10 клас Заданне Спалучыце паронімы вадзяністы – вадзяны – водны
Спампаваць 85.96 Kb.
Памер 85.96 Kb.
Заданне 1. Спалучыце паронімы вадзяністы – вадзяны – водны з адпаведнымі ім словамі.
Словы: выдра. знак, млын, пара, прастора, раствор, снег, спорт, чарніла, шлях.
вадзяністы
Заданне 2. Размяжуйце архаізмы і гістарызмы. Да архаізмаў прывядзіце сучасныя адпаведнікі:
Атрамант, веча, вярста, іспыты, ланіты, паморак, радца, рондаль, станавы прыстаў, ятвягі.
Максімальная колькасць балаў – 8 (за правільна вызначаны гістарызм – 0,5, за правільна вызначаны архаізм і яго сучасны адпаведнік – 0,5).
Архаізмы:
Сінонімы да архаізмаў:
Гістарызмы:
Заданне 3. Патлумачце фразеалагізмы і ўкажыце, як яны звязаны з мімікай і жэстыкуляцыяй.
Максімальная колькасць балаў – 5 (за тлумачэнне фразеалагізма – 0,5, за сувязь фразеалагізма з паралінгвістычнымі сродкамі – 0,5).
1) вырачыць вочы:____________________________________________
2) і брывом не павёў:__________________________________________
3)падняць галаву:_____________________________________________
4) развесці рукамі:____________________________________________
5)раскрыць рот:______________________________________________
Заданне 4. Назавіце прыкметы, якія аб’ядноўваюць вытворныя суфіксальныя словы ў групе 1 і 2.
1) лісце, кацялок, беларуска, зубраня, канюк, шараваты. беленькі;
2) сяброўства, чытач, гаспадарлівасць, каменны, ляток, багач, ільняны.
Заданне 5. Адзначце, які(ія) з прыведзеных прыкладаў адпавядае(юць) наступнаму азначэнню: “Сказ, у якім выражаецца значэнне павіннасці, неабходнасці, немагчымасці, непазбежнасці, пажаданасці, мэтазгоднасці дзеяння ці меркаванне адносна яго ажыццяўлення”.
Вызначце тып гэтых сказаў.
1) Паслухаць бы драздоў свістанне ў час ружовага світання.
2) Пахам мядовым дыхнула ад дрэў.
3) На граніцы паласу барануюць, нібы ў полі.
4) Нам пройдзеных дарог не перамераць І нанава нікому не прайсці.
5) Там ліры гук і посвіст косаў Злучу ў адзін нячутны хор.
ПРАВІЛЬНЫ АДКАЗ: ________________________________________
Заданне 6. Кінастужка здымаецца на “Беларусьфільме”, калійныя мінеральныя ўгнаенні пастаўляе “Беларуськалій”, але грошы мы захоўваем у “Беларусбанку”. Чым можна растлумачыць асаблівасці правапісу назваў гэтых устаноў? Адказ аргументуйце.
Заданне 7. Запішыце сказы, якія адпавядаюць прыведзеным схемам. Укажыце тыпы гэтых сказаў.
СХЕМА 1. [Здавалася], (нібы…).
СКАЗ:_______________________________________________________
ТЫП:_______________________________________________________
СХЕМА 2. […], (дарма што…).
СХЕМА 3. […], (ажно…).
СХЕМА 4. […усё], (што…).
СХЕМА 5. […], (ці…).
Заданне 8. Запоўніце табліцу.
Максімальная колькасць балаў – 9 (1 бал за правільны адказ).
Сапраўд-нае імя
“Летапісец”
філасоф-ская лірыка
Зварот да культурна-гістарычнай спадчыны Беларусі
Апавя-данне
Суровая праўда пра Першую сусветную вайну. Аўтабіяграфіч-насць апавядання. Гуманізм. Вобраз Яна Шымкунаса
Пошукі шляхоў вызвалення Бацькаўшчыны. Вобразы Сымона, Зосі, Старца, Незнаёмага
Заданне 9. Знайдзіце два адасобленыя элементы ў пераліку, якія не суадносяцца з іншымі тэрмінамі. Выбар абгрунтуйце.
Максімальная колькасць балаў – 4 (2 балы за правільнае вызначэнне, 2 балы за тлумачэнне).
Паэма, барока, ямб, сентыменталізм, развязка, рамантызм, раман, камедыя, апавяданне, байка.
АБГРУНТАВАННЕ:__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Заданне 10. Устаўце прапушчаныя словы, запішыце назву твора і яго аўтара.
Максімальная колькасць балаў – 7.
Помніш, калі я ______________ з табою,
________ каханнем к табе разгарацца
Ў сэрцы любоў _____________сваю;
Глянь __________ раз на яе, - у расстанні
Там з ёй зліём мы _____________ свае…
НАЗВА ТВОРА:___________________________________
АЎТАР ТВОРА:___________________________________
снег, чарніла
знак, выдра, млын, пара
прастора, шлях, раствор, спорт
атрамант, іспыты, ланіты, паморак, радца, рондаль
чарніла, экзамены (выпрабаванне, праверка), шчокі, мор, дарадчык, каструля
веча, вярста, станавы прыстаў, яцвягі
1) вырачыць вочы: ‘моцна здзівіцца; старацца пераканаць каго-н.’: пры моцным здзіўленні або жаданні пераканаць чалавек вельмі шырока раскрывае вочы, ад чаго яны становяцца выпуклыя, падобна як у рака;
2) і брывом не павёў: ‘не выказаў здзіўлення, застаўся абыякавы’: пры здзіўленні бровы чалавека высока паднімаюцца;
3)падняць галаву: ‘адчуць сябе ўпэўнена, самастойна; вызваліцца ад чаго-н.’: калі чалавек адчувае сябе ўпэўнена, ён трымаецца прама, роўна. І наадварот: няўпэўнены або прыгнечаны чалавек часцей пазірае сабе пад ногі;
4) развесці рукамі: ‘паказаць сваю бездапаможнасць’: калі чалавек не можа справіцца з сітуацыяй, ён расстаўляе рукі ў розныя бакі;
5)раскрыць рот:’моцна здзівіцца’: пры ашаламляльнай інфармацыі рот чалавека міжвольна раскрываецца.
Суфіксы, якія сталі сродкам утварэння слоў гэтай групы, “дзейнічаюць” у межах адной часціны мовы: зыходнае значэнне (прадметнасці, атрыбутыўнасці і інш.) не змяняецца.
ПРАВІЛЬНЫ АДКАЗ: Вызначэнню адпавядаюць сказы 1 і 4.
ТЫП СКАЗАЎ: Аднасастаўныя інфінітыўныя сказы.
Асаблівасці правапісу назваў устаноў “Беларусьфільм”, “Беларуськалій” і “Беларусбанк” можна патлумачыць так званым “сэнсава-ідэалагічным прынцыпам” у арфаграфіі. Дзяржаўным рашэннем было вызначана, што выкарыстоўваць афіцыйную назву Беларусь можна толькі ў складзе найменняў тых устаноў, што маюць адпаведны статус. Таму “Беларусьфільм”, “Беларуськалій” як дзяржаўныя прадпрыемствы, але “Беларусбанк” як акцыянернае прадпрыемства (ААБ “Беларусбанк” – акцыянерны ашчадны банк “Беларусбанк”).
СКАЗ: Здавалася, нібы дрэвы спяваюць сваю адвечную песню.
ТЫП: Складаназалежны сказ з даданай дзейнікавай.
СКАЗ: Дрэва выглядала яшчэ моцным, дарма што вецер прыціснуў яго да зямлі.
ТЫП: Складаназалежны сказ з даданай уступальнай.
СКАЗ: Пабялела ўсё навокал, ажно люба паглядзець.
ТЫП: Складаназалежны сказ з даданай выніковай.
СКАЗ: Гэта ўсё, што я хацеў сказаць.
ТЫП: Складаназалежны сказ з даданай выказнікавай.
СКАЗ: Часам думаю, ці надоўга прыйшла зіма.
ТЫП: Складаназалежны сказ з даданай дапаўняльнай.
Лірыка, Максім Багдановіч, Максім Багдановіч, Максім Гарэцкі, Максім Гарэцкі, “Літоўскі хутарок”, Іван Луцэвіч, сацыяльна-філасофская (філасофская) драма, [не могуць быць прынятыя за правільныя адказы сацыяльна-побытавая драма, аўтабіяграфічная драма, гістарычная драма], “Раскіданае гняздо”.
Развязка (элемент сюжэтна-кампазіцыйнай будовы твора), ямб (вершаваны метр); астатнія тэрміны ў групах абазначаюць або мастацкія сістэмы, або жанры твораў.
Спаткаўся, Ціхім, затаіўшы, іншы, пагляды. “Раманс”. Максім Багдановіч