Language Mag > Son yazılar > Alman Dili > Dərs 4.9 – Alman dilində yönlük hal
15.07.2015 Elvin HuseynovAlman Dilialman dili, der Dativ, Deutsch, qrammatika, yönlük hal
LEKTİON 4.9 – der Dativ
İsmin yönlük halı kimə?, nəyə? və ya haraya? suallarından birinə cavab verir.
Yönlük hal:
1. fellərdən objektə verilən sualların yuxarıda verilmiş suallardan birinə uyğun olması və ya
2. Önlüyün yönlük hal tələb etməsi nəticəsində işlənilir.
Yönlük hal da əsasən digər hallar kimi artikl, yiyəlik əvəzliyi, işarə əvəzliyi, sual əvəzliyi və ya digər izləyici sözlərlərin müvafiq olaraq yönlük halda yazılması ilə ifadə edir.
MÜƏYYƏN ARTİKLLƏR
təkdə NOMİNATİV və DATİV halda
der Tisch – stol
der Kuli – diyircəkli qələm
der Wagen – avtomobil
der Student – tələbə
der Schüler – şagirddas Hotel – hotel, mehmanxana
das Zimmer – otaq
das Buch – kitab
das Heft – dəftər
das Kind – uşaq
die Stadt – şəhər
die Post – poçt
die Nummer – nömrə, hoteldə otaq
die Schule – məktəb
die Tür – qapı DATİV
dem Schülerdem Hotel
Cədvəldən də göründüyü kimi kişi və orta cinslər üçün DATİV hal eynidir. Bu yalnız müəyyən artikllər üçün deyil, ismin əvvəlində işlənən bütün izləyici sözlər üçün də eynidir. İndi isə digər izləyici sözlərlə (qeyri müəyyən artikl, inkar əvəzliyi,yiyəlik əvəzliyi, işarə əvəzliyi, sual əvəzliyi və s.) NOMİNATİV və DATİV hallar üçün cədvəl quraq:
ein//kein//mein//dieser//welcher
Tisch – stol
Kuli – diyircəkli qələm
Wagen – avtomobil
Student – tələbə
Schüler – şagird
ein//kein//mein//dieses//welches
Hotel – hotel, mehmanxana
Zimmer – otaq
Buch – kitab
Heft – dəftər
Kind – uşaq
eine//keine//meine//diese//welche
Stadt – şəhər
Post – poçt
Nummer – nömrə, hoteldə otaq
Schule – məktəb
Tür – qapı DATİV
einem//keinem//meinem//diesem//welchem
Heftdəftər
einer//keiner//meiner//dieser//welcher
İndi isə isimlərin cəmdə DATİV halı üçün cədvələ baxaq. Bilməliyik ki, isimlərin cəmdə cinsi olmur. Yəni bütün isimlər cəmdə olarkən onları geyri müəyyən artikklə, jeder,jedes, jede kimi təklik bildirən izləyici sözlərlə işlətmək olmaz. Bu zaman yalnız cəmdə işlədilməsi mümkün olan izləyici sözlər ismin əvvəlində gələ bilər. Fikrimizi cədvəldə göstərək:
die//keine// meine//diese// welche
Tische – stollar
Kulis – diyircəkli qələmlər
Wagen – avtomobillər
Studenten – tələbələr
Schüler – şagirdlər
Hotels – hotelllər
Zimmer – otaqlar
Bücher – kitablar
Hefte – dəftərlər
Kinder – uşaqlar
Städte – şəhərlər
Posten – poçtlar
Nummern – nömrələr
Schulen – məktəblər
Türen – qapılar DATİV
den//keinen// meinen//diesen// welchen
Büchernr
DİQQƏT! Bu zaman bir şeyə fikir verin ki, isimlər cəmdə olarkən somunda n və s olmayan bütün isimlərə mütləq cəmdə DATİVdə əlavə n sonluğu artırılır.