Palliatiewe sorg - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Palliatiewe sorg
Die woord ‘palliatief’ het ’n Griekse oorsprong, naamlik ‘palein’, wat beteken om onbekwaam of nie-geskik te wees. Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) beskryf dit soos volg: Met pallia­tiewe sorg word gepoog om die lewensgehalte van pasiënte wat die uitdagings in die gesig staar wat met ongeneeslike lewensbedreigende siektes gepaard gaan, te verbeter, newe-effekte van die siekte en behandeling te voorkom en te beheer en ook om die naasbestaandes te ondersteun. Daarbenewens word aan die pasiënt en sy naasbestaandes hulp verleen met die hantering van die emosionele, maatskaplike, praktiese en geestelike probleme wat weens die siekte kan ontstaan.
Die hospies-organisasie wat in 1980 in die VSA ontstaan het en ook nou in Suid-Afrika gevestig is, is veral bekend vir die diens wat in bogenoemde verband gelewer word. ’n Deel van hul missie­stelling lui soos volg: Hospies bevestig lewe en wil aan pasiënte met ’n ongeneeslike siekte gedurende die laaste fase van hul lewe ondersteuning en versorging bied, sodat hulle hul laaste lewensdae so voluit en so gemaklik moontlik kan leef.
Palliatiewe sorg:
bied verligting van pyn en ander onaangename simptome voortspruitend uit die siekte en die behandeling daarvan;
bevestig lewe en beskou sterwe as ’n normale proses;
se bedoeling is nie om die dood te bespoedig of uit te stel nie;
integreer die fisiese, sielkundige en geestelike aspekte van pasiëntesorg;
gebruik ʼn spanbenadering om in die behoeftes van pasiënte en hul gesinne, insluitend sterwensbegeleiding, te voorsien;
probeer om lewensgehalte te verbeter en kan selfs die verloop van die siekte positief beïnvloed;
kan reeds in die vroeë stadium van die siekte (direk na diagnose) begin en kan gelyktydig met ander behandeling soos bestraling, chemoterapie en dialise plaasvind, kan tydens opvolgbehandeling en regdeur die behandelingsproses voortgesit word, tot die pasiënt sterf.
Genadedood versus palliatiewe verdowing
By genadedood is daar altyd ’n derde party, gewoonlik ʼn mediese praktisyn, betrokke wat die pasiënt se lewe beëindig, met die doel om ondraaglike pyn en lyding te beëindig. Die pasiënt moet toestemming daartoe verleen. Genadedood is in die meeste lande onwettig.
Palliatiewe verdowing, daarenteen, het nie ten doel om die pasiënt se lewe te beëindig of die sterwensproses te bespoedig nie, maar om ondraaglike pyn en lyding te verlig wanneer die dood nader en is daarom nie dieselfde as genadedood nie. Die pasiënt moet self toestemming verleen en indien hy nie meer in staat is om self te besluit nie, kan die mediese praktisyn en naasbestaandes dit namens hom doen. (Dit kan vroegtydig in ʼn lewende testament gestipuleer word sodat daar by die familie geen onsekerheid is oor wat die wens van die pasiënt is nie). Palliatiewe verdowing kan vir ’n kort tydperk toegedien word, die pasiënt se gemak kan evalueer word nadat dit uitgewerk is en, indien nodig, weer toegedien word, of dit kan so toegedien word dat die verlangde vlak van verdowing gehandhaaf word totdat die pasiënt sterf.
Wie kan palliatiewe sorg ontvang?
Palliatiewe sorg word aan pasiënte met onder andere die volgende siektetoestande gebied: kanker; hart- en longsiektes; nier- en ander orgaanversaking; demensie; MIV/VIGS; ALS (amiotrofiese laterale sklerose); enige lewensbedreigende siekte.
Palliatiewe sorg vir kinders is dieselfde as dié vir volwassenes, maar is meer gespesialiseerd. Dit begin wanneer die siekte gediagnoseer word en word voortgesit ongeag of die kind behandeling vir die siekte ontvang al dan nie.
Daar is gewoonlik ’n multidissiplinêre span betrokke, bestaande uit mediese praktisyns en assistente; verpleegkundiges; dieetkundiges; maatskaplike werkers en/of sielkundiges; fisioterapeute; ʼn geestelike versorger (predikant, pastoor, kapelaan, berader).
Elektroniese Christelike Kernensiklopedie. http://cke.christians.co.za/2016/03/24/palliatiewe-sorg/
Hospice Palliative Care Association of South Africa. https://hpca.co.za/palliative-care/
MedlinePlus. https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000536.htm
Sungardens Hospies. http://www.sungardens.org.za/our-services/
Very Well Health. https://www.verywellhealth.com/does-palliative-sedation-cause-death-1132043