Manatı yeni devalvasiya gözləyir? - Ekspert ŞƏRHİ - modern.az
20 Avqust 2019, Çərşənbə axşamı
6 Dekabr 2018, 14:07 | İQTİSADİYYAT
Manatı yeni devalvasiya gözləyir? - Ekspert ŞƏRHİ
Azərbaycan manatının ABŞ dolları qarşısında nominal dəyəri ilin əvvəlindən dəyişməyib - 1.7 manat=1 ABŞ dolları məzənnəsi il boyu bankların valyuta alqı-satqısı lövhələrində qalıb. Belə bir vəziyyətdə maliyyə naziri Samir Şərifovun milli valyutanın nominal olaraq deyil, real bahalaşması ilə bağlı narahatlığını dilə gətirməsi xeyli müzakirə yaratdı.
Bəs, manat real olaraq bahalaşıbmı?
Bu barədə Modern.az-a danışan iqtisadçı Rövşən Ağayev Mərkəzi Bankın məlumatına əsasən bildirib ki, qeyri-neft sektoru üzrə manat real olaraq 10%-ə yaxın bahalaşıb:
“2015-ci ilin devalvasiya şokundan sonra bu səviyyədə bahalaşma olmamışdı. Məsələn, 2016-cı ildə real effektiv məzənnə 1% ucuzlaşmışdı, 2017-ci ildə 4% bahalaşmışdı. İndi isə birdən-birə 10%-ə yaxın real bahalaşma qeydə alınıb”.
Sual oluna bilər - nominal məzənnə sabit qalırsa, manat necə real olaraq bahalaşır?
“Çox sadə bizim əsas ticarət partnyorumuz olan ölkələrdə milli valyutalar dəyərdən düşür, inflyasiyanın artım tempi isə onların valyutasının dəyərsizləşmə tempindən geridə qalır, nəticədə mal səbətini aparıcı valyutalarla (avro, dollar) almaq daha sərfəli olur. İqtisadi terminlərdən uzaq, asan anlaşılan bir izah: Türkiyədə 100 məhsuldan ibarət ixtiyari bir səbətin dəyəri 2018-ci ilin yanvarında 350 lirə, həmin dövrün nominal kursu ilə 100 dollar idi. Artıq 2018-ci ilin dekabrında həmin səbətin dəyəri inflyasiya nəticəsində 450 lirə olub - hazır məzənnə ilə 88 dollar. Göründüyü kimi, səbət 12% ucuzlaşıb.
Eyni vaxtda Azərbaycanda bu səbət 166.7 manat idi - o zamanın kursu ilə 98 dollar. İl ərzində 2.5% inflyasiya olub və səbət 4.3 manat bahalaşaraq, 171 manata və indiki məzənnə ilə 100.5 dollara yüksəlib.
Nəticə nədir - il ərzində lirə real olaraq 12% ucuzlaşıb, manat isə 0.5% bahalaşıb. Belə vəziyyətdə həmin səbəti Türkiyədən idxal etmək əcnəbi üçün daha sərfəli olur - yəni Türkiyənin ixracı stimullaşır, paralel olaraq Azərbaycandan idxala maraq azalır.
Bura qədər maliyyə nazirinin arqumenti çox cəlbedici görünür və nazirə haqq qazandırmaq çox məntiqli görünür.
Amma əgər Türkiyədən fərqli olaraq sənin həmin səbətə qoymaq üçün əmtəə istehsalı potensialın çox məhdudursa, əksinə həmin səbəti sən özün xaricdən idxal etməyə məhkumsansa, vəziyyət dəyişir. Olmayan (ya da çox az olan) ixracını həvəsləndirmək istəyərkən, bu ixracdan 6 dəfə çox olan idxalını da bahalaşdırmış olursan.
Yenidən başa qayıdırsan, əhalini panikaya salıb əmanətlərini dollara çevirməyə, banklardakı pullarını geri çəkməyə, bankları manatla kreditdən imtina etməyə, iqtisadiyyatı 2 rəqəmli inflyasiya ilə yaşamağa məhkum buraxırsan.
Çox uzatmaq istəmirəm, manatın real bahalaşmasının qarşısını almağın yeganə açarı üzən məzənnə rejiminə keçiddir. Bu rejim isə yalnız o zaman mümkün olacaq: tədiyə balansı çərçivəsində ölkəyə gələn valyuta axınlarında neft-sektorunun hazırkı 75%-lik payını heç olmasa 25-30%-ə endirmək mümkün olsun”.
R.Ağayev bildirib ki, rəsmi açıqlamalar hər nə olursa olsun, Azərbaycanda yaxın dövr üçün manatın dəyərdən salınacağı ilə bağlı gözləntisi yoxdu:
“Əhalinin maraqları üçün demirəm, bu hökumətin özünün mənafelərinə ağır zərbə olardı”.
Gülşən RAUFQIZI
Dünyanın ən zəngin azərbaycanlısı 3 milyard dollar xərclədi 20 Avqust 2019, 13:56 “Relaks” az vergi ödəyən 1-ci şirkət deyil - Himayə olunan digər obyektlər də var... 20 Avqust 2019, 09:58 Azərbaycanın 16 ildir üzv ola bilmədiyi beynəlxalq təşkilat... - SƏBƏBLƏR 20 Avqust 2019, 09:18 Azərbaycanda əhalinin 13 faizi pensiyaçılardı 20 Avqust 2019, 09:11 Azərbaycanda neft hasilatı azalıb 19 Avqust 2019, 20:44 Dövlət büdcəsinin kəsiri 667 milyon manatı ötdü - Azərbaycanda 19 Avqust 2019, 18:11 Hamını yoxlayan Hesablama Palatasının özünü kim yoxlamalıdır?... 19 Avqust 2019, 14:12 “Maaş artımı qiymət artımları üçün psixoloji şərait yaradır” 17 Avqust 2019, 15:30 Sentyabrda kirayə evlər bahalaşacaq 17 Avqust 2019, 13:31 “Əhali bilsin ki, 40 manatdan baha bal olmur” – Arıçı təbii balın sirlərini AÇDI 17 Avqust 2019, 11:02 Neft Fondu Çin yuanına görə pul itirir? - AÇIQLAMA 16 Avqust 2019, 10:37 Pensiya artımı 660 min nəfəri əhatə edəcək - Nazirlik ŞƏRH ETDİ 15 Avqust 2019, 17:17 Azərbaycanın manatının dövriyyəyə buraxılmasından 27 il keçir - FOTO 15 Avqust 2019, 00:07 Prezident pensiyalarla bağlı fərman verdi - 200 manata çatdırıldı 14 Avqust 2019, 18:06 Neft yenə ucuzlaşır 14 Avqust 2019, 10:27 Sentyabrın 1-dən maaşlar yeni qaydada hesablanacaq - Vahid Tarif Cədvəli 10 Avqust 2019, 10:37 Dövlət Komitəsi: ət bahalaşıb 9 Avqust 2019, 16:55 Yağışlar aqrar sektora ZƏRƏR vurdu - Ekspert ŞƏRH ETDİ 9 Avqust 2019, 15:56 Prezident İlham Əliyevdən yeni TƏYİNATLAR - SƏRƏNCAM 8 Avqust 2019, 19:46 Azərbaycana gələn turistlərin sayı 122 min nəfər artıb - STATİSTİKA 8 Avqust 2019, 15:59 Neft ucuzlaşır, bu, Azərbaycana pis təsir edəcək - İqtisadçı ŞƏRH ETDİ 8 Avqust 2019, 12:49 Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan “fındıqçılıq müqaviləsi” bağladılar 8 Avqust 2019, 12:15 Neft 58 dollardan ucuz satılır 7 Avqust 2019, 17:43 “Bizimkilər ya pomidor əkir, ya da xiyar” - İstixanalarla bağlı maraqlı TƏKLİFLƏR 7 Avqust 2019, 11:50 Azərbaycan Dövlət Neft Fondunda 95,47 ton qızıl var 6 Avqust 2019, 19:16 Dünya zənginlərinin “qara günü” - 117 milyard dollar itirdilər 6 Avqust 2019, 16:57 ABŞ-la Çinin “ticarət müharibəsi”: Dollar möhkəmlənir, neft ucuzlaşır, manat isə... 6 Avqust 2019, 16:26 Bakıdakı yarmarkada qurbanlıq qoyunların qiyməti açıqlandı - Satış ÜNVANLARI 6 Avqust 2019, 11:59 Üç dövlət qurumu Qurban bayramı ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ ETDİ 6 Avqust 2019, 10:14 Çin valyutasını bir qədər də ucuzlaşdırdı 6 Avqust 2019, 09:37 Azərbaycan nefti ucuzlaşdı 5 Avqust 2019, 23:31 Mərkəzi Bank depozit hərracının nəticələrini açıqladı 5 Avqust 2019, 20:29 Azərbaycanın qiymətli kağızlar bazarı 34% kiçilib 3 Avqust 2019, 13:40 Ev alarkən aldananlar: “Başqalarına etibarnamə verməyin” 3 Avqust 2019, 13:20 Piştaxtada bir, kassada ayrı qiymət – Müştərlərin “cibinə girən” marketlər… 3 Avqust 2019, 12:12 Bakıda şpris zavodu istifadəyə verildi 3 Avqust 2019, 11:43 Azərbaycan nefti ucuzlaşdı 2 Avqust 2019, 23:02 Eks-nazir: “Böhrandan sonra 2014-cü il səviyyəsinə çata bilməmişik” 2 Avqust 2019, 13:01 Bakıda içki içən, siqaret çəkənlərin sayı artıb 2 Avqust 2019, 09:20 Azərbaycan neftdən sonra ən çox gəliri pomidordan götürür – İxrac STATİSTİKASI 2 Avqust 2019, 09:05
Gənclərin sosiallaşması... 20 Avqust 2019, 21:44 Qabil Hüseynlidən müxalifətə: “Dəfnə gəlməyin” 20 Avqust 2019, 21:33 Som “üzən məzənnəyə” keçən kimi batır 20 Avqust 2019, 21:19 Qaradağda ana və azyaşlı oğlunu yük maşını vurdu 20 Avqust 2019, 21:04 Dövlət Gömrük Komitəsindən iddialara CAVAB 20 Avqust 2019, 20:49 Helikopter dənizə düşdü: ölənlər var 20 Avqust 2019, 20:33 Sərnişinlə dolu avtobusu girov götürən belə zərərsizləşdirildi - VİDEO 20 Avqust 2019, 20:17 Xaçmazda 38 yaşlı kişi istirahət mərkəzində öldü 20 Avqust 2019, 20:02 Milyarder Maqomedov qardaşlarına yeni ittiham və... 20 Avqust 2019, 19:40 “Müxalifəti maliyyələşdirməyin yeni forması kimi internet televiziyalardan geniş istifadə edilir “ 20 Avqust 2019, 19:25 Yardımlıda 24 yaşlı qadını elektrik cərəyanı vurub öldürdü 20 Avqust 2019, 19:12 Tramp 10-cu dəfə baba oldu 20 Avqust 2019, 19:03 Paşinyan kəndçini özünə müşavir təyin etdi 20 Avqust 2019, 18:53 Nazir MiQ-29 təyyarəsi ilə bağlı Türkiyə tərəfinə təşəkkür edib 20 Avqust 2019, 18:44 İtaliyanın baş naziri istefa verdi 20 Avqust 2019, 18:20 Efirdə Putinin anasını söyən jurnalist işdən qovuldu 20 Avqust 2019, 18:10 Qala Adam 20 Avqust 2019, 17:54 Ali məktəblərin boş yerlərinə 1359 nəfər yerləşdirildi - YENİLƏNİB 20 Avqust 2019, 17:48 İlqar Məmmədovun açıqlaması AXCP və Müsavatı hiddətləndirib - QALMAQAL 20 Avqust 2019, 17:43 Manatın sabaha olan məzənnəsi 20 Avqust 2019, 17:23 Putin Makronla Qarabağı müzakirə etdi 20 Avqust 2019, 17:21 Şabranda YANĞIN: 6 nəfər tüstüdən zəhərlənib, 1 nəfər xəsarət alıb 20 Avqust 2019, 17:10 Hirkan qoruğundakı yanğının söndürülməsinə helikopter cəlb edildi 20 Avqust 2019, 17:05 “Qaçqınkom” sədri vətəndaşları əmin etdi 20 Avqust 2019, 16:47 Gələn il yeni aqrar sığorta mexanizminin tətbiqinə başlanılır 20 Avqust 2019, 16:33 5 milyon dollarlıq dələduzluq əməli məhkəmədə araşdırılacaq 20 Avqust 2019, 16:27 Bakıda 19 yerdə məktəb yarmarkası fəaliyyətə başlayıb 20 Avqust 2019, 16:22 Azərbaycana 7 ayda gələn turist sayı... 20 Avqust 2019, 16:14 Azərbaycanda Avrasiya Xalqları Günləri keçiriləcək 20 Avqust 2019, 15:56 Şuranın dəstəyi ilə grant.az saytı yaradılacaq 20 Avqust 2019, 15:53 Müdafiə Nazirliyi qəzaya uğrayan təyyarənin axtarışına qoşulanlara təşəkkür etdi 20 Avqust 2019, 15:36 Prezident ölkədə oliqarxların olmaması ilə fəxr etdi 20 Avqust 2019, 15:28 Bu il Azərbaycan əhalisinin gəlirləri 32 milyard manatı ötüb 20 Avqust 2019, 15:15 Nursultan Nazarbayev klip çəkdirdi - VİDEO 20 Avqust 2019, 14:51 Dövlət Komitəsindən “Torqovı” biabırçılığına REAKSİYA: “Heç bir əxlaqa sığmır” 20 Avqust 2019, 14:34
Səhnəmizin təkrarsız Məcnunu - Baba Mahmudoğlunu niyə həbs ediblərmiş... 14 Avqust 2019, 09:19 | Hüseyn Dəryanın qızı atasının vəsiyyətinə əməl etmək istəyir - Məşhurların son günü - FOTOLAR 16 Avqust 2019, 10:08 | “Ögey ana”da başlayıb “Fəryad”la bitən tale - Ceyhun Mirzəyevə sui-qəsd… 18 Avqust 2019, 09:17 | General Əli Nağıyev birinci dəfə müəllim işləyib - DTX rəisinin ilk rəsmi DOSYESİ 15 Avqust 2019, 08:45 | Azərbaycanlı gənc Rusiyada faciəvi şəkildə öldü - FOTO 15 Avqust 2019, 11:00 | Nazir rektorlara tapşırıq verdi: Ödənişli tələbələrə şərait yaradın! 14 Avqust 2019, 15:48 | Bakı Dövlət Universitetinin professoru vəfat etdi 16 Avqust 2019, 19:22 | Ramil Səfərovu həbsdə keçmiş OMON-çu qoruyub - VƏKİL SİRLƏRİ AÇIR 15 Avqust 2019, 23:12 | MTN sabiq naziri necə tutdu... - Vəkil yeni SİRLƏR AÇIR 16 Avqust 2019, 21:36 | “Bu qədər pul hardandır?!” - Deputat HİDDƏTLƏNDİ: “Əsgərlikdə olmayan məmur övladları xaricdə kef çəkirlər” 20 Avqust 2019, 11:53 |