Bank sistemində sistemli bank qalıbmı?
İQTİSADİYYAT2017-04-07 22:43
Bank sistemində
sistemli bank qalıbmı?
Bank qanunu dəyişdi:
Müflis bankların rəhbərlərinin mülkləri müsadirə olunacaq
Cümə günü Milil Məclisin növbəti plenar iclasında “Banklar haqqında” qanun layihəsi müzakirə olundu.
Layihə barədə məlumat verən parlamentin İqtisadi siyasət və sahibkarlıq komitəsinin sədri Ziyad Səmədzadə bildirdi ki, layihəyə əsasən, bank öhdəliklərinin könüllü restrukturizasiyası ilə əlaqədar ərizə ilə məhkəməyə müraciət edə biləcək: “Ərizəyə məhkəməyə təqdim olunandan sonra 10 təqvim günü ərzində baxılacaq və qərar qəbul ediləcək. Bundan başqa, qanun layihəsində “körpü bank”ların yaradılması da nəzərdə tutulur. Yəni, maliyyə bazarlarına nəzarət orqanı müvəqqəti müddətə sadələşdirilmiş qaydada bank yaradır. Bankın sağlam aktiv və öhdəlikləri bu “körpü bank”a keçirilir. Bu bank müəyyən müddətdən sonra sağlam bank kimi bazara çıxarılıb satılır”.
Sənəddə maliyyə bazarlarına nəzarət orqanı tərəfindən problemi olan, könüllü restrukturizasiya oluna bilməyən bankların icbari qaydada problemlərinin həlli yolları göstərilir. Belə ki, layihədə banka aidiyyəti olan şəxslərin, yəni səhmdarların, bankın idarə edilməsi ilə bağlı qərarlar qəbul etmək səlahiyyətində olan şəxslərin bankdakı depozitlərinin icbari qaydada bankın səhmlərinə keçirilməsi, bankın səhmlərinin bir qismini çıxarıb satmaqla bazardan vəsaitlərin cəlbi, bankın aktiv öhdəliklərinin birlikdə, yaxud ayrı-ayrılıqda çıxarılıb satılması ilə problemlərin həlli nəzərdə tutulur.
Qanuna təklif olunan digər dəyişikliklərə əsasən, bankın problemlərinin yaranmasında inzibatçılar və səhmdarların məsuliyyətləri olacağı təqdirdə onlar əmlakları ilə dəymiş zərərin ödənilməsi üçün cavabdeh olacaqlar. Başqa sözlə, Azərbaycanda müflis olan bankların səhmdarlarının, inzibatçılarının mülkləri müsadirə edilərək satılacaq.
Deputat Siyavuş Novruzov isə “körpü bank”ların yaradılmasına münasibət bildirdi. Onun sözlərinə görə, Azərbaycandakı kommersiya banklarının maliyyə vəziyyətinin pisləşməsi iqtisadi böhranla bağlı deyil: “Bankları bu günə onların rəhbərləri salıb. Rəhbər şəxslər öz mənafeyini güdüb. Bu məsələ sağlamlaşdırılmalıdır. Deyirlər, “körpü bank”lar yaradılsın. Kim deyə bilər ki, sabah o “körpü bank” bu banklar kimi işləməyəcək?! Hərəyə 1 milyard pul veriblər, çıxıb gedib. İndi dövlət həmin pulların dalınca düşüb”.
Deputat Əli Məsimli də layihəyə etiraz etdi. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda bank sistemi o qədər çöküb ki, ölkədə sistemli bankın olması sual altındadır: “Mənim digər iradım Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına verilən əlavə səlahiyyətlərlə bağlıdır. Ola bilsin ki, indiki məqamda bu keçərlidir. Ancaq biz hüquqi dövlət qururuq. Kimsə zəmanət verə bilməz ki, Palata sabah bundan öz məqsədləri üçün sui-istifadə hallarına yol verməyəcək. Palatanın bundan öz məqsədləri üçün istifadəsi isə mütləq olacaq. Bu məsələyə də aydınlıq gətirilməlidir”.
Məsimli bankların yüksək faizli və dollarla verdiyi kreditlərə kəskin etirazını bildirdi: “Kreditlərin yüksək faizlə verilməsi soyğunçuluqdur. Ona görə də bu dəyişikliklər öz effektini verməyəcək. Təklif edirəm ki, hökumət min dollaradək olan kreditlərə güzəştə getməlidir. Əgər hökumət mayın 28-dək belə bir addım atarsa, o zaman biz bu sahədə ciddi dəyişikliyin baş verəcəyinin şahidi olacağıq”.
Qüdrət Həsənquliyev isə bankların müştərilərininin sirlərinin açılmasına etiraz etdi. Deputat bu sirləri açacaq səlahiyyətlərin Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına verilməsini kəskin pislədi: “Mənim bankda nə qədər pulum varsa, niyə bunu Palata bilməli və kimlərəsə deməlidir? Əgər şübhələr olarsa, bunu hüquq-mühafizə orqanları araşdıra bilər. Burada bank sirləri qorunmalıdır. Belə olarsa, hamı pullarını aparıb İsveçrə banklarında saxlayacaq. Prezident isə çıxışında vurğulayır ki, hər kəs əmanətlərini ölkə banklarında saxlamalıdır. Ancaq Palataya verilən səlahiyyət bunun əksini deyir. Həmçinin məhkəmə qərarı olmadan bankın lisenziyasının ləğv olunması səlahiyyətlərinin Palataya verilməsi də doğru deyil. Bununla nə etmək istəyirik?”.
Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının (MBNP) Direktorlar Şurasının sədri Rüfət Aslanlı müzakirələrdəki çıxışında bildirdi ki, Palata “bankların sistem əhəmiyyətlilik meyarlarını təsdiq edib”. Onun sözlərinə görə,”Banklar haqqında” qanunda Azərbaycanda bankların sistem əhəmiyyətliliyinin tənzimləyici tərəfindən müəyyənləşdirilməsi halı göstərilib: “Bu qanun əsasında Palatanın Direktorlar Şurası tərəfindən bankların sistem əhəmiyyətli meyarlarını təsdiq etmişik. Bu, dünyada qəbul olunmuş praktikadır. Bank nəzarəti üzrə Bazel Komitəsinin, Avropa Birliyinin direktivlərində, ayrı-ayrı ölkələrin qərarlarında təsdiq etdiyi dəqiq ölçülə bilən meyarlar əsasında müəyyən edilir. Bizim qanunvericilikdə, dünyada da sistem əhəmiyyətli banklar əsasən dövlət vəsaiti hesabına sağlamlaşdırıldığına görə biz yeni qanunda təklif etmişik ki, bu meyarlar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmaqla nəzarət orqanı tərəfindən müəyyən edilsin”.
Milli Məclisin sədri Oqtay Əsədov isə bildirdi ki, Azərbaycanda zərərlə işləyən banklar mütləq sağlamlaşdırılmalıdır: “Bu gün bəzi qəbul olunan qanunların məqsədi bankların sağlamlaşdırılmasıdır. Bankların doğrudan da buna ehtiyacı var. Gündə 5 milyon manat zərər edən banklar var. Özü də zərər günbəgün artır: 5 milyon olacaq 10 milyon, 10 milyon olacaq 40-50 milyon manat. Buna görə, bu bankları sağlamlaşdırmaq lazımdır. Ona görə “körpü bank” və bu qanunlar lazımdır. Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına səlahiyyətlər vermək lazımdır ki, bankların piramida kimi müflisləşməsinin qarşısı alınsın”.
Qeyd edək ki, Milli Məclisin plenar iclası “Banklar haqqında”, eləcə də İnzibati Prosessual, Mülki Prosessual, Mülki Məcəllə ilə bağlı qanunlara dəyişiklikləri səs çoxluğu ilə qəbul edib.