Transoxiana - Wikipedia's Transoxiana as translated by GramTrans
Wikipedia's Transoxiana as translated by GramTrans
La ĉi-suba teksto estas aŭtomata traduko de la artikolo Transoxiana article en la angla Vikipedio, farita per la sistemo GramTrans on 2018-01-01 11:33:23. Eventualaj ŝanĝoj en la angla originalo estos kaptitaj per regulaj retradukoj. Se vi volas enigi tiun artikolon en la originalan Esperanto-Vikipedion, vi povas uzi nian specialan redakt-interfacon. Rigardu la artikolon pri WikiTrans por trovi klarigojn pri kiel fari tion. Ankaŭ ekzistas speciala vortaro-interfaco por proponi aŭ kontroli terminojn.
Historia Transoxiana (en nordoriento)
Transoxiana (ankaŭ literumita Transoxania), konata en arabaj fontoj kiel Mā-warāʼ al-Nahr ( araba: ما وراء النهر ‎ Araba elparolo: [ˈmaː ŭaˈraːʔ anˈnahr] -' kio [estas] preter la [Oxus] rivero ') kaj en la persa kiel Farārūd ( perse: فرارود ‬ ‎, Persa elparolo: [fæɾɒːɾuːd] -' preter la [Amudarya] rivero '), estas la maljunega nomo utiligita por la parto de Mezazio korespondanta ĉirkaŭ kun nuntempa Uzbekia, Taĝikio, suda Kirgizio, kaj sudokcidente kazaĥa. Geografie, ĝi estas la regiono inter la Amudarjo ( Ancient Grek: ώξος ốksos) kaj Syr Darya riveroj. [1] La areo estis konata al la romianoj kiel Transoxania, al la araboj kiel Mawarannahr (tero Preter la Rivero), (tero preter la Oxus) kaj al la irananoj kiel Turan , esprimo uzita en la persa nacia eposa Ŝahnameo.
La regiono estis unu el la satrapy de la Achaemenid-dinastio de Irano sub la nomo Sogdiana. Fruaj arabaj geografiistoj nomis ĝin "bilād al-turko" aŭ " Turkestano ", kiuj ambaŭ signifas "la terojn de la turkoj".
Ĉina sancai ceramika statueto prezentanta Sogdianan ĉevaliston, datis al la Dinastio Tang (AD 618-907)
La nomo Transoxiana pikita en okcidenta konscio pro la atingoj de Aleksandro la Granda, kiu etendiĝis grekan kulturon en la regionon kun sia invado en la 4-a jarcento a.K.; Transoxiana estis la plej nordorienta punkto de la helenisma kulturo ĝis la araba invado. Dum la Sassanid Imperio, ĝi ofte estis vokita Sogdiana, provinca nomo prenita de la Aĥemenida dinastio, kaj utiligita por distingi ĝin de proksima Baktrio.
La ĉina esploristo Zhang Qian, kiu vizitis la najbarajn landojn de Baktrio kaj Parthio kune kun Transoxiana en 126 a.K., faris la unuan konatan ĉinan raporton sur tiu regiono. Zhang Qian evidente identigas Parthion kiel progresinta urba civilizo kiu kulturis grenon kaj vinberojn, igitajn arĝentaj moneroj kaj ledvaroj. [4] Ĝi sinsekve estis regita fare de Seleucids, la Greco-Bactrian-Regno, la Parter-regno kaj la Kuŝana imperio antaŭ Sassanid-regulo.
En Sassanid tempoj, la regiono iĝis grava kultura kaj scienca centro pro la riĉaĵo derivita de la Norda Silkvojo. Sassanid-regulo estis interrompita per la Heftalitaj hunoj invado ĉe la fino de la 5-a jarcento kaj ne revenis al la Sassanids ĝis 565. Multaj persaj nobeluloj kaj luigantoj eskapis al tiu regiono post la islama invado. Antaŭ la islama invado ĝi ankaŭ estis regita fare de Göktürks. Post tio ĝi estis regita fare de Kromgusto-Ĉinio ĝis la araba konkero inter 705 kaj 715, la areo iĝis konata kiel Mā warāʼ al-Nahr ( araba,' kio estas preter la rivero '), foje igita kiel "Mavarannahr."
La grandurboj kaj kulturaj centroj de Transoxiana plej grava estas Samarkando kaj Bukaro. Ambaŭ estas en la suda parto de Transoxiana, (kvankam daŭre en la nordo de la Amudarjo mem, sur la rivero Zeravshan), kaj la plimulto de la regiono estis sekaj sed fekundaj ebenaĵoj. Ambaŭ grandurboj restis centroj de persa kulturo kaj civilizo post la islama konkero de Irano, kaj ludis decidan rolon en la reanimado de persa kulturo kun establado de la Samanid-dinastio.
Parto de tiu regiono estis konkerita fare de Qutayba ibn Muslim inter 706 kaj 715 kaj loze tenita fare de la Umayyads de 715 ĝis 738. La konkero estis plifirmigita fare de Nasr ibn Sayyar inter 738 kaj 740, kaj daŭris sub la kontrolo de la Umayyads ĝis 750, kiam ĝi estis anstataŭigita per la Abbasids. La Tang-dinastio ankaŭ kontrolis la orientan parton de la regiono ĝis proksimume la sama tempo, kiam civita milito konata kiel la An Lushan Ribelo okazis.
Ĝingis-Ĥano, fondinto de la Mongola Imperio, invadis Transoxiana en 1219 dum sia konkero de Ĥorezmo. Antaŭ lia morto en 1227, li asignis la terojn de okcidenta Mezazio al sia dua filo Chagatai, kaj tiu regiono iĝis konata kiel la Chagatai Ĥanlando. En 1369, Timuro, de la Barlas tribo, iĝis la efika reganto kaj igis Samarkandon la ĉefurbo de sia estonta imperio. Transoxiana povas esti prosperanta en la mid-14-a jarcento.
^ Silk Road, North China , C. Michael Hogan , The Megalithic Portal , ed. A. Burnham (2007 )
Page translated on: 2018-01-01 11:33:23