13:23 11 May 2017 126 dəfə oxunub
Cəfər Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının direktoru Müşfiq Hətəmovun APA -ya müsahibəsi
Müasir Azərbaycan kinosu... Prosesi izləyənlər son illərdə çəkilən filmlərimizin uğurlarının və problemlərinin nədən ibarət olduğunu yaxşı bilir. Bura ssenarilərin bədii və yaradıcı səviyyəsindən tutmuş, maddi-texniki bazaya qədər bir çox komponentlər daxildir. Əlbəttə, bütün qayğı və sıxıntılara baxmayaraq, uğurlardan danışmamaq qeyri-obyektivlik olar. Bu uğurun nədən ibarət olmasını Cəfər Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının direktoru Müşfiq Hətəmova istinadən yazıram:
-“Azərbaycanfilm” təkcə son illərdə 180-dən çox festivalda iştirak edib, filmlərimiz 60-dan artıq ölkədə nümayiş olunub. Bu gün “Azərbaycanfilm” mədəniyyətimizi dünyada inam və uğurla təbliğ edən qabaqcıl mədəniyyət müəssisələrindən biridir.
Müşfiq Hətəmovun “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının direktoru vəzifəsinə təyin olunmasından 5 il keçir. Deməli, bu illərin hesabatını da kinostudiya rəhbərindən soruşmaq, tələb etmək lazımdır. Amma müsahibəni hesabat üzərində qurmaq fikrindən uzağam, zatən, mütəmadi yayılan xəbərlərdə bu haqda kifayət qədər danışılır. Məni müasir kinonun problemləri maraqlandırır. Və Müşfiq Hətəmova qarşı irəli sürülən ittihamlar. O ittihamlar ki, kinostudiya direktoru onlara cavab verməyi ya lazım bilməyib, ya da bu haqda “diplomatik xəsislik”lə danışıb. Nəhayət, anlaşdıq və kinostudiya direktorunu inandıra bildim ki, danışmağın, özü də açıq danışmağın vaxtı-vədəsidir...
- Siz məndən soruşursunuz ki, bu gün “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının rolu nədən ibarətdir. Altmışdan artıq ölkədə nümayiş, 180-dən çox festivalda iştirak bizim nail olmaq istədiyimiz məqam deyil. Əvvəla, istəyirəm, bunu biləsiniz. Arzuladığımız məqama çatmaq üçün hələ çox çalışmalıyıq. Uzun illər kinodakı problemləri kompleks şəkildə yox, ayrı-ayrı detallar şəklində həll etməyə çalışılıb. Bu günMədəniyyət və Turizm Nazirliyivə onun tabeliyində “Azərbaycanfilm” kinostudiyası olaraq hansısa epizodik texniki problemləri yox, köklü kino industriyası məsələsini qaldırmışıq. Bu proses təkcə bizdə yox, keçmiş Sovetlər birliyindəki ölkələrdə də davam edir. Çağdaş Azərbaycan kinosunun problemi epizodik texniki və xırda yaradıcı məsələlərdə deyil, böyük mənada kino sənayesinin qurulmamasındadır. Bu məsələnin həll olunması istiqamətində çox ciddi addımlar atılır. Kinomuzun belə vəziyyətdən yeganə çıxış yolu industriya probleminin kompleks həllidir. Bu, yeni qanuni bazanın dünyaya açılışından tutmuş, kadr hazırlığına qədər hər şeyi əhatə edir.
- Məhz buna görə Rusiyada ali kino təhsili almaq arzusunda olan gənclərə müraciət etmişik. Ümumrusiya Kinematoqrafiya Universiteti ilə danışıqlar aparılıb. Bir neçə kino ixtisası üzrə və Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin vəsaiti hesabına bakalavr səviyyəsində gənclərin oxumağa göndərilməsi nəzərdə tutulub. İxtisaslar kino və televiziya rejissoru, kinooperator, animasiya və kompüter qrafikası rejissorluğunu əhatə edir. Namizədləri müəyyən edib Moskvaya qəbul imtahanlarına göndərmək məqsədilə Kinematoqrafçılar İttifaqı və “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının iştirakı ilə seçim komissiyası yaradılıb. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin və Təhsil Nazirliyinin dəstəyi ilə gənclər təkcə Rusiyaya yox, Türkiyə və Avropa dövlətlərində də təhsil alırlar. Hörmətli nazirimizƏbülfəs Qarayevbu məsələləri mütəmadi olaraq diqqətində saxlayır. Kino elə sahədir ki, texniki parametrlərlə yanaşı, yaradıcı atmosferdən də çox şey asılıdır.
Yaradıcı atmosferin gücləndirilməsi üçün 30-a yaxın gənci “Azərbaycanfilm”ə cəlb etmişik. Onların uğurlu layihələri ilə yanaşı, zəif işləri də oldu. İndi ikinci mərhələdə gəncləri kinostudiyaya dəvət etmək istəyirik. Bunun üçün artıq ilk addımlar atılıb. Kinostudiyada bizim hörmətli rejissorumuz Elçin Musaoğlunun təşəbbüsü ilə “Gənc simenaçılar” klubu yaradılıb. Gənclərin cəlb olunması, onların sınaqdan keçirilməsi bizim qarşımızda duran çox vacib məsələlərdən biridir.
- Əlbəttə, sirr deyil ki, 2017-ci il bizim üçün maliyyə baxımından çox ağır ildir. Ümumilikdə, altı studiyaya 1 milyon manat pul ayrılıb ki, həmin məbləğin 18 faizi vergidir, yerdə qalan məbləğ isə 6 studiya arasında bölünür. Amma başa düşürük ki, bu müvəqqəti haldır. Əsas odur, ölkəmizdə olan azsaylı peşəkar mütəxəssislərin bu sahədən uzaqlaşmasının qarşısını alaq. Biz yetişdirdiyimiz, hazırladığımız kadrların müvəqqəti maliyyə sıxıntısına görə bu sahədən uzaqlaşmasına imkan verə bilmərik. Nəyin bahasına olur-olsun, onları qorumalıyıq. Çünki onları Azərbaycan dövləti yetişdirib, ölkəmizin kino təhsilinin yetirmələridirlər. Şəxsən mən sosial təminatı yüksək olan yaşlı sənətkarlarımızla müqayisədə özünə tam şərait qura bilməyən, amma böyük potensialı olan gənc və orta nəsil kino işçilərinin müvəqqəti çətinliklərə qurban verilməsinin tam əleyhinəyəm. Qarşıdan gələn il bütün yaradıcı heyətimizlə bir yerdə “azərbaycanlılar kimdir, dünyaya nə verib?” sualına cavab verən ekran əsərləri yaratmağı planlaşdırırıq. Təəssüf ki, bəzi ölkələrdə bizim haqqımızda məişət söhbətləri səviyyəsində təəssüratlar yaratmaq istəyirlər. Bu təəssüratların doğru olmadığını sübut etmək üçün böyük layihələr həyata keçirilməlidir. Nəsrəddin Tusidən tutmuş, müasir tarixi şəxsiyyətlərimizə qədər dünyada qəbul edilən böyük insanlarımızın həyatından bəhs edən filmlər çəkmək istəyirik.
- Biz 30-a yaxın yaradıcı insan dəvət etdik və onlar “Azərbaycanfilm”də özlərini sınadılar. Onların içində uğurluları da oldu, işinin öhdəsindən gələ bilməyənlər də. Təəssüf ki, film çəkə bilməyənlər cəmiyyətə səhv informasiyalar ötürdülər.
- Belə bir təəssürat yaratmağa çalışdılar ki, guya mən “Azərbaycanfilm”ə rəhbər təyin olunandan sonra monopoliya yaratmışam. Amma qəribədir ki, həmin adamların özləri məhz kinostudiyada film çəkirdilər. Bu adamlar başa düşmək istəmirlər ki, “Azərbaycanfilm” ildə 2-3 film çəkdiyi halda, özəl sahədə 15-20 film çəkilir.
Bəli, mən kinostudiyaya rəhbər təyin olunmazdan iki il öncə özəl studiyalarda tammetrajlı filmlərlə bağlı problem yaşandığına görə bu proses dayandırıldı. “Azərbaycanfilm”in isə çəkdiyi ekran əsərlərinin bütün parametrlər üzrə keyfiyyəti göstərdi ki, kinostudiya hər gün gəncləşir və inkişaf edir. Bu cür anlaşılmazlıq hər zaman olub və ümid edirəm zaman keçdikcə aradan qalxacaq.
Və əlbəttə, bu təklifi “jurnalist hiyləgərliyi” ilə geri qaytarmaq vacibdir. Ona görə də söhbətə davam...
- Siz də bilirsiniz ki, kino böyük məbləğdə vəsait tələb edir. Vəsaitin azalması böyük problemlər yaradır. Biz bir məsələni başa düşməliyik: “Azərbaycanfilm”in əsas məqsədi peşəkar kino məktəbini qoruyub-saxlamaqdır. Mən vaxtilə kommersiya filmləri çəkmişəm. Bu gün gənclərin özəl kino sahəsində gördüyü işləri 20 il əvvəl etmişəm. Ümid edirəm, bunu siz də, oxucular da təvazökarlıqdan uzaqlıq kimi qiymətləndirməyəcəksiniz: vaxtilə kinoprokatdan ən çox pulu mən qazanmışam.
- Bildiyim qədər “İnterpapa”, “Toy”, “Bomba”, “Halal pullar”, “Məhəllə”, “Məşədi İbad 94” kimi filmlərin prodüseri və reklam kompaniyasının rəhbəri olmusunuz...
- Bəli. Amma həmin filmlərin estetikasını hazırda rəhbərlik etdiyim “Azərbaycanfilm”ə gətirə bilmərəm. Onda bizim peşəkar kino məktəbimiz məhv olar. Sadəcə, həmin peşəkar kino məktəbinin təkmilləşməsinə ehtiyac var. Qanuni bazadan kadr hazırlığına qədər böyük yol keçməliyik. Və bu yolu da keçirik. Orxan Ağazadə, Ərturan, Zamin Məmmədov və başqalarının adlarını çəkə bilərəm ki, istedadlı gənc nəsil yetişir və onlar Elçin Musaoğlu, Elxan Cəfərov, Şamil Əliyev, İlqar Nəcəflə rəqabətə girə bilirlər.
- Onların əksəriyyəti “Azərbaycanfilm”də çalışır. Türkiyədə, Sankt-Peterburqda, Londonda, Almaniyada müxtəlif sahələr üzrə təhsil alan gənclərimiz var. Bu məni çox sevindirir və onlarla əməkdaşlıq edirik. İstedadlı gənc rejissorların istehsal prosesini bilməmələri bizə əlavə qayğı yaradır. Bəzən onların qeyri-peşəkar hərəkətləri istehsal prosesinə ziyan vurur. Məsələn, mən hansı filmdə Rafiq Quliyevin, Kənan Məmmədovun adını görmüşəmsə, arxayın olmuşam ki, bu insanlar peşəkar olduqlarına görə, bir çox ağır yükü çəkiliş boyu öz üzərilərinə götürürlər.
İndi bizdə “facebook sənətkarları” meydana gəlib, elə bilirlər, Tarkovskidən, Fellinindən danışanda adam yaxşı rejissor, istedadlı ssenarist olur. Smartfon telefonla, yaxud fotoaparatla film çəkən gənclər var ki, dünyanı gəzirlər. Bizdə plagiatla məşğul olan kinoşünaslar meydana gəlib. Onlar hər şeyi qara rəngdə görməyə öyrəşiblər. Amma şükürlər olsun, işıqlı, yaxşını pisdən ayırmağı bacaran kinoşünaslarımız az da olsa, var.
-Təbii ki, sizdən “kommersiya filmlərinə baxırsınızmı?” sualını soruşmaq artıq olar...
- Bir qisim rejissorlar deyirdilər, nazirlik bizə film çəkməyə imkan vermir, dövlət şərait yaratmır. Özlərini dahi rejissor, əvəzedilməz ssenarist hesab edirdilər. Onlar müstəqil şəkildə film çəkməyə başladılar və məlum oldu, potensialları çox aşağıdır. Peşəkar mühit başa düşdü ki, nə yaxşı onlar vaxtında film çəkməyiblər. Düzdür, həmin rejissorların arasında uğur qazananları da var və inanıram, bundan sonra da olacaq. Həmin filmlərin bir çoxunun çəkilişinə “Azərbaycanfilm” olaraq dəstək vermişik. Mən müstəqil kinonun inkişafının hər zaman tərəfdarı olmuşam və istedadlı, peşəkar hesab etdiyim insana əlimdən gələn köməkliyi etməyə hazıram.