Kraina marzeń i snów
Życie Eileen Dunlop trudno nazwać amerykańskim snem, w którym sielanka szczęśliwego domu na przedmieściach doskonale współgra z dobrą pracą w renomowanej firmie. Proza życia w swej najpodlejszej odsłonie wisi nad tą dziewczyną niczym czarna chmura, spod której bezustannie pada deszcz. Eileen, owszem, ma pracę, ale jest to stanowisko sekretarki w domu poprawczym, w którym każdego dnia dzieją się naprawdę straszne rzeczy. Ma również rodzinę, ale jest nią uzależniony od alkoholu ojciec, którym – mimo swojej do niego nienawiści – bohaterka musi się nieustannie zajmować. Domowy dramat Dunlopów jest pożywką dla sąsiedzkich plotek, co nie pomaga dziewczynie w walce ze wstrętem, jaki w końcu zaczyna żywić do siebie samej. Dlatego nocami ucieka w chore marzenia i rozpaczliwe fantazje, że pewnego dnia uśmiechnie się do niej szczęście i uda jej się uciec do dużego, pełnego perspektyw miasta.
Anioł w czyśćcu
Nawet w czasie wolnym Eileen Dunlop nie potrafi znaleźć wytchnienia. Weekendy oraz noce to obłąkańcze miotanie się pomiędzy pozbawionymi sensu kradzieżami w sklepach a sprzątaniem po ojcu, który z każdym dniem ma coraz mniejszy kontakt z rzeczywistością. Eileen, niczym piłeczka w pinballu, odbija się od jednej przeszkody do drugiej, harmonii szukając jedynie w świecie sennych rojeń. Jednak pewnego dnia zdarza się coś, co umieścić możemy w kategorii cudu. W miasteczku pojawia się „anioł” w postaci Rebekki Saint John – prawdziwy posłaniec niebios w tej wyzutej z wszelkiej nadziei dziurze, a prywatnie nowy dyrektor ds. edukacji w poprawczaku. Eileen jest absolutnie urzeczona przybyszką, całkowicie ulega jej czarowi, a w imię nowej przyjaźni jest w stanie posunąć się do wszystkiego. I tutaj właśnie, jak się zapewne domyślacie, rozpoczyna się cały dramat.
Antybohaterka
Eileen to antybohaterka z krwi i kości – postać, którą naprawdę trudno pokochać, choć chwilami zdarzają nam się przebłyski osobliwej do niej sympatii. Dziewczyna jest uosobieniem autodestrukcji spowodowanej okolicznościami, w jakich przyszło jej żyć. Nie wylewa za kołnierz, żywi skrytą nienawiść do koleżanek z pracy, z maniakalną uporczywością śledzi mężczyznę swojego życia (przystojny strażnik z poprawczaka, w którym panna Dunlop pracuje), czuje wstręt przed myciem się, a seksualność napawa ją obrzydzeniem. Stąd zapewne ucieczka w chore rojenia i obsesyjne przywiązanie do nowej koleżanki, które w żadnym wypadku nie może skończyć się jak hollywoodzka komedia romantyczna. Porzućcie wszelkie nadzieje, to nie ta opowieść.
Świat Ottessy
Krytycy mają prawdziwy problem z książką Moshfegh. „Byłam Eileen” w wielu recenzjach porównywana jest do dzieł filmowych Alfreda Hitchcocka czy powieści Sylvii Plath. Nie jestem jednak do końca przekonany, czy są to dobre skojarzenia. Młoda amerykańska pisarka wkroczyła do literackiego światka z własnym językiem, niepodrabialną wrażliwością i godną pozazdroszczenia dojrzałością twórczą. To nie jest amalgamat starych mistrzów, to już zupełnie nowa jakość. Powieść „Byłam Eileen” ujmuje doskonałym przedstawieniem małego miasteczka usytuowanego na amerykańskiej prowincji lat 60 XX wieku. To są te same domy, samochody i ubrania, które znamy z filmów i zdjęć, jakże jednak dalekie od kolorowych przedstawień z kwiatami i rozpromienionymi hippisami. Nawet jeśli trudno nam będzie polubić Eileen, warto poświęcić kilka wieczorów na zapoznanie się z jej mrocznym światem. Może odnajdziemy w nim odrobinę siebie.
Źródło zdjęcia: http://sklep.gwfoksal.pl/
Pochodząca z chorwacko-irańskiej rodziny Ottessa Moshfegh ma na koncie dwie wydane powieści, a jej debiut pisarski miał miejsce zaledwie dwa lata temu (w 2014 roku). Mimo iż w swojej branży jest „nowa”, krytycy zdążyli już okrzyknąć ją jedną z najciekawszych młodych pisarek amerykańskich. Druga książka Moshefgh – „Byłam Eileen” – przyniosła autorce niezwykle prestiżową nagrodę PEN/Hemingway Award. Jednak poza zachwytami, wzbudza ona również niemałe kontrowersje. Ale po kolei…