Atentigo de la 1a eldono Indekso : For la Neŭtralismon!
I. For la neŭtralismon! II. Por-esperanta organizo
For la Neŭtralismon! Eŭgeno Lanti
Direktivo. - Kiu havas esploreman, sendogmecan spiriton, tiu senĉese konsideras la faktojn en ilia rilato kun la medio, la epoko, la cirkonstancoj kaj la senĉesa evoluado, - mi preskaŭ dirus kun ilia estontpoveco. Plie, la esploranto devas observi kvazaŭ li estus ekstere de ĉio kaj samtempe ne forgesi, ke li ankaŭ estas iel aganto en la naskigado de la fenomenoj.
Nur rimedo. - La vivo estas batalado. Tiuj venkas kiuj konkorde, discipline, entuziasme militas laŭ plano funde studata kaj kiel eble plej simpla.
Ni estas sennaciuloj, almenaŭ internaciistoj, nepre kontraŭkapitalistoj, mondlingvanoj, esperantistoj.
Tial ke ni estas sennaciuloj, ni propagandas neŭtralan lingvon. Ĉar ni opinias, ke la esperanta movado estas nun la plej taŭga forto por rapide triumfigi la ideon pri Universala Lingvo , ni propagandas esperanton. Ĝi estas por ni bezona ilo por trafi nian idealon. Esperanto ne estas la celo de nia agado, sed nur rimedo por atingi nian celon.
Se fikomercistoj, militistoj, ĝendarmoj, juĝistoj, ekzekutistoj lernas kaj uzas esp.on, tio ne signifas, ke nia idealo baldaŭ realiĝos.
Por konvinkiĝi pri la praveco de tiu aserto, oni legu la jenon, ĉerpitan el "Espero Katolika"1. Temas pri la 7-a kongreso de la katolika Esperantistaro :
"Dum tiu kongreso en Graz, oni devos fondi fortegan internacian armeon kontraŭ la potencoj de blinda renverso, kontraŭ la materialisma bolŝevismo, la danĝera anarkismo, la kontraŭ-eklezia agado de la framasonaro, k.t.p...."
Jen pruvite, ke internacia lingvo ne povas esti per si mem liberigilo ; ĝi estas tia nur en la manoj de liberigantoj .
Burĝeca atmosfero. - Aliflanke, oni povas rimarki, ke la esp. neŭtralismo nebuligas la vidon al konscia klasbatalo. Kontakte de la burĝoj la esp. revolucianoj tendencas al dandismo, al emo pri nomkonigado kaj aliaj fiburĝecoj. Estas vere amuze - aŭ plorinde - konstati, ke la t. n. laboristaj 2 grupoj neniam forgesas, en raportoj senditaj al la redakcioj de esp. ĵurnaloj, meti la nomojn de la prezidanto, subprezidanto, kasisto, subkasisto, k. t. p., k. t. p.
Pro ĉiuj tiuj ĉi svpre parolitaj motivoj estas nepre necese enŝovi en nia esp. propagando sanan spiriton. Ni zorgu, ke la movado por Universala lingvo ne estu putrigota de la burĝecaj miasmoj en kiuj nun ĝi kreskas.
Homaranismo. - Zamenhof mem komprenis, ke lingvo helpa ne sufiĉas por konduki la mondon al Paco. Tial li parolis pri „interna ideo" de esp.o, pri „Homaranismo".
„La homaranismo estas instruo, kiu, ne deŝirante la homon de lia natura patrujo, nek de lia lingvo, nek de lia religianaro, donas al li la eblon eviti ĝian malverecon kaj kontraŭparolojn en siaj nacia-religiaj principoj kaj komunikiĝadi kun homoj de ĉiuj lingvoj kaj religioj sur fundamento neŭtrale homa, sur principoj de reciproka frateco, egaleco, kaj justeco".
Mankis al la aŭtoro de esp.o klara koncepto pri la senĉesa interbatalado ekzistanta, pli malpli akre, inter la socialaj klasoj. Li ne vidis, ke la militkaŭzoj kuŝas en la principoj mem, sur kiuj estas bazitaj la interhomaj rilatoj. Tamen lia celo esence similis la nian. Li deziris unuigi la homojn en „grandan rondon familian". Sed toleremo pri religio, raso aŭ nacio, kaj ebleco interkompreniĝi ne sufiĉas por forigi malfratecon kaj estigi justecon. Kaj kie ne estas Justeco , tie latente kuŝas milito.
Akceptebla kunlaborado. - Ĉu tamen niaj kontraŭuloj ne povas utili al ni, je la lingva vidpunkto ? Ĉu ne estus danĝere rifuzi ĉiun interrilaton kun ili ? Ĉu ni, ekzemple, devas havi apartan Esp. Akademion !? ...
1 Januara no, 1921.
2 La strikrompantoj ankaŭ estas laboristoj. Tia titolo signifas nenion, krom konfuzon.
Elŝutita el "https://eo.wikisource.org/w/index.php?title=For_la_Neŭtralismon!/I._For_la_neŭtralismon!&oldid=19452"
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 23:21, 9 jan. 2013.