Do lektury tej książki podchodziłem z uczuciem szacunku i ciekawości. Cykl „Fundacji” Asimova ma już przecież wyrobioną markę i tak naprawdę czytelnik nie potrzebuje wielkiej zachęty, by się nią zainteresować. Niemniej jednak najważniejsza była ciekawość – co sprawia, że ponad pół wieku później książka wciąż zbiera takie pozytywne opinie. Dziś to wczorajsze jutro
„Fundacja” – na pierwszy rzut oka – sprawia wrażenie bardzo chaotycznej. Czytelnik może już po kilku stronach poczuć się odrobinę spóźniony w stosunku do wydarzeń, o których czyta. Na szczęście to odczucie bardzo szybko mija – jeśli zauważymy, że mamy okolice roku 12000, to łatwo zrozumiemy, że społeczeństwo liczące tryliony mieszkańców żyjących w kilku systemach planetarnych, nie może żyć takim samym tempem, co zaledwie siedmiomiliardowa Ziemia. Kiedy już się odnajdziemy w historii, zauważymy wizję przyszłości, która na pierwszy rzut oka może nas zachwycić. Nie ma podziałów politycznych ani wojen – większość problemów jest rozwiązywana z wykorzystaniem dyplomacji i biurokracji. Technologia jest już na wysokim stopniu zaawansowania, a nauka odgrywa coraz większą rolę. Ale nie jest aż tak różowo.
Zagrożenia przyszłości
Asimov roztacza przed nami wizję świata tak bardzo rozwiniętego w swoim dążeniu do ideału, że nie zauważa, jak bardzo odsłonięte są jego słabe strony. Zaawansowana technologia i wysoki poziom nauki pozwalają ludziom spełniać swoje ambicje i żyć w miarę komfortowo. Największym zgrzytem jest jedynie Hari Seldon – profesor psychohistorii, nowego rodzaju nauki pozwalającej na całkiem dokładne przewidywanie przyszłości. A ludzie przyzwyczajeni do komfortowego życia nie lubią, kiedy grozi im się nieuniknioną katastrofą całego Imperium.
Przepowiednia profesora nie jest do końca wyssana z palca. W książce wynika ona ze skomplikowanych obliczeń, w rzeczywistości to przytomna obserwacja. W szalonym pędzie za wygodniejszym życiem wszyscy skupiają się na profitach, a liczba osób o bardziej „przyziemnych” kwalifikacjach nieuchronnie się zmniejsza. W ten sposób każda cywilizacja może dojść do etapu, w którym wszyscy korzystają z superszybkich wind kosmicznych, ale nie ma nikogo, kto potrafiłby naprawić schody. Inne ryzyko wynika z rozmiaru metropolii, które w „Fundacji” osiągają rozmiary całych planet. Przestają być one samowystarczalne, bo większa część ich powierzchni jest przeznaczona na działalność biurową, a w kwestii zaopatrzenia są niemal całkowicie zależne od importu.
To tylko kilka aspektów przyszłości przedstawionej przez Asimova. „Fundacja” dużo dokładniej opisuje polityczne i ekonomiczne strony Wielkiego Imperium oraz wynikające z nich przejawy niezadowolenia.
Wizja jak żadna inna
Najbardziej jednak zaskakuje fakt, że książka była napisana w latach 50 ubiegłego wieku, a opisana wizja wydaje się pasować do kierunku, w którym powoli zmierza ludzkość. Jakkolwiek warto zwrócić uwagę na drobne smaczki, które zdecydowanie odróżniają „Fundację” od książek pisanych współcześnie – jak choćby rodzaj stosowanych używek (cygara i tabaki), które w roku 12015 wydają się całkowitym anachronizmem. To pierwsza książka, którą Asimov napisał w cyklu „Fundacji”. Później powstało jeszcze kilka części opowiadających o wydarzeniach wcześniejszych i późniejszych, ale z punktu widzenia czytelnika myślę, że warto czytać według chronologii powstania. Książkę dostaniecie na allegro już za ok. 30 zł. „Fundacja” dostępna jest również w wersji elektronicznej w formatach ePUB i MOBI.
Zobacz także inne książki Isaaca Asimova.
Źródło okładki: www.rebis.com.pl
„Fundacja” Isaac Asimov – recenzja