LitNet Akademies-resensie-essay: Kaapstad Karma-polisie ontmoet die Bokke: ’n voortdurende spel tussen die oop en die geslote teks - Joan Hambidge | LitNet
LitNet Akademies-resensie-essay: Kaapstad Karma-polisie ontmoet die Bokke: ’n voortdurende spel tussen die oop en die geslote teks
Joan Hambidge2012-06-19
Quellerie, 2012
ISBN: 9780795800252
Koop Kaapstad Karma-Polisie ontmoet die Bokke by Kalahari.com.
– Umberto Eco. Eindnota tot The Name of the Rose (1983)
– Umberto Eco. Onderhoud, Book Magazine, September/Oktober 2002
Koop Filth by Kalahari.com
Koop The map and the territory by Kalahari.com
So word werklikheid en fiksie dus op sy kop gekeer.
De Villiers, Welsh en Houellebecq gebruik skoktegnieke om die korrupsie in hul onderskeie samelewings aan die kaak te stel. In die nawoord word die roman as ’n riller oor Springbokrugby beskryf en al drie hierdie skrywers gebruik die kodes van die speur- en aksieverhaal, konvensioneel populistiese tekste, om hul skerp kritiek oor te dra. Volgens Jerry Palmer in Thrillers – Genesis and structure of a popular genre, wat reeds in 1978 verskyn het, is paranoia kenmerkend van hierdie soort genre! In my studie oor gender, Gender-konstruksies in die Afrikaanse letterkunde: ’n Ondersoek in kultuurstudies, literêre teorie en kreatiewe skryfwerk, skryf ek in die jaar 2000 soos volg hieroor op bladsye 225–9: In Jerry Palmer se Thrillers – Genesis and structure of a popular genre (1978) word die genese van dié genre ondersoek. Palmer verwys na paranoia as ’n belangrike element van hierdie genre in die afdeling "Competition and conspiracy: Paranoia as ideology". Aksie beteken alles vir hierdie soort held en as daar niks gebeur nie, is hierdie held (soos James Bond) volledig identiteitsloos. Palmer verwys dan ook na dié belangrike passasie in From Russia, with love:
Die James Bond-verhaal funksioneer rondom binêre opposisies en in James Bond: une combinatoire narrative het Umberto Eco die volgende opposisies uitgewerk: opposisies van karakters soos held/skurk; held/vrou – opposisies van waardes soos geldmag/idealisme; programmering/risiko. Bond is dan by uitstek in staat om telkens te kan improviseer binne ’n moeilike situasie, soos Palmer aantoon (1978:7). Bond steek ’n sigaret aan en glip die pakkie in sy bo-sak wat uiteindelik verhoed dat ’n koeël hom tref. Hy maak asof hy dood is en vind dan ’n mes digby sy bagasie wat hom uit hierdie netelige situasie red. Hy dra dus altyd ’n "bag of tricks" met hom saam wat wys op die gevare wat as't ware voorsien of geprogrammeer is.
Volgens Palmer is die amateur en burokraat nie in staat om uit ervaring te leer nie. In die wêreld van die burokraat is daar niks nuuts en onverwags om te ervaar nie. Alles bestaan soos wat dit behoort te bestaan. Dr No is ’n voorbeeld van só ’n figuur en hierom kan James Bond hom volledig uitoorlê. Bond bring ’n hyskraan (met ’n vrag vol guano) nader en versmoor Dr No hierin.
Ook die amateur kan eweneens nie uit ervaring leer nie, gewoon omdat alles nuut is. Hierteenoor is die professioneel, soos Bond met sy “licence to kill”, in staat tot improvisasie. In vele Bond-romans en -films is dit juis hierdie aspek wat die leser/kyker betrek. In die jongste Bond-films is die spesiale effekte onder meer al so aanskoulik dat selfs die BMW waarin Bond ry, met afstandbeheer werk en by implikasie Bond se kragte oorgeneem het. Die oortreding van reëls of aanwysings word dikwels in Bond-tekste gevind, omdat dit die enigste manier is waarop hy werklik sy vyand kan uitoorlê. Palmer (1978:63) betrek tereg Casino royale (1953), waarin Bond van dobbeltafel na dobbeltafel beweeg ten einde meer oor sy vyand te wete te kom.
’n Navorser sou ongetwyfeld die invloed van die Japannese manga op hierdie teks kon naspeur. Shathley Q se doktorale tesis, “Older than language: comics as philosophical praxis and heuristic for philosophical canon”, wat hy in 2009 onder my leiding behaal het, verduidelik die verskillende leestradisies rondom die sogenaamde komiekstrip. Die Japannese manga (komikku) is ’n komplekse kunsvorm wat deur alle ouderdomsgroepe gelees word en wanneer dit na die Weste getransporteer word, verander die aanbod van hierdie kunsvorm (39). Alle genres kom hierin na vore, oa ook sport, wat inKaapstad Karma-polisie ontmoet die Bokke geaktiveer word.
Bron (15 April 2012 afgetrek)
“Shikata ga nai!” Eindnotas
DH Lawrence word aangehaal met sy bekende opmerking dat om aan ’n kunswerk te sny sou wees om aan jou eie neus te sny! As jong mens het die sensuursisteem presies die teenoorgestelde uitwerking op my gehad: dit het my juis bewus gemaak van al die snitte en die verbeelding het dus presies gelet op daardie stiltes of afwesighede. Hoeveel jong mense het nie juis Kennis van die aand in koshuiskamers gelees of biblioteek toe gesnel kwansuis vir navorsingsdoeleindes ten einde ’n verbode teks te kan lees nie! ’n Mens raak plek-plek wel bewus van die probleme waarmee Van Rooyen opgesaal was. Dit was immers ’n staat wat ook ’n noodtoestand kon afkondig, ’n magtige Broederbond gehad het en ministers wat paraat was met hulle boelie-tegnieke.
3 Vir verdere inligting oor hierdie filmmaker: http://en.wikipedia.org/wiki/Takashi_Miike (15 April 2012 afgetrek).
—. 1979. The role of the reader. Explorations in the semiotics of texts. Londen: Hutchinson.
April–Junie 2012
Biebouw-resensie: In ligte laai...
Joan Hambidge, Kuberliefde
Joan Hambidge, Die agste teken kom nie he...
Joan Hambidge, Essays | Seminar Room
PEN Afrikaans Nuusbrief: Augustus ...