Köç | Vahid Qazinin bloqu
← Bizimdir hürr küçələr
31 mart günü Qarabağda erməni seçkisi →
Tarix: Mart 20, 2020 Müəllif: Vahid Qazi
Duyğuların ən məhrəmi qəlbin ən dərin qatında qalanıdır. O dərya dərinliyinə baş vuranda kəşf edirsən ki, sən demə, duyğuların təhtəlşüurda yaşayanı da varmış. Qanda, gendə, ruhda gizlənən kod kimi, fosil yaddaşı kimi…
Novruz günlərində Azərbaycan Kinostudiyasının 1983-cü ildə çəkdiyi “Köç” filminə baxmağı oxucu dostlara tövsiyyə edirəm. 9 günlük Novruz tətilində 9 dəqiqəlik qısa bir filmə baxmağa vaxt tapılar məncə.
Tərəkəmələrin Laçın yaylalarına köçündən bəhs edir. Deyərsən bəs 9 dəqiqəlik filmə yox, azından 900 illik tarixə baxırsan. Etno-kültürümüzün dərin laylarından xəbər verir: elat mədəniyyəti, məişəti, mətbəxi, canım sənə desin, folkloru, nə desən var orda. Bir sözlə, əsl Novruzluq bir filmdir Novruzdan danışmasa da.
Bəlkə yaddan çıxıb arxivlərin künc-bucağında qalıb, ya da redaktoru Eldəniz Quliyev müxalifətçidir deyə o filmi bizim TV-lər vermir. Amma nahaq!
Yutubda var. Linkini paylaşıram, baxın. Köç haqda təsəvvürü olmayanların belə duyğu yaddaşını oyadacaq.
…Mənimsə köç yaddaşım həmişə diridir.
Film hər il Ağdamdakı evimizin pəncərəsi önündən keçən köçləri yadıma saldı. Elə bildim yenə o pəncərədən boylanıram. ”Novruz sabahının pəncərəsi” essesində bəhs etmişəm. O pəncərədən baxan 10 yaşlı Vahidin gördüklərini danışım, sən də eşit, dostum oxucu.
…Köç səsi səhər obaşdan gələrdi. Bəzən hənirtisini yuxuda eşidər, oyanıb pəncərəyə cumardım. Sayı-hesabı bilinməyən qoyun sürüsü Ağdərə, Kəlbəcər dağlarından, yaylaqdan dönərdi. Sürünün asfaltdan qopan ayaq səsi quzu mələşməsinə qarışıb məhrəmani musiqi yaradarda.
Təbiətin bəstələrini hansısa allah bəndəsi köçürə bilibmi nota? Mən görməmişəm, yoxsa qoyardım o musiqini birlikdə dinləyərdik.
Pəncərəni açıb heyrətlə baxıram. Otağı qəribə köç iyi bürüyür.
Heç burnuna köç qoxusu dəyibmi? İşdi-şayəd, nə vaxt köç görsən bu dediklərimi yada sal!
Sürünün başında qulağıkəsik qurdbasan çoban itləri oynaşır. Quyruğu yerlə sürünən Qarabağ qoyunları itlərdən arxayındılar, tələsmirlər. Ağzı buğlu Qarabağ atları çoban, onun neçə aylıq azuqəsi, pal-paltarı yığılmış xurcunları belində çox yüngüldür, sürüyə cavabdehmiş kimi diribaş görünür. Çobanın qaysaq bağlamış yanaqları qırmızı qranit kimi soyuqdur, sərtdir.
Sürü yavaş-yavaş uzaqlaşdıqca o həzin “musiqi” də not-not kəsilir. Köç gedəndən sonra küçəyə qəribə sükut çökür. Bir azdan qadınlar küçəyə çıxıb darvazalarının ağzındakı köç “iz”lərini süpürəcək, aparıb ağacların dibinə tökəcək…
Filmə bir elatın köçü kimi yox, zaman köçü kimi baxdım. Nə zamanlar, nə zəmanələr köçüb bizdən. Bizsə zamandan, zəmanədən köçmədik. Min illərdir zamandayıq.
Heç bir dini, fəlsəfi, ideoloji inanc Novruz inancları qədər mənə doğma, məhrəm deyil. Körpəlikdən yaranıb məndə bu inanc, nənələrimin, anamın söylədikləri möhkəmlədib bu inamı məndə. “Kasıbın qapı satan ayı” deyərdi Novruza nənəm. Evinin qapısını satası olsa belə hər kəsin Novruzda qazanı qaynamalıydı. Atam sevdirib bu bayramı mənə hələ neçə ay öncədən Novruz hazırlıqlarıyla.
Gözümü açandan Novruza tapınan gördüm hər kəsi…
“Köç” filmindən kadr
Ağdam işğal olunanda atam, anam, bacım Bakıya qaçqın kimi gəldilər. Əmim yataqxanaya buraxmadı, oğluna aldığı ayrıca mənzili onlara verdi. Mən də kirayə qaldığım evi tərk edib gəldim. Qohumlar acımızı öz məhrəmani davranışları ilə ovutsalar da, bizi tək qoymasalar da mən bir oğul kimi ailəmə özüm yiyə durmaq istəyirdim. Yollar arayır, çabalayır, sonda ümidsizləşirdim.
Hər dara düşəndə Novruz axşamları niyyət tutmağım olub. Bir neçə dəfə sınamışdım. Yenə “tale ovuna”, qulaq falına çıxdım. Yadımdadır, 52 saylı avtobusdan düşüb binaların arasıyla evə gedəndə bayram şirniyyatı bişirən iki qadının açıq pəncərədən gələn sözlərini eşitdim. “Onun dərmanı zoğaldı”. Niyyət tutmuşdum ki, bu il ev ala biləcəyəmsə, bir xoş söz eşidim! Üfiqdə belə görünməyən ümid idi. “Yaxşı sözdü, dərmanı var, darıxma!”, demişdi anam. Həmin il, Biləcərinin o tayında ən sonuncu, pəncərəsi Abşeron çöllərinə açılan binada ailəmi başıma yığmağa evim oldu.
Bilirsən bu yazını niyə yazıram, dostum oxucu? İnanasan deyə. Ümidin qəhətə çəkildiyi zamanda belə ümidsizliyə qapılmayasan deyə! Novruz insanların özünə, bir-birinə, bir də sabaha inam bayramıdır!
Uzun, çox uzun illər idi ki, qulaq falına çıxmırdım. Həmişə elə bilmişəm ki, bunun üçün Tanrı dərgahındaymışsan kimi saf olduğuna özündə daxili güc duymalısan. Görünür hazır deyildim deyə alınmırdı məndə.
Dünən axşam 25 ildən sonra bir də qulaq falına çıxdım. Həyatımın ən böyük arzusunu niyyət tutub küçəyə düşdüm. Bir-biriylə söhbət edən iki İsveçlidən eşitdiyim ilk söz bu oldu: “Man måste skydda sig själv” – “Adam gərək özünü özü qoruya”. Koronavirusdan danışırdılar
…Tutduğum niyyət isə bu idi: ”Bir də Qarabağa qayıdacağammı?” İşarət aydın idi. Qarabağa qayıtmağın yolu onu almaqdır.
“Köç” filmindən kadrlar
Filmin sonunda balaca çoban çomağını başı üzərində fırladaraq üzü yamaca qaçır. Qarabağın çiçəkli alp çəmənliyində yüyürür.
O uşaq kimi o yamaclara sarı yüyürmək – Qarabağa köçmək arsusuyla Novruzunu təbrik edirəm, dostum oxucu, Novruza tapınan adam…
20 mart 2020-ci il
Bu yazı Məqalələr, Qarabağ içində dərc edildi və Novruz inancları, Qarabağda Novruz bayramları, qulaq falı olaraq etiketləndi. Daimi bağlantını seçilmişlərinizə əlavə edin.
“Köç” üçün 4 cavab
Fərqanə Qasımova dedi ki:
Mart 20, 2020 tarixində, saat 11:16 səhər
Bir də bu yerləri görmək arzusuyla…Bax esl yaşamaq budur, torpağın-təbiətin qoxusunu duya-duya, təbiətlə vəhdətdə…
Vahid Qazi dedi ki:
Aprel 1, 2020 tarixində, saat 9:27 səhər
“Ümid” Dantenin cəhənnəm qapılarından sildiyi, Tanrının isə hər bir insanın alnına yazdığı sözdü”. Bu, Viktor Hüqonun ən sevdiyim fikirlərindən biridir. Alnımızdan ümidimiz silinməsin, Fərqanə xanım!
Sərvət Əfəndi dedi ki:
Mart 31, 2020 tarixində, saat 3:05 axşam
Ürəyini buz kimi saxla qəmə kədərə qapını bağla VAhid bəy 🙂 Yazılarınız həmişəki kimi ruhumuzu oxşayır.Ümumilikdə həmişə sizə yazmışam bir siz birdə Qismət Rütəmov vəSeymur Baycandan basqa yalandır.Sizlər nadir tapıntısız bizlər üçün.Bir şey deyə bilərəm Bəlkədə yeganə Ölkədir ki Yaşlı kadrın gənc nəslə ötürə biləcəyi heç nə yoxdur.Arada Belə şeylər görmək qürurvericidir.Sizlər qaranlıqda bir işartısız bizlər üçün.Sizin və ailənizin Bayramını təbrik edirəm.Həmişə sevilməniz diləyi ilə.Buna layiq insansız.Var olun 🙂
Aprel 1, 2020 tarixində, saat 9:31 səhər
Sağ olun, Sərvət bəy. Xalqımızın sərvəti də, ümidi də, söz açdığınız qaranlıqdakı işığı da siz gənclərsiniz. Çiynimizin yükünü siz gənclərə buraxmağımızı bizə bağışlayın. Təşəkkür edirəm, bu sözlərə görə. Xoş Novruzlarda görüşək!
Adamlar və kitablar (48)
Azadlıq və insan haqqları (65)
Məqalələr (206)
Qarabağ (65)
31 mart günü Qarabağda erməni seçkisi
Jag är ögonvittne
Arxivlər Ay Seçin Aprel 2020 (1) Mart 2020 (3) Fevral 2020 (1) Yanvar 2020 (2) Dekabr 2019 (3) Noyabr 2019 (1) Oktyabr 2019 (3) Sentyabr 2019 (4) İyul 2019 (4) İyun 2019 (3) May 2019 (2) Aprel 2019 (1) Mart 2019 (2) Fevral 2019 (4) Yanvar 2019 (3) Dekabr 2018 (1) Noyabr 2018 (2) Oktyabr 2018 (2) Sentyabr 2018 (3) Avqust 2018 (2) İyul 2018 (3) İyun 2018 (2) May 2018 (3) Aprel 2018 (2) Mart 2018 (2) Fevral 2018 (1) Yanvar 2018 (5) Dekabr 2017 (1) Noyabr 2017 (3) Oktyabr 2017 (3) Sentyabr 2017 (2) Avqust 2017 (2) İyul 2017 (2) İyun 2017 (2) May 2017 (4) Aprel 2017 (3) Mart 2017 (1) Fevral 2017 (3) Yanvar 2017 (5) Dekabr 2016 (5) Noyabr 2016 (3) Oktyabr 2016 (3) Sentyabr 2016 (2) Avqust 2016 (1) İyul 2016 (5) İyun 2016 (2) May 2016 (10) Aprel 2016 (8) Mart 2016 (2) Fevral 2016 (2) Yanvar 2016 (1) Dekabr 2015 (3) Noyabr 2015 (3) Oktyabr 2015 (7) Sentyabr 2015 (3) Avqust 2015 (3) İyul 2015 (2) İyun 2015 (1) May 2015 (2) Aprel 2015 (4) Mart 2015 (1) Fevral 2015 (2) Yanvar 2015 (1) Dekabr 2014 (4) Noyabr 2014 (1) Oktyabr 2014 (2) Sentyabr 2014 (1) Avqust 2014 (2) İyul 2014 (5) İyun 2014 (4) May 2014 (1) Mart 2014 (4) Fevral 2014 (3) Yanvar 2014 (6) Dekabr 2013 (4) Oktyabr 2013 (1) Sentyabr 2013 (1) Avqust 2013 (2) İyul 2013 (4) İyun 2013 (2) May 2013 (4) Aprel 2013 (3) Mart 2013 (4) Fevral 2013 (3) Dekabr 2012 (2) Noyabr 2012 (4) Oktyabr 2012 (7) Sentyabr 2012 (6) Avqust 2012 (49) İyun 2012 (3) May 2012 (3) Mart 2012 (1) Fevral 2012 (1) Yanvar 2012 (3) Dekabr 2011 (2) Noyabr 2011 (16) Oktyabr 2011 (38)
64. 372 xitlər