Dlaczego są one rozdzielone? Powodem jest specyfika kształtowania się sprawności manualnej na tym etapie rozwoju. Ręce dziecka w tym wieku nie są jeszcze na tyle sprawne, aby opanować pisanie cyferek czy liter, a jest to przecież czynność bardzo precyzyjna. Grafomotoryka nie jest umiejętnością nabytą, należy ją kształtować i trenować. Rodzice mogą pomóc maluchowi w ćwiczeniach grafomotorycznych przez proste zabawy i ćwiczenia.
Nieskomplikowane, ale skuteczne treningi rąk
Grafomotoryka może być trenowana nie tylko przez ćwiczenia wykonywane przy stoliku przy pomocy flamastra i papieru. Idealnym treningiem dla sprawności dłoni malucha mogą być codzienne czynności, które dziecko powinno wykonywać samodzielnie, np. ubieranie się i rozbieranie, zapinanie guzików, sznurowanie butów, samodzielne mycie i wycieranie rąk. Na prawidłowy poziom graficzny prac dziecka wpływ ma sprawność ruchowa dłoni, dlatego czynności czy zabawy angażujące do pracy ręce mogą tę sprawność w dużym stopniu wspomóc.
Uwagę należy skupić na zadaniach, które trenują koordynację wzrokowo-ruchową, orientację przestrzenną, pamięć wzrokową, spostrzegawczość i oczywiście sprawność rąk. W jakie ćwiczenia warto dziecko zaangażować? Efektywnymi zadaniami będą na pewno: układanie klocków, nawlekanie koralików, składanie papieru techniką origami, wydzieranki z papieru, wycinanie nożyczkami, lepienie z plasteliny, rysowanie kredkami i ołówkiem, malowanie nie tylko farbami, ale i palcami, kolorowanie obrazków.
Propozycją dla starszych dzieci mogą być mandale, czyli wzory na planie koła. Jest to technika plastyczna, która nie tylko ma pozytywny wpływ na motorykę dłoni, ale dodatkowo rozwija wyobraźnię, pomaga w koncentracji, rozwija koordynację wzrokowo-ruchową. Rysowanie i kolorowanie mandali to również pomoc w wyciszeniu, a rysunki pozwalają na ekspresję uczuć i myśli dziecka.
Innym sposobem na ćwiczenie dłoni może być wycinanie z papieru. Na początek dziecko, aby przyzwyczaiło się do nożyczek, a przede wszystkim do ich trzymania, może ciąć karton w dowolny, wybrany przez siebie sposób. Gdy technika prawidłowego chwytu nożyczek zostanie opanowana, można kupić np. wycinanki przestrzenne. Na rynku dostępne są różne wydania wycinanek, które najczęściej dotyczą konkretnej tematyki, dzięki czemu dziecko nie tylko rozwija się manualnie, ale może także wzbogacać swoje słownictwo.
Najbardziej popularne są oczywiście kolorowanki. W każdej księgarni można znaleźć takie, które zawierają kontury obrazków o różnej tematyce. Pomysłem na ćwiczenie dłoni może być praca z książką Bajki dla dzieci z przesłaniem autorstwa Anny Suszek. Nie tylko uczy ona malucha prawdy o otaczającym go świecie, ale także pozwala na kreowanie własnych ilustracji, ponieważ wydanie zawiera czarno-białe obrazy, które można kolorować według własnego uznania.
Praktyka czyni mistrza
Im więcej dziecko będzie ćwiczyło, tym szybciej przygotuje się do nauki pisania. Grafomotoryka ma duży wpływ na estetykę pisma, dlatego tak ważne jest, aby maluch trenował swoje dłonie jak najczęściej. Przez kolorowanie czy wycinanie w naturalny sposób będzie kształtowało precyzję ruchu, koncentrację, koordynację czy spostrzegawczość. Tradycyjne szlaczki mogą stać się idealnym elementem codziennego grafomotorycznego treningu. Dodatkowo można do nich dołączyć codziennie inną historyjkę, która zachęci dziecko do pracy.
Nauka na początkowym etapie kształcenia, czyli w pierwszej klasie szkoły podstawowej, to kształtowanie umiejętności pisania znaków graficznych i oczywiście ich odczytywania. Nauka czytania może być zapoczątkowana już w przedszkolu, natomiast pisanie to umiejętność, do której dzieci są tylko przygotowywane.