleż ryzykowne, co niewłaściwe. Trudno bowiem nie dostrzec ironii i pastiszu w prozie autora Opowieści kosmikomicznych. Inną nieodłączną cechą jego literatury jest gra i wręcz próba wodzenia za nos czytelnika, czego przykładem może być zbiór opowiadań Zamek krzyżujących się losów.
Dlatego mając takie doświadczenia z Calvino, możemy trafić w kolejną pułapkę – tym razem doszukując się podobnych tropów podczas czytania Baśni włoskich. A to jest po prostu rzetelnie opracowany wybór baśniowych opowieści z różnych zakątków Włoch, przeznaczony również dla dorosłych. Ich źródłem są głównie monografie folklorystyczne. Na uwagę zasługują świetne tłumaczenia, których autorami jest sześcioro tłumaczy.
Z tęsknoty za baśniową krainą
Jak to z baśniami bywa, bez względu na to, skąd pochodzą, opisują zarówno prawdy uniwersalne, jak i zjawiska świadczące o niepowtarzalności świata, w którym opowieści zostały wymyślone, najczęściej przez miejscowych. Podobnie jest z Baśniami włoskimi. Są tu oczywiście smoki, diabły, królewny i czarownice, ale też jest klimat, którego nie znajdziemy w baśniach polskich lub rosyjskich.
W jednej z baśni wykopana przez chłopa na poletku krowia głowa poddaje próbie młodą dziewczynę i przynosi jej szczęście. W innej chłopak o imieniu Czternasty pracuje za czternastu, ale też pokonuje czternaście diabłów. Bywają również odniesienia do historii, choćby do postaci rzymskiego cesarza Nerona w krótkiej opowieści Neron i Berta. W przeciwieństwie do znanych nam Baśni polskich w zbiorze Italo Calvino znajdziemy nie tylko elementy grozy, ale i erotyzmu. Mogą zatem po tę książkę sięgać różne pokolenia, bo wytrawny czytelnik wyrasta z tęsknoty za baśniową krainą.
Bibliofilska szkatułka
Baśnie włoskie Italo Calvino po raz pierwszy zostały wydane we Włoszech w 1956 roku pt. Fiabe Italiane. W przypadku wydania polskiego mamy do czynienia ze składającą się z trzech tomów swoistą bibliofilską szkatułką. Każdy tom liczy około 400 stron. Książki są w twardych okładkach, jednolitych, ale zróżnicowanych kolorystycznie. Środek został wydrukowany na kremowym papierze dosyć dużą czcionką. Czarno-białe ilustracje przypominają miedzioryty. Grafik nie poskąpił czytającemu światła. Całość uzupełniają delikatne tasiemkowe zakładki.
Wydawcy i grafikowi udało się dokonać czegoś, co wcale nie jest łatwe, czyli połączenia kanonu typograficznego z odrobiną szaleństwa. Ktoś powiedział, że nie należy oceniać wartości książki po okładce, ale gdy bierzemy do ręki polskie wydanie Baśni włoskich Italo Calvino, to chce się w tę tezę wątpić...
Źródło okładki: czuly.pl
Italo Calvino, Baśnie włoskie – recenzja