More than ten years she work as itinerant seller. | Armenian & Azerbaijani Women's Narratives
« “The old generation’s answers should not be given by this new generation” | “I am from Karabakh, I was born in Azerbaijan, I live in Armenia. I don’t know who I am. I’m human” »	More than ten years she work as itinerant seller.
Aishe says that she is very patient but poverty had frightened her. Her husband who is geologist doesn’t work anywhere. He is unemployed since we married. “Where I can find job?” he says. I say that “You see there is not any trade already. I didn’t say anything till today.” Children are growing up. How their future will be? How another people work?Besides Aishe her mother-in-law and father-in-law’s pension also comes to family budget but very often it spends on drugs.She says that her only hope is her elder son who studies at Shaki Private Turkish school. “I have an anticipiation that Saleh (her elder son) will be a good offset and will appreciate her mother, can find way for his siblings,” thinking like that Aishe says to his son whenever she talks to him: “Dear son, get educated. I make money with difficulty. I want you not to earn it like me.” Saleh’s annual education fee is 2000AZN (= $2,500 USD). This year they can pay it from the sells of output from hazelnut fields. Last year, relatives helped them.
Saying that each three child she loves equally but she loves Saleh a little more. “ As though I breathe with him.” Her younger son doesn’t study very well so she wants him to have avocation. Her daughter is in primary school. Her main expectation from her daughter is to enter the university make her her mother’s labor.
She wants her daughter to marry at the age of twenty. Nonetheless, she believes that her daughter will make a smart choice. But she against her daughter to marry far from village. So that she don’t find bad her daughter’s friendship with one who from another nationality or religion but she conservative in family affairs. “I want her not to marry with alien. I want to know who is he.” and prefers him to be from local people.
Aishe says that she has not free time. When she gets up in morning she send her children to school and then goes to work herself. After work she deals with kitchen. She had forgot when she watched TV last time. It has been twenty years since she didn’t go to cinema. So she has many dealings to do she has no hobby. She says that there is not allocation of duty among members of family. When she says them they say “we are tired.” “I say that you are still young.” She laughs.
“If my daughter grow up and help me may be I would find a seat at the table.” Aishe hopes. Though that she can’t play on any music instrument and there is not any at home she wants her daughter to attend music school for piano classes.
“In my childhood I couldn’t imagine that there would be a day we will suffer from poverty,” said Aishe, often remembering the Soviet period. “At that time I worked at furniture store. I had salary. My mood was very good. I have never thought about such life.” Besides Aishe doesn’t regret for anything. The only wish from God to have daily bread. All day long she thinks about how to get it.
She was the last child of an 8-member family (four brothers and two sisters). But she always felt that her parents loved her brothers more. But says that when they get older this changed towards them.
Aishe have no time for going to mosque and pray but she observes the fasts and she is religious.
Though that she likes make up but she has opportunity to do it only in weddings. She accounts for it like this: “There are a lot of problems. It doesn’t come from my heart.”
Aishe has a friend from school years. Sometimes they pour out their grievances. Both of their family life is not very good.
As for her man’s main responsibility is to earn money; women’s is cooking, cleaning. “It is not time to stay at home I personally as woman think about what to do for income to children. How then will be children’s destiny?”
Aishe wants to have conditions which she wishes to be. “I wish I have nicer accommodation. What I want to have there is none of them.” She has another desire also: “I don’t want to work anymore I am exhausted!”
Lələyeva Aişə on ildən çoxdur ki, bazarda səyyar ayaqqabı satıcısıdır. Deyir ki, elə ailə həyatı qurduğu zamandan burada işləyir. Lakin hazırda bazarda alış-veriş olmadığını deyir: “İşimdə alver yoxdu, elə buna görə də, adam işə getmək istəmir”. Soyuq və ya isti olmasından asılı olmayaraq açıq havada olan işinə hər gün getməyə məcburdur: “Bu dəqiqə neçə aydır ki, gedib-gəlirik, amma iş yoxdur. Amma çarəm yoxdur, çıxılmaz vəziyyətdir, deyirəm, getsəm bəlkə uşaqlara bir tikə çörək olar”.
49 yaşlı Aişə Azərbaycanın şimalında yerləşən Zaqatala şəhərinin İkinci Tala kəndində yaşayır. Deyir ki, heç vaxt buranı tərk etməyib. Gəncliyində bir müddət ticarət üzrə peşə təhsili almaq üçün Gəncə şəhərinə getsə də, elə Zaqatalada ailə qurub.
Ailədə özündən başqa altı nəfərlə (3 övladı, yoldaşı və qaynana-qaynatası) birgə yaşayır. Heç vaxt tək qalmaq istəmədiyini deyən Aişə üçün ailəsi hər zaman öndə gəlir. Məhz buna görə də, müvəqqəti olsa belə heç vaxt başqa bir rayona və ya ölkəyə gedə bilməyəcəyini deyir. “Lap ailəm də mənimlə getsə, bacı-qardaşlarım var, biz bir-birimizə çox bağlıyıq”.Aişə deyir ki, çox səbrlidir, amma son zamanlar kasıbçılıq üzündən gözü qorxub. Peşəsi geoloq olan əri də heç yerdə işləmir. “Mən gələndən işləməyib. “Harda iş var?”, deyir. Deyirəm, görürsən, artıq bazar da yoxdur, mən indiyə kimi dinmirdim. Uşaqlar böyüyür, bunların gələcəyi var. Camaat bəs necə işləyir?”.Aişədən başqa, ailə büdcəsinə qaynana-qaynatasının təqaüdü gəlir ki, onun da çox hissəsi bəzən dərmana gedir.Aişə deyir ki, yeganə ümidi Şəki Özəl Türk Liseyinin 9cu sinfində təhsil alan böyük oğludur. “Ümidim var, Saleh (böyük oğlunun adı-red.) yaxşı övlad olar, anasını qiymətləndirər, bacısı və qardaşı üçün yol tapar” fikirləşən Aişə hər dəfə Salehlə danışanda ona “Can balam, oxu. Mən çox əziyyətlə çörək qazanıram, istəyirəmki, sən mənim kimi çörək qazanmayasan”,deyir. Salehin illik təhsil haqqı 2000 manatdır. Bu il təhsil haqqının bir hissəsini fındıq sahələrindəki məhsulun satışından ödəyə biliblər. Bundan əvvəlki illər isə qohumlar kömək edib.
Hər üç uşağını eyni gözlə gördüyünü deyən Aişə bir balaca Salehi çox istədiyini deyir: “Onunla elə bil nəfəs alıram”. Kiçik oğlu isə bir qədər zəif oxusa da, onun peşə sahibi olmasını istəyir. Qızı isə hələ birinci sinifdədir. Qızından əsas gözləntisi isə instituta girməsi-anasının başını uca etməsi və zəhmətini itirməməsidir.
Qızının 20 yaşında ailə qurmasını istəyir. “Nəqədər vaxtında getsə, o qədər öz çörəyini yaxşı bilər”. Bununla yanaşı, qızının ağılla seçim edəcəyinə inanır. Amma qızının kənddən uzağa ailə qurmasına qarşıdır. Başqa dindən və millətdən olanlarda yoldaşlıq etməyə pis baxmayan Aişə ailə məsələlərində konservativdir. “Başqa millətlə də ailə qurmasın. Bilim ki, kimə gedib, nədi, nəçidir, öz yerlimiz olsun.”
Aişə deyirki, heç vaxt boş vaxtı olmur. Səhər yuxudan oyanan kimi uşaqları məktəbə yola salır, sonra işə gedir. Işdən qayıdan kimi də mətbəxə keçir. Son dəfə televizor izlədiyi vaxtı unudub. Kino-teatra getdiyi zamandan isə iyirmi il keçib. Işlərinin çoxluğundan hobbisi də yoxdur. Deyir ki, ailə üzvləri arasında iş bölgüsü yoxdur. Uşaqlara “iş gör” deyəndə isə, “ay yoruldum” deyirlər, “nə gördüz ki, nə yorulduz”, deyirəm. (gülür) “Qızım böyüyüb mənə əl tutsa, bəlkə onda mənə stol başında oturmağa yer çatar” deyə Aişə ümidlənir. Özü heç bir musiqi alətində ifa edə bilməsə də və evdə heç bir musiqi alətinin olmamasına baxmayaraq, Aişə bir neçə ildən sonra qızını piano dərsləri götürmək üçün musiqi məktəbinə qoymaq istəyir.
“Uşaqkən yatsaydım heç yuxuma da girməzdi ki, belə bir zaman gələcək, pula möhtac qalacağıq” deyən Aişə Sovet dövrünü tez-tez yadına salır. “O dövrdə mebel mağazasında işləyirdim. Maaşım var idi, kefim də kök idi. Belə həyatı heç vaxt fikirləşməmişəm”. Bununla yanaşı, Aişə heç nə üçün peşman deyil. Allahdan yeganə istəyi uşaqlarına çörək pulu yetirməsidir. Bütün günü düşünür ki,nə etsə, çörək pulu qazana bilər.
Aişə özu səkkiz nəfərlik (4 qardaş, 2 bacı) ailənin sonbeşiyi olub. Lakin hər zaman hiss edib ki, valideynləri qardaşlarını onlardan çox istəyirlər. Deyir ki, amma bu sevgi valideynləri yaşlandıqca onlara tərəf keçib.
Aişənin məscidə getməyə, namaz qılmağa vaxtı olmasa da, oruc tutur və dinə bağlıdır.
Aişə bəzənməyi sevsə də, yalnız toydan-toya bəzənmək imkanı olur. Səbəbini belə açıqlayır: “Problem çoxdu, ürəkdən gəlmir”.
Aişənin məktəbdən bəri dostluq etdiyi rəfiqəsi var. Ara-sıra dərdləşsələr də, hər ikisinin ailə vəziyyəti yaxşı deyil.
Aişəyə görə, kişinin əsas vəzifəsi qazanıb gətirmək, qadın isə, bişirib-düşürməli, silib-təmizləməlidir. “İndi oturan dövr deyil, mən qadın ola-ola gecə-gündüz düşünürəm ki, nə edim uşaqlara çörək qazanım. Yoxsa ki, kişi də otursun evdə, qadında. Onda uşaqların taleyi necə olar?”
Aişə özü istəyən şəraitin olmasını istəyir: “Mən istəyirəm, yaxşı evim-eşiyim olsun, həyətimin asvaltı olsun, hamam, mətbəx öz yerində olsun. Mən istəyən kimi heç nə yoxdur.” Başqa bir arzusu da var: “Daha işləmək istəmirəm. Yorulmuşam!”
Տասը տարուց ավելի է, ինչ նա շրջիկ վաճառական է աշխատում
Հարցազրույց Լալայեվա Աիշեի հետ, հարցազրույցը վարեց Խանիմ Ջավադովան:
Զագաթալա, Ադրբեջան
Նա ասում է, որ աշխատում է այստեղ, ինչ ամուսնացել է: Բայց մեր օրերում շուկայում առևտուր չկա: «Առևտուր չկա, այդ պատճառով ես չեմ ուզում գնալ աշխատանքի: » Անկախ այն բանից` ցուրտ է, թե շոգ, անձն ով աշխատում է ինչ-որ տարածքում, պետք է գնա աշխատանքի: «Արդեն մի քանի ամիս է` գնում-գալիս ենք, բայց անելու ոչինչ չկա: Բայց ես ոչ մի ելք չունեմ, ես այնպիսի անախորժության մեջ եմ, որ մտածում եմ` հավանաբար գնալով կարող եմ վաստակել երեխաներիս օրվա հացը:»
Քառասունիննամյա Աիշեն ապրում է Զագաթալայի Իկինչի Թալա գյուղում, որը տեղակայված է Ադրբեջանի հյուսիսում: Նա ասում է, որ ինքը երբեք չի լքել այդ վայրը: Թեև երիտասարդ ժամանակ գնացել է Գանջա արտադրական ձեռնարկատիրության դասընթացի մասնակցելու, ամուսնացել է Զագաթալայում: Նա ապրում է իր` իրենից բացի 6 անդամներ էլ ունեցող ընտանիքի հետ: Նա չի ուզում երբեք մենակ լինել, իր ընտանիքն իր առաջնությունն է: Այդ պատճառով նա չի կարող մեկնել մեկ այլ շրջան կամ երկիր նույնիսկ ժամանակավորապես: «Թեև ընտանիքս կարող է գալ ինձ հետ, ես ունեմ քույրեր, եղբայրներ, ում հետ մտերիմ եմ:»
Աիշեն ասում է, որ ինքը շատ համբերատար է, բայց աղքատությունը վախեցրել է իրեն: Նրա ամուսինը, ով երկրաբան է, չի աշխատում որևէ տեղ: Նա գործազուրկ է իրենց ամուսնությունից ի վեր: Նա ասում է. «Որտե՞ ղ կարող եմ աշխատանք գտնել:» Աիշան ասում է. «Տեսնում ես, որ արդեն առևտուր չկա: Մինչ հիմա ես ոչինչ չէի ասում: Երեխաները մեծանում են: Ինչպե՞ս է դասավորվելու նրանց ապագան: Ինչպե՞ս են այլ մարդիկ աշխատում:»
Աիշեի վաստակածից բացի ընտանեկան բյուջեին են ավելանում նրա սկեսուրսի և սկեսրայրի կենսաթոշակները, բայց շատ հաճախ այդ գումարը դեղեր ձեռք բերելու վրա է ծախսվում:
Նա ասում է` իր միակ հույսն իր ավագ որդին է, ով ուսանում է Թուրքական Շաքի մասնավոր համալսարանում: «Ես ակնկալիք ունեմ, որ Սալեհը լավ ժառանգ կլինի և կգնահատի իր մորը, ուղի կգտնի իր քույրերի ու եղբայների համար:» Այդպես մտածելով`Աիշեն ամեն անգամ իր որդու հետ զրուցելիս ասում է. «Սիրելի որդյակս, կրթվիր: Ես դժվարությամբ եմ գումար վաստակում: Ես չեմ ուզում, որ դու էլ ինձ պես վաստակես:» Սալեհի ուսման տարեկան վարձը 2000 ադրբեջանական մանաթ է` 2500 ամերիկյան դոլար: Այս տարի իրենք ի վիճակի են վճարել այդ գումարը պնդուկի դաշտերի արտադրանքի վաճառքի գումարից:
Աիշեն ասում է, որ երեք երեխաներին հավասարապես է սիրում, բայց Սալեհին թերևս փոքր-ինչ ավելի: «Ասես շնչելիս լինեմ նրա հետ:» Նրա փոքր որդին այնքան էլ լավ չի սովորում, այդ պատճառով ինքն ուզում է, որ նա զբաղմունք ունենա: Նրա աղջիկը տարրական դպրոցում է սովորում: Հիմնական ակնկալիքն աղջկանից համալսարան ընդունվելն է ու մորը տնային գործերում օգնելն է: Նա ուզում է, որ իր աղջիկն ամուսնանա քսան տարեկանում: Այնուհանդերձ նա հավատում է, որ իր դուստրը խելացի ընտրություն կկատարի: Բայց ինքը դեմ կլինի, եթե աղջիկն ամուսնանա գյուղից հեռու մի տեղ: Նա վատ չի վերաբերվում իր աղջկա ընկերությանը այլազգու կամ այլակրոնի հետ, բայց նա պահպանողական է ընտանեկան հարցերում: «Ես չեմ ուզում, որ նա օտարի հետ ամուսնանա: Ուզում եմ իմանալ, թե ով է նա:» Նախընտրում է, որ աղջկա ապագա ամուսինը տեղացիներից լինի:
Աիշեն ասում է, որ ինքն ազատ ժամանակ չունի: Երբ առավոտյան անկողնուց վեր է կենում, երեխաներին դպրոց է ուղարկում, ինչից հետո գնում աշխատանքի: Աշխատանքից հետո խոհանոցային հարցերով է զբաղվում: Նա արդեն մոռացել է, թե երբ է ինքը վերջին անգամ հեռուստացույց դիտել: Քսան տարի է, ինչ կինոթատրոն չի գնացել: Նա սիրած զբաղմունք չունի, քանզի շատ անելիքներ ունի: Իր ընտանիքի անդամների միջև պարտականությունների բաշխում չկա: Երբ ինքը նրանց մի բան է խնդրում անել, նրանք ասում են, որ հոգնած են, իսկ ինքը պատասխանում է, որ դեռ շատ երիտասարդ են: Նա ծիծաղում է ասելով. «Եթե աղջիկս մեծանա ու օգնի ինձ, գուցե ես էլ սեղանի շուրջ տեղ ունենամ:» Աիշեն հուսով է: Չնայած որ ինքը չի նվագում և տանը չկա որևէ երաժշտական գործիք, նա ուզում է, որ իր աղջիկը դաշնամուրի դասերի հաճախի երաժշտական դպրոցում:
Սովետական Միությունը հիշելով` Աիշեն պատմում է. «Մանկությանս ժամանակ չէի կարող պատկերացնել, որ կգար մի օր, երբ կտառապեինք աղքատության պատճառով: Այն ժամանակ ես աշխատում էի կահույքի խանութում: Ստանում էի աշխատավարձ: Տրամադրությունս շատ լավ էր: Ես երբեք չէի մտածել այսպիսի կյանքի մասին:» Աիշեն չի զղջում ոչնչի համար: Նրա միակ խնդրանքն Աստծուն օրվա հաց ունենալն է: Ողջ օրը նա մտածում է այն մասին, թե ինչպես հացի փող վաստակի:
Նա ութ անդամներից բաղկացած ընտանիքի ամենափոքր երեխան է եղել` 4 եղբայրներ և 2 քույր: Բայց նա միշտ զգացել է, որ իր ծնողներն իր եղբայրներին ավելի են սիրում: Բայց նա ասում է, որ երբ մեծացան, այդ առավելությունը փոխվեց իրենց կողմ:
Աիշեն ամենևին ժամանակ չունի մզկիթ գնալու և աղոթելու, բայց նա հետևում է պահքերին և կրոնասեր է: Չնայած նա սիրում է դիմահարդարվել, նա կարող է անել դա միայն հարսանիքների դեպքում: Նա այսպես է համարում. «Շատ խնդիրներ կան: Դիմահարդարվելու ցանկությունը սրտիցս չի բխում:»
Աիշեն դպրոցական ընկերուհի ունի: Երբեմն նրանք հագուրդ են տալիս իրենց դժգոհություններին: Նրանց երկուսի ընտանեկան կյանքն էլ այնքան էլ լավ չի: Նրա կարծիքով տղամարդու հիմնական պատասխանատվությունը գումար վաստակելն է, իսկ կնոջինը` եփութափը, մաքրությունը: «Բայց ժամանակը չէ տանը մնալու: Անձամբ ես` որպես կին, մտածում եմ` ինչ անել երեխաների համար գումար վաստակելու համար: Թե չէ ի՞ նչ կպատահի երեխաների ապագայի հետ:»
Աիշեն կուզեր ունենալ այն պայմանները, որ ուզում է ունենալ: Նա կուզեր այլ բնակարանային պայմաններում ապրել: Նա չունի ոչինչ, ինչ կուզեր ունենալ: Նա մեկ այլ ցանկություն էլ ունի. «Ես էլ չեմ ուզում աշխատել: Ես ուժասպառ եմ:»
Like this:Like Loading...	Posted on May 2, 2011 at 10:25 am in Interview	| RSS feed
| Respond	| Trackback URL	One Trackback	to “More than ten years she work as itinerant seller.”