Фіна-вугорскія народы таксама патрабуюць незалежнасьці ад Масквы - Беларусь - наша зямля Беларусь – наша зямля
Тэрыторыя пражываньня фіна-вугорскага этнасу належыць да зоны з прыгнятальна-каланіяльным сацыяльна-эканамічным кліматам, што зьяўляецца аб’ядноўваючым фактарам, які стварае ідэнтычны фон незадавальненьня ў стаўленьні да палітычных ініцыятываў Крамля.
Важным фактарам ёсьць і тое, што фіна-вугры належаць да адной этна-моўнай агульнасьці і значна лягчэй разумеюць адзін аднаго, чым, скажам, многія каўказскія народы. Яны блізкія па культурнай традыцыі, асаблівасьцях быту, сацыяльна-эканамічным разьвіцьці ды гістарычнаму мінуламу (напрыклад, адзіны супраціў Ардзе, а пазьней – Маскве). Пэўная разрозьненасьць пражываньня, а таксама малая колькасьць фіна-вуграў на фоне рускіх аніяк не адмяняе таго факту, што тэрытарыяльны трохкутнік “Выбарг-Іжэўск-Варкута” вельмі жыцьцяздольны ў якасьці асобнай, незалежнай дзяржавы.
Адраджэньне моваў і культур фіна-вуграў адбываецца ў гэтых рэспубліках поўным ходам. Адчуваецца мацнейшы ўплыў фіна-вугорскага элемента ў агульнаадукацыйных школах, а ня толькі ў нацыянальных, дзе адбываецца выкладаньне вепскай, карэльскай, комі, комі-пермяцкай, мансі, саамскай, удмурцкай, фінскай, марыйскай, мардоўскай і хантыйскай моваў.
У нацыянальных рэспубліках штомесячна праводзяцца разнастайныя культурныя семінары, канферэнцыі, кангрэсы і фальклорныя экспедыцыі. У жніўні 2005 г. у Ёшкар-Але адбыўся 10-ы Міжнародны кангрэс фіна-вугораведаў (адных толькі гасьцей было 800 чалавек з 23 краін). 9 ліпеня ў Петразаводску праходзіў 5-ы Зьезд карэлаў, нядоўга перад якім Заканадаўчы сход Карэліі зацьвердзіў рэгіянальную праграму дзяржаўнай падтрымкі карэльскай, веспкай і фінскай моваў на 2006-10 гг. агульным аб’ёмам 22,8 мільёнаў рублёў. А да гэтага, 27-28 чэрвеня 2007 году, у Санкт-Пецярбурзе праводзілася канферэнцыя “Фіна-вугорскі сьвет у кантэксьце дыялога культур Расеі і Еўропы”, у якой прыймалі ўдзел навукоўцы з балтыйскіх краін. І ў тыя ж дні у Сыктыўкары адбываўся ХІІ Міжнародны фестываль тэлепраграмаў і фільмаў “Фіна-вугорскі сьвет” і адначасова ХІ міжнародны фальклорны фіна-вугорскі фестываль з удзелам прадстаўнікоў з Эстоніі, Фінляндыі і Венгрыі. А да таго, 9 чэрвеня, у Мары Эл праходзіў ІІ Надзвычайны зьезд народаў мары, які сабраўся для таго, каб запатрабаваць тэрміновай адстаўкі марыянэткавага “прэзідэнта рэспублікі” Леаніда Маркелава [у “незалежай” Беларусі такое ўжо даўно немагчымае. – Рэд.].
У апошні час у адказ ФСБ РФ рэзка ўзмацніла рэпрэсіі, прычым, ня толькі супраць актывістаў руху за нацыянальную самабытнасьць, але і супраць замежных гасьцей, навукоўцаў-этнолагаў. Так, у канцы чэрвеня 2005 г. фээсбэшнікі прычапіліся да групы прафесароў з Эстоніі, якія ў час сваёй паездкі ў Мары Эл былі затрыманыя толькі за тое, што праводзілі сярод марыйцаў сацыялагіныя апытаньні, у час якіх “паліткарэктна” цікавіліся міжнацыянальнымі шлюбамі, а таксама стаўленьнем тытульнага насельніцтва да рускіх і да РФ.
Дасьледніцкія працы ў гэтай галіне фундуюцца ўрадамі Фінляндыі, Венгрыі ды Эстоніі – краінамі зь фіна-вугорскім насельніцтвам, якое спачувае сваім бліжэйшым братам ды сёстрам, якія жывуць пад расейскай акупацыяй. Эстонія зь Венгрыяй нядаўна ініцыявалі рэзалюцыі Еўрапарламента “Пра становішча з правамі чалавека і асновамі дэмакратыі ў рэспубліцы Мары Эл” і накіравалі сваіх паслоў у Маскве ў Мары Эл для азнаямленьня на месцы з перасьледам фіна-вуграў на іх уласнай зямлі.
Фінляндыя ідзе далей. Фінская грамадскасьць праз СМІ патрабуе вяртаньня ў межы гістарычнай Фінляндыя Прыладажжа, Карэльскага перашыйка і Печэнгі. Па выніках апытаньня інстытута Гэлапа (сьнежань 2004 г.), амаль 40% фінаў выступаюць за вяртаньне земляў. Прычым, фінаў цікавіць ня столькі доступ да карэльскіх лясоў альбо да нафтаналіўных тэрміналаў у партах Прыморск (Koivisto) и Высоцк (Uuras), колькі аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці і вяртаньне спрадвечных фінскіх земляў, на якія гатовыя не марудзячы перасяліцца да 300.000 фінаў.
Пытаньні вакол тэрытарыяльных, а таксама грашовых патрабаваньняў да Расеі (30 млрд. еўра) ня сьціхлі нават на час візіту Пуціна ў Фінляндыю.
Нацыянальная самасьвядомасьць фіна-вугорскіх народаў расьце з кожным годам. Нацыяналістычныя партыі, напрыклад, “Даръям асьнымцс” у Комі альбо партыя эрзянскіх нацыяналістаў, сабраных вакол газеты “Эрзянь Мастор” у Мардовіі, пасьлядоўна абвінавачваюць мясцовую ўладу ў рэнегацтве, а Маскву разам зь яе дзяржаўна-казённай структурай “Руская праваслаўная царква”, – у шматсотгадовай каланіяльнай палітыцы, якая не спыняецца і сёньня.
“Казачна багатая зямля Комі. Позіркі Масквы, а цяпер і ўсяго сьвету з пажаданьнем накіраваныя на яе. Ідуць эшалоны зь лесам, вугалем, цыстэрны з нафтапрадуктамі. Па трубах цячэ нафта. Але гэта толькі пачатак, – сьцьвярджае ўрад рэспублікі разам з нафтавымі і газавымі каралямі Расеі. Нас чакаюць новыя трубы, якія зьнявечваюць нашую Парму, ізрытая руднікамі зямля (баксіты Цімана, марганец Інты, золата Кожыма”, – абураюцца ў сваім маніфесьце актывісты, якія змагаюцца за незалежнасьць народу Комі.
Нафта, марганец, золата… – менавіта гэтая рэсурсная складовая тытульных фіна-вугорскіх земляў, найперш Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі, а таксама рэспублік Комі і Карэлія, прыцягвае сквапныя позіркі маскоўскіх каланізатараў.
Рускае насельніцтва ў сваёй большасьці падтрымлівае імкненьне карэнных народаў гэтых земляў да свабоды і незалежнасьці ад Масквы. Асабліва адчуваецца падтрымка праекта незалежнай дзяржавы “Вялікая Ўгра” з боку рускага насельніцтва, якое пражывае паміж Эстоніяй, Фінляндыяй і Комі.
Рускае насельніцтва, стомленае двума дзесяцігоддзямі раскілзанага кіраваньня неарускіх беснаватых нуварышаў-касмапалітаў, раздражнёнае людаедскай палітыкай Масквы, ужо знаёмае з галоўнымі ідэямі праектаў незалежных рэспублік Фіна-карэльскага еўрарэгіёну – Інгерманландыі, а таксама з антымаскоўскай ідэалогіяй “Руху за аўтаномію Пецярбурга” і “Балтыйскай партыі”, якое мае пад бокам Санкт-Пецярбург у якасьці альтэрантывы Маскве – гэтае рускае насельніцтва Карэліі, Ленінградскай і Наўгародскай вобласьцяў цалкам можа аказацца чульлівым і нават спачувальным да імкненьня фіна-вугорскіх народаў аддзяліцца ад Расеі.
На гэтым фоне заўважальна павялічваецца асэнсаваньне мясцовымі рускімі наяўнасьці асаблівага паўночна-заходняга рускага субэтнасу і еўрапейска-наўгародскага шляху рускай цывілізацыі ў адрозьненьне ад мангола-маскоўскага шляху.
Гэты запіс апублікаваны: Субота, Кастрычнік 13, 2007 у 10:05
Катэгорыі: 1.6. Сьвет сёньня, 2.4. Расейская апазіцыя, 3.1. Імпербюракратыя Расеі, 3.4.5. Расея, 4.1.4. Змаганьне за дэмакратыю, 4.2. Нацыяналізмы, 4.3. Інтэрнацыяналізм сапраўдн., 5.5. Паралелі сацыяльныя. Вы можаце сачыць за каментарамі пры дапамозе RSS 2.0 стужкі.
Кастрычнік 15, 2007 у 13:46
Цікава, а якая колькасць жыхароў РФ ня лічыць сябе рускімі (маскалямі)?
Кастрычнік 16, 2007 у 00:50
Далёка ня ўсе рускія – маскалі. Ня ўсе маскалі – рускія!
Карацей, прозьвішча “маскаль” яшчэ трэба “заслужыць”, яно не перадаецца ў спадчыну па нацыянальнай лініі.