УСПАМІНЫ МІНУЛАГА. ЧАСТКА 3 - Петриков | Петриковский район | Новости Петрикова | Петриковские новости | Петрыкаускiя навiны | Газета города Петриков
Вторник, 2.04.2013 08:03. Рубрика: Фарбы жыцця Просмотров: 709
У Прадмове Стэфан Кяневіч падкрэслівае, што вырашыў замкнуць успаміны бацькі на даце 1 студзеня 1919 года (на вымушанай эміграцыі сям’і Кяневічаў у Варшаву). На тое, піша ён, былі свае прычыны. Падзеі пасляэміграцыйнага перыяду апісаны ў Прадмове са слоў яе аўтара. Некаторыя з іх непасрэдна звязаны з лёсам пакінутай сядзібы і іншымі населенымі пунктамі Петрыкаўшчыны пачатку мінулага стагоддзя:
“Польскія войскі рухаліся тады на ўсход. Усе землеўласнікі з Крэсаў не сумняваліся, што ў межах адроджанай Айчыны знойдуцца ў хуткім часе і іх землі. Іеронім Кяневіч прымаў удзел таксама ў Камітэце Абароны Усходніх Крэсаў, стаяў на чале Польскага Белага Крыжа – арганізацыі, заснаванай пані Аленай Падарэўскай для пашырэння апекі над польскімі жаўнерамі. У верасні 1919 года паведамленне з фронту прынесла вестку пра тое, што занялі чыгуначную станцыю Капцэвічы і вёску Брынёў. Бацька мой рызыкнуў неадкладна выехаць і заспеў у Капцэвічах толькі невялікі польскі пастарунак. Запісаў ва ўспамінах: “Усе вітаюць мяне з авацыямі: адміністрацыя, майстры, фабрычныя працаўнікі. Фабрыка аніводнага працоўнага дня не стаяла. Тавару шмат. Адправак толькі здаўна ніякіх, продажу таксама няма”. Не губляючы часу, бацька дабраўся да штаб-кватэры польскага ўчастка фронту ў Лунінцы. Ад палкоўніка (тады яшчэ) Сікорскага атрымаў згоду на вываз фанеры з Капцэвіч. Раз на суткі прыходзіў на палескі фронт “таварны цягнік з войскам, боепрыпасамі, харчамі і кормам”, на наступны дзень вяртаўся пусты. Сікорскі дазволіў пакідаць у Капцэвічах па два вагоны на 24 гадзіны і прычапляць іх нагружанымі да цягніка, які вяртаўся. Такім чынам з фабрыкі вывезена было каля 50 вагонаў тавару. Невялікую частку горшага гатунку рэалізавалі на месцы ў Варшаве, што да астатняга, дамовіліся “з нашым даўнім пакупніком у Лондане, які адразу прыехаў у Варшаву паглядзець тавар”. Фанера, такім чынам, адыходзіла ў Англію, аплачаная ў фунтах сцерлінгах.
Бацька і дзядзька нанялі адміністратара для забеспячэння апекі “над лясамі і фальваркамі”. Лясы былі знішчаны (“круглы год ездзяць мужыкі па лясах, сякуць лес і хаты ставяць ва ўсю”). Фальваркі без інвентару, мясцовае насельніцтва выразна незычлівае. Мужыкі, якія сустракаліся на шляху былога пана, “паглядалі з-пад ілба… рэдка каторы пакланіўся ці прыязна прывітаўся. Я пазбягаў праезду праз вёскі,” – піша бацька. Спроба аднаўлення былой гаспадаркі рухнула праз некалькі месяцаў, адразу з адступленнем польскіх войскаў з-пад Кіева.
[…] У выніку Рыжскага міру Дарашэвічы апынуліся па-за межамі Польшчы. Тавар жа, вывезены з Капцэвіч і рэалізаваны за валюту, дапамог братам Кяневічам матэрыяльна. У красавіку 1920 года яны ахвяравалі на розныя публічныя мэты суму ў 2,8 мільёна марак, у той час раўнацэнную 17 тысячам долараў. Пра дар пісала прэса пад загалоўкам “Крэсы – Варшаве”. Намер быў, ясная справа, прапагандысцкі: зацікавіць грамадскую думку справай усходніх межаў. Частка той сумы прызначалася на аднаўленне нядаўна спаленага і так любімага маім бацькам Тэатру Разнастайнасці (адноўленага пад назвай Нацыянальнага тэатру). За 2 мільёны марак было заснавана Таварыства Дапамогі для Інтэлігенцыі пад патранатам зноў жа Алены Падарэўскай.”**
Такім чынам, прэзентуючы чытачам апісанне першай паловы жыцця Антоні Кяневіча, аўтар Прадмовы робіць некалькі так званых рэдактарскіх нататак, якія дазволяць і нам, чытачам, уявіць, што прадстаўляе сабой кніга:
“Рукапіс успамінаў, які знаходзіцца ў маёй уласнасці, складаецца са 116 лістоў канцэлярскай паперы ў клетку, запісаных з двух бакоў, з захаваннем з левага боку палёў на адну чацвёртую шырыні. Першы лісток, непранумараваны, змяшчае загаловак і прысвячэнне: “Любімыя мае ўнучкі!”, пагінацыя ж старонак наступная: для ўласнай аўтабіяграфіі старонкі 1 – 409, а для вялікага дадатку старонкі 1 – 52.[…]
Далучаем да публікацыі дадатак пад назвай “Палескія паляванні” у перакананні, што зацікавіць гэта прыхільніка флоры і фаўны, а таксама этнографа. Аўтар падзяліў гэты дадатак на 19 раздзелаў, неаднолькавых па аб’ёме, якія датычацца асобных відаў звяроў. Апошні з гэтых раздзелаў носіць назву “Рыбалоўства” і падзяляецца на 10 неазагалоўленых параграфаў. Аддаем у друк усе ўспаміны аж да канца 1918 года, разам з тым фрагменты, прысвечаныя палітычным аспектам расейскай рэвалюцыі. […]
Не намагаліся мы карэктаваць формы выказвання. Мова ўспамінаў вельмі індывідуальная, шпаркая, вобразная. Даволі часта сказ пазбаўлены выказніка, ахвотна таксама аўтар карыстаецца цяперашнім часам, асабліва, калі зараз жа ўзнаўляе ход падзей. Мы аднесліся з пашанай да гэтых стылёвых асаблівасцей у перакананні, што спадабаюцца яны і чытачу. Можа, гэта мова здаецца крыху архаізаванай – не дзіўная рэч у аўтара, які нарадзіўся больш чым сто гадоў таму. Ёсць тут і крыху правінцыяналізмаў, якія неабходна дзе-нідзе патлумачыць. Арфаграфія рукапісу наогул правільная, адпавядае прынцыпам пачатку міжваенных гадоў. Была мадэрнізавана пунктуацыя і даволі няўстойлівае ў арыгінале напісанне слоў разам і асобна. Тлумачым, апрача таго, некаторыя анкетныя дадзеныя, у той толькі меры, у якой наша дапаўненне можа ўзбагаціць альбо дадаткова высветліць аўтарскія адносіны.[…]
Сёняшнія выдаўцы стараюцца забяспечыць выкінутыя на рынак экземпляры прывабнымі для магчымага пакупніка назвамі. З гэтай думкай я дазволіў сабе паставіць на тытульнай старонцы загаловак “Па-над Прыпяццю даўно таму…”, ніжэй жа я змясціў назву, дадзеную аўтарам “Успаміны сівой даўніны”.”**
Гучала “Музыка надзеі”
« МОЛАДЗЬ ВЫБIРАЕ АДРЭНАЛIН
Петриковские и копаткевичские туристы привези медали с областных соревнований »