Qeybi bilməz. | Suallarla İslam
وأما قوله تعالى { عَالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَداً, إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ } الآية فيمكن أن يفسَّرَ بما في حديث الطيالسي , وأما ما ثبَت بنصِّ القرآن أن عيسى عليه السلام قال إنه يُخبِرهم بما يأكُلون وما يدَّخِرون , وأن يوسفَ قال إنه يُنبِّئهم بتأويل الطعام قبْل أن يأتيَ إلى غير ذلك مما ظهَر مِن المعجزات والكرامات فكلُّ ذلك يُمكِن أن يُستفادَ مِن الاستثناء في قوله { إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ } , فإنه يقتضي اطلاعَ الرسول على بعض الغيب
"Uca Allahın: "O qeybi biləndir. Elçilərdən razı olduğu kimsələr müstəsna, heç kimi öz qeybindən xəbərdar etməz." (Əl Cinn: 72/26-27) ayəsinə gəlincə, bunun Tayəlisi hədisiylə təfsir edilməsi mümkündür.
Uca Allahın: "O qeybi biləndir. Elçilərdən razı olduğu kimsələr müstəsna, heç kimi öz qeybindən xəbərdar etməz." (Əl Cinn: 72/26-27) ayəsinin zahiri buna mane deyildir. Çünki, Rəsullarla bərabər onlara tabe olaraq başqalarının da daxil olmasına əngəl deyildir.
Hənəfi alimlərindən İbn Abidin (1198-1252 h/1784-1836 m) "Əd Durrul Muxtar Şərhu Tənviril Əbsar" isimli əsərə yazdığı haşiyədə bu haqda Mötəziləyə cavab olaraq deyir:
Uca Allah buyurur: "O qeybi biləndir. Elçilərdən razı olduğu kimsələr müstəsna, heç kimi öz qeybindən xəbərdar etməz." (Əl Cinn: 72/26-27)…"
Uca Allah buyurur: "… Elçilərdən razı olduğu kimsələr müstəsna, heç kimi öz qeybindən xəbərdar etməz." (Əl Cinn: 72/26-27)."
قوْله تعالى : { وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذا تَكْسِبُ غَداً } أيْ مِن حيْث ذاتِها , وأما بإعْلام الله لِلعبد فلا مانعَ مِنه كالأنْبِياء والأوْلياء , قال الله تعالى : { وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَآءَ } , وقال تعالى : { عالم الغيب فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ} , قالَ العُلماء : وكذا وليٌّ فلا مانعَ مِن كوْنِ الله يُطلِع بعضَ عِباده الصّالحِينَ على بعضِ هذه المغيباتِ لتكونَ معجِزةً للنّبِي وكرامةً لِلولي
Yenə Allah Təala buyurur: "O qeybi biləndir. Elçilərdən razı olduğu kimsələr müstəsna, heç kimi öz qeybindən xəbərdar etməz".
İmam Muhyiddin ən Nəvəvi (631-676 h/1233-1277 m) "Əl Məcmu" adlı əsərində imam əl Buveyti və əl Muzəni haqda danışarkən deyir:
“İmam əş Şafii əshabından bir qrupa “Ey filankəs! Sənin başına belə belə hadisələr gələcək” deyərdi. İmam əl Buveyti haqda “Sən öz dəmirində/qandalında öləcəksən” demişdi. Hər birinin başına əvvəlcədən öngördüyü hadisələr gəldi.”
Təliq: Ola bilər bəzi dar düşüncəlilər “bu qeybi bilmək yox fərasətdir” desinlər. Cavabımız odur ki fərasət bir şeyin əlamətləri ortaya çıxdıqda əqli təxminlərin təqdim etdiyi qərinələrə dayanaq hasil olur. Sözsüz ki İmam əş Şafiinin məclisində əl Buveytinin nə zamansa qandallanacağına və bu şəkildə oləcəyinə dair hansısa bir əlamət olduğunu demək gülüncdən də o tərəfə səslənir. Bu açıq aydın qeybi bilməkdən başqa bir şey deyil. Ona qeybi açan Allaha həmd olsun!
Şafii alimlərindən böyük mühəddis və fəqih İbn Həcər əl Heytəmi (909-974 h/1504-1567 m) rahiməhullah, insanı dindən çıxaran şeylər haqqında yazdığı “əl İlam bi Qavatiil İslam” kitabında Ənam surəsi 59 və Cin surəsi 26-cı ayələri hüccət gətirərək qeybi bildiyini iddia edənin bu ayələrə müxaləfət etdiyi üçün kafir olduğunu iddia edənlərin ittihamına cavab olaraq deyir:
Yalnız Allahın – təbərakə və təala – bildiyi isə, hər şeyin ümumi elmi və qeyb açarlarının elmidir. Bu, Allahın aşağıdakı ayəsinin tərcüməsində işarə edilən şeydir: “Qiyamətin elmi Allahın qatındadır, yağışı da O endirir” (Loğman surəsi 34)
Bu təqririn nəticəsi odur ki, müəyyən bir məsələdə qeybi bildiyini iddia edən birisi kafir olmaz. Bu, “ər Ravda” kitabında zikr olunan görüşün (qeyb iddia edənin kafir olmadığı görüşünün) həml olunduğu mənadır. Kim hər məsələdə qeybi bildiyini iddia edərsə kafir olar. Bu da “ər Ravda”nın əslində (İmam ər Rafiinin “Əziz şərhul Vəciz” kitabında) zikr olunan görüşün həml olunduğu mənadır.”
Ayət haqqında dediyimizi imam Nəvəvi – rahiməhullah – öz fətvalarında qeyd edərək demişdir: “Ayətin mənası onu (qeybi) müstəqil şəkildə və hər bilinən şeyi əhatə edən bir elmlə Allahdan başqası bilməz deməkdir. Möcüzə və kəramət (olaraq baş verən qeybi bilməyə) gəlincə bunlar, Allahın onlara (Peyğəmbərlərə və vəlilərə) bildirməsiylə bilinmişdir.”
Hənəfi alimlərindən Mulla Əli Əl Qari (v. 1014 h/1606 m) "Əş Şifa" əsərinin şərhində “Peyğəmbərlərdən başqası qeybi bilməz” prinsipinə açıqlıq gətirərkən deyir:
27-05-2018 02:11:32
938 reads | Word kimi saxla | | Teqlər:İman