Анидәк ғәмгүзар қайда | «Уйғур авази» җумһурийәтлик иҗтимаий-сәясий гезити
Anidäk ğämgüzar qayda
Duniyada anidäk ğämgüzar, beqiyas insan qayda. Ularsiz alämni, ailini täsävvur qiliş mümkin ämäs. Vätän šydin başlansa, äşu šyniŋ kšrki, bärikiti, şatliği ana däp etirap qilinğan. Yahşi ana ärgä qanat bolsa, pärzäntliri üçün quyaş bolup hesaplinidu. Çünki ana mehir-muhäbbiti quyaş nuridäk issiq. Şuŋlaşqa qälbi mehir-şäpqät bilän juğirilğan anilar toğriliq hekmätlik gäplär, täsirlik hekayilär qedimidin eytilip kelivatidu, u heçqaçan tügimäydu. Şuniŋ üçün aniniŋ siŋdürgän äҗrigä pärzäntliri bir šmür qärizdar, şuni çoŋqur his qilğan halda, nuraniy animiz Zäytünäm Mämätäli qizi häqqidä azdu-tola gäp qilişni pärzäntlik borçum, däp çüşändim. Çünki qädirdanimiz moşu jilniŋ 10-noyabr' küni šziniŋ 75 yaşliğini nişanlaydu. Bumu štkän hayat yoluŋğa bir näzär taşlap štidiğan päyt ämäsmu!
Qädirdan animiz 1943-jili Şärqiy Türkstanniŋ Çšçäk şähiridä kšpbaliliq ailidä tuğulğan. Bovimiz Mämätäli vä momimiz Җimiläm inaq ailidä säkkiz pärzänt sšyüp, tärbiyiläp qatarğa qoşqan. Şularniŋ biri animiz Zäytünäm Mämätäli qizi Haşimova.
Animizniŋ baliliq vä yaşliq çeğiniŋ bir qismi uyğurlar ziminida hälqimiz mustäqillikkä erişkän jilliriğa toğra käldi. Bu yärdä, mädäniyät vä märipät sahalirida boluvatqan šzgiriş-yeŋiliqlardin bährimän bolup šsti. Bilim elişqa intizar yaşlar qatarida animizmu bolup, Çšçäktä ottura mäktäpni ülgilik tamamlaydu. Andin oquşini davamlaşturup, mutähässislik eliş istigidä bir top dostliri bilän Beҗin şähirigä atlinip, bu yärdiki sän°ät institutida tähsil kšridu. Uni älaçilar qatarida pütirip, rejisser mutähässisligini egiläp, tuğulğan jutiğa qaytidu.
Kšp štmäy Çšçäk şähärlik drama teatrida šz käspi boyiçä iҗadiy paaliyitini başlaydu. Baş rejisserğa täälluq işlar az ämäs edi. Ularni orunlaşqa iҗtihatliq bilän kirişidu. Käyni-käynidin yeŋi p'esilarni sähniläştürüp, çoŋ kontsert programmisini täyyarlap, tamaşibinlarğa havalä qilidu. Käŋ zal içi tamaşibinlarğa liq tolup, ularniŋ qizğin alqişliriğa erişidu.
1961-jilqi ammiviy kšç-kšçlärniŋ biridä Haşimovlar ailisimu Qazaqstan diyariğa kšçüp çiqti. Biraq bu yaqta ularğa egidarliq qilidiğan qerindaş-tuqqanliri bolmiğaçqa, Şämäy vilayiti Jarminsk nahiyäsiniŋ “Mihaylovsk” sovhoziğa orunlişidu. Bu yärdä yerim jil turup, u-bu işlarda işligändin keyin mäzkür vilayätniŋ “Tamsıq” sovhoziğa ävätilidu. Ailä äzaliri bolup egilikniŋ härhil sahalirida işläydu. Şu jilliri çšçäklik jigit Üsüpҗan İsmayilov bilän animiz tonuşup, turmuş quridu. Oquğan, idrigi bar Abulqasim çoŋ dadimiz egilik rähbärlirigä eytip çüşändürüp, ahiri Almuta vilayiti Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ “Qazaqstan” sovhoziğa kšçüp kelidu. Andin qerindaşliriğa uqaq tartip Almutidin ançä jiraq ämäs Qarğali yezisiğa kšçüp kelidu. Tirişçan, ämgäkçan dadimiz bu yärdiki sukno fabrikisida däsläp qatardiki işçi, keyin tseh başliği bolup işläp, ilğarlar qataridin kšrünidu. Keyiniräk pärzäntlirini uyğurçä oqutuş mähsitidä Almuta şähiriniŋ “Dostluq” mähällisigä kšçüp kelip, turaqlişip qalidu. Dadam işlämçan, tirikçilikkä puhta bolğaçqa, bu yärdimu šy selip hatirҗäm yaşaydu.
Äşu jilliri animiz Zäytünäm Mämätäli qiziniŋ täşäbbusi vä uyuşturuşi bilän jutta “Säyyarä” ansambli täşkil qilinip, tinimsiz mäşiq, täyyarliqtin keyin çoŋ kontsert programmisini uyğurlar ziç җaylaşqan şähär ätrapidiki nahiyä, jutlarda tamaşibinlarğa havalä qildi. Kontsert täsirati jiraqlarğimu yetidu. Animizniŋ iҗadiy izdinişi tüpäyli kontsert programmisi qerindaş häliqlärniŋ nahşa-sazliri bilän toluqturulup, “Säyyarä” kollektivi Rossiya, Ukraina vä başqimu җumhuriyätlärdä gastrol'larğa çiqidu. Җaraŋliq vä muŋluq nahşa-sazliri bilän tamaşibinlarniŋ qizğin alqişliriğa sazavär bolup, şan-şäräplär qazinidu. Nätiҗidä kšt štmäy “Säyyarä” kollektiviğa “häliq ansambli” degän şäräplik nam berilidu. Bu utuqqa dadamniŋmu qoşqan munasip ülüşi bar. U apimizniŋ qädimini härqaçan qizğin qollap-quvätläp, yardämlişip turdi. Bizniŋmu sän°ätkä bolğan iştiyaqimizni oyğatti. “Säyyarä” häliq ansambli kollektivi arisidin “Asia Plus Records” studiyasiniŋ mudiri, nahşiçi häm kompozitor Sähärdin Yüsüpov, talantliq rejisser vä iҗraçi Säypidin Tayirov, hälqimiz sšyüp tiŋşaydiğan nahşiçi Yarmuhämät Kalaşiev ohşaş talantliq sän°ätkarlar yetilip çiqti. Moşundaq şagirtliri bilän animiz orunluq pähirlinidu.
Zaman šzgärgändin keyin yüz bärgän bohrançiliqqa bola ansambl' paaliyitini tohtitişqa mäҗbur boldi. Biraq animizniŋ sän°ät sahasidiki bu izgü işini jutdaşliri, dost-buradärliri hazirmu untumay, minnätdarliq ilkidä tilğa alidu. Ana yolini inimiz Җür°ät İsmayilov işäşlik davamlaşturuvatidu. Uniŋ ismi istedatliq yaş sän°ätkar-kompozitorlar qatarida atilidu.
Aŋliq hayatini sän°ätkä beğişliğan animizniŋ mäptunkar çirayi bizgä çekilmigändäk, illiq, gšzäl kšrünidu, šzimu dayim huşhoy, tetik jüridu. Şu gämgüzar animiz Zäytünäm Mämätäli qizini qerindaşliri, tuqqanliri namidin şanliq tävälludi bilän çin jürigimizdin qizğin täbrikläp, mustähkäm salamätlik, uzaq šmür, hatirҗämlik tiläymiz.
Gülbağdäm
İSMAYİLOVA.