Беларускаму кіно неабходна вярнуць творчы аўтарытэт
Кінагаліна — іміджавы складнік культуры краіны, што пастаянна падмацоўваецца эканамічнымі ўліваннямі. Таму і развіццё яго заўжды — пад пільнай увагай Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі. Неаднойчы Кіраўнік дзяржавы звяртаў увагу на развіццё кіно, узнімаў вострыя праблемы, наведваючы аб’екты кінаіндустрыі. Вынікам станавіліся даручэнні Прэзідэнта. Тэрмін выканання многіх з іх завяршаецца бліжэйшым часам, а выніковасць падлягае ўсебаковаму аналізу.
Наша кіно: прэстыж - гэта...
Якія фільмы айчыннай вытворчасці глядзяць беларусы, стужкі якіх жанраў хацелася б ім бачыць на экранах кінатэатраў і як узняць прэстыж нашага кінематографа - з гэтымі пытаннямі выйшлі карэспандэнты "К" на вуліцы беларускай сталіцы.
Юрый ЦВЯТКОЎ, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі, кінарэжысёр: “Знайсці свайго Гамлета”
— Думаю, маю права меркаваць пра тое, якім павінна быць наша нацыянальнае кіно. З’яўляюся лаўрэатам Дзяржпрэміі Беларусі, заслужаным дзеячам мастацтваў краіны. У ігравым кінематографе, у ліку іншых, зняў стужку “Пасля кірмашу” паводле іскрамётнай і геніяльнай купалаўскай “Паўлінкі”, у дакументальным — блок фільмаў пра знакамітых беларусаў, што сваёй творчасцю і грамадзянскай пазіцыяй наўпрост паўплывалі на славу і гонар Бацькаўшчыны. Сярод іх — Багдановіч, Караткевіч, Лужанін… Днямі здаў дакументальную стужку пра Канстанціна Астрожскага і Сафію Слуцкую… Мы цяпер пачалі гаварыць пра стварэнне беларускага нацыянальнага кіно. Не мной сказана, што апірышчам і непахіснасцю самасвядомасці, нацыянальнага самаспазнання з’яўляецца гісторыя. Яна і павінна стаць грунтам для стварэння сапраўдных узораў беларускага кіно. Мы павінны знайсці свайго Гамлета, свайго героя. Тым больш, што на выбітных асоб дэфіцыту ў нас не было. І не варта тут забывацца на тое, што імкненне да Подзвігу бывае не менш каштоўным за сам Подзвіг… І нават фільм, скажам, пра геніяльнага рускага Пушкіна нам трэба здымаць з беларускага пункта гледжання, бо ледзь не траціну жыцця паэт быў знітаваны з нашай зямлёй. Словам, мы не маем права займацца кінаінтэрпрэтацыяй чужой гісторыі і не нашай літаратурнай класікі. Беларускаму грамадству патрэбна яднанне, і кіно тут павінна стаць адным з памочнікаў.
Наталля СЦЯЖКО, галоўны рэдактар Нацыянальнай кінастудыі “Беларусьфільм”: “Як жа развіваецца кінематограф?”
— Праблемы беларускага нацыянальнага кіно? Не бачу ніякіх праблем. Хто так ставіць пытанне, той вельмі далёкі ад кіно. Безумоўна, недапрацовак хапае ў любой сферы дзейнасці: ад аховы здароўя да камунальных паслуг. Але калі казаць пра развіццё нашага кіно, дык, паўтаруся, праблем тут няма, адно толькі пазітыўныя рэчы. Беларускі кінематограф не стагніруе, а нармальна развіваецца.
Людміла ПЕРАГУДАВА, кінакрытык, дацэнт Інстытута журналістыкі БДУ: “Аднавіць асяродак”
— Асноўная праблема беларускага кіно была агучана ў эфіры канала АНТ незалежнымі экспертамі— гледачамі. У выніку галасавання пад час ток-шоу “Выбар” аказалася: 29% гледачоў прадукцыя Нацыянальнай кінастудыі падабаецца, 71%— не. Годам раней расклад быў прыкладна такі ж: 68% гледачоў не цікавіліся беларускім кіно і прыкладна столькі ж лічылі, што прычына няўдач у індустрыі — адсутнасць свежых ідэй. Таму галоўная праблема — страчаны давер гледача. Беларускаму кіно неабходна вярнуць творчы аўтарытэт. Нездарма азначэнне “мастацкае кіно”, што тычыцца прадукцыі нашай студыі, практычна страціла былы сэнс і ўсё часцей замяняецца няроўназначным сінонімам “ігравое кіно”.
Аляксандр КАНАНОВІЧ, кінарэжысёр: “Прабел? Але і шанц…”
— Схема вытворчасці мастацкага кіно ў Беларусі, на маю думку, усё ж мае шмат пераваг. Я так разумею, што зараз мы з вамі гаворым пра мадэль кінавытворчасці, якая існуе на “Беларусьфільме”. Пад час працы над маёй апошняй карцінай “Дасціш фантасціш” мне даводзілася пераадольваць пэўныя перашкоды. Так, пытанні вытворчага характару ўзнікалі, ды ўсё ж гэта былі не тыя праблемы, якія немагчыма вырашыць. З іншага боку, я як рэжысёр адчуваў сябе вельмі камфортна ў творчым плане: фактычна ніхто не ўмешваўся ў маю працу. Нават мастацкі савет рабіў заўвагі ветліва і карэктна, таму ў мяне няма нараканняў і на гэтае, унікальнае для іншых студый, звяно кіналанцужка. Урэшце, мастацкі савет існуе якраз для таго, каб зрабіць кіно лепшым.
“Калі “прарастае” якасць?..”
Антаніна КАРПІЛАВА, кандыдат мастацтвазнаўства, загадчык аддзела экранных мастацтваў Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі:
Аляксандр КОЛБЫШАЎ, кінарэжысёр: “Куды ж без асобы?”
— Праблем у беларускім кінематографе нямала, і, што непакоіць, колькасць іх пакуль не змяншаецца. Для мяне ж галоўным сённяшнім недахопам застаецца адсутнасць асобы ў кіно. Так, не стае добрага сцэнарнага матэрыялу, так, не хапае матэрыяльных сродкаў, але сапраўдны рэжысёр заўжды знойдзе адэкватнае мастацкае рашэнне ўсіх гэтых пытанняў. А асобы з неба не падаюць. І для таго, каб іх адшукаць, адбіраць, вучыць, выхоўваць, трэба найперш любіць кіно і людзей, якія ў ім працуюць. Віктар Тураў, Міхаіл Пташук, Ігар Дабралюбаў былі складанымі людзьмі. Але гэта былі Асобы, яны ўмелі паважаць сябе і сваю творчасць. Таму і кіно было нацыянальным, прымушала гледача задумацца над самаідэнтыфікацыяй.
Сяргей КАЦЬЕР, кінакрытык, журналіст: “Найперш — пра сваё!”
— Самай відавочнай з’яўляецца праблема персанальнай адказнасці за вынікі працы. Прадзюсера, які нясе асабістую адказнасць за мастацкую якасць і эканамічную эфектыўнасць кінапраектаў, у нас дасюль няма. Другой па значнасці лічу праблему недахопу якасных сцэнарыяў. Аўтары не апісваюць рэальнае жыццё, і пакуль гэтае становішча не зменіцца, беларускі глядач будзе аддаваць перавагу галівудскім стужкам, у якіх заўсёды існуюць яркія персанажы і вострыя канфлікты.