Niepozorna książeczka nieznanego w Polsce nowozelandzkiego pisarza zawiera niezwykłe bogactwo treści i na długo pozostanie w pamięci czytelników, prowokując do przemyśleń o potędze literatury. Wojna na końcu świata
Lloyd Jones zabiera czytelnika w daleką podróż. Przenosimy się nie tylko w przestrzeni, ale także w czasie – do lat dziewięćdziesiątych XX wieku na Bougainville – największą wyspę w archipelagu Wysp Salomona. Niewiele wiemy o tym zakątku świata, zapewne też większość z nas miałaby problem ze zlokalizowaniem go na mapie. Nie słyszeliśmy także o wojnie domowej, która spustoszyła te wyspy wcale nie tak dawno temu.
Mężczyźni, a nawet chłopcy zniknęli, wcieleni do wojska lub do partyzantki. Na wyspie zostały kobiety i dzieci, przerażone i nie mające żadnego zajęcia. Został też jeden biały człowiek – pan Watts, nieco ekscentryczny i tajemniczy wielbiciel literatury i teatru. Choć nie jest nauczycielem, otwiera szkołę na nowo. Zamiast lekcji czyta dzieciakom codziennie rozdział ze swojej ulubionej książki – „Wielkich nadziei” Karola Dickensa.
Siła literatury
Trudno wyobrazić sobie bardziej oddalone światy – tropikalna, prymitywna wyspa pogrążona w strachu i wiktoriański Londyn, mglisty, zimny i zatłoczony. Dzieci nie są sobie w stanie nawet wyobrazić, jak może wyglądać duże miasto – nigdy nie widziały przecież wysokich budynków czy też dużej grupy ludzi. Nie rozumieją znaczenia wielu słów – czym jest „oszroniony poranek” dla kogoś, kto nigdy nie zaznał chłodu? Bagna, ciemne uliczki, bogate domostwa – wszystko to jest obce, ale fascynujące. Największe zainteresowanie budzi jednak sam bohater, sierota o imieniu Pip.
Pip jest sprytny, skrzywdzony i dostaje od losu szansę, której się chwyta. Dla dzieci z Bougainville staje się kimś w rodzaju idola, gwiazdą, a zarazem dobrym znajomym, może nawet przyjacielem. Słuchając o jego przygodach, zapominają o własnym smutnym losie, a przede wszystkim zaczynają snuć marzenia. Marzenia, które okażą się niebezpieczne. Literatura może być bowiem niebezpieczna. Zmienia umysły, serca, zaszczepia nadzieję.
Rywalizacja
Wraz ze wzrostem zainteresowania dzieciaków rośnie niepokój ich rodziców. Niektórzy próbują zmierzyć się z panem Wattsem i udzielają dzieciom lekcji. Inni, wciąż słysząc o „panu Dickensie”, zaczynają wierzyć, że jest on rzeczywistą osobą, że może im pomóc, załatwiając leki na malarię, świece, paliwo, piwo…
Najbardziej niepokoi się matka Matyldy, trzynastolatki, na której wiktoriańska opowieść wywarła największe wrażenie. Gdy Matylda zmienia się pod wpływem lektury, książka zaczyna być traktowana jak coś złowrogiego, coś, co należy zniszczyć. Gdy zaś do wioski wkracza wojsko, zarówno pan Watts, jak i Matylda będą musieli pokazać, że literatura to nie tylko słowa. Że faktycznie potrafi zmienić świat.
„Pan Pip” nie jest błahą i przyjemną książeczką o przyjemnościach płynących z lektury. To bolesna lekcja tego, jaką moc mają słowa i jak niebezpieczne może być czytanie. Owszem, świat zmienia się pod wpływem literatury, ale często za te zmiany trzeba zapłacić bardzo wysoką cenę. Lloyd Jones napisał piękną historię, o której niełatwo będzie zapomnieć.
„Pan Pip” dostępny jest w formie e-booka w formatach EPUB i MOBI za 17,90 zł.
Źródło okładki: www.grupawydawniczafoksal.com
„Pan Pip” Lloyd Jones – recenzja