W czasach fast foodów, nader popularnych przekąsek i niezdrowego odżywiania problem niedowagi wydaje się być kwestią niemającą racji bytu. Tymczasem podobnie jak nadwaga, niedowaga stanowi poważne zagrożenie dla prawidłowego rozwoju dziecka i nie należy jej lekceważyć. Dzieci z niedowagą stanowią zazwyczaj nieduży margines w wysoko rozwiniętych społeczeństwach. Na szczuplutkie Tadki Niejadki zazwyczaj patrzy się z lekkim przymrużeniem oka i w całej sytuacji dopatruje się raczej grymaszenia niż istotnych zaburzeń w odżywianiu. Oczywiście nie każde szczupłe dziecko ma niedowagę. Podobnie jak w kwestii nadwagi, zakwalifikowanie dziecka do grupy ze zbyt niską wagą nie może polegać na subiektywnym osądzie. Oszacowanie, czy waga jest prawidłowa, czy też nie, jest zadaniem pediatry. Porównanie wzrostu i wagi naniesione na siatkę centylową daje odpowiedź, czy pociecha powinna jeść więcej i przybrać kilka kilogramów. Jak to jednak zrobić, gdy dziecko nie lubi jeść lub je, ale nie przybiera na wadze? Z rozwiązaniem przychodzi odpowiednio skomponowana dieta oraz liczba posiłków.
Dlaczego moje dziecko zbyt mało waży?
Waga nie zależy jedynie od tego, co spożywamy. Oprócz diety stanowią o niej również inne czynniki, takie jak płeć, geny, kondycja fizyczna oraz stan zdrowia, na które należy zwrócić uwagę. Do najczęstszych przyczyn niedowagi zalicza się:
wrodzone skłonności (aberracje chromosomowe i inne zespoły genetyczne),
choroby (układu oddechowego, pokarmowego, moczowego, endokrynne, nowotworowe i zakaźne),
niedostateczną podaż pokarmu,
nieprawidłowości w wykorzystaniu pokarmu (zespoły złego wchłaniania, stany po resekcji jelita),
zwiększone zapotrzebowanie energetyczne, np. przy uprawianiu sportu, w chorobach nowotworowych, w chorobach infekcyjnych (gruźlica).
W przypadku stwierdzenia niedowagi i gdy stan taki utrzymuje się (a nie jest na przykład wynikiem przebytej choroby), zalecane jest poddanie dziecka badaniom biochemicznym oraz klinicznym w celu ustalenia przyczyn i podjęcia stosownej terapii. Lekceważenie niedowagi przyczynia się do szeregu problemów, takich jak: obniżenie wydolności i kondycji fizycznej, anemia, pogorszenie sprawności umysłowej, zaburzenia metabolizmu, zmniejszenie odporności oraz opóźnienie rozwoju ośrodkowego układu nerwowego (we wczesnym niemowlęctwie).
Co zrobić, żeby dziecko przybrało na wadze?
Sposobem na przybranie przez dziecko kilku kilogramów z pewnością nie jest podawanie mu wysokokalorycznych, słodkich przekąsek. Podstawą diety „na przytycie” są przede wszystkim węglowodany, dlatego też codzienne menu walczącego z niedowagą dziecka powinno obfitować w kasze, pieczywo, makarony, ryż i ziemniaki. Nie może w niej zabraknąć warzyw i owoców serwowanych jako dodatek do głównego posiłku oraz przekąsek. Mięso, ryby, jajka dostarczą dziecku niezbędnych protein, a produkty mleczne zapewnią mu odpowiednią ilość białka i wapnia. Dziecko borykające się z niedowagą może z powodzeniem jeść desery, oczywiście pod warunkiem, że są odżywcze, a nie obfitują jedynie w cukier. Świetnie sprawdzają się w tej roli jogurty z dodatkiem owoców, orzechów i płatków oraz budynie. Komponując menu, zwracaj uwagę na kaloryczność. W posiłkach lub deserach dla dzieci z niedowagą powinny znaleźć się zdrowe produkty o wysokiej kaloryczności i ich spożycie jest w tym przypadku uzasadnione. Na co jeszcze warto zwrócić uwagę?
Serwuj 6 posiłków dziennie
Zaplanuj około 6 posiłków dziennie i przestrzegaj godzin, w których są podawane. Jeśli wiesz, że uroczystość, wyjście lub inna okazja mogą zepsuć ten porządek, przygotuj przekąski lub kanapki, którymi dziecko będzie mogło się nasycić. Pilnuj systematyczności i tego, żeby posiłki były regularne.
Przypilnuj, żeby dziecko skupiało się na jedzeniu
Wiele dzieci nie skupia się na jedzeniu. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy posiłek odbywa się przed telewizorem lub komputerem. Postaraj się, żeby wspólne posiłki odbywały się przy stole i nikt od niego nie odchodził do końca jedzenia. Odrobina dyscypliny będzie jednym z kroków w kierunku prawidłowego odżywiania.
Stosuj triki
Dobrze jest serwować jedzenie w postaci bufetu – wyłożone na talerzach potrawy, warzywa i owoce są zachętą dla oka i szansa, że twój niejadek sięgnie po coś, jest większa. Sprytnym sposobem jest też serwowanie jedzenia na dużym talerzu. Taki optyczny trik sprawia, że porcja wydaje się dziecku mniejsza, niż jest w rzeczywistości. Jeśli pociecha marudzi i męczy się z krojeniem, nic nie stoi na przeszkodzie, abyś tak przygotowywała posiłki, żeby łatwiej je było jeść. W przypadku małych dzieci zachętą mogą być także kolorowe talerzyki, sztućcei kubeczki.
Nie zmuszaj i nie krytykuj
Posiłki nie mogą się kojarzyć z przykrą koniecznością. Krytykowanie dziecka, że nic nie zjadło, wmuszanie mu kolejnych kęsów i pokazywanie niezadowolenia z pewnością nie polepszy sytuacji i nie obudzi w dziecku chęci do jedzenia.
Pozwól dziecku jeść to, co lubi i pobudzaj apetyt
Oczywiście nie mówimy tu o niezdrowych przekąskach, ale jeśli dziecko lubi spaghetti, gotuj je tak często, jak często ma na nie ochotę. Dla pobudzenia apetytu serwuj soki owocowe i warzywne.
Zbadaj poziom cynku w organizmie
Jeśli twoja pociecha ma problemy z apetytem, zbadajcie poziom cynku w organizmie. Jego deficyt jest jednym z powodów obniżonego łaknienia.
Niedowaga u dziecka może mieć bardzo złe konsekwencje, więc jeżeli zauważysz, że twoja pociecha jest za szczupła lub nie chce jeść, zwróć się do lekarza i wykonaj wszystkie niezbędne badania. Pamiętaj, że są sposoby na to, by skutecznie przekonać dziecko do jedzenia, dlatego zapamiętaj nasze rady i postaraj się je wdrożyć w życie.
Co zrobić, kiedy dziecko ma niedowagę?