A entrada á Acrópole realízase por unha gran porta chamada os Propileos. Ao seu lado dereito e frontal atópase o Templo de Atenea Nike. Unha grande estatua de bronce de Atenea realizada por Fidias, atopábase orixinariamente no centro. Á dereita de onde se erixía esta escultura atópase o Partenón ou Templo de Atenea Parthenos (a Virxe). Á esquerda e ao cabo da Acrópole está o Erecteion, coa súa célebre stoá ou tribuna sostida por seis cariátides. Tamén se atopan os restos dun teatro ao aire libre chamado Teatro de Dioniso, onde estrearon as súas comedias Sófocles, Aristófanes e Esquilo.[3]
Primeiras ocupaciónsEditar
Esta entrada secundaria estaba situada próxima ao palacio real. Ao nordeste había un poxigo e unha escaleira que ía á fonte coñecida como Clepsidra. Aínda existe unha gran parte de muralla realizada con pedras diagonais mal recortadas no lado sur.[7]
Período Micénico e Idade EscuraEditar
Ao regresar a Atenas, Cimón de Atenas e Temístocles ordenaron a reconstrución dos muros sur e norte. Aplanouse o terreo da cima e fixéronse as bases para levantar outro templo na parte máis alta do recinto; os seus cimentos atopáronse baixo o Partenón. A planta era un pouco máis estreita e alongada, como era habitual nos edificios dóricos arcaicos. No proxecto de Temístocles, o edificio tiña que ter cen pés de longo, polo que recibiu o nome de Hecatompedón, pero, parece que a construción se suspendeu e unha vez desterrado Cimón, foi o gran Pericles quen asumiu o proxecto.[8]
Pericles, grande impulsor da construción da Acrópole de Atenas, segundo unha copia romana dun retrato grego do ano -429 (Altes Museum, Berlín).
Fidias, un grande escultor ateniense, e Ictino e Calícrates, dous famosos arquitectos, foron os responsábeis da reconstrución do Partenón ao lado sur, sobre os cimentos do antigo edificio de Temístocles. A construción alongouse durante doce anos do -448 ao -436 [9]
En -437 Mnesicles comezou a construír os Propileos, as portas monumentais con columnas de mármore do Pentélico, parcialmente construídas sobre os antigos Propileos de Pisístrato. Estas columnatas foron practicamente finalizadas no ano -432 e tiñan dúas ás, servindo a norte como pinacoteca.[10]
Tras os propileos, dominaba o conxunto da Acrópole, a xigantesca estatua de bronce de Fidias de Atenea Promacos ("a que combate en primeira liña"), erixida entre o -450 e -448 A base era de 1,50 m de alta, mentres que a altura total da estatua era de 9 metros. A divindade tiña unha lanza na súa man e un escudo xigante no lado esquerdo, decorado por Mys con imaxes da loita entre os Centauros e Lápitas.[11]
Ademais o Eleusinion, situado na base da acrópole, acollía as reliquias sagradas dos Misterios eleusinos.[12]
Herodes Ático, cónsul romano, escribía ao seu amigo Cicerón falando sobre Atenas con grande entusiasmo. Moitos itálicos viaxaban a Atenas para visitaren a cidade, e os gobernantes, xunto cos emperadores, aumentaron os monumentos dentro e fóra da acrópole. Por exemplo, no ano 161 construíuse grazas a Herodes Ático, un odeón ao lado do teatro de Dioniso. Durante a invasión dos hérulos do ano 267, este teatro foi destruído e máis tarde a súa estrutura pasou a formar parte das murallas. Ao paso dos séculos, a súa parte inferior quedou agochada polo mato, cousa que fixo pensar a Niccolò de Martini que se trataba dunha ponte. No século XIX iniciáronse os escavacións e finalmente foi restaurado. Desde o ano 1957 realízanse normalmente representacións teatrais e festivais.[13]
Posteriormente, coa dominación catalá, o Partenón pasa a ser igrexa católica co nome de Santa María de Cetines, Pedro o Ceremonioso mandou que fose custodiado por unha garda especial[14] e cualificouno da pus rica joia que al món sia.[15] O último arcebispo catalán que dixo misa no Partenón foi Antoni Ballester.[16] Fíxose servir tamén como polvoreira, durante o asedio de Atenas polos venecianos, no ano 1687, coa explosión dunha bomba, esborralláronse algunhas columnas das fachadas laterais, que foron as máis afectadas. A principios do século XIX arrincáronse unha gran cantidade de esculturas co consentimento do goberno otomán, as cales foron adquiridas polo embaixador inglés Lord Elgin e vendidas en 1816 ao Museo Británico.[17]
Durante o imperio otomán (1299-1923), os turcos ocuparon Grecia o ano 1453 coa conquista de Atenas, ata a independencia helénica en 1832.[18] Os Propileos explotaron nun incendio do 1640 cando tiñan a función de polvoreira para o goberno turco.[19]
Significado cultural da AcrópoleEditar
Cada ano, os atenienses celebraban un festival denominado as Panateneas que rivalizaba cos Xogos Olímpicos en popularidade. Durante o festival, unha procesión subía desde Atenas ata a Acrópole, cara o Partenón (como se reflectía no friso no interior do Partenón). Alí, colocábase un custoso manto (peplos) de forma cerimoniosa na estatua criselefantina (de marfil e ouro) de Atenea Parthenos, realiza por Fidias. O escultor quería facela de mármore, pero a vila esixiu que fose de ouro e marfil. Atenea tiña nunha man unha estatua da Vitoria e na outra man sostiña un escudo. Desta imaxe soamente se posúen copias da época romana.[21]
Arte e Arquitectura da AcrópoleEditar
Acrópole micénicaEditar
Acrópole arcaicaEditar
A acrópole tivo unha grande actividade construtora durante a segunda metade do século -VI, Atenas presentaba unha cidade dispersa, pero dominada pola acrópole, o Hecatompedón ampliouse e realizouse unha stoá cun frontón de mármore mostrando un relevo con figuras case independentes da loita dos deuses contra os xigantes ou sexa a xigantomaquia.[22]
Nas escavacións arqueolóxicas do ano 1866, descubríronse nun foxo, realizado seguramente durante a invasión persa, catorce imaxes de korai e kouroi arcaicos, entre os que salientan o Moscóforo barbudo e a Cabeza Rampin. A primeira representa un mozo levando sobre os seus ombreiros un cuxo acabado de nacer. Todas as esculturas desta época presentan os ollos en forma de améndoa e un sorriso "arcaico", que trata de expresar unha plácida beatitude, os seus músculos están realizados cunha grande elegancia. Datouse de principios do século -VI, é de mármore e ten unha altura de 163 cm, atópase no Museo da Acrópole de Atenas.[23]
Acrópole clásicaEditar
O interior estaba dividido en dúas salas independentes, coa entrada por cada fachada oposta do edificio. O salón oriental era a máis grande, dividido por columnas dóricas en tres naves e era onde se atopaba a escultura de Atenea de Fidias. Na sala occidental, con catro columnas no centro de estilo xónico, gardábase o tesouro da deusa, e recibía o nome de Partenón, é dicir, a sala das virxes. A fachada principal está orienta para oriente, o punto por onde sae o sol, como é habitual en todas as construcións relixiosas da antigüidade. Constaba de oito columnas nas súas dúas fachadas principais e dezasete nas laterais que rodeaban todo o templo, deixando un corredor ou deambulatorio que permitía á poboación bordear completamente o templo durante as súas celebracións relixiosas.[24]
É un templo de orde dórica, proxectado de tal maneira que se corrixen as desviacións da perspectiva, é dicir, todas as liñas horizontais vólvense lixeiramente curvas, efecto que foi descuberto polo arquitecto inglés Penrose, no ano 1847.[25] Este edificio permaneceu case intacto ata o ano 1687, cando quedou medio destruído por unha explosión durante a guerra véneto-turca.[26] Crese que as esculturas de Fidias estaban realizadas en arxila ou xeso, para que despois os seus alumnos as pasasen a mármore. O frontón da fachada occidental representa a loita de Atenea e de Poseidón para conseguir o padroado da cidade. Pausanias conta que as esculturas do frontón oriental representaban o nacemento de Atenea do corpo de Zeus. De feito, os frontóns son coñecidos por debuxos do século XVII e por copias antigas.[27]
A novidade arquitectónica do Partenón é o friso interior que percorre o muro da nave, un lugar que ningún edificio dórico empregara para decoración. Ten unha lonxitude de 160 metros, 105 cm de altura e 5,6 cm nos lugares de máxima profundidade do relevo. Estaba realizado en mármore do monte Pentélico, a 19 km da acrópole. O frontón formábano 378 figuras humanas e 245 de animais representando a procesión das festas das Panateneas, a loita dos deuses cos xigantes e a centauromaquia, estaba policromada, a cor das métopas era vermella como a dos frisos, o frontón era azul e ás figuras se lles pintaban os ollos e os cabelos. Das 92 métopas orixinarias dos catro lados só se conservan 19, algunhas no mesmo templo e outras ao Museo Británico, xa que a maioría foron estragadas cando o templo se converteu en igrexa cristiá.[28]
O Partenón aloxaba a grande estatua da deusa Atenea Parthenos, que realizou Fidias. Esta escultura era de ouro e marfil (criselefantina) e de quince metros de altura con pedestal. Estaba vestida co peplo e enriba a éxida; sobre o corpo tiña un casco cuberto con figuras simbólicas e estaba armada con lanza e escudo en actitude de repouso; nunha man sostiña a imaxe da Vitoria alada de tamaño natural. O antigo historiador Pausanias fixo unha descrición da estatua:
...A imaxe está feita de marfil e ouro. En medio do casco hai unha figura da Esfinxe... e a un e outro lado do helmo hai grifos esculpidos.... A estatua de Atenea é de pé con manto ata os pés, e no seu peito ten inserida a cabeza de Medusa de marfil. Ten unha Vitoria de aproximadamente catro cóbados e na man unha lanza; hai un escudo xunto aos seus pés e preto da lanza unha serpe. Esta serpe podería ser Erictonio. Na base da estatua está esculpido o nacemento de Pandora.[29]
ErecteionEditar
Está formado por un edificio central con planta irregular, adecuado ao desnivel do terreo, que comprende dúas partes sen comunicación entre elas: ao leste é un santuario dedicado a Atenea, cunhas columnas de orde xónica; ao oeste está formado por dúas capelas con dobre culto: unha a Erecteo e Poseidón e a outra a Hefesto e Butes. No acceso a estas salas atopábase a fonte de auga salgada que supostamente Poseidón fixo agromar cun golpe do seu tridente durante a disputa con Atenea. Ten unha stoá na parte norte, con columnas e na parte sur é onde se atopa a Tribuna das Cariátides, con seis columnas con figura de muller de 230 cm de altura, realizadas por Calímaco, un axudante de Fidias. As que se poden ver in situ son copias das cinco que se atopan no Museo da Acrópole e dunha sexta que hai no Museo Británico.[30]
O Erecteion mostraba un friso que percorría os lados do edificio, formado por figuras de mármore montadas sobre lápidas de pedra calcaria negra da cidade de Eleusis. Conservouse unha lápida da segunda etapa da súa construción, onde se poden ler os 130 nomes dos traballadores e a súa paga, un dracma grego diario, que era a mesma que a que recibía o arquitecto.[32]
Os Propileos eran a grande entrada á Acrópole de Atenas. Foron construídos a partir do ano -437 polo arquitecto Mnesicles, sobre un terreo moi accidentado. As seis columnas da entrada son dóricas, igual as da fachada dianteira como as seis da parte posterior. Está construído con mármore pentélico, consta dun vestíbulo de 24 x 18 metros. No interior, un muro con cinco portas divídeo en dúas partes; a occidental, máis grande, ten dúas fileiras de tres columnas xónicas que forman tres naves.[33]
Na á norte estivo situada a primeira pinacoteca do mundo; entre as pinturas que se expoñían había a obra do pintor grego Polignoto (século -V), coñecido polas descricións da súa obras feitas por Pausanias e por Plinio.[34]
Templo de Atenea NikeEditar
Ao lado sur dos Propileos atópase o templo de Atenea Nike (Atenea vitoriosa) ou Nike Áptera (Vitoria sen ás). A construción data do ano -421 e o -410 Este monumento situado na entrada da acrópole quería simbolizar que, unha vez sen ás, a deusa non se movería de Atenas.[35]
O naos consta dunha planta case cadrada de 418 cm x 3178 cm, co pronao de catro columnas e catro máis no opistodomos, todas de orde xónica.
O friso que percorre todo o templo tivo unha decoración alusiva ás Guerras Médicas, cos frontóns dedicados á deusa Atenea. No parapeto do bastión engadiuse no ano -410 unha decoración con grandes relevos, onde se aprecia a escola de Fidias, por exemplo nos pregos da roupa, que se adapta ao corpo das representacións das "vitorias", as cales están representando xestos cotiáns como desatándose unha sandalia ou subindo a unha carruaxe.[36]
EleusinionEditar
Foi Pericles o que mandou construír este santuario preto da acrópole para poder render culto aos Misterios eleusinos. Encargouse da súa edificación o arquitecto Corebo. A planta do santuario era cadrada con diversas fileiras de columnas e o teito elevábase en forma de lanterna, foron os escavacións efectuadas as que deron as pautas para recoñecer os cimentos e a planta de todo o edificio.[38]
Os actores estaban colocados nunha plataforma, había unha parte inferior onde se cambiaban de indumentaria e os espectadores colocábanse na pendente da cima dunha montaña, lugar onde se adoitaban construír os teatros. A fins do século -V foron substituídas as primitivas plataformas de madeira por gradarías de pedra. Na parte central das primeiras bancadas había 67 asentos que foron realizados posteriormente, en mármore decorado e estaban reservados para os sacerdotes.[40]
PandroseionEditar
Preto dos Propileos se atopaba o santuario de Artemisa Brauronia, construído o ano -430. A orixe do santuario é unha lenda segundo a cal os habitantes de Braurón mataran unha osa, que era o animal sagrado de Artemisa,[41] polo que a deusa esixiu que se lle consagrasen ao seu culto nenas de sete a once anos que vivirían no santuario ao seu servizo; estas nenas recibían o nome de osas.[42] O edificio tiña unha planta trapezoidal con dúas ás laterais e unha stoá duns 38 metros de lonxitude por 7 de ancho.
Acrópole romanaEditar
No século III, por orde de Flavio Septimio, construíuse a actualmente chamada Porta Beulé como primeira entrada da acrópole antes dos Propileos; consta de dúas torres de nove metros de altura, unha a cada lado da porta. Esta porta foi descuberta polo arqueólogo francés Charles Ernest Beulé no ano 1852. Á esquerda da escalinata, antes dos Propileos, atópase a Torre de Agripa, de case catorce metros de altura, construída en mármore gris, onde o ano -178 se colocara unha estatua de Eumenes II sobre unha cuadriga de bronce; posteriormente colocouse unha de Agripa, xenro do emperador Augusto. Na época deste emperador, o ano -27, edificouse o templo de planta circular dedicado a Roma e Augusto preto do Partenón, atopábase rodeado de nove columnas de mármore.[43]
Na parte sur, o cidadán Herodes Ático, erixiu un odeón no século II, en memoria da súa esposa Aspasia Annia Regilla, e o rei Eumenes II de Pérgamo, construíu a stoá de 163 metros de lonxitude entre o odeón de Herodes Ático e o teatro de Dioniso.[44]
Situación dos edificiosEditar
Durante os catro séculos de ocupación turca non se realizaron escavacións nin reformas na acrópole. A desinformación fixo que se nomease o Partenón como "Panteón" e templo dun deus descoñecido en Europa, segundo consta no volume Turcograecia, publicado por M. Kraus no ano 1584. O embaixador de Luís XIII de Francia en Constantinopla describiu Atenas no seu libro Voyage du Levant (París, 1632), onde relata que o Partenón "se atopaba como se se acabase de facer".[18]
Estableceuse un consulado francés no ano 1658, e empezáronse a ter os primeiros visitantes estranxeiros. O embaixador francés en Constantinopla, no ano 1674, encargou ao artista Jacques Carrey que realizase unha serie de debuxos do Partenón e das súas esculturas,[45] que serviron posteriormente para a documentación do lugar antes do ataque que sufriu en 1687 polos venecianos, baixo o mando de Francesco Morosini, o cal, ademais intentou levarse as esculturas das cuadrigas do frontón oeste, co resultado dunha destrución completa, pola caída que sufriron as esculturas polas pendentes da acrópole. Algúns dos seus restos foron recollidos por outros militares e son os que se atopan en diversos museos de Europa: Roma, Venecia, Copenhague.[46]
Cando en 1834, Grecia obtivo a independencia, empezáronse as primeiras escavacións cos arquitectos Schaubert e Kleanthes, supervisados por Leo Klenze, conselleiro do rei Luís I de Baviera (pai do entón rei de Grecia Odón I). A Sociedade Arqueolóxica Grega, no ano 1837 baixo a dirección de Panagiotis Kavadias, retiráronse todas as casas turcas que se construíran dentro da acrópole.[47]
Por Charles Ernest Beulé, en 1866 tivo lugar o primeiro descubrimento dunha foxa, na que, durante a invasión persa no ano -480, se agocharan catorce esculturas de kouros, da que é unha das pezas principais o Moscóforo de tamaño natural, o resto das escavacións fixéronse entre os anos 1885-1890 por Panagiotis Kavadias xunto cos arquitectos Wilhelm Dörpfeld e Georg Kawerau.[48]
↑ 18,0 18,1 Maggi - Troso (2006), p. 46.
↑ Imaxes do proxecto do Novo Palacio da Acrópole de Atenas[Ligazón morta]
DD.AA. (1966). Pijoan, Historia del arte - 1. Barcelona, Salvat.
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Acrópole de Atenas
Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Acrópole_de_Atenas&oldid=5374120"
A última edición desta páxina foi o 1 de febreiro de 2020 ás 18:54.